content,title,category,content_length,resource,date
Соңгы вакытта хәләл ит әйберләрен итештерүчеләр арттыАйдар Газизов,"""Дуңгыз ДНКсын кайвакыт тавыкта да табабыз""",Дин,66,https://www.azatliq.org/a/24944840.html,2013-04-01T16:50:26+00:00
"Алимә СәләхетдиновафикерләрИюль азагында Америкада татар балаларын туплаган ун көнлек ""Татар аланы"" узды. Аны "" "" татарча онлайн мәктәбенең итәкчесе Алимә Сәләхетдинова оештырды. Кемнеңдер кушуы белән түгел, үзенең теләге, бу эшнең мөһимлеген аңлап эш итте ул. ""Татар аланы"" бернинди дә грантсыз, ярдәмсез булдырылды. Үзәктә — үзе һәм үзе туплаган фикердәшләр такымы. Узган елны ""Татар аланы"" Канадада булды, быел —Америкада. Уникаль күренеш. Аланның ничек узуын, куелган максатларга ирешелдеме, мондый аланнар балаларның татарлыгына ничек тәэсир итә, телне өйрәнеп яки шомартып буламы дигән сорауларны Алимә Сәләхетдиновага бирдек. — Алимә, Татар аланы ничек узды? Ничә баланы туплый алдыгыз, ничек ял иттегез? — Безнең ял итү аланы түгел ул, ә мәгърифәт аланы. Белем алу да, ял итү дә бергә. Әле татарча да. Татарстан өчен ул берни түгел, татар телле балалар өчен аланнар күп, теләгәнне сайлыйсың. Әмма менә Татарстаннан меңнәр чакрым ераклыкта ике ел рәттән татар балаларын туплап чын алан уздыру ул икенче. Бу зур аваплылык таләп итә. Быелгы Татар аланына килгәндә, 50 бала һәм аларның әти-әниләре булды. Безнең ул гаилә форматындагы алан. Ягъни 60 лап кеше булдык. Ун көнгә тәгаенләнгән программ нигезендә узды. 5 яшьтән 20 яшькә кадәр балалар килгән иде, аларны өч төркемгә бүлдек. Әти-әниләр аерым бер төркемдә булды. Һәрбер төркемдә бер остаз, ике әйдаман. Бу вазифага өлкәнрәк яшьтәге балалар сайланды, әмма алар татарча сөйләшә белергә тиеш. — Татар аланы тулысынча татарча булдымы? Моны оештыру бик авырдыр бит? — Тоташ татарча булдымы дисәгез, юк, без үзара татарча-инглизчә аралаштык, ә менә урыс телен кулланмаска тырыштык. Программ да ике телле итеп әзерләнде. Лекторий, дәресләр, мәсәлән, инглизчә узды, ә мәдәни программ тулысынча туган телдә ясалды. Татар телен белмәгән балаларга башкалар инглизчәгә тәремә итеп утырды. Без бит быел да татарча театр куйдык. Мәсәлән, ""Гөләндам туташ хәтирәләре""нә нигезләнеп тамаша куелды. Әмирхан Еникинеңәсәрендә атаклы Шәрыкъ клубы ничек узганы тасвирлана. Без аны сәхнәләштеререгә булдык. Махсус сценарий язылды. Балалар арасында рольләр бүленде. Гөләндәм Солтанова, Салих Сәйдәш, Өммегөлсем Болгарская, Мөхтәр Мутин, Фатыйх Әмирхан, Кәрим Тинчуринкебек атаклы шәхесләрне уйнадылар. Сәйдәш көйләре яңгырады, аның өчен профессиональ татар композиторы, музыкант, әле Америкада яшәүче Рәмилә Сәүбәноваавап тотты. Һәм бу искиткеч тәрибә булды. Уйнаган балаларга да, тамашаны караучыларга да. Күбесе бу әсәрне белмәгән, белсә дә оныткан. Яңадан укыйсы килә диделәр. Кимендә тарихи шәхесләребез күңелләрендә калачак. Бусы бер. Моннан тыш әти-әниләр балалар белән бергә татар никахы һәм туй йолаларын күрсәткән тамаша әзерләде. Балаларга милли гореф-гадәтләрне аңлаттык та, заманча да күрсәтә алдык. Киләчәктә бу балалар өйләнә башласалар (Ватаннан ерак булса да татарлар белән кавышуларын телим), кайда да татарча туй ясарга мөмкин булганны күрсеннәр дип теләдек. Татар аланда булган сабантуйларны, аш-су остаханәләрен, концертларны, квестларны, ярышларны әйтеп тә тормыйм. Алары барысы да булды.2025 елгы аланның төп максаты ул - балаларда милли үзаңны ачу. Узган елны без татар тарихына басым ясадык, быел татар булу төшенчәсенә ниләр керә, татар баласы үзен ничек хис итә һәм башка шундый сорауларны ачыкларга тырыштык. Татар аланында катнашу өчен татарча белү шарты куелмады. Аланнан соң ""Мин — татар! "" дип инанып кайтуларын теләдем. — Балалар, чыннан да, Ватанарыннан ерак чакрымнар, океан аерып торуга карамастан, үзләрен татар итеп тоюларын белдердеме, тоя алдымы? — Балалар алдый белми бит ул, ничек бар, уйлаганын, тойганын әйтә, бигрәк тә ирекле әмгыятьтә үскән балалар. Шуңа миңа аларның фикерләре мөһим булды. Бер кыз бала берничә көннән соң яныма килде дә: ""Алимә апа, минем кебекләр бик күп икән һәм барысы да шундый шәп кешеләр! Бу кадәр күп дус табармын дип уйламаган идем"" диде. Минем кебек татар дигән сүзе инде бу балакайның. Яки Татар аланы беткәч, бик күп хатлар, кайтавазлар алдым. ""Татар аланы искиткеч булды"", ди аларның һәркайсысы. Икенче бер бала: ""Узган ел катнаша алмадым, быел килдем, әгәр киләсе елда да була икән — рәхәтләнеп барачакмын. Инде көтә башладым. Катнашкан кешеләрдән алып уздырылган чараларга кадәр - барысы да кызыклы булды. Безгә, төркемнәрдә эшләргә тиешле биремнәрне, проектларны булдыру аеруча ошады, ә иртә белән татар көйләренә уяну — онытылмаслык мизгел"", дигән. Менә иртән татар көйләре уйнавы да кемгәдер гомерлек көч бирә торган, күңелен ылытып торган күренеш булачак. Бер бала инглизчә, әмма татар теленә, укытучыларга багышлап хисле шигырь иат итте. Күз яшьләре бәреп чыгарырлык шигырь ул. Татарча гына сөйләшәбез дигән әйбер белән генә балаларны кызыктырып булмый. Иң беренче шарт - балалар үзләрен татар булып хис итсен. Татар булу ул татарча сөйләшүме? Татар булу - ул мөселманмы? Мондый сораулар күп бит. Без беренче чиратта балаларны тыңладык. Алар нык ачылды, куркуларын, хисләрен сөйләде. Бер бала рәхмәтләрен белдергәндә укытучыларга карап: ""Сез шундый ачык, ихлас идегез, хәзер миңа да татар булу рәхәт, күңелле"" диде. Татар проектларында катнашасыбыз килә диючеләр күп булды. Бер кыз бар иде аланыбызда, ул татарча белми, әнисе — татар, әтисе — чит милләт кешесе. Аңламыйдыр инде бу бала дип янына килеп сораган идем. ""Минем өчен татар теле — ул мәхәббәт теле, әнием, әбием теле. Әйе күп нәрсәне аңламыйм, әмма татарча сөйләшкәнне тыңласам, мин ылылык тоям, миңа рәхәт"", диде. — Нинди ачышлар ясадыгыз үзегезгә? Балалар өлкәннәрне нәрсәгә өйрәтте, мәсәлән? Бәлки, Сезнең өчен көтелмәгән күренешләр булгандыр? — Без, өлкәннәр, ата-аналар үзара күп сөйләштек, фикерләштек. Без дә балаларыбызны өйрәндек, аларны яңа яктан ачарга теләдек. Беләсезме, күбебезнең күзенә ташланган әйбер — ул балаларның үзара мөнәсәбәте, бер-берсенә ихтирамлы карашы. Нык игътибарлы алар. Бик сизгер алар һәм фикерләрен, хисләрен төгәл итеп әйтә беләләр икән. Моңа безгә алардан өйрәнәсе бар. — Балаларда әти-әниләре мәдәниятенә һәм алар үскән ил мәдәниятенә карата аерым мөнәсәбәт була ала. Икесенә дә бертигез лояль караш. Моның белән ничек эш итәсез? Бу каршылыкмы, юкмы? — Моны каршылык итеп кабул итү хата, ул, киресенчә, өстәмә ресурс. Без читтә туган, читтә үскән балага: ""Син — татар, синдә татар каны ага"" дибез. Бу инде зур көч, дип аңлатабыз. Татар булып, татар чараларына катнашасың икән, афәрин. Телне беләсең икән, син тагын да баерак, кәттәрәк дибез. Чит илдәге икенче, өченче буын балалар үзләренә карата син ярымтатармы, чын татармы дигән бәяләмә белән яшәүләрен теләмәс идем. Чит илдә яшәп, теге яки бу илгә лояльлеге дә нормаль күренеш. Татарлар — күчмә халык, ул гомер гомергә каядыр киткән, әле дә йөри, бәхет эзли. Балаларга да, кая барса да, ул татар булып калган дигәнне иткерергә телибез, кая да татар булып яшәргә мөмкин дигәнне белсеннәр. — Татар аланында быел "" "" чарасы да булды. Биредә татар яки татарларны өйрәнүче галимнәр катнашты. Бу чараны уздыру ни өчен мөһим иде? — Беренчедән, бу чара Сабантуй, ыр-биюдән тыш яңа формат эзләү. Әйе, без күңелле халык, ырлы халык. Әмма татарлар — гыйлемле милләт, китаплы халык та. Бу сыйфатны алга чыгарасы килә. Татарлар фәнни, уку-укыту чараларда берләшә ала. "" "" чарасын да шул максат белән оештырган идек. Быел да аны кабатлыйсым килде һәм уңышлы булды. Бу чара йөздән артык кешене ыйды. Мәгърифәт, тарих, сәнгать, икътисад, өлкәсендәге көчле һәм танылган спикерлар килде. Балалар конференцияне үзе оештырды, модераторлар булды. — Шулай да татар телен белү мөһимме? 20 елдан соң бу балаларда татар үзаңы нинди булачак? — Кызык сорау ул минем өчен. Бары тик сабантуйлар гына оештырылса, телне саклау авыр булыр, милли үзаң да үзгәрәчәк. Нинди булачак милли үзаң — белмим. Әмма һәрбер гаилә, әмгыятьләргә икеләтә тырышырга кирәк булачак. Тел бик кирәк. Телне сизү, туган телдә фикерләү шәп. Без моңа ирешү өчен телгә мәхәббәт булдырырга тырыштык. Тел мөһим дип саныйм, әмма чит илдә аны өйрәнү, куллануга ирешү авыр, чөнки мохит юк. Баланың эчке мотивациясе булырга тиеш. Уңай хисләр булганда да туа андый теләк. Кимендә мин үземә без укытуны дәвам иттерергә тиеш дим. Менә "" "" кысаларында да без балалар белән бергә татар әсәрләрен укый-укый, татарлар турында сөйли-сөйли шуны күрәбез: балалар ахыр чиктә үзара татарча аралашырга тырыша, алар бер-берсенә туган телдә хатлар яза. — Безгә биргән әңгәмәдә ел саен төрле илләрдә Татар аланын үткәрү теләге турында сөйләгән идегез. Бу теләк югалмадымы? Балалар өчен алан оештыру бик күп көч һәм акча таләп итә торган процесс, ул күп вакытны һәм энергияне ала. Бу аланнан соң нинди планнар? — Һәр эшнең системлы булуы кирәк. Татар аланның нәтиәләрен күрик дисәк, ул ел саен, даими булырга тиеш. Узган ел беренче тәрибә иде, быел кабатладык. Америкадагы Татар аланына узган ел катнашкан кызлар-егетләр да килде, аларга карыйм - балаларда үсеш күрәм. "" ""дә Европа балалары күп укый, менә алар өчен бик оештырасым килә. Истанбулда килеп чыкмады, әмма бик кирәк. Чит ил балалары арасында Казанга кайтып андагы аланга да баручылар бар. Әмма аларга, инглиз теллеләргә, авыррак. Ә безнең аланда балага ""Син нинди татар? "" дигән бәяләмә бирмиләр. Бары тик син татар булганга да син кадерле һәм мөһим кеше дигәнне белә, тоя ала. Русиядә","""Безгә баланың үзен татар булып хис итүе мөһим""",Татарстан,9138,https://www.azatliq.org/a/33512152.html,2025-08-25T08:12:18+00:00
"Завтра, 18 февраля, в прямом эфире утреннего шоу «Салям» на телеканале БСТ в 07.45 состоятся два розыгрыша среди подписчиков печатных изданий.",На Башкирском телевидении в прямом эфире состоится розыгрыш призов,Йәмғиәт,142,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-17/na-bashkirskom-televidenii-v-pryamom-efire-sostoitsya-rozygrysh-prizov-4126008,2025-02-17T20:10:00+00:00
"""Татполит"" интернет порталы бите""Татполит"" концептуаль мәйданчыкның рәсми ачылышы якын арада көтелә. Аны оештыручыларның берсе, сәясәт белгече Руслан Айсинәйтүенчә, хәзер. сайтына мәгълүмат туплау бара. Әлеге фикер үзәгенең эшчәнлеге турында Айсин белән сөйләштек. – Руслан, ""Татполит""ның максатлары нидән гыйбарәт? – Беренче чиратта татар дөньясы һәм Татарстан, шулай ук бөтен дөньяда барган фундаменталь процессларга бәя бирү, аларны анализлау, чөнки безнең татар телендә эшләүче массакүләм мәгълүмат чаралары бихисап, ләкин анализ ясарлык, концептуаль әйберләр чыгарырлык үзәкләр бик аз. Бүгенге мәгълүмати чорда бу төп проблемнарның берсе. Мәгълүмат күп, ә без – татарлар кайда барганыбызны, хәзерге чордагы урыныбызны, ролебезне билгели алмыйбыз. Шуңа күрә төп максатыбыз – тирә-юнь, үзебезне күзәтеп барган процесаларга анализ бирү. Нигезе булмаган йорт таркала, алдан күрүчәнлек тә кирәк. Шул ук мәгариф мәсьәләләре, мәдәният өлкәсе, сәясәт, тел белән бәйле хәлләрне истә тотып эшлиячәкбез. Руслан Айсин– Эшлибез дигәндә нәрсәне күздә тотасың? – Интернет порталны эшләтү, ""түгәрәк өстәл""ләр, семинарлар, очрашулар оештыру. Ике ""түгәрәк өстәл""не инде уздырдык. Беренчесе ел нәтиәләре һәм 2018 елга фаразлау темасына булды. Икенчесе чуашлар белән бергә хәзерге вазгыятьтә милли мәгарифнең торышы турында анализ ясап, нәрсә эшләргә дигән ""түгәрәк өстәл"" үтте. Киләчәктә сәясәт, икътисад, фәлсәфә, психология, этнопсихология проблемаларын күтәрербез дип уйлап торабыз. Безнең темалар төрлечә булырга мөмкин. Киләсендә милли театр мәсьәләсен күтәрәргә ниятлибез. Якут һәм чуаш милләте вәкилләрен чакырдык. Театр, ә гомумән әйткәндә, мәдәният, сәнгать милли элитаның төп коралына әверелә, чөнки безнең хәзер сәяси ди, икътисади да корал юк дип әйтеп була. Инде мәдәни мәйданчыкта гына эшләү мөмкинчелегебез бар. Шуннан чыгып без, аның барлык нечкәлекләрне анализларга, кулланырга тиеш. Милли театрга күз салсак, бу сәнгать төре якутларда бик көчле. Шул ук вакытта аларның милли кинолары да үсеш алган. Татарда, кызганычка, милли кино әле аякка басмаган. –Сезнең барлык темалар да татар милләте белән бәйле булачакмы? – Күпчелеге татар темасына багышланган, әмма көндәлек мөһим вакыйгалар да читтә калмаячак. Мисал өчен, Русия президентын сайлаудан соң ""түгәрәк өстәл"" оештырып, ""Безне нәрсә көтә? "" дигән темага сөйләшеп була. Блоглар да язылачак. Карашлары безнең принципларга каршы килмәсә, мәгълүмати мәйданчыкны башкаларга да бирергә әзербез. Без татар, урыс яки башка милләт вәкилләре булсак та, Русиядә гражданлык әмгыятен формалаштыру һәм үстерү максатында эшләргә тиеш. Чөнки гражданлык әмгыяте булмау – демократиянең булмау күрсәткече. Алар параллель барырга тиеш. Без татар дөньясында акыл ияләрен туплап, алар белән берлектә концептуаль рәвештә эшләүне оештырырга телибез. – Андый акыл ияләре итәрлекме? – Шәхесләр күп түгел. Бәлкем, бардыр да, әмма алар таралган. Минемчә, милли үсеш стратегиясе үзәкләре берничә булырга тиеш. Әмма төрле-төрле итди темаларга язучы кешеләр бик аз. Карыйсың, һаман да шул ук кешеләр. Шуңа күрә максатларыбызның берсе – яңа фикер ияләрен үстерү, татар элитасын тәрбияләү. әмгыять институтлар эшләми бит. Әйтик, шул ук Дөнья татар конгрессы ""сүнеп"" бара. Ул тарихка калып бара. Бер буын өчен ул эшләде, ләкин хәзерге вакытта башка ысуллар һәм алымннар белән эшләү сорала, яңа стратегия кирәк. Татар мәктәпләре ябыла, милли университет юк. Шуңа күрә формаль булмаган виртуаль-реаль милли үзәкләргә таянырга гына кала. Татар милләте сибелеп яшәгәнгә күрә мәгълүмати-аналитик епләрне булдыру, бер чылбырга тоташтыру мөһим. – Димәк сезнең төп аудитория – зыялылармы? – Беренче чиратта милли анлы, фикерли торган, югары белемле, катлаулы темаларны аңлаучы аудитория. Әлбәттә, бу киң катлам түгел, әмма монда төп идея санга терәлеп калмый, иң мөһиме – сыйфат. Сыйфаты булса, икенче адым буларак киң әмәгатьчелекне әлеп итү булачак. Кызганычка, киң әмәгатьчелеккә гади темалар, шоу-бизнес белән бәйле, көнкүрешкә кагылышлы әйберләр кызык. Бу өлкәдә эшләүче гаммәви мәгълүмат чаралары да, башка институтлар да күп. Аларның даирәсенә тыгылмыйбыз, үзебезнең стратегияне булдырабыз, аерым алганда, фикерле, үзаңлы аудиторияне әлеп итү һәм алар белән эшләү максаты тора. – Сез концепция генә эшлисезме яки аны гамәлгә куюны да тәэмин итәчәксезме? – Сүз гамәл белән теркәлергә тиеш, әмма безнең андый мөмкинлек юк. Без итимагый фикерне формалаштырабыз. Аны түрәләргә дә иткерергә тырышырбыз. Әгәр ул фикер зыялылар тарафыннан күтәрелсә, аны хакимияттәгеләр дә ишетер. Аннары шундый заман килде – кайчак әмәгатьчелек үзе дә кайбер эшләрне үзе башкара ала. Мисал өчен, шул ук виртуаль милли университетны, башка проектларны булдыру да кулдан килә. Хәйриячеләр дә, эшмәкәрләр дә бар. Алар белән төрле проектларны тормышка ашырып була. Хакимият идарәсе вәкилләре дә моңа катнашырга мөмкин. Алар арасында да милли анлы кешеләр бар. Бюрократиядә булган кагыйдәләрне бозмаска дигән принциптан чыгып, алар күп әйберләрне эшли алмый. Кыскасы, безнең төп идея – фикер тудыру, юнәлеш күрсәтү, чөнки зыялыларның төп эше – мәгънәле концептларны тәкъдим итү. Гамәлгә куюга килгәндә, аның өчен башка катламнар бар. – Хәзергә ""Татполит""ка ничә кеше әлеп ителгән? – Күп түгел. Журналистлар Алия Сабирова, Ян Гордеев, Искәндәр Сираи һәм башкалар белән хезмәттәшлек итәбез. Әмма без барлык кешеләр белән дә эшләргә әзер. Мәсәлән, Ян Гордеев татар булмаса да, татар темасын яхшы белә. Казанның Тукай урамында офисыбыз бар. ""Түгәрәк өстәл""ләрне уздыра торган аерым бүлмә, редакциянең аерым бүлмәсе, видеоблогларны яздыру өчен кечкенә урыныбыз бар. -та видеолар чыккалап тора, Телеграм канал эшли, ул аерым алып барылачак. Анда сайтта булмаган мәгълүмат та урын биреп барырлачак. Хәзер инде интеллектуаль көчләрне туплау кирәк.","""Татполит"" татар элитасын тәрбияләмәкче",Татарстан,5735,https://www.azatliq.org/a/29096917.html,2018-03-14T11:45:52+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСентябрьдә Русия гаскәрләре Украинага """" төрендәге 503 пилотсыз очкыч белән һөүм иткән. Сугыш башланганнан бирле бу — Русиянең Украинага һөүм өчен бер ай эчендә кулланган дроннарының иң зур саны, дип исәпләп чыгарганукраин мәгълүмати-консалтинг ширкәте. Сентябрьдә барлыгы 19 көн Украина төбәкләре Русия һөүмнәренә дучар булган. Русия уртача берьюлы 26 дрон очыртып ибәргән, сентябрьдә ике тапкыр 44 шәр дрон очырткан диелә. Һөүмнәр арасында күп дигәндә ике көн генә тыныч торган. Украина ягы 396 пилотсыз очкычны бәреп төшергән дип иткерелә. Русиянең Ираннан """"ларны күпмедән сатып алуы билгеле түгел, әмма аларның уртача үз бәясе 20-40 мең доллар, дип яза. Шул рәвешле, ширкәт исәпләвенчә, әгәр Русия пилотсыз очкычларны үз бәяләренә сатып алган икән, дроннар өчен чыгымнар 10 миллионнан 20 миллион долларга кадәр тәшкил иткән булуы бар. Шул ук вакытта дроннардан саклану Украинага пилотсыз очкычлар бәясеннән кыйммәткәрәк төшә, дип искәртелә. ""Әгәр һәр ""-136""га бер ракеты гына булса да тотылуын күзалласак, сентябрьдәге чыгымнар 654 миллион долларны тәшкил итәр иде"", дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сентябрьдә Русия Украинага 503 пилотсыз очкыч белән һөүм иткән,Яңылыҡтар,1208,https://www.azatliq.org/a/32619403.html,2023-10-02T11:13:59+00:00
"Өйҙә бер бала – ул бандит! Ике бала – ойошҡан бандиттар төркөмө.  Өләсәй һәм олатайҙар – ҡеүәтле ҡурсалаусы. Эт-бесәйҙәр – партизан-диверсанттар. Атай – сәйәси лидер. Тик әсәй генә бер нисек тә үҙ урынын билдәләй алмай йонсой – әллә ул карателдәр ағзаһы, әллә был буталыштан ҡаза күреүсе.",Мәҙәктәр,Юмор,288,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-02-21/m-kt-r-4131439,2025-02-21T15:30:00+00:00
"""Кинала"" төп ролде 19 йәшлек ҡыҙ уйнаған. 21 йәшлек гүзәл зат видеоларҙы рекламалаған, таратҡан - стримдар ойошторған, кешеләрҙе йәлеп иткән. Ә инде элек хөкөм ителгән 42 йәшлек ир ошо эш менән ""камандауайт"" иткән. Уны ҡулға алғандар. Ҡыҙҙарҙы әлегә ебәргәндәр. Рәсми мәғлүмәт: Башҡортостанда полиция хеҙмәткәрҙәре Росгвардия көсө ярҙамында порнография етештереү һәм таратыу буйынса селтәр эшмәкәрлегенә сик ҡуйҙы. Был турала Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтебелдерҙе. Оператив эш барышында популяр мессенджерҙарҙың береһендә түләүле ике ""лайф"" каналы эшләүе асыҡлана (порнографик контент менән). Порнографик видеоларҙа 19 йәшлек Өфө ҡыҙы ҡатнаша. Түләүҙәр уның исеменә асылған банк картаһына килә, шулай уҡ махсуслаштырылған онлайн-сервистар аша ла башҡарыла. Бөтә селтәрҙе координациялау менән элек хөкөм ителгән 42 йәшлек Өфө кешеһе етәкселек итә. Уның функцияларына шәхси каналдарҙы үҫтереүҙең дөйөм стратегияһы, интернетта реклама кампанияһын координациялау, шулай уҡ аудиторияны йәлеп итеү өсөн уйын платформаларында стример сифатында ҡыҙҙы ""продюсерлау"" инә. Каналдарҙы үҫтереү һәм яҙылыусылар йәлеп итеү өсөн 21 йәшлек Өфө ҡыҙы яуап бирә. Ул реклама постарын урынлаштырыу һәм ҡулланыусыларҙы ябыҡ түләүле каналға йүнәлтеү менән шөғөлләнә. Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының Баш тәфтиш идаралығы тарафынан йыйылған материалдар нигеҙендә РФ Енәйәт кодексының 242-се статьяһының 3-сө өлөшөнөң ""а"" һәм ""б"" пункттарында ҡаралған енәйәт составы билдәләре буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыла (""Порнография материалдарын таратыу маҡсатында, шул иҫәптән интернет менән файҙаланып, законһыҙ әҙерләү һәм әйләнешкә сығарыу""). Ике фигуранткаға ҡарата ла - 19 һәм 21 йәшлек ҡыҙҙарға - китмәү тураһында яҙыу рәүешендә иҫкәртеү сараһы һайлана. 42 йәшлек ир-атты суд ҡатыраҡ сара - һаҡ аҫтына алыуҙы һайлай. Тентеүҙәр барышында ғәйепләнеүселәрҙән матди дәлилдәр: компьютер техникаһы, кеҫә телефондары, ҡаты дисктар, шулай уҡ контент булдырыуҙа ҡулланылған әйберҙәр тартып алына. Енәйәт эшен тикшереү дауам итә, тип яҙа Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ишекте емереп барып инһәләр.,Яңылыҡтар,2326,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/emerep-baryp-in-l-r-4576749,2026-02-13T11:03:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИсерткеч эчемлекләрне биш ел сатмау күз уңында тотыла. Башкортстанның Ишембай районы Кинәкәй авылында хәмер сатуны тыярга тәкъдим итәләр. Бу хакта иткерә. Тәкъдимне авыл клубы мөдире Вәлимә Йомаголоваясаган. — ирле халык белән авылда исерткеч эчемлекләрне бөтенләй тыярга булдык. Эчә торган ирләр бар. Гаиләләре әфалана. Кемнәрдер хәтта өйләнми дә. Оят. Мондый хәл булуын теләмибез. Авыл үлә, милләт үлә, — дип сөйли ул. Исерткеч эчемлекләрне биш ел сатмау күз уңында тотыла. Рәсми белешмәләргә күрә, Кинәкәйдә 276 кеше яши, әмма авылдагылар үзләре йөзләп кенә кеше калуын әйтә. Башкортстанда эчкечелек белән көрәшне итимагый хәрәкәт вәкилләре башлады. Бу уңайдан 2019 елда ""Башкорт"" оешмасы активистлары республика районнары һәм авылларында чараларуздырды. ""Башкорт"" хәрәкәтенең ""Аек башкорт"" програмы да булдырылды. Хәзерге вакытта ""Башкорт"" оешмасы эхкстремист оешма дип табылган. ""Безгә халкыбызны айнытырга кирәк. Безнең татар-башкортлар Икенче дөнья сугышыннан соң фронт йөз граммы белән эчкечелеккә өйрәнгән. Сугышка кадәр исә шәһәргә барып эшләүчеләр генә эчәргә, тәмәке тартырга өйрәнгән, алардан көлеп күпме такмаклар язылган. 90 нчы еллардан башлап авылларда күп кенә эшләр көмешкә, аракы хакына эшләтелә башлады. Нигә акча биреп эшләтмисез дигәнгә, кеше акча алмый, аракы гына ала дип авап бирәләр иде. Шулай итеп бездә хәмер валютага әверелде. Авыл ирендә инаятьләрнең 80-90 проценты эчкән хәлдә кылына"", дип сөйләгән иде Башкортстанда күпчелек дәүләт бәйрәмнәрендә: Яшьләр көнендә, Балаларны яклау көнендә, Сабантуйларда, мәктәпләрдәге Соңгы кыңгырау бәйрәмнәре узган көннәрдә хәмер сатуны тыялар. Күптән түгел Башкортстан хакимиятләре гыйнвар бәйрәмнәрендә хәмер сатуга чикләүләркерткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанның Кинәкәй авылында аракы сатуны тыярга тәкъдим итәләр,Яңылыҡтар,1865,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanning-kinjakay-avilinda-araki-satuni-tiyarga-takdim-italar/33283342.html,2025-01-21T14:06:14+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә яшәүче треш-стример Рөстәм Әбсәләмовны Мәскәүнең ""Крокус Сити Холл"" сәүдә үзәгендәге фаига белән бәйле сүзләреннән соң тоткарлаганнар. Ул һәлак булганнар истәлегенә игълан ителгән матәмгә фикер белдергән булган. Бу хакта тәртип саклау оешмаларындагы чыганакларына сылтама белән """"иткерә. Соңгы тапкыр интернетта трансляция уздырганда блогер ""исерек килеш"" бу матәм ""аерым дәүләткә - Мәскәүгә генә кагыла"" дигән булган. Тиздән аның бу сүзләрен -каналларда тарата башлаганнар диелә. ""Илдә матәм дип кем язды? Сезнең илдә ул матәм. Безнең Башкортстанда матәм юк. Мәскәү, сез аерым дәүләт"" ди ул язмада. Басма әңгәмәдәшчесе әйтүенчә, инаять эше ачу карала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда ""Крокус Сити Холл"" фаигасе турында әйткән сүзләре өчен ""нәфрәт уятуда"" шикләнеп блогерны тоткарлаганнар",Яңылыҡтар,811,https://www.azatliq.org/a/32879540.html,2024-03-27T11:17:18+00:00
Сираттағы киңәйтелгән оператив кәңәшмә ҡотлауҙарҙан башланды.,"Көн ҡаҙағында - кадрҙар үҙгәреше, район көнитмеше.",Йәмғиәт,61,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-04/k-n-a-a-ynda-kadr-ar-g-reshe-rayon-k-nitmeshe-4106988,2025-02-04T08:40:00+00:00
"Башҡортостанда Бөтә Рәсәй ""Кесе Ватан – Рәсәйҙең көсө"" тигән форумы дауам итә. Мәҫәлән, сарала ҡатнашыусылар ""Конгресс-хол""да киләсәк тураһындағы һөйләшеүгә йыйылды, дөрөҫөрәге, ""Инфраструктуралы меню: социаль яҡтан яуаплы бизнес партнерлығында муниципалитеттың социаль һәм коммуналь инфраструктураһын төҙөү йәки үҙгәртеп ҡороу "" тигән тема буйынса фекер алыштылар. Һөйләшеүҙе Федерация Советының бюджет һәм финанстар баҙары буйынса комитеттың ағзаһы Евгения Уваркина алып барҙы, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Рузалия Хисмәтуллина менән осрашып әңгәмәләшеүен дә әйтте. Рәсәй иҡтисади үҫеш министрлығының төбәктәр үҫеше департаменты директоры Андрей Толмачев форумдың пленар өлөшөндә ҡатнашыусыларҙы видеояҙма аша сәләмләне, эштәрендә уңыштар теләне, инфраструктураны үҫтереү, кешеләрҙең йәшәйешен яҡшыртыу йүнәлешендә ең һыҙғанып уй-маҡсаттарҙы бойомға ашырыу кәрәклегенә иғтибарҙы йүнәлтте. ""Выкса ҡалаһының ҡала мөхите һәм киңлектәр үҫеше, һаулыҡ һаҡлау, туризм, эшҡыуарлыҡ, социаль спорт һәм мәҙәни проекттар агентлығы"" коммерцияға ҡарамаған акционерҙар йәмғиәте директоры Игорь Пономарев әйтеүенсә, Түбәнге Новгород өлкәһенең Выкса ҡалаһы Рәсәйҙең өс өлкәһенең сигендә урынлашыуы менән үҙенсәлекле, улай ғына ла М-12 автомобиль трассаһына яҡын булыуы ла һәр йәһәттән дә отошло. Игроь Викторович ҡаҙаныштары һәм уңыштары тураһында бәйән итте. Шулай уҡ Түбәнге Новгород өлкәһе Городецк округы башлығы Александр Мудровтың, Төмән өлкәһе Тобольск ҡалаһының мэры Петр Вагиндың, Башҡортостан торлаҡ-коммуналь хужалығы министры Татьяна Головинаның һәм башҡаларҙың сығышын барыһы ла диҡҡәт менән тыңланы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Эшлекле һөйләшеү булды,Йәмғиәт,1714,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-30/eshlekle-yl-she-buldy-4557776,2026-01-30T14:15:00+00:00
"Аязгол авылы мәчетендә тәфтишләрфикерләрЧиләбе өлкәсендә дини низаг чыкты. Аязгол авылы мәчетенә кулларына автомат тоткан мәхкәмә тәфтишләре килеп, имам һәм мәхәллә активистларын, аларның милкен гыйбадәтханәдән чыгартты. Моңа кадәр хакимият мәхкәмә аша мәчетне үз карамагына тартып алды, ләкин мөселманнар иман йортын бушатырга теләмәде. Бу карарны мөфти Ренат Раев итәкләгән Чиләбе мөфтияте хуплап чыкты. Мәхәллә исә Нәфигулла Әширов итәкләгән Русиянең Азия өлеше Диния нәзарәтенә буйсына. Алар хокукый юл белән көрәшәчәген әйтә. Азатлык ике мөфтият фикерен белешергә тырышты һәм белгечләр белән сөйләште. ХАЛЫК ТӨЗЕГӘН, ХАКИМИЯТ ТАРТЫП АЛГАН МӘЧЕТ26 апрельдә Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районындагы Аязгол авылы мәчетенә мәхкәмә тәфтишләре килде. Мәхәллә вәкилләре төшергәнвидеоданкүренгәнчә, кулларына автомат тоткан куәт структурасы вәкилләре мәчеткә үтеп керә һәм 90 яшьлек имамнан, мәхәллә активистларыннан гыйбадәтханәне бушатуны сорый. Мәхәллә белән тәфтишләр арасында бәхәс купса да, ахыр чиктә мөселманнар автоматлы кешеләрнең басымы астында чыгып китәргә мәбүр була. Аязгол авылында мәчет 1996 елда төзелә башлый. ирле хакимият ир кишәрлеге бүлеп бирә. Халык үз көче белән агачтан гыйбадәтханә бинасын күтәрә. 2009 елда мәхәллә дини оешманы терки. Әлеге оешма төбәкнең төп мөфтияте — Чиләбе мөфтие Ренат Раевитәкләгән Диния нәзарәтенә түгел, ә Нәфигулла Әшироврәислек иткән Русиянең Азия өлеше Диния нәзарәте карамагында төзелә. Әйтергә кирәк, Ренат Раев мөфтияте турыдан-туры Тәлгат Таетдинструктурасына буйсына. Шуннан соң мәхәллә мәчет һәм ир кишәрлеген үз исеменә рәсмиләштерү эшенә керешә. ирле түрәләр бу мәсьәләне килештермичә сузып килә һәм соңрак мәчетне үзенә үзләштереп куя. Аргаяш районы хакимиятеаңлатмасында 2018 елның февралендә мәчет хуасыз бина буларак исәпкә куелган диелә. Бер елдан бина муниципаль карамакка күчерелә. Шуннан соң ирле түрәләргә ике мөфтияттән — Әширов һәм Раев оешмаларыннан мәчетне кулланылышка тапшыруны сорап гариза керә. 2020 ел башында хакимият төзегән махсус комиссия ""мәхәллә халкы мәнфәгатен исәпкә алып"" мәчетне Ренат Раев мөфтиятенә тапшыруын игълан итә. Бу карар Русия Үзәк Диния нәзарәте рәисе Тәлгат Таетдинбелән Чиләбе өлкәсе губернаторы Алексей Текслерарасындагы килешү нигезендә кабул ителгән диелә. Шулай ук түрәләр мәхәлләнең башка адреста теркәлүен һәм мәчеткә мөнәсәбәте булмавын да әйтә. Аязгол авылы мәчетеХакимият мәчетне бушатуны сорап, Аязгол мәхәлләсенә белдерү ясый. Мөселманнар үз чиратында гыйбадәтханәдән китүдән баш тарта. Шуннан соң ирле түрәләр Чиләбе өлкәсенең арбитраж мәхкәмәсенә мөрәәгать итә. 2021 елның 29 октябрендә мәхкәмә мәчетне хакимияткә тапшыру карары чыгара. Аязгол мәхәлләсе бу карарны төрле инстанцияләрдә шикаять итеп карый, ләкин мөселманнарның фикере исәпкә алынмый. Нәтиәдә, быелның 26 апрелендә мәчеткә мәхкәмә тәфтишләре килеп мәхәлләне урамга куып чыгара. Бер яктан, бу низаг артында Нәфигулла Әширов оешмасы аша теркәлгән мәхәллә белән ирле хакимият арасында хокукый бәхәс барган кебек тоелса, икенче яктан, әлеге мәсьәләгә Тәлгать Таетдин һәм Ренат Раевның катнашы булуы күренә. Моңа кадәр ирле медиада Ренат Раев Аязгол мәчете мәхәлләсендә ""башка идеология"" хөкем сөрде, ""экстремистик әдәбият табылды"", ""халык мәчеткә йөрүдән туктады"" дигәнгаепләү такты. Азатлык Чиләбе мөфтие Ренат Раевка шалтратты, ләкин ул телефонын алмады. ""БЕЗ АДВОКАТЛАР БЕЛӘН ЭШЛИБЕЗ""Мәчеттән мәхрүм калган Нәфигулла Әширов итәкләгән Русия Азия өлеше Диния нәзарәте канаты астындагы мәхәллә хәзер хокукый юл белән кире иман йортына кайтарга тели. Бу хакта Азатлыкка Әширов сөйләде. ""Хәзер без адвокатлар белән эшлибез"", диде ул. Ул адвокат Руслан Нагиевка мөрәәгать итәчәген әйтте. Аныңча, мәчет мәхәлләсе 20 елдан артык теркәлеп эшләгән. Нәфигулла Әширов""Мәхәллә мәчетнең электр энергиясе, комуналь чыгымнарын түләп барган. Әгәр дә рәсми булмаса, аның адресы булмас иде. Ни рәвешледер бина рәсмиләштерелмәгән булып чыккан. Район депутатлары мәчетне мәхәлләгә тапшырып, канунилаштырган иде. ирле хакимият бу карар белән килешмәде һәм мәчетне мәхкәмә аша башка мөфтияткә бирде. Аларның (Ренат Раев мөфтиятенең) авылда мәхәлләсе дә, имамнары да юк. Димәк, авыл халкы мәчетне төзегән, аны карап тоткан, чыгымнарын каплаган. Без бу карарны шикаять итәчәкбез. Мәхкәмә карарында һәм беркетмәдә каршылыклар бар. Без кануни юллар белән хәл итәргә ыенабыз"", диде ул. Бүген Чиләбе өлкәсендә Русия Азия өлеше Диния нәзарәтенең 5 мәхәлләсе бар. Әширов башка авылларда мондый проблемнар булмавын әйтә. Киләчәктә ул Чиләбедә үз мөфтиятен дә төзергә ыенуын белдерә. Медиада мәчеттә ""чит кешеләр йөри"", ""эктремизм"" дигән гаепләү тагуларны Әширов инкарь итә. ""Мәчеткә теләсә-кемнең керергә хакы бар. Экстремистмы, каракмы, наркоманмы — моны ачыклау өчен махсус органнар бар. Менә алар шуны ачыклап, үзләре хәл итсен. Чит кеше — кем ул? Күрше авылдан, күрше шәһәрдән, яисә чит илдән килгән кешеме? Безнең кешене тикшерергә вәкаләт юк"", ди ул. Бу — Чиләбе Диния нәзарәтенең мәчетне тартып алып, үз йогынтысын арттырырга теләвеме, дигән сорауга ул: ""Теләсә кайсы мөфтият үз йогынтысын арттырырга тели. Без дә аны телибез. Ләкин ул табигый рәвештә булырга тиеш. Без үзебез мәхәлләләрне теркик дип соранып, көчләп эшләмибез, үзебезне пассив тотабыз. Әгәр мөрәәгать булса, мөмкинлек тудырабыз. Сарытауда безнең мәхәлләләр юк иде. Безгә мөрәәгать иттеләр. Алар ирле мөфтият белән риза түгел. Шуннан соң без ризалыкны бирдек. Ә менә мәхәлләне талау, үз ягыңа аудару, сатып алуның безгә кирәге юк"", диде Әширов. ""ХАКИМИЯТКӘ ТУГРЫЛЫК КҮРСӘТКӘН МӨФТИЯТ БЕЛӘН ЭШЛӘҮ УҢАЙЛЫ""""НЕРУССКИЙ"" каналыналып баручы, публицист Ринат Мөхәммәтовбу низаг артында хакимиятнең үтә тугрылык күрсәткән Тәлгат Таетдин һәм аңа буйсынган Ренат Раев мөфтияте белән эшләргә теләве ята дип саный. ""Бу беренче очрак кына түгел. Инде күпъеллар дәвамында төбәкләрдәге хакимият мөфтиятләр арасында каршылык чыкканда аерым бер мөфтияткә булыша башлый. Гадәттә түрәләр Тәлгат Таетдин итәкләгән Русия Үзәк Диния нәзарәтенә ярдәм итә. Раевның мөфтияте дә шул оешмага карый. Бу мөфтиятләр хакимиятнең теләсә-кайсы эшенә үтә тугрылык күрсәтә. Алар түрәләрнең теләген алдан сизеп, аны тормышка ашырырга ашыга. Бу әлеге мөфтият эшенең бер постулаты булып санала. Моны алар үзләре дә яшерми. Хакимияткә исә, мондый мөфтият белән эшләү уңайлы, чөнки бу 90 процент очракта мәчетләрдә бәйсез активлык булмаячагын, дини тормыш корылмаячагын гарантияли. Түрәләргә дә өстәмә проблем тудырылмаячак, артык эшләргә туры килмәячәк"", диде ул Азатлыкка. ""БУ МӘЧЕТНЕҢ ОМГА КӨННӘРЕНДӘ ГЕНӘ ЭШЛӘВЕНӘ КИТЕРӘЧӘК""Мөселман блогеры Рәсүл Тәүдирәковүзенең каналындабу низаг авылдагы дини тормышны сүрелдерүгә китерергә мөмкин ди. ""Хәзер хакимият мәхәлләнең мәчеткә йөри алуын вәгъда итә, ләкин алар белән Раев куйган имам идарә итәчәге әйтелә. Моны тынычландырыр өчен генә сөйлиләр. Раевның исламофоб һәм дини мөселманнарга нәфрәт саклавын белгәнгә күрә, күпмедер вакыттан соң ул мөселманнар эшчәнлегенә каршы эшләргә бурыч куячак һәм хәтта мәчет белемсез бабайның тонык нотыгы белән омга көннәрендә генә эшләячәк. Моның шулай икәнен күрер өчен районның һәм өлкәнең башка мәчетләренә кереп карау да итә"", дип язды ул. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чиләбедә дини низаг: Аязгол авылында имам һәм мәхәлләне мәчеттән куып чыгардылар,Дин,7197,https://www.azatliq.org/a/32396335.html,2023-05-04T21:00:43+00:00
"Главная тема региональных дней в Ленинградской области – «Социальная политика будущего: решения, которые меняют муниципалитеты». Федеральные и региональные эксперты, а также представители муниципальной власти обсуждают лучшие практики и инициативы, которые затем можно успешно тиражировать в своем муниципалитете. Среди них – реализация программ доступного жилья для инвалидов и многодетных семей, адаптация и трудоустройство участников СВО. Заместитель начальника Управления Президента России по внутренней политике Евгений Грачев выразил особые слова признательности участникам специальной военной операции, которые приходят на муниципальную службу. – Вместе с Всероссийской ассоциацией развития местного самоуправления будет сделано все, чтобы помочь им интегрироваться в рабочий процесс, оказать полное содействие на новом для них, не менее ответственном пути, – отметил Евгений Грачев. Башкортостан на региональных днях в Ленинградской области представляют главы Татышлинского и Краснокамского районов – Фанур Шайхисламов и Алексей Горбачев. Они отметили насыщенность программ на дискуссионных площадках, где обсуждаются ключевые темы для развития наших городов и сёл. Представленные на региональных днях успешные практики и инициативы лягут в основу программы Всероссийского муниципального форума «МАЛАЯ РОДИНА – СИЛА РОССИИ», который пройдет в апреле 2026 года. Он проводится по поручению Владимира Путина для обсуждения актуальных вопросов развития и поддержки муниципальных образований страны. В рамках форума также состоится церемония вручения Всероссийской муниципальной премии «Служение», учрежденной Президентом России Владимиром Путиным. Премия вручается людям, чьи конкретные дела и судьбы являются примером служения обществу и жителям, тем, кто выступает лидером позитивных изменений своих территорий — городов, поселков и деревень. Фото - пресс-служба ВАРМСУ, автор - Лариса Исхакова.",Главы двух муниципалитетов из РБ принимают участие в региональных дня ВАРМСУ,Йәмғиәт,1901,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-30/glavy-dvuh-munitsipalitetov-iz-rb-prinimayut-uchastie-v-regionalnyh-dnya-varmsu-4448099,2025-10-30T17:18:00+00:00
"Бизнесыбыҙ сауҙа менән бәйле ине. Кеше талап байыманыҡ. Барыһын да үҙ көсөбөҙ менән булдырҙыҡ. Ваҡытында ауыр сумкалар күтәрергә, һалҡында оҙаҡ ваҡыт урамда тороп туңырға ла тура килде. Әкренләп күтәрелдек, тора-бара барыһы ла яйланды. Ҡазан ҡалаһы ситендә ике ҡатлы коттедж һалдыҡ. Ике балабыҙҙы аяҡҡа баҫтырҙыҡ. Улар сит илдә уҡыны. Балаларға фатир алып бирҙек. Һәр беребеҙ яҡшы машиналарҙа йөрөнө. Йылына ике тапҡыр диңгеҙгә ял итергә барыу беҙҙең өсөн ғәҙәти хәл ине. Инде хаҡлы ялға сығам тип хыялланып йөрөгәндә барыһының да аҫты өҫкә килде. Бик ҡаты ауырып киттем. Башта, уҙыр әле тип, табипҡа күренмәнем. Һуңыраҡ миндә яман шеш барлығы асыҡланды. Табиптар: Өмөт юҡ, һуңға ҡалғанһығыҙ, – тине. Бына шул саҡта күҙҙәрем асылды да инде. Сәләмәтлек булмағас, мал-мөлкәттең бер кәрәге лә юҡ икән. Балалар сит ил табиптары менән бәйләнешкә инеп, мине Германияға алып барҙы. Коттеджды ике бүлмәле фатирға алмаштырырға тура килде. Ул саҡта балалар, ирем мин иҫән ҡалһын өсөн барыһын да эшләргә әҙер ине. Уларға рәхмәт. Операция кисерҙем. Реабилитация курстары уҙҙым. Намаҙға баҫтым. Бына инде алты йыл йәшәйем. Аллаһҡа рәхмәт. Раббым биргән ғүмерҙе тура юлдан тайпылмайса уҙырға насип булһын. Доғаларҙың көсө бик ҙур. Мәсеттә бер хәҙрәт миңә доға өйрәткән ине. Бик кәрәк ваҡытта ун мәртәбә шуны ҡабатлаһаң, Аллаһ Тәғәлә һиңә һорағаныңды бирер, тигәйне. Хәҙер ҙә шул доғаны ҡабатлап йөрөйөм: Хәсбиаллаһу үә ниғмәл үәкилү, ниғмәл мәүлә үә ниғмән нәсыйру, ғуфранәкә раббәнә үә иләйкәл мәсыйр. Гонаһтар күп булып, игелекле ғәмәлдәр юҡ икән, Аллаһ шул гонаһтар кисерелһен өсөн бәлә-ҡаза бирә, ти. Мин дә шулай һыналғанмындыр. Доғаларҙы күңелдән гел уҡып йөрөргә кәрәк. Балаларыма ла өйрәтмәгәнемә үкенәм. Хәҙер уларҙы ейәндәремдән ҡабатлатам. Ауырлыҡ килгәндә өмөттө өҙмәгеҙ. Намаҙға баҫығыҙ, Ҡөрьән уҡығыҙ. Аллаһ ауырлыҡтан һуң һәр саҡ еңеллек бирә. Шөкөр итеп йәшәйек. (Ҡазан ҡалаһында йәшәгән яҡташыбыҙҙың Ирек майҙаны гәзитенә яҙғанынан). Нәсих Хәлисов фотоэтюды.","Бик кәрәк ваҡытта шуны ҡабатлаһаң, Аллаһ Тәғәлә һорағаныңды бирер.",Йәмғиәт,1961,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-13/bik-k-r-k-va-ytta-shuny-abatla-a-alla-t-l-ora-any-dy-birer-4156778,2025-03-13T22:56:00+00:00
"Мәҫәлән, ошо арала ғына Красноярскиҙа киберполиция оперативниктары 17 йәшлек үҫмерҙе ҡулға алған. Ул мессенджерҙа билдәһеҙ кешеләрҙең тәҡдиме буйынса үҙ өйөндә сим-бокс урынлаштыра һәм уның эшен тәьмин итә (ташыу хеҙмәте аша алынған ҡоролманы электр энергияһы менән тәьмин итә һәм сим-карталарын даими алмаштыра). Бының өсөн уға көн һайын кескәй эш хаҡы түләйҙәр. Асылда ул мутлашыусыларҙың колл-үҙәктәре менән уларҙың ҡорбандары араһында бәйләнеш булдырған. Уға ҡарата РФ Енәйәт кодексының 274.3-сө статьяһының 3-сө өлөшө буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Иң ҙур яза - 6 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү. Тағы ла бер тапҡыр иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, мутлашыусыларҙың телефонын хеҙмәтләндереү - эш түгел, ә енәйәт! Ошоно балаларығыҙҙың мейеһенә һеңдерегеҙ! Фото һәм видео:",Үҫмергә төрмә янай,Яңылыҡтар,764,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/merg-t-rm-yanay-4587031,2026-02-20T15:45:00+00:00
"Ғаиләлә улар – дүртенсе һәм бишенсе, ә районда быйыл донъяға килгән тәүге сабыйҙар, тип хәбәр итте хакимиәт башлығы Юлай Ильясов. «Ныҡлы һаулыҡ, бәхет, яҡташыбыҙға тиҙерәк Еңеү менән ҡайтыуын теләйбеҙ! » – тип яҙа ул. Сығанаҡ: Башинформ",Яугир ғаиләһендә оло шатлыҡ,Яңылыҡтар,236,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/yaugir-ail-end-olo-shatly-4079193,2025-01-10T10:17:00+00:00
"фикерләрИюнь ахырына кадәр Башкортстанда берничә ихтыярилар батальонын берләштерүче полк оешып бетәргә тиеш. Ул Украинадагы сугышка ибәреләчәк. Аңа кергән кайбер батальон һәм роталар хәрби әзерлек урынына ибәрелде. Берничә батальонны берләштерүче ""Башортстан"" дип аталган әлеге мотоукчылар полкын төзү турында апрельдәхәбәр ителде. Бу полкка Мөгыйн Нагаев исемендәге артиллериядивизионы, Даян Мурзин, Таһир Кусыймов, Миңлегали Гобәйдуллин исемнәрендәге ""ихтыяри"" батальонннары керәчәкдиелде. Полкта барлыгы 2500 кеше булачак. Моңарчы сугышка һәм хәрби әзерлек урыннарына дистәдән артык батальон һәм дивизион ибәрелде. Бу төркемнәрдә барлыгы ничә кеше икәнлеге төгәл билгеле түгел. Башкортстанда төзелгән батальоннар, дивизионнар һәм роталар: Башкортстан башлыгы Радий Хәбировбатальоннар ыюга зур игътибар бирә. Ихтыярилар һәм контракт хезмәте турында көчле реклам бара, сугышчылар турында БСТ каналы көн саен диярлек сюжетлар ясый, дәүләтнең башка медиасы да язып тора. Мәсәлән, БСТның яңалыклар тапшыруы 13 июньдә генә дә сугышка баручыларга, аларга ярдәм турында дүрт сюжетны интернеткаэлгән. ""Башкирский батальон"" дип аталган рәсми төркемдә шулай ук төрле чакыру, хуплау видеоларычыгып тора. Бу эштә татар-башкортның милли бәйрәме - сабантуйлары да читтә калмады. Кайбер районнарда сабантуйларда Русия һәм Башкортстан байракларына Шәйморатов батальоны эмблемасын, ""Русия өчен, тынычлык өчен, безнең өчен"" дигән шигарләрязып элделәр. һәм тамгалары да элеп куелган иде. Русия хәрбиләре аларны Украинадагы сугышта куллана.3 июньдә Башкортстанның Кырмыскалы районы Таусеңер авылында узган ""Яңгыра, чалгы! "" республика бәйрәмендә саламнан Украинадагы сугыш белән бәйле арт-объектлар ясап куйганнар иде. ""Башкортстан"" батальонына керүче Миңлегали Гобәйдуллин батальонын һәм ике бүлекне хәрби күнегүләр урынына озатканда Хәбиров ""бу бик кирәкле карар"" дип белдерде. ""Без Башкорт ихтыярилар мотоукчылар полкын туплауны тәмамлау алдында торабыз. Кешеләр сезгә рәхмәт әйтә һәм зур ихтирам белән карый. Тыныч вакытта кулга корал алу - иңел карар түгел. Ләкин бу бик кирәкле карар. Бүген сез хәрби бурычыгызны үтәргә китәсез. Өйдә сезнең гаиләләр кала - ата-аналарыгыз, хатыннарыгыз, балаларыгыз. Без алар белән бергә булырга вәгъдә бирәм, ярдәм итәрбез"", дидеул. әясәт белгече Андрей Потылицын Радий Хәбиров бу батальоннарны Кремльгә ошар өчен ибәрә дип саный. — Бу аның Кремльгә ошауның бердәнбер мөмкинлеге, хәзер бу ярауның төп билгесе. Ләкин әлегә бик килеп чыкмый, план 50ка да тулмый. Шулай да ихтыяри батальоннар ыела тора, алар башта хәрби күнегүләргә, аннары сугышка озатыла тора. Башкортстан батальоннары штабының Вконтактедагы төркемендә 65 яшьлекләр дә, төрле авырулары булып, беркайчан да армия хезмәтендә булмаганнар да ""мин дә катнаша аламмы"" дипсорый. Күбесенә ""килегез, тикшерербез"", диләр, кире борып ибәрергә ашыкмыйлар. ""Миңа 49 яшь, хроник бавыр авыруы бар, үпкәләремә салкын тигән, мине алырлармы? "", ""Тотлыгу белән алалармы? "", ""Мин хезмәт итмәдем, мине алалармы? "", ""Минем банкротлыкка чыгу эше бара, бөтен банк карталарым томаланган, алалармы? "", ""Минем хәрби билетым югалды, аласызмы? "", ""Мин башка төбәктән, килсәм ярыймы"", дигән сорауларның барсына да, ""фәлән адреска килегез, карарбыз"", дип авап бирәләр. Азатлык кайбер кызыксынучылар белән элемтәгә кереп, ни өчен сугышка барырга теләүләрен белешеп карады. Барысы да дирялек ""акчага кызып баручылар да бар, ләкин мин анда булган егетләргә, ватанга ярдәм итәргә телим"" дигәнрәк авап бирде. Мәсәлән, Альберт(исемен үзгәртүне сорады) Оренбур өлкәсеннән казаклар отряды белән Украинадагы сугышта катнашкан, берничә көннән тагын китәчәк. Башкортстандагы батальоннарга эләгү иңел, анда теләсә кемне алалар, исерткеч эчемлекләр белән мавыгуларын да тикшереп тормыйлар ди. — Минем мондый кешеләр белән бер сукмактан йөрисе килми. Шәйморатовчыларның ничек сугышканын күрдем инде. Кайберләрен бирегә хатыннары куып ибәрә. Ялгыш килеп эләгүчеләр дә бар. Шуңа күрә 500 ләр дә күп (дезертирлар, фронттан качучылар). Минем фикерем шундый: батальоннар саны әзрәк булсын, ләкин аларга яхшы әзерлекле ирләрне генә сайлап алсыннар. Анда сан мөһим түгел"", дип сөйләде Азатлыкка Альберт. Ул акча өчен йөрүчеләр дә күп, ""анысы сер түгел"", үзем исә ""фашистлар безнең йортка кермәсен"" өчен сугышам ди. Сәясәт белгечче Потылицын ихтыяри булып китүчеләрнең мотивлары төрле ди. — Иң беренче чиратта, бу — фәкыйрьлек, эшсезлек һәм аннары патриотик илкенү. Әлеге махсус хәрби операцияне Себерга вахта белән йөреп эшләүгә үзенә күрә бер алмаш дип әйтергә мөмкин. Аерма шунда ки, аннан кайту шанслары башка.2022 елның августына булган рәсми саннаргакараганда, Башкортстаннан вахта ысулы белән 160 меңләп кеше эшли. Татарстанда, мәсәлән, 30 меңгә дә тулмый. Радий Хәбиров Башкортстан башлыгына сайланганда ""Өйдә эшләү — бәхет"" дигән шигар белән чыккан иде. Соңрак ул кешеләрне республикада калдыру юлларын эзләргә кирәк, моның белән ныклап шөгыльләнәчәкбездиде. Дистәдән артык батальон тутырып ирләрне сугышка ибәргән мәлдә, әлеге вәгъдәнең үтәлүе шик тудыра. Шул ук вакытта Себер ширкәтләренә урнашу иңел түгел, көндәшлек бар. Анда эләгү өчен сәламәтлек, тәрибә, белем кирәк, аракы белән мавыгу да ярамый. Башкортстан хакимиятләре Украинадагы сугышка ибәрү өчен хәрби төркемнәр төзеп, аларны фронтка юллаган арада, республикага кайткан мәетләр саны да арта гына бара. Азатлыкхисабынакүрә, республикадан бу сугышта кимендә 772 кеше һәлак булган. Бу ачык чыганаклардан табылган мәгълүмат, әлеге кешеләрнең әсәдләре кайтарып ирләнгән. Күпмесе кайтарылмаган, күпмесе хәбәрсез югалган һәм әсиргә төшкән - анысы билгеле түгел. Хакимиятләр чын саннарны яшерә. Үлүчеләр харитасында бигрәк тә Стәрлетамак (46 үлем), Белорет (43), Учалы (31), Әбәлил районы (22), Салват шәһәре, Ишембай, Баймак, Иглин районнары (18 әр үлем) аерылып тора. Күптән түгел Украина саклану министрлыгы башкортларгамөрәәгать итте. Аерым алганда ул сугышта үлгән башкортлар башкорт субъектлыгын һәм башкорт теле мәсьәләсен хәл итүгә ничек булыша дигән сорау бирә. Шул ук вакытта Башкортстаннан китеп, ""ихтыярилар"" отряды белән Украинага каршы сугышып кайткан ирләр вәгъдә ителгән акчаларын ала алмаугазарлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан батальоннары саны артканнан арта бара. Ни өчен китәләр?,Башҡортостан,6214,https://www.azatliq.org/a/32443173.html,2023-06-14T21:00:33+00:00
"Был интерактив белем биреү майҙансығы, унда балалар һәм үҫмерҙәр заманса ауыл хужалығының нисек ойошторолоуын күрәсәк, төрлө һөнәрҙәрҙә үҙҙәрен һынап ҡараясаҡ. Мәктәптәр, колледждар, юғары уҡыу йорттары һәм эш биреүселәр араһында хеҙмәттәшлек булдырыу Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технологик тәьмин итеү милли проектының (национальный проект Технологическое обеспечение продовольственной безопасности) Агросәнәғәт комплексы кадрҙары федераль проектының маҡсаттарының береһе булып тора, тип хәбәр иттеләр республиканың Ауыл хужалығы министрлығында. – Мәктәп йәшенән үк үҙҙәрен ауыл хужалығына бағышларға теләгән балаларҙы асыҡлау мөһим. Һөҙөмтәлә ысын профессионалдар алыу өсөн мәктәп эскәмйәһенән колледжға һәм аграр вузына тиклем сылбыр төҙөргә кәрәк, – тип билдәләне Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов. Агросәнәғәт комплексы һөнәрҙәре ҡалаһында балалар өсөн ике трек эшләйәсәк. Беренсеһе Һин Агрола (5-9 йәш) – балалар һөт менән тәжрибә үткәрәсәк, хайуандарҙы нисек ашатырға һәм уларҙың һаулығы хаҡында ҡайғыртырға кәрәклеген беләсәк. Ҡатнашыу өсөн балалар уйын валютаһы аласаҡ, уны Һөнәрҙәр ҡалаһы магазинында сувенирҙарға алмаштыра аласаҡ. Икенсе трек агросәнәғәт комплексы донъяһы (10-18 йәш) үҫмерҙәр агродрондар менән идара итеүҙе, үҫемлектәрҙе микроскоп аҫтында өйрәнәсәк, -күҙлек ярҙамында юғары технологиялы фермаларҙа һәм предприятиеларҙа буласаҡ. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Мин Агроға агросәнәғәт комплексы һөнәрҙәре ҡалаһы асыла,Йәмғиәт,1694,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-10/min-agro-a-agros-n-t-kompleksy-n-r-re-ala-y-asyla-4487590,2025-11-10T15:00:00+00:00
"Гаяз ЯмбаевМәскәү шәһәренең көньяк-көнчыгыш бүлгесе татарлары мохтарияте Мәскәү башлыгы Сергей Собянин исеменә хат юллаган. Мохтарият мэрдан башкалада яңа мәчетләр төзү вазгыятенә ачыклык кертүне сорый. ""Ни өчен Сез Мәскәүдә итәкчелек иткән ун ел эчендә йөздән артык православ чиркәүләре төзелгән һәм бер генә яңа мөселман гыйбадәтханәсе дә төзелмәгән? Ни өчен Мәскәү хакимияте православ храмнарына каршы протест белдергән очракта, аларны төзүдән баш тартмый, альтернатив урыннар сайлый, ә мөселман гыйбадәтханәләренә каршы протест белдерелгән очракта, хакимият аларны төзүдән баш тарта, альтернатив урыннар сайлап тормый? Ни өчен православ динен тотучылар арасында мигрантлар булу Мәскәүдә православ храмнарын төзүгә каршы аргумент булып тормый, ә мөселман динендәгеләр арасында мигрантлар булу мөселман гыйбадәтханәләрен төзүдән баш тарту аргументы булып тора? ""диелә хатта. Хатның авторы — мохтарият рәисе Гаяз Ямбаев. Башкала татарларының мэрия һәм префектура белән мөнәсәбәтләре турында Ямбаев Азатлыкка да сөйләде. Гаяз әфәндегә 80 яшь. Егерме елдан артык Мәскәүнең көньяк-көнчыгыш бүлгесендәге милли-мәдәни мохтариятне итәкли. ""Сабантуйлар уздыра идек, Аллаһ Тәгалә ярдәме белән мәктәп булдырдык, балалар бакчасы булдырдык, өч мәхәллә булдырдык, мәчет кенә һаман юк, — дип уфтанды ул күрешкәч. — Миңа тугызынчы дистә китте, хәзер гомеремнең мәгънәсе — мәчет булдыру"". Гаяз әфәнде бераз начар ишетә, мохтарият рәисе ярдәмчесе Ринат Борхановка безнең сорауларны кабатларга туры килә. Гаяз Ямбаев (у) һәм Ринат Борханов— Хат уңаеннан яңалыклар бармы? — Ринат Борханов: Бер ай көтегез, диделәр. Ринат әфәнде мэрия белән телефоннан сөйләшкән арада, Гаяз әфәнде бүлге белән таныштыра: Гаяз Ямбаев: Минем монда үземнең офисым бар, анда әби-бабайларны ыеп, Коръән укырга өйрәтәм. 27 кеше йөри. Хәзер коронавирус дип, туктап тордык. Татар мәктәбе алты йөз кешелек, анда ике йөз кеше генә йөри. Муса әлил исемендәге кадетлар корпусы ясарга иде, бу инициативаны яшь, энергияле кеше алса, яхшы булыр иде. Миңа сиксән яшь, көчем итмәс инде. Миңа эшләгәнем өчен бик күп бүләкләр бирделәр, Татарстаннан да, Мәскәү хакимиятеннән дә. Без префектура белән бик дус идек, бик ярдәм итәләр иде, аеруча Зотов әфәнде(Владимир Зотов—элекке префектура башлыгы, хәзер мэр киңәшчесе). Марьино районындагы 33 нче китапханәдә татарча чаралар уздыра идек. Префектура ярдәмендә ""Урам балалары"" проекты да ясадык, анда татар балалары юк иде, урыслар гына, аларга Казанга экскурсия уздырдык. Ике тапкыр мәчет өчен урын бирделәр, ләкин бу һәрвакыт бәхәсле мәсьәлә. Һаман килеп чыкмый. Аның каравы, өч төштә мәхәллә ясадым, бездә өч мәхәллә эшли. — Өч мәхәллә — бу нинди мәхәлләләр? Гаяз Ямбаев: Икесе Люблинода, берсе Авиамоторнаяда урнашкан. Ринат Борханов: ""иденче буын"", ""Әлиф"", ""Ихлас"" турында сүз. Гаяз Ямбаев: Бу — намаз ызбалары. Анда икешәр йөз кеше йөри. Ринат Борханов: Әле генә сорадым, хат Горбенкога тапшырылган(Александр Горбенко — Мәскәү мэры урынбасары)Гаяз Ямбаев: Аңарда минем йөз хат ятадыр инде. Бик күп яздык. — Гаяз әфәнде, 2010 елда сез Мәскәүнең Текстильщики бистәсендә мәчет төзелешенә каршы булучылар беләнсөйләшкән идегез. Ун елдан соң хәлләр, халык фикере үзгәрдеме? Гади халык чыннан да мәчеткә каршымы, әллә котыртучылар бармы? — Мәрхүм Лужков мәчет өчен ир бирде. Безнең күңелләр күтәрелде, миндә әле һаман Лужков хатлары саклана. Ләкин рус фашизмы килде, алар халыкны боза башлады, татарлар монда ыелып укып ятырлар, әйдәгез, протест оештырабыз, дип котырттылар, автобус тутырып тарафдарларын алып килделәр. Префект урынбасары миңа ""Гаяз, үзеңнекеләрне чакырма, тавыш-әнал булыр"", дигәч, мин чакырмадым, фашистларга каршы үзебезнекеләр бер биш кеше генә иде. Алар протест акциясе оештырды, без иңелдек. Болар ирле халык түгел, котыртучылар иде, ләкин яшь, инициативалы кешеләр, урыслар. ирле халык чыкмады да диярлек, анда күпчелек телсез-чукраклар дияргә була. Ике-өч кеше бар иде, аларның ник килүе дә билгесез, ""сезнең күзләрегез коңгырт, безгә зәңгәр күзләр кирәк"" кебек буш сүз сөйләп тордылар. Бу ыелышка префектурадан да, мэриядән дә килгәннәр иде. Игътибар итмәсәләр дә булыр иде, ләкин алар каршы якны тыңлады. —Аннан да элегрәк, 2000 нче еллар башында ""Мой двор"" дигән оешма барлыкка килде һәм мәчеткә каршылык чаралары оештыра башлады. Төрле листовкалар таратылды, имзалар ыелды, социаль челтәрләрдә ""Текстильщикида мәчет булмаячак"" дигән бит ачылды. Хәттамашина йөрешләреуздырылды һәм моңа мэрия рөхсәт бирде. Алар ""Нет мечети на Волжском бульваре"" дигән язулар белән бөтен Мәскәү буйлап хәрәкәт итте. Бу исламга каршы бик зур кампания иде. Бу мәчет урынында хәзер ни төзеделәр? —Ул тиклем зур хәрәкәт түгел иде инде ул, ничектер безне читләп узды. Ул мәчет саласы урынга чиркәү һәм башка корылмалар төзеделәр. — Мәскәү мэры Сергей Собянин мөселманнарга дүрт мәчет бик иткән, дип даими тәкрарлап килә. Әгәр Мәскәү мэрыннан мондый караш булмаса, хәлләр үзгәрер иде дип саныйсызмы? — Алар читтән килгән мөселманнарны санамыйлар. Ә ул мөселманнар Мәскәүдә яши, Мәскәүгә яраклаша. Украин, беларус, молдаваннарны православ санына кертәләр, аларга чиркәү төзү өчен альтернатив урыннар эзлиләр, ә мөселман халыклары безнең санга керми, безгә альтернатива эзләмиләр. Мэрның карашы үзгәрсә, хәлләр дә үзгәрер иде, ләкин хәтта гафу үтенүче дә юк. Без үзебезнең район өчен бик күп эшләдек, мөселманнар өчен дә, урыслар өчен дә, аралашып торабыз, сабантуйлар уздырабыз. Префектура үзе дә безгә бик күп ярдәм итә, ләкин бу мәсьәләдә(мәчет мәсьәләсе - ред. )алга китеш юк. —2018 елда ""Яңа Мәскәү"" микрорайонында мәчет салыначак, дигән иде шәһәр мэры Сергей Собянин. Аның сүзләренчә, бу урында мөселманнар өчен генә түгел, православ, яһүд һәм будда дине тарафдарларына да гыйбәдәтханә төзүгә ир бүлеп биреләчәк. План нигезендә ""Яңа Мәскәү""дә динара комплекс пәйда булачак. Бу ир Әлбир Крганов мөфтиятенә биреләчәк диелде. Мөфтиятләрнең бүленеше мәчет төзелешенә аяк чаламы? — Мэр әйтсә дә, һаман берни юк. Мин үз округым өчен генә борчылам, мөфтиятләр бүленешенә кысылмыйбыз. Мәчетләр өчен ир бирсәләр, мөфтиятләр бер-берсенә комачауламас иде инде. Барысы белән дә эшлибез, бергә эшлибез. Мин үзем Әлбир хәзрәт белән дә эшлим, сиксән яшьлегем белән дә барысы да котладылар. Мәскәү мәчетләре харитасы","""Тормышымның мәгънәсе — Мәскәүдә мәчет булдыру""",Татарстан,6201,https://www.azatliq.org/a/30990040.html,2020-12-08T11:00:24+00:00
"года министр здравоохранения Республики Башкортостан Айрат Рахматуллин выступил с лекцией «Цифровая трансформация здравоохранения: как технологии меняют нашу профессию» перед 200 студентами БГМУ в очном формате. Ещё более 2000 будущих врачей присоединились к мероприятию онлайн. «Я часто делюсь в социальных сетях результатами внедрения цифровых решений и ожиданиями от новых проектов с позиции повышения эффективности процессов в здравоохранении. На практике это значит, что каждый цифровой инструмент влияет на работу каждого нашего врача. Именно об этом я рассказал будущим коллегам», — отметил министр. В ходе лекции Айрат Рахматуллин подчеркнул, что клиническое мышление врача остается фундаментом медицины, а цифровые технологии созданы для его укрепления. Республика Башкортостан входит в число лидеров цифровой трансформации здравоохранения в России. За 12 лет развития в регионе создана одна из крупнейших в стране Государственных информационных систем в сфере здравоохранения (ГИСЗ), которая объединяет более 200 медицинских организаций и обслуживает более 25 тысяч одновременно работающих пользователей. Более 4,5 млн пациентов республики уже имеют электронные медицинские карты. Цифровые инструменты обеспечивают врачам: Доступ к данным тысяч подобных случаев для принятия обоснованных решений через ГИСЗ Повышение точности диагностики благодаря структурированным данным в электронной медицинской карте Возможность сбора качественных первичных данных и доступа к пациентам, несмотря на расстояния, благодаря телемедицине Ускорение обработки снимков и других данных с помощью искусственного интеллекта Особое внимание в выступлении было уделено искусственному интеллекту и его роли в современной медицине. Отвечая на вопрос студентов о том, не заменит ли врача искусственный интеллект, министр подчеркнул, что цифровые технологии выступают только помощником врача, а не его заменой. Они усиливают клиническое мышление специалиста, делают его работу более точной и эффективной. В Республике Башкортостан активно применяются решения на базе ИИ. Система интерпретации цифровых кардиограмм проводит автоматизированный анализ ЭКГ и выделяет потенциально опасные случаи, требующие немедленного внимания врача. В сфере лучевой диагностики республика стала одним из первых регионов России, который подключился к платформе «Мос Мед ИИ», объединяющей 17 сервисов для анализа КТ, рентгенографии, маммографии и флюорографии. С октября 2024 года таким образом было обработано более 4500 рентгеновских и КТ-снимков. Также в регионе работает интеллектуальный голосовой помощник, который помогает заполнять медицинскую документацию и автоматизирует запись на прием через Контакт-центр Минздрава РБ. А интеллектуальная система видеоаналитики в регистратурах позволила сократить среднее время обслуживания посетителей на 12 и снизить количество инцидентов на 57. Особую важность имеет и внедряемая в настоящее время система поддержки принятия врачебных решений (СППВР), которая помогает оценивать риски развития заболеваний, быстрее интерпретировать результаты анализов и получать рекомендации по тактике ведения пациента на основе клинических рекомендаций. В завершение лекции Айрат Рахматуллин подчеркнул, что для все преимущества цифровизации нацелены на помощь и поддержку врачей в их рутинной практике, позволяя добиваться наилучших результатов в дифференциальной диагностике и качестве результатов лечения. При этом цифровизация открывает новые карьерные перспективы, поскольку новые инструменты помогают как в управлении медицинской организацией, так и разработке сервисов и проведении научных исследований на основе больших данных. Пресс-служба Министерства здравоохранения Республики Башкортостан",Влияние цифровизации на профессию врача,Яңылыҡтар,3698,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-02/vliyanie-tsifrovizatsii-na-professiyu-vracha-4141903,2025-03-02T14:45:00+00:00
"РӘСӘЙҘӘ Ауыл хужалығында ил буйынса 6 миллион самаһы кеше эшләй, рәсми мәғлүмәттәр буйынса бөгөндән 200 меңдән ашыу хеҙмәткәр талап ителә. Кадрҙар ҡытлығын хәл итеү өсөн Рәсәй Хөкүмәте дүрт дәүләт программаһына үҙгәрештәр индерҙе, белгестәр әҙерләүсе колледждарға ярҙам, гранттар суммаһы, мәктәптәрҙә агрокластар һаны ҡырҡа артасаҡ тип көтөлә. Ғөмүмән, тормошҡа ашырға тейешле уй-ниәттәре бик күп. Бындай хәстәрлек ҡыуаныс ҡына уята һәм күңелдә бер генә һорау тыуа. Ни өсөн ауыл хужалығына ҙур ярҙам саралары элегерәк, ауылдар гөрләп, йәштәр тулып йөрөгән саҡта булманы икән? Рух төркөмөнөң киң билдәле йырында нәмә тип йырлайҙар әле: Өлгөрмәнем, өлгөрмәнем. ДОНЪЯЛА Ҡытай коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса күптәргә өлгө булып тора. Власҡа 2012 йылда Си Цзиньпин килгәс тә өс йыл эсендә миллиондан ашыу чиновник хөкөм ителә, шул иҫәптән йөҙләп министр, ҡала мэрҙары, провинция етәкселәре. Урлашып тотолған ҙур етәкселәрҙе стенаға терәп атыуҙы үҙәк телевидение тура эфирҙа күрһәтә, әҙер генә торған табиптар кәүҙәһе һыуынып та өлгөрмәгән мәйеттең органдарын алып, дауаханаларға оҙата. Ришүәтсенең ғаилә ағзаларының, яҡын туғандарының да мөлкәте дәүләт иҫәбенә тартып алына. Иң күп язалау осрағы 2009 йылда теркәлә: Олимпиада объекттарын төҙөүҙә мутлашҡан 150 эшҡыуарҙы бер көндә аталар. Ҡытайҙан өлгө алып, Рәсәйҙә лә ҡаты закондар булдырырға кәрәк, тиһегеҙме? Тик быға күптәр ҡаршы. Беҙҙә демографик хәл бик хөрт, урлашҡан, ришүәт алған кешеләрҙең барыһын да ата-ултырта башлаһаң, илдә. кеше ҡалмаясаҡ икән.","""ҺӘНӘК"" күҙлегенән",Яңылыҡтар,1505,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2026-02-17/n-k-k-legen-n-4581717,2026-02-17T13:50:00+00:00
"«С чувством глубокого удовлетворения отмечу огромный, поистине уникальный вклад Русской православной церкви, других христианских конфессий в единение общества, в сбережение нашего богатейшего исторического, культурного наследия, патриотическое, духовно-нравственное воспитание молодежи», — говорится в послании. Как отметил пресс-секретарь президента Дмитрий Песков, Путин встречает Рождество в одном из храмов Подмосковья. Вместе с российским лидером на праздничном богослужении присутствуют военные и их семьи, передает его слова ТАСС. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин поздравил православных россиян с Рождеством,Йәмғиәт,715,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-12/putin-pozdravil-pravoslavnyh-rossiyan-s-rozhdestvom-4533749,2026-01-12T10:50:00+00:00
"К участию приглашаются городские округа и муниципальные районы республики. Конкурс нацелен на популяризацию башкирского и русского языков как государственных, а также на устранение ошибок в оформлении вывесок, указателей и названий улиц. Оценка работы администраций будет проводиться по качеству реализации языкового законодательства и использованию цифровых инструментов. Среди них — чат-бот «Город без ошибок. Башкортостан» и система АИС «Башперевод» для сертифицированного перевода. Конкурс проводится во второй раз. День Родного Языка Башкортостан Курултай",В Башкортостане стартовал конкурс языковой культуры муниципалитетов,Йәмғиәт,560,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-21/v-bashkortostane-startoval-konkurs-yazykovoy-kultury-munitsipalitetov-4589432,2026-02-21T15:10:00+00:00
"0-11 лет (включительно): Только детские удерживающие устройства (кресла, бустеры), соответствующие весу и росту. 7-11 лет (включительно): На заднем сиденье можно без кресла, но обязательно с ремнем безопасности (если подходит по росту и весу). 12 лет и старше: Кресло не обязательно, ремень обязателен всегда. Важно! Никакие накладки, адаптеры и прочие мягкие элементы не считаются детскими удерживающими устройствами! Штраф! Используйте кресло согласно инструкции. До 12 лет на мотоцикле сзади нельзя! Штрафы: Водитель - 3000, должностное лицо - 25 000, юр. лицо - 100 000. Что еще важно знать: Только жесткие конструкции: кресла или бустеры. По возможности перевозите ребенка сзади – это безопаснее. При перевозке спереди в автолюльке, установленной против хода движения, ОБЯЗАТЕЛЬНО отключайте подушку безопасности! Если есть – используйте! Это значительно повышает безопасность.",Важные изменения в правилах перевозки детей с года!,Аңлатма,882,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-18/vazhnye-izmeneniya-v-pravilah-perevozki-detey-s-26-iyulya-2025-goda-4352288,2025-08-18T11:39:00+00:00
"Форум направлен на развитие профессиональных компетенций молодых людей, которые в качестве карьерной траектории выбрали государственную или муниципальную службу, и собрал на своей площадке порядка 260 специалистов в возрасте до 35 лет. В своём вступительном слове Радий Хабиров подчеркнул важное значение государственной и муниципальной службы. – Как Глава Башкортостана прежде всего хочу вам, своим молодым соратникам и товарищам, выразить своё уважение за то, что в это сложное время вы вместе с нами, плечом к плечу, рука об руку выполняете серьёзные государственные задачи. Вместе со всей страной сражаетесь за её будущее, каждый на своей должности работает на победу. Вы живёте в героическое время, о котором будут слагать легенды, будут писать и спорить, – сказал руководитель региона. – Если говорить о муниципальной службе – это большая человеческая, эмоциональная, нравственная нагрузка. Потому что именно работники муниципального уровня первыми встречают вызовы, выходят к людям. И главная ваша задача в молодые годы на муниципальной службе – научиться коммуникации, общению с людьми. Это одно из необходимых качеств современного госслужащего. Глава Башкортостана особо отметил ценностные ориентиры тех, кто выбирает для себя работу в сфере государственного или муниципального управления. – Мы сейчас живём в очень интересный момент, который до конца ещё не осмыслили. Мы, наконец-то, встали на правильный путь, когда главными идеалами жизни становятся качества, присущие настоящему человеку и гражданину. Это служение. Служение своей стране, малой родине, семье. Работа Главой республики для меня – это тоже служение. Это возможность сделать что-то хорошо для наших жителей, добиться определённого результата, который можно потрогать руками, – сказал Радий Хабиров. – Так сложилось, что в России роль государства всегда была значима. И именно оно являлось главным проводником, локомотивом преобразований. Поэтому государственная служба отличается от многих других видов деятельности тем, что вы являетесь непосредственными участниками больших созидательных процессов. Заместитель председателя Государственной Думы, первый заместитель председателя партии «Справедливая Россия» Александр Бабаков высоко оценил уникальность выбранного формата встречи. – Спасибо за возможность поучаствовать в этом прекрасном мероприятии. Ничего подобного раньше не видел. И я в хорошем смысле слова вам завидую. Потому что вы живёте в прекрасной республике, которая является лидером в России по многим направлениям, – сказал Александр Бабаков. – Вам повезло и потому, что новую Россию вы создаёте своими руками. И я желаю вам только одного – чтобы вы верили в свою страну и в родную республику. Далее встреча продолжилась в формате «вопрос-ответ». Участники форума поблагодарили руководителя региона за возможность обменяться опытом с коллегами, а также обсудили методы мотивации молодых госслужащих. – Государственная и муниципальная служба – это невероятно классная школа жизни, школа вашего развития. Каждый день здесь увеличивает вашу ценность на рынке труда. Работа с людьми – самая сложная. Это не просто выполнение каких-то физических действий, здесь нужно вкладывать душу, – отметил Радий Хабиров. – И со временем вы приобретаете компетенции и признание, начинаете осознавать свои силы. Это большая мотивация. Отвечая на вопрос об использовании в работе искусственного интеллекта, Глава Башкортостана подчеркнул, что применение цифровых технологий – показатель продвинутости современного общества. – Я лично нет, моя команда – да, – сказал Радий Хабиров. – Очевидно, что искусственный интеллект имеет огромное преимущество в экономике, государственной, социальной сфере. У нас в республике его успешно применяют в здравоохранении, на производстве, других отраслях. 30 января я буду оглашать ежегодное Послание Госсобранию – Курултаю республики, которое будет в том числе посвящено теме цифровизации. Подробно затрону там вопросы, связанные с искусственным интеллектом. Говоря о перспективах развития архивного дела, руководитель региона отметил важность цифровизации этого направления, а также внедрения современных технологий хранения уникальных материальных документов. – Роль архива как хранителя знаний имеет огромное значение. Сейчас идёт специальная военная операция. И если мы уже сейчас не займёмся сохранением памяти о ней, то многое потеряем. Нужно обязательно увековечить подвиг наших ребят. Поэтому мы создадим рабочую группу, которой поставим соответствующую задачу, – сказал Радий Хабиров. – Мы ещё до конца не понимаем значение специальной военной операции. Оно гораздо важнее и более многопланово, чем то, что скрывается под понятием СВО. И последствия того, как всё завершится, будут решающими. Один из участников форума спросил у Главы региона, какой он видит республику через пять лет. – С управленческой командой мы работаем над программой «Башкортостан 2030». Однако подробно говорить сейчас о наших стратегиях чрезвычайно сложно – много неопределённостей происходит на внешнем контуре. Мы не знаем, сколько будет идти СВО, но все свои силы будем направлять на решение её задач, – подчеркнул Радий Хабиров. – Конечно, самое главное – это экономика. Я хотел бы видеть нашу республику более технологичной, с более диверсифицированной промышленностью. Будем строить новые производства, продолжим создавать в муниципалитетах комфортную среду. Наша задача – чтобы республика к 2030 году стала сильнее. В завершение руководитель региона поблагодарил участников форума за предметный диалог и отметил, что такие встречи будут проходить на постоянной основе. – Мы с вами поговорили как коллеги, как соратники. Ведь даже простая беседа имеет огромное значение. Желаю вам новых достижений, вы этого достойны, – резюмировал Глава республики. – В жизни бывает достаточно много вызовов. Но в любой ситуации, даже если вы упали, нужно уметь подняться и снова идти вперёд. Главное – выбрать правильный для себя путь. Верю, что вы добьётесь больших успехов. Именно вам предстоит развивать нашу великую и красивую страну. В беседе с журналистами Радий Хабиров высоко оценил потенциал молодых специалистов. – Эти ребята выбрали для себя непростой путь – служение республике и её жителям. Кто-то из них только начинает карьеру, у других уже есть серьёзный опыт. Но всех объединяет одно – желание помогать людям, делать жизнь в республике лучше, – сказал руководитель региона. – Получился хороший, честный разговор на равных. Благодарю ребят за него.",Встреча с участниками Республиканского форума «Гос Старт. Башкортостан»,Йәмғиәт,6450,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-24/vstrecha-s-uchastnikami-ii-respublikanskogo-foruma-gosstart-bashkortostan-4552910,2026-01-24T10:00:00+00:00
Аднан ХаизадәГабделвахит НиязовАхмед АзимовСаймон Дэвиес,интернетта дөнья мөселманнарын берләштермәкче,Донъя,56,https://www.azatliq.org/a/24510490.html,2012-03-09T15:13:25+00:00
"Башҡортостанда мәктәптәргә Советтар Союзы Геройҙарының, данлы шәхестәрҙең исемдәре бирелде. Бәләбәй районы Ыҫлаҡбаш ауылы мәктәбенә –  сыуаш әҙәбиәте классигы, бөйөк яҙыусы Константин Иванов исеме; Белорет районы Тирлән ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Степан Полуэктов исеме; Белорет ҡалаһының 17-се гимназияһына –  Советтар Союзы Геройы  Александр Серебренников исеме; Белорет ҡалаһының 13-сө мәктәбенә –  Советтар Союзы Геройы Алексей Пашкевич исеме; Белорет районының Сосновка мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Фёдор Белов исеме; Белорет районының Мәхмүт ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Зөбәй Үтәғолов исеме; Белорет районының Железнодорожный ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Иван Оглоблин исеме; Мәләүез ҡалаһының 4-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Сергей Гуреев исеме; Мәләүез районы Воскресенский ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Александр Немчинов исеме; Нуриман районы Ҡыҙылъяр ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Ғимай Шәйхетдинов исеме; Туймазы ҡалаһының 1-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Шакир Ғәтиәтуллин исеме; Туймазы ҡалаһының 3-сө мәктәбенә  – Дан орденының тулы кавалеры Хәтмулла Солтанов исеме; Туймазы ҡалаһының 4-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Иван Ёлкин исеме; Туймазы ҡалаһының 5-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Иван Примакин исеме; Туймазы ҡалаһының 6-сы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Афанасий Карманов исеме; Туймазы ҡалаһының 7-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Василий Нортенко исеме; Туймазы районы Ҡандра ауылының 1-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Фазулла Ғәбдрәшитов исеме; Туймазы районы Түбәнге Троицк ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Фәйзулла Әһлетдинов исеме; Ҡырмыҫҡалы районы Ҡырмыҫҡалы ауылының 2-се мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Алексей Калганов исеме; Ҡырмыҫҡалы районы Сихонкин ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Иван Грачев исеме; Ҡырмыҫҡалы районы Подлубов ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Иван Полунин исеме; Ҡырмыҫҡалы районы Ефремкин ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Григорий Васильев исеме; Ҡырмыҫҡалы районы Ҡырмыҫҡалы ауылының 2-се мәктәбе Иҫке Муса филиалына – Дан орденының  тулы кавалеры Мостафа Ғәзизов исеме; Ҡырмыҫҡалы районы Бекетов ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Алексей Никифоров исеме; Илеш районы Андреевка  ауылы мәктәбенә – Советтар Союзы Геройы Гавриил Локтев исеме; Благовар районының Троицкий ауылы мәктәбенә Советтар Союзы Геройы Михаил Криворотов исеме бирелде. Сығанаҡ: Башинформ 1, 2.",Мәктәптәргә мәшһүр шәхестәр исемдәре бирелде,Яңылыҡтар,2456,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-22/m-kt-pt-rg-m-sh-r-sh-hest-r-isemd-re-birelde-4547185,2026-01-22T22:30:00+00:00
"Руководитель Образцовой театральной студии «Без границ» Анастасия Караханян провела вдохновляющую встречу с известным уфимским режиссёром, номинантом театральной премии «Золотая маска» Ляйсан Сафаргуловой. Театральная студия является победителем регионального этапа Окружного фестиваля «Театрального Приволжья» и продолжает стремиться к новым успехам. В ходе тёплой и продуктивной беседы обсуждались ключевые идеи новой постановки студии. «Мы всегда обращаемся за экспертным мнением к тем, чей опыт и художественное видение вызывают глубокое уважение. Мы верим: чтобы стать сильными, нужно учиться у сильных. А чтобы вдохновлять, сначала самим быть вдохновлёнными», – поделилась Анастасия Караханян. Обмен идеями, режиссёрские находки, нюансы актёрской подачи – каждый момент встречи стал шагом к чему-то большему. Ведь настоящий рост начинается там, где мы готовы слушать, учиться и искать лучшие решения.",Көслө булыр өсөн көслөләрҙән өйрәнергә кәрәк,Яңылыҡтар,906,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-07-31/k-sl-bulyr-s-n-k-sl-l-r-n-yr-nerg-k-r-k-4334711,2025-07-31T12:00:00+00:00
В соответствии с решением Министерства просвещения России в 2024 году в каждой школе должны быть открыты школьные театры. Их уже насчитывается около 30 тысяч.,"""Школьные театры – уникальный ресурс""",Яңылыҡтар,158,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-16/shkolnye-teatry-unikalnyy-resurs-3646520,2024-02-16T12:51:48+00:00
"Телен тешләгәндең башы тишелмәй. Емешһеҙ ағас күләгәһе менән маҡтаныр. Алтын һүҙ артыҡ булмай. Ҡырын ҡараһаң, ҡырын күрәһең. Ағым ыңғайына йөҙөүселәр йышыраҡ бата. Ваҡытты бушҡа уҙғарыу ҡиммәткә төшә. Елкәһе йоҡаның кеҫәһе йоҡа. Бөгөнгө көн менән йәшәү бөлгөнлөккә төшөрә. Ғәбит Садиҡов.",Әйтелмәгән әйтемдәр,Яңылыҡтар,287,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-09-24/ytelm-g-n-ytemd-r-4400330,2025-09-24T14:25:00+00:00
"Участники обсуждали культурный код России и регионов, технологические волны, фазовый кризис, роль искусственного интеллекта и презентовали культурный код Башкортостана. Сергей Переслегин отметил, что работа с культурным кодом требует сложной и глубокой коллективной сборки: - Мы не расшифровываем код, мы его читаем. Код может быть собран не до конца, но если он выстроен честно, он начинает работать. За пять лет нами собрано несколько десятков культурных кодов, и Башкортостан здесь прозвучал убедительно. Формат и пространство Геномного центра оказались идеальными: всё видно, всё слышно, можно одновременно вести лекции и групповую работу. Это одно из самых удобных мест, где мне доводилось рассказывать о культурном коде. Руководитель Дирекции креативных индустрий Республики Башкортостан Мария Орешникова подчеркнула значение совместной работы экспертов и регионального сообщества: - Сообщество, которое собралось здесь, постоянно находится в поиске культурного кода. Благодаря внешнему взгляду мы смогли по-новому посмотреть на себя, увидеть ключевые точки, вокруг которых можно строить новые проекты. В этом смысле связка Межвузовского кампуса и Геномного центра стала идеальной площадкой: технически гибкой, содержательно точной и символически связанной с темой кода. Межвузовский кампус в Уфе выступил не только местом проведения, но и полноценной инфраструктурой для работы с долгосрочными стратегиями региона: здесь соединяются наука, образование, креативные индустрии и профессиональные сообщества, формируется база для дальнейших проектов по осмыслению и развитию культурного кода Башкортостана. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети",В Уфе собрали культурный код Башкортостана вместе с Сергеем Переслегиным,Йәмғиәт,2308,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-10/v-ufe-sobrali-kulturnyy-kod-bashkortostana-vmeste-s-sergeem-peresleginym-4461641,2025-11-10T18:10:00+00:00
"2024 йылдың 27 ноябрендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында «Халыҡтар дуҫлығы тауышы» музыкаль фестивале сиктәрендә академик вокал концерты була. Ул Өфөлә барған Рәсәй менән Ҡаҙағстандың төбәк-ара хеҙмәттәшлек Форумына арнала. Концертты музыкаль оҙатыу өсөн дирижер, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы, «Алтын битлек» Рәсәй милли театр Премияһы лауреаты Артем Макаров етәкселегендәге башҡорт опера симфоник оркестры яуаплы. Театр сәхнәһендә: Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Мария театры солисы Асҡар Абдразаҡов; Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Мәскәүҙең «Геликон-опера» музыкаль театры солисы, халыҡ-ара конкурстар лауреаты Игорь Морозов; Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры солисы, Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары лауреаты Иҙел Аралбаев; Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары лауреаты Лилиә Халиҡова, Башҡортостандың халыҡ артисы, халыҡ-ара һәм Бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты Әлфиә Кәримова; Ҙур һәм Мария театрҙары солисы Антонина Весенина; Ҡаҙағстандың атҡаҙанған эшмәкәре, «А » (сопрано) операһының төп солисы Жупар Ғабдуллина һәм Ҡаҙағстандың атҡаҙанған эшмәкәре, Меир Байнеш ҡатнаша. Концертты Рәсәйҙең халыҡ артисы, Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты, балерина, театр һәм кино актрисаһы Илзе Лиепа алып бара. Асҡар Абдразаҡов ни өсөн музыкаль фестивалде Рәсәй һәм Ҡаҙағстан форумы көндәрендә үткәрергә ҡарар итеүҙәре хаҡында һөйләне: ""Халыҡтар дуҫлығы тауышы"" халыҡты берләштергән мәҙәниәттең бөйөк ижади көсөн тағы бер тапҡыр һыҙыҡ өҫтөнә ала, - тип билдәләне ул. - Халыҡтарыбыҙ араһында быуаттар аша үткәрелгән дуҫлыҡ һәм яҡшы күршелек традициялары мәҙәниәттәр араһында һөйләшеп-аңлашыу өсөн ишектәр аса, ниәттәр һәм йолалар менән уртаҡлашырға мөмкинлек бирә. Был һәр милләттең милли үҙенсәлеген байытырға ярҙам итә һәм мәҙәниәтебеҙҙең төрлөлөгөн сағылдыра. Моң, музыка теле һәр беребеҙгә яҡын һәм аңлайышлы, ваҡыт һәм аралар аша беҙҙе яҡынайта. "" Артист форумда һәм фестивалдә ҡатнашыусыларға уңыштар һәм ижадта сәскә атыуҙарын теләне.",«Халыҡтар дуҫлығы тауышы»,Яңылыҡтар,2020,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-26/haly-tar-du-ly-y-tauyshy-4024272,2024-11-26T13:21:00+00:00
"– Мине ныҡ улымдың үҫкәнен күрә алмауым борсой. Гел фейстайм аша ғына аралашабыҙ. Уйлап ҡараһаң, тағы ла 12 йылдан ул инде үҫкән егет буласаҡ. Мин уны ҙур егет булараҡ ҡына күрәсәкмен. Минең бына ошо бәләкәс сағында янында булғым  килә. Улым һөйләмдәр төҙөп һөйләшә. Әсәһе уны ярата, ҡосаҡлай, үбә, еҫкәй. Ә мин бына, был гастроль тормошо менән йәшәп, улай эшләй алмайым. Гел шылтыратып, әсәһен аптыратып бөтөрәм. Нимә эшләйһең инде, гастролдәрҙе лә ташлап булмай бит. Минең һайлау мөмкинлегем юҡ, – ти йырсы.",Ришат Төхвәтуллин ғаиләһендә булған проблеманы һөйләне,Яңылыҡтар,509,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/rishat-t-hv-tullin-ail-end-bul-an-problemany-yl-ne-4584858,2026-02-19T12:50:00+00:00
"Әҙерләү өсөн ике килограмм һарыҡ ите, бер килограмм картуф, ике баш һуған, тоҙ, үҫемлек майы, кориандр, зира, борос кәрәк. Тәүҙә итте киҫәктәргә бүлеп, тоҙлап, бер сәғәткә ҡалдырабыҙ. Шунан йыуабыҙ. Артабан картуфты таҙартып, ҡаҙанда үҫемлек майында ҡыҙҙырабыҙ. Әҙер булғас, алабыҙ ҙа шул уҡ майҙа итте ҡыҙҙырабыҙ. Һыу өҫтәп, бер сәғәт талғын утта быҡтырабыҙ. Иттең өҫтөнә ҡыҙҙырылған һуғанды, картуфты һалабыҙ. Ярты литр һыу өҫтәп, тоҙлап, борослап, 1-1,5 сәғәт ҡапҡасын ябып бешерәбеҙ.",Һарыҡ ите менән картуфтан,Сәләмәтлек,487,https://henek.info/articles/----+-+/2025-04-18/ary-ite-men-n-kartuftan-4199044,2025-04-18T14:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧанышева үзе белән бары тик Русия паспорты гына булуын әйтә. Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе, сәясәтче Лилия Чанышевага яңа чит ил паспорты бирүдән баш тартканнар. Бу хакта ул үзенең -каналындахәбәр итте. Чанышева үзендә бары тик Русия паспорты гына булуын язган. Томскидагы Навальный штабының элекке итәкчесе Ксения Фадеевага да чит ил паспорты бирүдәнбаш тартканнар. Чанышева белән Фадееваны быел августтасәяси алмашвакытында азат иттеләр. Бу алмаш нәтиәсендә азат ителгән сәясәтче Илья Яшин алмашта катнашкан тоткыннарның күбесенең кулында документлары юк иде, ә алман чик буе хезмәткәрләре азат ителгәннәрнең шәхесен интернеттагы фотолары белән чагыштырып теркәде диде. Күптән түгел Русия консуллыгы Татарстан активисты, хәзерге вакытта чит илдә яшәүче Юлия Фәйзрахманованыңчит ил паспортын озайтудан баш тарткан дипхәбәр ителгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сәясәтче Лилия Чанышевага яңа чит ил паспорты бирүдән баш тартканнар,Яңылыҡтар,1008,https://www.azatliq.org/a/sayasatche-liliya-chanishevaga-yanga-chit-il-pasporti-birudan-bash-tartkannar/33229395.html,2024-12-06T17:48:22+03:00
"Редакцияла ярты йылллыҡҡа 10 ташлама менән яҙылырға мөмкин. Квитанцияларҙы «Яңы йыл марафоны» тигән билдә менән 450079, Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, «Республика Башкортостан» нәшриәт йорто адресына йәки электрон адресына ебәрергә кәрәк. Төп бүләк – саң һурҙырғыс робот.  Еңеүсе 2025 йылдың ғинуарында БСТ телеканалының «Сәләм» тапшырыуында иғлан ителә. Тулыраҡ мәғлүмәт өсөн телефон: . Сығанаҡ: ""Башинформ""",Гәзит-журналдарға яҙылыусылар араһында бүләктәр уйнатыла,Яңылыҡтар,421,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-13/g-zit-zhurnaldar-a-ya-ylyusylar-ara-ynda-b-l-kt-r-uynatyla-4051128,2024-12-13T12:17:00+00:00
"Әмир ГыйләевФедераль иминлек хезмәтенең Чиләбе идарәсе тикшерүчесе Алексей Глобаинвалид арбасында гына хәрәкәт итүче Әмир Гыйләевка карата икенче инаять эше ачкан. Бу хакта. Реалиига гаепләнүче үзехәбәр иткән. ""Бу эш инаять кодексының 205.2 маддәсе нигезендә ачылды, террор гамәлләре кылырга чакыру, террорчылыкны аклау яисә террорчылыкны пропагандалау. Сүз ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән бәйле эшчәнлек турында бара. Нинди материаллар булуын әлегә белмим, алар миңа китаплар һәм видео ибәрде, Интернетта минем язган сүзләрне алганнар"", ди Гыйләев. Ул моңа кадәр 205.5 нче маддә – террорчылык оешмасы эшчәнлеге оештыру, шундый оешмада катнашу маддәсе нигезендә инаять эше ачылган булын да искә төшерде. Гыйләев сүзләренчә, әлеге эштә ул бердәнбер гаепләнүче.2018 елның октябрендә инвалидның өендә уздырылган тентү вакытында экстремистик материаллар исемлегенә кергән китаплар һәм дисклар табылуы белдерелде. Беренче төркем инвалид булуга карамастан, Әмир Гыйләев былтыр 23 октябрьдән 21 декабрьгә кадәр сак астында булды. Аның нәселдән килә торан чире (Дюшен миопатиясе) инаять аваплылыгына тарту тыелган авырулар исемлегенә керә. Әмма моңа игътибар итүче юк. Беренче тапкыр Әмирне 2014 елда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы вәкилен төрмәдән чыкканда байраклар белән каршы алган видеоны монтажлап челтәренә куюда гаепләделәр. Гыйләевлар гаиләсендә тентү уздыру турында Әмирнең хатыны Алсу Азатлыкка дасөйләгән иде. ""Битлек кигән, корал тоткан 15 кеше иртүк килеп керде. Улымны идәнгә егып салдылар. Ирем инвалид бит инде, ятып тора иде. Боларның барысын да күреп аның хәле начарланды, авызыннан кан китте. Ашыгыч ярдәм машинасы чакырттым. Алар Әмирне алып киткәч, ФСБ вәкилләре дә аларга иярде. Күрәсең, алар табибтан ""Әмир сәламәт"" дигән кәгазь алганнардыр, чөнки хәле начар булса да, Әмирне кире кайтарып ибәрделәр. Арбада утырган беренче төркем инвалидка шундый кәгазь бирүләренә бик аптырадым"", диде Алсу Гыйләева. Әмирне ФСБ барыбер алып китә һәм тикшерү изоляторына яба. Соңрак ул изоляторның хастаханәсенә күчерелә. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",ФСБ Чиләбедә инвалид Әмир Гыйләевка тагын бер инаять эше ачкан,Яңылыҡтар,2785,https://www.azatliq.org/a/29745615.html,2019-02-01T09:06:58+00:00
"Дон һәм Волга буйлап фронт 850 километрға һуҙыла. Дошман ғәскәрҙәре Сталинградтың ҙур өлөшөн ҡулына төшөрә. Әммә ни тиклем тырышһалар ҙа, совет һалдаттары фашистарҙы Волга аша сығармай.1942 йылдың ноябрендә Сталинградта совет ғәскәрҙәре контрһөжүмгә күсә. Был операция Уран тип атала. Ул 2 февралдә Ҡыҙыл Армияның тулы еңеүе менән тамамлана. Сталинград алышы Бөйөк Ватан һуғышы ағышын тамырынан үҙгәртә: Германия союздаштарының уға ышанысы ҡаҡшай. Немец һалдаттарының рухы һына. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",2 февраль – Сталинград алышында еңеү яулаған көн,Еңеү,909,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-02/2-fevral-stalingrad-alyshynda-e-e-yaula-an-k-n-4105287,2025-02-02T12:37:00+00:00
"Рафаэль Мөхәмәтйәнов 1938 йылдың 24 апрелендә Арғаяш районының Бәләкәй Уҫман ауылында тыуа. 1961 йылда Суфин башланғыс мәктәбе педагогик хеҙмәт юлын башлай.  йылдарҙа Бәжекәй урта мәктәбенең туған тел уҡытыусыһы, шул иҫәптән 18 йыл мәктәп директоры. Арғаяш башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, 1989 йылдан алып Арғаяш халыҡ театрында артист, 1998 йылдан «Арғужа» гәзитендә (район  ҡушымтаһы) шеф-мөхәррир, «Таң нурҙары» әҙәби берекмә ойоштороусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы,  Арғаяш районының Почетлы гражданины, Рәсәй Президентының Мәғариф программаһы буйынса конкурста грант яулаусы. Силәбе өлкәһендә мәктәп уҡыусыларының ижади байрамын ул башлап ебәреүсе булғанға күрә семинар-практикум аҫыл уның рухына бағышланды. Башҡорт теле уҡытыусыһы Гүзәл Фазылова сценарийы буйынса барҙы, тәбрикләү һүҙе менән мәктәп директоры Амур Хәбибулллин сараны асты.  Уҡыусылар остазды матурлап иҫтәлекә алғас, уның  шиғырҙарын уҡынылар. «Яҡтылыҡ кешелә ғүмере буйына яйлап асыла бара – тңүҙемле булығыҙ! »  - тип асты сараның икенсе, практик өлөшөн Ҡасма Мортазин.  Тәбиғәттең уяу мәлендә сабый күңел «бөрөләре»  шартлап япраҡ ярыр хәлдә. Һиҙгер ҡәләм оҫталары йәш дуҫтарҙың сығыштарын иғтибар менән тыңлап, һәр береһенә төплө анализ биргәндән һуң үҙ ижад серҙәре менән бүлеште. «Ҡыйыулыҡ – ярты ырыҫ», «Ырыҫ – тырыш ҡулында», «Ҡара тир сыҡһа, яҡшы әҫәр тыуы» - ошондай эшлекле һәм аҡыллы кәңәштәр бирҙе Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмә ағзалары Сәфинә Хәкимова (Магнит ҡалаһы), Рәшит Хәкимов (Арғаяш), Урал Ҡолошов (Сосновка районы). Силәбе һәм Ҡурған өлкәләренең туған тел уҡытыусылар ассоциация етәксеһе Зимфера Шафранская сараны серле сюрпризы менән йомғаҡланы –  «Ҡуяндар дуҫлығы» тигән өр-яңы китапсыҡ барыһы өсөн матур бүләк булды. Ил-йортҡа мәртәбә өҫтәп һәм сауаплы эш үрнәге итеп ижад байрамы аҙағында «Рафаэль Мөхәмәтйәнов исемендә туған тел кабинеты» асылды. Ҡамса Мортазин, Силәбе өлкәһенең Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмә етәксеһе, Башҡортостан Яҙыусылар берлеге ағзаһы",Семинар уҡытыусы-остаз рухына бағышланды,Яңылыҡтар,1986,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-04-27/seminar-u-ytyusy-ostaz-ruhyna-ba-yshlandy-3237010,2023-04-27T14:50:00+00:00
"Әлбиттә, һәр кемебеҙҙең бала сағы төрлө мажараларға бай. Үҫкәс инде уларҙың ҡайһы берҙәрен иҫләйһең, онотҡандары ла була. Һәр беребеҙ кеүек тиерлек, Радик Юлъяҡшин да бала сағында шуҡлығы менән айырылып торған. Яңыраҡ әсәһе уның бала сағында булған бер хәл менән уртаҡлашты: Радикка 11 йәш ине һәм, өйҙә яңғыҙы күңелһеҙләнеп ултырмаһын тип, уны үҙем менән төҙөлөшкә эшкә алып барҙым. Төшкө аш ваҡытында балта оҫталары бригадаһы киткәйне инде. Һаҡсы урынында ултыра. Мин дә ҡыҙҙар менән ашарға киттем, ә улым шунда уйнап ҡалды. Тик тормаған бала ирҙәрҙең эш урынын тикшерергә булған. Нимә бында бөтәһе лә туҙып ята? – тип уйлап, Радик шундағы эш ҡоралдарын пакетына йыйып һала, ә өҫтөнә ваҡ таҡталар өйә. Үҙенең мөһим эшен тамамлағас, беҙҙең эргәгә ашарға килде. Әсәй, мин бында үҙемә эш алдым һәм хәҙер өйгә ҡайтам, – тип ҙур ғорурлыҡ менән миңә таҡталар һалынған пакетты күрһәтте. Төшкө аштан һуң юғалған эш ҡоралдарына бәйле тауыш ҡупты. Һаҡсы сит кешеләрҙең йөрөгәнен күрмәгән, тик смена аҙағына ҡулында пакет булған малайҙы иҫенә төшөрә. Өйгә ҡайтһам, улым бөтә эш ҡоралдарын иҙәнгә һалып, бик ҡәнәғәт ултыра. Үҙе: Мин бит урламаным. Ағайҙар үҙҙәре бөтә нәмәне ырғытҡайны! – ти. Уны әрләп торманым, икенсе көндө бөтәһен дә кире эшкә алып барып, ғәфү үтендем. Тик аҙыраҡ булһа ла шелтә эләкте үҙенә.",Радик Юлъяҡшин өсөн әсәһенә ғәфү үтенергә тура килә,Мәҙәниәт,1302,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-11-24/radik-yul-ya-shin-s-n-s-en-f-tenerg-tura-kil-4021819,2024-11-24T16:24:00+00:00
"Социолог һәм сәясәт белгече Борис КагарлицкийфикерләрАпелляция хәрби мәхкәмәсе социолог Борис Кагарлицкийка ""террорчылыкны аклау"" турындагы инаять эше нигезендә чыгарылган карарны кырыслаткан. Аңа элегрәк штраф түләтү турында чыгарылган карар урынына биш елга колониягә утырту карары чыгарган. Бу хактаһәм ТАССиткерә. Аны мәхкәмә залында сак астына алганнар. Мәхкәмә утырышы алдыннан Кагарлицкий бар да яхшы тәмамланыр, утырыштан соң өйгә кайтырмын дип өмет баглавын әйтте, әмма ул шулай да тикшерү изоляторы өчен дип букчасын хәзерләп куйган булган. Социолог вакыйгалар тискәре борылыш алса тарафдарларына ""кабат үзен азат итсеннәр өчен көрәшергә туры киләчәген"" әйтте. Кагарлицкийны 2022 елның көзендә Кырым күперендәге шартлаутурында язган посты өчен эзәрлекли башладылар. Анда шартлауның мәгънәсе ""хәрби күзлектән азмы-күпме аңлашыла"", чөнки бу шартлаудан соң кирәк-яраклар белән ""тәэмин итүдә авырлыклар булачак"", диелгән иде. инаять эшен исә 2023 елның июлендә ачтылар.2023 елның 12 декабрендә Кагарлицкийга ""террорчылыкны аклау"" эшендә 600 мең сум штраф салдылар. Шулай ук аңа ике ел буе сайтлар алып бару тыелды. Социологны ул чакта мәхкәмә залында азат иткәннәр иде.2023 ел ахырында прокуратура бу штраф түләтү турындагы хөкем карарын шикаять иткән иде. Прокуратура фикеренчә, ""артык йомшак булганга бу карар гаделсез"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Апелляция мәхкәмәсе социолог Борис Кагарлицкийны ""террорчылыкны аклау"" эше нигезендә биш ел колониягә хөкем итте",Яңылыҡтар,1426,https://www.azatliq.org/a/32817569.html,2024-02-13T09:09:26+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Коммерсант"" язуынча, әлеге ирләргә карата тикшерү тәмамланган һәм эш мәхкәмәгә тапшырылган. Барлыгы бу ялганда 30 хәрби гаепләнә, алар арасында полковник Артем Городиловһәм подполковник Константин Фроловта бар. Городилов һәм Фролов гаепләрен таныган һәм тикшерү белән килешүгә барырга ризалашкан. Икесе дә алдау юлы белән зур күләмдә акча үзләштерүдә гаепләнә. Фроловны шулай ук ришвәт алу, канунсыз корал әйләнешендә дә гаеплиләр. Тикшерү биргән мәгълүматка күрә, 30 дан артык хәрби яралану һәм имгәнүләр өчен барысына бергә 200 миллион сумнан артык түләү алган. Бу яраланулар ""Батырлык өчен"" һәм башка медальләр алуга да нигез булып торган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Коммерсант"": 83 нче Русия бригадасаның 30 хәрбие һәм офицеры яраланып түләүләр һәм бүләкләр алу өчен бер-берсенә аткан",Яңылыҡтар,765,https://www.azatliq.org/a/33509464.html,2025-08-21T13:32:53+00:00
"Особое внимание уделено зоне финиша: она должна быть свободна от препятствий и не пересекаться с другими зонами движения. Размеры выката должны обеспечивать плавную остановку тюбинга. Главная задача ГОСТа – предотвратить опрокидывание, падения, неконтролируемые развороты и вылеты за пределы трассы, а также столкновения с посторонними объектами. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Безопаснее ли станут тюбинговые горки после утверждения нового ГОСТа?,Мәғариф,469,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-02/bezopasnee-li-stanut-tyubingovye-gorki-posle-utverzhdeniya-novogo-gosta-4527317,2026-01-02T14:02:00+00:00
"Эш сәфәре сиктәрендә Башҡортостан Башлығы менән Беларусь Республикаһы Президенты Александр Лукашенконың осрашыуы булды. Унда хеҙмәттәшлекте үҫтереү сараларының үтәлешен тикшерҙеләр, яңы проекттарҙы тормошҡа ашырыу тураһында килештеләр. – Башҡортостан – беҙҙең өсөн Рәсәйҙең бик мөһим төбәге. Беренсенән, үҫешкән, алдынғы республика. Икенсенән, Рәсәйҙең Европа биләмәһендәге үҙәге һәм, һеҙҙә эшләйбеҙ икән, күрше төбәктәрҙә лә эшләйәсәкбеҙ, тип иҫәпләргә мөмкин, – тине Александр Лукашенко. Радий Хәбиров менән Александр Лукашенко, 2021 йылдың ҡышында осрашып, берлектәге эштең төп йүнәлештәрен билдәләгәйне. Ошо ваҡыт эсендә яҡтар тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырған, бер-береһенең мөмкинлектәрен өйрәнгән, бәйләнештәрҙе яйға һалған. Радий Хәбиров шулай уҡ Беларусь Президентын 2025 йылдың ғинуарында үткән һайлауҙа еңеүе менән ҡотланы һәм был ваҡиғаның Беларусь өсөн генә түгел, ике дәүләт өсөн дә бик мөһим булыуын билдәләне. Сығанаҡ: Башҡортостан Башлығының рәсми сайты.",Башҡортостан делегацияһының Беларусҡа сәфәре,Яңылыҡтар,966,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-10/bash-ortostan-delegatsiya-yny-belarus-a-s-f-re-4115023,2025-02-10T11:49:00+00:00
"Өфөлә йәш ғалимдәр съезы дауам итә. Бөгөн Конгрес-холлда Сибур Поли Лаб компанияһының вәкилдәре сығыш яһаны. Һүҙ йәш ғалимдәргә нисек комания менән бергә эшләргә, уларҙың бизнес партнеры булырға тураһында барҙы. Фекер алышыуҙа Сибур Поли Лабтың директоры  Евгений Степанов ҡатнашты. Ул йәш ғалимдәргә кәңәштәр бирҙе. - Йәш ғалимдар йыш ҡына компанияның образын һәм уның ихтыяждарын формалаштыра, тик улар уның ысынбарлыҡта нимәгә мохтажлығын күҙ алдына ла килтермәй. Сибурға үҙ эшләнмәләрен тәҡдим итер алдынан,  производствоның нимә икәнен һәм уның нимәгә ынтылыуын аныҡ аңларға кәрәк. Был, моғайын, төп кәңәш, - тине Егор Степанов. Сарала компанияның аҙыҡ-түлек үҫеше буйынса директоры Кермен Бовальдинова ла сығыш яһаны. - Иң мөһиме - баҙарға фәнни эшләнмәләр йәһәтенән нимә кәрәклеген аңларға. Шунан ғына эшкә тотонорға була. Минең командала 40-ҡа яҡын кеше бар, уларҙың уртаса йәше - 31,  унауһы беҙҙә стажировка үтте, уларҙың барыһы ла хәҙер беҙҙә эшләй, - тине Кермен Александр ҡыҙы. Ә «Сибур-Инновациялар»ының полиолефина дирекцияһы директоры Николай Колосов компанияның хеҙмәткәрҙәре, хатта директорҙары йәш икәнлеге тураһында һөйләне һәм йәштәрҙе эшкә йәлеп итергә кәрәк, тип билдәләне. - Йәш булыуға ҡарамаҫтан, беҙ етәкселәр вазифаһын башҡарабыҙ. Сибурҙа бөтә етәкселәр ҙә йәш, эйе, был һирәк күренеш. Тик беҙҙең төп бурысыбыҙ береһе - эшкә йәштәрҙе йәлеп итергә, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды спикер. Сараның аҙағында спикерҙар һәр теләгән кеше әңгәмәгә килә ала, тип белдерҙе.",Ғалим булараҡ Сибур компанияһының полимер бизнесында нисек партнер булырға?,Йәмғиәт,1484,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-07-03/alim-bulara-sibur-kompaniya-yny-polimer-biznesynda-nisek-partner-bulyr-a-4301396,2025-07-03T20:20:00+00:00
"Үҙенең йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә, махсус хәрби операция темаһын дауам итеп, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республиканың тәүге көндәрҙән илебеҙҙең яңы төбәктәренә ярҙам итеүе тураһында һөйләне. – Беҙҙең көсөбөҙ менән Луганск Халыҡ Республикаһының Красный Луч ҡалаһында өс йыл эсендә 238 торлаҡ, социаль һәм инфраструктура объекты тергеҙелде (4,9 миллиард һумға). Быйыл тағы 157 объектты тергеҙәсәкбеҙ. Был эште мотлаҡ дауам итәбеҙ. Ауыр хәлдә ҡалғандарға ярҙам итергә кәрәк! Ә туғандаш Донбасс еренә күптән көтөлгән тыныслыҡ килгәс, иҡтисади һәм гуманитар хеҙмәттәшлегебеҙҙе әүҙем киңәйтәсәкбеҙ, – тине Радий Фәрит улы. – Беҙҙә һәр ваҡыт үҙ-ара ярҙам итешеү традициялары көслө булды. Мәҫәлән, ер тетрәүҙән емерелгән Ташкентты бөтә ил, шул иҫәптән Башҡортостан төҙөүселәре емереклектәрҙән тергеҙә. Әрмәнстанда ла шул уҡ хәл була. Билдәле булыуынса, сит бәлә булмай"". Һәм беҙ, иманыбыҙға йәки милләтебеҙгә ҡарамай, тап шундай рухта тәрбиәләнгәнбеҙ — беҙ үҙебеҙҙекеләрҙе бәләгә ҡалдырмайбыҙ. – Беҙ тонналап гуманитар ярҙам ебәрҙек – аҙыҡ-түлек, кейем-һалым, дарыуҙар һәм башҡалар. Беҙҙең лагерҙар өйҙәрен ташлап китергә мәжбүр булған Курск балаларын ҡабул итте. Беҙ Белгородтан да балаларҙы ҡабул иттек, ярҙам ебәрҙек. Йәйгеһен беҙҙә Луганск һәм Донецк халыҡ республикаларынан 5 меңдән ашыу бала ял итте, — тип билдәләне Радий Хәбиров. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров билдәләүенсә, махсус хәрби операция бурыстарын уңышлы хәл итеү өсөн оборона-сәнәғәт комплексын нығытыу мөһим йүнәлеш булып тора. Уның һүҙҙәренсә, бөгөн республика биләмәһендә ошондай предприятиелар уңышлы эшләй, улар дәүләт оборона заказын үтәүҙе теүәл тәьмин итә – Еңеү өсөн барыһын да эшләйҙәр. ""Республика Хөкүмәтенә предприятиеларҙың иң яҡшы хеҙмәт коллективтарына Генерал Шайморатов орденын биреү буйынса тәҡдимдәр индерергә, ә Башлыҡ хакимиәтенә дәүләт наградалары тураһында положениеға үҙгәрештәр индерергә ҡушам. Төп бурыстарҙың береһе — был предприятиеларҙы кадрҙар менән тәьмин итеү. Беҙ уны Ростех предприятиелары, атап әйткәндә, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе менән уңышлы хәл итәбеҙ, колледждарға тейешле һөнәрҙәргә ҡабул итеүҙе арттырабыҙ. Был эште дауам итергә һәм тулы ярҙам күрһәтергә кәрәк, — тине төбәк етәксеһе. Ул шулай уҡ республика биләмәһендә урынлашҡан һәм оборона заказын үтәүгә эшләгән, шул иҫәптән эре федераль структуралар составына ингән предприятиеларҙың иғтибар үҙәгендә булырға тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. –  Дөйөм алғанда, махсус хәрби операция бурыстарын уңышлы хәл итеү өсөн нигеҙ булып иҡтисадыбыҙҙы нығытыу тора, ул бөтә нәмә фронт өсөн, бөтә нәмә еңеү өсөн булырға тейеш. Инвестицияларҙы әүҙемерәк йәлеп итергә, предприятиеларҙы модернизациялау менән шөғөлләнергә, сәнәғәт кластерҙарын, индустриаль һәм технопарктарҙы, өҫтөнлөклө зоналарҙы үҫтерергә кәрәк. Ростех, Башнефть, АФК Система, Интер РАО, Газпром, УГМК менән берлектәге эш төркөмдәренең эшен көсәйтергә, — тине Радий Хәбиров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Алдынғы предприятиеларға - Шайморатов ордены,Махсус хәрби операция,3018,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-30/aldyn-y-predpriyatielar-a-shaymoratov-ordeny-4558659,2026-01-30T21:30:00+00:00
"Кеше – эше менән матур, тибеҙ. Ғафури районының Еҙем-Ҡаран амбулатор дауаханаһында дауаланған был район халҡы Мәрйәм Байсар ҡыҙы Кейекбаева эшләгән йылдарҙы һағынып иҫкә алалыр. Медицинаға урау-урау юлдар аша килә ул. Полиграф техникумын тамамлағас, Архангель районындағы типографияһына эшкә ебәрәләр. Әммә эше күңеленә ятмай. Ҡара халатты аҡҡа барыбер алмаштырам, - тип үҙ-үҙенә һүҙ бирә ул. Йәш ярымлыҡ ҡына бәләкәс ҡыҙы булһа ла, хыялына хыянат итмәй. Һатҡы медицина колледжына уҡыға керә. Аҙаҡ Силәбе үҙәк дауаханаһында яратҡан һөнәренең хеҙмәт юлын башлай. Инфаркт үткәреүсе пациенттар менән эшләй унда. Ошонда ҙур тәжрибә туплай. Күҙҙе йомоп та ҡан тамырҙарын таба алам, - тип шаярта. Һуңғараҡ Ғафури районының Еҙем-Ҡаран ауылына ҡайтып төпләнәләр. Бындағы амбулатор дауаханала шәфҡәт туташына урын булмағас, лаборант һөнәренә уҡый. Бында ла үҙен һынатмай. Анализдарҙы ентекләп тикшерә һәм дөрөҫ диагноз ҡуйырға булышлыҡ итә. Табиптар эшен маҡтаһа, пациенттар рәхмәт әйтә. Бөгөн Мәрйәм Байсар ҡыҙы хаҡлы ялда. Ҡырҡ йылға яҡын ғүмерен медицинаға бәйләгән Мәрйәм Байсар ҡыҙын һөнәри байрамы менән ҡотлайбыҙ. Шифалы ҡулдарың һыҙламаһын, кешеләргә өләшкән йылылыҡ һәм хәстәр үҙеңә меңләтә әйләнеп ҡайтһын, әсәй! - тип изге теләктәрен еткерә ҡыҙы Гүзәл.",Ҡара халатты аҡҡа барыбер алмаштырам,Сәләмәтлек,1254,https://shonkar.com/news/tabip-m-y-sh-/2025-05-12/ara-halatty-a-a-baryber-almashtyram-4231757,2025-05-12T20:49:00+00:00
"Фейерверктан йортҡа йә кешеләргә зыян булһа, граждандарға һалынған штраф күләме 50 мең һумға етә, ауыр эҙемтәләргә йә үлемгә сәбәп булһа, ғәйепле енәйәт яуаплылығына тарттырыла.",Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы иҫкәртә!,Яңылыҡтар,177,https://henek.info/news/novosti/2025-12-21/tt-n-tysh-h-ld-r-ministrly-y-i-k-rt-4516267,2025-12-21T15:30:00+00:00
"Ул социаль селтәрҙәренә яҙылыусыларҙың икенсе бала хаҡында һорауына яуап бирҙе. Гөлназ, әлбиттә, икенсе бала алып ҡайтырға теләй, ләкин 30 йәштән һуң ғына. Уның икенсегә малай тәрбиәләгеһе килә икәнен дә әйтте.",Гөлназ Асаева икенсегә әсәй булырға йыйынамы?,Яңылыҡтар,210,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/g-lnaz-asaeva-ikenseg-s-y-bulyr-a-yyyynamy-4553063,2026-01-28T09:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДрон Башкортстан оешмасына зур зыян салмады. Жданов  бу дроннарның шартлаткыч тутырылган өлеше әлегә әллә ни зур булмаганга ди. ""Алга таба арттырырлар аны. Бу бит сынап карау очышлары кебек кенә, дрон очып барып итәме - белү өчен"", ди ул. Кичә, 9 майда, Башкортстанның Салават шәһәрендәге нефть эшкәртү оешмасына төшкән пилотсыз очкычны медиа Украинаныкыдип атый. Украина хәрби белгече Олег Ждановта шундый ук фикердә. Элегрәк Жданов Украинада мең чакрымга оча ала торган дроннар бар, дигән иде. Ә Украина чигеннән Башкортстанның Салават шәһәренә кадәр ераклык - кимендә 1,3 мең чакрым. - Берничә атна элек бездә ике мең чакрымга оча ала торган дроннар булуы ишетелгән иде, өч мең чакрымга очардайлары эшләнә диелде. Бу һөүмне Украина иминлек хезмәте ясаган диләр. Ул дрон ""Лють"" (украин теленнән - ""ярсу"") дип атала. Украина иминлек хезмәте дроннар ясау, аларны итештерү эшен үзе алып бара, аларның тулы бер департаменты оештырылган, - дип сөйли Жданов. Дрон Башкортстан оешмасына зур зыян китермәде. Жданов бу дроннарның шартлаткыч тутырылган өлеше әлегә әллә ни зур түгел, тик аны арттырып була бит ди. ""Алга таба арттырырлар аны. Бу бит сынап карау очышлары кебек кенә, дрон очып барып итәме - белү өчен"", ди ул. Жданов әйтүенчә, Украина иң мөһим урыннарга һөүм итәргә тырыша, әйтик, нефть кудыручы колонналарга. Аларга дрон һөүме булганнан соң итештерү чылбыры тулысынча өзелә яки бозыла, ди ул. Чикләүләрне исәпкә алганда, нефть эшкәртү заводын торгызу алты айдан бер елга кадәр вакыт алырга мөмкин. - Чөнки бүген Русия бу иһазларны үзенә каршы чикләүләр кертүдән тотылып торучы илләрдән сатып алырга мәбүр, - ди белгеч. Хәрби белгеч сүзләренчә Украина иминлек хезмәте махсус Русия икътисадының нефть тармагы объектларына һөүм итә. Татарстан белән Башкортстанга яңа һөүмнәр булырмы дигән сорауга ул уңай авап бирә. Жданов Русия һава һөүменнән саклану көчләренә күренми генә бу дроннар ничек шулай еракка оча алуын да аңлата: - Аларның кулчатыр кебек Русия күген тулысынча каплап торган саклау чаралары юк. Аларның һава һөүменә каршы чаралары безнеке кебек үк - урыны-урыны белән генә. Аерым объектларны, аерым шәһәрләрне саклап торырга мөмкиннәр. Аннан соң хәзер Русия гаскәренә һава һөүменнән саклау системнары да итми. Фронттагы гаскәрләрне каплап торыргамы, ил эчендәрәк урнашкан объектларнымы? Шуңа итми ул. Мәскәү тирәсендә каплап бетерәләр, ә Татарстанга, Алабугага рәхим итеп килегез, сезне беркем бәреп төшермәячәк, чөнки һава һөүменә каршы чаралар итми, - ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хәрби белгеч Олег Жданов Башкортстанга килгән дронны сынап карау өчен генә очыртканнар дип саный,Яңылыҡтар,2636,https://www.azatliq.org/a/harbi-belgech-oleg-zhdanov-bashkortstanga-kilgan-dronni-sinap-karau-ochen-gena-ochirtkannar-dip-saniy/32940658.html,2024-05-10T10:31:27+03:00
"Руслан ГаббасовфикерләрБашкорт активисты, сәяси мөһаир Руслан Габбасовоппозицион -каналларның томалануына Башкортстан хакимиятләрен гаепләде. Кичә, 9 ноябрьдә, башкорт оппозициясенең ""Куш Тау -"", ""Тот самый из Башкорт"" һәм ""Башнацполит"" Т-каналларына язылучылар бу каналларны таба алмауларынхәбәр иткән иде. ""Тот самый из Башкорт"" һәм ""Башнацполит"" каналларын Руслан Габбасов Русиядән күчеп китәргә мәбүр булуыннан соң ачты. Ә 14,5 меңнән артык язылучысы булган ""Куш Тау -""ны башкорт активистлары төркеме алып бара, алар үзләре турындагы белешмәләрне яшерә. Бу канал 2020 елда - Башкортстан активистлары Куштау шиханы аркасында ""Башкорт сода ширкәте""нә һәм республика хакимиятләренә каршы торган чакта ачылды. Ахырдан ""Куш Тау -"" республикадагы иң зур оппозицион канал булды. Анда даими рәвештә Башкортстан яңалыклары, протест чаралары, хакимиятләр һәм куәт оешмалары вәкилләренең активистларны эзәрлекләве, бу активистларның мәхкәмәләре яктыртылып бара. Бүген, 10 ноябрьдә, Руслан Габбасов Т-каналлар томалануы белән бәйлевидеочыгарды. Аның әйтүенчә, кичә шулай ук ""Комитет башкирского сопротивления"", ""Башкортостан"" и ""Башкирский снег"" каналлары да томаланган. - Мин башка каналларның үзем белгән админнары белән элемтәгә чыктым. Безнең каналларны ботлар күпләп шикаять иткәнгә күрә томалаганнар икән. Мөгаен Башкортстан хакимиятләре махсус хезмәтләр, интернет белән бәйле оешмалар аша безнең Т-каналларны юк итү эшен башлагандыр, дип белдерде ул. Активист республика башлыгы Радий Хәбировның 8 ноябрьдәге чыгышын хәтерләтте. Ул көнне Башкортстан башлыгы каршындагы милләтара мөнәсәбәтләр шурасы утырышында Хәбиров ""ачыкланган -каналлар челтәре Русиягә каршы һәм Украина яклы"" мәгълүматлар яза дип фикер белдерде. ""Ялган аңлатма, шул исәптән дини тәгълимат юлы белән алар безнең кешеләрдә радикаль карашлар тудырырга, экстремистик һәм террор гамәл кылдырырга омтыла. Күп кенә экстремистик телеграм-каналлар турыдан-туры Украина пропагандасын тарата. Махсус хәрби операция башлану белән алар мобилизациядән качарга, Украина өчен сугышучы милли батальоннарга ярдәм итәргә чакыра"", дидеул. Шул ук вакытта республика башлыгы Милләтләр эшләре Федераль агентлыгының Вазгыять үзәге ясаган мониторингка сылтанды. Соңгы вакытта милли республикаларга, шул исәптән Башкортстанга ясалган тышкы мәгълүмати һөүмнәр саны күп тапкырга үсте, дип белдерде. Аның әйтүенчә, ""бу күрсәткеч белән Башкортстан төбәкләр арасында беренче урынны алып тора"". Шулай ук Руслан Габбасов телеграм-каналлар томаланып 20 минут тирәсе генә вакыт узуга бу хактагымәгълүмат""Башкорт хакимиятләре яклы, Радий Хәбировның якын даирәсе белән бәйле бер каналда"" чыккан. ""Мин бернинди имерүләргә, үтерүләргә чакырмадым. Минем каналлар башкорт халкының милли азатлык хәрәкәте белән бәйле оппозицион эшчәнлек алып барды. Әйе, мин Башкортстан бәйсезлегенә, Русиянең имерелүенә чакырдым. Әгәр Павел Дуровмоның өчен мине томаларга кирәк дип саный икән, алайса Русиядәге милли азатлык хәрәкәтләренең йөзләгән каналларын томаларга кирәк. Бер каналдан башлагансың икән, тиздән башкаларына да барып итеп була"", дип искәртте активист. Габбасов мессенджерның төрле техник хезмәтләренә язуын һәм каналларны торгызып булачагына өметләнүен әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Руслан Габбасов: ""Башкортстан хакимиятләре безнең -каналларны юк итү эшен башлады""",Башҡортостан,3287,https://www.azatliq.org/a/32679598.html,2023-11-10T15:03:26+00:00
"Телефон тураһында Мәрзиә апай дөрөҫөн әйтмәне, әлбиттә. Юғиһә, хәбәр итмәй килеп етеүен нисек аңлатыр ине. Ул залда төйөнсөктәрен сисеп маташҡан арала Зилә, ванна бүлмәһенә бикләнеп, Әкрәмгә шылтыратты. Кисә кис арыу ғына һөйләшеп алғайнылар, бер сәбәпһеҙ ниндәй звонок ул тип асыуланмаһын өсөн, башына беренсе килгән уйын әйткән булды. - Зәңгәр свитереңде табалмайым, алып киттеңме ни, химчисткаға бирәйем, тигәйнем. Бер юлы һорайым әле, ҡәйнәм ни хәлдә, әтеү насар төш күрҙем бөгөн. - Свитерҙе үҙең биреп ебәрҙең бит. Әсәйем арыу ғына, сәләм әйтә. Кисә утын ярып, ныҡ арығайным, әле саҡ йоҡонан торҙом. Тимәк, ире алдай. Зилә ҡәйнәһенә дөрөҫөн әйтеп тормаҫҡа булды. Иҫән-һау, ҡайтыр әле, аңлашырбыҙ. Уның ире бер ҡатлыраҡ, алдаша белмәй, тиҙ тотола. - Әкрәм командировкала, бер аҙнаһыҙ ҡайтмаҫ, - тине Зилә, ҡәйнәһе аҙна буйы көтөп ятырға риза булмаҫ тигән уй менән. Әммә Мәрзиә апай, ғүмер буйы ауылда йәшәһә лә, төшөп ҡалғандарҙан түгел ине. - Килен алдай. Командировкала булһа, килеп кереү менән әйтер ине. Ә ул, минән йәшенеп, Әкрәм менән һөйләшеп алды. Килендең төҫөнә ҡарағанда, Әкрәм иҫән-һау, ә ҡайҙа йөрөгәнен килен үҙе лә белмәй. Уйлап ҡына һөйләшергә кәрәк, яңылыш улыма зыян килтереп ҡуймайым. - Минең килеүемдең сәбәбе лә шунда, - тигән булды ул. - Әкрәм бер нисә көнгә миңә килергә һүҙ биргәйне. Көттөм - көттөм. Ул командировкаға киткән, имеш, ә минең телефон юғалған. - Мә. минең телефон аша һөйләшеп алығыҙ, - Зилә телефонын ҡәйнәһенә һуҙҙы. - Ә һин хәйләкәр бисә икәнһең, - тип эстән генә уйлап алды Мәрзиә апай. Тик мине былай ғына тота алмаҫһың. - Юҡ, юҡ, эш кешеһен бимазаламайыҡ, - тине лә, үҙе уйға ҡалды. - Зилә хәҙер, Әкрәм ауылға китергә сыҡҡан да, юлда берәй хәлгә осраған икән, тип уйлаясаҡ. Ә Әкрәм уға дөрөҫөн әйтмәгән. Зилә мөләйем генә йылмайып ҡуйҙы. - Был әбекәй улының мине алдағанын һиҙҙе. Әсәйемә киттем тип, икенсе ерҙә йөрөгәнен аңланы. Хәҙер улын ҡурсаларға маташа. Үәт төлкө. - Улай булғас, мин ҡайтайым инде, - тине Мәрзиә апай. - Әкрәм командировканан ҡайтҡас, миңә килһен әле, өйҙә ирҙәр эше йыйылып киткән. Урамға сығыу менән ул Әкрәмгә шылтыратты. - Иғтибар менән генә тыңла мине, улым. Килен һинең миндә түгел икәнеңде белә. Мин хәбәр итмәй генә һеҙгә килгәйнем. Ғәфү ит, кем белгән инде, һағынғайным шул. Һинең ҡайҙа йөрөүөңдә минең эшем юҡ, ә киленгә ошолай тип әйтерһең. Мәрзиә апай улына үҙенсә бик һәйбәт итеп аңлатҡан кеүек булды. - Нисек унда әсәйең? - тип һораны Зилә ишек төбөнән үк. - Утынды ярып бөтөрҙөңмө? Әкрәм шөрләп кенә алан-йолан ҡаранып алды. Ишек төбөндә ике ҙур сумка тора ине. - Әйберҙе йыйып ҡуйған. Ҡыуып сығарырға итә. Харап булдым бит, әй. - Ҡапыл начальник шылтыратты. Эшкә сығырға ҡушты. Силәбегә ебәрҙеләр. Һине борсоп, хәбәр итеп торманым инде. - Тәк, шулай тиһең инде. Хәҙер мин һинең башыңды бутайым әле. Тағы нәмә тип алдарһың икән, - тип эстән генә тантана итте Зилә. - Силәбелә йөрөнөң инде? Ә ҡәйнәм әйтә, аҙна буйы миндә булды, тей. Әкрәм ҡойолдо ла төштө. Бәй, әсәйем миңә бөтөнләй икенсе төрлө һөйләргә ҡушҡайны бит. Нишләргә һуң, аптыраҡ. - Әй, шулай шул, мин үҙем уға шылтыратып, һинең яныңа килергә ҡушҡайным, - Әкрәм бутала ла башланы. - Ниңә? - Һинең өсөн борсолдом. Бер үҙең ҡалдың бит. Хәлеңде белеп ҡайтһын тигәйнем. - Аңланым. Ә ниңә ҡәйнәм, улым миндә, утын яра, тине? - Сөнки ул һиңә киткәндә, мин ауылға барып төштөм. Силәбелә эшем тиҙ бөттө минең, шунан ауылға киттем. Ә әсәйем беҙгә китеп өлгөргән, аймылыш булғанбыҙ. Мин шылтыратҡанда ул беҙгә етеп килә ине. Шуға күрә мине ауылда тигән. - Ә һин ниңә әсәйемдә булманым, Силәбелә булдым, тинең? - Ә мин әсәйемдең һиңә нисек әйткәнен белмәнем, - тип әйтеп һалды тамам башы әйләнгән Әкрәм. - Һин шулай әсәйеңде ныҡ яратаһың икән, - тип көлөмһөрәне Зилә. -Эйе, эйе, ныҡ яратам шул. Силәбе тиклем ерҙән йән-фарман килеп еттем бер нисә сәғәткә булһа ла. -Ҡабаланмаҫҡа ине бында килергә, - тип бүлдерҙе уны Зилә. - Ярай, килгәс, ана, сумкаларың әҙер, тот та, кире әсәйеңә кит. - Нишләп? Китмәйем. Нишләп мин унда китергә тейеш? - Әсәйемде ныҡ яратам тиһең бит. Силәбе тиклем ерҙән шунда китеп барғас. - Юҡ, юҡ, ул тиклем ныҡ түгел. Дөрөҫөн әйткәндә, мин әсәйемдә булманым. - Ҡайҙа булдың һуң? - Командировкала. - Бына нәмә, Әкрәм. Алдашырға эшкинмәйһең һин. Юҡҡа ваҡытты һуҙмайыҡ. Барыбер дөрөҫөн әйттерәм бит инде. Хәҙер үк әйт тә ҡуй. - Яҡшы! Дөрөҫө шулай. Мин бер ҡыҙ янында булдым. Уның да исеме Зилә. Үҙемде хыянат иткән тип иҫәпләмәйем. Етте! Арыным, асыҡтым. Ванна кереп, ашап алырға кәрәк. Ышанаһыңмы хәҙер? - Хәҙер ышанам. Ванна ла керерһең, ашарһың да. Тик бында түгел. Зилә елтерәтеп ике сумканы тупһа аша ташланы ла, Әкрәмде лә төртөп сығарып, ишекте шап итеп бикләп ҡуйҙы. Ошо мәлдә телефон шылтыраны. Зиләнең әсәһе икән. - Телевизорығыҙ эшләйме? Әле анонс булды, һинең ирең тураһында. Ҡайҙа, нишләп йөрөй ул, беләһеңме шуны. Зилә, тыңлап та бөтмәй, телевизор ҡабыҙырға йүгерҙе. Унда турист кейеме кейгән, бысранып бөткән, ныҡ арыған ҡиәфәтле Әкрәм бер төркөм журналистар менән һөйләшә ине. Баҡтиһәң, Зилә исемле бер ҡыҙ аҙна элек көртмәлегә киткән еренән аҙашҡан, эҙләп ҡарағандар, тапмағандар. Урманда бер үҙе йөрөгән Әкрәм осраҡлы рәүештә шул ҡыҙға килеп юлыҡҡан. Ҡыҙҙың аяғы һынған, тау-таш араһында бер нисә тәүлек йөрөп, тамам хәлдән тайған. Әкрәм уны күтәреп 15 саҡрымда ятҡан Бирҙеғол ауылына алып барған да, туҡтап та тормай, бөтөнләй икенсе яҡта ятҡан әсәһенең ауылына киткән. Әсәһе өйҙә булмағас, ҡалаға йүнәлгән, шул мәлдә уны журналистәр тотоп алған. Зилә тышҡа йүгереп сыҡҡанда Әкрәм бер ерҙә лә юҡ ине. Туҡтамай телефон шылтырай башланы. Яңылыҡты ишеткән таныштары икән, һорашалар, ҡотлайҙар, ә Зиләлә уның ҡайғыһы юҡ, Әкрәмде табырға, ғәфү үтенергә, алып ҡайтырға кәрәк. - Бер үҙең тау-урман ҡыҙырып йөрөүеңде ташламаһаң, үҙем һине ташлайым тигәйнең бит, - тип аҡланды Әкрәм, табылғас. - Мин бер тапҡыр ҙа командировкала булманым. Турист кейемдәрем вокзалда, һаҡлыҡ камераһында ята. Йылына бер нисә тапҡыр йөрөп әйләнәм. Дөрөҫөн әйтергә ҡурҡам. - Зилә уның һөйләп бөткәнен дә көтмәне, ҡосаҡлап, яратып, ғәфү үтенә-үтенә өйгә алып китте. Хәҙер улар әсәһе янына ла, тәбиғәт ҡосағына ла икәүләшеп кенә йөрөйҙәр.",АЛДАША БЕЛМӘҺӘҢ.,Юмор,6083,https://henek.info/articles/++--/2025-08-18/aldasha-belm-4352333,2025-08-18T12:05:00+00:00
"Бәләкәй генә ҡыҙ урамда аҙашып киткән. Йүгерә-йүгерә әсәһен эҙләй. Кешеләр унан: «Һинең әсәйең ниндәйерәк һуң? » — тип һорай икән. Ә ҡыҙыҡай күҙ йәштәре аша: «Һеҙ уны белмәйһегеҙме ни? Иң-иң матуры минең әсәйем», — тигән. Лев ТолстойБәләкәй генә ҡыҙ урамда аҙашып киткән. Йүгерә-йүгерә әсәһен эҙләй. Кешеләр унан: «Һинең әсәйең ниндәйерәк һуң? » — тип һорай икән. Ә ҡыҙыҡай күҙ йәштәре аша: «Һеҙ уны белмәйһегеҙме ни? Иң-иң матуры минең әсәйем», — тигән.",Иң-иң матуры,Йәмғиәт,454,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-12-12/i-i-matury-4050402,2024-12-12T23:59:00+00:00
Бөгөн иртән Өфөнөң Затон шоссеһында мәктәп автобусы янған.,Мәктәп автобусы янған,Донъя,58,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-21/m-kt-p-avtobusy-yan-an-4206429,2025-04-21T12:55:00+00:00
"Он создан для обсуждения общедомовых вопросов собственниками и жителями дома и взаимодействия с представителями управляющих организаций (далее - УО). Преимущества нового чата: 1Чат постоянный, он создаётся Госжилстройнадзором поэтому чат не поменяется при смене УО. Участники чата и переписка будут сохраняться. Если в доме изменится УО, Госжилстройнадзор добавит представителей новой УО для администрирования чата. 2Чат стабильно работает и доступен при блокировке Интернета - добавлен в белый список ресурсов Интернет. 3В чате есть бот ""Госуслуги дом"", он напомнит о сроках подачи показаний и оплаты ЖКУ. Функционал чат-бота будет расширяться и дорабатываться. Как мне найтизайти в чат моего дома? Откройте приложение ""Госуслуги Дом""авторизуйтесь, выберите недвижимостьна экране недвижимости вы увидите блок ""Домовый чат"" официальный чат вашего дома в по тапу(нажатию) на блок вы попадёте в домовый чат дома, который вы выбрали. Если у вас несколько объектов недвижимости, то при смене объекта будет меняться и домовый чат в приложении ""Госулуги Дом"". Если вы еще не установили мессенджер МАХ, для доступа в домовый чат вам необходимо скачать приложение и зарегистрироваться, после чего вы сможете присоединиться к чату.",Новый домовый чат на платформе,Аңлатма,1222,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-19/novyy-domovyy-chat-na-platforme-max-4585317,2026-02-19T15:49:00+00:00
"Мутлашыусылар «йорт чаттары»ярҙамында -аккаунттарҙы күпләп урлай башланы. Социаль селтәрҙәрҙә хәбәр ителеүенсә, торлаҡ йорттарҙың подъездарында билдәһеҙ кешеләр -кодлы иғландар урынлаштыра, унда күршеләре менән чатҡа инергә саҡыра. Әммә ысынында код алдаҡ сайтына индерә һәм унда шәхси мәғлүмәттәрҙе яҙырға тәҡдим ителә. Артабан инде  кибер енәйәтселәр граждандарҙың аккаунтына тулыһынса  инеү мөмкинлегенә эйә була. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Мутлашыусылар «өй чаттары» ярҙамында -аккаунттарҙы урлай башланы,Яңылыҡтар,534,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-20/mutlashyusylar-y-chattary-yar-amynda-telegram-akkaunttar-y-urlay-bashlany-4089189,2025-01-20T09:19:00+00:00
"Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проекты (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) сиктәрендә Башҡортостанда Йыл эшҡыуары» республика конкурсы старт алды, тип хәбәр иттеләр республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан. Конкурста республика биләмәһендә теркәлгән һәм ике йылдан кәм булмаған бизнес менән шөғөлләнгән шәхси эшҡыуарҙар һәм юридик шәхестәр ҡатнаша ала. Конкурсты ойоштороусы – Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығы. Операторы – Башҡортостан Республикаһының Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уға ярҙам итеү фонды. – Йыл эшҡыуары Башҡортостан Республикаһында тәүге тапҡыр 2005 йылда ойошторолдо һәм шул ваҡыттан алып төбәктең эшлекле тормошонда мөһим ваҡиғаға әүерелде. Быйыл беҙ махсус операцияла ҡатнашыусы ветерандарға, уларҙың ғаилә ағзаларына, шулай уҡ ҡаҙаныштары ике яңы номинацияла лайыҡлы танылыу аласаҡ креатив индустрия вәкилдәренә ярҙам итеүгә иғтибар бүләсәкбеҙ, – тип билдәләне Башҡортостан Республикаһының эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Конкурс 2025 йылдың 1 октябренән 10 ноябренә тиклем ике этапта үтә: һайлап алыу (муниципаль) һәм йомғаҡлау (республика). Һайлап алыу этабы 2025 йылдың 1 октябренән 15 октябргә тиклем муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәре тарафынан ойошторола. Һайлап алыу туры еңеүселәре өсөн йомғаҡлау этабының ғариза кампанияһы 2025 йылдың 16 – 31 октябрендә, ә йомғаҡлау (республика) этабы 2025 йылдың 1 – 10 ноябрендә үтәсәк. Бүләкләү тантанаһы 2025 йылдың ноябренә планлаштырылған. Фото сығанағы: Фонд развития и поддержки предпринимательства РБ. Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проекты (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) сиктәрендә Башҡортостанда Йыл эшҡыуары» республика конкурсы старт алды, тип хәбәр иттеләр республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан. Конкурста республика биләмәһендә теркәлгән һәм ике йылдан кәм булмаған бизнес менән шөғөлләнгән шәхси эшҡыуарҙар һәм юридик шәхестәр ҡатнаша ала. Конкурсты ойоштороусы – Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығы. Операторы – Башҡортостан Республикаһының Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уға ярҙам итеү фонды. – Йыл эшҡыуары Башҡортостан Республикаһында тәүге тапҡыр 2005 йылда ойошторолдо һәм шул ваҡыттан алып төбәктең эшлекле тормошонда мөһим ваҡиғаға әүерелде. Быйыл беҙ махсус операцияла ҡатнашыусы ветерандарға, уларҙың ғаилә ағзаларына, шулай уҡ ҡаҙаныштары ике яңы номинацияла лайыҡлы танылыу аласаҡ креатив индустрия вәкилдәренә ярҙам итеүгә иғтибар бүләсәкбеҙ, – тип билдәләне Башҡортостан Республикаһының эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Конкурс 2025 йылдың 1 октябренән 10 ноябренә тиклем ике этапта үтә: һайлап алыу (муниципаль) һәм йомғаҡлау (республика). Һайлап алыу этабы 2025 йылдың 1 октябренән 15 октябргә тиклем муниципаль райондар һәм ҡала округтары хакимиәттәре тарафынан ойошторола. Һайлап алыу туры еңеүселәре өсөн йомғаҡлау этабының ғариза кампанияһы 2025 йылдың 16 – 31 октябрендә, ә йомғаҡлау (республика) этабы 2025 йылдың 1 – 10 ноябрендә үтәсәк. Бүләкләү тантанаһы 2025 йылдың ноябренә планлаштырылған. Фото сығанағы: Фонд развития и поддержки предпринимательства РБ.",Башҡортостанда Йыл эшҡыуары республика конкурсы старт алды,Йәмғиәт,3171,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-07/bash-ortostanda-yyl-esh-yuary-respublika-konkursy-start-aldy-4416658,2025-10-07T09:00:00+00:00
"Ижади эштәрҙе баһалағанда, иң тәүҙә шиғырҙарҙың мәғәнәүи бөтөнлөгөнә, образлылығына, рифма-ритм төҙөклөгөнә, һүҙ байлығына иғтибар бүленде. Шулай итеп, еңеүселәр түбәндәгесә билдәләнде: Йөрәккәйе тулы моң-һағышноминацияһында – Рима Ибраһимова-Әбйәлилова Күңел кәрәҙе номинацияһында – Мөнирә Аҫылгәрәева урын – Миңнур Байғарина урын – Гөлфиә Ишмөхәмәтова, Хәлимә Бабаева-Бастанова урын – Люциә Ғәббәсова, Дилара Мәхмүдинова-Мөтикова,  Ҡәмәриә Йәғәфәрова Барлыҡ еңеүселәрҙе ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Ҡатнашыусыларҙың бөтәһенә лә  иҫтәлекле бүләктәр һәм дипломдар тапшырыласаҡ. Ә кемдәрҙер ниндәйҙер сәбәптәр менән конкурста ҡатнаша алмаған икән, борсолмаһын, киләһе Әсә йөрәге – 2025 бәйгеһе һеҙҙе көтә!",Ижади бәйге тамам,Яңылыҡтар,701,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-05/izhadi-b-yge-tamam-4038697,2024-12-05T09:44:00+00:00
"Рәүф Фәсхетдинов15 ноябрьдә Киров өлкәсенең Нократ Аланы мәхкәмәсе өлкә татарларының мәдәният һәм мәгърифәт итимагый оешмасы рәисе Рәүф Фәсхетдиновтыелган экстремистик дини китаплар саклаган һәм тараткан дигән хөкем карары чыгарды һәм аңа өч мең сум шртаф әзасы билгеләде. Фәсхетдинов Азатлыкка әлеге карар белән килешмәвен һәм киләсе дүшәмбе мәхкәмә карарын кулына алгач өлкә мәхкәмәсенә аппеляция мөрәәгате тапшырачагын белдерде. Үзе әйтүенчә, аның әлеге гаепләүгә нигез булган китапларны күргәне дә булмаган һәм ул аларны беркемгә дә таратмаган. Фәсхетдинов ФСБ хезмәткәре аның китап киштәсеннән алынды дип белдергән китапларның үзендә булмаганлыгын, бу гаепләүнең ялганга корылганлыгын әйтте. Ул шулай ук мәхкәмәдә ФСБ шаһитләренең, ягъни Фәсхетдиновтан тыелган китаплар алуларын белдергән кешеләрнең шәһадәтнамәләре башка шаһитләр әйткәннәргә туры килми ди. Миңа районара прокурор Сергей Муржинбаштан ук әйтеп куйды, ФСБга каршы бара алмыйм, тавыш чыгарып йөрмә инде дип, диде Фәсхетдинов. Мәхкәмәнең дә бары ФСБ шаһитләре әйткәннәрне генә игътибарга алуын да Фәсхетдинов шул ук сәбәпләр белән аңлата. Әмма ул үзенә белдерелгән бу гаепләү белән һич тә килешмәвен һәм Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә кадәр барып итәргә әзер булуын әйтә. Фәсхетдинов әйтүенчә, бу хәлләрдән соң район мәчетләрендә дә куркуга төшкәннәр, тыелган китаплар саклауда яки таратуда ялган гаепләү була күрмәсен дип, Коръәннән башка бер генә китап та калдырмаганнар. Мәхкәмә алдыннан Азатлык белән әңгәмәдә Фәсхетдинов бу гаепләүләр артында Киров өлкәсе татар конгрессы рәисе, өлкәдәге башка татар оешмаларын үзенәбуйсындырырга теләүче Равил Нургалиевтора дип исәпләвенбелдергән иде.",Рәүф Фәсхетдинов тыелган китаплар тарату турында хөкем карарын аппеляциягә бирәчәк,Яңылыҡтар,1661,https://www.azatliq.org/a/30274103.html,2019-11-15T15:04:38+00:00
"Уйҙарына батып, таянған таяғына көс төшөрмәй генә ыңғай атлап барған Зөлхизә әбей, алабарман киленкәйҙең сарбайлауына ҡапыл тертләп, башын күтәрҙе. Ҡасандыр мөһабәт булып та, хәҙер инде ярым ауышҡанлыҡтан урам йәмен ебәреп ултырған өйҙөң һынып, емерелеп бөткән ҡоймаһына биш-алты бисә-сәсә һырышҡан, айыу бейетәләрме ни – бар иғтибарҙары ихата эсендә.",Ғүмер көҙө еткәндә.,Әҙәбиәт,351,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-05/mer-k-etk-nd-4145718,2025-03-05T15:14:15+00:00
«Башҡортостанда хәүефһеҙ йәй миҙгеле» брифингында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса баш идаралығы етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Эдуард Иҙрисов ошо хаҡта һөйләне. Ғәҙәттән тыш хәл булғанда 112 һандарына шылтыратығыҙ. Брифингтың тулы яҙмаһын һылтанма буйынса ҡарай алаһығыҙ. АңлатабыҙБашҡортостан,2025 йылда Башҡортостанда ниндәй пляждарҙа һыу инергә мөмкин?,Йәмғиәт,335,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-23/2025-yylda-bash-ortostanda-nind-y-plyazhdar-a-yu-inerg-m-mkin-4292257,2025-06-23T13:10:00+00:00
"Уҡытыусы. Ни тиклем күп һәм бөйөк мәғәнәгә эйә был һүҙ! Хәреф танырға, иҫәп-хисапҡа һәм төрлө фән нигеҙҙәренә өйрәтеүсе, ифрат ҡатмарлы тормош юлдарында юғалып ҡалмаҫҡа, үҙ урыныңды табырға әйҙәүсе, Аллаһы Тәғәлә бүләк иткән һәр көндөң, һәр сәғәттең, ғөмүмән, йәшәйештең ҡәҙерен белеп кенә көн итеү зарурлығын аңлатыуҙы үҙ иңенә йөкмәүсе лә ул. Мәктәп һуҡмағына аяҡ баҫҡан сабыйҙар ош сифаттарға эйә уҡытыусы ҡулына эләкһә, тимәк, улар бик тә бәхетле. Ә ундай уҡытыусылар, шөкөр, бар әле. Шуларҙың береһе - Ҡасим Дәүләткилдиев исемендәге республика гимназия- интернатының математика уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһаның мәғариф отличнигы Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙы Әминева. Уҡыусыларының һәр ҡайһыһын үҙ балаһылай күреп яратып, һәр кеменең булмышына тыумыштан бирелгән һәйбәт хис-тойғоларҙы үҫтереү хыялы менән янып йәшәү һәләте һәм ҡеүәһе бирелгән уға. Учалы районының Мулдаҡай ауылында көн итеүсе Сәлимә Шакир ҡыҙы менән Рафиҡ Мөхәмәтсадиҡ Әминевтарҙың күп балалы татыу һәм эшһөйәр ғаиләһендә наҙға һәм иғтибарға сумып үҫкән ул. Инәһе менән атаһы алтын сығарыуҙа – гидравликала эшләгәндәр. Нисек кенә арып-талсығып ҡайтмаһындар, балаларының һәр ҡайһыһына иғтибар бүлергә, һәр ҡайһыһы менән һөйләшергә, уларҙың нимәгә ҡыуаныуҙары йә нимәгә борсолоуҙары хаҡында һорашырға, үҙҙәренең файҙалы кәңәштәрен бирергә форсат тапҡандар. Тәнзилә Әминева үҙ-үҙен белә башлағандан алып һәм әлегә тиклем - мәктәп юлында. Башҡорт дәүләт педагогия институтында белем алған йылдарын иҫәпләмәгәндә, әлбиттә. Хәйер, юғары уҡыу йортоноң үҙе үк әйтеп бөткөһөҙ ҙур мәктәп икәнлеген күҙ уңында тотҡанда, был аҡыллы һәм ялҡынлы ҡарашлы, һәр саҡ көләс йөҙлө, ихлас күңелле һәм ифрат һөйкөмлө гүзәл зат, ысынлап та, тотош ғүмере буйы мәктәп юлында. Үҙе белем алған Мулдаҡай урта мәктәбен бынан ярты быуаттан ашыу элек шунда эшләгән бик талантлы, үҙ эштәрен ныҡ яратҡан һәм еренә еткереп башҡарған уҡытыусыларҙы, шул осорҙа хөкөм һөргән изге ынтылыштарға бай мөғжизәле мөхитте әле булһа һағынып иҫкә ала ул. Бәләкәйҙән белемгә ынтылған ҡыҙсыҡ ифрат яҡшы уҡый. Әйләнә- тирәләге хәл-ваҡиғаларға битараф булмауы менән айырылып тора. Шуға ла ул тәүҙә мәктәптең пионер дружинаһы советы рәйесе, һуңыраҡ – комсомол ойошмаһы секретары итеп һайлана. Уҡыуҙағы уңыштарын һәм йәмғиәт тормошондағы әүҙемлеген иҫәпкә алып, уны бер матур йәйҙә хатта Бөтә Союз балалар һәм үҫмерҙәр лагеры Артекка ебәрәләр. - Күршебеҙҙә, юл аша ғына, йәш йөрәктәрҙе елкендерерлек матур һәм йөкмәткеле саралар ойоштороп йөрөүсе пионервожатый Нәфиә Әбсәләм ҡыҙы Ғәббәсова йәшәне, - тип хәтерләй ул. – Уның етәкселегендә төрлө тарафтарға сәйәхәттәр ҡылыу, усаҡ эргәһендә патриотик йырҙар йырлашыу, береһенән-береһе мауыҡтырғысыраҡ темаларға әңгәмәләр ҡороу, төрлө темалар буйынса фекер алышыу, Тимур командалары ойоштороп, әбей-бабайҙарға ярҙамлашыу – былар береһе лә эҙһеҙ үтмәгәндер, моғайын. Минең шул тиклем Нәфиә апайға оҡшағым килә торғайны. Уҙған быуаттың алтмышынсы-етмешенсе йылдарында районыбыҙҙың Мулдаҡай урта мәктәбендә белем алған күптәрҙең күңелендә Нәфиә Әбсәләм ҡыҙы Ғәббәсова ғына түгел, ә үҫмер малай һәм ҡыҙҙарҙы, бөтә донъяларын оноттороп, Уильям Шекспирҙың трагедияһы геройҙары Ромео һәм Джульеттаның мөхәббәте хаҡында бәйән итеүсе рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Фәүзиә Лоҡман ҡыҙы Килдейәрова ла, һәр дәресте Ер шарының төрлө ҡитғаларына сәфәр йөрөткәндәй итеп үткәргән географ Ғамир Хәсән улы Дауытов та, бала- сағаға: Хәрәкәттә – бәрәкәт икәнлеген төшөндөрөп, йәйен-ҡышын йә йүгертеп, йә саңғыла шыуҙырып, каникулдарҙа төрлө ярыштарға алып йөрөгән физкультура уҡытыусыһы Рәүилә Һиҙиәт ҡыҙы Исаеваға һәм башҡа һәр ҡайһыһы сағыу шәхес булған уҡытыусыларға оҡшау теләге Тәнзилә Әминевала ғына түгел, башҡа уҡыусыларҙа ла яралмай ҡалмағандыр. Ә яҙмыш юлын, ғүмерлек һөнәрен һайлап педагогия институтының физика-математика факультетына уҡырға кереүе иһә иң ҡатмарлы фәндәрҙең береһен - физиканы иҫ китмәле аңлайышлы һәм оҫта алып барыусы, ул саҡтағы мәктәп директоры Алмас Әнүәр улы Халфиндың йоғонтоһолор, моғайын. Нисек кенә булһа ла, Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙына бер ҡасан да: Ниңә был юлдан киттем әле? тигәнерәк үкенеүҙәр кисерергә тура килмәне. Киреһенсә, һәр эш көнөн шатланып ҡаршы алды һәм ала, ғөмүмән, үҙ һөнәренә мөкиббән булып йәшәй ул. Ҡулына диплом тотоп, Благовар районының Ҡашҡалаша ауылында яңы асылған мәктәпкә килә ул. Шунда математика уҡытыусыһы булып хеҙмәт юлын башлай. Ең һыҙғанып, дәртләнеп эшкә тотона йәш белгес. Алкин ҡасабаһында илебеҙҙең төрлө тарафтарынан йыйылған хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең балаларына белем биргәнендә лә, Өфөләге иң алдынғыларҙан һаналған иҡтисади лицей- интернатта дәрестәр алып барғанында ла эшен яратып, бөтә күңелен биреп башҡара. - Математика теүәллекте ярата, шуға күрә лә уҡыу йылында үҙләштергәндәрҙе гел ҡабатлап, барлап торорға кәрәк, - ти Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙы. – Йыл һайын имтихандар уҙғарыла, шуға ла беҙгә уғата яуаплы булырға кәрәк. Шуныһы ла мөһим: Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙы Әминева эшендә уҡытыу программаһында күҙ уңында тотолған дәрестәрҙе үткәреү менән генә сикләнмәй, уҡыусыларын һәр яҡлап камил шәхес итеп тәрбиәләү маҡсатын күҙ уңында тотоп, уларҙы театрҙарға, филармонияға, төрлө күргәҙмәләргә һәм музейҙарға алып йөрөй. - Уҡытыусыбыҙ талапсан да, кешелекле лә, шуға ла беҙ уны һынатмаҫҡа тырышабыҙ, - тиҙәр уның уҡыусылары. – Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙы үҙен беҙҙең һәр кемебеҙ урынына ҡуйып ҡарай белә, һәр ҡайһыбыҙҙы аңларға һәм кәрәк саҡта ихлас ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер. Һәммәбеҙ өсөн дә бик яҡшы өлгө ул, ә ҡайһы берәүҙәребеҙ өсөн дуҫ һәм серҙәш тә. Уның кеүек уҡытыусылар күберәк булһын ине! Ә уҡытыусы өсөн, бөтә ғүмерен киләсәк быуынға белем һәм лайыҡлы тәрбиә биреүгә арнаған кеше өсөн шунан да юғары баһа булыуы мөмкинме һуң? Ғүмерен балаларға бағышлаған тигәндәй, Тәнзилә Әминева, бик ҙур көс һалып, береһенән-береһе аҡыллыраҡ һәм уңғаныраҡ ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерҙе. Медицина университетын тамамлаған Айгөлө лә, авиация университетында белем алған Ләйсәне лә гел бишле билдәләренә генә өлгәштеләр. Әйткәндәй, урта мәктәпте улар икеһе лә алтын миҙалға тамамлағайнылар. - Үҙ балаларың мотлаҡ бик яҡшы уҡырға тейештәр, - ти ул. – Юғиһә нисек башҡаларҙың улдары һәм ҡыҙҙары менән эшләмәк кәрәк? Шундай уҡ ҡараш-мөнәсәбәтте, шундай уҡ талаптарҙы ул, үҙенең берҙән-бер улын йәтим ҡалдырып, бик иртә яҡты донъя менән хушлашҡан бер туған һеңлеһе Таңһылыуҙың улы Рөстәмгә лә ҡуйҙы. Уны ла, үҙ сабыйылай, яратып һәм хәстәрлеккә сорнап үҫтерҙе. Ике туған апайҙары кеүек үк, Рөстәм дә бик тырыш булды - мәктәптә лә, артабан Өфө дәүләт нефть-техник университетында ла гел бишлегә генә уҡыны. Бына шулай йәшәй үҙенең бөтә ғүмерен балалар тәрбиәләүгә арнаған абруйлы уҡытыусы Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙы Әминова. Әйткәндәй, киләсәк быуынды тәрбиәләүгә тос өлөш индергәне өсөн ул юғары баһаға лайыҡ булды – уға Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығының почет грамотаһы тапшырылды. Мәүлиҙә ӘХМӘТЙӘНОВА.",Үҙ һөнәренә мөкиббән ул,Мәҙәниәт,6785,https://shonkar.com/articles/culture/2025-06-01/n-ren-m-kibb-n-ul-4259095,2025-06-01T09:00:00+00:00
"Мәскәүдә Рамазан чатыры, 2013 ел26 май Мәскәүнең Тәүбә тавындагы мәчет каршында Рамазан чатыры ачыла. Мәскәү дини идарәсе имамы Илдар Әләүтдинов Азатлыкка әйтүенчә, чарага мәртәбәле күп кенә кунаклар килүе көтелә. Аерым алганда, Русия президенты идарәсе, Мәскәү мэриясе вәкилләре булачак. Элекке елларда алар арасында сәясәтчеләр, мәдәният һәм сәнгать осталары, танылган табиблар, галимнәр бар иде. Ачылыш тантанасында беренче булып Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил хәзрәт Гайнетдин чыгыш ясый. ""Быел чатырны бер ярым тапкырга киңәйттек һәм анда бер меңнән артык кеше сыячак. Рамазан чатыры бит әле ул ифтар гына түгел, ә мәдәни-агарту чараларын да үз эченә ала. Һәр кич ниндә дә булса төбәккә, илгә, яки берәр кызыклы темага багышланачак. Ягъни, бик үзенчәлекле програмнар, кунаклар, ризыклар көтелә. Ифтар һәм мәдәни чарадан соң теләүчеләр тәравих намазына калачак"", диде Илдар Әләүтдинов. Илдар ӘләүтдиновИфтар өчен һәрбер көн инде бүленеп беткәнен дә әйтте ул.27 майкөнне ифтарны Мәскәү мөселманнары Диния идарәсе уздыра. Үзебезнең эшчәнлек, максатлар, планнар турында сөйлиячәкбез.28 май– Халыкара ислам бизнесы берлеге уздыра.29 май– Түбән Новгород татарлары кичәсе. Мәскәүдә бит тамырлары Түбән Новгородтан булган күп татарлар яши. Шуңа, алар үзләренең тарихы турында сөйләргә теләк белдерде.30 май– Азәрбайан кичәсе.31 май– Ингушетия көне. Соңгы елларда бу чараларда Ингушетия президенты Юнысбәк Евкуров катнашып килә. Быел да катнашыр дип көтелә.1 июнь– Кырым,2 июнь– Кыргызстан,3 июнь– Таикстан,4 июнь–Чечня кичәсе.5 июнь– Төркия кичәсе. Әйтергә кирәк, безгә әлеге чатырны 12 ел элек Әнкара мэры бүләк иткән иде. Шуннан бирле Төркия кичәсе даими узып килә. Русия белән Төркия арасында низаг тууга карамастан, үткән елда да булды.6 июньберенче тапкыр Финляндия татарлары кичәсе үтәчәк. Бу чарага Финляндиядән махсус вәкиллек киләчәк. Билгеле булганча, анда бик матур татар мәхәлләсе яшәп килә һәм алар ифтар ясарга, үзләре турында сөйләргә теләк белдерде.7 июнь– Русия мөслимәләр берлеге кичәсе.8 июнь– мөселманнарга эш табарга ярдәм итүче ширкәте кичәсе.9 июнь- Дагыстан кичәсе.10 июнь– Спорт кичәсе. Ул көнне шактый гына спортчылар, шул исәптән Олимпиада чемпионнары катнаша. Бу көнне мөселман яшьләре бик күп була.11 июнь– ""Хәләл үсеш юлы"" дигән кичә.12 июнь– кумык әмгыяте кичәсе.13 июнь– уйгыр халкы кичәсе.14 июнь– Мәскәү өлкәсе мөселманнары диния нәзарәте кичәсе.15 июнь– Төрекмәнстан кичәсе.16 июнь– лак халкы кичәсе.17 июнь– ногай әмгыяте кичәсе.18 июнь– Дагыстан яшьләре берлеге оешмасы кичәсе.19 июнь– Казакъстан кичәсе.20 июнь– Коръән укучылар кичәсе. Чатырда сайлап алу туры узачак һәм алар көзен үтәчәк бәйгедә катнашачак.21 июнь– Хәйрия кичәсе. Аны Мәскәүнең ""Зәкәт"" вакыфы оештыра.22 июнь– Иран кичәсе. Анда Иран илчеле вәкилләре катнаша.23 июнь– бик күпләр яраткан Татарстан кичәсе. Ул көнгә алдан ук урыннар алып калырга тырышалар, халык бик күп килә.24 июнь– Пакстан кичәсе.25 июнь– ягъни бәйрәм көнне ""Стихия"" дигән шигъри концерт булачак. – Түбән Новгород, Финляндия дип татарларның кичәләрен бүлгәләү дөресме? – Без һич кенә дә бүлгәләмибез. Татар халкы шуның белән бай бит инде. Килгән халыкка бит Түбән Новгород яки Финляндия татарлары турында ишетү кызык. Без моның белән татар халкының байлыгын күрсәтәбез. – Татарлар кичәсе дип кенә әйтеп булмыймы? – Менә Татарстан кичәсенә эләгер өчен кешеләр алдан ук шалтыратып урыннар калдыруны сорыйлар. Безнең бөтен мәйдан халык белән тула. Татарлар өчен бер генә кичә итми.","Илдар Әләүтдинов: ""Рамазан чатыры ул әле ифтар гына түгел""",Татарстан,3451,https://www.azatliq.org/a/28511104.html,2017-05-26T15:42:02+00:00
"Бер ваҡыт беҙҙең бер биҙрә шундай сынаяҡтарыбыҙ юғалды, ысын ҙур биҙрә менән. Әсәйем беҙҙең уйынсыҡтарҙың туҙып ятҡанын яратмай һәм иҫке биҙрә, тишек кәстрүл кеүек үҙе ҡулланмаған әйберҙәрен беҙгә биреп уйынсыҡтарыбыҙҙы уйнап туйғас, шунда тултырып ҡуйырға ҡуша ине. Кем алғанын уйлап-уйлап осона сыға алманыҡ та кешеләрҙең бесәнгә китеүҙәрен һағалап ҡапҡаларын тикшереп сыҡмаҡсы булдыҡ. Үҙебеҙҙең тирәләгеләр бөтәһе лә туған, бергә уйнайбыҙ. Шуның өсөн икенсе кешеләрҙең ҡапҡа эстәрен тикшермәксе булып, иң беренсе Хәйбулла ағайҙың ихатаһына инергә булдыҡ. Минең ""отряд"" һәр ваҡыттағыса әҙер, берҙәм, ни уйлайбыҙ, шуны эшләйбеҙ. Етеш, матур, бөхтә йәшәгән Хәйбулла ағайҙың бөтә балаларын да алып бесәнгә киткәнен һағалап, көтөп йөрөп, кәртә артынан саҡ инер урын табып (урамдан йөрөп булмай, кеше күрәсәк) ихаталарына индек. Инеүгә индек, эҙләйбеҙ, биҙрә лә, сынаяҡ ярсыҡтары ла күренмәй. Келәт, аласыҡ бикле. Кире боролдоҡ, тик күҙ тышта торған умывальникка төштө бит, дөрөҫөрәге уның янына ҡуйылған һабынға Күмәкләп һөйләшеп, һабынды алып китергә булдыҡ. Аҡ ҡына, тәмле еҫе сығып торған һабын. Эй йыуындыҡ теге һабын менән һыу буйында, эй йыуындыҡ - теге һабын кәмемәй ҙә исмаһам. Өйгә беребеҙҙең дә алып ҡайтаһы килмәй, әсәйҙәрҙән ҡурҡабыҙ. Һо! Белеп ҡалһалар, арҡаңа ҡабыҡ бәйләһәң дә сыҙай алмаҫһың! Ундай ҡылыҡты әсәйем дә, еңгәй-апайҙарым да яратманы. Ахырыһы, һабынды күренеп торған ергә, таш өҫтөнә һалып киттек. Һыуға килгәндә күреп алырҙар әле, йәнәһе Алдылармы, юҡмы - белмәйем, ну ул һабын өсөн һуғышып та алдыҡ. Бер-ике көн үткәс, уйнап йөрөһәк, ҡапҡаһынан сыҡты ла Хәйбулла ағайҙың минең менән тиңдәш Рәйлә исемле ҡыҙы ҡысҡыра: – Бурҙар, беҙҙең һабынды урлағанһығыҙ! – Һеҙ беҙҙең сынаяҡтарҙы урлағанһығыҙ. – Ә-ә, һеҙ шулаймы әле, хәҙер күрмәкәйегеҙҙе күрһәтәбеҙ, - Рәйлә йелп итеп ҡапҡаһына инеп китте, бергә уйнаған иптәштәрен, туғандарын алып та сыҡты. Хатта ағаһы Мәүлит тә килеп сыҡҡан! – Барығыҙ, йүгерегеҙ, Факил ағайымды алып сығығыҙ, - мин тиҙ генә бәләкәйерәк малайҙарҙың береһен Факил ағайыма( атайымдың бер туған ҡустыһының улы) йүгерттем дә ҡалғандар менән ""атака""ны кире ҡағырға көтөп торабыҙ, ""ҡурҡаҡтар"" мөһөрөн алаһы килмәй бит инде Тегеләр килеп етеп һуғыша башлауыбыҙға Факил ағай килеп етеп, бер-икәүһенә елле генә ҡундырып алғайны, тегеләр ""тай"" типтерҙеләр. Факил ағайым да ул мәлдә малай ғына, беҙҙән саҡ ҡына ҙурыраҡ ине. Әсәйем кәрәкте бирҙе генә былай, ""малайҙар атаманы"" тип ҡушамат та тағып ҡуйҙы хатта (уйнай торған иптәштәрем яҡын-тирәнең малайҙары ине шул) бүтән ихаталарҙы тикшермәнек, ҡабаттан ярсыҡтар йыйып алдыҡ. .Һуңынан, балаларҙың атаһы үлеп ҡалғас, минең өйҙән, ихатанан әйберҙәр юғала башланы. Бер нисәүһен яҙып үтәйем әле, ҡыҙыҡмы, ғибәрәтме. .Мин почтала эшләйем, оло улым мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытып йөрөй. Почтанан ҡайттым да бер көн эй асҡысты таба алмайым. Асҡысты йәшермәйем, бер бағана кеүек нәмәнең өҫтөнә һалам да китә инем. Урамға сығып, улымды һораштым. Береһе лә күрмәгән. Әхиәт ағай хатта: – Мин көнө буйы урамда ултырҙым, улың тауҙан төшмәне ул, - тине. Кире инеп асҡысты ҡараным да мәктәпкә киттем. Юҡ, ысынлап та, улым ҡайтмаған, шунда ултыра. Ҡайтып асҡысты ҡабаттан эҙләй башланым. Өйҙөң тупһаһына терәлеп йәшелсәгә һыу ҡоя торған ҙур резина тәгәрмәстән ҡырҡып эшләнгән ялғаш ултыра, эҙләнә торғас асҡысты шуның эргәһенән ерҙән табып алдым. Ғәжәпләнеп, аптырап торорға ваҡыт юҡ, индем дә өй эштәренә тотондом. Улым дивиди алғайны, ҡыйбатлы ғына. Мәктәптән уҡыусылары менән бергә төшә лә уларға йә дәрес буйынса, йә балалар өсөн бүтән төрлө кино күрһәтә. Бына ул көнө лә уҡыусылары менән килеп инде лә түр бүлмәгә үттеләр. Бер аҙҙан улым: – Әсәй, дивидине һин алдыңмы? – тип һораны. – Юуҡ, – тинем дә асҡыс иҫемә төшөп яндарына йүгереп сыҡтым. Ҡараһам, ысынлап та, дивиди юҡ! – Айыу майы һөрткәндәр инде, – тине улым, көлөмһөрәп. – Эйе, асҡыс урынынан тиген шылып ятмаған инде. Көпә-көндөҙ, икебеҙ ҙә эштә саҡта шулай итеп дивидине урлап ҡуйҙылар. Теге уҡыусылар, бер аҙ ваҡыт үткәс, килеп: – Инәй, документтарын тотоп ин дә ал, шунда ултыра, – тиҙәр. Кеше өйөнә, ихатаһына инергә әсәйемдең һабағы иҫкә төшә. Етмәһә, беҙҙең әйбер булмаһа хурлыҡҡа ҡалыуың да мөмкин. Ҡул һелтәнек. Унан. итте урланылар. Яңғыҙым ҡалһам да малды кәметмәнем. Кәртәлә 3 һыйыр, бейә, һарыҡтар бар, өҫтәүенә почта аты, 15-ләгән тауыҡ. Бер йылы Бикбаев Ғүмәр еҙнәй менән уртаҡ ҡонан бейә һуйҙыҡ, бейә минеке, Ғүмәр еҙнәй айҙан ашыу кәртәһендә тотоп, һимертте. Ҡыуана-ҡыуана һуйып, ҡаҙыларын, эсәк-ҡарталарын бүлешеп алып, ботон Ғүмәр еҙнәйҙең ҙур үлсәмендә үлсәтеп алып, беҙ ҡайтып киттек. Алып ҡайтып избёнкаға элдек. Ҡаҙыларын тултырып, ҡарталарын ҡайтанан йыуып һалып ҡуйҙым. Һәм үҙем Яңы йылға ҡунаҡҡа киттем. Өйгә күршене ҡалдырып киттем, бер кис йоҡлап шунан ҡайттыҡ. Мин яңғыҙым бер атта, Исмәғил кейәү Мәймүнә бер атта. 2-һе көнө Стәрлетамаҡта мәҙрәсәлә уҡып йөрөүсе улым ҡайтты. Кесе улым армиянан ҡайтмаған ине әле. Мин улыма ит индереп борорға ҡуштым, – ҡулын индер, ботон һатырбыҙ, - тигән булам. Бер аҙҙан улым кире килеп инде: – Әсәй, унда бот юҡ бит ул, ҡул ғына тора. Йүгереп сыҡтым, ысынлап та, бот юҡ! Ишек бикле тора, тәҙрә аша сығарып алғандар. Ауыҙыбыҙҙан тартып алған кеүек булды, ултырып илап алдым. Улым: – Юҡҡа илап ултырма, әсәй, язаһы була бит ул уның, - тип йыуатҡан була. Уның һүҙенә ҡарамай милиция аша эҙләтеп ҡараған булдым. Сөнки шул тиклем аҡса кәрәк саҡ ине һәм мин шул ботто һатып, шуның аҡсаһын тотонорға уйлағайным. Милицияның эшен күҙәтеп барҙым да ҡул һелтәнем, таба алмаясаҡ! Яттай урлаусыны әрләнем, ашаһын әйҙә, тығынһын. Мин бирешмәнем, ҡаҙыларҙы һатып бөттөм, майын да, ҡоротон да һаттым, хатта һуған, тоҙло кәбеҫтәләргә тиклем һаттым - аҡсаны еткерҙем. .Ә хәҙер күңелем тыныс, сөнки ул кеше, моғайын, ит ашаған һайын үкенәлер төҫлө. Күңел алдамай, үкенәлер, үкендерә ул донъя. Зәйтүнә Айытбаева",Урлашыуҙар.,Йәмғиәт,5806,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-24/urlashyu-ar-3860127,2024-07-24T14:44:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТуристлар иң еш бара торган урыннар элеккечә — Казан Кирмәне, Бауман урамы, Иске Татар бистәсе, Кремль яр буе, Шәһәр панорамасы музее, Ривьера аквапаркы һәм ""Урам"" экстрим-паркы, диелә. Быел май һәм июнь айларында Казанга бер миллион турист килгән. Бу хакта ""Бизнес ""га Казанның туризмны үстерү комитетындахәбәр иткәннәр. Ике айда туристлар саны арткан һәм узган елгы күрсәткечләрдән үтеп киткән. Туристлар иң еш бара торган урыннар элеккечә - Казан Кирмәне, Бауман урамы, Иске Татар бистәсе, Кремль яр буе, Шәһәр панорамасы музее, Ривьера аквапаркы һәм ""Урам"" экстрим-паркы, диелә. Шул ук вакытта Росстат мәгълүматларынча, 2024 елның беренче ярты еллыгында Татарстанга туристлар агымы узган елгы белән чагыштырганда 10 проценткакимегән, быел 1,677 млн кеше килгән, ә узган ел 1,856 млн кеше килгән булган. Гыйнвар-июнь айларында Татарстан кунакханәләрендә 1,1 млн кеше калган, шуларның 29,4 меңе - чит ил ватандашлары. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Май һәм июнь айларында Казан бер миллион туристны кабул иткән,Яңылыҡтар,1078,https://www.azatliq.org/a/may-ham-iyun-aylarinda-kazan-ber-million-turistni-kabul-itkan/33059278.html,2024-08-01T14:18:29+03:00
"Етмәһә, шаян телле Вәхит Хызыров өлкән йәштәге (87 йәшлек) әсәһен шаяртып та ала. Уларҙың үҙ-ара мәрәкәләшеп алыуын тыңлауы үҙе бер кинәнес. Өлкән кешеләр бик иртә тороусан, тынғы белмәй, күп итеп еләк-емеш, йәшелсә үҫтереүсән була бит ул. Оло булыуҙарына ҡарамаҫтан, һаман да баҡса ҡарай, ҡош-ҡорт, мал-тыуар аҫырай. Шуларҙы тәрбиәләп, хәрәкәттә-бәрәкәт тип, бер туҡтауһыҙ йөрөп торалар, эшләйҙәр, тик ултырмайҙар. Яратҡан йырсыбыҙҙың әсәһе лә шулай икән. Үҙе тилбер, үҙе етеҙ, үҙе тиктормаҫ. Балаларҙың шатлығын күреү – үҙе ҙур бәхет. Балалар яҡшы йәшәһә – миңә лә күңелле, мин дә бәхетле, - ти ул. Беҙ уларға күңелле йәйге ялдар теләйбеҙ!",Вәхит Хызыров ҡайҙа ял итә?,Яңылыҡтар,641,https://bashkizi.ru/articles/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-07-13/v-hit-hyzyrov-ay-a-yal-it-4312363,2025-07-13T20:05:00+00:00
"В списке претендентов — 25 объектов из регионов Приволжского федерального округа. Среди них памятник Салавату Юлаеву в Уфе, который может стать одним из главных символов купюры. Каждый желающий может выбрать только один объект, который, по его мнению, должен быть представлен на новой банкноте. Объекты с наибольшим количеством голосов станут частью многоплановой композиции, которую разработают художники Банка России совместно с Гознаком. Окончательный дизайн утвердит Совет директоров Банка России. Проголосовать можно здесь",Голосуй за Салавата Юлаева: уфимский памятник может попасть на новую купюру,Яңылыҡтар,527,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-12-05/golosuy-za-salavata-yulaeva-ufimskiy-pamyatnik-mozhet-popast-na-novuyu-kupyuru-4039281,2024-12-05T13:14:00+00:00
"Кемдәр дәғүә итә һуң был премияға?  Бөтә Рәсәй олимпиадаһының йомғаҡлау этабы еңеүселәре һәм призерҙары, уларҙың остаздары, Рәсәй мәғариф министрлығы бойороғо менән раҫланған олимпиада һәм конкурстарҙың йомғаҡлау этабы еңеүселәре һәм призерҙары, уларҙың етәкселәре, башҡорт теле һәм әҙәбиәте төбәк-ара олимпиадаһы еңеүселәре һәм призерҙары, уларҙың остаздары. Билдәле булыуынса, Башҡортостандың юғары уҡыу йорттарына уҡырға ингән курс студенттарына айырым 150 мең һум күләмендә премия түләнә. Олимпиада еңеүселәре һәм уларҙың уҡытыусылары - 300 мең һум, призерҙар һәм уларҙың уҡытыусылары иһә 150 мең һум премия ала. Документтар Башҡортостан мәғариф министрлығында, Өфө ҡалаһы, Театр урамы, 52 адресы буйынса ҡабул ителә.",Ғариза биреп өлгөрөгөҙ,Мәғариф,721,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-09-09/ariza-birep-lg-r-g-4381057,2025-09-09T15:51:00+00:00
"фикерләрТатарстанда ""Хәрби хезмәткә чакырылучының хокукларын яклау"" оешмасына 50 мең сум штраф салганнар. Оешма үзе Башкортстанныкы булган, аны ""гаскәрдә хезмәт итүдән качарга булышу турындагы реклам"" өчен әзага тартканнар. Бу хакта ""Коммерсантъ""хәбәр итә. Эш материалларыннан күренгәнчә, бу ширкәт Казанда һәм Татарстанда яшәүчеләргә гаскәргә баруны кичектерергә булыша алуын искәрткән, хәрби билет тәкъдим иткән, бу мәгълүматны сайтына урнаштырган. Ширкәт берничә төрле тариф белән хезмәт күрсәткән. Әйтик, ""Ашыгыч"" һәм -ыелма тарифларын сайлаганда юристлар белән табиблар киңәшеннән тыш, мөштәриләргә чакырылыш комиссиясенең карарларын шикаять итү дә тәкъдим ителгән. Татарстанның монополиягә каршы федераль хезмәте (УФАС) мәгълүматынча, бу ширкәт кешеләргә канунлы рәвештә гаскәрдә хезмәт итүдән качарга булышкан, барлыгы 35 мең мөштәригә хезмәт күрсәткән. Әлеге ширкәт ""Әти-әниегезнең сәламәтлеген саклагыз. Сез гаскәрдә вакытта иң нык борчылучылар – әти-әниләрегез"", ""Егет гаскәрдә хезмәт иткәндә аерылышу очракларының күп булуы беркемгә сер түгел"", ""Без сезгә гаскәрдә хезмәт итмәскә булышу өчен канунлы нигезләрне һәрчак табабыз"" дигән шигарьләр дә кулланган диелә. Монополиягә каршы федераль хезмәт фикеренчә, мондый реклам ""ширкәт хезмәтләреннән файдалансам, гаскәргә барудан азат ителә алам дигән ялгыш фикер тудырган"". Ширкәтнең бу гамәлләрен рекламның дөреслеккә туры килүе принципларын боза, чакырылыш кампаниясендә катнашучыларның абруен, дәрәәсен төшерә дип бәяләгәннәр. Штрафны административ хокук бозулар кодексының 14.3 маддәсе беренче өлеше нигезендә ( реклам турындагы канунны бозу) салганнар. Бу маддә 500 мең сумга кадәр штраф бирүне күз уңында тота. Административ эшне Татарстан хәрби комиссариаты мөрәәгатеннән соң ачканнар. Ул УФАСка 2021 елның августында ук мөрәәгать иткән булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда армиядән качарга булышучы ширкәткә штраф салганнар,Яңылыҡтар,1906,https://www.azatliq.org/a/32330820.html,2023-03-23T09:21:51+00:00
"Римма АРЫҪЛАНОВА, шағирә, Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре: – 2025 – уҫалда, аҡыллы ла Йылан йылы, тормошомдағы ысын ҡиммәттәрҙе асып бирҙе. Яҡын кешеләремде юғалтыу ғүмерҙең һәр минутын ҡәҙерләргә өйрәтте, рухи яҡтан нығытты, һаулыҡтан да оло бәхет юҡ икәнлеген раҫланы. Шуға ҡулыма етәкселек шифаханаға сертификат тотторғас, ҡыуанып бөтә алманым. Һис шикһеҙ был 2025 йылдың төп ваҡиғаһы булды. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров инициативаһы менән 2025 йылда бер мең уҡытыусыға шифаханала дауаланыу өсөн шарттар булдырылды. Шул береһе булараҡ, ойоштороусыларға оло рәхмәтемде белдерәм. Йондоҙнамәгә ышанмайым, тип әйтһәм дөрөҫ булыр. Миңә ҡалһа ул кешене психологик көйләүҙең бер формаһы. Һәр беребеҙ үҙаллы бер донъя, холоҡ-фиғеле, ғәҙәте, әйләнә-тирәгә мөнәсәбәте һәр кемдең үҙенсә. Мәҫәлән, беҙ класта 32 ике бала инек, 60 йылға бер килә торған Утлы ат йылында тыуғанбыҙ. Класташтарыма ҡарайым – төрлөһө бар. Тик бер хәҡиҡәтте кире ҡағып булмай: бөтәһе лә тырышып, егелеп тормош йөгөн тарта, эшкә уңғандар, үрәпсеп тормаһалар ҙа, һис туҡтамай юрттырып 60- тарына еләләр. Бөтәһендә лә бер девиз: Эшләргә, эшләргә, эшләргә! Шулай ҙа үҙ йылыма өмөттәр ҙур. Иң ҙур хыял һәм теләк – илебеҙгә тыныслыҡ килһен! Байрам менән! Аҡҡош мамығынан түшәктә Ҡыш бәүетә ерҙе бишектә. Өйөп-өйөп тау-тау теләктәр Яңы йылым көтә ишектә. Уң аяғың менән, өр -яңы йыл! Өмөт менән бағам, уҙ түргә! Тик сафлыҡтан торған һил миҙгелем, Тыныслыҡ бир яулы ил-ергә!",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,Яңылыҡтар,1477,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528436,2026-01-05T09:30:00+00:00
Яҙын-көҙөн күп хроник сирҙәрҙең ҡоторғанын белә инегеҙме?,Миҙгелле ауырыуҙар,Иҡтисад,57,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-03-19/mi-gelle-auyryu-ar-4163938,2025-03-19T18:03:41+00:00
"Олимпиада еңеүселәре араһынан Бөрйән районы Иҫке Собханғол мәктәбенең синыф уҡыусыһы Илтимер Мырҙағолов сарала өсөнсөгә ҡатнашып, быйыл уңышҡа өлгәшкән. — Әлбиттә, минең өсөн ҙур әһәмиәткә эйә был олимпиада, сөнки тыуған телемде белеү, тарихымды өйрәнеү минең өсөн бик мөһим, — ти егет. Быйылғы олимпиадала финалға үткән, 316 уҡыусы, викторина, тест һорауҙарына яуап биреп, тәҡдим ителгән текст менән лексика, граматика буйынса эш башҡара. Әйтергә кәрәк, был олимпиадаға уҡыусылар ентекле әҙерләнгән. Еңеүсе булмаһаң да бындай сарала ҡатнашыу ғына ла үҙе оло мәртәбә, шулай бит, дуҫтар? Әлбиттә, кемдәр нығыраҡ тырышҡан, улар еңеүсе исеменә лайыҡ булды. Уларға Мәғариф һәм фән министрлығы дипломы менән бергә аҡсалата премия ла тапшырылды. Шулай уҡ был еңеүҙәре киләсәктә ул уҡыусыларға республикабыҙҙың юғары уҡыу йорттарына уҡырға ингәндә өҫтәмә бал да бирә. Әлфиә Ғәлиева, Башҡортостандың Мәғариф һәм фән министры урынбаҫары: — Олимпиада йыл һайын Рәми Ғарипов исемендәге 1-се БРГИ-ла үтә торғайны, әммә быйыл унда һыйманыҡ, шуға Ҡала мәҙәниәт һарайына йыйылдыҡ. Йылды башлап ебәргән ошо матур сараға илһөйәр, телһөйәр уҡыусыларыбыҙҙы йыйып бүләкләү, уҡытыусыларға баһа биреү башҡорт теленең баһаһын күтәреүсе бер йолаға әйләнде тиһәм дә хаталанмаҫмын. Абруйлы олимпиада биш йыл рәттән инде федераль теҙмәгә кереп килә һәм шул айҡанлы ул үҙенең төбәк-ара статуста булыуын күрһәтә. Призерҙар һәм еңеүсе уҡыусылар беҙҙең Өфө ҡалаһында урынлашҡан юғары уҡыу йорттарына өҫтәмә балдар менән уҡырға керә ала. Шулай уҡ Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ла ошо бәйгелә еңгән һәм БДПУ-ның башҡорт филологияһы факультетына уҡырға ингән студенттарға ай һайын өҫтәмә 10 мең һум стипендия түләйәсәк. Әйтелгән фекерҙәрҙе йомғаҡлап, олимпиадаға уҡыусылар әҙерләгән барлыҡ уҡытыусыларға ла рәхмәт һүҙен еткерге килә. Ғәзиздәрҙән-ғәзиз туған телебеҙҙе һаҡлайыҡ, яҡлайыҡ, уның нәфислеге, сафлығы өсөн көрәшәйек, уҡыусыларыбыҙҙы ла шуға өйрәтәйек!","Атам теле, әсәм теле, сәсән теле - Уралымдай мәңге йәшә, башҡорт теле!",Йәмғиәт,1966,https://amanat.su/articles/common_material/2025-02-14/atam-tele-s-m-tele-s-s-n-tele-uralymday-m-ge-y-sh-bash-ort-tele-4122033,2025-02-14T12:48:00+00:00
"С Днем знаний студентов и преподавателей пришли поздравить почетные гости: депутат Государственной Думы России Эльвира Аиткулова, председатель Комитета Госсобрания – Курултая РБ по здравоохранению, социальной политике и делам ветеранов Салават Харасов, министр образования и науки Башкортостана Ильдар Мавлетбердин, председатель Башкирской республиканской организации Профсоюза работников народного образования РФ Елена Хаффазова. Началось торжественное мероприятие с поднятия флагов. Почетное право первыми в этом учебном году поднять государственный флаг Российской Федерации, флаг Республики Башкортостан, Министерства просвещения России и флаг Акмуллинского университета получили студентки первого курса – победители Акмуллинской олимпиады Анастасия Войнова, Айгиза Идрисова, Альбина Абрарова и Марьяна Хусаинова. Со словами приветствия к новоявленным акмуллинцам обратился депутат Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан, ректор Акмуллинского университета Салават Сагитов. «Более 1500 первокурсников пополнили сегодня семью Акмуллинского университета. Вы выбрали один из лучших педагогических университетов нашей страны. Убежден, что вы внесете свою большую лепту в имя университета, его гордость и традиции. В эти дни Уфа отмечала свой большой юбилей – 450-летие со дня основания. Мы гордимся видеть среди известных людей столицы и республики выпускников нашего университета. Уверен, в недалеком будущем сегодняшние первокурсники будут с самоотдачей, знаниями, полученными в Акмуллинском университете, вносить свой вклад в развитие родной республики и нашей страны, вкладывать душу в свою профессию. Потому что без души быть Учителем нельзя. Совсем за короткое время вы узнаете отличие школьной жизни от студенческой. Помните, что все зависит сейчас от вас, от вашего кропотливого ежедневного труда. Выбирайте свое направления для развития – в творчестве, спорте, науке; наш университет предоставляет вам все возможности. Но помните, что главное – это учеба! » – сказал Салават Талгатович. «Вам предстоит работать с детьми. Это самая ответственная, самая важная, самая нужная миссия. Вам нужно будет разговаривать с ними о самом важном, отвечать на их многочисленные вопросы, побудить их полюбить ваш предмет, сделать все, чтобы они из школы выходили не только умными, но и влюбленными в свою страну, настоящими патриотами нашей любимой, большой, многонациональной России. Хочу вам пожелать отличных знаний, прекрасных друзей, чтобы в педагогическом университете вы нашли все, что искали. Желаю вам успехов, хороших наставников, новых открытий. Дерзайте! Вперед! В большое плавание! » – обратилась к первокурсникам Эльвира Аиткулова. «В Башкирском педуниверситете ребята получают самые настоящие, самые правильные и самые чистые знания. Потому что, выпускаясь отсюда, вы получаете ключи к самому главному – к нашим детям, их душам. Это самая благородная и самая лучшая профессия на Земле. И я очень горд, что мы живем в эпоху возвращения внимания к педагогической профессии, в эпоху повышения значимости профессии учителя. И я очень надеюсь, что вы, сделав выбор и шаг в сторону педагогики, в сторону знаний и науки, обязательно найдете себя, придете в школу и сделаете все, чтобы наши дети и наша страна были самыми лучшими», – пожелал студентам Ильдар Мавлетбердин. Восемь первокурсников, ставших в прошедшем учебном году победителями и призерами Акмулллинской олимпиады, получили из рук ректора сертификаты на выплату в течение первого семестра специальной стипендии. Уже более двадцати лет студенты первого курса в знак уважения к выбранной профессии в День знаний отдают дань памяти башкирскому поэту и просветителю Мифтахетдину Акмулле, чье имя носит университет. К памятнику великому Учителю на площади перед вузом была возложена корзина цветов. Первокурсники получили из рук своих преподавателей символы студенческой жизни – студенческий билет, зачетную книжку и ключ к знаниям. По традиции, принимая новичков в семью Акмуллинского университета, представители профессорско-преподавательского корпуса повязали первокурсникам галстуки с отличительным знаком университета. Новоявленные акмуллинцы принесли клятву студента Башкирского государственного педагогического университета имени Мифтахетдина Акмуллы. «Мы, новое поколение студентов Акмуллинского университета, обещаем учиться на «отлично», быть инициативными, вести активную студенческую жизнь, представлять наш вуз на площадках страны и с гордостью носить звание студента Башкирского государственного педагогического университета! » – пообещали студенты. Творческими номерами студентов и преподавателей поздравили коллективы Акмуллинского университета: народные ансамбли «Кружева» и «Грация», спортивно-аэробическое шоу «Страдл», коллектив барабанщиц и мажореток «Держава», хор «Кантанте», вокальная служба Акмуллинского «Голос» и студенческое танцевальное объединение «Движение».",Ключ к знаниям получили первокурсники Акмуллинского университета,Яңылыҡтар,4870,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-01/klyuch-k-znaniyam-poluchili-pervokursniki-akmullinskogo-universiteta-3907245,2024-09-01T19:27:00+00:00
"Бөрйән районы Әбделмәмбәт урта мәктәбенең 4-се синыф уҡыусыһы Әфләтунов Инсаф Йәлил улы. ""Башланып китте уҡыуҙар "" фотоконкурсына.",Бер аҙ ғына хәл йыябыҙ уҡыу алдынан.,Конкурстар,130,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-05/ber-a-yna-h-l-yyyaby-u-yu-aldynan-3912350,2024-09-05T09:27:00+00:00
"АҠШ президенты Дональд Трамп Украина буйынса  яңы дәүләт секретары Марко Рубио алдына 100 көн эсендә ҡатмарлы көрсөктән сығыу юлын табыу бурысын ҡуйҙы. Бер ыңғайҙан, Мәскәү менән һөйләшергә, Украина буйынса махсус илсе Кит Келлогҡа ла фарман бирҙе.",«Украиналағы низағты май байрамдарына тиклем тамамларға! .. »,Яңылыҡтар,248,https://henek.info/news/novosti/2025-01-24/ukrainala-y-niza-ty-may-bayramdaryna-tiklem-tamamlar-a-4094326,2025-01-24T09:45:00+00:00
"Әҙәби телдең төп күрһәткестәре – уның орфографик һәм орфоэпик нормаларының теүәл үтәлеше, йәғни дәүләт органдары тарафынан ҡабул ителгән ҡағиҙәләрҙе практик йәһәттән мәжбүри рәүештә ҡулланыу. Шулай ҙа практикала бер нисә вариантта яҙылған һүҙҙәр осрай. Хәҙерге башҡорт теленең орфографияһы өлкәһендә бәхәсле һорауҙарҙы өс төркөмгә  бүлеп ҡарарға мөмкин: ялғауҙарҙың дөрөҫ яҙылышы, ҡушма һүҙҙәрҙең һәм ҙур хәрефтәрҙең яҙылышы (бер нисә һүҙҙән торған ойошма атамалары, ырыу-ҡәбилә, диалект һәм һөйләштәрҙең яҙылышы тураһында һүҙ бара). Был мәҡәләлә тәүгеһенә туҡталабыҙ. Ялғауҙарҙың яҙылышында түбәндәге осраҡта хаталар осрай, шуға ла төп ҡағиҙәләрҙе барлап сығайыҡ. Үҙләштерелгән һүҙҙәргә ялғау ҡушыу. Белеүебеҙсә, һуҙынҡы өндәргә бөткән һүҙҙәргә ҡушылған ялғауҙар [л], [н] өнөнә башлана (бәләне, бәләләр). Башҡорт һүҙҙәрендә  бөтә һуҙынҡылар ҙа һүҙ аҙағында килә алмай, мәҫәлән, [у], [ү], [и] ( ни, ти һүҙҙәренән башҡа). Тау, барыу, килеү тигән һүҙҙәрҙә у һәм ү хәрефе тартынҡы өндө белдерә, шуға ла уларға тартынҡы өнгә бөткән һүҙҙәргә ҡушылған ялғауҙар яҙыла. Әгәр һүҙ аҙағында и хәрефе килә икән, тимәк, был үҙләштерелгән һүҙ ( ни, ти һүҙҙәренән тыш). Һүҙ аҙағындағы и хәрефе [и й ] өнө булып ишетелә һәм ялғау [й] өнөнә ҡушыла: Сочиҙа, жюриҙы, таксиҙа, мариҙар. Өҫтәп шуны ла асыҡлайыҡ: һүҙ аҙағындағы, шулай уҡ һүҙ уртаһындағы е хәрефе тик бер өндә генә белдерә, [й] өнө ишетелмәй, шуға ла һүҙ уртаһында был өн ишетелә икән, бер өндө белдергән е хәрефе алдынан й хәрефе яҙыла: хәйерле, кейем, Гөлйемеш, Аҡйегет. Үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә һүҙ аҙағында е э хәрефтәре килә икән, был һүҙҙәргә ҡалын ялғау ҡушыла: желенан, атташела, каноэға, Улан-Удэла, предприятиела, ательенан. . Нәҙеклек билдәһе менән үҙләштерелгән һүҙҙәрҙең яҙылышын иҫтә ҡалдырыу өсөн ҡағиҙә: 1) әгәр үҙләштерелгән һүҙҙәр -ль, -нь, -мль, -кль, -рмь, -рзь, -рфь, -фть хәрефтәренә бөтә икән, ь билдәһе төшөп ҡала һәм нәҙек ялғау ҡушыла; 2) әгәр үҙләштерелгән һүҙҙәр  -рь (ай исемдәренән тыш), -зь, -сь, -чь, -шь, -сть хәреф ҡушылмаларына бөтә икән, ь (ть) билдәһе төшөп ҡала һәм ҡалын ялғау ҡушыла (-ст бөткән һүҙҙәр ҙә ошо ҡағиҙәгә ҡарай): фестивалгә, шампунгә, пристандәр, кремлгә, спектаклдән, Пермгә, ферзде, верфтең, нефтте; секретарҙа, маздың, описты, тушты, ведомосҡа, власы, часҡа, санчасҡа, повесҡа, солисы, тексы. Үҙләштерелгән һүҙҙәр -фт(ь), -фт, -йд, -нд, -рд, -кт, -лт, -мт, -нт, -рт, -рк, -лк, -рг тартынҡыларына бөтә икән, ялғау ҡушҡанда улар һаҡлана: нефттең, ландшафтты, лифттан, рейдты, фондты, рекордты, актты, болтты, почтамтта,  комендантты, стандартты, циркка, полкка, профоргка (иҫкәрмә - шрифтың, шрифҡа, шрифтан, шрифы(на). Үҙләштерелгән һүҙҙәр -сть, -ст, -зд, -пт, -вт, тартынҡыларына бөтә икән, ялғау ҡушҡанда -т, -ть төшөп ҡала: рецепҡа,  рецебы(на), терапевҡа, терапевы. стратонавт, терапевт, фармацевт Иҫкәрмә: түбәндәге һүҙҙәр был ҡағиҙәгә буйһонмай – ландшафтҡа, лифтҡа, шрифтҡа. Һүҙ аҙағында  килгән ҡуш тартынҡылар ( -нг, -ск,  -нк, -оск, -иск, -уск, -ик, -амп ) менән ялғау араһында ы йәки е хәрефе яҙыла: лозунгылар, лозунгының, лозунгыға; киоскылар, киоскының, киоскыға, дискыны, пропускыға, отпускынан, флангынан. Үҙләштерелгән һүҙҙәр -к, -г хәрефенә бөтә икән,  ялғау -к хәрефенә башлана: барака, металлургка, комсоргка, парторгка,  хирургка, драматургка, профоргка. Яңғыҙлыҡ исемдәрҙә тартынҡылар ҡыҫҡармай: Донбассҡа, Кронштадтта, Брестҡа, Улан-Удэла, Приморьела, Бакуҙан. Ь хәрефенә бөткән исемдәрҙә ялғау ҡушҡанда ул төшөп ҡала: Рязангә, Пермдә Әгәр ск өн ҡушылмаһына бөтһә, башта и һуҙынҡыһы, артабан ялғау яҙыла: Минскиға, Омскиҙан. Фамилияларҙа килгән -ов ялғауы ирен гармонияһын боҙа: Йосоповтың. Рус телендәге -ев, -ин формалары менән яһалған башҡорт фамилияларында, нигеҙе нәҙек булһа, аңҡау гармонияһы һаҡлана: Исмәғилевтең, Бикчәнтәевтең, Ғәлиевтең, Әхмәтшиндең. Ундай фамилиялар артыҡ күп түгел. Һуңғы ваҡытта йыш ҡулланылған яугир һүҙенең яҙылышына ҡарата ла асыҡлыҡ индерәйек. 1981 йылға тиклем, әлеге ғәмәлдәге орфоргафия ҡабул ителгәнсе, бындай һүҙҙәргә ялғау ҡушҡанда һуңғы ижектәге һуҙынҡы өнгә ҡарап, ялғау ҡушыла ине: тарихтәр, командирҙәр, мундирҙәр, пассажирҙәр, банкирҙәр, ювелирҙәр, турнирҙәр, яугирҙәр. 1981 йылда ҡабул ителгән яңы, әлеге ваҡытта ғәмәлдә булған орфография буйынса, бер һүҙ эсендә ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар булған һүҙҙәргә ялғау ҡушҡанда һуңғы өнгә иғтибар ителә: был һүҙҙәрҙә һүҙ аҙағындағы [х], [р] өндәре ҡаты, шуға ла ҡалын һуҙынҡылы ялғау ҡушыла: тарихтар, командирҙар, мундирҙар, пассажирҙар, банкирҙар, ювелирҙар, турнирҙар, яугирҙар. Әйткәндәй, яугир һүҙе ҡалын ялғауҙары менән 1981 йылдан һуң сыҡҡан һәр һүҙлектә (Р. Ғ. Аҙнағоловтың, Н. Ф. Суфиянова менән З. Ҡ Ишмөхәмәтовтың орфография һүҙлектәрендә, Башҡорт теленең академик һүҙлегендә) теркәлгән, шуға ла  был һүҙҙең ике төрлө яҙылышы башҡорт теленең орфоргафияһын боҙоу булып иҫәпләнә. Яҙма һәм һөйләү телмәрендә йыш ҡулланылған БР һәм РФ аббревиатураларына ялғау ҡушҡанда, һуңғы хәреф атамаһына иғтибар итергә кәрәк: БР-ҙың (хәреф атамаһы эр), РФ-тың (хәреф атамаһы эф). Телдең орфография бүлеге ошо телдә аралашҡан һәр бер кешегә хеҙмәт итә, шуға ла уны белеү һәм дөрөҫ ҡулланыу бик мөһим. Әлбиттә, дөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләре ҡатып ҡалған күренеш түгел, тик уға үҙгәрештәр индереү тейешле тикшереү үткәрелеп, теге йәки был форманың практик йәһәттән ҡулланылышын анализлағандан һуң ғына дәүләт комиссияһы тарафынан раҫланып, яңыртылырға мөмкин. Әлегә беҙ БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының Ҡарары менән 1981 йылдың 22 октябрендә раҫланған Башҡорт әҙәби теленең алфавиты һәм орфографияһы менән ҡулланабыҙ.",Башҡорт әҙәби телендә ялғауҙарҙың дөрөҫ яҙылышы,Яңылыҡтар,5514,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/bash-ort-bi-telend-yal-au-ar-y-d-r-ya-ylyshy-4026570,2024-11-27T14:59:00+00:00
"5Башка еллардан аерылмалы буларак, быел ураза гаетенә багышланган рәсми чаралар Мәрани мәчетенедә үткәрелсә дә, Кол Шәриф мәчетендә үткән ураза гаетенә гадәттәгечә меңләгән халык ыелды.",Татарстан мөселманнары ураза гаетен билгеләде,Дин,185,https://www.azatliq.org/a/24312457.html,2011-08-30T10:44:00+00:00
"Тиңһәлеп татыулыҡта, муллыҡта, имен-аман ғүмер итеүҙәренең сере - хәҙрәт фатихаһын алыуҙан, тип иҫәпләй улар. Етмәһә, тормош юлдашы Йәнтүрә хәҙрәттең абыстайы Гөлйемештең энеһе икән. Йәғни, атаһы Байтүрә менән Гөлйемеш абыстай   бер туғандар. -Хәҙрәт олатай беҙгә килергә яратты, - ти бәхетле ғаилә ағзалары, - Берәй яҡҡа китеп барышлай йә иһә ҡайтып килешләй ҙә юл ыңғайы тип, беҙгә инә һалып, хәл белешеп, аят уҡып сығыр ине. Фатихалы ҡол арымай, фатихаһыҙ ҡол йәремәй, тип ҡабатларға яратты ул. Үҙе фатиха биргән ғаиләнең тырышып донъя көтөүе, килененең уйынсыл, сәсән телле булыуы ла оло кешенең күңеленә хуш килгәндер, күрәһең. Балаларыбыҙға ла исемде үҙе ҡушты, - ти Миңлеямал апай, иң кесе улына исем ҡушҡандағы мәҙәктәрҙе хәтерләп көлөп ала: -Был уғландың исем-шәрифтәре Имен булыр, -тип, ғәҙәтенсә, хәҙрәттең үҙе һайлаған исемде әйтеүе була, Миңлеямал: Ҡайһылай ямаҡ исем, йүнлерәге табылманымы икән ни? ""-тип уйлай. Шунда ук хәҙрәт: - Имен тигән исемде һис тә ямак тимә, килен, Имен. именлек. Унан да матурырак һүҙ булырмы? Иншалла, уғылыбыҙ зыян-әүрәт, бәлә-ҡаза күрмәй тыныс йәшәр, -ти. Хәҙрәткә күңел түрендә сикһеҙ һөйөү һәм ихтирам һаҡлаған сәсәниә Миңлеямал үҙҙәренең алтын туйын үткәргәндә, рәхмәтен ошондай һүҙҙәр аша әйтеп бирҙе: Хәҙрәт олатай беҙҙе никахланы, Фатихаһын биреп ҙурланы. Бәрәкәтле ғүмер, бәхет теләп, Хоҙайҙан ялбарып һораны. Хәҙрәт олатай никахлағандарҙы Хызыр-Ильяс тиҙәр ҡурсалай. Тормоштары түп-түңәрәк  була, һәр бер эше була, ти, уңай. Хаҡтыр. Гөрләп торҙо тормош, Сәскә атты бәхет гөлөбөҙ, Тырыш хеҙмәт, уйын-көлкө менән, Матур үтте һәр бер көнөбөҙ. Алты бала - алты шатлығыбыҙ Үҫте маҙрап йылы ҡосаҡта. Алтын туйҙар насип итте Хоҙай- Хәҙрәт фатихаһы һаман  да. Мәғдәнгә бай ерҙәр таланттарға ла бай була, тигән юрау-ырым йәшәй халыҡ телендә. Хаҡтыр был юрау. Сөнки мәғдәнле Баймаҡ ере нәҡ шулай: аҙым һайын сәсәндәр, йырсылар, бейеүселәр, ижадсылар. Ихлас дәртле халыҡ йәшәй был төбәктә. Мөжәүир хәҙрәттең ауылдашы Манһыр ауылы ҡыҙы Миңлеямал быға бер дәлил. Ул йырлай ҙа, бейей ҙә, тирә-яҡта сәсәнлеге менән дә дан алған, бар йәһәттән килгән талантлы ҡатын. Донъяһын да көтә, малын да аҫырай, иренә лә ярай, балаларына ла хәстәрле әсә, унан тыш тегеү, сигеү, бешеренеү оҫтаһы. Ә иң мөһиме -ул ата-бабаларҙан ишеткән бәйет, мөнәжәт, дастан, таҡмаҡ, һамаҡ кеүек бик күп халыҡ ижады ынйыларын хәтерендә һаҡлай. Хәҙрәтебеҙ Мөжәүирҙең бынан 50-60 йылдар элек әйтеп йөрөгән мөнәжәте лә Миңлеямал апайҙың хәтер һандығында һаҡлана. Бына ул мөнәжәт: Әнтә Шәмси, әнтә Бәҙри, Әнтә Нури, Фәүҡинур. Әнтә лә шаһ йә Мөхәммәт, Әнтә Мифтах, Хисхудур. Китте әҙәм һәммәһе лә, Китмәгәйсә ҡалмағай. Был донъяны мәңге дейеп Уйламағыҙ һеҙ боғай. - Хәҙрәт олатайым ошо мөнәжәтте көйләй ҙә йөрөй торғайны, - тип хәтерләй Миңлеямал апай. - Уға атайым ҡушыла: Ожмахты хаҡ яратты, Бер йығасты бар итте. Әттәхиәт исеме итте Ушал ожмах эсендә. Халыҡ ижадын белеүҙән тыш, Миңлеямал апай үҙе лә шиғырҙар яҙа. Хис-тойғоға бай был ҡатынды яратып, Сәсәниәбеҙ, тыуған еребеҙҙең былбыл ҡошо"", -тип ҙурлап йөрөтә баймаҡтар. Ул ижадында үҙенең тыуған яғын, хәҙрәт йәшәгән төбәктең матурлығын данларға ярата. Ай-һай ғына тигән бер ҡырлас бар Урғаҙаһынҡайҙың буйында. Ауылҡайым аҫты һары алтын, Ниндәй хазина юҡ ҡуйынында. Урғаҙаһын буйы бигерәк йәмле, Урғаҙаһын буйы тирәкле. Урғаҙаһын буйы суҡ муйыллы, Урғаҙаһын буйы еләкле. Саҡ- суҡ тейеп кенә ҡош саҡыра Урғаҙыһын буйы туғайҙа, Донъялыҡта - дәүләт, әхирәттә - йәннәт, Манһыр кеүек гүзәл ер ҡайҙа! Сәсәниә үҙе менән: ""Мин Манһыр ҡыҙы, - тип таныштырырға ярата. - Данлыҡлы Мөжәүир хәҙрәт йәшәгән ерҙә тыуғанмын, һоҡланғыс шәхесебеҙҙең исемен генә әйтһәм дә йөрәгемдә илаһи хис урғыла, күҙҙәремдән йәш атылып сыға. Уға булған һоҡланыуым, рәхмәтем, ихтирамым сикһеҙ, - ти ул. - Еребеҙгә ошондай аҫыл затты ебәргәне өсөн Аллаһы Тәғәләмә мең-мең рәхмәт! Уның серен, мөғжизәләрен өйрәнергә лә өйрәнергә кәрәк!",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбева. Хәтирәләр. Хәҙрәт олатай беҙҙе никахланы,Аңлатма,3859,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-17/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybeva-h-tir-l-r-h-r-t-olatay-be-e-nikahlany-4314481,2025-07-17T14:00:00+00:00
"После вчерашней террористической атаки в Салавате провели заседание оперативного штаба республики, - сообщается в Телеграм-канале Главы Республики Радия Хабирова.","Мы должны понимать, что эта атака может быть не последней",Яңылыҡтар,162,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-10/my-dolzhny-ponimat-chto-eta-ataka-mozhet-byt-ne-posledney-3761198,2024-05-10T20:37:48+00:00
"Баймак мәхкәмәсе янында, 17 гыйнварфикерләрБашкортстанда ""Баймак эше"" нигезендә кулга алынганнарны азат итү таләбе беләнпетициячыкты. Моңа 77 басмасыигътибар иткән. Мөрәәгатьне бер тоткарланучының туганы -Илгиз Байгускаровчыгарган дип искәртелә. Петициядә ул протест белдерүдә катнашучыларны ибәрүне һәм тәртип саклау оешмалары гамәлләренең канунга никадәр ярашлы булуын тикшерүне таләп итә. Байгускаров әйтүенчә, кулга алулар аркасында 70 тән артык гаилә туендыручысыз калган. Күп очракта киңкүләм тәртипсезлекләрдә һәм полиция белән бәрелешләрдә катнашмаган кешеләрне дә тоткарлаганнар. Петиция авторы халык ыелган урында ""профессиональ провокаторлар"" эш итте дигән фикердә. Әлегә петицияне 300 дән артык кеше имзалаган. Расланмаган мәгълүматларга күрә, Баймактагы каршылык чарасыннан соң 73 кеше инаять эзәрлекләвенә дучар булган, дип яза""ЗПЧ"" -каналы. Аларны ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә гаеплиләр. Башта тикшерү вакыты чикләнгән булганга, бөтенесенә дә чикләү чарасы 17 мартка кадәр билгеләнә иде. Тик тикшерү вакыты озайтылды. Әйтик, Баймакта үткән протестлардан соң кулга алынган Дим Дәүләткилдинне Уфа тикшерү изоляторында 17 июньгә кадәркалдырдылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда ""Баймак эше"" нигезендә кулга алынганнарны азат итү таләбе белән петиция чыкты",Яңылыҡтар,1349,https://www.azatliq.org/a/32848690.html,2024-03-05T12:31:29+00:00
14 декабрҙә Өфөләге МЕГА сауҙа үҙәгендә Башҡорт теле көнөнә арналған байрам уҙасаҡ.,МЕГА-ла - Башҡорт теле көнө уңайынан байрам!,Яңылыҡтар,83,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-11/mega-la-bash-ort-tele-k-n-u-ayynan-bayram-4502286,2025-12-11T11:00:00+00:00
"фикерләрРусия басып алган Херсон өлкәсе баскын хакимияте башлыгы Владимир Сальдо Украина гаскәренең Чонгар күперенә һөүм итүенбелдерде. Күпер Сиваш култыгы аша аннексияләнгән Кырымга алып бара. — Күпердә юл зыян күргән. Корбаннар юк, — дип белдерә түрә. Аның сүзләренчә, күпердән машиналар йөреше якын арада торгызылачак. Күпергә һөүм турында мәгълүматны Кырымның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксёновта раслады. Украина хәрби көчләре һөүм турында әлегә берни хәбәр итмәде. Баскын хакимиятләр һөүм вакыты турында белдермәде. Украин хәбәрләренең ""Оперативный ЗСУ"" телеграм-каналы зыян күргән күпернең фотоларын чыгарды. Чонгар аша юл — Кырымнан Русия басып алган Мелитопольга һәм көньяк фронтка иң якын юл. Көньяк фронтта хәзер Украина контрһөүм алып бара. Русия Украинага каршы сугышны 2022 елның 24 февралендә һөүм итте. Кырымны Украинадан Русия 2014 елда басып алды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымга алып барган Чонгар күперенә һөүм ясалды,Яңылыҡтар,968,https://www.azatliq.org/a/32470327.html,2023-06-22T07:16:54+00:00
"Донецкига һөүм, 2024 елның 11 маефикерләрКремль контролендәге медиа оккупацияләнгән Донецкига 11 майда Украина кораллы көчләренең һөүме турында хәбәр итте. РИА Новости мәгълүматынча һөүм Ленин районында булган, бу вакытта биредә ""ДНР""ның 10 еллыгына багышланган автоузыш әзерләнгән. ресторанына комплексыннан атканнар диелә. ""ДНР""ның Мәскәү куйган башлыгы Денис Пушилинөч кешенең һәлак булуы турына белдерде. басмасы биш кеше үлгән, алты кеше яраланган дип яза. Бу мәгълүматларны бәйсез раслау юк. ""ЛНР""ның Русия куйган башлыгы Леонид Пасечник 10 майда Ровеньки шәһәрендә нефть базасында янгын турында белдерде. ""ЛНР"" сәламәтлек саклау министрлыгы дүрт кешенең үлеме турында хәбәр итте. 11 кеше, шул исәптән бер үсмер яраланган диелде. Пасечник янгын өчен Украина кораллы көчләре гаепле, алар ракетлары кулланган диде. Әлеге ракетлар 300 километрга кадәр оча ала. Бу мәгълүматны да бәйсез раслау юк. Украина ягы һөүмнәргә аңлатма бирмәде.2022 елның 24 февралендә Русия Украинага бәреп керде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Донецкига һөүм нәтиәсендә һәлак булучылар һәм яралылар бар,Яңылыҡтар,1089,https://www.azatliq.org/a/32942314.html,2024-05-11T13:44:07+00:00
"Шоңҡарға арзан хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ һәм бүләк отоғоҙ! 3 декабрҙән   13-өнә  тиклем 2026 йылдың беренсе  ярты йыллығына гәзит-журналдарға ташламалы хаҡҡа яҙылыу өсөн 10 көнлөк иғлан ителде. Мәҫәлән, Шоңҡар журналы 840 һум 96 тин торһа, был ун көнлөктә 785 һум 52 тингә яҙылырға мөмкин. Индексы – П2711. Шулай уҡ Матбуғат йортонан үҙегеҙ килеп алыу шарты менән дә яҙылырға була. ""Яҙыл да бүләк"" от акцияһы барыуын да иҫегеҙгә төшөрәбеҙ. Квитанцияларығыҙҙың күсермәһен номерына ебәрергә мөмкин. Әйткәндәй, атай-әсәйҙәрегеҙгә, туғандарығыҙға, дуҫтарығыҙға ""Шоңҡар""ҙы яҙҙырып, Яңы йылға шәп бүләк эшләй алаһығыҙ. Өлгөрөп ҡалырға ашығығыҙ!",Шоңҡарға арзан хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ һәм бүләк отоғоҙ!,Мәҙәниәт,633,https://shonkar.com/news/culture/2025-12-03/sho-ar-a-arzan-ha-a-ya-ylyp-aly-y-m-b-l-k-oto-o-4491257,2025-12-03T10:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХалыкның кереме дә арта ди рәсмиләр.2024 елның гыйнвар-октябрь айларында республикада табигый кимү 66,7 процентка арткан. Бу хакта Татарстанстат оешмасы әзерләгән республиканың социаль-икътисади торышы турындагы хисаптаәйтелә. Узган елның 10 аенда 29 217 бала туган, бу 2023 елның шул чорыннан 1 063 сабыйга азрак. Үлемнәр исә 37 817 очракка иткән, бу 2 379 кешегә күбрәк. Халыкның табигый кимүе 8 600 кешене тәшкил иткән. Бу 2023 елның шул чорыннан 66,7 процентка күбрәк дигән сүз. Татарстанстат саннарынннан күренгәнчә, 2024 елның гыйнвар-ноябрь айларында уртача хезмәт хакы 21-ка үсеп, 72 мең сум тәшкил иткән (инфляцияне исәпкә алып исәпләгәндә - 11,9-ка арткан).2024 елның октябрь аенда иң югары хезмәт хакын фәнни тикшеренүләр һәм эшләнмәләр өчен аваплы белгечләр алган - 125 мең сум. Мәгълүмат һәм элемтә өлкәсендә эшләүчеләр - 122 мең сум, файдалы казылмалар чыгару өлкәсендә эшләүчеләр - 108 мең сум, алардан соң финанс һәм иминият тармагы хезмәткәрләре бара - 107 мең сум керем алган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Рәсми хисап: Татарстанда табигый кимү 67 процентка арткан,Яңылыҡтар,1063,https://www.azatliq.org/a/rasmi-hisap-tatarstanda-tabigiy-kimu-67-protsentka-artkan/33277618.html,2025-01-16T10:46:19+03:00
"Хәйретдин Фәтхетдин улы Нәзиров 1910 йылда Ғафури районының Ҡауарҙы ауылында тыуған. Уның атаһы Фәтхетдин 7 йыл Төркөстанда хеҙмәт иткән. Бик ауыр шарттарҙа йөрөүе арҡаһында, дүрт балаһын ҡалдырып, үлеп киткән. Иң бәләкәй балаһына, ҡарт олатайыма, биш кенә йәш булған. Уны күрше латыш хуторынан (хәҙерге Архангел районы Максим Горький ауылы) алдынғы ҡарашлы ғаилә уллыҡҡа алған. Һәйбәт тәрбиә биргәндәр: ҡарт олатайым урыҫ һәм латыш телдәрен белеп үҫкән. Октябрь революцияһы, граждандар һуғышы йылдары уның балалыҡ осорона тура килгән. Латыштар хуторҙан ауылдарға берләшә башлағас, егет ҡорона етеп, тыуған төйәгенә ҡайтҡан һәм ҡарт өләсәйебеҙ Фатиха Мырҙагилде ҡыҙына өйләнгән.1941 йылдың көҙөндә ҡарт олатайым Ҡыҙыл Армия сафына алынған. Алкинда әҙерлек үткән һәм Ленинградтан күсереп килтерелгән хәрби моторҙар эшләү һәм нефть эшкәртеү заводтарын эшләтеп ебәреүҙә ҡатнашҡан. «Заводты күсереп төҙөү һуғыштан да ауырыраҡ ине», – тип хәтерләп һөйләгән ул әсәйемдәргә. Сөнки фронтты тейешле техника һәм яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе булған. Күп тә үтмәй, ҡарт олатайымды яуға оҙаталар. Ул Белоруссия фронтының 444-се уҡсылар полкында немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса һуғышҡан. 1945 йылдың 14 ғинуарында ҡаты яраланған һәм 30 майға тиклем 1397-се ялан госпиталендә дауаланған. Контузия һөҙөмтәһендә ул 9 майға тиклем иҫһеҙ ятҡан. «Шул көндө генә аңыма килгәнмен. Обход ваҡытында хәрби медицина полковнигы Поповтан: «Как на фронте? » – тип һорағас, ул: «Мы победили! » – тип мине ҡосаҡлап алды. Еңеү шатлығын шулай билдәләнек», – тип һөйләгән ейәндәренә. Шуныһы ҡыҙыҡлы, ошо полковник һуғыштан һуң Башҡортостанға ҡайтып, оҙаҡ йылдар табип булып эшләгән икән. Дауаханаға барған һайын ҡарт олатайымды, яҡын туғанылай күреп, ҡосаҡлап алыр булған. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн ҡарт олатайым дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Олатайым, әсәйем һөйләүе буйынса, тура һүҙле, намыҫлы, ихлас кеше булған. Алдаҡсыларҙы, ике йөҙлөләрҙе, ялҡауҙарҙы ене һөймәгән. Үҙен кемдәндер айырып күрһәтергә лә тырышмаған. «Бөтә ил менән һуғыштыҡ! Еңеүҙә бөтә халыҡтың да өлөшө бар! » – тип тыйнаҡ ҡына әйтә торғайны, ти әсәйем. Тыл хеҙмәтсәндәрен дә ныҡ ихтирам иткән. «Фронт кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин ителмәһә, беҙ еңә алмаҫ инек», – тип һөйләр булған. Һуғыштан ҡайтып, яралары бер аҙ уңалғас, ҡарт олатайым ҡул ҡаушырып ултырмай, инвалидлыҡҡа һылтанып ятмай. Ул колхозда мал көтә, аттар яратҡанға күрә, ат ҡараусы булып эшләй. Илдә сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү башланғас, пар ат егеп, 50 саҡрым алыҫлыҡтағы Табын ауылынан хужалыҡтағы техникаға яғыулыҡ-майлау материалдары ташыған. Ошо тырыш һәм фиҙакәр хеҙмәте өсөн ҡарт олатайыма 1957 йылда СССР Юғары Советының указы менән «За освоение целинных земель» миҙалы бирелгән. Һуңынан һөтсөлөк фермаһына эшкә күскән. Был тынғыһыҙ хеҙмәте өсөн ул заманда орденға тиң иҫәпләнгән «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына – 100 йыл» юбилей миҙалына лайыҡ булған. Быларҙан тыш, ҡарт олатайымдың Бөйөк Еңеү һәм Совет Армияһының юбилейҙары уңайы менән бирелгән бик күп наградалары, шулай уҡ колхоз идараһы һәм район советының Маҡтау ҡағыҙҙары бар. Ҡарт олатайымдар нәҫеленән өс бер туған – Айытбай, Хәйретдин, Ғәлимйән Нәзировтар 1941 йылда һуғышҡа алынып, өсөһө лә фронттың алғы һыҙығында була. Өс бер туғандан Ғәлимйән бабайыбыҙ ғына иң оҙағы йәшәгән. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйем 50 йыл татыу, мөхәббәтле ғүмер иткән. Берҙән-бер улдары – ҡәҙерле олатайыбыҙ Мәүлимбирҙе Хәйретдин улына яҡшы тәрбиә, юғары белем биреп, тормош юлына аяҡ баҫтырғандар. Әлеге көндә ҡарт олатайыбыҙ нигеҙендә әсәйемдең ата-әсәһе – олатайыбыҙ менән өләсәйебеҙ донъя көтә. Беҙ улар янына һәр ваҡыт һағынып, ашҡынып ҡайтабыҙ. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйемдең биш ейән-ейәнсәренән хәҙер беҙ – ун алты бүлә-бүләсәре бар. «Олатайлы үткән бала сағыбыҙға мең-мең рәхмәтлебеҙ! Уның наҙын, тәрбиәһен, тормош тәжрибәһен алып, намыҫлы һәм илһөйәр булып үҫтек», – ти әсәйем. Мин дә илебеҙҙең именлеген һаҡлаған ғәзиз ҡарт олатайымдың бүләсәре булыуым менән сикһеҙ ғорурланам. Гөлнәзирә ТАЙСИНА. Өфө районы, Шамонин мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡарт олатайым – ғорурлығыбыҙ!,Еңеү,4512,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-04/art-olatayym-orurly-yby-4336958,2025-08-04T09:35:21+05:00
"Ә мин ҡалдым. Унан һуң да бер нисә ҡыҙ менән осрашҡылап ҡараным әле. Әммә улар былай ғына, киләсәкте бергә бәйләрлек түгел инеләр. Ул арала йәштәштәремдең өйләнәһе өйләнеп, ситкә китәһе – китеп, урынлашып бөттө. Ауылда минең ишеләр генә ҡалды. Бер ҡалһаң, шулай ҡалаһың икән ул. 35-40-та ла әллә ни һуң кеүек түгел әле, әммә йәш барған һайын ғаилә ҡороу ҡатмарлана. Ә хәҙер мин бөтөнләй өмөтләнмәйем. Тиңдәштәремдең балалары үҫеп етеп, ейәндәр алып ҡайта башланы. Районда яңғыҙ ҡатындар ҙа бар ул. Әммә бер ҙә кейәүгә сыҡмай ҡалғаны бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Күбеһе айырылып ҡайтҡан. Таныштарым араһында ла бар ундайҙар. Тәҡдим яһап ҡарағаным да булды, бала менән алырға ла ҡаршы түгел инем. Ләкин улар ҡабаттан ғаилә ҡороп, ир менән йәшәргә үҙҙәре теләмәй бит! Сөнки айырылып ҡайтҡас, тыныс ҡына йәшәүҙең тәмен татып өлгөргән улар. Миңә былай  ҙа ҡыйын түгел. Бала менән үҙемде генә нисек тә булһа ашатам! ""– тиҙәр. Йәй көнө классташтар менән осрашыу ойошторғайныҡ. Арабыҙҙаа ике ҡыҙыбыҙ, минең кеүек, бер ҙә генә лә ғаилә ҡороп ҡарамаған икән. Был йәштә йәшерен-батырын түгел бит инде, асыҡтан-асыҡ һөйләшәбеҙ. Улар уҡырға киткән ерҙән ҡалала төпләнеп ҡалған. Береһе әле булһа тулай тораҡта йәшәй, икенсеһе фатир алған. Әммә хәҙер улар ауылға ҡайта торған кеше түгел бит инде. Сөнки эшкә бәйлеләр. Күпме ҡалала йәшәп, ҡайҙан инде кире ауылға ҡайтһындар? Стаж юғалмаһын өсөн эш кәрәк, ә ауылда ул юҡ. Бәлки бер 10-15 йыл элек тәҡдим яһаған булһам, нимәгәлер өмөтләнергә булыр ине. Ул мәлдә, һис булмаһа, бала алып ҡайтырлыҡ булғандар. Ә 50-лә  кейәүгә сығыуҙың ниндәй мәғәнәһе бар? Яңғыҙылыҡҡа өйрәнгән кешеләр беҙ. Был хәлде бер нисек тә үҙгәртә алмаған бисаралар. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рәхәт эҙләп һуңға ҡалдым,Юмор,2341,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-09/r-h-t-e-l-p-u-a-aldym-4190732,2025-04-09T18:15:00+00:00
"Лос Анджелеста протест белдерүчеләргә полиция дә кушылдыУзган атна АКШның Миннесота штатындагы Миннеаполис шәһәрендә кибеттә 20 долларлык ялган банкнот белән түләүдә гаепләнеп, тоткарлану вакытында һәлак булган афроамерикан Джордж Флойдның үлеменә протест чаралары илнең дистәләрчә штатына таралды. Полиция хезмәткәрен Флойдның муенына тез белән озак вакыт басып торып буып үтерүдә гаепләүдән башланган ризасызлык чаралары чуалышларга әверелде, күпләгән шәһәрләрдә машиналарга, биналарга ут төртүләр, кибетләрне талаулар башланды. Азатлык әлеге хәлләр һәм бу протестларда яңгыраган расизм гаепләүләре турында АКШның төрле штатларында яшәүче татар һәм башкорт вәкилләре беләнсөйләшкән иде. Тумышы белән Уфа якларыннан булган Илмир Әхмәтановхәзер АКШның Питтсбург шәһәрендә яши, анда эш тота, өстәвенә әле төрле милли чаралар, шул исәптән сабантуйлар да оештыра. Кушма Штатлардагы соңгы хәлләр турында Илмир белән дә инстаграмда сөйләшеп алдык, шул сөйләшүдән өзекләр тәкъдим итәбез. ""Дөресен әйткәндә, мин хәзер яңалыклар карамыйм, яңалыклар карап кына гаиләне туйдырып булмый. Америкадагы хәбәрләр турында күбрәк Русиядә яшәүче туганнар, дуслар сөйли. Питтсбургта да митинглар, вәхшәт очраклары булды, ләкин кибетләрне имерү, кешеләр белән сугышу булмады дип беләм. Шәһәр үзәгенә байтак халык ыелды, полиция машиналарын яндыру очраклары булган дип ишеттем. имерү, талау, машиналар яндыру, кибетләрне талау — ул инде канунсызлык, алар хөкем ителергә тиеш. Әлеге кибетләр — ниндидер хосусый эшмәкәрнеке, еш кына ул аерым гаиләнең бердәнбер бизнесы булырга мөмкин. Вандаллыкны иминият ширкәтләре бик капламый. 5""Протест белдерү — һәркемнең хокукы, ә менә талау, имерү — инаять""Протестчылар кулыннан ычкынып, башкалар (талаучылар) тарафыннан оештырылган чуалышларга охшап тора бу. Кемнәргәдер бу кирәк. Ләкин кемгә кирәк икәнен беркайчан да белмәячәкбез. Татар белән башкортны да бутап маташалар, шундый сәясәт бара бит. Талаштыру иңел, ә дуслаштыру бик авыр. Без үзебез ничек эшләдек, шулай эшлибез. Үзгәрешләр сизмәдек. Чуалышлар күбрәк зур шәһәрләргә кагылды. Уйлап карасаң, нәкъ менә афроамериканнарның үз хокуклары өчен көрәше дә Америкадагы демократияне ныгытырга булышкан бит. Бу илдә расизм юк дию дөрес түгел. Американнар үзләре алай уйламый да. Мондый әйбер (Джордж Флойдның үлеме) юктан гына килеп чыкмаган. Ул бетәрлек тә түгелдер. Проблем тирән. Кайберәүләр, афроамериканнарның шактые эшләми, өйдә ята, алар пособиега яши дияргә ярата. Ләкин моның сәбәпләренә карарга кирәк — аларны еш кына эшкә алмыйлар. Ә эш булмагач, эшләмибез инде диләр. Аңлыйм, пособиелар кирәк, андыйларга ярдәм ителергә тиештер. Ләкин әзмәвердәй егетләрнең эш таба алмый урамда йөрүләре дә сәеррәк. АКШ ут эчендә. Джордж Флойд үлеменнән соң чуалышлар бар илгә таралдыАфроамериканнар арасында дусларым күп, алар яшәгән районнарда тыныч кына йөрим, керәм, эшлибез — минем бернинди проблем юк. Әллә инде үземнең дә иммигрант булуымны сизгәнгәме, алар ягыннан начарлык күргәнем юк. Мин яшәгән районда кара тәнлеләр күпчелектә. Кемнең теләге бар, шуны эшкә алам. ир шарында нинди милләт бар, барысы белән дә эшләп чыктым. Миндә афроамериканнарның да эшләгәне булды. Эш бар ул. Теләк кенә кирәк. Ләкин кеше ялкауланды. Үз татарларыбызга да шаккаттам — интернетта гына утыртып, төймәгә басып яшәргә теләүчеләр күп. Савыт-саба да юа белми торган авыл балалары килә. Бу — оят. Чистартырга, ашарга пешерергә, төзергә — халык мондый әйбердән курка. Кешегә эш кирәкми. Шәһәрдән еракка китсәң, авылларга барсаң, яулыклы кешеләргә башка төрле караш бар. Аны әйтмәсәләр дә, ул сизелә. Ә шәһәрдә бернинди проблем да, кырын караш та юк. Бәлки, искә дә алмыйсыңдыр. Яулыкта берәр ресторанга килеп керсәң, сиңа хәләл меню яки вегетариан меню тәкъдим итү дигән әйбер бар. Ресторан хуасы — бизнесмен бит, аңа кеше килү мөһим. Кеше үз бизнесына итди карый. Питтсбургта хәләл рестораннар да, ит сату дә бар, мәчетләр дә күп. Күпчелек мөселманнар — мөһаирләр, алар күп эшли, эшләгән кешенең башкага вакыты да калмый. Кайчак иртән торуга Русиядәге туганнар, дуслардан борчылып, ""синең хәлләр әйбәтме"" дигән 50 ләп хәбәр килә. Нәрсә булды икән дип карасаң, Американың кайсыдыр бер штатында трактор янган икән! Русияләр безнең тормыш турында хәзер бездән дә күбрәк беләләр. АКШта шәхси корал тоту Конституциядә язылган. Без Конституцияне хөрмәт итәргә тиеш. Менә бу протестлар вакытында кибетләрне имерәләр, ә өйләргә килмиләр, чөнки кешедә корал бар. Өй — хосусый милек! Аны барысы да белә. Кешенең хосусый иренә атлап керергә дә куркасың. Дәүләт тә белә бит халыкта корал бар икәнен. Коронавирус карантины вакытында бик күп кеше өйдә утырды. Ә американнар тормышында, мисал өчен, спорт зур роль уйный. Без күбрәк балалар, гаилә турында сөйләшсәк, американнар спорт турында сөйләшә. Хәзер менә спорт юк, ярышлар юк, адреналин чыгарып булмый, шуңа күрә, әллә халык урамга чыгып бөтен булган тискәре хисләрен шунда чыгара микән дип уйлыйм мин дә. Коронавирус бизнеска зур зыян китерде. Ләкин дәүләт ягыннан компенсацияләр, пособиеләр булды. Кемдер гомумән икенче өлкәгә күчте. Инде эшләр айлана бара. Илмир Әхмәтанов белән тулы әңгәмәнеинстаграмдатаба аласыз.","""Протест белдерү — һәркемнең хокукы, ә менә талау, имерү — инаять""",Донъя,5115,https://www.azatliq.org/a/30654787.html,2020-06-05T21:05:09+00:00
"Ярыштар «Спорт России» дәүләт программаһына ярашлы ойошторолған, тип хәбәр итәләр. Унда еңеүселәр Бөтә Рәсәй чемпионатына һайлап алынған. Башҡортостан командаһы дөйөм чемпионат иҫәбендә беренсе урын алған, ә ПФО буйынса 12 - 17 йәшлектәр араһындағы команда иҫәбендә өсөнсө урынға лайыҡ булған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Башҡортостан спортсылары 41 миҙал яуланы,Яңылыҡтар,471,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/bash-ortostan-sportsylary-41-mi-al-yaulany-4557843,2026-01-30T14:30:00+00:00
Российское общество «Знание» запустило пятый сезон главной просветительской награды страны «Знание. Премия». Заявки принимаются до сентября 2025 года на официальном сайте:,Жителей Башкортостана приглашают стать участниками юбилейного сезона,Йәмғиәт,171,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-20/zhiteley-bashkortostana-priglashayut-stat-uchastnikami-yubileynogo-sezona-4164627,2025-03-20T10:47:49+00:00
"«От души желаю вам, дорогой друг, доброго здоровья, благополучия и успехов в государственной и партийной деятельности, а всем гражданам КНР — счастья и процветания», — говорится в тексте поздравления. Российский лидер отметил уверенное движение Китаяпо пути социально-экономического и научно-технического развития, а также позиции Пекинана мировой арене. Кроме того, Путин обратил внимание на беспрецедентно высокий уровень отношений между Россией и Китаем. Ранее помощник президента России Юрий Ушаковзаявил, что председатель КНР отнесся с особым вниманием к Путину во время его визита в Пекин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин поздравил Си Цзиньпина с годовщиной образования КНР,Йәмғиәт,773,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-02/putin-pozdravil-si-tszinpina-s-godovschinoy-obrazovaniya-knr-4411405,2025-10-02T11:00:00+00:00
"Дамир Таипов — вокал сәнғәте өлкәһендә башҡорт музыкаһын пропагандалаған һәм юғары профессиональ ҡаҙаныштары өсөн; Заһиҙә Мусина Һәм Рәзинә Урманшина - Кемель Токаевтың Серле эҙ "" китабын художестволы тәржемә иткәне һәм хәҙерге милли проза үҫешенә индергән өлөшө өсөн; Хәбир Аралбаев - башҡорт халыҡ-сәхнә бейеүе өлкәһендәге Өс туған эше һәм башҡорт хореография сәнғәтен мәҙәни мираҫы булараҡ танытҡаны өсөн. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Шәйехзада Бабич премияһына кемдәр лайыҡ булды?,Конкурстар,1081,https://henek.info/news/---+--/2025-12-16/sh-yehzada-babich-premiya-yna-kemd-r-layy-buldy-4511217,2025-12-16T18:15:00+00:00
"Муниципаль үҫештәге креатив иҡтисадҡа арналған сессияла Рәсәй социологы Артем Космарский креатив иҡтисадты  ҡара алтын менән сағыштырҙы. Ул, был индустрия үҙендә айырым кешеләрҙең түбәнге башланғыстарын һәм дәүләт тарафынан хупланған ҙур проекттарҙы берләштерә, тип билдәләне. Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина ижади берләшмәнең ике төп һорауын билдәләне: – Беренсеһе – яңы проекттар төҙөү өсөн көстәрҙе туплау, икенсеһе – үҙ продукцияһын һатыу баҙарын киңәйтеү, корпоратив заказсыға инеү мөмкинлеген алыу, һатыу эшен киңәйтеү. Ведомство етәксеһе республикала креатив индустрияларҙы үҫтереү буйынса эште Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың үҙ контроле аҫтында тотоуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Был ултырышта йәнә Бөрө ҡалаһында киләсәктә ҙур үҙгәреш көтөлөүе тураһында ла әйтелде. Мәҫәлән, унда билмәнгә музей асыласаҡ. МАЛАЯРОДИНАСИЛАРОССИИ2026 РеспубликаБашкортостанУфа ВАРМСУ Фото интернеттан алынды.",Ҡара алтынға тиңләнә,Иҡтисад,931,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-01-29/ara-altyn-a-ti-l-n-4556267,2026-01-29T20:36:00+00:00
"На пресс-конференции в Пекине Владимир Путин сделал ряд важных заявлений. Россия никогда не рассматривала вопрос гарантий безопасности Украины в том свете, что они будут даны в обмен на территории. Все попытки России решить украинский вопрос мирно были пущены под откос. Ещё в 2022 году Украине предлагалось выйти из Донбасса и закончить конфликт, но после отвода войск от Киева решила воевать, пока «либо они нам голову не отвернут, либо мы им». Вопросы по территориям могут решаться на Украине в ходе референдума, но для этого нужно отменить военное положение. Россия готова повышать уровень переговорной группы. Президент заявил, что видит свет в конце тоннеля по украинскому урегулированию. Путин назвал Зеленского «действующим главой администрации» Украины. Никаких способов продления полномочий президента Украины в конституции не прописано, отметил он. Подавляющее большинство российских бойцов стоит на том, чтобы Россия достигла своих целей в СВО. Лучше, конечно, этого достичь мирными средствами, отметил президент. ВСУ не способны вести крупномасштабные военные операции, они лишь удерживают рубежи. Российские войска в зоне СВО наступают на всех направлениях. В случае невозможности мирно решить украинский вопрос, России придется решать поставленные задачи вооруженным путем. Подготовка к возможной встрече с Трампом в России не ведется, заявил президент, но «приглашение на столе». Контуры многополярного мира сложились. Это не значит, что должны появиться новые гегемоны, все страны должны иметь равные права, подчеркнул Путин. На пресс-конференции в Пекине Владимир Путин сделал ряд важных заявлений. Россия никогда не рассматривала вопрос гарантий безопасности Украины в том свете, что они будут даны в обмен на территории. Все попытки России решить украинский вопрос мирно были пущены под откос. Ещё в 2022 году Украине предлагалось выйти из Донбасса и закончить конфликт, но после отвода войск от Киева решила воевать, пока «либо они нам голову не отвернут, либо мы им». Вопросы по территориям могут решаться на Украине в ходе референдума, но для этого нужно отменить военное положение. Россия готова повышать уровень переговорной группы. Президент заявил, что видит свет в конце тоннеля по украинскому урегулированию. Путин назвал Зеленского «действующим главой администрации» Украины. Никаких способов продления полномочий президента Украины в конституции не прописано, отметил он. Подавляющее большинство российских бойцов стоит на том, чтобы Россия достигла своих целей в СВО. Лучше, конечно, этого достичь мирными средствами, отметил президент. ВСУ не способны вести крупномасштабные военные операции, они лишь удерживают рубежи. Российские войска в зоне СВО наступают на всех направлениях. В случае невозможности мирно решить украинский вопрос, России придется решать поставленные задачи вооруженным путем. Подготовка к возможной встрече с Трампом в России не ведется, заявил президент, но «приглашение на столе». Контуры многополярного мира сложились. Это не значит, что должны появиться новые гегемоны, все страны должны иметь равные права, подчеркнул Путин.",Путин увидел «свет в конце тоннеля по украинскому урегулированию»,Йәмғиәт,3085,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-04/putin-uvidel-svet-v-kontse-tonnelya-po-ukrainskomu-uregulirovaniyu-4374650,2025-09-04T08:10:00+00:00
"Айырым алғанда, федераль ташламаға эйә булыусылар тейешле социаль хеҙмәттәрҙе аҡсалата алырға мөмкин. Был йыйылмаға рецепт буйынса дарыуҙар һатып алыу, дауаланыу урынына барыу өсөн транспортта түләү һәм шифахана-курорт дауаланыуы кергән. Шулай уҡ, хаҡлы ялдағылар берәй күсемһеҙ милек объекты буйынса милеккә һалымдан азат ителә ала. Һалым ташламаларын алыу өсөн ағымдағы йылдың 1 ноябренә ҡәҙәр Федераль һалым хеҙмәтенә объектты күрһәтеп, ғариза бирергә кәрәк, ти белгес.70 йәштән өлкәнерәк пенсионерҙар капиталь ремонт сығымдарын ҡаплауға субсидия алырға мөмкин. Бының өсөн тәүҙә взнос түләргә, ә һуңынан компенсацияға махсус документтар бирергә кәрәк. Төбәк-ара дәрәжәлә башҡа ташламалар ҙа бар, мәҫәлән, адреслы социаль ярҙам, ул шулай уҡ ғариза буйынса бирелә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Пенсионерҙар һуңға ҡала күрмәгеҙ!,Яңылыҡтар,1438,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-30/pensioner-ar-u-a-ala-k-rm-ge-4447269,2025-10-30T11:25:00+00:00
"Мин – әсәймен Мин – әсәймен. Ғүмеремдә мәгәр Күп татыным әсе-сөсөнө. Бала көлһә, Донъям теүәлләнде. Бойоҡто иһә, Йөрәк өшөнө. Мин – әсәймен, Шундай мәлдәр була: Ҡара ҡайғы килә – Түҙәһең. Үкереп илар инең – Бала хаҡы! Йөрәк тотҡан булып Көләһең. Улар кескәй саҡта Ашығыуҙан хатта Һыуҙан да мин ҡайттым Йүгереп. Сабый тауышы сыҡһа, Хәүеф һалып, Биҙрәм китер ине Түгелеп. Юҡ! Түгелмәй икән! Мин – әсәймен. Йөрәк шулай хәүеф үткәрә. Сабый бәхетенә әсәйҙәр бит Биҙрәләрен Мөлдөрәмә Тулы күтәрә. Бейеклектән күңелем һүрелмәй Ул «түбән» тип һис тә уйламағыҙ, Йәшәгән юҡ тауға үрелмәй. Күрмәһәм дә тауҙың түбәләрен, Бейеклектән күңелем һүрелмәй. Мине аңлай илаһи йән дуҫтар, Мин үҙем дә ихлас бер заттан. Күпме йәбер, золом күрелһә лә, Башым ғорур, кәүҙәм төҙ атлар. Мине аңлар кеше булған кеше, Аңларға теләмәҫ тик яттар. Ете ҡатлы түгел нәҫел-нәсәп, Туҡылғанмын аҡ нур, бер ҡаттан. Ғүмер бер генә шул. Онотолған күптән Һинең йөҙҙәрең дә, – Тапалған, юйылған Йөрөгән эҙҙәрең дә. Ниңә тағы сыҡтың юлдарыма, Һиндә ине яҙмыш – Ҡулдарыңда. Кем һин миңә бөгөн: Һүнгән мөхәббәтме, Әллә һис уңалмаҫ йәрәхәтме? .. Йәш ваҡытта хата була Гел генә шул. Хата төҙәтергә ғүмер Бер генә шул. Һуҡмаҡтарым Һуҡмаҡтарым, Таныш һуҡмаҡтарым, Һеҙҙе бик йыш иҫкә төшөрәм. Иҫкә алған һайын ҡайғыһын да, Шатлығын да сәйер кисерәм. Күрелмәне түгел, Күрелде бит Был донъяның ағы, ҡараһы ла. Бар теләгем: Ғүмер юлҡайымдың Шиғыр ғына булһын аҙағы ла. Килде Ҡартлыҡ килде, Таяҡ кәрәк. Таяҡ тотоуҙар аяныс. Ә шулай ҙа, ауһаң, нитһәң, Таяғы ла – бер таяныс. Ҡарап тороп бер кескәй ҡыҙ Ҡарт әбейҙән көлгән була. Ҡарт кешенән көлөүҙәр бар, Көл, көл әйҙә, ул да йола. Тик, ҡыҙыҡай, шул әбейҙең Йәшенә һин етһәң икән, Уның һымаҡ һигеҙ унды Матур атлап үтһәң икән! Таң нуры Таң йондоҙо һиңә йылмайғанда Толомоңдо ҡаҡсы, ҡыҙ бала. Иртә торған – бәхет урған, тиҙәр, Әсәй, өләсәйҙәр йырҙа ла. Таңда алған һыу ҙа яҡты була, Тоноп ҡына аға йылға ла, Таңғы нурҙар йомшаҡ, наҙлы була, Таңға баҡмай ҡалма, ҡыҙ бала. Таң нурында аунап, иркәләнеп Иркен һулыш ала ҡыр, дала. Дан егеттәр таңда юлға сыға, Йоҡлап ятып ҡалма, ҡыҙ бала. Иртәнге нур сәстәреңдән һөйһөн, Толомоңдо ҡаҡ һин, ҡыҙ бала, Мөхәббәтең таңдай балҡып килһен, Таң нурына баҡ һин, ҡыҙ бала. Ҡараш Юҡтарымды табып алдым мәллә, Алтындарым ята баҙ(ы)рап. Бер үҙемә күпме шатлыҡ килгән, Ә ҡайғылар бар ҙа. Аҙыраҡ. Алмас ҡылыс миңә биргәндә лә Батыр булмағайным барыбер. Алтын биҙәк күлдәк кейгәндә лә Матур булмағайным барыбер. Әле бөгөн хәтәр яҙмыш миңә Бүләк итте саф бер ҡарашты. Ә шул ҡараш үҙенә ҡаратты ла, Күңелем бына йырлы, ҡанатлы. Юҡтарымды табып алдым мәллә, Алтындарым ята баҙ(ы)рап. Бер ҡараштан күпме ялҡын алдым, Ҡайғыларым бар ҙа. Аҙыраҡ! .. Әбейҙәр сыуағы Ана Ҡояш! Әбейҙәр сыуағы. Һиңә бөгөн тыуа йырҙарым. Балҡып килә ҡалай көҙҙәрем, Шуға яҡты бөгөн уйҙарым. Туған халҡым, ерем, һыуым бар, Имен-аман тыуа иртәләр. Эй, Ҡояшым, һип һин нурыңды, Бир һин миңә йылы ҡулыңды, Иркәлә һин Ерҙе, иркәлә, Имен-аман килгән иртәлә. Эй, Ҡояшым, һип тә нурыңды, Йылыт минең барыр юлымды. Мин бит әле йәшәп туйманым, Мин шағирә, әсәй, өләсәй. Фани түгел беҙгә был донъя: Шағир үлмәй, шағир гел йәшәй. Эй, Ҡояшым, һип һин нурыңды, Йылыт мине, минең юлымды. Әйләнһәмсе һайрар ҡошҡа мин Тыуған илем, тим дә һүҙ башлайым, Тыуған илем – Башҡортостаным. Уны ҙурлап тик бер һүҙ әйткәндә, Әйләнһәмсе һайрар ҡошҡа мин. Өйрәнһәмсе һандуғастың телен, Моңон ота алһамсы йырыма. Яҙһылыуҡай, аҡ сәскәһен тотоп, Ҡаршы сығыр ине юлыма. Эйе, эйе, мин һандуғас булһам, Йоҡо белмәҫ ине матурҙар, Терелерҙәр ине, Тыуған ил тип, Башын һалған бөтә батырҙар. Телгә килер ине Салауат та, Шартлап һыныр ине ҡамсыһы, Юҡ, яу сабып түгел, Былай ғына Сәсрәтергә Иҙел тамсыһын. Тыуған илем, тим дә һүҙ башлайым, Тыуған илем – Башҡортостаным. Уны ҙурлап тик бер һүҙ әйткәндә, Әйләнһәмсе һайрар ҡошҡа мин. Сәсрәтергә көмөш ынйыларҙы, Ҡыуанһын, тип, илдә балалар, Йылтыр тамсыларҙа гөл ярала. Гөлдәр үҫһә, Уңала бит ауыр яралар. Мин һандуғас булһам, көнө-төнө Алһыҙ-ялһыҙ йырлар инем мин. Яугирҙәргә үлмәҫ ғүмер биргән Инәйҙәрҙе наҙлар инем мин. Фото редакция архиваынан.","«Туҡылғанмын аҡ нур, бер ҡаттан. »",Әҙәбиәт,4051,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-24/tu-yl-anmyn-a-nur-ber-attan-4400805,2025-09-24T17:35:00+00:00
"23 июндән бирле унда ҡатнашыуға ғаризалар алыу бара. Ғаризалар 31 авгусҡа тиклем ҡабул ителә. Рәсәй Хеҙмәт министрлығы сайтында был хаҡта һәммәһе ентекләп аңлатылған —. .1416. Әлеге йәйҙә РСО-ның Башҡортостан төбәк бүлексәһе аша  5600 кеше үтте, 52 предприятие менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды. Рәсәй студенттар отрядтары  ағзаларын ҡабул иткән эш биреүселәр өсөн льготалар ҡаралған. Был предприятиеларға көндөҙгө бүлек студентының айлыҡ хеҙмәт хаҡы суммаһының 22,4 проценты күләмендә льгота булдырылған, уның  11,2 проценты эш биреүсегә кире ҡайта. Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының «Мобиллек 2.0» программаһы сиктәрендә лә льгота бар.  Уға ярашлы,  эш урынынан кәм тигәндә 50 километр алыҫлыҡтағы тораҡ пункттан килгән хеҙмәткәр өсөн  14 мең һумлыҡ субсидия ҡаралған. Белешмә: Рәсәй студенттар отрядтарының Башҡортостан төбәк бүлексәһе  эшмәкәрлектең түбәндәге өлкәләрендә эш биреүселәр менән хеҙмәттәшлек итә: медицина (кесе һәм урта  медицина персоналы), сервис (ресторандарҙа, ҡунаҡханаларҙа, шифаханаларҙа хеҙмәтләндереүсе персонал), ауыл хужалығы (механизаторҙар, ветеринарҙар һ. б. ), балыҡсылыҡ (балыҡ эшкәртеүселәр), төҙөлөш (төҙөлөштә эшләү – ташсы, арматурасы, иретеп йәбештереүсе һ. б. ), производство (етештереү предприятиеларында эшсе персонал, шул иҫәптән  квалификация талап ителмәгән эштәр, конвейер линиялары эшен йүнәлтеү), педагогия (балалар һауыҡтырыу лагерҙарында вожатый), проводниктар отрядтары (пассажир вагондары проводниктары, вагон-ресторандарҙа официанттар һ. б. ), үҫмерҙәрҙең хеҙмәт отрядтары (14 –17 йәшлектәр). Йәйге каникулда, миҙгелле йә рәсми хеҙмәт договоры буйынса йыл әйләнәһенә эшләй торған эштәр. Эш хаҡы –  25 меңдән 112 мең һумға тиклем. Юғары һәм урта һөнәри уҡыу йорттары студенттарын, шулай уҡ 14–17 йәшлек үҫмерҙәрҙе эшкә алыу өсөн төбәктәге Вакансиялар реестры Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте министрлығы менән берлектә Республика Башлығы ҡарамағындағы Студент отрядтарын үҫтереү мәсьәләләре буйынса ведомство-ара координация советы эшмәкәрлеге сиктәрендә төҙөлә.  Предприятиеларға ойошманан йәлеп ителеүселәр һаны төбәк проекттары сиктәрендә кәм тигәндә 10 кеше, округтыҡыларҙа –  кәм тигәндә  30, бөтә Рәсәй проекттарында  кәм тигәндә 50 кеше булырға тейеш, уларҙың туҡланыу, йәшәү урыны  һәм комфортлы хеҙмәт өсөн башҡа кәрәкле шарттар менән тәьмин ителеүе шарт. РСО менән хеҙмәттәшлек мәсьәләләре буйынса төбәк штабының командиры Саматова Элина Илдар ҡыҙына мөрәжәғәт итергә була: . Фото һәм текст: РСО-ның пиар-бүлеге. 12",РСО эш биреүселәрҙе конкурсҡа саҡыра,Яңылыҡтар,2508,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-08/rso-esh-bire-sel-r-e-konkurs-a-sa-yra-4342515,2025-08-08T10:49:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкорт -берлеге булдырган тагын бер башкорт электрон китапханәсен томалау хакында кисәткәннәр: ""Уфанет"" операторы. китапханәсенең -адресын япкан. Китапханә сайтының серверы Уфада урнашкан. Башкортстанның ""Уфанет"" ширкәте ""күпсанлы канун бозуларга бәйле"" сайтның статистик -адресына хезмәт күрсәтүне туктатып торуын хәбәр иткән. ""Сайтта урнаштырылган әсәрләрне файдалануның канунлылыгын раслый торган документлар тапшырылганнан соң, хезмәт күрсәтү яңартылырга мөмкин"", диелгән сайт авторларына килгән хатта. Кайсы әсәрләрнең канун бозуы, кайсы канун бозылуы күрсәтелмәгән. Азатлык башкорт -берлеге координаторы һәм моңа кадәр Роскомнадзор томалаган сайты авторы Илдар Киньябулатовтан томалауның мәхкәмә карарына бәйлеме икәнлеген белеште. ""Бәлки, томалау өчен мәхкәмә карары кирәк түгелдер"", диде Киньябулатов. Әмма сайт Русиядә дә, Русиядән читтә дә ачыла. Илдар Киньябулатов әйтүенчә, авторлар томалауны урап узар өчен махсус технология кулланган, чөнки томалау -адреска гына кагыла, доменда томалау юҡ. Моңа кадәр башкорт -берлеге булдырган. . сайтын Роскомнадзор томалаган иде. Оешма авторларны бу чара сайттагы ""Джихад татарского народа"" китабы турындагы мәкаләгә бәйле дип кисәткән. Сайт идарәчеләре әлеге мәкаләне алып куялары турында белдерде. Соңрак Роскомнадзор ""Китаптар"" сайтын тыелган ресурслар исемлегеннәналып ташлады. Ихтикакитапханәсе 2021 елдан бирле эшли. Биредә башкорт телендә 25 меңнән артык китап урнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тагын бер башкорт интернет-китапханәсен томаларга телиләр,Яңылыҡтар,1551,https://www.azatliq.org/a/32397529.html,2023-05-05T10:21:31+00:00
"Башҡорт, рус, татар һәм башҡа телдәрҙә нәшер ителгән әҫәрҙәр, китап-альбомдар, фәнни-популяр әҙәбиәт, балалар өсөн китаптар һәр кемдең күңеленә хуш килер. Китаптарҙы -. рәсми сайтында һәм баш ҡаланың Ленин урамы, 26 адресы буйынса урынлашҡан фирма магазинында, шулай уҡ маркетплейстарҙа һатып алырға мөмкин. Сығанаҡ: ""Китап"" нәшриәте.",Китап бүләк итегеҙ,Яңылыҡтар,334,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-27/kitap-b-l-k-itege-4069825,2024-12-27T18:00:00+00:00
"Дуҫтарыбыҙ өсөн бағыусыбыҙ, эшҡыуар Артур Илбулов ярҙамы менән бензин бысҡыһы, мультибешергес, электр сепараторы, ит үткәргес, электр сәйнүге, афған ҡаҙаны, электр гриле кеүек шәп бүләктәр әҙерләгәйнек. Һәм бына, бәхетлеләрҙе барланыҡ. Бензин бысҡыһын Баймаҡ районының Аҡморон ауылынан Хәйрулла Ғөбәйҙуллин, мультибешергесте Салауат районының Йонос ауылынан Л. Ғөбәйҙуллина, ит үткәргесте Мәләүез районының Һәргәй ауылынан Ф. Ибраһимов, афған ҡаҙанын Өфө ҡалаһынан Флера Шәрипова, электр сепараторын Дыуан районының Арый ауылынан Лариса Бәйтуллина, электр сәйнүген Өфө ҡалаһынан Илнур Таңғатаров, электр грилен Ишембай районының Ишей ауылынан Әсмә Сәғәҙәтова отто. Йәшлек гәзитенең Рәхмәт хаты һәм сәй сервизы менән Баймаҡ районының Ишмырҙа ауылындағы почта бүлексәһе етәксеһе Рәйсә Казбекова, хат ташыусылар Рәмзилә Мырҙағолова һәм Зөләйха Сапарова бүләкләнде. Иң күп квитанцияның тап ошо бүлексәнән булыуы беҙҙе һоҡландырҙы. «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йортоноң шәп бүләктәрен отоу мөмкинлеге лә бар.  Еңеүселәр «Сәләм» тапшырыуында лототрон ярҙамында билдәләнәсәк. Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!",Бүләк отоуығыҙ менән ҡотлайбыҙ!,Яңылыҡтар,1104,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/b-l-k-otouy-y-men-n-otlayby-4542129,2026-01-19T15:19:00+00:00
"Баймаҡ районы табиптарына ҡарап үлек йәндәр темаһының заманса вариантын күрергә була. Ошо көндәрҙә Баймаҡ районының прокуратураһы районда эшләүсе ике табиптың ҡырын эшен тикшергән. Баҡһаң, планды тултырыр өсөн, улар күптән үлгән ике пациентына диспансеризация уҙғарғандар икән. Яҡшы, тәжрибәле табиптар булһалар, бындай ҡырын эшкә ҡулдары бармаҫ ине лә, күрәһең, халыҡтың ышанысынан күптән сыҡҡан кешеләр булғандарҙыр инде. Әлеге көндә уларға штраф һалынған, баш табипҡа киҫәтеү яһалған. Ғөмүмән, халыҡ ҡайһы берҙә поликлиникаларға йөрөмәһә лә, ҡағыҙҙа уларға төрлө ""ауырыуҙар"" яҙылыуҙары, ""дауаланыу"" курстары үтеүҙәре тураһында күреп аптыраусылар бер бөгөн генә түгел. Шулай итеп, пациенттарының ышаныстарынан сыҡҡан табиптар план тултыра. Фото интернет селтәренән алынды.",Үлек йәндәр заманса вариантта,Йәмғиәт,774,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-22/lek-y-nd-r-zamansa-variantta-4208795,2025-04-22T16:53:00+00:00
"Быйыл Фидан Ғафаров иҫтәлегенә ""Ҡышҡы романс"" конкурсы үтәсәк. Ул ноябрҙә уҙа. Башҡортостандың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе Алмас Әмиров ошо хаҡта хәбәр итә. - ""Актер йыры"" конкурсын ""Ҡышҡы романс"" тип атарға һәм Фидан Ғафаровтың ижадына бағышларға булдыҡ, — ти ул. ""Ҡышҡы романс"" — Фидан Ғафаров башҡарыуындағы иң билдәле йырҙарҙың береһе. Ул шағир Назар Нәжми һүҙҙәренә, композитор Рим Хәсәнов көйөнә яҙылған. Ә конкурс 1992 йылдан уҙа. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Фидан Ғафаров иҫтәлегенә конкурс иғлан ителә,Әҙәбиәт,549,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-05/fidan-afarov-i-t-legen-konkurs-i-lan-itel-4566500,2026-02-05T23:50:00+00:00
– синыф уҡыусыларҙың быйылғы «Ҙур тәнәфес» Бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостан делегацияһы ла ҙур уңыштарға өлгәште.,Еңеүселәрҙе ҙур сәйәхәт көтә,Мәғариф,116,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-08-04/e-e-sel-r-e-ur-s-y-h-t-k-t-4337547,2025-08-04T14:04:32+00:00
"В Башкирии состоится Межрегиональный этнокультурный патриотический фестиваль «Ер ҡото — Сила земли». Мероприятие пройдёт 28 июня в селе Мишкино, сообщает ЦУР республики. В райцентре Мишкинского района соберутся ветераны специальной военной операции, их родные и близкие, а также общественники и волонтёры. Для них будут работать специалисты, готовые оказать медицинскую и психологическую помощь, юридические консультации. Кроме того, пройдут образовательный семинар по предпринимательству, мастер-классы, тренинги для участников и ветеранов СВО и членов их семей, спортивные состязания, приём у народных целителей. Предусмотрена программа и для детей. В числе организаторов фестиваля «Ер ҡото — Сила земли» филиал госфонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан. Напомним, в 2024 году Межрегиональный этнокультурный патриотический фестиваль «Ер ҡото — Сила земли»состоялсяв Гафурийском районе. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Башкирии пройдёт фестиваль «Ер ҡото — Сила земли»,Аңлатма,1021,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-26/v-bashkirii-proydyot-festival-er-oto-sila-zemli-4291105,2025-06-26T10:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЯкутия комигы Ньургун Атаковканәфрәт уяту маддәсе нигезендә 10 мең сум штраф салганнар, дипяза.2024 елның сентябрендә ""Торбозное радио"" телеграм каналындагы чыгышында ул асаба халыкларның колонизациясе, якут булганы өчен үзен Русиядә кимсетелгән итеп хис итүе, ягъни Русиядә якутларны дискриминацияләү, көчләп чукындыру турында сөйләгән. Мәхкәмә Атаковны урысларга карата нәфрәт тудыруда гаепле дип тапкан. Атаков мәхкәмә утырышына килмәгән, ул инде берничә ел Казакъстанда яши һәм Русиядә асаба халыкларны дискриминацияләү турында ""Тюркский разговорник"" дигән -канал алып бара. Колонизация турында ул элек тә сөйли иде. ""Тарих дәреслегендә урысларның Якутиягә ничек килеп эләгүе турында сөйләмиләр. Дәреслекләрдә имештер барысы да хәйрия рәвешендә булган дип язалар. Әмма чынлыкта авырлыклар булган һәм рәсми тарих моны яшерә. Аннары бу күпләргә билгеле факт - Якутия ""рәшәткәсез төрмәгә әйләнде - безгә сәяси сөргенгә һәм инаятьчеләрне ибәрделәр. Мин моны чыгышларымда сөйлим, чөнки бу хакта белергә кирәк. Мәскәүдә һәм Русиянең башка төбәкләрендә бу хакта белмиләр, шуңа күрә кешеләргә бу мөһим"", дигән иде ул элек Казакъстанга күчкәч. Русиядә",Якутия комигын урыс теле һәм колониализм турындагы шаяртулары өчен штрафка тартканнар,Яңылыҡтар,1170,https://www.azatliq.org/a/33481993.html,2025-07-23T14:55:39+00:00
"Кышкы Казанфикерләр2025 елдан Казан шәһәрендә туристлардан салым ыя башлыйлар. Татарстан башкаласына килгән һәркем тәүлегенә кимендә 100 сум калдырырга тиеш булачак. Инде биш елдан салым биш тапкырга артырга мөмкин. Казан мисалында Татарстанның башка шәһәрләре дә — Болгар, Зөя, Алабуга кебек туристларны әлеп итүче тарихи ирлекләр дә салым ыярга тели. Ни өчен Казан хакимияте бу юлга бара? Моннан күпме керем алырга телиләр? Ни өчен кунакханә хуалары моңа каршы? Азатлык турист салымы турында төп мәгълүматларны барлады.2025 елның 1 гыйнварыннан Казан шәһәрендә турист салымы ыела башлый. Шәһәр думасы депутатлары аны 22 ноябрьдә кабул итте. Яңа салым кунакханәләрдә, хостелларда һәм башка яшәү урыннарында бер тәүлек яшәү бәясенең 1-ын тәшкил итәчәк, әмма салымның минималь суммасы 100 сумнан ким булмаячак. Шәһәрләрнең мондый хокукы 2024 елның июлендә Русия салым кодексына үзгәрешләр керткәннән соң барлыкка килде. Хәзер муниципаль берәмлекләр турист салымын үзләре кертә һәм аның ставкаларын да үзләре билгели ала. Салымны ыю эше кунакханәләргә һәм хостелларга тапшырылган. Шулай итеп, туристлардан турыдан-туры акча таләп ителмәячәк, салым бүлмә бәясенә кертеләчәк һәм кунакханә тарафыннан бюджетка күчереләчәк. Турист салымның идеясе курорт ыемыннан алынган. Моңарчы бу төр салым 2018 елдан Алтайда, Краснодар, Ставрополь крайларында, аннексияләнгән Кырымда һәм Петербурда кулланыла. Ставрополь крае иде елга якын вакыт эчендә —2,4 миллиард сум, Краснодар крае —2,1 миллиард сумтабыш алган. Петербур исә өч ай эчендә 130 миллион сумыйган. Монысы иң кызык сорау. Киләсе елда Казан бюджеты турист салымыннан 150 млн сум керем алырга ыенуын белдерде. Беренче карашка бу зур сумма түгел. Шулай да ел саен бу салым күләме бер процентка артып торачак. 2025 елда ул 1 булса, 2029 елда 5-ка итәргә тиеш. Рәсмиләр 2023 елда Казанга 4 млн турист килгәненхәбәр итте. Татарстанстат саннарына караганда, узган ел Казан кунакханәләрендә тукталган туристлар саны 557,7 мең кешене тәшкил иткән. Ягъни кунакларның якынча 14 проценты гына отельләрдә, хостелларда, мотельләрдә кунган. Хакимият туристлар Казанда уртача 3,1 төнгә кала, дигән саннар китерә. Әгәр дә 2024 елда да 557 турист кунакханәләрдә тукталса, бу шәһәргә кимендә 170 млн сум керем китерәчәк. Шул ук вакытта күпчелек туристка салымны 100 сум күләмендә түләргә туры киләчәк, бу исә 1 проценттан күбрәк дигән сүз. Мәсәлән, сентябрь аенда кунакханәдә бер төн кунып чыгуның уртача бәясе 6,8 мең сумбулган.2029 елда кунакханәләрдә әлеге дә баягы 557 мең турист өч тәүлеккә тукталган очракта һәм бер төнгә якынча 340 сум (отель бәясе 6,8 мең сум торган очракта) түләсә, бу Казан бюджетына кимендә 590 млн сум керем китерәчәк. Казанда яңа отельләр төзелүен һәм елдан-ел инфляциянең үсүен һәм гомумән туристлар саны артуын исәпкә алганда, бу салым бермә-бер күбрәк ыелачак дип фаразларга була. Казан шәһәре хакимияте ышандырганча, турист салымы шәһәрнең инфраструктурасын тәэмин итү өчен тотылачак. — Бу үзәк урамнар һәм мәйданнарга, паркларга һәм яр буйларына кагыла. Турист салымын кертү шәһәрне тотуга өстәмә чыгымнарны капларга ярдәм итәчәк, —дип билгеләп үтте Казан башкарма комитетының финанс идарәсе башлыгы Ирек Мөхәммәтшин. Казан кунакханәләрендә бәяләр артачак, туристлар — отельләрдән читләшергә һәм ""соры"" базардагы торакларга күчәргә мөмкин, дигән курку бар. — Беренче чиратта, эконом класслы отельләргә кыен булачак, — дипсөйләгән Казан һәм Татарстан отельләре ассоциациясенең башкарма директоры Александра Юштина""Реальное время""га. — Тәүлегенә 2,5-4 мең сумга урнашучы отельләр өчен бу бәяләрнең сизелерлек артуына китерәчәк. Шул рәвешле, кешеләрне отельләрдән читләштерергә мөмкинбез, һәм алар фатирларда куна башлаячак. Бу тармак берничек тә контрольгә алынмаган. Казандагы отельләр уртача 65-ка тулы була. ""Вакытлыча урнашу өчен фатирлар саны ел саен арта, ә отельләр саны — юк"", ди ул. Рестораторлар һәм отельләр федерациясе вице-президенты Вадим Прасовта бу салым отельләрнең финанс хәлен авырайтачак дип сөйләгән. Казан һәм Татарстан рестораторлары һәм кунакханәчеләр берлеге итәкчесе Галина Шәрәфетдиновасүзләренчә, туристларның чыгымнары артачак. ""Мисал өчен, әгәр кеше тәүлеккә 3-5 мең сумлык отельгә урнашса, аның өчен 100 сум — ярыйсы сумма. Әмма республика кунакларының күбесе хостелларда урнаша, анда тәүлегенә 400-600 сум калдыралар"", ди ул. Әйе, әгәр дә Аксубайда, яки Ютазыда яшәүче Казандагы кунакханәдә тукталса, ул да Мәскәү туристы кебек салым түләячәк. Казан шәһәр думасындагы КПРФ әгъзасы Динара Хәлимдаровареспублика халкын салымнан азат итәргә чакырса да, бу тәкъдимне кабулитмәделәр. Шәһәр хакимияте халыкның аерым катламына ташлама гына ясаячак. Бу — Советлар берлеге каһарманы, Русия каһарманы исемен алган кешеләр, дөнья сугышында һәм Украина сугышында катнашучылар һәм һәм төркем инвалидлары, 18 яше тулмаганнар. Элегрәк Татарстанның туризм дәүләт комитеты башлыгы Сергей Ивановтуристлардан салымны әлегә Казанда гына, иң күп турист килә торган шәһәрдә генә кертәбез дипсөйләде. Әмма туристлар күпләп йөри торган Татарстанның тагын дүрт шәһәрендә мондый салым ыелачак.2025 елның 1 гыйнварыннан Болгарда туристлардан салым алабашлаячаклар. Бу атнада Яшел Үзән районы шундый карар кабул итте, әлеге ирлектә Зөя утравыбар. Тагын Алабуга һәм Азнакай районы да яңа салым ыяюга керешәчәк. Сугыш башлану белән Русия ватандашлары чит илгә сирәк чыга башлады: күп кенә илләргә виза алу кыенлашты һәм рубльнең бәясе төште. Нәтиәдә, эчке туризм үсә башлады. 2024 елның 8 аенда Казанга 3,2 млн туристкилгән. Бу узган елдан 10 процентка күбрәк. Аларның 74 процентын, яки 2,3 миллионын Русия төбәкләреннән килүчеләр тәшкил итә. Шәһәр кунаклары 30 процентка күбрәк акча тоткан. 2030 елга Казанда туристлар санын 5 миллионга иткерү максатыкуелды. Хакимият туристлар саны үсүенә генә әзерләнә. Туристлардан салым ыюны Европа илләре актив куллана. Мәсәлән, Барселонада турист салымы бер төн өчен 1,7–7,5 евро (190-840 сум — 29 ноябрь курсы белән)тәшкил итә, әмма шәһәр ел саен миллионнарча туристны кабул итә. Венециядә — тәүлегенә 5-10 евро (560-1110 сум)түлиләр. Бу чара шәһәрнең инфраструктурасын саклау өчен кирәк дип аңлатыла. Шул ук вакытта Татарстан Мәскәүгә күчергән салымнар күләмен елдан-ел арттыра. 2023 елда республика үз керемнәренең 846,7 млрд сумын федераль бюджетка юлларгамәбүр булды. Бу 2022 елдан 34,7 млрд сумга, ягъни 4,3 күбрәк.2024 елның 9 аенда Татарстан үзендә ыелган салымнарның 771,9 млрд сумын федераль бюджетка күчергән. Бу узган елның шушы чоры белән чагыштырганда 41 процентка күбрәк. Мәскәүдән бүленгән акча күләме исә кими. 2024 елның 9 аена Кремль федераль бюджеттан Татарстанга 59,6 млрд сум юллаган. Бу узган елдан 2 млрд сумгаазрак. Татарстан финанс министры урынбасары Марат Фәйзрахманов елларда Татарстан бюджетын үтәү якынча 50 млрд сумга кыенлашачак дипбелдерде. Моның сәбәбе - Русиядә кертелүче салым реформасы. Быел Русиядә салым реформасы кабул ителде. Бу халыктан да, эшкуарлардан да, эре ширкәтләрдән дә салымны күбрәк ыюны күз алдында тота. Ул 2025 ел башыннан гамәлгә керер дип көтелә. Русия рәсмиләре аны ""гаделлек"" кору дип аңлатырга тырышса (янәсе, халыкның баерак өлешеннән күбрәк салым ыю), чынлыкта бу төбәкләрдән күбрәк акча ыеп, аны Мәскәүгә юллауга кайтып калачак. Аеруча Татарстан кебек донор республикага зыян киләчәк. Азатлык яңа салым реформасы Татарстанга нинди йогынты ясаячагын, Мәскәүнең ничек байыячагынисәпләде. Татарстан парламенты да бу үзгәрешләрнең бер өлешенә каршычыкты. Русиядә",Туристлардан — салым. Казан хакимияте нәрсәгә өмет итә?,Татарстан,7425,https://www.azatliq.org/a/33220923.html,2024-11-29T21:40:43+00:00
"Ҡурай еләге Үҫемлек күҙәнәклегенә, С, К витаминдарына, марганецҡа бай. Унда шулай уҡ антиоксиданттар эллагитаниндар күп. Хайуандарҙа үткәрелгән һынауҙар ҡурай еләге ҡанда шәкәр кимәлен кәметеүен күрһәткән. Шулай уҡ лаборатор тикшеренеүҙәр был еләктең антиоксиданттары ҡайһы бер рак күҙәнәктәрен үлтереү йәки уларҙың үеүен тотҡарлауын асыҡлаған. Ҡара көртмәле Ҡара көртмәлелә (черника) С, Е, К витаминдары, тимер магний һәм  калий күп. Тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, был емеш һәм уның һуты йөрәк ауырыуҙарына ҡаршы файҙалы, ябығыуға булышлыҡ итә. Ҡара көртмәлеге бай рацион диабет булғанда ҡанда глюкоза кимәлен кәметә. Ғалимдар уның төндә күреү һәләтен яҡшыртыуы тураһында фаразды кире ҡаҡһа ла, ул күҙҙәр өсөн файҙалы булырға мөмкин. Глаукома булған пациенттарҙы ике йыл күҙәтеү көн һайын 120 мг ҡара көртмәле антоциандарын ҡабул итеү күре функцияһын яҡынса 30 яҡшыыртыуын иҫбатлаған Ер еләге Бер сынаяҡ ер еләге (клубника) С витаминының тәүлек дозаһының 97 һәм марганецтың кәрәкле күләменең 24-ын тәьмин итә. Бынан тыш, унда фолий кислотаһы (В9 витамины) һәм калий күп. Был еләк йөрәк сәләмәтлеге өсөн бик мөһим. Көнсығыш Англия университеты ғалимдары 93000 ҡатын-ҡыҙҙың мәғлүмәттәрен тикшереп, аҙнаһына өс порциянан күберәк ер еләге һәм ҡара көртмәле ашағандарҙың йөрәк өйәнәге хәүефе 30-ҡа әҙерәк булыуын асыҡлаған. Башҡа тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, баҡса еләге холестерин һәм триглицеридтар кимәлен кәметеүен асыҡлаған. Бынан тыш, был емеш ҡанда шәкәр кимәлен контролләргә ярҙам итә, был диабетты иҫкәртеү өсөн мөһим. Ҡайын еләге Унда С витамины, фолий кислотаһы һәм натрий, үемлек күҙәнәклеге һәм антиоксиданттар күп. Япония ғалимдары ҡайын еләге (земляника) тромбтар барлыҡҡа килеүенә ҡаршы тороуын асыҡлаған, был инсульт һәм инфаркт хәүефен кәметә. Сейә һәм һары сейә Улар калийға, күҙәнәклектәргә, С витаминына һәм антиоксиданттарға бай. Был матдәләр күп ауырыуҙар: рак, диабет, Альцгеймер, йөрәк-ҡан тамыр сирҙәре хәүефен кәметә. Шулай уҡ сейәлә һәм һары сейәлә (черешня) мелатонин – мейегә йоҡларға кәрәклеге тураһында сигнал биреүсе гормон күп. Шуға күрә был емештәр йоҡо менән проблемалары булған кешеләр өсөн файҙалы. Ҡара ҡарағат Ҡара ҡарағаттың ер порцияһында С витаминының тәүлек нормаһының 85 бар. Унда шулай уҡ А, В1, В2, В5, В6 витаминдары, тимер, кальций, фосфор һәм магний күп. Америкалағы клиник туҡланыу журналында баҫылған тикшеренеүҙәр ҡара ҡарағат оло йәштәгеләрҙең иммунитетын яҡшыртыуын раҫлай. Шулай уҡ ул холестирин кимәлен контролләргә ярҙам итеүе иҫбатланған. Ҡытай ғалимдәры үткәргән тикшереүҙә холестериндары юғары булған ике меңдән артыҡ ҡатнашыусы алты аҙна буйына көн һайын ҡара ҡараға орлоғо майын ҡулланған. Һөҙөмтәлә пациенттарҙың насар холестерин күләме түбәнәйгән, яҡшыһы артҡан. Шулай уҡ ҡара ҡарағат глаукоманы дауалау өсөн яраҡлы булыуы тураһында мәғлүмәттәр бар.",Йәйҙең иң файҙалы емеш-еләктәре,Сәләмәтлек,2806,https://shonkar.com/articles/auly-ym-bayly-ym/2025-06-10/y-y-e-i-fay-aly-emesh-el-kt-re-4272711,2025-06-10T18:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген, 17 гыйнварда башкорт активисты Фаил Алсыновка хөкем карары чыкты. Прокуратура аны 4 елга колония-яшәүлеккә утыртуны сорады. Хөкемдар кырысрак эш итте - Алсынов 4 елга гомуми тәртиптәге колониягә хөкем ителде. Хөкем чыгарылганда урамда 5 меңнән артык кеше Фаилгә азатлык таләп итте. Мәхкәмә утырышы иртәнге 9.30-га билгеләнгән иде. Аңа кадәр мәхкәмә бинасы каршына халык агылды. Төрле ирдә полиция машиналары, каядыр юллар трактор белән ябылган иде, дип сөйләде анда булган кешеләр. Шуңа машинада килүчеләр машиналарын еракта калдырып килергә мәбүр булды. Халык белән бергә полиция, ОМОН кебек куәт структураларыннан хезмәткәрләр дә ыелган иде. Баймакта интернет әкрен эшләде, күп очракта хәбәрләр соңлап килде. Фаил Алсынов мәхкәмә бинасына кереп киткәндә аны халык ""Азатлык"" дип кычкырып озатты. Фаил халык ягына борылды, елмайды, барысы да яхшы яки рәхмәт дигәнне аңлатып кулын күтәрде һәм мәхкәмә бинасына кереп китте. Аның белән бергә аның адвокаты Илнур Сөендековта бар иде. Утырышка аккредитация алган берничә журналист керә алды. Утырыш озак бармады. Карар инде 15 гыйнварда ук әзер булгандыр дип фаразлаучылар бар. Мәйданга кешеләрнең күпләп килүен күреп, хакимият артык шау-шу тудырмас өчен аны 17 гыйнварга күчерде. Кичә 20 гә якын активист тоткарланды. Халык куркытылды. Шулай да, халык Алсыновка хөкем карары чыгарылган көнне дә мәйдан тутыры килде. Төрле хисапларга караганда, 5 меңнән артык кеше килгән. Алсыновны гаепләүче як - прокуратура аны 4 елга колония-яшәүлеккә утыртуны сорады, хөкемдар Элина Таһирова 4 елны калдырды, ә менә колония-яшәүлек урынына гомуми тәртиптәге колония бирде. (Гомуми тәртиптәге колониядә шартлар кырысрак санала - ред. ) Алсыновның адвокаты Илнур Сөендеков моны гаделсез карар дип әйтте. Сүз уңаеннан, Элина Таһирова - ""Башкорт"" оешмасын экстремистик дип таныган, бу хакта карар чыгарган хөкемдар. Алсынов үз гаебен танымыйм, диде. Мәхкәмә залында ук кулга алынды, утырыш узган залдан чыккач, аңа теләктәшлек күрсәтергә килгән халыкка рәхмәтен белдерде, моны беркайчан да онытмаячкмын диде. ""Гаебемне танымыйм, һәрвакыт гаделлек, үз халкым һәм республикам өчен көрәштем. Инша Аллаһ, күрешербез, мин мондый карарны көтмәдем, бу карарны шикаять итәчәкбез. Хәбировның сәясәтен аңламыйм. Алда ни булачак - белмим"", диде ул. Адвокат Сөендеков, Баймактагы мәхкәмәдә булган хәлләрнең хокук, юриспреденция белән бернинди дә уртаклыгы юк, дип белдерде. ""Прокурор ""колония-яшәүлек"" сорады, анда шартлар башкача, карар үз көченә кергәнче Алсынов өйдә калырга тиеш иде, әмма хөкемдар берсен дә тыңламады, үзенчә эш итте. Фаил шунда ук кулга алынды"", диде ул. Берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнан китмәде, таралмады. Кешеләрне куып-таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Кешеләр күздән яшь чыгара торган газ сиптерелгәне турында да әйтте. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Кешеләр Алсыновның автозакка утыртып алып кителүен көтте, әмма ул чыгарылмады. Халык мәйданнан таралмады. Уфадан өстәмә ОМОН көчләре китерелде. Соңрак автозаклар Фаил Алсыновны мәхкәмә бинасыннан алып китте. Мәхкәмә бинасы янындагы халык тарала башлады. Баймактагы хәлләр уңаеннан берничә белгечнең фикерен белештек. ""Хакимият үзе мәхкәмә каршына басачак""Чит илгә китәргә мәбүр булган активист Руслан Габбасовозак еллар Фаил Алсынов белән бергә көрәште. Ул Алсыновның хөкем карары турында фикерен әйтеп, хакимият бүген үзенә хөкем карары чыгарды дип әйтте. — Кызганыч, Башкортстан халкының өметләре акланмады, Фаил Алсыновка 4 ел төрмә карары чыгардылар. Хакимият курка. Хәбиров үзеннән күпкә дәрәәле булган Фаилне иректә калдырырга шүрләде. Хакимият үз-үзенә карар чыгырады, ул үзе дә тиздән мәхкәмә каршына басачак, шул вакыйгаларны ул үзе якынайтты. Халыкны куркыттылар, активистларны кулга алдылар, әмма кешеләр барыбер килде, тагын да күбрәк булып килде. Мин Фаилне якыннан беләм, аның гаиләсен беләм. Фаил утыртылса да, аның дуслары, фикердәшләре аның гаиләсен караусыз калдырмаячак. Әмма Фаил иректә булырга тиеш. ""Халык сугышка карата фикерен үзгәртер дип ышанам""Рөстәм Салаватов— програмист, Куштауны ялаучыларның берсе. Украинага каршы сугыш башлангач, гаиләсе белән Төркиягә китәргә мәбүр булды. Салаватов бүгенге хәлләр кешеләрнең аңын үзгәртер дип ышанам дип сөйләде Азатлыкка. — Мин яхшыга өметләндем, әмма акыл белән Куштауны яклаган вакытлар узды, хакимият кырысланды, каты тотачакларын аңлый идем. Утырттылар, чөнки чыгарсалар, каршылык тагын да артачагын аңлый хакимият. Фаилне кызганыч, ул — лидер, Фаил бу көрәш юлын үзе сайлады. Гаиләсе кызганыч, авыр булачак. Урамга күп кеше чыкты. Каршылыклар булырмы - белмим. Әмма бүгенге хәлләрдән соң кешеләрнең аңы аз гына булса да үзгәрер дип өметләнәм. Хакимият аларга каршы эшләгәненә төшенер, сугыш кирәкмәгәнен аңлар. Сугышка каршы позиция төгәлрәк булыр дип ышанам. Алсыновны утырту Хәбировка да, аның хакимиятенә дә бернинди уңай баллар өстәми. Алсыновның чит илгә китәсе килмәде. Бу — аның позициясе. Оппозиционерлар Алексей Навальный, Илья Яшинкебек үз халкым белән, үз иремдә калырга тиешмен, ахырга кадәр көрәшәчекмен дип санады. Ул чын лидер, киләчәктә Башкортстан итәкчелегендә була алырлык кеше. Каһарманнар авыр юлдан уза. ""Тел мәсьәләсен күтәрсә, халык террористка әверелә""Илшат Киньябаев— тарих укытучысы. Тумышы белән Башкортстаннан, кечкенәдән үк Оренбурда үскән. Русия Украинага басып кергәч, Төркиягә, ә аннан Германиягә күченә. Аның фикеренчә, башкортларга карата басым тагын да артачак. — Башкортлар моңа кадәр дә каршылык күрсәтте, узган елны да туктамадылар, үз сүзләрен әйтеп килделәр, урамга чыктылар, Мәскәүне чаралар күрергә мәбүр иттеләр. Хәбиров Мәскәү алдында баш иеп, аның сүзен үтәгәнен күрәтергә теләп үзе үк әләк язды. Фаил Алсынов - башкорт милләтен кайгыртан лидер. Аның халык алдында бер кыек эше дә юк. Хәбиров намуслы кешегә яла якты. Һәм бүген ялган лингвистик экспертиза ярдәмендә аннан-моннан әтмәлләнгән инаять эше нигезендә Фаилне 4 елга утырттылар. Кызганыч, Русиядә вазгыять шундый: башкортмы ул, татармы ул, башка урыс булмаган халыкмы - үз хокуклары турында сөйли икән, теле, мәдәнияте, туган ягын яклый икән, хакимият бу кешеләрне террорчы дип игълан итә. Нишләсен соң башкортлар? Шуңа Украина ягында сугыша да бит ул, Мәскәүнең изүенә чыдый алмаганга бара мондый адымга. Алга таба ни булыр? Хакимият вазгыятьтән файдаланып, басымын тагы да арттырачак, башкортларны куркыту әелдереләчәк. Чечня башлыгы Рамзан Кадыровүз кешеләрен ничек куркытып бастырып торса, Башкортстанда да шулай булачак. Баймакта кешеләр коралсыз басып тора, ә аларны ОМОН кыйный. Бу кешеләрнең аңы үзгәрерме? Кем булса да хакимият турында башкача уйлый башлар дип өметләнәм. Хәтта Украинага каршы сугышка китүче башкортлар да Фаилне яклап чыгыш ясады, алар да башкорт теле, башкорт ирләренең тар-мар ителүе турында искә төшерде. Хәзер мантыйкларын эшкә игеп, башкортларны кем талый, кем аларны куллана, без дөрес якта сугышабызмы соң дигән сораулар биреп, аларга авап табарга тиешләр. Тарихы вакыйгаларны искә төшерәсем килә. 1920 нче елларда Кызыл армиядәге башкорт хәрбиләрен Украинага баш күтәрүчеләрне, азатлыклары өчен көрәшкән украиннарны бастыру өчен ибәргәннәр һәм шул вакытта большевиклар башкортларның каршы чыгуларын бастырган, шул ук солдатларның ата-аналарын, туганнарын кыйнап, үтереп йөргән. 100 ел элек булган хәлләр бүген дә кабатлана. Фаил Алсынов— башкорт милли хәрәкәте лидерларының берсе, хакимият тарафыннан тыелган ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе.1986 елны Зилаер районы Юлдыбай авылында туган. Мәктәпне авылда тәмамлаган. Башкорт дәүләт университетының тарих факультетында укыган. Спорт белән шөгыльләнә, шахмат уйнарга ярата. Хатыны белән дүрт бала үстерәләр.2007 елдан ""Күк бүре"" башкорт оешмасы әгъзасы була. 2011 елда Бөдендөнья башкорт корылтаенда эшли башлый. 2014 елда яңа итәкче белән фикер каршылыгы сәбәпле аннан китә. Шуннан соң ""Башкорт"" оешмасын итәкли. 2020 елда оешма Русиядә экстремистик дип танылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Фаил Алсынов дүрт елга хөкем ителде. ""Аны утыртучылар тиздән үзләре мәхкәмә каршына басачак""",Башҡортостан,8103,https://www.azatliq.org/a/fail-alsynov-durt-yilga-hokem-itelde/32777867.html,2024-01-17T14:45:42+03:00
"Оҫта ҡулдар ябай ғына әйберҙәрҙән дә күҙҙең яуын алырлыҡ матурлыҡ булдырырға һәләтле. Мәсетле районы Һабанаҡ ауылында йәшәгән Лена Вафа ҡыҙы ҡул эшенең бар төрөн дә үҙләштергән уңған ханым. Энә, ырғаҡ менән бәйләү, тегеү, сигеү булһынмы - барыһы ла ҡулынан килә уның. Оҫтабикә милли кейемдәр, шаршау-селтәрҙәр, ковёр, өҫтәл ябыуҙары, биҙәүестәр ҙә яһай. Үҙе белгән шөғөлө менән ул бүтәндәр менән дә ихлас бүлешә, ҡатын-ҡыҙҙарҙы йыйып, оҫталыҡ дәрестәре үткәрә. Яратҡан шөғөлөм йән тыныслығы бирә, уйҙарҙы тәртипкә һалырға ярҙам итә. Тик кенә ултырып телевизор ҙа ҡарай алмайым, ырғаҡ, энәләрем - һәр ваҡыт ҡул осонда, - ти Лена Вафа ҡыҙы. Башлаған эшенең тиҙерәк осона сығырға тырышып, йоҡо менән иҫәпләшмәгән саҡтары ла йыш була икән уның. Бөгөн уның ҡул эштәрен, әйберҙәрен күреп ҡалып, заказ биргәндәр юҡ түгел. Төрлө төҫтәге ептәрҙән биҙәлгән алъяпҡыс, күлдәктәрҙе күреп кешеләр һоҡланып ҡарай. Уңғандың ҡулы унау, тигән һүҙҙәр ҙә тап минең әңгәмәсем хаҡында әйтелә. Ул - йортонда ла өлгөр, егәрле хужабикә. Үҙенең ҡул эштәре менән төрлө күргәҙмәләрҙә ҡатнаша оҫтабикә. Күҙ нурҙары түгеп, һөйөү менән башҡарылған эштәр матурлыҡҡа әйҙәй, күңел күтәренкелеге бирә. Лена Вафа ҡыҙына көҙҙөң матур айы, октябрҙә 78 йәш тула. Уға ҡоростай һаулыҡ, бәхет, оҙон ғүмер теләп ҡалабыҙ. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ҡулдарынан уның гөл тама.,Йәмғиәт,1437,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-30/uldarynan-uny-g-l-tama-3951207,2024-09-30T18:36:00+00:00
"Лутфие ЗудиевафикерләрРусия оккупацияләгән Кырымдагы кырымтатар хокук яклаучысы һәм журналист Лутфие Зудиевагаят агент эшчәнлеге нигезендә беркетмә төзелгән. Зудиева үзен үзе ят агент дип тануларын сорап әләк язмаган килеш ят агент эшчәнлеген алып барган диелә. ""ОВД-Инфо"" язуынча, беркетмәне Русия юстиция министрлыгы төзегән. Анда Зудиеваның социаль челтәрдәге шәхси аккаунтлары һәм анда ""ОВД-Инфо""дагы материалларны бастыру, ""Грати"" медиасында Кырымдагы хатын-кызлар язмышы турында мәкаләләр һәм подкастлар, американ журналы өчен язмалар чыгару, телеканалына әңгәмә бирү, шулай ук ирланд хокук яклау оешмасында әгъза булып торуы ""сәяси эшчәнлек"" буларак бәяләнгән. Русиядә",Кырымдагы хокук яклаучы Лутфие Зудиевага ят агент эшчәнлеге нигезендә беркетмә төзелгән,Яңылыҡтар,675,https://www.azatliq.org/a/33516309.html,2025-08-29T09:15:50+00:00
"Бәйнә Сәлимгәрәева фикерләрБашкортстанда 92 яшендә татар теле галимәсе, татар теле дәреслекләре авторы, журналист, укытучы Бәйнә Сәлимгәрәева вафат. Бу хакта аның белән бергә эшләгән хезмәттәшләре хәбәр итте. Ул соңгы елларда каты авырды. Хушлашу бүген Уфада аның фатиры янында булачак. Бәйнә Сәлимгәрәева 1933 елда Кушнаренко районының Тартыш авылында туган. 1949 елда – Карача-Елга идееллык мәктәбен, 1952 елда – Кушнаренко педагогия училищесын, 1956 елда Казан дәүләт университетын тәмамлый. 1957 елдан 1962 елга кадәр ""Кызыл таң"" гәзите редакциясендә эшли. елларда Башкорт дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты кафедрасында укыта. Филология фәннәре кандидаты, доцент. Төп эшеннән аерылмыйча, 1993-96 елларда Башкорт дәүләт педагогия институтының татар теле һәм әдәбияты кафедрасында да эшли, 2000-06 елларда Башкортстан белемне үстерү институтында укыта. Бәйнә Салихан кызы – татар телен укыту методикасына багышланган берничә китап авторы, Башкортстан мәктәпләре өчен урындагы материаллар нигезендә 1-11 нче сыйныфлар өчен дәреслекләр авторлары коллективының гыйльми итәкчесе, Фәнисә Гафурова белән берлектә икенче, өченче, дүртенче сыйныфлар өчен дәреслекләр авторы. Ул – Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы. Русиядә","Башкортстанда татар теле дәреслекләре авторы, галимә Бәйнә Сәлимгәрәева вафат",Яңылыҡтар,1241,https://www.azatliq.org/a/33377005.html,2025-04-08T07:50:01+00:00
"Прежде всего — сохраняйте спокойствие. Паника только мешает адекватно оценить ситуацию. Попробуйте зафиксировать происходящее на видео и незамедлительно сообщите обо всём по номеру 112, указав время, место и направление полёта дрона. Категорически запрещается размещать фото- и видеоматериалы атаки в интернете — это может навредить работе служб безопасности. Немедленно покиньте потенциально опасную зону — то место, над которым завис или куда движется аппарат. Не подходите к нему и не пытайтесь рассмотреть поближе. Предупредите окружающих об угрозе. Если беспилотник атакует жилой дом, действуйте так же, как при пожаре. На улице постарайтесь укрыться в ближайшем здании. Если вы находитесь в транспорте — выйдите и направьтесь к безопасному месту. В квартире — держитесь подальше от окон, сядьте на пол в помещении с несущими стенами. В здании — спускайтесь вниз, не пользуясь лифтом, укройтесь в подвале или на уровне подземной парковки, пишет ""Электрогазета"". Специалисты подчёркивают: при обнаружении БПЛА нужно быстро покинуть опасное место и сообщить о находке по номеру 112.",Что делать жителям Башкирии при обнаружении беспилотника,Йәмғиәт,1085,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-11/chto-delat-zhitelyam-bashkirii-pri-obnaruzhenii-bespilotnika-4461643,2025-11-11T14:55:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиянең Кырымны басып алуыннан бирле язмышы турында бернинди дә мәгълүмат булмаган 31 кеше хәбәрсез югалган дип исәпләнә. Аларның күпчелеге —кырымтатарлар. Бу хакта Кырымтатар ресурс үзәге (КРҮ) хәбәр итә. Безнең мәгълүматларга күрә, Кырымда югалган дип саналучылар арасында Ризван Абдураманов, Арсен Алиев, Сервер Алиев, Марсель Аляутдинов, Эскендер Апселямов, Шевкет Арипов, Мухтар Арисланов, Арсен Суюнов, Марат Батыров, Иван Бондарец, Валерий Ващук, Руслан Ганиев, Сергей Грищенков, Ислям Джеппаров, Андрей Дубущак, Сейран Зинедин, Эрвин Ибрагимов, Джевдет Ислямов, Сусанна Исмаилова, Максим Каплиенко, Екатерина Клапова, Анатолий Кобзарь, Федор Костенко, Саха Мангуби, Олег Платонов, Наталья Полюх, Фархад Солиев, Арлен Терехов, Василий Черныш, Тимур Шаймарданов, Марлен Шевкетовбар. Хокук яклаучылар ассызыклавынча, Кремль билгеләгән Кырым хакимиятләре әлеге югалуларны тикшерүне бары тик күз буяу өчен генә алып бара. Шул ук вакытта, БМО Баш ыены резолюциясе нигезендә, бу ирлектә кеше хокукларының үтәлеше өчен тулы аваплылык басып алучы дәүләт буларак Русиягә йөкләнгән. ""Без Кырымда асаба кырымтатар халкына һәм Украина яклы активистларга басым ясау, куркыту чарасы буларак кулланылган кулга алуларны, тоткарлауларны һәм кешеләрне урлау очракларын кискен рәвештә хөкем итәбез"", — дип белдерделәр Кырымтатар ресурс үзәгендә. Үзәк белгечләре шулай ук кешенең югалуыннан соң беренче сәгатьләрдә мәгълүматны мөмкин кадәр киң тарату тормышны саклап калуда аеруча мөһим фактор булуын билгеләп үтте. ""Бу — теләктәшлек күрсәтү генә түгел, ә реаль йогынты ясау коралы да"", дип йомгакладылар оешмада һәм халыкара әмәгатьчелекне Русия хакимиятенә карата басымны көчәйтергә чакырдылар. Украина президентының Кырым вәкиллеге хәбәр итүенчә, 2025 елның 8 декабренә булган мәгълүматлага күрә, Русия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда сәяси сәбәпләр белән кимендә 224 кеше ирегеннән мәхрүм ителгән. Аларның 133 е — кырымтатар халкы вәкилләре.2025 елның июлендә Кырымтатар ресурс үзәге хәбәр итүенчә, Русия хакимиятләре сәяси сәбәпләр белән эзәрлекләнгән 260 кырымлыны сак астында тота. Аларның 153 е — кырымтатарлар. Элегрәк ""Крым"" хокук яклау оешмасы 2024 ел дәвамында Кырымда кимендә 56 кырымлының Русия хакимиятләре тарафыннан эзәрлекләнүен хәбәр иткән иде. Шулай ук Русия куәт структуралары Кырымда 45 канунсыз тентү уздырган. Русия хакимиятләре Кырымда кеше хокуклары бозылуы, шул исәптән кырымтатарларны эзәрлекләү турындагы гаепләүләрне кире кага. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","КРҮ: Русия Кырымны аннексияләгәннән соң 31 кеше, күпчелеге кырымтатарлар, хәбәрсез югалган дип исәпләнә",Яңылыҡтар,2569,https://www.azatliq.org/a/33642201.html,2026-01-09T06:18:07+00:00
"Артем Ғәлимов, Эмиль Шәрәфғәлиев, Константин Маврин, Елисей Килинбаев, Дмитрий Шумков, Агата Бакаева һүрәттәре.",263-сө балалар баҡсаһынан конкурсҡа һүрәттәр,Конкурстар,111,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-02/263-s-balalar-ba-sa-ynan-konkurs-a-r-tt-r-4489705,2025-12-02T10:42:00+00:00
"Көнбағышты алтынһыу төҫкә кергәнсе ҡоро табала ҡыҙҙырырға, ит тартҡыс аша үткәрергә. Айырым ҡоро табала ондо ҡыҙҙырырға кәрәк. Көнбағышҡа ҡыҙҙырылған ондо ҡушып болғатырға. Һыуҙан һәм шәкәрҙән 10 минут дауамында сироп ҡайнатырға. Масса шыйыҡ та, ҡаты ла булырға тейеш түгел. Көнбағыш, он, сироп һәм үҫемлек майын бергә миксер ярҙамында бутарға. Һалҡын үҫемлек майы сироп менән шунда уҡ бер массаға әйләнә. Бер төрлө ҡатнашма барлыҡҡа килгәс, хәлүәне целлофан пакет йәйелгән табаға һалырға, тығыҙлап тигеҙләргә һәм һыуытырға. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Их, хәлүәһе!",Йәмғиәт,684,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-30/ih-h-l-e-3707568,2024-03-30T11:57:00+00:00
"Ленинград өлкәсе Кудрово шәһәрендә кырымтатарларны яклаган Стратегия-18 акциясе кысаларында биш активист тоткарланган. Дмитрий Негодин, Ольга Смирнова, Асан Мумджи, Ильяс Эшрефһәм Владимир Щипицынны полиция бүлегенә алып киткәннәр дипхәбәр итә ОВД-инфо. Активистларга карата хакимияткә хәбәр итмичә ачык чара уздыру маддәсе нигезендә беркетмәләр язылган диелә. Активистлар сүзләренчә, аларны шәхесләрен ачыклау өчен дигән сылтау белән полициягә алып киткәннәр. Шул ук вакытта тоткарлаучы полиция хезмәткәре активистларның ким дигәндә икесенең кем икәнен болай да белә дигән активист. Стратегия-18 акциясе 2016 елның ноябрендә башланды һәм активистлар аны ахыры булмаган чара буларак уздыра. Һәр айның 18 нче көнендә активистлар урамнарга чыгып, кырымтатар халкына карата барган репрессияләргә каршы язулар тотып тора. Акция кырымтатар халкы депортациясе башланган көн - 1944 елның 18 маена багышлап шулай аталган. Сентябьдә шулай ук кырымтатарлар хокукларын яклап чараларда катнашкан активистлар Ольга Смирнова, Марина Кен, Асан Мумджи, Дмитрий Негодинтоткарланган иде.",Ленинград өлкәсендә кырымтатарларны яклау чарасына чыгучылар тоткарланган,Яңылыҡтар,1069,https://www.azatliq.org/a/30958042.html,2020-11-19T07:28:55+00:00
"1 октябрьдән Русиядә ""Яровая кануннары"" дип танылган кануннарның тагын бер өлеше гамәлгә керде. Хәзер интернет-провайдерлар кулланучыларның интернет-трафигын 30 тәүлек дәвамында сакларга тиеш. Саклау урыннарын биш ел дәвамында ел саен 15 процентка арттыру планлаштырыла. ""Яровая кануны"" 2016 елның әендәкабул ителде. Ул элемтә операторларын һәм интернет-провайдерларны хат алышуларны, сөйләшүләрне һәм кулланучыларның башка мәгълүматын 30 көннән алты айга кадәр сакларга мәбүр итә. Моннан тыш, алар әлеге мәгълүматны махсус хезмәтләр таләбе белән тапшырырга да мәбүр. 2018 елның 1 июлендә канунның абонентларның телефоннан сөйләшүләрен, -ларын һәм интернет кулланучыларның электрон хәбәрләшүләрен алты ай буена саклауны таләп итүче өлеше гамәлгә керде.","""Яровая кануннарының"" интернет-трафик саклауны таләп итүче өлеше гамәлгә керде",Яңылыҡтар,752,https://www.azatliq.org/a/29518644.html,2018-10-01T06:25:59+00:00
"Евгений ПригожинфикерләрРусия Тикшерү комитеты ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә нигез салучы Евгений Пригожинның очкыч казасында һәлак булуын раслады. Тикшерү комитеты белдергәнчә, Тверь өлкәсендә килеп төшкән очкычта һәлак булган 10 кешенең дә шәхесе ачыкланган. Ул элек Росавиация чыгарган исемлеккә туры килә диелә. Росавиация исемлегендә Евгений Пригожин һәм ""Вагнер""ның тагын бер лидеры Дмитрий Уткинфамилияләре бар иде.23 август кичендә Русиянең Тверь өлкәсендә очкыч килеп төшүе хәбәр ителде. Русия телеграм-каналлары шунда ук аның ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте итәкчесе Евгений Пригожинныкы булуын яза башлады. Күп тә үтмәде, Росавиация юлчылар арасында Пригожин булуын хәбәр итте. Кайбер белгечләр һәм журналистлар Пригожинны ""күмәргә"" ашыкмаска өндәде. ""Досье"" үзәге журналисты Илья Рождественский Пригожинның ""троллинг"" яратуын искә төшерде. ""Аңа ике тамчы су кебек ошаган кеше дә булуы бар. Минемчә, Пригожинның хәзер исән булу ихтималы — 30-40"", диде журналист. Очкычның һәлакәткә очрау сәбәпләре әлегә билгеле түгел. Сәясәт белгече Руслан Айсин Азатлыкка Пригожинның үлеме турында хәбәрләр чынбарлыкка охшый дипсөйләде. — Путин системы Пригожинга нык үпкәле һәм ачулы иде, чөнки ул — системга каршы барган кеше. Без 24 июнь көнне Путинның кыяфәтен күрдек, ул чыннан да ачулы иде. Пригожин фетнәсе Путин системын какшатты. Путин системы — ""паханат"" дәүләте. Мондый системда мондый үпкәләрне онытмыйлар, аларга авап бирү кирәк. Фетнә вакытында да мин шуны әйттем: якын арада Пригожин теге яки бу сәбәптән үләчәк, — ди ул. Вагнер төркеме(ингл. ) — рәсми булмаган кораллы оешма, медиада еш кына Русиянең хосусый хәрби компаниясе (""ЧВК Вагнера"", ""ЧВК ""Вагнер"") дип атала. 2014 елдан бирле Украинада, аннары Сүриядә хәрәкәт иткән. 2017 елда АКШның санкцияләр исемлегенә кертелгән. Әлеге исемлектә ул исеме белән ""Украина сепаратистлары"" бүлегенә кертелгән. 2021 елда Европа берлеге дә төркемгә каршы санкцияләр кертте. Төркем башында Русия президенты Владимир Путинның пешекчесе саналган Евгений Пригожинтора. ""Вагнер"" — төркем командирларының берсе —Дмитрий Уткинкушаматы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тикшерү комитеты Евгений Пригожинның үлемен раслады,Яңылыҡтар,2180,https://www.azatliq.org/a/32566727.html,2023-08-27T10:52:55+00:00
"Тейешле һәм пенсия балы йыймаған Рәсәй граждандарына, страховка пенсияһын алыу өсөн уларҙы һатып алыу мөмкинлеге бар.  Әммә кәрәкле стаждың яртыһын ғына һәм 2026 йылда иң күбе 8,7 балл һатып алырға рөхсәт ителә. 1 ғинуарҙан бер пенися балының хаҡы 65600 һум тәшкил итә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Пенсияға сығыу өсөн бал етмәһә нишләргә?,Яңылыҡтар,447,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/pensiya-a-sy-yu-s-n-bal-etm-nishl-rg-4538132,2026-01-18T17:00:00+00:00
"Күптәр бөгөн ирен, улын, туғанын, ағаһын, атаһын байрам менән ҡотлай алмай.",Батыр даны - мәңгелек,Иҡтисад,75,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-23/batyr-dany-m-gelek-4133554,2025-02-23T14:26:39+00:00
Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы күп функциялы үҙәк хеҙмәткәрҙәре өсөн семинарҙар циклын тамамланы.,Күп функциялы үҙәк хеҙмәткәрҙәре өсөн семинарҙар,Яңылыҡтар,106,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/k-p-funktsiyaly-k-he-m-tk-r-re-s-n-seminar-ar-4521314,2025-12-25T20:49:25+00:00
"Гөлсирә Ғайсарова-Ғиззәтуллинаның повестары һәм хикәйәләре тупланған китап донъя күрҙе. ""Кешеләр йондоҙҙар һымаҡ"" тип аталған был баҫма ысын мәғәнәһендә һеҙҙең яратҡан китаптар исемлегендә буласаҡ. Яҙыусының әҫәрҙәре кешеләргә, донъяға, Тыуған илгә, һәр бер йән эйәһенә, тәбиғәткә яҡты һөйөү һәм мәрхәмәт менән һуғарылған. Был тойғолар ниндәйҙер тылсым менән уҡыусыларға ла күсә, ҡыуандыра ла, илата ла. Тик хатта был күҙ йәштәре лә әсендергес түгел, сафландыра һәм шифа бирә.",Гөлсирә Ғайсарова-Ғиззәтуллинаның повестары һәм хикәйәләре китап булып сыҡты,Яңылыҡтар,476,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-02-10/g-lsir-aysarova-izz-tullinany-povestary-m-hik-y-l-re-kitap-bulyp-sy-ty-3138194,2023-02-10T15:00:00+00:00
"Етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балалар өсөн ойошторолған был сараның маҡсаты уларға иғтибар бүлеү һәм ҙур тормошҡа әҙерләү. Балалар сәнғәт, спорт, оҫталыҡ буйынса үҙҙәрен һынап ҡараны, шәхестәр менән осрашты. Танылған блогер Рөстәм Нәбиев менән һөйләшеү ҙә күңелдәрендә матур тәьҫораттар ҡалдырғандыр. ""Тормошта һәр кем өсөн иң мөһим кеше ул - һин үҙең. Үҙеңде баһалағанда һәм хөрмәт иткәндә генә алдыңа дөрөҫ маҡсаттар ҡуйырға һәм тормошоңдо ҡорорға мөмкин"", - тине ул. Фестивалде ябыу тантанаһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров та ҡатнашты. ""Бала саҡты ҡайтарыу"" - изге һәм яҡты фестивалдәрҙең береһе. Уның мәғәнәһе балаларға киләсәк оло тормошҡа файҙалы тәжрибә биреүҙә"", - тине ул. Һәр номинацияла еңеүселәр бүләкләнде. Ә Башҡортостандың ""Атом"" командаһы ""Аҡыл палатаһы"" уйынында иң-иңе булды. Фестиваль Рәсәй Федерацияһы Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллеге һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ярҙамында ойошторола. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Изге һәм яҡты фестиваль,Донъя,1354,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-23/izge-m-ya-ty-festival-4399172,2025-09-23T16:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәсәлән, ул Русия хәрбиләренә бирелгән аяк киемнәренең сыйфаты начар булганга күрә, украин  хәрбиләренең мәетеннән аяк киемнәрен салдырып алырга туры килә иде ди. Бөтенрусия дәүләт телевидение һәм радио ширкәтенең (ВГТРК) хәрби хәбәрчесе Александр Сладков""Ваши новости"" тапшыруында Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаган мәлләрдә Русия хәрбиләренең начар тәэмин ителүен тәнкыйтьләгән. Русияләр аннан-моннан бирелгән хәрби киемнәр һәм иске каскалар киеп, Икенче дөнья сугышыннан калган өч сызыклы винтовкалар (Мосин винтовкалары) тотып сугышкан иде, дип сөйләгән ул. Моңа ""Осторожно Новости"" -каналыигътибар иткән. Канал Сладковның сөйләгәннәреннән видео да чыгарды. Пропагандачы әйтүенчә, Русия гаскәре Украинага әзерлексез килеш бәреп кергән. Сугышчыларга экипировканың бер өлешен генә бирәләр иде, ә калганын алар үз акчаларына сатып алды, ди ул. ""Менә камуфляжның чалбары, ә бишмәтен үзең сатып алырсың"", дип сөйли видеода Сладков. Шулай ук ул Русия хәрбиләренә бирелгән аяк киемнәренең сыйфаты начар булганга күрә, украин хәрбиләренең мәетеннән аяк киемнәрен салдырып алырга туры килә иде ди. Журналист Анна Долгарева Сладков сугыш башында Мосин винтовкаларын ""хәрби антиквариат"", ә тимер каскаларны ышанычлы дип мактаган иде ди. Былтыр көз көне Сладков мобилизация игълан ителгәннән соң хәрби итәкчелекне тәнкыйтьләгәнгә үзенә каршы ""гаскәрне кимсетү"" турында инаять эше ачарга теләүләрен сөйләгән иде, дип искәртә ""Осторожно Новости"". инаять эшен ВГТРК баш мөдире белән президент хакимияте тыкшынгач кына ачмый калулары әйтелә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Пропагандачы Александр Сладков сугыш башында Русия гаскәрләренең начар тәэмин ителгән булуын сөйләде,Яңылыҡтар,1601,https://www.azatliq.org/a/propagandachi-aleksandr-sladkov-sugish-bashinda-rusiya-gaskarlareneng-nachar-taemin-itelgan-buluin-soylade/33291638.html,2025-01-28T13:03:15+03:00
"– Был ҡорал менән бер кемде яралап та, үлтереп тә булмауын аңланым. Мине рәнйетеүселәр менән алдан һөйләшеүҙәр булды, хатта һуғыштыҡ та. Директор, уның урынбаҫарҙары ла быны белде, –ти ул. РФ Эске эштәр министрлығының  Башҡортостан буйынса тикшереү комитеты гимназияға һөжүм иткән туғыҙынсы класс уҡыусыһынан һорау алыу кадрҙарын баҫтырып сығарҙы. Үҫмер оперативниктарға бер нисә аҙна әҙерләнеүе тураһында һөйләй. Ул пластик автомат менән етди йәрәхәтләү мөмкин түгеллеген аңлап эш итә.",Уйындан – уймаҡ сыҡты шикелле…,Яңылыҡтар,486,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-03/uyyndan-uyma-sy-ty-shikelle-4562993,2026-02-03T17:50:00+00:00
"Стәрлетамаҡтан бер ҡыҙ, колледж студенты, Өфөгә барыр өсөн водитель эҙләгән. Уның үтенесенә билдәһеҙ кеше яуап бирә. Шарттар тураһында һөйләшеп, ир мессенджер аша алдан түләү өсөн һылтанма ебәрә. Бер ни ҙә һиҙмәйенсә, зыян күреүсе һылтанма буйынса банк картаһы реквизиттарын индергән. Бынан һуң зыян күреүсенең картаһынан бөтә булған аҡсаһын - 11 мең һумды урлағандар. Был факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Полиция иҫкәртә: бер ҡасан да водителдәр ебәргән һылтанмаларға баҫмағыҙ. Мутлашыусылар һеҙгә ҡушымта аша ғына түгел, ә тышҡы һылтанма, телефон номеры йәки почта аша түләүҙе һорай ала. Енәйәтселәр даими рәүештә яңы схемалар уйлап таба, аҡсағыҙҙы урларға, картағыҙ мәғлүмәттәрен белергә тырыша. Сәфәр аҙағында ғына юл хаҡын түләгеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Студент ҡыҙҙы алдағандар,Яңылыҡтар,1010,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/student-y-y-alda-andar-4534158,2026-01-12T13:00:00+00:00
"«Кескәйҙәр башҡорт телен бына шулай ҡыҙыҡлы һәм күңелле итеп өйрәнергә тейеш. Таныш булығыҙ, Айгөл һәм Айтуған, улар балаларығыҙға башҡорт алфавиты хәрефтәрен өйрәтер. «Әлифба» — 3-5 йәшлек балалар өсөн ҡыҫҡа ғына йәнһүрәт сериалы. Был йәнһүрәт фондыбыҙҙан бүленгән грантҡа төшөрөлдө. Проектты «Башҡортостан» киностудияһы булышлығында карикатура оҫтаһы Камил Буҙыҡаев һәм «Муха» студияһы әҙерләне. Һәр серия өҫтөндә, сценарий авторҙары һәм рәссамдарҙан тыш, балалар психологтары, музыканттар, уҡытыусылар эшләй. Элек был йәнһүрәттәрҙе ТВ-ла ғына күрһәтһәләр, хәҙер социаль селтәрҙәрҙә, проекттың рәсми төркөмөндәҡарарға мөмкин. Яҙылығыҙ һәм балаларға күрһәтегеҙ», — тип тәҡдим итә Радий Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Башҡорт телен өйрәнергә ярҙам итеүсе йәнһүрәт,Яңылыҡтар,855,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-24/bash-ort-telen-yr-nerg-yar-am-ite-se-y-n-r-t-3859947,2024-07-24T13:08:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДронны Мәскәүнең көньяк-көнчыгышына якынча йөз чакрымда урнашкан Ступино шәһәре тирәсендә бәреп төшергәннәр. Мәскәү мэры Сергей Собянин 11 июльгә каршы төндә һава һөүменнән саклану көчләре Мәскәү өлкәсенең Ступино шәһәре тирәсендә пилотсыз очкыч бәреп төшерде дип хәбәр итте. ""Мәскәүгә очкан пилотсыз очкыч"" калдыклары төшкән урында ""беренче белешмәләргә күрә, имереклекләр, әрәхәтләнүчеләр юк"", дип язды мэр. Собянин урында ашыгыч хезмәтләрнең хезмәткәрләре эшләвен әйтте. Ступино Мәскәүнең көньяк-көнчыгышына якынча йөз чакрымда урнашкан. Узган төндә Русиянең барлыгы дүрт төтбәгендә биш пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән. Икесе - Брянски өлкәсендә, Мәскәү, Тамбов, Тула өлкәләрендә - берешәр, дип иткерде Русия саклану министрлыгы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Собянин Мәскәүгә очкан пилотсыз очкычны бәреп төшерүләрен хәбәр итте,Яңылыҡтар,891,https://www.azatliq.org/a/sobyanin-maskauga-ochkan-pilotsiz-ochkichni-barep-tosherularen-habar-itte/33030500.html,2024-07-11T09:33:26+03:00
"- Беҙ, яҙыусылар, тарих яҙабыҙ. Махсус хәрби операция темаһына минең китаптарым, юл яҙмаларым, очерктарым, пьесаларым донъя күрҙе. Бала сағымда олатайым менән йәшәнем. Ул Бөйөк Ватан һуғышы тураһында тураһында күп һөйләне. Етмәһә, беҙҙең быуын йәш сағында шул һуғыш тураһында китаптар уҡыны: Йәш гвардия, Ысын кеше тураһында повесть, пионер геройҙар һ. б. Беҙ уларҙы ҡат-ҡат уҡыныҡ, геройҙарҙың батырлығына һоҡландыҡ, уларға оҡшарға теләнек. Хатта 13 йәшемдә яҙған тәүге хикәйәм дә һуғыш тураһында булды, — тип хәтирәләре менән уртаҡлашты ул. Мөнир Ҡунафиндың күп кенә журналист яҙмалары ла Бөйөк Ватан, афған һуғышы ветерандарына, махсус операцияла ҡатнашыусыларға арналған. МХО темаһына мөрәжәғәт итеп, иң беренсе батыр яугир Фәнис Хөсәйенов тураһында очерк сығара. Уны башҡорт телендә генә һигеҙ миллион тапҡыр уҡылған. Әммә автор ҡәнәғәтлек алмай, сөнки очерк башҡа кешеләрҙең ауыҙынан ишетелгән мәғлүмәттәр нигеҙендә яҙыла. Барыһын да үҙ күҙҙәре менән күрергә тип, ул махсус хәрби операция зонаһына юллана. Ике тапҡыр ижади командировкала була. - Һуғыш ҡасандыр тамамланыр, ә бына тере тарих ҡалыр. Беҙ бит алғы һыҙыҡта булдыҡ, снарядтар яланы уртаһындағы блиндаждарҙа йоҡланыҡ. Әгәр быны күрһәң, яҙмай, өндәшмәй ҡалыу мөмкин түгел, шуға мин китап яҙҙым. Тарихи дөрөҫлөктө белгән халыҡ-иң көслө һәм бөйөк халыҡ. Кешенең выжданы-ул халыҡтың хәтере, тиҙәр. Бөгөн был выжданды юғалтырға хоҡуғыбыҙ юҡ, — тип фекер йөрөтә Мөнир Ҡунафин. Уның «МХО. Мин һуғыштан тере килеш сыҡтым китабы Мәскәүҙә нәшриәтендә донъя күрә. Уның яҙылыу тарихы былай була. Автор һуғыш яланындағы икенсе сәфәренән Өфөгә ҡайтҡас, яҙмаларын Бельские просторы журналында баҫтырып сығара. Ошо материалдар менән уҡығас, Мәскәү нәшриәте вәкилдәренән китапты баҫып сығарыу тураһында тәҡдим ала. - МХО-ла күргәндәрем, минең уйҙарым хәҙер был китапта сағылыш тапты. Мин сәфәремдә ғазап, күп йәштәре түгел, яугирҙарыбыҙҙың патриотизмын, уларҙың ихласлығын, туғанлыҡ хисен күрҙем, — тип һөйләй автор. Бынан тыш, Йәштәр театры Мөнир Сәхиулла улының «Бер ғүмерең етмәй икән» әҫәре буйынса спектакль ҡуйҙы. Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә был спектакль беренсе тапҡыр рус телендә уйналасаҡ. Һуңғы айҙа яҙыусы отпускыла булған, махсус хәрби операция тураһында ун хикәйә яҙған, Нур татар дәүләт театры өсөн яңы пьеса тамамлаған. Спектаклдең премьераһы быйыл октябрь айында буласаҡ. Композитор Заһир Байыҡ менән ижади берлектә өс йыр ижад иткән, ә ул ун йырҙан торған цикл буласаҡ, тип ижади пландары менән уртаҡлашты. - Беҙ, яҙыусылар, тарих яҙабыҙ. Махсус хәрби операция темаһына минең китаптарым, юл яҙмаларым, очерктарым, пьесаларым донъя күрҙе. Бала сағымда олатайым менән йәшәнем. Ул Бөйөк Ватан һуғышы тураһында тураһында күп һөйләне. Етмәһә, беҙҙең быуын йәш сағында шул һуғыш тураһында китаптар уҡыны: Йәш гвардия, Ысын кеше тураһында повесть, пионер геройҙар һ. б. Беҙ уларҙы ҡат-ҡат уҡыныҡ, геройҙарҙың батырлығына һоҡландыҡ, уларға оҡшарға теләнек. Хатта 13 йәшемдә яҙған тәүге хикәйәм дә һуғыш тураһында булды, — тип хәтирәләре менән уртаҡлашты ул. Мөнир Ҡунафиндың күп кенә журналист яҙмалары ла Бөйөк Ватан, афған һуғышы ветерандарына, махсус операцияла ҡатнашыусыларға арналған. МХО темаһына мөрәжәғәт итеп, иң беренсе батыр яугир Фәнис Хөсәйенов тураһында очерк сығара. Уны башҡорт телендә генә һигеҙ миллион тапҡыр уҡылған. Әммә автор ҡәнәғәтлек алмай, сөнки очерк башҡа кешеләрҙең ауыҙынан ишетелгән мәғлүмәттәр нигеҙендә яҙыла. Барыһын да үҙ күҙҙәре менән күрергә тип, ул махсус хәрби операция зонаһына юллана. Ике тапҡыр ижади командировкала була. - Һуғыш ҡасандыр тамамланыр, ә бына тере тарих ҡалыр. Беҙ бит алғы һыҙыҡта булдыҡ, снарядтар яланы уртаһындағы блиндаждарҙа йоҡланыҡ. Әгәр быны күрһәң, яҙмай, өндәшмәй ҡалыу мөмкин түгел, шуға мин китап яҙҙым. Тарихи дөрөҫлөктө белгән халыҡ-иң көслө һәм бөйөк халыҡ. Кешенең выжданы-ул халыҡтың хәтере, тиҙәр. Бөгөн был выжданды юғалтырға хоҡуғыбыҙ юҡ, — тип фекер йөрөтә Мөнир Ҡунафин. Уның «МХО. Мин һуғыштан тере килеш сыҡтым китабы Мәскәүҙә нәшриәтендә донъя күрә. Уның яҙылыу тарихы былай була. Автор һуғыш яланындағы икенсе сәфәренән Өфөгә ҡайтҡас, яҙмаларын Бельские просторы журналында баҫтырып сығара. Ошо материалдар менән уҡығас, Мәскәү нәшриәте вәкилдәренән китапты баҫып сығарыу тураһында тәҡдим ала. - МХО-ла күргәндәрем, минең уйҙарым хәҙер был китапта сағылыш тапты. Мин сәфәремдә ғазап, күп йәштәре түгел, яугирҙарыбыҙҙың патриотизмын, уларҙың ихласлығын, туғанлыҡ хисен күрҙем, — тип һөйләй автор. Бынан тыш, Йәштәр театры Мөнир Сәхиулла улының «Бер ғүмерең етмәй икән» әҫәре буйынса спектакль ҡуйҙы. Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә был спектакль беренсе тапҡыр рус телендә уйналасаҡ. Һуңғы айҙа яҙыусы отпускыла булған, махсус хәрби операция тураһында ун хикәйә яҙған, Нур татар дәүләт театры өсөн яңы пьеса тамамлаған. Спектаклдең премьераһы быйыл октябрь айында буласаҡ. Композитор Заһир Байыҡ менән ижади берлектә өс йыр ижад иткән, ә ул ун йырҙан торған цикл буласаҡ, тип ижади пландары менән уртаҡлашты.","Мөнир Ҡунафин: Махсус хәрби операцияла булһаң, өндәшмәй ҡалыу мөмкин түгел",Йәмғиәт,4961,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-25/m-nir-unafin-mahsus-h-rbi-operatsiyala-bul-a-nd-shm-y-alyu-m-mkin-t-gel-4360288,2025-08-25T11:44:00+00:00
"Яңы миҙгелде француз теле буйынса бәйге асып ебәрҙе. Уҡыусылар 24 предмет буйынса көс һынашасаҡ. Урыҫ теле һәм математика буйынса синыфтар ҙа үҙҙәрен һынап ҡарай ала. Иң тырыш, һәләтле уҡыусылар остаздары ярҙамы менән мәктәп, район-ҡала, төбәк этаптарын уңышлы үтеп, Рәсәй кимәлендә лә белемдәрен күрһәтәсәк. Ә йомғаҡлау этабы еңеүселәре һәм призерҙарын юғары уҡыу йортона ингәндә шәп өҫтөнлөктәр көтә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Олимпиадалар башланды,Мәғариф,793,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-09-23/olimpiadalar-bashlandy-4398756,2025-09-23T14:08:00+00:00
"Сегодня, 22 августа, в Республике Башкортостан стартовал федеральный проект Министерства обороны РФ «Дни армейской культуры», который продлится до 27 августа. Мероприятие проводится по инициативе главы республики и при поддержке регионального правительства. Программа первого дня включает ряд мероприятий. В их числе - возложение цветов к Вечному Огню в уфимском Парке Победы, открытие выставок: - «Россия. Донбасс. СВО» в Республиканском музее Боевой Славы. - «Армия культуры» и «СВО глазами художника» (Егора Смирнова) в Национальном музее Республики Башкортостан. - «Герои нашего времени» (Юрия Сивачёва) и «Уголь Донбасса. Лица Победы» (Сергея Марченко) в Башкирском государственном академическом театре оперы и балета. Вход на все выставки свободный. В Стерлитамаке пройдут выездные мастер-классы и концерт творческих коллективов Министерства обороны РФ, включая Ансамбль песни и пляски Российской армии имени А. В. Александрова и Ансамбль песни и пляски «Красная звезда» РВСН. Вечером, в 18:00 на Советской площади Уфы состоится торжественное открытие «Дней армейской культуры», парад флагов ко Дню Государственного флага РФ и концерт-открытие Международного фестиваля классической музыки «Романтика осени» – «Песни военных лет». В концерте примут участие Аскар Абдразаков, Василий Ладюк, Оксана Волкова, Государственный академический симфонический оркестр РБ и хоровые коллективы. Кроме того, состоится показ спектакля «Мой бедный Марат» в Государственном академическом русском драматическом театре РБ и круглый стол «СВОя семейная гостиная».","""Армия мәҙәниәте көндәре"" башланды!",Иҡтисад,1549,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-08-22/armiya-m-ni-te-k-nd-re-bashlandy-4358070,2025-08-22T13:35:00+00:00
"""Егеттәр, 30 килограмм ҡый сыҡты. Ғибрәт! "" Иң мөһиме - эсендә янсыҡ ята.",Башҡортостанда һыйыр ҡарынынан ҙур күләмдә аҡса килеп сыҡҡан,Йәмғиәт,73,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-04/bash-ortostanda-yyyr-arynynan-ur-k-l-md-a-sa-kilep-sy-an-4494169,2025-12-04T23:05:00+00:00
"""Ирҙе ир иткән дә ҡатын, хур иткән дә ҡатын"". Ошо ерҙә мәҡәл тамам. Уның аҙағын - ""Ҡатынды мунса ташы иткән дә ир, йөҙөк ҡашы иткән дә ир"" тигән өлөшөн инде замана ҡатындары үҙҙәре уйлап сығарғандыр тием. Ҡайҙа күргәнегеҙ бар ҡатындың ир һүҙенә ҡолаҡ һалғанын хәҙер? Теләй икән, ирҙең елкәһенә кредитын һалып, машинаһын да ала, ҡиммәтле тунын да ала. Бер ғибәрәт хәлде бәйән итмәйенсә булдыра алмайым. Бәлки, ҡайһы бер ҡатындар уҡып, үҙҙәрен таныр, хаталарын аңлар. Ял һайын гипермаркетҡа барып аҙналыҡ кәрәк-яраҡ алыу ғәҙәткә ингән. Минең алдан ике балалы бер ғаилә килеп инде. Ҡатынҡай иҫ китмәле һауалы күренә. Өҫтөндә йылҡылдап торған тун, башында шундай уҡ бүрек. Бейек үксәле итектәре менән тыҡ-тыҡ баҫып алдан бара. Артынан шулай уҡ ""ҡуҡ"" итеп кейенгән ике бәләкәй ҡыҙ бала эйәргән. Икәүләшеп тәгәрмәсле кәрзинде этәләр, аҙым һайын туҡтап, уныһын һорайҙар, быныһын һорайҙар. Әсәй кеше бер ҙә йәлләмәй аҡсаһын, бик байҙыр бының ире, берәй түрәлер йә, тип уйлап ҡуйҙым. Алдымдан бара бирәләр. Кәрзинде тултырҙылар. ""Бар ана, атағыҙҙы саҡырығыҙ, үҙе этһен арбаны"", тип һөрәнләй был ҡатын бөтөн магазинды яңғыратып. Был бай бисәнең ирен бер түрә тип күҙ алдына килтерә инем. Йыбырлап йүгереп килеүсе ҡаҡса ғына башҡортҡа әйләнеп ҡарамайынса булдыра алманым. Эй, бахыр ир! Өҫтөндә йоҡа ғына осһоҙло куртка. ""Мин ҡара халыҡтың магазинынан"", тип ҡысҡырып тора кейеме. Тышта ҡыш бит әле. Башында 300 тәңкәлек ауылда ирҙәр кәртәгә генә кейә торған кәпәс. Аяғында таушалып бөткән ботинка. "" Нимә иҫең китеп тороп ҡалдың? Беҙ һөйрәргә тейешме ауыр нәмәне? "", тип екеренә был ҡатын иренә. Ир, эш боҙған кескәй бала шикелле башын түбән эйеп, арба этеп, батшабикәнең артынан эйәрҙе. Инде мин арттарынан ҡалманым. Был ир шундай йәл ине. Ҡатын йүгереп йөрөп үҙенә крем, маска, буянғыстар һайланы. Иргә кемдер шылтыратты. Күрәһең, был меҫкен тотҡон хәлендә көн күрә. Телефонын кеҫәһенән сығарыуы булды, теге албаҫтыһы үкереп тә ебәрҙе: ""Һал шул телефоныңды. Берәй уйнаш бисә шылтыраталыр, кем булһын! "" ""Әсәй шылтырата"", ти был быҙау. Мин сәс буяуы ҡараған булып, тыңлап торам. Ҡабаланаһы ерем юҡ әле. ""Ул ҡарсыҡҡа нимә кәрәк тағы? "" тип ризаһыҙлыҡ белдерә уҫал бисә. Их, һин, башҡорт ире, ошо көнгә нисек төштөң? Ни сәбәп менән иҙән сепрәгенә әйләндең? Ни өсөн түҙәһең һин ундай ҡыйырһытыуҙарға? Эскән кешегә бер ҙә генә лә оҡшамағанһың үҙең. Баш барып төртөр ерең юҡмы? Әсенеп күҙәттем мин был хәлде. Кассала ир меңәрлектәрен бер арба юҡ-барға түләп, ауыр пакеттар йөкмәп, ""принцессалар""ының артынан эйәрҙе. Әсәйеңә берәй тапҡыр берәй әсмүхә сәй менән осһоҙло яулыҡ булһа ла бүләк иткәнең бармы икән, тотҡондағы меҫкен ир? Һине көсөк хәленә төшөргән ҡатындың аяҡтарын үберҙәй булып, артынан йүгерәһең? Ә шул ирҙең бәҫен төшөргән ҡатын үҙен кем тип хис иткән була икән?",Һеҙ ҙә шундай ҡатындар рәтендә түгелме?,Йәмғиәт,2760,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-04-17/e-shunday-atyndar-r-tend-t-gelme-4203107,2025-04-17T20:16:00+00:00
"Берҙәм балалар пособиеларын түләү ваҡыты (3 май) май байрамдары ваҡытына тура килеү сәбәпле, Рәсәй Социаль фондының Башҡортосан Республикаһы буйынса бүлексәһе средстволарҙы 29 апрелдә үк күсерәсәк. Был көндә түбәндәге ай һайын бирелә торған түләүҙәр күсә:",Май байрамдары менән бәйле пособиелар түләү графигы үҙгәрә,Йәмғиәт,255,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-28/may-bayramdary-men-n-b-yle-posobielar-t-l-grafigy-g-r-4216169,2025-04-28T14:25:00+00:00
"Заман төбәк-ара йәштәр форумын 48-се Башҡорт лицейы менән Өфөләге Дуҫлыҡ мәҙәниәт һарайы ойоштора. Маҡсаты – балаларҙы туған  башҡорт телен өйрәнеүгә дәртләндереү, рухландырыу. Ҡатнашыусылар дискуссиялар майҙансығында эшләйәсәк, медиамөхит мәсьәләләре буйынса фекер алышасаҡ. Йәнә Шымсы тигән өҫтәл уйыны тәҡдим ителәсәк. Ҡатнашыусылар башҡортса контент эшләүҙә һәләттәрен һынап ҡараясаҡ. Әүҙем һәм һәләтлеләрҙе бүләктәр көтә. Ватанды һаҡлаусылар йылына арналған тематик күргәҙмәләр, халыҡ кәсептәре оҫталарының этнокүргәҙмәләре лә ҡыҙыҡһыныу уятыр. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам йылы уңайынан теләгән һәр кем маскировка селтәрҙәре бәйләү, ҡоро душ яһау, Изгелек бетеүе эшләү менән дә шөғөлләнер. Медиафорумда шулай уҡ Республика буктрейлерҙар конкурсында һәм Заман теле акцияларында еңеүселәр билдәләнәсәк. Сығанаҡ: Башҡортостан уҡытыусыһы.",Заман-2025: мөмкинлектәр форумы,Яңылыҡтар,881,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-20/zaman-2025-m-mkinlekt-r-forumy-4166011,2025-03-20T22:03:00+00:00
"Резервисты получат во время несения службы статус военнослужащих со всеми положенными льготами, социальными гарантиями и выплатами, сообщал ранее «Башинформ».",Владимир Путин подписал указ о мобрезерве в 2026 году,Йәмғиәт,158,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-02/vladimir-putin-podpisal-ukaz-o-mobrezerve-v-2026-godu-4533770,2026-01-02T09:00:00+00:00
"Яҡташыбыҙ Аделина Заһиҙуллина Мәскәүҙә ҡатын-ҡыҙҙар араһында Бөтә Рәсәй ярыштарының беренсе этабы чемпионы булды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Спорт министрлығынан.",Артабан да уңыштар юлдаш булһын!,Спорт,169,https://shonkar.com/articles/sport/2025-01-27/artaban-da-u-yshtar-yuldash-bul-yn-4098660,2025-01-27T19:37:30+00:00
"Уфимский университет вошел в состав Совета опорных вузов Ростеха, который сегодня объединяет более 20 ведущих университетов и нацелен на развитие кооперации науки и промышленности для достижения прорывных результатов и укрепления технологического суверенитета страны. В рамках соглашения стороны будут создавать передовые технологии, проводить научные исследования, выполнять опытно-конструкторские работы и готовить кадры для предприятий Корпорации. - Уфимский университет науки и технологий стал первым в Башкортостане опорным вузом Госкорпорации Ростех. В партнерстве с Ростехом университет будет разрабатывать инновационные решения для боевой, гражданской и беспилотной авиации – от поршневых двигателей до новых авиационных материалов с высокой прочностью и устойчивостью к экстремальным условиям. На базе ПИШ «Моторы будущего» планируется выполнять прорывные разработки инновационных электрических машин для авиационной промышленности. Объединение потенциала вуза и индустрии ускорит создание прорывных решений и поможет подготовить специалистов - технологических лидеров страны, - прокомментировала председатель Государственного комитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. По словам ректора УУНи Т Вадима Захарова, университет в сотрудничестве с Ростехом уже выстраивает бесшовную систему подготовки кадров. Это проекты инженерных классов, «Профессионалитет», «Крылья Ростеха» и ПИШ «Моторы будущего». С учетом потребности Корпорации вуз готов к расширению взаимодействия в области подготовки, переподготовки и повышения квалификации специалистов по ключевым направлениям среднего и высшего образования. - Сегодня в интересах Ростеха университет разрабатывает не имеющие аналогов в России электромеханические преобразователи энергии мощностью до 20 к Вт для авто- и авиапрома. Заказчикам уже поставлено 41 опытное изделие. Сертификационные испытания проходят 4 типа изделий с плановым выходом на рынок до 2027 года в объемах более 1,5 тыс. в год. Вуз участвует в разработке четырех критически важных технологий Объединенной двигателестроительной корпорации (входит в Ростех). Работа наших ученых в области средств производства сфокусирована на специальных методах обработки, занимающих до 30 трудоемкости изготовления деталей для авиадвигателестроения. В тесной кооперации с индустрией идет работа возглавляемого УУНи Т техкомитета по стандартизации «Станки», объединяющего свыше 40 предприятий отрасли, - отметил Вадим Захаров. Кроме того, УУНи Т обладает набором прикладных компетенций в сфере создания двигателей для беспилотной и малой авиации, роботизированных систем, новых конструкционных материалов, цифровых двойников, и вуз готов встроиться в единую экосистему с Корпорацией для генерации и трансфера прорывных технологий, чтобы идеи из университетских лабораторий стали основой новейших образцов техники. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Резидент Межвузовского кампуса Уфы стал опорным вузом Госкорпорации,Йәмғиәт,3595,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-27/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-stal-opornym-vuzom-goskorporatsii-4484959,2025-11-27T17:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХага сугышчы исеменнән аның бер гаилә әгъзасы бара ала. Әгәр дә сугышта яраланып, имгәнеп кайткан хәрби үзе ха кылырга теләсә, аны озатып барачак кеше өчен дә өстәмә бер юллама бирелә. Русия мөселманнары Диния нәзарәте 2025 елгы хәйрия хаына гаризаларкабул итә башлаган. Анда сугышта катнашучылар, ""махсус хәрби операция"" ветераннары (Украинага каршы һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый — ред. ) яки аларның туганнары да бушлай барырга дәгъва итә ала. Хага сугышчының үзен яки аның исеменнән бер гаилә әгъзасын ибәрәчәкләр. Әгәр дә сугышта яраланып, имгәнеп кайткан хәрби ха кылырга теләсә, аны озатып барачак кеше өчен дә өстәмә бер юллама бирелә. Быелгы ха йолалары июньнең беренче ун көнлегенә туры килә. Татарстаннан Согуд Гарәбстанына 1800 кешеха кыла алачак. Узган ел да республикага шуның кадәр квота бүленгән иде. 2025 елда Русиядән Мәккәгә барлыгы 25 000 кеше бара алачагы хәбәр ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия мөселманнары диния нәзарәте Украинага каршы сугышкан хәрбиләрне бушлай хага ибәрмәкче,Яңылыҡтар,1055,https://www.azatliq.org/a/rusiya-moselmannari-diniya-nazarate-ukrainaga-karshi-sugishkan-harbilarne-bushlay-hajga-jibarmakche/33301677.html,2025-02-03T18:44:19+03:00
"В рамках научно-популярного маршрута «Шень Ко. Мир научно-технических разработок» для участников организовали увлекательную экскурсию по передовым лабораториям вузов Уфы, познакомили с разнообразием научных направлений и открытий в области технических наук ведущих ученых Башкортостана. Началось путешествие, по традиции, в Межвузовском кампусе. Ребята познакомились с передовыми разработками, которые ведут ученые в Кампусе: побывали в Передовой инженерной школе, студенческой архитектурно-строительной студии, в лабораториях аддитивных технологий, популяционной и медицинской генетики, узнали о проекте «Образ будущего» и кибер-ателье. В Уфимском университете науки и технологий и Башкирском государственном аграрном университете туристы увидели совместные российско-китайские научно-технические исследования и разработки, модель уникального станка, который не представлен больше нигде в мире, наноструктурный титан для биомедицинских применений, включая имплантаты. А также посетили Музей авиадвигателей, где собрана уникальная коллекция экспонатов, отражающая историю развития отрасли с 40-х годов прошлого века. За один день участники экспедиции смогли погрузиться в мир технических наук – от истоков до современных изобретений. – Мы делаем ставку на популяризацию научно-исследовательской инфраструктуры Башкортостана среди школьников и студентов. Сейчас активно проводим работу по реализации научно-популярных маршрутов. Оператором проекта «Научный туризм» выступает управляющая компания научно-образовательного центра региона, – подчеркнула директор управляющей компании НОЦ РБ Наталия Латыпова. – Наша задача показать участникам, как соединить механику, историю и региональный контекст так, чтобы получилась игра, в которую хочется играть и думать. К тому же экспедиция — это не просто интенсив, это возможность для студентов прожить настоящий опыт командной разработки, превратив идею в живой игровой продукт, в который заложены большие смыслы - Ахкямова Айгузаль, руководитель Мастерской киберфизических инноваций «Берлога». Справочно. «Шень Ко» – один из девяти научно-популярных маршрутов, разработанных учеными Евразийского НОЦ в рамках реализации инициативы Десятилетия науки и технологий. Каждый тур посвящен определенной научной области: гуманитарной, технической, химической, биолого-медицинской, и др. С 2022 года в России было разработано и запущено более 80 маршрутов научно-популярной направленности. Созданные туры открывают уникальную возможность для широкой аудитории — от школьников до взрослых — познакомиться с достижениями современной науки, природным и культурным наследием региона через призму научного знания. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Студенты со всей России прошли Научно-популярный тур имени Шень Ко в Уфе,Йәмғиәт,4202,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-07/studenty-so-vsey-rossii-proshli-nauchno-populyarnyy-tur-imeni-shen-ko-v-ufe-4346261,2025-08-07T19:35:00+00:00
"Уйылдан муллаға әмәлләнгән, сихырланған кешеләр йыш мөрәжәғәт иттеләр. Шуларҙың берәүһе - үҙебеҙҙең ауыл кешеһе, табип-мулланың ике туған ҡустыһы (Миңнулла тип атайыҡ) Бөйөк Ватан һуғышынан ҡайтҡас, ялан яғында бер ҡатын менән таныша, тик күңеле тартмай, ташлап ҡайтып китә. Теге ҡатын быға үсләшеп, уны сихырлата. Миңнулла ауырый башлай һәм сихырланғанын үҙе лә аңлай. Беҙ һал менән ялан яғына сыҡһаҡ, теге ҡатын: Миңнулла нисек йәшәй? Өйләндеме? Ауырымаймы? - тигән һорауҙарын яуҙыра башлай. Шунда уҡ уның Миңнулланы сихырлатҡанын аңларға була ине. Миңнулла көслө ауырый башлай, ашамай-эсмәй, ҡаҡ һөйәккә ҡала. Ул табип-муллаға мөрәжәғәт итергә була. Ағай, үлтермә, мине сихырланылар, - тип асығын һөйләп бирә. Мулла иғтибар менән тыңлай. Ярай, сихырҙы тау-ташҡа ҡайтарырмын, - ти. Юҡ, кем сихырлаған, үҙенә төшһөн, - тип ныҡыша Миңнулла. Мулла тәрбиәләгәс, ул яйлап арыулана башлай, ә теге сихырсы ҡатында бер нәмә лә юҡ. Ҡатындың еткән улы бар ине, шул улы ауырый башлай. Сихыр аймылыш төшә. Ул малай кибеп-ҡатып шешекләп мәрхүм була. Миңнулла шәбәйеп, аяҡҡа баҫа. Хәҙер өйләнеп, донъя көтөргә кәрәк. Күрше ауылда ире һуғышта үлеп ҡалған Ғилминур исемле ҡатын йәшәй, балалары юҡ. Миңнулла шул ҡатынға барып, үҙенең эс серҙәрен сисә, киләсәктә бергә йәшәү дәрте менән яна. Ғилминур ыңғайламай, тәҡдимде кире ҡаға. Миңнулла бабай башлаған эште ташлап ҡуя торған кеше түгел ине, ни тиһәң дә Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып, Дон йылғаларын кисеп, фашистар менән алышҡан кеше. Ғилминурға тағы бара, үҙенең мөхәббәт утында яныуҙарын бәйән итә. Юҡ, ризалыҡ ала алмай. Миңнулла табип-мулла ағаһына хәлде һөйләп бирә. Мулла ҡустыһының ут эсендә янғанын аңлай һәм сәй өшкөрөп бирә. Миңнулла өшкөртөлгән сәйҙе ике туған һылыуына биреп, Ғилминурға эсереүен үтенә. Һеңлеһе яйын тура килтереп, сәйҙе эсерә. Шул көндән башлап Ғилминур икенсе кешегә әйләнә. Быға тиклем тәҡдименә риза булмай йөрөгән Ғилминурҙың йөрәгендә Миңнуллаға мөхәббәт уттары ҡабына. Миңнулла бабайҙың хыялдары тормошҡа ашты, бәхетле оҙон ғүмер үтеп, 4 ҡыҙға, 3 улға йәшәү бәхете бүләк иттеләр улар. Табип-мулланың бына шундай көс-ҡөҙрәте булғанына инандым мин. Табип-мулланың улы Рәсүл тураһында ла бер аҙ яҙып китмәһәм, яҙыҡ булыр. Рәсүл бәләкәйҙән атаһының доғаларын, тәрбиәүи ысулдарын тыңлап, күреп үҫә. Атаһы гүр эйәһе булып ҡалғас, уның эшен дауам итә. Йәшерәк саҡта баҙнатһыҙыраҡ була, хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң ғына ихласлап халыҡты дауаларға тотона. Уның дауалау ысулдары, килгән ауырыуҙарҙың һауығып ҡайтыуҙары тирә-яҡҡа тиҙ тарала. Ҡыш көндәре кешеләр Ғәлиәкбәргә тиклем машина менән килһәләр, ҡалған юлды ат яллап барырҙар ине. Быуындан быуынға күсә килгән ғилемлек Рәсүл мулланың улы Фитратҡа ла күсә. Ул да атаһы йоғонтоһонда дингә ылыға һәм ошо изге эште быуындан быуынға еткереү маҡсатында, Стәрлетамаҡ мәҙрәсәһендә дини белем алып сыҡты. (Бөрйән аҡһаҡалы, Таң гәзитенең  тоғро дуҫы, авторы Исмәғил Яманаевтың Үкенерлек түгел үткәндәр тигән китабынан).",Уйылдан мулла сихыр-әмәлдән дә дауаланы,Йәмғиәт,2928,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-04/uyyldan-mulla-sihyr-m-ld-n-d-daualany-4564628,2026-02-04T16:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Юлчыны штраф күләме куркытмый, шуңа күрә ул куян булып йөри дә. Хәзерге вакытта штраф 300 сум гына. Илнең башка шәһәрләрендә булган тәрибәдән күренгәнчә, штраф күләмен арттыру автобусларда билетсыз йөрүчеләрнең санын киметәчәк"", дип саный Казандагы 2 нче юлчы автотранспорт оешмасы вәкиле. Казанда кондукторсыз түләү системына күчкән автобусларда йөрүче юлчыларның 30 процентлабы билет сатып алмый. Кондукторлардан башка эшләү тәрибәсенә беренче нәтиәләр турында ""Бизнес ""га Казандагы 2 нче юлчы автотранспорт оешмасының (ПАТП-2) әмәгатьчелек белән элемтәләр бүлеге итәкчесе Сергей Темляковсөйләгән. ""Юлчыны штраф күләме куркытмый, шуңа күрә ул куян булып йөри дә. Хәзерге вакытта штраф 300 сум гына. Илнең башка шәһәрләрендә булган тәрибәдән күренгәнчә, штраф күләмен арттыру автобусларда билетсыз йөрүчеләрнең санын киметәчәк. Автобусларда кондукторсыз түләү системына күчү дәвам итәчәк"", дигән ул.5 декабрьдән башлап Казанның 72 һәм 75 нче автобуслары кондукторсыз түләү системы белән эшлибашлады. Автобусларга юл өчен ничек түләргә икәне аңлатылган язулар эленгән, маршрутларда билетсыз йөрүчеләрне ачыклау өчен контроль-тикшерү хезмәте хезмәткәрләре эшли. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда кондукторсыз автобусларда юлчыларның 30 проценты акча түләми генә йөри,Яңылыҡтар,1230,https://www.azatliq.org/a/kazanda-konduktorsiz-avtobuslarda-yulchilarning-30-protsenti-akcha-tulami-gena-yori/33245405.html,2024-12-19T10:34:45+03:00
"Лилия Чанышева мәхкәмәдә, архив фотосыфикерләр15 мартта Уфаның Киров районы мәхкәмәсе Навальный штабының элекке координаторы Лилия Чанышевага туганнары белән сөйләшергә рөхсәт бирде. Шул ук вакытта аны тикшерү изоляторыннан чыгару, мәхкәмә эшен ачу шикаятьләре канәгатьләндерелмәде. Бу хакта ""Сирена""га Чанышеваның адвокатларыхәбәр иткән. Прокурор гаепләү бәяләмәсен укыды, Лилия Чанышева инаять эше сәясиләштерелгән, белдерлгән гаепләрне танымыйм дигән. Чанышева СИЗОда бер елдан артык вакыт утыра, моңарчы аңа ни ире, ни картайган әти-әнисе белән күрешергә дә, телефоннан сөйләшергә дә рөхсәт итмәделәр. Бер генә тапкыр, 7 ноябрьдәге мәхкәмәдән соң хөкемдар Лилия белән Алмазга берничә минут сөйләшергә рөхсәт бирде. Кешеләр чыккач, берничә сүз алышып өлгергәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Лилия Чанышевага туганнары белән сөйләшергә рөхсәт ителде,Яңылыҡтар,864,https://www.azatliq.org/a/32319594.html,2023-03-15T13:54:20+00:00
"Бөгөнгө тантана Берҙәм Рәсәй партияһының Тарих хәтере проекты сиктәрендә уҙа. Өфө кадеттарының парад расчеты Һамар ҡалаһында Хәтер Парадында иң яҡшы тип табылған. Ҡыуаныслы ваҡиғаны ла билдәләп, кадеттарға 1941 йылғы легендар парадҡа арналған иҫтәлекле билгеләр һәм Рәхмәт хаттары ла тапшырылды. Тантаналы парадта ҡотлау телмәрҙәре яңғыраны. «80 лет Победы в Великой Отечественной войне отмечает наша страна, это великая дата. Поверьте, что во всем мире сейчас идут попытки умолчать это событие, приписать нашу Победу американцам, кому угодно, вычеркнуть нашу страну из списка победителей, которая внесла ведущий вклад в разгром фашистских захватчиков. Мы всегда должны помнить об этом и нести память как знамя из поколение в поколение», – сказал первый замсекретаря реготделения «Единой России», председатель Госсобрания-Курултая РБ Константин Толкачев. Участников мероприятия также приветствовали Руководитель Регионального исполнительного комитета Партии «Единая Россия» Руслан Насретдинов, председатель Ассоциации ветеранов СВО в РБ Оскар Ситдиков, участник СВО, депутат Госсобрания РБ Артур Галеев, ветеран СВО Олег Муфтахутдинов. «Сегодня по партпроекту «Историческая память» мы наградили кадетов уфимской лётной школы, которые вернулись с триумфом — их парадный расчёт стал лучшим в Самаре на Параде Памяти. По доброй традиции мы вместе подняли Знамя Победы у здания регионального исполкома «Единой России». И вручили им памятные знаки о легендарном параде 1941 года. Кто знает историю — имеет будущее», – отметил Руслан Насретдинов. Почетные гости и организаторы акции поздравили ребят и вручили им памятные знаки и благодарственные письма. В прошлом году 7 ноября таким же четким строем они прошли по центральной площади Самары. Масштабный всероссийский патриотический проект Парад Памяти был посвящен 83-й годовщине Военного парада года в Куйбышеве – запасной столице СССР в годы Великой Отечественной войны. Ноябрьское утро 1941-го выдалось морозным, на площади Куйбышева в парадном строю стояли части Красной Армии: 65-й и 239-й стрелковых дивизий, моряки Краснознаменной амурской флотилии, к авиационному параду присоединились летчики. На трибуну поднялись первые люди страны, представители иностранных дипломатических корпусов, военных миссий. Парад принимал Маршал Советского Союза Климент Ворошилов. Свыше 25 тысяч бойцов в строю, почти 180 тысяч гражданского населения, мощнейшая техника, в небе – единственный за всю историю войны воздушный парад, демонстрация трудящихся – все это произвело неизгладимое впечатление на представителей иностранных государств. Теперь масштабное шествие повторяют потомки народа-победителя. Участие на четырнадцатом Параде Памяти приняли 125 расчетов – более 7,5 тысяч человек: подразделения силовых структур, военно-патриотических и исторических клубов, высших учебных заведений, кадетских классов, суворовских и нахимовских военно-морских училищ, юнармейских отрядов регионов страны, представители промышленных предприятий. Впервые прохождение парадных расчетов сопровождал Центральный военный оркестр Министерства обороны России. Слаженность рядов и военная выправка уфимских кадетов была отмечена первым местом. «Этот факт – показатель дисциплинированности и воли к победе наших ребят. Своим маршем они протянули нить от прошлых поколений к нынешнему», – подчеркнул Оскар Ситдиков. «В те минуты я испытал волнение и гордость, потому что мы представляли Башкортостан. Готовились долго и упорно, но через труд достигли вот такого результата, – поделился кадет Дамир Акчурин. – 9 Мая отпразднуем участием в уфимском Параде Победы, я буду в роте почетного караула. Военная форма в нашем роду привычная, еще мой прадед воевал в первую мировую войну, прошел дорогами Великой Отечественной до Берлина». По словам Дамира, в ближайших планах его и товарищей – участие в Диктанте Победы. Историю своей страны, своих предков надо знать каждому.",Кадеттарға – иҫтәлекле билгеләр,Еңеү,3886,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-04-24/kadettar-a-i-t-lekle-bilgel-r-4211881,2025-04-24T17:34:00+00:00
"Йыйында ҡатнашыусылар төшкә тиклем тематик майҙансыҡтарҙа эшләне. Улар төрлө урындарҙа – 202-се полилингваль балалар баҡсаһында, 1-се Республика полилингваль күп профилле гимназияһында, Өфө фән һәм технологиялар университетында, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында, Өфө вуз-ара кампусында, Ә. -З. Вәлиди исемендәге БР Милли китапханаһында, БР Милли музейында, Башҡортостан дәүләт концерт залында ойошторолдо. Был майҙансыҡтарҙа башҡорт телен заман талаптарына ярашлы уҡытыу, уны балалар баҡсаларында һәм мәктәптәрҙә өйрәнеү, йәш быуында илһөйәрлек һәм тыуған еребеҙгә һөйөү тәрбиәләү һәм башҡа көнүҙәк темаларға һөйләшеүҙәр, фекер алышыуҙар уҙҙы.1-се Республика полилингваль күп профилле гимназияһындағы майҙансыҡ Аҫылташ тип аталды. Ул ике телдә һәм күп телдәрҙә белем биреү мәсьәләләренә арналды. Майҙансыҡтың эшен БР мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Әлфиә Ғәлиева, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның Филология белеме һәм мәҙәни-ара коммуникациялар институты директоры Хәлидә Ғәлимова һәм Сибай ҡалаһындағы Р. Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейы директоры Дилә Фәтҡуллина асып, съезд делегаттарына уңыштар теләне. Шулай уҡ Дәүләт дөйөм белем биреү сәйәсәте һәм мәктәпкәсә белем биреүҙе үҫтереү департаменты директоры урынбаҫары Сергей Васин йыйында ҡатнашыусыларҙы сәләмләп: Был съезд башҡорт телен өйрәнеүҙе һәм уҡытыуҙы тағы ла юғарыраҡ баҫҡыстарға күтәрһен, – тигән теләген еткерҙе. Сарала Удмурт, Хакас республикаларында туған телдәрҙе уҡытыу буйынса эш тәжрибәһе менән уртаҡлаштылар. Мәҫәлән, Удмурт Республикаһы Мәғариф һәм фән министрлығының дөйөм һәм мәктәпкәсә белем биреү бүлеге начальнигы урынбаҫары Александра Игнатьева үҙ сығышында профилле этнопедагогия кластары булдырыу, мәктәп театрҙары һәм музейҙары эшмәкәрлеге нигеҙендә телгә ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү тураһында һөйләне. – Беҙҙең республикала туған телдәрҙе һаҡлау һәм үҫтереү буйынса маҡсатлы эштәр башҡарыла. Мәғариф өлкәһенә килгәндә, иң тәү сиратта, тел уҡытыу өсөн шарттар булдырыу эшенә иғтибарҙы арттырҙыҡ, ошоға ярашлы туған тел кабинеттарын капиталь ремонтлау эшен башланыҡ. Былтыр, мәҫәлән, биш муниципалитеттағы 10 уҡыу бүлмәһе өр-яңы төҫ алды, – тип һөйләне Александра Сергеевна. Ул шулай уҡ мәктәп театрҙарының телгә һөйөү тәрбиәләүҙәге роленә баҫым яһаны. Мәҫәлән, бөгөн Удмурт Республикаһы мәктәптәрендә 526 театр эшләп килә. Улар балаларҙа туған телгә ҡарата ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыуға, аралашыу даирәһен киңәйтеүгә булышлыҡ итә. Ғалимәләр, фән докторҙары Лена Сөләймәнова, Динара Хисамова, Рәйсә Дәүләтбаеваның сығыштарында ла фәһемле фекерҙәр, тәҡдимдәр яңғыраны. –  Бөгөн беҙҙең гимназия-интернатта 998 бала уҡый. 10 райондан йыйылған уҡыусыларға белем һәм тәрбиә биреү өсөн һәр йәһәттән уңайлы шарттар булдырырға тырышабыҙ. Шулай уҡ туған һәм дәүләт телдәрен өйрәнеүгә лә ҙур иғтибар бүләбеҙ, уҡыусыларыбыҙ башҡорт, рус, инглиз телдәрен өйрәнә. Быйылғы сығарылыш уҡыусылары араһынан 17 кешенең башҡорт теленән имтихан тапшырыуы – беҙҙең өсөн ҙур ғорурлыҡ та, ҡаҙаныш та. Киләһе уҡыу йылына өс класс йыйҙыҡ. Башҡорт гимназияһына балаларын уҡырға бирергә теләүселәрҙең күп булыуы ла беҙгә дәрт өҫтәй, быны эшебеҙгә ҙур баһа тип ҡабул итәбеҙ. Ә бөгөнгө съезға килгәндә, ул бик эшлекле шарттарҙа бара. Шәхсән үҙемә остазыбыҙ Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы Дәүләтбаеваның сығышы айырыуса оҡшаны. Ул барыбыҙ өсөн дә көнүҙәк булған мәсьәләләрҙе күтәрҙе. Беҙҙең гимназия-интернатта ла хәл итәһе мәсьәләләр юҡ түгел һәм уларҙың иң көнүҙәге – кадрҙар менән тәьмин ителеш, йәш белгестәрҙе мәктәпкә эшкә йәлеп итеү. Бөгөнгө съезда ошо хаҡта ла эшлекле һөйләшеүҙәр, аныҡ тәҡдимдәр һәм ҡарарҙар булыр, тигән ышаныста ҡалам. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Тел уҡытыусылары оло ҡорға йыйылды,Йәмғиәт,3787,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-13/tel-u-ytyusylary-olo-or-a-yyyyldy-4234676,2025-05-13T15:30:00+00:00
"Байрам тыуғас, ваҡыт булмаҫ, Бөгөн ҡотлайым әле. Барыбыҙ ҙа һау- сәләмәт, Бәхетле булайыҡ, йәме!","Яңы йыл менән, дуҫтарым!",Яңылыҡтар,96,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/ya-y-yyl-men-n-du-tarym-4525952,2025-12-30T20:48:19+00:00
"Байрам датаһы осраҡлы һайланмаған: ул күренекле төрки шағиры һәм мәғрифәтсеһе Мифтахетдин Аҡмулланың тыуған көнөнә тап килтерелгән. Аҡмулла исеме Башҡорт дәүләт педагогия университетына бирелгән. Уҡыу йорто ғәҙәттәгесә байрамдың төп майҙансыҡтарының береһенә әүерелә. Мифтахетдин Аҡмулла исеме педагогия университетына 2006 йылда бирелде. Ә 2008 йылда юғары уҡыу йортоноң төп корпусы алдындағы майҙанда бөйөк мәғрифәтсегә һәйкәл ҡуйылды, ул университет символдарының береһенә әйләнде. Байрам хөрмәтенә Мифтахетдин Аҡмулла һәйкәленә сәскәләр һалыу тантанаһы үтте. Унда власть органдары һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары һәм колледждары студенттары һәм уҡытыусылары ҡатнашты. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Тамара Танһыҡҡужина йыйылыусыларҙы сәләмләне һәм байрам менән ҡотланы. ""Республикабыҙҙа Башҡорт теле көнөндә Мифтахетдин Аҡмулла һәйкәленә сәскәләр һалыу һәм башҡорт теленең ни тиклем матур һәм моңло яңғырауын тағы бер тапҡыр иҫкә алыу матур йолаға әүерелде. Башҡортостан етәкселеге туған телебеҙҙе һаҡлау өсөн бик күп эштәр башҡара, уны үҫтереү өсөн шарттар булдыра. Был – беҙҙең бурысыбыҙ. Был көндө студенттарыбыҙҙы хөрмәтләп, уларға Аҡмулла исемендәге стипендия тапшырыу бик күңелле», – тине Тамара Михайловна. ""Аҡмулла университетында башҡорт телен үҫтереү, шулай уҡ «Урал батыр» эпосын һаҡлау буйынса ҙур эш алып барабыҙ. Беҙҙә башҡорт фольклоры ғилми-тикшеренеү үҙәге ойошторолған, туған телебеҙҙе беҙгә килтереп еткергән барлыҡ мәғрифәтселәрҙе хәтерләйбеҙ һәм өйрәнәбеҙ"", – тине Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай депутаты, БДПУ ректоры Аҡмулла Салауат Сәғитов. Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров Башҡортостан Башлығына Башҡорт теле көнөн булдырғаны өсөн рәхмәт әйтте һәм туған телде һаҡлау, уны өйрәнеү һәм ул телдә һөйләшеү бик мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе, БР Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай депутаты Юлдаш Йосопов Аҡмулла университетының һәм уның ректорының башҡорт телен һаҡлау буйынса ҙур эш алып барыуын билдәләне, Салауат Сәғитовҡа рәхмәт белдерҙе һәм башҡорт халҡын туплау, милли мәҙәниәтте, телде һәм рухиәтте һаҡлау һәм үҫтереү буйынса емешле һәм күп йыллыҡ эше өсөн уға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының ""Ал да нур сәс халҡыңа! "" миҙалын тапшырҙы. Тамара Танһыҡҡужина Башҡортостан Республикаһы вуздарының һәм  колледждарының 11 студентына Башҡортостан халыҡтарының туған телдәрен өйрәнеүгә бәйле уҡыу һәм ғилми эшмәкәрлектә юғары һөҙөмтәләргә өлгөшкәне өсөн Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге стипендиялар тапшырҙы. Мин дүрт йыл буйы был стипендияны алырға тырыштым һәм ниһайәт алыуыма бик шатмын. Быйыл төрлө конкурстарҙа, форумдарҙа ҡатнаштым, ғилми мәҡәләләр яҙҙым һәм конференцияларҙа ҡатнаштым, шуға күрә Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге стипендия алыуға өлгәштем», – тип һөйләне Айгүзәл Яубаҫарова, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның башҡорт филологияһының 5-се курс студенты. Стипендия 2006 йылда булдырыла һәм йыл һайын  колледждарҙың 10 студентына, юғары уҡыу йорттарының 5 студентына тәғәйенләнә. Уны көндөҙгө бүлектә уҡыған, яҡшы билдәләргә өлгәшкән, Башҡортостан халыҡтары телдәрен өйрәнеүгә бәйле олимпиадаларҙа һәм ижади конкурстарҙа еңеүсе йәки призер булған, ғилми тикшеренеүҙәр алып барған һәм туған телдәрҙе өйрәнеүгә бәйле публикациялары булған икенсе һәм артабанғы курс студенттары ала ала. Стипендия бер йылға тәғәйенләнә. 2023 йылдан уның күләме айына 5000 һум тәшкил итә. Алия КӘШФУЛЛИНА фотолары.",Өфөлә Башҡорт теле көнө билдәләнде,Яңылыҡтар,3494,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-14/f-l-bash-ort-tele-k-n-bild-l-nde-4506555,2025-12-14T18:38:00+00:00
"әя тарттыручы төрк. Равил Заһидуллин эшеФәрит Вәлиуллин, Рифкать Вахитов, Равил Заһидуллин. Бу өч рәссамны Алтын Урда темасы берләштерә. Алар Алтын Урданың объектив яктыртылмавына, фильмнарда кимсетеп күрсәтелүенә, халыкның тарихи белемсезлегенә борчыла. Бергә ыелып фикер алышканнан соң, рәссамнар Алтын Урда чорына багышлап күргәзмә оештырырга дигән фикергә килгән. Әлеге дәүләтнең безгә йогынтысы зур булган, аны күрсәтергә кирәк, ди алар. Рәссамнарның бу чорны ничек күзаллавы, ничек чагылдырырга ыенуы турында Азатлык хәбәрчесе белешеп кайтты. Әңгәмә барышында рәссамнар тарихны популярлаштыруның башка юлларын да күрсәтте. – Тарихи темага иат итүче рәссамга игътибар итәрлекме? Фәрит Вәлиуллин, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, күргәзмәнең кураторы. Фәрит Вәлиуллин– Соңгы елларда тарихка караш үзгәрде. Тарихи-мәдәни мирас объектлары, ниһаять, дәүләт саклавына алынды. Ләкин бу вакытка без бик күп һәйкәлләрне югалтып өлгердек инде. Тарихка югарыдан илтифат бар, ә гади халыкның әле кызыксынуы әллә ни түгел. Бу әһәттән музейлар, кулланма сәнгать, сынлы сәнгать әсәрләре кызыксыну уята ала. Тик бу чор әле дә объектив рәвештә яктыртылмый. Бу әһәттән рәссамнар үзләренчә өлеш кертергә булды. Без әлеге датага тәгаенләп ""Алтын Урда кайтавазы. учи олысының 750 еллыгы"" дигән күргәзмә оештырырга булдык. Киләсе елда бу күргәзмә халыкара масштабта үтәчәк. Быел, июль-август айларына тәгаенләнгәне, шушы зур чараның башы булачак. Дөрес, Казакъстан Алтын Урданы үзенеке дип саный. Без бәхәсләшмибез, бәлкем тарихыбызда Алтын Урданың йогынтысын күрсәтәбез. Билгеле булганча, Алтын Урда – Төньяк-Көнчыгыш Евразиядәге дәүләт. Татар чыганакларында ул ""Олуг Урда"" һәм хан нәселенең башы исеменнән ""учи олысы"" дип теркәп калдырылган. Гарәп чыганакларында ул ""Дәште кыпчак, урысларда ""Орда"", латинча """" буларак телгә алына. Алтын Урда каласы. Фәрит Вәлиуллин эшеУрыс чыганакларында ""Алтын Урда"" төшенчәсе – гасырларда телгә алына. Алтын Урда татарчадан хан ставкасының аталышы – ""Алтын Тәхет""тән алынган. Тарихи әдәбиятта гасырда ""Алтын Урда"" төшенчәсе ныклап кереп урнаша. Алтын Урданың чикләре һаман алмашынып торган. учи хан вафатыннан соң тәхеткә Бату хан килә һәм Урдага Көньяк Урал буйлары, Идел буе, Төньяк Кавказ, урыс кенәзлекләре кушыла. Карагыз, нинди олуг мәмләкәт. Ә аның мәдәнияте нинди бай! Чөнки бу мәдәният Европа, Үзәк Азия традицияләре кушылмасыннан гыйбарәт. Монда күчмә халык һәм кала мәдәнияте чалымнарын да, аерым бер халыкларның мәдәнияте чалымнарын да күрергә була. Менә без бу күргәзмәдә Алтын Урданың мәдәни феноменын, аның башка халыкларга йогынтысын күрсәтергә ыенабыз да инде. – Күргәзмәдә күпме рәссам катнаша? Фәрит Вәлиуллин: – Безнең тарихи темага иат итә торган бер төркем бар. Рифкат Вахитов, Равил Заһидуллин, Рөстәм Хуин, Булат Гыйлфанов, мәсәлән. Әлегә төгәл санны әйтеп булмый, теләк белдерүчеләр саны артканнан-арта. Безгә Башкортстан, Казакъстан, Кыргызстан, Үзбәкстаннан да элемтәгә чыктылар. Бу – табигый. Татарстан, Башкортстан, Мари Иле, Удмуртия, Кырым, Алтай, Әстерхан, Самар, Сарытау, Ульян, Пенза өлкәләре һәм башкалар – учи олысы йогынтысында яшәгәннәр. Рифкать Ваһитов, Татарстанның халык рәссамы: Рифкать Ваһитов– Хикмәт санда түгел. Рәссамның шул чорны нечкә тоемлый белүендә. Кылкаләм остасы билгеле бер тарихи чорның символик образын тудыра белергә тиеш. Бу – тарихи чыганакларга, шул чорда туган әдәби әсәрләргә таянып эшләнә. Бик зур әзерлек, белемлелек кирәк монда. Вакытларны берләштерү, сәнгатьтә рухи, социаль, этник үсешне чагылдыра белергә кирәк. Менә бит хикмәт нәрсәдә. – Алтын Урда дәүләтен ничек күрсәтергә ыенасыз? Мәдәни яктан ачасызмы, тарихи вакыйгаларны сурәтлисезме? Фәрит Вәлиуллин: – Күргәзмә реалистик жанрда эшләнергә тиеш дип уйлыйм. Монда картиналар, кулланма сәнгать әсәрләре, сынлы сәнгать үрнәкләре дә куелачак. Реализм әһәтеннән картиналар бик аз. Андрей Прошкинның ""Орда"" фильмы бар бит әле. Бу картина Алтын Урда чорынапародия. Беренчедән, Урда ул дәүләт исеме түгел. Икенчедән, режиссер Сарай шәһәрен балчык өйле, мескен шәһәр итеп күрсәтә. Танылган рус тарихчылары да монда фактларның бозып күрсәтелүен әйтте. Ләкин иат төркеменә белемсез, кыргый кавем иат итү кирәк булган, күрәсең. Сарай шәһәрендә мәчетләр генә дә 13 булган. Үзбәк хан исә чиркәүләргә, монастырьларга, нинди генә очракта да, кагылмаска, салым салмаска дигән фәрман биргән. Моң. Рифкать Ваһитов эшеТарихны игътибар белән өйрәнсәң, Алтын Урда басып алган урыннарда үсеш барганын күреп була. Шәһәрләр үскән, аларда канализация системы эшләгән. Сарай – алга киткән, зывыклы, матур шәһәр булган. Безнең максат: чынбарлыкны дөрес чагылдырып, халыкны ялганнан арындыру. Бу әһәттән КФУның филология институтында Алтын Урда поэзиясен өйрәнә башладык. Равил Бохараев шушы юнәлештә бик күп эш башкарды һәм Алтын Урда поэзиясе турында хезмәт язды. Уникаль әдәбият бу. Менә нәрсәне күтәрергә, популярлаштырырга кирәк. Миңа калса, тарихка кагылганда, билгеле бер чорда халык ничек яшәгән, нинди уңышлары булган, Алтын Урда куәтенең сере нидә – менә шушы сорауларны ачыкларга кирәк. Бу дәүләттә бит бөтен халыклар да үсеш алган. Димәк дингә, төрле мәдәниятләргә хөрмәт булган. Равил Заһидуллин, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе: – Алтын Урда дәүләтендә Русия монастырьларының 50 проценты ачылган, монгол игосында яшәгәндә Мәскәү дәүләте көчле үсеш алган. Ләкин бу хакта беркая да әйтелми. Гомумән, тарихка пропаганда юк дәрәәсендә. Радио-телевидение күңел ачуга корылган. Русларда алай түгел. Маяк радиосында, мәсәлән, тарихи тапшырулар бар. Ә без үткәнебезне белмибез дә, аңламыйбыз да. Равил Заһидуллин– Халыкта әле дә ""монгол-татар иго""сыннан кимсенү бар. Равил Заһидуллин: – Уйдырма бу! Әгәр радио-телевидение тарихи пропагандага алынса, бу фикер, оялу да акрынлап юкка чыгар иде. Фикер формалаштырганда рус китапларына гына таянырга да ярамый. Әйтик, басып алу темасына кайтсак, Урда чорында рус династиясе сакланып калган, Болгарда юкка чыгарылган. Ни өчен? Чөнки Болгарда каршылык булган. Ә урыслар монголлар белән ничектер килешә алган. Сәбәпләре аңлатылмый. Бату хан яу белән килгәч, Русиянең нибары 14 шәһәре имерелгән. Бездә имереклекләр күп һәм алар берсе дә торгызылмаган. Болгар шәһәрләренең күбесенең исемнәрен дә белмибез. Басып алгач, Бату хан Болгарда бик аз сугышчыларын калдырган һәм Кытайга сугышка киткән. Калган хәрбиләр ирле халык белән килешеп яшәргә мәбүр булган. Шуңа күрә Болгарда әмигъ мәчет сала башлаганнар. Баскынчылар халык белән аңлашканда гына уңышка ирешәчәген аңлаган. – Алтын Урда күргәзмәсен тарихны объектив чагылдыруның беренче адымы дип алсак, бу юнәлештә тагын нәрсәләр эшләп була? Равил Заһидуллин: – Тарихны төрлечә торгызып була. Күргәзмә аның бер үрнәге булса, фестиваль-концертлар да үзенчәлекле булыр иде. Шул чор музыкасын яңгыратырга, музыка уен коралларын, костюмнарын да торгызырга була. Алар барысы да язма әдәбиятта сакланган. Фәрит Вәлиуллин: – Тарихны халыкка иткерүнең бик үтемле юллары бер. Әйтик, Рөстәм Миңнеханов парклар-скверларны төзекләндерүгә ныклап алынды, үзенә киңәшче билгеләде. Менә шушы паркларның берсен тарихи темага багышларга мөмкин бит. Әйтик, шәһитләргә багышлап сыннар бакчасы корырга мөмкин. Инде анысына алынырга теләмәсәләр, Сабан туена багышланган бакча булдырырга мөмкин. Сабан туен сыннарда чагылдырган үрнәкләр шактый бездә. Мондый бакча буш тормас иде, анда даими рәвештә этник фестивальләр үткәреп булыр иде. Халыкта хакыйкатьне белү теләге зур. Күргәзмәләрдә дә безнең авыл Алтын Урда шәһәре нигезендә утыра дип килеп әйтүчеләр бар. Печән базары. Фәрит Вәлиуллин эше– Рәссамнар тарихи темага әзерлекле киләме соң? Аларның реализмы ни дәрәәдә? Фәрит Вәлиуллин: – Тарихи картина язганда фәкать тарихи чыганакларга таянырга кирәк. Мәсәлән, мин Болгар музее диварындагы ""Болгарда ислам динен рәсми рәвештә кабул итү"" картинасын иат иттем. Аңа әзерлек бик озак барды. Измайлов, Фаяз Хуин хезмәтләре белән таныштым. Шушы тәрибәдән чыгып шуны әйтә алам: аңлаешлы тарихи әдәбият бездә аз. Моны тарихчылар да аңлый һәм үзләре үк бергә эшләргә тәкъдим итә башладылар. Әгәр теләкләребез чынга ашса, Тарих институты каршында тарихи рәсем сәнгате остаханәсен оештырырга уйлыйбыз. Тарихчылар үзләре дә, төп күренешләрне сурәтләп бирү фәнни эшне анландырыр иде, диләр. Алар рәсем сәнгате ярдәмендә әлеге катлаулы темага яшьләрне дә әлеп итәргә уйлыйлар. Хәзерге буын китапны бик укымый бит. Тагын берничә буынны югалтмас өчен безгә бүген эшне башлап ибәрергә кирәк.","""Алтын Урда һаман кимсетелеп күрсәтелә""",Мәҙәниәт,8393,https://www.azatliq.org/a/29186522.html,2018-05-05T05:00:40+00:00
"Ағиҙел ҡалаһынан алғы һыҙыҡта хеҙмәт итеүсе Линар Авзалов хәрби бурыстарын үтәгәндә ҡаһарманлыҡ күрһәтә. Уның ҡыйыу һәм аҡыллы аҙымдары РФ Оборона министрлығының ""За боевые отличия"" һәм Луганск Халыҡ Республикаһының дәрәжә ""За заслуги"" миҙалдары менән баһаланған. Мәҫәлән, былтыр йәй ретранслятор ҡуйғанда беҙҙең яугирҙарға ҡаршы яҡ дрон менән һөжүм иткән саҡта кабель зыянланған. Кесе сержант Авзалов ут аҫтында кәрәк урынға барып етеп, элемтәне тергеҙеүгә өлгәшкән. Батальон менән бәйләнеш булдырылған. Афарин, яҡташ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Миҙалға лайыҡ яугир!,Махсус хәрби операция,697,https://ye102.ru/articles/care/2026-02-07/mi-al-a-layy-yaugir-4567530,2026-02-07T09:00:00+00:00
"Өфөнөң юбилейы айҡанлы төшөрөлгән «Йәй. Ҡала. Мөхәббәт» фильмы февралдә прокатҡа сыға. Был хаҡта ошо көндәрҙә Өфөлә премьера менән таныштырыу сараһында проекттың художество етәксеһе Айнур Асҡаров белдерҙе. Киноальманахтың һәр тарихын төрлө режиссерҙар төшөргән. Барлыҡ сюжеттарҙа, тыуған ҡалаға һөйөү темаһынан тыш, күп милләтле Өфөлә халыҡтар дуҫлығы темаһы төп лейтмотив булып яңғырай. Фильм өҫтөндә режиссерҙар Айрат Абушахманов, Виталий Дудка, Руслан Юлтаев, Айсыуаҡ Йомағолов, Айҙар Аҡманов һәм Руслан Рим улы эшләгән. Төп ролдәрҙе танылған башҡорт актерҙары Азат Йыһаншин, Рушанна Бабич, Алмас Әмиров, Артур Ҡунаҡбаев, Полина Шабаева, Николай Рихтер, Сәғиҙулла Баййегет, Андрей Ганичев, Илгизә Ғилманова, шулай уҡ Рәсәй артистары Валентина Ляпина, Владимир Гарцунов, Илья Виногорский башҡарҙы. Проектты «Асҡарфильм» киностудияһы һәм «Медиа Старт» ойошмаһы тормошҡа ашырҙы. Фильм 2023 йылда кинематография өлкәһендәге проекттарға ярҙам итеү өсөн республика Башлығы гранттары конкурсында еңеүсе булды. Фильм 2025 йылдың февралендә киң прокатҡа сыға, шулай уҡ онлайн-платформаларҙа күрһәтелә. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Рушанна Бабич һәм Сәғиҙулла Байегет төшкән һөйөү хаҡында фильм прокатҡа сыға,Яңылыҡтар,1117,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/rushanna-babich-m-s-i-ulla-bayeget-t-shk-n-y-ha-ynda-film-prokat-a-sy-a-4058763,2024-12-19T08:51:00+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрБашкортстан финанс министры Лира Игътисамова Корылтай депутатларына алдагы өч ел өчен бюджет өлгесен тәкъдим иткән. Бу хакта ""Коммерсантъ""яза. Министрлыкта яңа елга ""курку белән"" керүләрен искәртәләр. Мәскәү биргән финанс ярдәме, субсидияләр һәм субвенцияләр белән бергә 2024 елда Башкортстан керемнәре 289 млрд сумны тәшкил итәчәк. 2025 елда - 285,8 млрд сум, 2026 елда - 288,2 млрд сум дип фаразлана. 2024 елда чыгымнар 299 млрдны тәшкил итәчәк, 10 млрд сум дефицит булуы бар. Лира Игътисамова сүзләренчә, федераль бюджеттан биреләсе акчалар әлегә төгәл түгел, Русия думасы аларны беренче укылышта гына раслады һәм аларга төзәтмәләр кертелергә мөмкин. Әмма ул республика һәм федераль бюджет акчаларына тормышка ашырылган аерым проектларга бүленәсе акчаларның кимүен көтәбез дигән. Башкортстан бюджет оешмаларында эшләүчеләргә хезмәт хакы түләү өчен 130 миллиард сумлап акча тотачак. Минималь хезмәт хакын арттырулары сәбәпле, моңа өстәмә финанслау кирәк булачак.2024 елда мәгарифкә 100 миллиард сумнан артык, сәламәтлек саклауга - 114 миллиард сум бүлмәкчеләр. Муниципалитетларга финанс ярдәме өчен 97,3 миллиард сум, юл фондына 29,9 млрд сум каралган. Уфаның 450 еллыгына әзерлек кысаларында объектлар төзелеше тәмамланганнан соң, 2025 һәм 2026 елда мәдәният, физкультура һәм спорт өчен биреләсе акчалар нык кимиячәк. ""Зелёные"" фракциясе вәкиле Руфинә Шәһәповаэкологиягә чыгымнарны арттыруны сораган. Әйләнә-тирәне саклауга ниятләнгән 600 млн сум белән ""экология турында сөйләп тә тормаска була"", дигән ул. Шулай да Лира Игтисамова якындагы елларда иң әһәмиятле юнәлеш - Украинадагы сугышта катнашучыларга һәм аларның гаиләләренә, аннексияләнгән төбәкләргә ярдәм дигән. Бу максатлар өчен 7,5 млрд сум каралган. ""Татарстандагы кебек бюджетка: 500 млрд сумга ирешә алгач, ул чакта күп әйбер мөмкин булыр бәлки. Әмма керемнәр өстендә эшләргә кирәк"", дигән ул. Шулай ук Игътисамова финанс министрлыгы бюджетны һәр ел ""зур курку белән"" әзерләвен әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Куркып кына"". Башкортстан финанс министрлыгы 2024 елга республика бюджетын тәкъдим итте",Яңылыҡтар,2074,https://www.azatliq.org/a/32675830.html,2023-11-08T08:06:58+00:00
"Уразавыл күренешеТүбән Новгород өлкәсе Кызыл Октябрь районының үзәге булып торган Уразавылда быел Сабантуйны үздырмаска булганнар. Бу турыда район идарәсенең рәсми белдерүендә әйтелә. Коронавирус эпидемиясе, өлкәдә кертелгән үзизоляцияләнү һәм югары әзерлек тәртибе сәбәпле, Кызыл Октябрь районында вирус белән килеп туган катлаулы хәл аркасында, район итәкчелеге һәм оештыру комитеты быел традицион милли Сабантуй бәйрәмен уздырмау хакында карар кабул иттедиеләрәсми хәбәрдә. Түбән Новгород өлкәсендәге татар авылларының күпчелегендә коронавируслы авыру очраклары теркәлгән. Уразавыл алар арасында иң нык зыян күрүче. 1 июньгә монда 41 кешедә яңа вирус расланган. Шулар арасыннан икесе – үзәк район хастаханәсе табиблары, алар вирусны авыруларны дәвалаган вакытта йоктырган. Хәзерге вакытта Уразавылда карантин тәртибе кертелгән. Татар авыллары күп булган Сергач районында да коронавирус тарала. Узган атнада андый очраклар саны кискен артты. Вирус бер тәүлектә 35 кешедә табылды. Район башлыгы Олег Радаевбелдергәнчә, вирус районда бер зур оешмада таралган. Аның кайсы оешма икәне әйтелмәде. Сергач Почтасы оешмасында да 129 кешенең анализлары коронавируска тикшереләчәге хәбәр ителде.1 июньгә алынган мәгълүматка караганда, хәзер Сергач районында -19 барлыгы 132 кешедә, Кызыл Октябрь районында 156 кешедә расланган. Узган атнада бу районнарда коронавирустан тагын биш кеше үлде. Шуларның икесе – Актүк һәм Пицә татар авылларыннан өлкән яшьтәге хатын-кызлар. Пицә танылган татар тренеры Зиннәтулла Биләлетдиновның туган авылы буларак та билгеле. Татар авылларында вирус йоктыручылар саны да арта. Узган атнаны татарлар яши торган Уразавылда - 13, Олы Ырбишчада - сигез, Каргада - ике, Мөтеравыл (Андреевка), Кучкай Пожары, Яндавищча, Пицә, Атяравыл, Кече Рбышча авылларында коронавируслы берешәр авыру өстәлде. Хәзерге вакытта Түбән Новгород өлкәсендәге 34 татар авылының егерме бишендә коронавирус табылган. Илдәге эпидемиология хәлләре торышы аркасында Чуашстан татарлары сабан туе да башка вакытка күчерелде. Бәйрәм 29 май көнне булырга тиеш иде. Ул Урмай авылында төрки халыкларның традицион Урмай зәлидә фестиваленең гала-концерты белән башланып китеп, 30 май көнне республика Сабан туе булып узарга тиеш иде. Бәйрәмнең көне күчерелү турында Чуашстан татарларының милли-мәдәни мөхтәрияте хәбәр итте. Хәбәрдә бәйрәмнең яңа датасы әйтелми. Петербурда ел саен була торган Сабантуй да билгесез вакытка кичектерелә. Бәйрәмне уздыру комитеты шундый карарга килгән. Сәбәбе – коронавирус аркасында чикләүләр кертелү. Мәскәү өлкәсе сабан туе да узмаячак, аны киләсе елга күчерергә карар бирелгән. Мәскәү өлкәсе сабан туе Красногорски шәһәрендә 14 июньдә узарга тиеш иде. Элегрәк Вашингтон татарларының оешмасы да 2020 елның Сабантуй бәйрәмен соңрак вакытка кичектерде. Бу бәйрәмгә әзерлек эшләре кыштан бирле алып барылган булган. Сабантуй 19 апрель көнне Вашингтонда үтәргә тиеш булган. 21 март АКШның Флорида штатында да Сабантуй булмый калды. Ул да киләсе елга күчерелде.",Коронавирус таралу сәбәпле быел Уразавылда Сабантуй булмаячак,Яңылыҡтар,2973,https://www.azatliq.org/a/30648458.html,2020-06-02T12:16:28+00:00
Как поживают ребята из Белгородской области в лагере «Орлёнок» Илишевского района - разузнал министр образования  и науки РБ Ильдар Мавлетбердин.,Как поживают ребята из Белгородской области в лагере «Орлёнок» Илишевского района?,Яңылыҡтар,145,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-25/kak-pozhivayut-rebyata-iz-belgorodskoy-oblasti-v-lagere-orlyonok-ilishevskogo-rayona-3742266,2024-04-25T11:47:34+00:00
"Ишембай ҡала суды урындағы ҡатынға ҡарата енәйәт эше буйынса хөкөм сығарҙы. Ул эскән килеш автомобиль йөрөтөүҙә ғәйепле тип табыла, быға тиклем дә шундай уҡ енәйәт ҡылған булған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тамағын тыя алмаған икән,Яңылыҡтар,356,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-16/tama-yn-tyya-alma-an-ik-n-4540263,2026-01-16T18:00:00+00:00
"Котрагка һәйкәлСамар өлкәсендә Бөек Болгар дәүләтенең башлыгы Кубрат ханның улы Котрагка куелган һәйкәле сүтелергә тиеш. Мондый карарны 27 мартта Самар өлкәсе Арбитраж мәхкәмәсе чыгарган. Карар үз көченә кергәч, һәйкәлне бер ай эчендә куелган урыныннан алырга кирәк булачак. Самарның ""Туган тел"" әмгыяте президенты Ильяс Шәкүровһәйкәлне Котраг бу ирләрдә беркайчан да яшәмәгән дип сүттерәләр дип зарлана, моны сәяси карар дип саный. Самарда солдат Швейк һәм Дядя Степага һәйкәл куелган, ә алар гомумән, беркайчан да булмаган затлар ди ул. ""Бу беркемне дә борчымый. Аерым кешеләрнең коррупцион яки сәяси карары, —дигән Шәкүров ""Бизнес Онлайн""га. — Һәйкәлгә Болгарстан кешеләре акча ыйды, алар аны Татарстанга китерде, әмма анда кискен баш тарттылар. Без монда һәйкәлне кабул иттек, куйдык, хәзер Котрагны моннан да чыгаралар"". Дөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Данис Шакировәлеге объект конгресс белән килештерелмәде дигән журналистларга.2023 елның 12 гыйнварында Самар өлкәсенең Ширяево авылы янында (Жигулевски шәһәр округына карый) Бөек Болгар дәүләтенең башлыгы Кубрат ханның улы Котрагка һәйкәл куелды. Риваятьләр нигезендә, ул болгарларны Идел буена китергән дип санала. Һәйкәлнең авторы — Болгарстан сынчысы Дишко Дишков. Сынны ясау чыгымын Болгарстан ягы — эшкуар Ивелин Михайловүз өстенә алган. Моңа кадәр Кубратның башка улы — Альцекка өч метрлы һәйкәл Италиядә куелган иде. Альцек нәкъ шушы урыннарда үз кабиләсе белән төпләнеп утырган дип санала. Шундый юл белән Идел буенда да болгарларның эзен күрсәтергә теләгәннәр. Һәйкәлне Самар өлкәсендә урнаштыру артыннан ""Болгар мирасы"" мәдәни-агарту фонды итәкчесе Гомәр Батыршинйөргән. Ул Идел елгасы буенда махсус урын таба, ирлекне төзекләндерә, юл чыгымнарын түли һәм, Азатлыкка 2023 елда әйтүенчә рөхсәт алу кәгазьләрен алуга да ирешә.2023 елда Санкцияләр сәбәпле, һәйкәлне Русиягә китертү үзе бер зур кыйсса булды ди. Сынны Төркия һәм Грузия аша Русиягә алып чыга алмаганнар. Нәтиәдә, ул Самар төбәгенә Иран һәм Азәрбәйан аша килеп иткән. ""Ике ай ярым вакыт юлга китте"", дип искә ала ул. Батыршин аңлатуынча, әлеге низаг артында ""уйлап чыгарылган аргументлар"" ята. Ул һәйкәлне ""Самарская луга"" милли паркы итәкчесе белән алдан килештереп куйдырткан. Шулай да, һәйкәл парк чигендәге муниципаль ирнең ""биш метрлык кишәрлегенә кереп"" урнаштырылган булып чыккан. Шуннан соң хакимият белән проблемнар башланды ди ул. ""Һәйкәлне куеп бер атна узганнан соң Жигулевски мэрыннан шалтырату булды. Ни өчен сез рөхсәт алмыйча һәйкәл куйдыгыз диде ул. Безнең рөхсәт бар дип аңлаттык. Ул һәйкәл безнең ирдә тора дип әйтте. Бу 5 метр ир кишәрлеге. Ярый, шуннан соң без рөхсәт алыр өчен документлар ыя башладык. Һәм кинәт кенә мэр үзенә чакыртып, Ак йортта (Губернатор идарәсендә) канәгатьсезлек белдерәләр һәм сезгә рөхсәт бирмәскә кушалар дип әйтте. Монда Татарстанның эзе дә күренә. Мөгаен, Мәскәүдән республикадан сайланган депутаттан шалтырату булган. Янәсе, Татарстанда куярга рөхсәт ителмәгән һәйкәлне Самарда куйгансыз, проблемнарың булуың бар, дип әйтте бер танышым. Шуннан соң һәйкәлне рәсмиләштерергә рөхсәт итмәделәр. Жигулевски мэриясе бездән сынны алып куюны сорый. Мин алардан һәйкәлне алып кую турындагы документны бирегез дип сорадым. Гомумән, хәзер моны башкару мөмкин эш түгел, чөнки анда керерлек юл юк. Безгә мэрия бернинди документлар бирмәде, шул арада әмәгатьчелек үз фикерен белдерә башлады. Күпчелек кеше бу һәйкәлне хуплап чыкты. Шул йогынты ясадымы — хәзер вазгыять тынычланып калды"", дигән иде ул ике ел элек. Батыршин һәйкәлне рәсмиләштерү эше туктап калган хәлдә диде. Моңарчы хакимият аларны ""дустанә булмаган ил"" белән эш итүдә дә гаепләгән булган. ""Беренче аргумент дип һәйкәлнең дустанә булмаган илдә ясалуы әйтелде. Соңрак эчке эшләр департаменты бу хакта әйтүдән туктады. Һәйкәл бит биш ел элек үк эшләнгән иде. Алар безгә Русия тышкы эшләр министрлыгы шундый хат юллады диделәр. Мин Мәскәүдә министрлыкка мөрәәгать иттем, ләкин бер ни дә табылмады. Баксаң, Самарда Русия тышкы эшләр министрлыгының бүлеге бар икән. Алар ни өчен һәйкәл куйдыгыз дип хакимияткә сорау юллаган булган. Шулай да күптән түгел Болгарстандагы бер русофил Николай Малиновның Мәскәүдә чыгыш ясавыннан соң, бу ""дустанә булмаган ил"" дигән сорауны күтәрми башладылар. Димәк, бу куертылган мәсьәлә булып чыга"", ди ул. Ни өчен һәйкәл өчен нәкъ шушы урын сайланды, дигән сорауга ул: ""Бу урында Болгар дәүләтенең көньяк чиге булган һәм 3 метрлы барс куелган. Без аны ике тапкыр куеп, ике тапкыр алырга мәбүр булдык. Өченче тапкыр урнаштырдык. Без бу урында татар мәктәбе укучыларын китереп, тарих дәресе үткәрә идек, тирә-юньне төзекләндереп килдек"", дип авап кайтарды ул. Әйтергә кирәк, үз вакытында Котрагка һәйкәлне Болгарда куярга теләгәннәр, ләкин биләмәләр ЮНЕСКО карамагында булу сәбәпле куелмаган диелде. Соңрак Татарстанның Тәтеш районында урнаштыру турында сүз барды, әмма бу датормышка ашмады. Гомәр Батыршин фикеренчә, ""Татарстанда һәйкәл куюга ачыктан-ачык каршы чыгучы да, әмма рөхсәт итүче дә булмады"". Республикада аны куюга каршы Русия думасына Татарстаннан сайланган депутат, ""Яңарыш"" фондының элекке башкарма мөдире Татьяна Ларионовабулды ди ул. Шулай да бәхәстә Батыршинны Татарстан галимнәре яклап чыккан. Татарстан Фәннәр академиясенең ул вакыттагы президенты Мәкъзүм Сәлахов Жигулевски мэры исеменә һәйкәл куюны хуплауны сорап хат (хатның күчермәсе Азатлыкта да бар) юллаган. Шул ук вакытта Батыршин Татар конгрессыннан ярдәм булмавын әйтте. ""Татарстанда Дөнья татар конгрессының Самардагы бүлеге — ""Дуслык"" оешмасы итәкчесе конгресстан хат алыйк дип әйткән иде. Әмма Казаннан ярдәм булмады, чөнки конгрессның ""тегесе кирәкми, бусы кирәкми"" дигән позициясе бар. Алар болгарчылыкны да кире какмый, ләкин бик сакчыл эш итә"", ди ул. Шулай да һәйкәлгә каршы кампания дәвам итә. Самардагы төбәк тарихын өйрәнүче Александр Назаров Котрагка һәйкәл куелуның канунилыгын тикшерүне сораган. Жигулевски мэры Илья Сухихһәйкәлнең кире сүтелүен дәкире какмаган. Гомәр Батыршин һәйкәлне кире сүтәргә ыенмавын әйткән иде, чөнки, аныңча, Самар ирләренә Котраг һәм болгарлар үсеш китергән. ""Мин һәйкәлне кире сүтмәячәкмен. Үзләре нәрсә эшләргә тели, шуны эшләсен. Без анда брусчатка әйдек инде"", диде ул. Парк проектыАлга таба агачлар утыртырга, төзекләндерергә, зыялыларны, татар мәктәбе укучыларын чакырырга теләвен дә әйтте ул. Парк проектыТарихчы Фаяз Хуинтарихи документлар белән Котрагның Урта Идел буена килүе расланмаса да, моны инкарь итәргә ярамый дип белдерде 2023 елда. ""Кубрат ханның биш улы була. Шул улларының өчесе — Аспарух, Кубер, Альцекның исемнәре риваятьләрдә генә түгел, көнбатыш елъязмаларында да сакланып калган. Аспарух Дунайга китеп Болгар дәүләтен төзи. Куберның исеме Паннония, яки хәзерге Маарстан территориясендә телгә алына. Өченче төпчек улы Альцек Италиянең төньягында төпләнеп кала. Кубратның ике улы — Баян һәм Котраг риваятьләрдә генә телгә алына. Баян Бөек Болгар дәүләтендә утырып кала һәм соңрак төрле сәбәпләр аркасында күченергә мәбүр була. Бүген Кавказдагы балкарлар борыңгы бабаларын Баяннан булган дип исәпли. Котраг риваятьләрдә генә телгә алынса да, без аны булмаган дип әйтә алмыйбыз. гасыр — тынгысыз вакыт. Хәзәрләр Кубрат-ханның дәүләтен имерә. Менә шул вакыттан соң без Котрагны Урта Иделгә киткән дип саныйбыз. Элегрәк болгарларның Идел буена күчеп утыруы гасыр урталарында булган дип санала иде. Тәтеш районындагы Олы Тархан зиратын иң борыңгы каберстан дип белә идек. Ул 1950-60 елларда археологлар тарафыннан өйрәнелде. Шулай да, 1980 нче елларда Самар өлкәсендә болгарларның тагы да борыңгырак каберләрен таптылар. Алар гасыр ахыры — гасыр башына карый. Борыңгы болгарларның каберләре Самар һәм Сембер өлкәләрендә бар. Мондый типтагы зиратлар әлегә Татарстанда табылмаган"", диде ул ике ел элек. Тарихчы Самар өлкәсендә Котрагка һәйкәл кую урынлы ди. ""Котраг риваятенең асылы чынбарлыкка нигезләнгән дип уйлыйм. Шуңа күрә Самарда Котрагка һәйкәл кую - актуаль мәсьәлә. Аларга афәрин диясе генә кала. 1223 елда монгол-татарлар урысларга каршы сугышып аларны иңә. Шуннан соң шул ук елны алар болгарлар белән очраша. Бу Самар өлкәсенең (игүле) Жигули таулары янында була"", ди ул. Фаяз Хуин әлеге һәйкәл Татарстанның Тәтеш районында урнаштырылырга тиеш булганын раслады. Ләкин билгесез сәбәпләр аркасында — әллә ""безнең итәкчеләр рөхсәт бирмәдеме"" — һәйкәл куелмады. Этнолог Дамир Исхаковмондый һәйкәлләр куюны алга сөргән Болгарстан бизнесменнары һәм әмәгать эшлеклеләре болгар фашистларына караган ""уң хәрәкәт"" белән бәйле дип саный. ""Русиядә мондый һәйкәлләр куярга ярамый. Аларда Бөек Болгарстан идеологиясе, ә без моны хупламыйбыз. Без болгарлар Идел буе татарларын формалаштыруда катнашкан дигән фәнни карашны гына кабул итәбез. Без аларның ролен таныйбыз, ләкин тарихи чынбарлык башка төрле булган. Шуңа күрә мин Самар өлкәсе хакимияте карарын хуплыйм"", дигән Исхаков ""Бизнес Онлайн""га.2022 елда Чуашстанның Шемурша авылында Котрагка һәйкәлачылды. Аны сынчы Николай Кондракшинясаган. Чуаш активистлары үзләрен Котрагның һәм болгарларның варислары дип саный. ""Котраг Идел буе Болгарына беренче нигез салучы булып санала. Шунлыктан безнең бабаларыбыз Идел буена килеп урнашкан. Бу чуаш халкы өчен мөһим фигура, шуңа да һәйкәлне кую зур әһәмияткә ия"", дип белдергән иде активист Галина-Айпике Григорьева. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Рөхсәтсез куелган"". Самарда мәхкәмә Котраг һәйкәлен сүтү карарын чыгарды",Татарстан,9321,https://www.azatliq.org/a/33368804.html,2025-04-03T06:56:49+00:00
"Әлеге проектны 14 ноябрьдә Казанда узган матбугат очрашуында мөфти Камил хәзрәт Сәмигуллин тәкъдим итте. Канал аша татар теле дәресләре башлап өйрәнүчеләр өчен бирелә, аны татар теле белгечләре тулыландыра. ""Кесә ярдәмлеге"" сүз байлыгын арттырырга, әзер фразалар ятларга, әйтелешне камилләштерергә, гади әңгәмәләрдә катнаша алырлык итеп татар телен өйрәнергә мөмкинлек бирә. Дәресләр көн саен төрле темаларга, тормыштан алынган хәлләргә бүленеп бирелә. Каналга адресы белән язылырга мөмкин. Моннан тыш, һәм системнарында файдалану өчен Диния нәзарәте ""Татар сүзе"" дип исемләнгән әсбап та булдырган иде. Татар теленең мобиль аңлатмалы сүзлеге көненә бер татар сүзе ибәреп, аның мәгънәсен аңлата. ""Татар сүзе"" мобиль кушымтасын ясаганда, ""Гарәпчә-татарча-русча"" алынмалар сүзлеге кулланылды, диелә. Кушымта оффлайн да эшли ала. Матбугат очрашуында шулай ук ""Хузур ТВ"" мөселман телеканалы интернет челтәрендә декабрь аенда тәүлек дәвамында эшләүгә күчәчәк, дип хәбәр иттеләр. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Татарстан мөфтияте е-да татар теленә өйрәтү каналы булдырды,Яңылыҡтар,1041,https://www.azatliq.org/a/28853502.html,2017-11-14T12:26:41+00:00
"Сергей Аксенов. Русия аннексияләгән Кырымның итәкчелеге төбәктә коронавирус пандемиясе аркасында кертелгән чикләүләрне вакытлычагамәлдән чыгарган. Бу Кырымның Русиягә кушылуына иде ел тулу белән бәйле чараларны уздырырга мөмкинлек булсын өчен эшләнгән. Кырымның Русия билгеләп куйган башлыгы Сергей Аксеновпандемия белән бәйле чикләүләр турындагы боерыгына үзгәрешләр керткән. Үзгәрешләргә ярашлы, Кырымда киңкүләм чаралар уздыру рөхсәт ителә. Аерым алганда, ""Төнге бүреләр"" мотоклубы оештырган чаралар, юнармия отрядлары һәм кадет сыйныфлары чыгышын карау чаралары рөхсәт ителгән. Моннан тыш, ирле үзидарә органнары да үз чараларын оештыра ала диелә. Моңа кадәр Кырымда халык алдында уза торган, эшлекле, спорт, мәдәният һәм күңел ачу чаралары тыелган иде. Бары профессиональ спортчылар катнаша торган ярышлар һәм башка берничә төр чара гына рөхсәт ителде, аларда катнашучылар саны чикләнде. Русия Кырымны халыкара каруннарны бозып 2014 елда аннексияләде. Пандемия башыннан ярымутрауда, рәсми саннарга карый, 36 676 кеше яңа төр коронавирус йоктырган, 1001 кеше үлгән. Кырымда коронавирус чикләүләре башка төбәкләргә караганда күпкә кырысрак булды, аерым алганда, 2020 елның язы һәм әендә Русиянең башка төбәкләреннән килүчеләрне махсус урыннарга ибәреп, 14 көн карантин узарга мәбүр иттеләр. Кырым референдумы 2014 елның 16 мартында уздырыла. Тавышка ике сорау куела: Рәсми нәтиәләргә күрә, тавыш бирүдә сайлаучыларның 83,10 катнашкан. Шуларның 96,77 беренче вариантны (Русиягә кушылу) сайлаган. Икенче вариант (Украинада калу) өчен 2,51 тавыш биргән. Референдум халыкаракануннарны бозып үткәрелә. Дөнья илләрнең күбесе аның нәтиәләрен танымый. Русия референдум нәтиәләренә таянып Кырымның Мәскәү тарафлы итәкчеләре белән Кырымның Русиягә кушылуы турында килешү имзалый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырым референдумын бәйрәм итәр өчен коронавирус чикләүләре алынган,Яңылыҡтар,2017,https://www.azatliq.org/a/31153156.html,2021-03-16T07:45:56+00:00
"Ғүмере бик иртә өҙөлгән затлы уҙаман - Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған металлургы Фәнгиз Зәйтүновтың рухы шат булһын! Уның иҫтәлегенә ойошторолған ярыш теүәл ун сәғәт буйына барһа ла, хоккейсыларҙың сәме, дәрте, ярһыуы тамсы ла кәмемәне. Шәп тамаша бер кемде лә битараф ҡалдырманы, ойоштороусыларға ла, уйынсыларға ла мең рәхмәт! Шулай уҡ милли яндан уҡ атыу буйынса ярыш ойошторған Таһир ағай Нәбиуллинға ла ҙур рәхмәт! Күбәләк ырыуы мосолмандары әҙерләгән приздар иң мәргәндәргә тәтене! Балапандарҙың берҙәмлеге, татыулығы, ҡунаҡсыллығы хайран итте. Шул тиклем дә матур халыҡ йәшәй был төбәктә, күҙ теймәһен! Фото һәм видео: ""Балапан"" хоккей клубы.","Ура-а! ""Балапан"" - еңеүсе!",Яңылыҡтар,658,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/ura-a-balapan-e-e-se-4569525,2026-02-08T21:45:00+00:00
"– Статистика буйынса һуңғы 20-30 йыл эсендә иң йыш осрағаны – тын юлдары ауырыуҙары. Унда киҫкен респиратор вирус инфекциялары, пневмониялар, аллергиялар ҙа инә. Икенсе урында гастрит, ашҡаҙан-эсәк сирҙәре тора. Артабан тән йәрәхәттәре һәм паразитар инвазиялар килә. Экологик хәлдәр ҙә, йәшәү рәүешенең үҙгәреүе лә, ризыҡ сифаты түбәнәйеүе лә ауырыуҙарҙың күбәйеүенә сәбәпсе. Шул уҡ ваҡытта технологияларҙың үҫеше һөҙөмтәһендә сирҙәрҙе аныҡлау, ваҡытында күреп ҡалыу мөмкинлеге арта. Имсәк балалар араһында ла тын юлдары сырхауҙары йыш осрай. Артабан атопик дерматит кеүек тире ауырыуҙары һәм ашҡаҙан-эсәк юлдары сирҙәре килә. Баҡсаға барғас, аралашыу даирәһе киңәйә, бәләкәстәр сәсәк, һыу сәсәге кеүек балалар инфекциялары эләктереүсән. Шулай уҡ һыуыҡ тейә. Балалар учреждениеларында төркөмдәрҙе инсоляциялау яҡшы һөҙөмтә бирә. Календарға ярашлы профилактик прививкаларҙы ваҡытында башҡарып барыу зарур. Мәктәп йәшендә терәк-хәрәкәт аппараты ауырыуҙары йыш осрай, сколиоз, күрәшлек, нервы-психик тайпылыуҙар өҫтәлә. Был ауырыуҙарҙы нисек иҫкәртеп була һуң? Дөрөҫ мебель, яҡты лампа һайлау, дәрес әҙерләү өсөн уңайлы, тыныс урын булдырыу мөһим. Быларға сыныҡтырыуҙы, уҡыу әсбаптарын дөрөҫ һайлауҙы ла өҫтәйек. – Мәктәп уҡыусылары йыш ҡына башы ауыртыуға, хәле юҡлыҡҡа зарлана. – Балаға уҡыуҙан тыш та байтаҡ эмоциональ, интеллектуаль йөкләмә ята. Контроль, өйгә эштәр, тиҫтерҙәре менән аралашыу, түңәрәктәргә йөрөү – былар барыһы ла тығыҙ графикка теҙелә. Бәләкәстәр дөрөҫ кенә итеп көнөн ойоштора белмәй әле. Шуның өсөн дә был тәңгәлдә атай-әсәйҙән ярҙам кәрәк. Шуны ла иҫәптә тотоғоҙ: ял өсөн дә мотлаҡ ваҡыт ҡалырға тейеш. Баланың башы һирәкләп ауырта икән, уны иҫкәртеп була. Арыу, йоҡо туймау, стресс кисереү, уҡыу процесын дөрөҫ ойоштормау сәбәпсе булырға мөмкин. Әгәр был хәл даими ҡабатланһа, етди сәбәп булыуы ла бар. Асыҡлау өсөн көндәлек алып барырға кәңәш итәм – хәлдең ниндәй ваҡиғаларға бәйле икәне шунда уҡ күренер. Баланың йоҡоһо туйһын, дөрөҫ туҡланһын, бигерәк тә иртәнге ашты ҡалдырмаһын, физик әүҙемлек тураһында ла онотмаҫҡа кәрәк. Парта, өҫтәл артында дөрөҫ ултырыу мускулдарҙы көсөргәнештән һаҡлай. Етерлек һыу эсеү, гаджеттар менән оҙаҡ ултырмау. – былар береһе лә яңылыҡ түгел, әммә мотлаҡ ҡағиҙәләр. Гөлшат Ҡунафина әңгәмәләште",Балалар һаулығы һағында,Аңлатма,2253,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/balalar-auly-y-a-ynda-4493791,2025-12-04T16:47:00+00:00
15 мая 2025 года в городе Уфа пройдет конференция «Закупки-2025». Организатором конференции выступает Государственный комитет Республики Башкортостан по конкурентной политике при участии ЭТП «Фабрикант» и ООО «Агрегатор торгов малого объема».,В Башкортостане состоится конференция «Закупки-2025»,Йәмғиәт,242,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-23/v-bashkortostane-sostoitsya-konferentsiya-zakupki-2025-4210275,2025-04-23T17:12:25+00:00
"– Һеҙҙең бала саҡта Ҡыш бабайҙар булдымы? – тип һораным иң тәүҙә. – Ҡыш бабай менән тәүге осрашыуым уҡырға төшкәс булды. Мин 1-се класты бөткәнсе Тирмән ауылында йәшәнек. Башланғыс мәктәп булды. Дүрт класта бөтәһе 10-12 бала уҡығандыр, беренселә мин бер үҙем генә инем. Мәктәпкә шыршы ҡуйып беҙгә байрам үткәрҙеләр. Ҡыш бабай тоғонан тәмлекәсте шунда тәүгә тәмләнем, – тип алыҫ бала саҡ хәтирәләрен һүтте геройым. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бала сағы гел татлы иҫтәлектәрҙән генә тормай Иҙрис Әсхәл улының. Малай дүрт йәшлек сағында атаһы үлә. 24 йәшендә генә тол ҡалған әсәһенең ҡулында береһенән-береһе ваҡ өс бала – иң өлкәненә алты йәш,  дүртенсеһе – ҡарында. Хатта, уны йәлләп, кешеләр бер үҙеңә ауыр бит, берәүһен булһа ла балалар йортона бир, тип кәңәш итә. «Һәм гелән күҙҙәре миңә төбәлә торғайны: кесе туғандарым ныҡ бәләкәй, ә апайым әсәйемдең төп ярҙамсыһы. Беҙҙең беребеҙҙе лә үҙенән айырырға теләмәгән әсәйем шул кешеләрҙең һүҙенә бирелеп ҡуймаһын тип ҡурҡа торғайным. «Детдом» һүҙен йыш телгә йыш алған бер инәйҙе яратманым», – тип дауам итте ул хәтирәләрен. Иҙрис 2-се класҡа барған йылды ғаилә Асҡарға күсеп килә. Ә инде 5-се класҡа ул Өфөгә музыкаль тәрбиә биреү мәктәп-интернатына (хәҙер Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге гимназия) уҡырға бара. – Артыҡ музыкаль һәләттәр менән айырылып торғандарҙан түгел инем. Баш ҡаланан килгән белгестәр тулы булмаған йә күп балалы ғаиләләрҙән балаларҙы һайлап алды. Иптәшем Марселдең: «Әйҙә, барайыҡ! Хәтәр шәп интернат икән, унда велосипед та бар, асфальтта йөрөйҙәр, ти! » – тип тел шартлатып һөйләүенә ҡыҙыҡтым. Асфальт буйлап велосипедта йөрөргә яҙманы. Уҡыуы ауыр, тәртип ҡаты ине. Хәрби оркестрҙар өсөн музыканттар әҙерләүгә йүнәлтелгән мәктәп-интернат ине ул ваҡытта. Бындай уҡыу йорттары бөтә Союз буйынса 15 кенә булған. Иң үҙәккә үткәне «дедовщина» ине. Барған ыңғайы туҡмаҡты әҙ алманыҡ. Илап хат яҙған иптәшемде әсәһе алып ҡайтып китте. Ә мин ҡалдым. Баҡтиһәң, Марселдең әсәһе беҙгә лә барған булған. Әсәйем: «Улай булғас, Иҙристе лә алып ҡайтығыҙ инде, иртәгә берәйһенән юллыҡ аҡса эҙләп биреп ебәрермен», – тип тороп ҡала. Һәм кемдәндер бурысҡа биш һум алып, китап араһына һалып тора. Апайым ул китапты сумкаһына һалып, мәктәпкә алып китә. Ҡыҫҡаһы, бер 5 һум бөтә тормошомдо хәл итте. Ул мәлдә илап тороп ҡалһам да, яҙмышымдың шулай яҙылыуына рәхмәтлемен. Музыкаль тәрбиә биреү мәктәп-интернаты ғүмерлек яратҡан һөнәремә юл башы булды, – тип һөйләй мәктәптән һуң уҡыуын сәнғәт институтының музыка факультетында дауам иткән, оркестр бүлеген тамамлап, хеҙмәт юлын Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының симфоник оркестрында башлаған, район мәҙәниәт бүлеге саҡырыуы буйынса 1980 йылда Асҡарға музыка мәктәбенә эшкә ҡайтҡан, шул мәлдән райондың тынлы оркестрын да етәкләгән, оҙаҡ йылдар мәҙәниәткә тоғро фиҙаҡәр хеҙмәте «Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем менән билдәләнгән Иҙрис Сәғәҙәтов. Гөлнара КҮСӘРБАЕВА, Әбйәлил районы. Мәҡәләне тулы килеш ""Тамаша"" журналының яңы декабрь һанында уҡырһығыҙ. Журналға яҙылырға онотмағыҙ, дуҫтар! 13 декабргә тиклем ҙур ташлама менән яҙылыу бара.",Ҡыш бабай малай саҡта.,Мәҙәниәт,3067,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-12-06/ysh-babay-malay-sa-ta-4496413,2025-12-06T18:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИрләрне көчләүнең 262 очрагы, хатын-кызларны – 104, кыз балаларны – 10, малайларны көчләүнең 2 очрагы теркәлгән, диелә. БМОның Украинада кеше хокукларын күзәтү миссиясе 2022 елның 24 февраленнән 2024 елның 31 августына кадәр сугыш белән бәйле булган 376 енси көчләү очрагынтеркәгән. Миссия мәгълүматынча, бу очракларның яртысыннан артыгы әсир итеп алынган ирләргә кагыла. Аларны Русия ирләрендә яки басып алынган ирләрдә әфалауларга дучар иткәннәр. Ирләрне көчләүнең 262 очрагы, хатын-кызларны – 104, кыз балаларны – 10, малайларны көчләүнең ике очрагы теркәлгән, диелә. Миссиядә хәтерләтүләренчә, сугыш белән бәйле енси көчләүләр – кеше хокуклары, һуманитар һәм инаять хокукы өлкәсендә халыкара хокукны бозу булып тора. енси көчләүдән зыян күргән украиннарның күбесе бу хакта сөйләргә әзер, дилә. ""Бу дәлилләр – гаделлек урнаштыру, гаеплеләрне аваплылыкка тарту һәм бу явызлыкның алга таба да таралуына юл куймау өчен төп рольне уйный"", диелә матбугат хәбәрендә. Әле 2022 елның сентябрендә үк БМОның Украина буенча тикшерү комиссиясе рәисе Эрик Мёсе Русия хәрбиләре кылган сугыш инаятьләренә дәлилләр күп ыелдыдип белдерде. Мондый теркәлгән инаятьләр арасында әзалап үтерү, әфалаулар, енси көчләүләр һәм балаларга каршы инаятьләр, торак пунктларны көчле һөүмнәргә тотулар бар. ""Настоящее Время""исәпләүләренчә, Русия бәреп кергәннән бирле Украина сугыш инаятьләре һәм дәүләт иминлегенә каршы инаятьләр турында 170 меңгә якын инаять эше ачкан. Бу эшләрнең күпчелеге (143 мең 906 сы) сугыш кануннарын һәм гадәтләрен бозу белән бәйле. Моңа мәсәлән әсирләр яки сивилләргә рәхимсез мөнәсәбәт, халыкара хокук тыя торган корал куллану керә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","БМО миссиясе Украинада сугыш башланганнан бирле 376 көчләү очрагы булуын ачыклаган, зыян күрүчеләрнең күбесе — ирләр",Яңылыҡтар,1792,https://www.azatliq.org/a/bmo-missiyase-ukrainada-sugish-bashlangannan-birle-376-kochlau-ochragi-buluin-achiklagan-ziyan-kuruchelarneng-kubese---irlar/33216052.html,2024-11-26T09:31:45+03:00
"Мордовия адвокаты Марат АшимовфикерләрТатарстан адвокаты Руслан Нәгыевакча белән бәйле хәрәмләшүдә (Русия инаять кодексының 159 нчы маддәсе 2 нче өлеше) шикләнеп тоткарланган Мордовия адвокаты Марат Ашимовның инаять эше нечкәлекләрен аңлатканвидео чыгарды. Ул башка адвокатлар белән бергә үзе дә Ашимовны яклауда катнашуын әйтә. Аның сүзләренчә, Ашимовны шартлы рәвештә вакытыннан алда иреккә чыгару белән бәйле бер мәсьәләне канунсыз хәл иткән өчен 200 мең сум акча алмакчы булуда шикләнәләр. ""Маратка бу мәсьәлә белән мөрәәгать иткән мөштәри үзе дә - инаять кодексының 159 нчы маддәсе нигезендә хөкем ителгән кеше, әмма 4 нче маддә нигезендә. Ул финанс пирамидасы оештыруда гаепле дип табылган. 50 млн сум зыян китергән дип фаразлана, аны 2,5 елга ирегеннән мәхрүм иткәннәр"", дип сөйли Нәгыев. Нәгыев әйтүенчә, әлеге кеше Мордовия адвокаты Марат Ашимовка ярдәм сорап мөрәәгать итә, ә Ашимов адвокат гонорарының бәясен 200 мең сум дип билгели. Юридик ярдәм күрсәтү турында килешү төзеп, мөштәрие янына килә. ""Әмма бу кеше, әлегә аның исемен атамый торам, ""мин сиңа ышанам"" дигән сүзләр белән, бу килешүне имзалаудан баш тарта, акчаларны болай гына бирә. Соңыннан ачыкланганча, бу акчаларга тамга салынган булган. Бу инаять эше - чын провокация. Маратны күп еллар беләм, ул - намуслы кеше, гадел эшли. Аның белән таныш булган башка адвокатлар да минем сүзләремне раслар. Без бу тузга язмаган инаять эшен туктату өчен көрәшәчәкбез"", дип сөйли Нәгыев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Нәгыев Мордовия адвокаты Марат Ашимовка ачылган инаять эшен ""тузга язмаган"" һәм ""провокация"" дип атады",Яңылыҡтар,1547,https://www.azatliq.org/a/32882287.html,2024-03-29T07:33:03+00:00
Турнирға почетлы ҡунаҡ итеп ҡаһармандың ата-әсәһе Фәүәрис Дарвин улы менән Зәһинә Вәрис ҡыҙын саҡырғандар. Ярышта Тәтешле районының 60-лап спортсыһы ҡатнашҡан. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: 2025 йыл Рәсәйҙә Ватанды һаҡлаусы йылы тип иғлан ителде. Сығанаҡ: Тәтешле район хакимиәте башлығы Фәнүр Шәхисламовтың тг- каналы.,Ҡаһарман иҫтәлегенә,Яңылыҡтар,309,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-06/a-arman-i-t-legen-4076002,2025-01-06T13:09:00+00:00
"Бала саҡтан шуҡ, тиктормаҫ бала булып үҫтем. Атай-әсәйем беҙҙе әрләп, артыҡ тыйып үҫтермәне. Мәктәп йылдарында кластағы иң әүҙем уҡыусы булдым. Пионер отряды командиры, староста, комсорг кеүек эштәрҙе ҙур яуаплылыҡ менән башҡара инем. Уҡытыусы булыу теләге менән институтҡа уҡырға индем. Студент йылдарым да гөрләп үтте. Һәр эштең уртаһында ҡайнаным, йырға ла, бейеүгә лә маһирлығым булды. Йүнәлтмә буйынса республиканың баш ҡаланан алыҫ ҡына районына эшкә ебәрҙеләр. Ауыл йәштәре менән шунда уҡ уртаҡ тел табып, эшләп алып киттем. Тиҙҙән был ауыл йәштәренең дә ойоштороусыһына әйләндем. Минән бер йыл алда йүнәлтмә буйынса эшкә килгән уҡытыусы егет артымдан йөрөй башланы, әммә оҡшамай, бигерәк тыйнаҡ, хатта оялсан. Минең күңел – икенселә, механизатор булып эшләгән Зәбирҙә. Бына тигән гармунсы ла үҙе. Уның да миңә тыныс күңел менән ҡарамауын һиҙә йөрөйөм, әлбиттә. Оҙаҡ та дуҫлашып йөрөп өлгөрмәнек, 8 Март байрамында гөрләтеп туй үткәрҙек. Башта тормошобоҙ арыу ғына барҙы. Зәбир ҡыҙыуыраҡ холоҡло кеше ине. Эштән һуңға ҡалып ҡайтыуымды, кисен төрлө сараларҙа ҡатнашыуымды оҡшатмай торғайны. Совет осоронда ауыл уҡытыусыһының ниндәй йәмәғәт эштәренә йәлеп ителеүен күптәр иҫләйҙер. Тәүге мәлдә уның ҡыҙғаныуҙарын, һөйләнеүҙәрен шаяртыуға бороп маташтым. Бер мәл шулай, сираттағы саранан ҡайтып инеүемә, өйҙә тағы ғауға ҡуптарҙы. Ҡыҙып китеп, һуғып та ебәрҙе. Был хәл мине сығырымдан сығарҙы, ҡулыма эләккән беренсе әйберҙе – ағас ултырғысты елгәрҙем. Ныҡ ҡына тейҙе, хатта ҡолаҡ япрағын аҙыраҡ йыртып ебәрҙе. Шаулап ҡан китте. Ирҙең ҡото осто. Ҡолағы бөтәште, әммә шул ваҡиғанан һуң бер тапҡыр ҙа ҡул күтәрергә баҙнат итмәне. Шулай ҙа холҡо үҙгәрмәне. Әлбиттә, тормошобоҙҙоң төрлө саҡтары булды. Күңелле, матур мәлдәр ҙә сиратлап барҙы. Балаларҙың үҫеүе, уларҙың уңыштары, үҙемдең мәктәптәге хеҙмәтемдең емештәре – былары тормошома мәғәнә, йәм өҫтәгән матур миҙгелдәр булып күңелдә һаҡлана. Тотош илебеҙҙә хәлдәр үҙгәреп киткәс, беҙҙәге күмәк хужалыҡ тарҡалды. Зәбир эшһеҙ ҡалды. Эсеүе йышая башланы. Етмәһә, тормошобоҙға ҡәйнәм ҡыҫылып аптыратты. Ул бер ваҡытта ла улына һүҙ тейҙермәй, бөтә көстө миңә төшөрә. Кеше балаһын уҡытам тип, өйөңә ҡайтып инә белмәйһең, тип башлап ебәрә лә минең ни тиклем насар ҡатын, насар әсәй, насар килен булыуымды теҙә. Мин дә яуапһыҙ ҡалмайым, әбиттә. Былай йәшәү ялҡытты һәм иремде күрше өлкәләге хәрби ҡаласыҡҡа күсергә өгөтләй башланым. Унда водителдәр ҙә, уҡытыусылар ҙа һәр саҡ кәрәк ине. Шулай итеп, ҡәйнәмдән мең һүҙ ишетһәм дә, ирҙе күндерә алдым һәм ҡалаға күсеп киттек. Йәшәргә урын да, эш тә табылды. Тормошобоҙға тыныслыҡ ҡайтҡандай булды. Бында үҙебеҙ кеүек башҡорт ғаиләһе менән танышып, дуҫлашып киттек. Бик матур аралашып йәшәнек. Тиҫтә йылдан ашыу тороп өлгөрҙөк был ҡалала. Хәрби часты тарҡатҡас, тормош ауырлашты, эшһеҙлек артты, кешеләр күсеп китә башланы. Беҙ ҙә кире иремдең тыуған ауылына ҡайттыҡ. Ундағы йортто һатмағайныҡ. Ул мәлгә ҡәйнәм дә ныҡ ҡына олоғайған, кәре киткән ине. Мәктәптә миңә эш шунда уҡ табылды, ә иремә эш юҡ. Унда-бында ялланып эшләп йөрөнө. Элек тә эскелек менән дуҫ булған ирем, бөтөнләй юлдан яҙҙы. Себер яғына барып ҡара, ярты ауыл шунда эшләй бит, - тиһәм дә тыңламаны. Миңә ғәйеп тағыуҙан бушаманы. Йәнәһе мин, уны ҡырға эшкә ебәреп, иркенгә сығырға, рәхәтләнеп йөрөргә теләйем. Әлбиттә, улай тип кенә әйтмәй, эт ашамаҫ һүҙҙәр ҡуша, миңә ҡарата иң яман, әшәке сифаттарҙы теҙә. Ниңә түҙҙең, тип һорар ҡайһы берәүҙәр. Йәш саҡта балаларым атайлы үҫһен, үҙгәрер, тигәнмендер. Кире күсеп ҡайтып, оҙаҡ та эшләмәнем, мәктәп директоры итеп тәғәйенләнеләр. Депутатмын да. Айырылырға оялдым. Ауыл ере бит. Өйҙәге хәлде ауылдан бер кемгә лә һөйләп йөрөмәнем. Иремдең эсергә яратҡанын белделәр, әлбиттә. Хәлемде институтта бергә уҡыған, ғүмерлек йән дуҫтар булған әхирәттәремә генә һөйләп, күңелемде бушатып ала инем. Ә эшемә барһам, донъямды онотам. Йөҙөп йөрөп эшләйем. Мәктәбебеҙ һәр саҡ алдынғылар рәтендә булды. Йәшәй-йәшәй иремдең һөйләнеүҙәренә, эт ашамаҫ бысраҡ һүҙҙәренә лә иғтибар итмәҫкә өйрәндем. Ҡәйнәмде күсереп алырға, һуңғы көнөнәсә бағырға, түшәккә ятҡас, бала кеүек бағырға тура килде. Үпкәләрҙе онотҡан инем инде. Ғөмүмән, үпкәләп, асыу һаҡлап йәшәгәндәрҙе аңламайым. Мин үҙем уйлағанымды шартлата әйтәм дә онотам. Ҡәйнәм ризалығын биреп, рәнйеткән булһам, ғәфү ит тип, рәхмәттәрен әйтеп китте. Бына бит донъя барыһын да урынына ҡуя. Ниндәй ажар ҡәйнәм дә минең ҡулға ҡалып, бала кеүек күҙҙәремә генә ҡарап ятып йән бирҙе. Әшәке, бысраҡ һүҙҙәре менән рәнйеткән ир ҙә берәй көн килеп, шул хәлдә ҡалырмын тип уйламаймы икән? Уның был тиклем эскелеге менән шулай буласаҡ та, - тип уйлай инем, ысынлап та, шулай булды. Ҡышҡыһын эскән килеш урамда ҡолап, аяҡтан яҙҙы. Был мәлдә үҙем дә хаҡлы ялға сыҡҡан инем, әммә эшемдән китмәнем, директорлыҡ теҙгенен йәштәргә тапшырып, ябай уҡытыусы булып ҡалдым. Шаярып-көлөп һөйләшһәм дә, кеше араһында һыр бирмәй, донъямды гөл кеүек итеп йәшәһәм дә, эстән янған, йөрәк һыҡраған мәлдәр күп булды. Шул ваҡыттарҙа гел генә Ярай әле, балаларым бар, ярай әле эшем бар, тип йыуана торғайным. Балаларымдан да, эштән дә бәхетем булды. Өс балам да әлеге көндә яҡшы һөнәргә эйә булып, ғаилә ҡороп, миңә ейән-ейәнсәрҙәр һөйөү бәхете бүләк итеп йәшәй. Ә атайҙары мәрхүм инде. Түшәктә ятҡанында ла холҡо үҙгәрмәне. Холоҡ кешенән ҡалмай тигәндәре дөрөҫ икән. Шулай ҙа һуңғы көнөнәсә тәрбиәле булды. Ярай, түҙҙем. Балаларымдың атаһы ҡарауһыҙ ҡалып, асарбаҡ хәлендә йәшәп йән бирһә, миңә лә ҡыйын булыр ине, - тип уйлайым. Бәлки, дөрөҫ тә уйламайымдыр, әммә был – үҙем һайлаған яҙмышым. Күптән түгел тағы тормошҡа сыҡтым. Кемгә тип уйлайһығыҙ? Теге хәрби ҡаласыҡта аралашып йәшәгән дуҫ ғаиләнең иренә. Ҡатыны мәрхүмә булып, ул да яңғыҙ ҡалған икән. Ҡалаға барғанымда осраҡлы рәүештә күрештек. Мин уны таныманым, ә ул мине шунда уҡ таныны! Бер аҙ аралашҡандан һуң яҙмыштарҙы бәйләргә ҡарар иттек. Ҡалаға, үҙе янына саҡыра. Ял көндәрендә һәм йәйгеһен һинең донъяңа барып йөрөрбөҙ, баҡса үҫтерербеҙ, ти. Никах уҡытһаҡ та, әлегә башкөллө күсмәгәнмен, сөнки класым дүртенсене тамамлай. Ярай, уҡытып бөт инде, - тип рөхсәт итте бабайым. Ошо класымды сығарыуға үҙемә лә 65 йәш тула, эштән китермен инде, тип йыйынып йөрөй инем былай ҙа. Эсмәгән, интеллигент кеше менән аралашыу бөтөнләй икенсе нәмә икән. Концерттарға йөрөйбөҙ, сөкөрләшеп ултырып сәй эсеү – үҙе бер ғүмер. Бына шулай икән ул тормош тигәнең. Ҡатмарлы ла, ҡыҙыҡ та, йәшәп туймаҫлыҡ танһыҡ та, - тип тамамланы һүҙен Рәйлә апай.","Ҡатмарлы ла, ҡыҙыҡ та, йәшәп туймаҫлыҡ танһыҡ та тормош",Йәмғиәт,6400,https://henek.info/articles/common_material/2025-06-03/atmarly-la-y-y-ta-y-sh-p-tuyma-ly-tan-y-ta-tormosh-4262605,2025-06-03T12:35:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Русия баш прокуратурасы гаскәр турында ""ялган мәгълүмат"" дип 70 меңләп материалны томалаткан. 2022 елда андый материаллар саны күбрәк булган - 128 мең материал сөртелгән. Былтыр Роскомнадзорга фейкларны томалау турында 555 таләп ибәрелде, 69 меңнән артык интернет-чыганак томаланды яки сөртелде, дип искәрткәннәр баш прокуратурада. Русия Украинага каршы сугыш башлаган 2022 елда бу күрсәткечләр югарырак булган. Ул чакта баш прокуратура Роскомнадзорга ""фейклар""ны томалау таләбе белән 853 мөрәәгать ибәргән, 128 мең материал сөртелгән. Томаланган материалларның күпчелек өлеше Украинадагы сугыш белән бәйле, дип искәртәләр прокуратурада. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия баш прокуратурасы гаскәр турында ""фейк"" дип былтыр 70 меңләп материалны томалаган",Яңылыҡтар,769,https://www.azatliq.org/a/32765320.html,2024-01-08T07:30:09+00:00
"Если ложный вызов повлек за собой серьёзные последствия(например, создал панику, привёл к травмам или другим несчастным случаям), может наступить иуголовная ответственность. Она предусмотренастатьёй 207 Уголовного кодекса РФза заведомо ложное сообщение об акте терроризма. Ответственность за ложный вызов наступает с 14 лет. Если позвонившему ещё нет 14 лет, то его родители (законные представители) за неисполнение обязанностей по содержанию и воспитанию несовершеннолетних привлекаются к административной ответственности. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Заведомо ложный вызов экстренных служб — это преступление, а не шалость",Мәғариф,646,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-12/zavedomo-lozhnyy-vyzov-ekstrennyh-sluzhb-eto-prestuplenie-a-ne-shalost-4534317,2026-01-12T14:30:00+00:00
"Илленсе йылдар булдымы икән, мин абзыйымдың дауаланғанын хәтерләйем. Башы ныҡ ауырып йонсоғаны иҫемдә. Әсәйем, Шәмғол мулла Айыу ауылына килгән. Бар уға күрен, оялмай һөйлә ауырыуыңды, тип ебәрҙе. Иҫәнғолдан 6 саҡырым Айыу ауылы. Абзыйым йөрөп ҡайтты ла бер ни өндәшмәй генә янып ятҡан усаҡ алдына ултырып, усындағы ҡағыҙын төтәтеп еҫкәне. Шунан һуң ятып алды ла хәлен һөйләне. ""Эй кеше күп. Сират алдым да йоҡларға тура килһә, кемгә барайым икән, тип, аптырап тора инем, улым, улым, яҡын кил. Мин һине көтә инем инде. Килгәнеңде күрҙем. Бына ошо ҡағыҙҙы яндырып, өс тапҡыр төтөнөн еҫкә лә аҙ ғына ятып ал. Башҡа бер ваҡытта ла ауырымаҫһың. Әсәйең биргән хәйерҙе алдым, тип уйла, мин уны һиңә бирәм. Китап һатып алырһың"" тип, сиратһыҙ индереп, ҡыуандырып ҡайтарған. Шунан һуң бер тапҡыр ҙа ауырымаған. Абзыйым Күгәрсен районында ла эшләне ул. Судья булды. Биктимеров Салауат Сабирьян улы. 1936 йылғы ине. 80 йәшендә яҡты донъянан китте. Һәр ваҡыт рәхмәт әйтә торғайны. Сәйетҡолға зыяратына барып, хәйер биреп тә киткеләне. Ауыл халҡына, Сәйетбатталовтар нәҫеленә рәхмәт! Беҙҙең әбейҙә барғайны, нишләп күптән алып килмәнең, баланы харап итә яҙғанһың бит, тип атайыбыҙҙы әрләгән, өшкөргән, өшкөргән тоҙ биреп ҡайтарған, бик көслө мулла булған. Беҙҙең, Ҡарабәрҙе ауылынла, ҡарттайым Әүбәкер Искәнйәровҡа йыш килгән, Ғайсин Хөрмәт абзый иҫләүенсә, 55-се йылдарҙа уны теш һыҙлауынан дауалаған, шунан һуң тешем берҙә һыҙламаны тип һөйләгәйне. Беҙгә уның кәшәнәһен барып күрергә насип булды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Шәмиғол хәлфә хаҡындағы яҡты хәтирәләр,Тарих,1645,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2026-02-20/sh-mi-ol-h-lf-ha-ynda-y-ya-ty-h-tir-l-r-4587476,2026-02-20T20:50:00+00:00
"«Егәрленең ҡулы ете», «Ҡатынмын тигән ҡатында ат башындай алтын ята», «Инсафлының теле саф» - тигән мәҡәлдәр фәҡәт Арғаяш әҙәби берекмә етәксеһе Гөльямал Әбделхаҡ ҡыҙы Нәжмиеваға бағышлап әйтелгәндер.",Егәрленең ҡулы ете,Мәғариф,200,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2024-04-09/eg-rlene-uly-ete-3720845,2024-04-09T09:34:27+00:00
"Мероприятие было организовано с целью профориентации школьников и повышения их осведомленности о различных профессиях через современные и инновационные подходы. Одним из ключевых событий стало коллективное участие учеников и их преподавателей в просмотре фильма «Дороги» из проекта «Киноуроки в школах России и мира». Картина посвящена истории молодого сварщика – увлеченного человека, который искренне любит свою профессию и свой край, что наглядно демонстрирует важность таких ценностей, как идейность и преданность делу. Через сюжет фильма и показываемые взаимоотношения молодежи зрителям была представлена не только профессиональная сторона профессии сварщика, но и ее эмоциональная составляющая через призму нравственного содержания. Модератор мероприятия, Ирина Минина, руководитель Центра компетенций образовательной деятельности Минстроя России, подчеркнула важность такого формата работы со школьниками. «Киноурок – это не просто демонстрация фильма, это целая система действий, направленная на понимание, осознание и практическое применение нравственных концепций. Через художественную сюжетную линию школьники могут увидеть реальные профессиональные перспективы, вдохновиться героями и задуматься о своем будущем», – отметила Ирина Минина. По словам руководителя, созданные фильмы – это сочетание художественного повествования и образовательной миссии. На текущий момент в рамках проекта завершены две картины: «Дороги» о профессии сварщика и фильм о профессии механизатора. Сейчас в процессе производства находится новая работа, посвященная производителю работ. Все фильмы адресованы старшеклассникам и созданы для того, чтобы помочь им лучше понять мир профессий, осознать важные качества и навыки, которые нужны для реализации себя в выбранной сфере. Основная задача таких профориентационных уроков – создать живой мост между школой и реальным профессиональным миром. Через знакомство с героями фильмов школьники могут не только глубже понять, что значит быть специалистом своего дела, но и задуматься о своих личных качествах и возможностях. Подобные мероприятия – это значительный шаг в развитии образовательного процесса и перспектива выстраивания более осознанного выбора профессии для старшеклассников. Профориентация через художественные фильмы позволяет школьникам прожить эмоциональные и профессиональные аспекты выбранной профессии, что делает процесс выбора будущей карьеры более осмысленным и вдохновляющим. Форум «Молодой специалист – строитель будущего» продолжит свою работу, и в его рамках планируется ещё множество полезных встреч, мероприятий и дискуссий, направленных на развитие потенциала молодежи и их качественное профессиональное самоопределение.",Профориентационные фильмы - действенный инструмент для выбора будущей профессии,Яңылыҡтар,2683,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-20/proforientatsionnye-filmy-deystvennyy-instrument-dlya-vybora-buduschey-professii-4130344,2025-02-20T16:16:00+00:00
"В Башкортостане молодежная безработица (3,6) ниже, чем по стране (5,5) и в Приволжском федеральном округе (4,4). А уровень безработицы в регионе, как отметил Радий Хабиров, также остается одним из самых низких в стране — 1,5. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Работодатели Башкортостана трудоустроили более 3 тысяч молодых людей по программе субсидируемого найма,Яңылыҡтар,348,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-22/rabotodateli-bashkortostana-trudoustroili-bolee-3-tysyach-molodyh-lyudey-po-programme-subsidiruemogo-nayma-3894494,2024-08-22T14:00:00+00:00
"Бер кем дә, бер ҡасан да онотолмай. Һәр замандың үҙ геройҙары, батырҙары. Шундай кешеләр араһында Әлтәф Заһиҙуллин да бар.  Бөгөн тыуған яғы Ғафури районының Имәнлек ауылында МХО-ла һәләк булған, әрмелә сик буйында хеҙмәт иткән ир-егеттең иҫтәлегенә таҡтаташ асылды. ""Мин дә унда бармаһам, тағы кем бара"", - тип ҡапыл ғына ныҡлы ҡарарға килде лә, үҙ теләге менән МХО-ға юлланды. Үткән йылы оло йөрәкле тормош иптәшем яуҙа башын һалды. Күптәр өсөн өлгө булып йәшәй белде. Бөгөн дә уны белеүселәр тик яҡшы яҡтан ғына иҫләп телгә ала. Тыуған ауылында таҡтаташ асылыуы яуҙа һәләк булған батырға ҡәҙер-хөрмәт билдәһе ул. Киләсәк быуындар ҙа уны онотмаясаҡ. Был сараны ойоштороусыларға, килгән ҡунаҡтарға рәхмәтемде белдерәм. Донъялар тиҙерәк тынысланһын"", - тип үҙ теләген белдерә яугирҙың ҡатыны Гөлфиә Хәйрулла ҡына. Әйткәндәй, әрмелә сик буйында хеҙмәт иткән саҡта, бергә булған өс хеҙмәттәше лә Әлтәф Заһиҙуллиндың исемен мәңгеләштереүҙәге сарала ҡатнашҡан. Уның тураһында йылы хәтирәләр менән бүлешеүҙәре, әрме дуҫлығы мәңгелек икәнлеген дәлилләй.",Мин дә бармаһам.,Махсус хәрби операция,1047,https://shonkar.com/articles/care/2025-05-28/min-d-barma-am-4253718,2025-05-28T14:17:00+00:00
"Глава Башкортостана исполнил мечту Максима Шагимуратова — посетить в Уфе Государственный театр кукол. Ребенок вместе с отцом и сестрами впервые увидел спектакль «Снеговик и солнышко». Ранее Радий Хабиров воплотил в жизнь желания мальчика с ДЦП из Салаватского района побывать в кабинете руководителя региона и получить из его рук робота-трансформера. Всеми любимые герои разных новогодних сказок собрались у главного символа праздника, чтобы подарить детям позитивные впечатления. Получил их и Максим Шагимуратов из Салаватского района. В Башкирском государственном театре кукол ребенок впервые. Он приехал сюда вместе с отцом и сёстрами по приглашению Главы Башкортостана. И с минуты на минуту увидит яркий спектакль. Мальчик стал известен на всю республику, когда он отправил письмо Деду Морозу на «Ёлку желаний» и его озвучили на ежегодной прямой линии руководителя региона. Радий Хабиров воплотил мечты ребенка — встретиться лично, показать рабочий кабинет и подарить робота-трансформера. А еще вручил подарки для его младших сестер и брата. Максим Шагимуратов с детства страдает ДЦП. Несмотря на серьезное заболевание, юный житель Салаватского района не теряет духа. Обучается на дому и посещает художественный кружок в сельском клубе. В свою очередь Максим передал главе республики картину, которую сам нарисовал, и рассказал о мечте стать футболистом. Глава Башкортостана пригласил его пройти курс реабилитации в образовательном комплексе «Салют». У нас, к сожалению, есть такие детишки, которые тяжело болеют. Им нужно особенное внимание. Именно для них мы и создали реабилитационный центр «Салют». Радий Хабиров, Глава Республики Башкортостан. Между тем юный Максим вместе с другими детьми окунулся в сказку «Снеговик и солнышко». История о снежном человечке, который отправился на поиски небесного светила, чтобы попросить его повременить со своим приходом. Всего же в Государственном театре кукол в период новогодних представлений организовали благотворительные показы спектаклей для детей из малоимущих и многодетных семей, участников СВО и малышей с ограниченными возможностями здоровья. Всё это проводится ради того, чтобы они в полной мере ощутили праздничное настроение и самое настоящее новогоднее чудо.",Радий Хабиров исполнил мечту школьника,Яңылыҡтар,2220,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-06/radiy-habirov-ispolnil-mechtu-shkolnika-4076389,2025-01-06T18:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУзган атнада Татарстан депутатлары республика бюджетын 13,5 млрд сумлык дефицит белән кабул итте.2025 елда Татарстанның саклану, иминлек, госәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Моның өчен Дәүләт шурасы бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдән арттырырга рөхсәт итәргә ыена. Канун өлгесен парламентның бюджет, салымнар һәм финанслар комитеты рәисе Леонид Якунинәзерләгән. Ул Татарстан Бюджет кодексының 53.1 маддәсен туктатып торуны күздә тота. Канун өлгесе аңлатмасында язылганча, бу геосәяси һәм икътисади хәлнең начарлануын булдырмау, саклану һәм иминлек, социаль ярдәм күрсәтү өчен өстәмә чыгымнар бүлеп бирү хакына эшләнелгән. Моннан тыш, гадәттән тыш хәлләр вакытында да республикага өстәмә чыгымнар кирәк булуы бар, диелә. Әйтик, ашыгыч рәвештә төзекләндерү эшләрен үткәрү, шулай ук торакларына зыян килгән кешеләргә социаль ярдәм күрсәтү өчен финанслар бүлеп бирү күздә тотыла. Әлеге чаралар күрелсә, бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычы чиген арттырырга мөмкин булачак. Шулай ук 2025 елгы бюджет керемнәрен фаразлау турында маддәне туктатып тору тәкъдим ителә.28 ноябрьдә Татарстан депутатлары республика бюджетын 13,5 млрд сумлык дефицит беләнкабул итте. 2025 елда еллык керемнәр 472 млрд сум, чыгымнар — 485,6 млрд булыр дип фаразлана.2023 елда да Татарстанның саклану һәм иминлек чыгымнары хакына бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын арттырыргарөхсәт ителде. Татарстан бюджеты инде өченче ел рәттән сугыш шартларында корыла. Киләсе елда республика икътисад үсеше акырынаер, нефтьчеләр кереме кимер дипфаразлыйрәсмиләр. Шуңа да карамастан, Татарстан дәүләт эше һәм иминлек өчен чыгымнарны арттыра. Ә менә фән, торак-коммуналь хуалыгы кебек тармакларга акчаны киметә. Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин Дәүләт шурасы утырышында 2025 елда республикада ыелачак салымнар федераль үзәккә күбрәк китәчәк дипкисәтте.2024 елның 10 аенда Татарстанда 1,27 трлн сум салым ыелган. Шуларның 65 проценты — 828,1 млрд сумы федераль бюджетка күчерелгән, калган 35 проценты — республикадакалган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киләсе елда Татарстанда саклану һәм иминлек чыгымнары хакына бюджет дефицитын арттырырга ыеналар,Яңылыҡтар,2112,https://www.azatliq.org/a/kilase-elda-tatarstanda-saklanu-ham-iminlek-chigimnari-hakina-byudzhet-defitsitin-arttirirga-jienalar/33223698.html,2024-12-02T15:43:41+03:00
"-Ҡайтам, балаларҙы атайҙар ҡарашыр әле. Ниндәй һылыу, ә? Оятһыҙ, үҙе көн дә, , һин минең бәхетем, , - тигән була, - мендәре күҙ йәштәре менән һыуланып бөттө, тик Зарифа ҡалҡып торорға уйламаны ла, ул ошо минутта иң, ,бәхетһеҙ, , кеше ине. Бөгөн эше күп булды уның: кер йыуҙы, иҙәндәрен йыуып, балаҫтарының саңын һурҙырып алды. Балалар икеһе лә яслелә, рәхәтләнеп эшләне. Ире лә кисә үк колхоз өсөн сәсеүгә иген йүнләргә киткән ине. Ҡәйнәһе, Зарифа килен булып төшкәндә үк юҡ ине инде, ҡайныһы бүтәнсә ҡатын алып тормаған, һөйләүҙәренә ҡарағанда ҡатынын бик яратҡан, әле район дауаханаһында ята. Уның Зөфәрен дә атаһына оҡшаталар, .. оҡшаған һиңә. .Эшен инде бөттөм тигәндә шифоньерҙағы кейем-һалымды ла ҡағып-һуғып тәрбиләп элергә булды һәм. ,, мә һиңә, ,, , Хәйерсегә ел ҡаршы, ,- тигәндәре ошолор инде. Зөфәренең ҡәҙерле костюмын ҡулына алғайны, эске кеҫәһенән күренеп торған фотоға күҙе төштө. Былай иренең кеҫәһен тикшерә торған ғәҙәте юҡ та бит, ниңәлер фотоны тартып алды. Алыуы булды – йөрәге алҡымына килеп тә тығылды, сөнки фотонан уға ғәжәйеп һылыу ҡыҙ төбәлде. Аңшайып, фотоға байтаҡ текәлеп торҙо ла быуынһыҙланып диванға барып ауҙы һәм. күҙ йәштәренә ирек бирҙе. Күпме ятҡандыр илап, бына тороп һыу эсте, битен йыуып алды, фотоны кире костюм кеҫәһенә һалды һәм ҡайтып китеүе тураһында иренә яҙырғамы-юҡмы, тип уйлап торҙо ла, ,уға ҡағыҙ ҙа әрәм, ,- тип шәп-шәп атлап сығып та китте. Барып балалар баҡсаһынан малайҙарын алды ла такси яллап ауылына ҡайтып та китте. -Һеҙгә ял итергә килдек, - тиһә лә, әсәй кеше һиҙмәй буламы һуң инде, төрлөсә төпсөрләп һорашып ҡараны, тик асығын белә алманы. Кейәүе шылтыратҡас, ҡыуанып трубканы алғайны, былай ҙа асыуын ҡайҙа ҡуйырға белмәй йөрөгән Зарифа, трубканы тартып алып кире һалып ҡуйҙы, әрләп ташланы. Кейәүе шылтыратһа бүтәнсә трубканы алмаҫҡа ҡушҡас, бөтөнләй бошондо. Зарифа, атаһының әсәһенә: -Араларына ҡыҫылма, үҙҙәре аңлашырҙар, - тигәнен ишеткәс, бер аҙ тыныслана төштө, балаларын йылға буйына алып төштө, тауға алып менде. Уларҙың ҡыуанысы ла уның ауыр уйҙарын тарата алманы, ул киреһенсә: -, ,Әсәй - ҡаҙна, атай – еҙнә, , - тип белеп әйткәндәр, - тип һаман ирен яттай әрләне, күҙ алдынан теге ҡыҙҙың йөҙө китмәне. - Юлымда осраһаң. сәстәреңде йолҡҡолар инем, - тип үҙенсә ажарланып та алды. Бына бөгөн дә ул балаларын алып тауға сығып китте. Йәмиға апай ҡайғырып: - Ниндәй генә ҡара бесәй үтте икән араларынан? – тип ирен ҡаңғырта ғына башлаған ине, телефон шылтыраны, телефонға йүгерҙе. Бәхеткә күрә кейәүе шылтырата ине. Элеккесә хәл-әхүәл дә һорашып торманы: - Телефонға Зарифа үҙе килһен әле, - тип үтенде. - Уй, кейәү, ни булды һуң ул һеҙгә? Ул бит трубканы ла алмаҫҡа ҡуша? - Белмәйем шул, ҡәйнәм, үҙем аптыранып йөрөйөм. Етмәһә уттай ҡыҙыу эш ваҡыты, ней барып урап булмай. - Ваҡыт тап, кейәү, төнөн булһа ла килеп ура. Зарифаңдың ней, күҙе шәмәреп, илап тик йөрөй. Беҙгә лә һөйләмәй, ауыҙына йөҙөк ҡапҡан тиерһең. Кейәүе бер аҙ шымып торҙо ла: -Ярай, бөгөн бер яйын табып барып сығырмын, - тине. Йәмиға әбей йәһәтләп ҡоймағын ҡойҙо, ит бешерергә ҡуйҙы, туҡмас йәйеп ҡырҡты, бабайын мағазинға йүгертте. Бына балалар менән ҡыҙы ла ҡайтып инде, әсәһенең яҡтырып киткән йөҙөн күреп, ауыҙ асырға уйлағайны, әбей ирек бирмәне: -Эй, ҡолонсаҡтарым, асыҡтығыҙмы? Хәҙер туҡмасым бешә, ҡоролай ашамағыҙ, ашҡаҙанығыҙ ауыртыр, - тип сутырлығы сыҡты. Киске табынға ултырыуҙары булды, берәү ишек шаҡыны. -Әйҙә-әйҙә, - тине атаһы. Ишектән ире күренгәс, Зарифа, әсәһенә асыулы ҡарап, тороп китмәксе булғайны, әммә әсәһенең: -, ,Боҫло ашты бора баҫма, , ултыр, - тигән бойороғона буйһонорға мәжбүр булды. Зөфәр ҡайныһы менән һөйләшә-һөйләшә өҫтәлгә яҡынлашты. Зарифа, үҙен нисек кенә ҡулға алырға тырышһа ла хыянатсыл күҙ йәштәре күҙен ҡапланы, ул ырғып торҙо ла икенсе бүлмәгә сығып йүгерҙе. Ололар һүҙһеҙ ҡалдылар. - Әсәйем бөгөн тауҙа ла иланы, - тине биш йәшлек Рифат, атаһына һырынып. - Ул илағас, мин дә иланым, - тип ҡустыһы Илшат тағы ла иламһырай башланы. - Үҙе беҙгә, - Иламағыҙ, ирҙәр ныҡ була ул, - тей, үҙе илай. – Рифаттың да танауы мыршылдап ҡуйҙы. Зөфәр малайҙарын алмаш- тилмәш күкрәгенә ҡыҫып яратты ла һүҙһеҙ генә ҡатыны артынан китте. Диванда буҫығып илап ятҡан ҡатыны янына ултырҙы, ҡулдарынан тотмаҡсы булды, тик Зарифа ҡулдарын тартып алды ла стена яғына боролоп ятты. - Исмаһам, үпкәләүеңден сәбәбен әйтһәң ине, былай барыбыҙға ла ҡыйын бит? – тине Зөфәр уның сәстәренән һыйпап. - Сәбәбе костюмыңдың кеҫәһендә ята, - тип ишетелер-ишетелмәҫ шыбырланы ҡатын, әйләнеп тә ҡарамайынса. - Нимә? . Нимә ята? Мин әле свитер кейгәнмен. - Белмәмешкә һалышма, кеҫәңдә кемдең фотоһын йөрөтәһең? - Ә? Зарифа өндәшмәне, ә ире аптырап бөтә кеҫәле кейемдәрен хәтеренән барлап сыҡты, тик бер нәмә лә иҫләй алманы. - Белмәйем, берәйһе шаяртмаһа. - Алдашма, яңыраҡ ул костюмыңды кейеп Мәскәүгә лә барып йөрөп килдең. Зөфәр Мәскәү һүҙен ишеткәс, ниҙер иҫенә төшөрөп көлөп ебәрҙе, ҡатынын үҙе яғына борҙо ла: -Бына ҡайҙа ул ҡыҫыр көйөк, - тине, - ул, ысынлап та, Мәскәү ҡыҙы. Мәскәүҙә бит ҡәйнәмдең һеңлеһе йәшәй. Ҡәйнәм адресын биреп, күстәнәс һалғас, уларға барҙым. Ике ҡыҙҙары бар икән, береһе кейәүҙә, икенсеһе быйыл 10-сы класты бөтә. Ана шул ҡыҙҙың фотоһы бит ул. Күстәнәс алмағасың, ошо фотоны булһа ла ал, - тип кеҫәгә тыҡҡайны шул. Бына быйыл йәй күмәкләп бында киләсәктәр, Килеп танышып ҡайтырһың. Ха- ха- ха, исмаһам, нығыраҡ, абайланҡырап ҡараһаң ни була, һуң ул үҙеңә нығыраҡ оҡшап тора түгелме һуң? Тик маңлайына өлтөк ҡырҡып төшөргән, ҡала ҡыҙы бит – биҙәнгән. Зарифа оялышынан ни эшләргә лә белмәй, ҡулдары менән битен ҡапланы. -Йә, ҡәйнәм әйтмешләй, шәмәрмә, - тине Зөфәр уны ҡосағына алып, - әйҙә, ашарға, юҡһа мин бүре башы ашарҙай булып асыҡтым. - Әсәйҙәрҙән уңайһыҙ бит әле. - Әйҙә, әйҙә. Унда бөтәһе лә һине көтәләр. - Улар ишекте асып сығыуға балалар геү-ү килеп ҡаршы йүгереп килделәр. Ә әбей менән бабай бер ни ҙә өндәшмәнеләр, донъяның әсе-сөсөһөн татыған кешеләр шул улар. Тик йөҙҙәре генә уларҙың сикһеҙ ҡыуанысын һиҙҙереп тулған айҙай балҡый ине.",Фото бәләһе. Зайтуна Аетбаева-Сафиуллина,Хикәйә,5934,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-12-15/foto-b-l-e-zaytuna-aetbaeva-safiullina-3568468,2023-12-15T16:01:00+00:00
"Регионы подписали международные договоры о вхождении исторических регионов в состав нашей страны. «В Донбассе и Новороссии невероятно сильная и инициативная молодёжь. Сегодня там уже открыто три региональных отделения Российских студенческих отрядов, где трудятся свыше тысячи ребят. Горжусь каждым, кто, несмотря на сложные обстоятельства, продолжает работать на благо своего региона и всей страны, проявляя настоящий патриотизм и ответственность. Для нас важно, что теперь мы можем вместе трудиться в одном пространстве, учиться новому и обмениваться опытом — это делает движение ещё крепче и сплочённее! », – подчеркнула Юлия Дрожжина, Председатель Правления РСО, член Комитета Госдумы по охране здоровья. В этот день в Уфе прошли памятные мероприятия, среди которых встречи со студентами и школьниками в рамках Всероссийской акции «Спасибо, что МЫВМЕСТЕ». Башкортостанское региональное отделение Российских студенческих отрядов пригласили к участию спикеров – участников гуманитарных миссий и организаторов социально-значимых проектов в регионе: руководителя пиар-отдела Студенческих отрядов Башкортостана Владу Сайфуллину, регионального координатора Молодежки Народного фронта Рустама Салахутдинова, координатора волонтёрского штаба регионального Банка еды – АНО СП «Азык-тулек» Леонида Ястребова. «В честь воссоединения России с ее историческими регионами мы провели образовательный блок со студентами Уфы. Рассказали о гуманитарных миссиях молодежных организациях – о ликвидации последствий разлива нефтепродуктов на Черноморском побережье и внесенном вкладе волонтеров Башкортостана в общее дело, про ликвидацию последствий пожаров и паводков, выезды добровольцев в приграничные территории и оказанную помощь участникам специальной военной операции и их семьям. Общими усилиями добровольцев мы помогаем и вносим свой небольшой, но значительный вклад. В единстве народа – победа! », – делится Влада Сайфуллина, руководитель пиар-отдела Студенческих отрядов Башкортостана. Также в рамках Всероссийской акции «Спасибо, что МЫВМЕСТЕ» Молодежка Народного фронта совместно со Студенческими отрядами Башкортостана организовала фотовыставку памяти волонтеров Донецкой Народной Республики Давида Соколова и Николая Ковалева, погибших при выполнении задач в зоне специальной военной операции. Николай был медиком и спасал жизни мирных граждан, часто выезжал в прифронтовые районы, брал на себя самую сложную, опасную работу. Давид являлся студентом-политологом, учился на историческом факультете, увлекался литературой и фотографией. Его работы можно посмотреть в холле третьего этажа 12 корпуса УГНТУ до 2 октября. Справочно: С 2022 года Российскими студенческими отрядами было организовано 9 гуманитарных миссий в Донбасс и Новороссию, участниками которых стали более 200 человек. Гуманитарные миссии проходили в рамках акции «МЫВМЕСТЕ с Донбассом». Молодые люди работали волонтерами-вожатыми в досуговых центрах и детских домах, стройотряды помогали подготавливать помещения центра развития детства и молодежного движения к косметическому ремонту. Медицинские отряды, сформированные из числа студентов профильных вузов и ссузов, работали в качестве младшего и среднего медицинского персонала Луганской республиканской клинической больницы в нескольких реанимационных отделениях. Большая работа была проделана строительными отрядами на восстановлении мемориального комплекса «Саур-Могила». Более 40 студотрядовцев участвовали в восстановительных работах, по итогу которых в рекордные сроки за 90 дней мемориальный комплекс был полностью реконструирован. Продакшн Российских студенческих отрядов снял о проделанной работе фильм «Возрождение: хроники студотрядов». В фильме повествуется история возникновения мемориала на местах сражений по освобождению Донбасса от немецко-фашистских захватчиков в годы Великой Отечественной войны, а также событий 2014 года, в результате которых построенный в 70-х годах мемориал воинской славы был разрушен. Героями фильма стали неравнодушные люди, причастные к возрождению мемориального комплекса на Донбассе, стройотрядовцы, объединенные любовью к родной земле и своему народу, в том числе и студенты из нашей республики. Фильм можно будет посмотреть в рамках Карьерного форума 3 октября в Конгресс-холле «Торатау». Студенческие отряды Башкортостана — крупнейшее трудовое движение российской молодежи. С 2015 года школу студенческих отрядов республики прошли более 50 тысяч человек, которые получили свой первый трудовой опыт, достойную заработную плату и сделали значимый вклад в развитие страны. Чтобы присоединиться к движению РСО, бесплатно обучиться востребованным рабочим профессиям и трудоустроиться на масштабные проекты не только в России, но и за рубежом, достаточно заполнить простую форму на сайте трудкрут. или позвонить в кол-центр РСО по номеру.",Студотряды Башкирии отметили День воссоединения новых территорий с Россией,Йәмғиәт,4796,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-01/studotryady-bashkirii-otmetili-den-vossoedineniya-novyh-territoriy-s-rossiey-4410120,2025-10-01T15:30:00+00:00
2025 йылдың 1 сентябренән 1-4-се класс уҡыусылары өсөн өйгә эш ваҡыты раҫланған нормаларнан артмаҫҡа тейеш. Ә нормалар түбәндәгесә.,Башланғыс класс уҡыусылары өсөн өйгә эш нормалары раҫланды,Мәғариф,131,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-04-15/bashlan-ys-klass-u-yusylary-s-n-yg-esh-normalary-ra-landy-4199551,2025-04-15T19:30:00+00:00
"Совет майҙанында - ""Геройҙар дәүере ""! ""Армия мәҙәниәте көндәре"" конкурсының иң кескәй ҡатнашыусыһы - Саратовтан 13 йәшлек мәктәп уҡыусыһы! 26-27 август көндәре Өфөнөң Совет майҙанында 4-се тапҡыр ""Геройҙар дәүере"" Бөтә Рәсәй патриотик йырҙар конкурсы үтәсәк. Быйыл ул ҙур сара - Армия мәҙәниәте көндәренә арнала. Фестивалдә ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл арта: был юлы ойоштороу комитетына илдең 31 төбәгенән 232 ғариза килгән. Конкурстың үҙенсәлеге шунда: унда төрлө йәштәге авторҙар һәм башҡарыусылар ҡатнаша ала. Мәҫәлән, 2025 йылда иң йәш ҡатнашыусы - Һарытауҙан 13 йәшлек Елизавета Саксельцева. Ул тамашасыларға үҙе ижад иткән «Беҙҙең бәләкәй планета» йырын тәҡдим итәсәк. Шулай уҡ йыр конкурсында Стәрлетамаҡтан «Павильон» рок-төркөмө ҡатнашасаҡ. Коллектив менән махсус хәрби операция ветераны Илья Столетов етәкселек итә. Музыканттар махсус хәрби операцияның башынан алып яугирҙарға ярҙам итә: хәрби частарҙа, госпиталдәрҙә сығыш яһайҙар. Ярымфиналға Улан-Удэ, Мәскәү, Санкт-Петербург, Һамар, Һарытау кеүек ҡалаларҙан бөтәһе 19 ҡатнашыусы инә. 27 августа үтәсәк финалда өс номинацияла еңеүселәр һәм призерҙар билдәләнәсәк: ""Авторлыҡ йыры"", ""Композитор"", ""Һүҙҙәр авторы"". Абруйлы ҡунаҡтар ҙа саҡырылған сараға. Улар - Көньяҡ хәрби округының «Рубин йондоҙо» фронт бригадаһы һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Ольга Кормухина. Ольга Кормухина шулай уҡ баһалама ағзалары составын етәкләйәсәк, шулай уҡ был составта - композитор, Башҡортостандың халыҡ артисы Нур Дауытов, йырсы, Башҡортостандың халыҡ артисы Иҙрис Ғәзиев, шағирә Кристина Андрианова һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Алена Завьялова. 26 һәм 27 август көндәре Совет майҙанында көтөп ҡалабыҙ! Башлана: 18.00 сәғәттә. Инеү ирекле. 0.","""Армия мәҙәниәте көндәре"" конкурсының иң кескәй ҡатнашыусыһы - Саратовтан 13 йәш",Еңеү,1693,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-26/armiya-m-ni-te-k-nd-re-konkursyny-i-kesk-y-atnashyusy-y-saratovtan-13-y-sh-4363000,2025-08-26T22:35:00+00:00
"Сәлим, ҡатыны фажиғәле вафат булғандан һуң, үҙенә урын тапмай ыҙаланды, йоҡоһо – йоҡо, ашауы аш түгел. Эй, был тормош кешене нисек үҙгәртә икән, үҙ башына төшкән әҙәм үҙе генә аңлай ундай хәлдәрҙе. Ә ниндәй матур пар булып, бәхетле ғүмер кисерҙеләр Зәлиәһе менән. Ниңә аҡыл ваҡытында ултырмай икән? Үкенеүҙәр һуңлап килә шул. Бер-береһен күреп-белеп, яратышып өйләнеште, матур йәшәне йәштәр. Өс малай тәрбиәләп үҫтерҙеләр, уландары әрме сафтарында хеҙмәт итеп ҡайтты. Фажиғәгә килтереп еткерерлек ниндәй хата эшләне һуң улар? Тимәк, мин ҡәҙерлемде һаҡлай алмағанмын, – тип өҙгөләнде ир. Ҡатынының туғандары бөтә ғәйепте кейәүҙәрендә күрҙе: Рәхәтләнеп йәшә хәҙер, һинән ҡотолдо һеңлебеҙ, уны бер ваҡытта ла ҡәҙерләмәнең. Теләгәнеңде һайлап өйлән. Ошондай йөрәккә үтерлек һүҙҙәр Сәлимдең бөтә тәнен бысаҡ менән телгеләгән төҫлө була. Хәҙер ул киләсәк менән түгел, ә үткән тормош хәтирәләре менән йәшәй. Кешеләр менән осрашып, һөйләшеп тороуҙы ла бик хуп күрмәй. Ә инде үҙенең йәшендәге ир менән ҡатын парлашып үтһә, йөрәгенә ҡыйын булып китә. Улар урынына Зәлиә менән үҙен ҡуйып, оҙаҡ ҡарап, уйланып тора. Бәғеркәйем, ниңә был яҡты донъяларҙан киттең, ниңә мине етем ҡалдырҙың, бер ҡыҙығы ла, йәме лә юҡ тормоштоң. Ә артабан һинһеҙ йәшәргә көстө нисек табырға? Ер аҫтынан юлдар юҡ шул, мәңгелеккә киткән кеше ҡәберендә тыныс ҡына ята бирә. Яңғыҙ ир кис еткәнен түҙемһеҙләнеп көтә, сөнки Зәлиәһе уға төшөндә килә. Бына уларҙың өйләнешкән генә сағы, гөр килеп туй үткәргән мәлдәре. Тәбиғәттең иң йәмле май айында, иң матур миҙгелдә ғаилә ҡорҙо улар. Тирә-яҡ ап-аҡ балан, муйыл сәскәһенә төрөнгән саҡ, торғаны бер ожмах инде, оноторлоҡ түгел. Ике яҡтан да йыйылған туған-ырыу хөрмәт күрһәтә, өй беренсә ҡунаҡ итәләр. Зәлиәһе менән урам буйлап үткәндә һоҡланып та, көнләшеп тә ҡарайҙар, ә эскәмйәлә ултырған әбейҙәр йәш саҡтарын хәтерләй. Ниндәй ҡайнар мөхәббәт утында янып өйләнештеләр бит. Ҡайһылай бәхетлебеҙ, ғүмеребеҙ буйы шулай бергә атлаһаҡ ине тип эстән генә теләй торғайны Сәлим. Йәштәр бер ауылда тыуып үҫте, бала саҡтары бергә үтте. Йәйҙең йәмле көнөндәге бер ваҡиға Сәлимдең һис ҡасан хәтеренән сыҡмай. Малай-ҡыҙҙар күмәкләшеп һыу ингән мәлдә бер саҡ китте ҡысҡырыш, тауыш, баҡһаң, бер ҡыҙ һыуға бата башлаған. Береһенең дә ҡотҡарырға батырсылығы етмәне. Ә Сәлим, уҡ кеүек атылып, бәләгә тарыусыны һөйрәп сығарҙы. Был Зәлиә ине. Ошо ваҡиға улар араһында мөхәббәт утын тоҡандырҙы ла инде, егеттең иптәштәре араһында абруйы артты, ата-әсәләре араһында туғанлыҡ ептәре һуҙылды. Әрменән ҡайтҡас та өйләнештеләр. Бына улар бергә, ниндәй бәхет! Ҡапыл Сәлим һиҫкәнеп уянып китһә, Зәлиәһе эргәһендә юҡ. Эй, Хоҙай, былар бөтәһе лә төштә генә булған икән, ниндәй үкенесле. Хәҙер төн уның өсөн ҡәҙерлерәк, сөнки Зәлиәһе һәр саҡ эргәһендә. Артабан был яҡты донъяла нисек йәшәрен бер нисек тә күҙ алдына килтермәй, бер ниндәй маҡсат та, дәрт тә юҡ. Донъяның Сәлим өсөн бер ҡыҙығы ҡалманы, ул ғәмһеҙ, йәмһеҙ. Татыу тормоштоң селпәрәмә килеүендә ир үҙен ғәйепле һанай. Аҙаҡҡы йылдарҙа арыу ғына эсә башланы шул, дуҫтар ҙа күбәйҙе. Ҡатынына ла күңелле тормош оҡшай төштө. Бына шулай башланды фажиғәгә юл. Баҡһаң, эскелек һаҙлығы үтә лә ҡурҡыныс икән. Батһаң, кире сығырмын тип уйлама, тәрәнгә һөйрәй ҙә һөйрәй. Ә был тормошта ошо һаҙлыҡтан сыға алмағандарҙың иҫәбе-хисабы юҡ. Эскән кешенең донъяһы теүәл, бер нәмә лә кәрәкмәй. Зәлиәһен нисек битәрләүе, йәберләүе Сәлимдең күҙ алдына баҫты. Тик ҡатыны ауыҙ асып һис әрләшмәне, бөтәһенә түҙҙе, күрше-күләнгә лә хәбәр таратманы. Кеше йөрәге тимер түгел бит, ошо фажиғәгә үҙем юл асҡанмын. Ғәфү үтенеп кенә хатаны төҙәтеп булмай. Йәшәү дәртем Зәлиәм менән бергә ер аҫтына күмелгән. Хоҙай шулай ҡуштымы икән, ғазапланһын, аҙапланһын был ир, гонаһ ҡылғаны өсөн янһын, көйһөн тигәндер инде, – уйҙары иргә тынғы бирмәй йонсотто. Сәлим Зәлиәһенең шкафтағы иң яратып кейгән күлдәген бына нисәнсе тапҡыр инде ҡулына ала. Ҡатыны уны кейер ҙә көҙгө алдында орсоҡ кеүек өйрөлөр ине. Был бәхетле минуттарҙы кире ҡайтарып булһа икән. – Эй, Сәлим, ниңә ҡыҫҡа ғына ғүмереңде заяға уҙғараһың, донъя көтөрҙәй бына тигән яңғыҙ ҡатындар бар бит, әйҙә, димләйек, – тиеүселәр ҙә күп. Ундай димселәргә ирҙең яуабы бер: Зәлиәм алдында ни тип яуап бирермен? Ул бит әле лә мине ҡурсалап тора, әллә ер аҫтында ла тормош бармы икән? Гонаһтарымды ғазаптарым менән юя алһам ине. Эйе, тормоштағы үкенестәр һуңлап килә шул. Сәлим, ҡатыны фажиғәле вафат булғандан һуң, үҙенә урын тапмай ыҙаланды, йоҡоһо – йоҡо, ашауы аш түгел. Эй, был тормош кешене нисек үҙгәртә икән, үҙ башына төшкән әҙәм үҙе генә аңлай ундай хәлдәрҙе. Ә ниндәй матур пар булып, бәхетле ғүмер кисерҙеләр Зәлиәһе менән. Ниңә аҡыл ваҡытында ултырмай икән? Үкенеүҙәр һуңлап килә шул. Бер-береһен күреп-белеп, яратышып өйләнеште, матур йәшәне йәштәр. Өс малай тәрбиәләп үҫтерҙеләр, уландары әрме сафтарында хеҙмәт итеп ҡайтты. Фажиғәгә килтереп еткерерлек ниндәй хата эшләне һуң улар? Тимәк, мин ҡәҙерлемде һаҡлай алмағанмын, – тип өҙгөләнде ир. Ҡатынының туғандары бөтә ғәйепте кейәүҙәрендә күрҙе: Рәхәтләнеп йәшә хәҙер, һинән ҡотолдо һеңлебеҙ, уны бер ваҡытта ла ҡәҙерләмәнең. Теләгәнеңде һайлап өйлән. Ошондай йөрәккә үтерлек һүҙҙәр Сәлимдең бөтә тәнен бысаҡ менән телгеләгән төҫлө була. Хәҙер ул киләсәк менән түгел, ә үткән тормош хәтирәләре менән йәшәй. Кешеләр менән осрашып, һөйләшеп тороуҙы ла бик хуп күрмәй. Ә инде үҙенең йәшендәге ир менән ҡатын парлашып үтһә, йөрәгенә ҡыйын булып китә. Улар урынына Зәлиә менән үҙен ҡуйып, оҙаҡ ҡарап, уйланып тора. Бәғеркәйем, ниңә был яҡты донъяларҙан киттең, ниңә мине етем ҡалдырҙың, бер ҡыҙығы ла, йәме лә юҡ тормоштоң. Ә артабан һинһеҙ йәшәргә көстө нисек табырға? Ер аҫтынан юлдар юҡ шул, мәңгелеккә киткән кеше ҡәберендә тыныс ҡына ята бирә. Яңғыҙ ир кис еткәнен түҙемһеҙләнеп көтә, сөнки Зәлиәһе уға төшөндә килә. Бына уларҙың өйләнешкән генә сағы, гөр килеп туй үткәргән мәлдәре. Тәбиғәттең иң йәмле май айында, иң матур миҙгелдә ғаилә ҡорҙо улар. Тирә-яҡ ап-аҡ балан, муйыл сәскәһенә төрөнгән саҡ, торғаны бер ожмах инде, оноторлоҡ түгел. Ике яҡтан да йыйылған туған-ырыу хөрмәт күрһәтә, өй беренсә ҡунаҡ итәләр. Зәлиәһе менән урам буйлап үткәндә һоҡланып та, көнләшеп тә ҡарайҙар, ә эскәмйәлә ултырған әбейҙәр йәш саҡтарын хәтерләй. Ниндәй ҡайнар мөхәббәт утында янып өйләнештеләр бит. Ҡайһылай бәхетлебеҙ, ғүмеребеҙ буйы шулай бергә атлаһаҡ ине тип эстән генә теләй торғайны Сәлим. Йәштәр бер ауылда тыуып үҫте, бала саҡтары бергә үтте. Йәйҙең йәмле көнөндәге бер ваҡиға Сәлимдең һис ҡасан хәтеренән сыҡмай. Малай-ҡыҙҙар күмәкләшеп һыу ингән мәлдә бер саҡ китте ҡысҡырыш, тауыш, баҡһаң, бер ҡыҙ һыуға бата башлаған. Береһенең дә ҡотҡарырға батырсылығы етмәне. Ә Сәлим, уҡ кеүек атылып, бәләгә тарыусыны һөйрәп сығарҙы. Был Зәлиә ине. Ошо ваҡиға улар араһында мөхәббәт утын тоҡандырҙы ла инде, егеттең иптәштәре араһында абруйы артты, ата-әсәләре араһында туғанлыҡ ептәре һуҙылды. Әрменән ҡайтҡас та өйләнештеләр. Бына улар бергә, ниндәй бәхет! Ҡапыл Сәлим һиҫкәнеп уянып китһә, Зәлиәһе эргәһендә юҡ. Эй, Хоҙай, былар бөтәһе лә төштә генә булған икән, ниндәй үкенесле. Хәҙер төн уның өсөн ҡәҙерлерәк, сөнки Зәлиәһе һәр саҡ эргәһендә. Артабан был яҡты донъяла нисек йәшәрен бер нисек тә күҙ алдына килтермәй, бер ниндәй маҡсат та, дәрт тә юҡ. Донъяның Сәлим өсөн бер ҡыҙығы ҡалманы, ул ғәмһеҙ, йәмһеҙ. Татыу тормоштоң селпәрәмә килеүендә ир үҙен ғәйепле һанай. Аҙаҡҡы йылдарҙа арыу ғына эсә башланы шул, дуҫтар ҙа күбәйҙе. Ҡатынына ла күңелле тормош оҡшай төштө. Бына шулай башланды фажиғәгә юл. Баҡһаң, эскелек һаҙлығы үтә лә ҡурҡыныс икән. Батһаң, кире сығырмын тип уйлама, тәрәнгә һөйрәй ҙә һөйрәй. Ә был тормошта ошо һаҙлыҡтан сыға алмағандарҙың иҫәбе-хисабы юҡ. Эскән кешенең донъяһы теүәл, бер нәмә лә кәрәкмәй. Зәлиәһен нисек битәрләүе, йәберләүе Сәлимдең күҙ алдына баҫты. Тик ҡатыны ауыҙ асып һис әрләшмәне, бөтәһенә түҙҙе, күрше-күләнгә лә хәбәр таратманы. Кеше йөрәге тимер түгел бит, ошо фажиғәгә үҙем юл асҡанмын. Ғәфү үтенеп кенә хатаны төҙәтеп булмай. Йәшәү дәртем Зәлиәм менән бергә ер аҫтына күмелгән. Хоҙай шулай ҡуштымы икән, ғазапланһын, аҙапланһын был ир, гонаһ ҡылғаны өсөн янһын, көйһөн тигәндер инде, – уйҙары иргә тынғы бирмәй йонсотто. Сәлим Зәлиәһенең шкафтағы иң яратып кейгән күлдәген бына нисәнсе тапҡыр инде ҡулына ала. Ҡатыны уны кейер ҙә көҙгө алдында орсоҡ кеүек өйрөлөр ине. Был бәхетле минуттарҙы кире ҡайтарып булһа икән. – Эй, Сәлим, ниңә ҡыҫҡа ғына ғүмереңде заяға уҙғараһың, донъя көтөрҙәй бына тигән яңғыҙ ҡатындар бар бит, әйҙә, димләйек, – тиеүселәр ҙә күп. Ундай димселәргә ирҙең яуабы бер: Зәлиәм алдында ни тип яуап бирермен? Ул бит әле лә мине ҡурсалап тора, әллә ер аҫтында ла тормош бармы икән? Гонаһтарымды ғазаптарым менән юя алһам ине. Эйе, тормоштағы үкенестәр һуңлап килә шул.","Ғәфү үтенеп, хатаны төҙәтеп булмай икән.",Йәмғиәт,8659,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-29/f-tenep-hatany-t-tep-bulmay-ik-n-4255018,2025-05-29T11:55:00+00:00
Бөгөн Благовар районының Көнсығыш ауылында йәшәгән 27 йәшлек егет Табылдыҡ йылғаһы буйлап квадроциклда йөрөргә ниәтләгән.,Бәхете бар икән!,Яңылыҡтар,121,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/b-hete-bar-ik-n-4510481,2025-12-16T19:40:00+00:00
"–Активноеучастие в реализации нацпроектов принимают наши муниципалитеты. Объём финансирования из местных бюджетов составил 9,2 млрд рублей. Значительная часть средств направлена на инфраструктурное развитие территорий и капитальный ремонт образовательных учреждений, – отметил вице-премьер. Так, благодаря нацпроектам «Семья» и «Продолжительная и активная жизнь» в республике закупили оборудование для трёх перинатальных центров, создали 11 женских консультаций, отремонтировали детские сады в Сибае и селе Аскарово Абзелиловского района, модернизировали семь учреждений культуры. Для развития первичного звена здравоохранения установили 134 модульных фельдшерско-акушерских пункта, отремонтировали девять медучреждений, построили шесть новых поликлиник, а также закупили более 5,3 тысячи единиц современной медтехники и специальный автотранспорт. Модернизацию региональной системы общего образования проводят по нацпроекту «Молодёжь и дети». В 2025 году отремонтировали 35 зданий школ, три колледжа, закупили новую мебель и технику в 711 образовательных учреждений. – Реализуем масштабный проект Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра мирового уровня. Уже успешно функционируют -парк и Геномный центр. Продолжается строительство других корпусов, – добавил Азамат Абдрахманов. – Популярным стал федеральный проект «Профессионалитет», в рамках которого открыли 19 образовательных кластеров. А всего в нём принимают участие 64 наших колледжа. На создание комфортной и безопасной среды для населения направлен нацпроект «Инфраструктура для жизни». Так, в 2025 году в республике благоустроили 170 общественных пространств, реализовали семь проектов-победителей Всероссийского конкурса по созданию комфортной городской среды. В рамках модернизации коммунальной инфраструктуры построили новые сети водоснабжения в Кумертау, селе Мраково Кугарчинского района, реконструировали центральную котельную в селе Верхние Киги Кигинского района, привели в порядок ещё 20 объектов. Также обновили 256 км автодорог, построили два и отремонтировали шесть мостов. Вице-премьер также доложил о предварительных результатах исполнения нацпроектов экономической направленности и технологического лидерства. В частности, центр «Мой бизнес» оказал свыше 6 200 консультационных услуг, предприниматели получили льготные займы на сумму более 552 млн рублей. Кроме того, модернизировали материально-техническую базу второго корпуса Башкирского государственного аграрного университета, открыли два агротехнологических класса в Буздякском и Нуримановском районах. – Башкортостан одним из первых приступил к реализации нацпроекта «Беспилотные авиационные системы» (БАС). Наряду с созданием специальных классов, поставками комплексов «Геоскан» для видеомониторинга лесов наращиваем в этой сфере кадровый, научный и промышленный потенциалы, – сказал Азамат Абдрахманов. – В следующем году планируем закупить оборудование для научно-производственного центра испытаний и компетенций в сфере развития технологий БАС. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В 2025 году на реализацию национальных проектов в РБ направили 50 млрд. рублей,Аңлатма,3138,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-25/v-2025-godu-na-realizatsiyu-natsionalnyh-proektov-v-rb-napravili-50-mlrd-r-4520762,2025-12-25T13:00:00+00:00
"Рәдис Ғилуан улы үҙенең эш юлын Һәнәк журналында башлап ебәргән кеше. Ике йыл журналда фельетонсы-хәбәрсе вазифаһын башҡара. Хөрмәтле коллегабыҙҙы Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған журналисы исеме бирелеү уңайынан ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Ижад ҡомарығыҙ һүнмәһен, һүрелмәһен!",Рәдис Ноғомановҡа – юғары награда,Яңылыҡтар,274,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-14/r-dis-no-omanov-a-yu-ary-nagrada-4426295,2025-10-14T12:25:00+00:00
"Ребят из Луганской Народной Республики приветствовали руководство вуза и почетные гости. С напутственными словами обратились депутат Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан, ректор БГПУ имени М. Акмуллы Салават Сагитов, специальный представитель Президента Российской Федерации по международному культурному сотрудничеству, доктор искусствоведения, профессор Михаил Швыдкой, и. о. министра культуры республики Башкортостан Амина Шафикова, первый заместитель министра образования и науки РБ Светлана Антипина. «Все вузы нашей большой страны не первый год принимают участие в этом прекрасном проекте – в университетских сменах. Мы очень любим ребят из Луганской Народной Республики. Ваша респубика значима для жителей нашего региона тем, что прославленная башкирская кавалерийская дивизия начинала там свой боевой путь и наш легендарный комдив Минигали Шаймуратов героически погиб на Луганщине. Согласно традициям башкирского народа, самый дорогой человек в доме – это гость. Коллектив Акмуллинского университета сделает все возможное, чтобы вам на башкирской земле было комфортно, чтобы вы захотели вернуться учиться в наш университет и чтобы вы почувствовали, какая большая у нас страна, какой добрый и гостеприимный народ. Я очень надеюсь, что университетская смена, в которой вы принимаете участие, будет полезна как для вас, так и для наших студентов и преподавателей. У нас единая Россия и одна общая цель – развитие нашей страны, и каждый это делает на своем поприще», – сказал Салават Талгатович. Салават Сагитов объявил традиционный конкурс для участников смены. Те ребята, которые к концу смены выучат больше всех слов на башкирском языке, получат специальные призы от ректора Акмуллинского университета. «В Башкортостане во время войны, в эвакуации, жили моя бабушка и мама, и это спасло им жизнь.  Если бы не отзывчивость народа, который дал кров, работу, помог выучиться, жизнь их сложилась бы совсем по-другому. Я бывал в Донецке, Луганске и очень скучаю по вашим краям. Вы вырвались на эти 10 дней в другое измерение и находитесь в таком возрасте, когда все кажется большой проблемой. Поверьте мне, закончится специальная военная операция, перестанут разрываться снаряды. Закончится это все. Вы будете жить в мирной, прекрасной, большой стране под названием Россия», – обратился к ребятам  Михаил Ефимович. «Дорогие ребята, вы такие красивые, молодые, у вас все впереди, и я рада, что одна из дорог судьбы привела вас в Башкортостан. Мы находимся на стыке Европы и Азии, здесь представлено богатство культур, многоцветие традиций, здесь проживает более 160 национальностей. Хочу вам пожелать, чтобы вы использовали любую возможность учиться, познавать культуру соседа, поскольку вы не знаете, что у вас будет в будущем, с кем вас сведет судьба. И будет здорово, если это будут люди разных национальностей, это всегда взаимно обогащает и развивает», - обратилась к школьникам Амина Шафикова. «БГПУ имени М. Акмуллы – флагман образования, один из лучших педагогических университетов нашей большой страны. Очень хочется, чтобы кто-то из вас выбрал профессию учителя. Это профессия, которая оставляет след в жизни каждого человека, потому что любой учитель продолжается в своем ученике. И еще очень хочется, чтобы вы любили и изучали историю своей родной страны. Тот, кто знает историю и факты, кем бы он ни был, он всегда будет чуть ближе к правде. Желаю вам, чтобы вы здесь, в эти дни получили удовольствие и радость от общения, узнали что-то для себя новое. Самое главное, чтобы потом вам это в жизни обязательно пригодилось. Никогда не ленитесь, не останавливайте, идите всегда только вперед. У вас все обязательно получится», – напутствовала  Светлана Викторовна. Принимая юных гостей в дружную университетскую семью, почетные гости по традиции школьникам из ЛНР повязали галстуки с символикой БГПУ им. М. Акмуллы. Кульминацией второго дня стало посещение концерта государственного академического ансамбля народного танца имени Файзи Гаскарова в ГКЗ «Башкортостан». С богатым репертуаром ансамбля под названием «Танцы народов мира» ребята познакомились по приглашению и. о. министра культуры РБ Амины Шафиковой.",Михаил Швыдкой и Амина Шафикова открыли «Университетские смены» в БГПУ имени Акмуллы для детей из Луганска,Яңылыҡтар,4146,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-19/mihail-shvydkoy-i-amina-shafikova-otkryli-universitetskie-smeny-v-bgpu-imeni-akmully-dlya-detey-iz-luganska-3936253,2024-09-19T12:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПланны үтәү өчен иһазлар да эшчеләр дә итми. Шул ук вакытта ""Коммерсантъ"" мәгълүматынча, Казан авиация заводына очкычларны тапшыру вакытлары күчерелгән өчен аудитор тикшерүе киләчәк. Быел апрель аенда Казанның Горбунов исемендәге авиация заводы Ту-214 юлчы очкычларын итештерүдә айлык планны якынча 40 процентка үтәгән. Сәбәбе - кирәкле иһазлар юк һәм эшчеләр нык итми. ""Туполев"" ширкәтенең идарәче мөдире Константин Тимофеевәйтүенчә ""нәтиәләр бик канәгатьләндерерлек түгел"". Бу хакта 28 майда чыккан ""Вперед"" корпоратив газетындагы язмада әйтелә, дип яза""Бизнес "". Язмада искәртелгәнчә, 91 эшче итми һәм очкычларны заказ бирүчесенә тапшыруның вакытлары кичектерелә. Ни кадәргә кичектерелүе әйтелмәгән. ""Кешеләр дә итми, станоклар да"", дип аңлаткан Тимофеев. Шул ук вакытта ""Коммерсантъ""мәгълүматынча, Казан авиация заводына очкычларны тапшыру вакытлары күчерелгән өчен аудитор тикшерүе киләчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Апрельдә Казан авиация заводында Ту-214 очкычлары итештерү планын 40 процентка гына үтәгәннәр,Яңылыҡтар,1054,https://www.azatliq.org/a/aprelda-kazan-aviatsiya-zavodinda-tu-214-ochkichlari-jiteshteru-planin-40-protsentka-gina-utagannar-/32996247.html,2024-06-17T12:51:00+03:00
"Казанда Яңа ел бизәлеше. 2022 елфикерләр""Казан"" гаилә үзәге мәйданында Яңа ел бизәлешенә 18,2 миллион сум тотылачак. Бу хакта дәүләт сатып-алулары порталында мәгълүматурнаштырылган. Яңа ел бизәлеше хаклары узган елдан 21,3 процентка күбрәк. Былтыр бу максаттан 15 млн сумтотылган. 2022 ел белән чагыштырганда быел бәяләр 40 процентка арткан.18,2 млн сумга шәһәрнең төп чыршысын кую, ""Чатыр"" һәм ""Чыршы"" яктырту инсталляцияләрен урнаштыру, аларның эшләвен тәэмин итү, бәйрәмнәрдән соң аларны демонтажлау каралган. Бизәлеш эшләре 20 декабрьгә кадәр башкарылырга тиеш. Аны киләсе елның 15 гыйнварыннан 15 февраленә кадәр сүтәргә ыеналар.31 октбярьдә Казан хакимияте Яңа ел чыршысының каркасын 10,5 миллион сумга алыштырачагынхәбәр итте. Аның өчен яңа металл каркас сатып алыначагы, аның лазер белән кисеп эшләнергә тиешлеге әйтелде. Чыршы конструкциясенең биеклеге 35 метр, диаметры — 15 метр булачак диелде. Быел Казанда яңа ел бәйрәмнәре ""Казан"" гаилә үзәгендә, Иске татар бистәсендә, ""Әкият"" курчак театры каршында, ""Черек күл"", ""Крылья Советов"" һәм башка шәһәр паркларында оештырылачак. Узган ел Казан хакимияте Яңа ел төнендә салют оештыруданбаш тартты. Быел салют булачагы турында рәсмиләр әлегә тәгаенләмәде.2024 елгы яңа ел бәйрәмнәрендә Татарстанга 170 мең туристкилгән. Казанда туристлар 916 млн сум акча тоткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Быел ""Казан"" гаилә үзәге мәйданындагы Яңа ел бизәлеше хакы 21 процентка арткан",Яңылыҡтар,1417,https://www.azatliq.org/a/33186827.html,2024-11-04T11:45:11+00:00
Ирем менән 20 йыл бергә йәшәүҙе билдәләргә йыйынғанда уның һөйәркәһе барлығын белеп ҡалдым. Бер кис телефонын өҫтәлгә һалып сығып ките һәм уға бер-бер артлы смскалар килә башланы.,Донъя алмаш килә.,Йәмғиәт,179,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-20/don-ya-almash-kil-4165911,2025-03-20T18:49:31+00:00
"— Бәй, контексҡа ҡарап, йә""улайһа"", йә""юғиһә"" тип әйтергә була, - тип аңлатҡан булам мин-филолог. — Ә минең улай тип әйткәндәрен бер ҙә ишеткәнем юҡ. Хатта бер ваҡыт БСТ-ла ведущий ""атыу"" тип әйткәс, был башҡорт һүҙеме икән әллә тип аптырап ҡуйҙым, - тей егет. Уның һүҙҙәре уйға һалды. Ә бит, ысынлап та, урыҫтың был һүҙе телебеҙгә шул хәтлем үтеп ингән, уны хатта самауыр (самовар), карауат (кровать) кеүек, күптән әҙәби телгә индереп алғанда ла булыр ине. Ошонан беребеҙ ҙә ҡәҙимге тормошта ""юғиһә"" тип һөйләп ултырмайбыҙ бит инде. Был нисектер үтә рәсми, үтә әҙәби кеүек. Халыҡ һөйләшеүҙә лә ябайлыҡ ярата. Телеведущий әйтеп ебәрһә лә, бер хилафы юҡ, минеңсә. Урыҫтар үҙҙәре был һүҙҙе ул хәтле әрһеҙ ҡулланмайҙыр әле. Ә беҙҙең һүҙ һайын — атыу ҙа атыу. ""Юғиһә"" мәғәнәһенән күптән сығып киткән инде ул. ""Атыу нисек һуң? "" - тип һорайбыҙ берәй нәмә аңлашылмаһа. Берәйһенең фекере менән тулыһынса килешһәк, айырым бер интонацияға һалып, ""Атыыыу! "" - тип һуҙып тороп раҫлап ебәрәбеҙ. Эреләнһәк тә, еңмешләнһәк тә, ""Атыу! "" тип тек-тек баҫып китеп барабыҙ. ""Атыу әйт һуң! "" тип үртәйбеҙ ""шәп булғас"" мәғәнәһендә. Тағы әллә күпме мәғәнәләре бар әле уның. Рәхимә Мусина.",«Атыу» — маҡтаныу һүҙе лә әле ул!,Юмор,1166,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-05-06/atyu-ma-tanyu-e-l-le-ul-4224847,2025-05-06T12:40:00+00:00
"Ҡәҙерле уҡыусылар! Мәктәп йылдарында яңы белемгә, оҫталыҡҡа, таҫыллыҡҡа эйә буласаҡһығыҙ. Һеҙ һәр яҡлап белемле, тыуған ерҙе яратҡан ысын кешеләр булып буй етерһегеҙ, киләсәктә тыуған республика үҫешенә ҙур өлөш индерерһегеҙ! Белем көнө ҡотло булһын! Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ, илдең киләсәге үҫешенә өлөш индереүегеҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур әһәмиәткә эйә. Мәғариф системаһында ниндәй генә үҙгәрештәр булмаһын, һеҙ һәр саҡ үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы булып ҡалаһығыҙ. Беҙ һеҙгә матур кәңәштәрегеҙ, хәстәрлегегеҙ, ғәҙел баһаларығыҙ, ҡыҙыҡлы дәрестәрегеҙ, сикһеҙ һөйөүегеҙ өсөн оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм сыҙамлығығыҙ алдында баш эйәбеҙ. Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыныс күк йөҙө теләйбеҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ! Яңы уҡыу йылы һөҙөмтәле, ижади яҡтан бай һәм уңышлы булһын! 1 СЕНТЯБРЬ 1 сентябрь тыуа Үҙе башҡа йәм менән. Туй-туй бөгөн, белем туйы, Туй итәбеҙ ғәм менән. Бар тәбиғәт уңыш йыя, Ә мәктәптә - яҙ кеүек, Ҡайҙа баҡма - гөл-сәскәләр, Сәселә тик наҙ кеүек. Яҙҙағылай эш башлана, Орлоғо белем-ғилем, Белемле бит иленең дә Ныҡлыраҡ итә билен. Ил-йорт өсөн ябай түгел, Оло байрам ул - ысын! Һәм был көндә һәр бер кеше Күпмегәлер уҡыусы. (Г. Ситдиҡова)Мәктәп йылдарында яңы белемгә, оҫталыҡҡа, таҫыллыҡҡа эйә буласаҡһығыҙ. Һеҙ һәр яҡлап белемле, тыуған ерҙе яратҡан ысын кешеләр булып буй етерһегеҙ, киләсәктә тыуған республика үҫешенә ҙур өлөш индерерһегеҙ! Белем көнө ҡотло булһын! Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ, илдең киләсәге үҫешенә өлөш индереүегеҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур әһәмиәткә эйә. Мәғариф системаһында ниндәй генә үҙгәрештәр булмаһын, һеҙ һәр саҡ үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы булып ҡалаһығыҙ. Беҙ һеҙгә матур кәңәштәрегеҙ, хәстәрлегегеҙ, ғәҙел баһаларығыҙ, ҡыҙыҡлы дәрестәрегеҙ, сикһеҙ һөйөүегеҙ өсөн оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм сыҙамлығығыҙ алдында баш эйәбеҙ. Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыныс күк йөҙө теләйбеҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ! Яңы уҡыу йылы һөҙөмтәле, ижади яҡтан бай һәм уңышлы булһын!1 СЕНТЯБРЬ 1 сентябрь тыуа Үҙе башҡа йәм менән. Туй-туй бөгөн, белем туйы, Туй итәбеҙ ғәм менән. Бар тәбиғәт уңыш йыя, Ә мәктәптә - яҙ кеүек, Ҡайҙа баҡма - гөл-сәскәләр, Сәселә тик наҙ кеүек. Яҙҙағылай эш башлана, Орлоғо белем-ғилем, Белемле бит иленең дә Ныҡлыраҡ итә билен. Ил-йорт өсөн ябай түгел, Оло байрам ул - ысын! Һәм был көндә һәр бер кеше Күпмегәлер уҡыусы. (Г. Ситдиҡова)",1 сентябрь - Белем көнө!,Аңлатма,2410,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-01/1-sentyabr-belem-k-n-4355397,2025-09-01T08:00:00+00:00
Бөрйән ырыуы егете Мәлик Вәлиев - Мәскәү дәүләт төҙөлөш университетының студенты. Сатлама һыуыҡта ла күкрәгендә ҡайнар йөрәк йөрөткән рухлы зат ул! Фото һәм видеояҙма: шәхси архивтан.,Ҡояш кеүек ҡайнар йөрәклеләр,Яңылыҡтар,183,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-25/oyash-ke-ek-aynar-y-r-klel-r-4549729,2026-01-25T16:00:00+00:00
"Кесаҙна, 4 сентябрҙә, төндә урыны менән, көндөҙ республикала ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе фаразлана. Ел көньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә 13, 18, көндөҙ 19, 24. ""Башинформ"" МА",Башҡортостанда 28 тиклем йылыта,Яңылыҡтар,196,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-09-03/bash-ortostanda-28-tiklem-yylyta-4371413,2025-09-03T11:01:00+00:00
"Русия президенты Владимир ПутинфикерләрУкраинадагы сугышта катнашучы ихтыярилар һәм контракт белән киткән хәрбиләр кайчан мобилизацияләнгән яки Русия саклану министрлыгы белән кайчанга кадәр килешү төзегән булуларына да карамастан, сугыш бетмичә өйләренә кайтмаячак. Бу хакта блогерлар һәм Украинадагы сугыш турында язучы медиалар хезмәткәрләре белән очрашуда Русия президенты Владимир Путинәйтте. Бу хакта очрашуда катнашучыларның берсе - Александр Сладков иткерде. Очрашуда әйтелгәннәрнең рәсми тексты чыкмады. Сибирь. Реалииискәртүенчә, былтыр сентябрьдә Путин игълан иткән ""өлешчә"" мобилизациянең тәмамлануы турында фәрман булмаганга, контрактчыларны өйләренә ибәрмәү өчен юридик мөмкинлек бар. Өлешчә мобилизация игълан ителгән вакытта саклану министрлыгы белән төзегән контрактлары гамәлдә булган хәрбиләргә хезмәт иткән урыннарыннан китүне тыйдылар. Хәзер исә президент сүзләреннән аңлашылганча, бу сугышта катнашучы бөтен кешегә дә кагыла. Хәрби хезмәттән авыру, яралану, гаиләдә өченче бала туу кебек сәбәпләр белән генә китәргә мөмкин. Кичә, 8 ноябрьдә Уфа гарнизон хәрби мәхкәмәсенең Миңлегали Шәйморатов батальоны ихтыярие - 29 яшьлек Рафаэль Миграновны мобилизация чорында дезертирлык кылуда гаепле дип табып хөкем итүебилгеле булды. Ул контрактның ""өлешчә мобилизация"" беткәнчегә кадәр озайтылуын белмәгән, ярты ел сугышта булганнан соң өенә кайтып киткән, эшли башлаган. Ирне алты елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Контрактчылар һәм ихтыярилар Русия гаскәреннән сугыш беткәнчегә кадәр китә алмаячак,Яңылыҡтар,1533,https://www.azatliq.org/a/32677284.html,2023-11-09T07:00:01+00:00
"Байрам моң һөйөүсе уҡыусыбыҙ Данияр Аҙнабаевтың оҙон көйө менән башланып китте. Руфина Атнабаева менән Нургиз Мөхәмәтйәнов та ныҡ оҫтарып алған. Матур алып барҙылар байрамды. Бына сәхнә түренә гимназистар сафына баҫасаҡ уҡыусыларҙы саҡырҙылар. Береһенән-береһе талантлы улар! Айсулпан Тоҡомбәтова, Гөлдәриә Ҡыуатова, Нурания Сәлихова тыпырҙатып-тыпырҙатып бейеүҙәре менән күңелдәрҙе күтәрҙе. Даян Сыңғыҙов көрәш алымдарын күрһәтте. Алина Саттарова, Камилла Арыҫланова, Гөлиә Ваһапова дәртле йыр бүләк итте. Әлиә Әйҙәшева менән Риана Күсәрбаева ижад емештәрен - шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе. Ҡәҙриә Әҙеһәмова, Наҙгөл Килдебаева, Диана Дәүләтшина башҡорт, урыҫ шағирҙарының әҫәрҙәрен тасуири итеп һөйләне. Нурсолтан Аҡсурин менән Тимербулат Ҡолтаев юмор яғынан һәләтле икән дә. Сығыштарын һоҡланып тыңланыҡ. Гөлйөҙөм Хәбибуллина тарих менән ҡыҙыҡһына. Ул тыуған ауылы Ярғайыштың үткәне, бөгөнгөһө менән таныштырҙы. Ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр туплаған. Ә Алина Ғарифуллинаның ҡул эштәренә оҫта икәнен белдек. Ул ҙур итеп лиана гөлөн, уйынсыҡтарҙы ырғаҡ менән бәйләгән. Тырнаҡ эшләү серҙәрен дә өйрәнә. Гимназиябыҙға һәләтле уҡыусылар килде. Уларҙың шәплеген күреп, күңелдәр ҡыуанды. Барыһына ла уңыштар, белем усағыбыҙҙың ғорурлығы булып үҫеүҙәрен теләйбеҙ. Һынатмаһындар, гел алда барһындар! Нурзиә ҠӘҘЕРБӘКОВА, тәрбиәсе. Ейәнсура районы, Иҫәнғолдағы Мәрйәм Бураҡаева исемендәге башҡорт интернат- гимназияһы.",Улар – хәҙер гимназистар!,Мәғариф,1396,https://yanshishma.com/articles/be-e-m-kt-pt-/2025-11-07/ular-h-er-gimnazistar-4457591,2025-11-07T16:00:00+00:00
"Белем усаҡтарында яңы уҡыу йылына әҙерлек бара. Ғәли Ибраһимов исемендәге 2-се башҡорт лицейында ла ремонт эштәре башҡарыла. Уҡыу бүлмәләрендә диуарҙар яңы төҫ алды. Иҙәндәргә плиткалар түшәлде. Яңы ҡуйылған ишектәр ҙә һоҡланғыс, матур.",Һеҙҙең мәктәп әҙерме?,Мәғариф,236,https://yanshishma.com/articles/be-e-m-kt-pt-/2025-07-24/e-e-m-kt-p-erme-4325481,2025-07-24T16:48:05+00:00
"Точка кипения в Уфимском межвузовском кампусе, открытая по инициативе Уфимского государственного нефтяного технического университета, отмечает первый год работы.",В Межвузовском кампусе прошло более 700 мероприятий,Йәмғиәт,161,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-15/v-mezhvuzovskom-kampuse-proshlo-bolee-700-meropriyatiy-4086232,2025-01-15T22:15:00+00:00
"Бер көндө ул үҙ иренә: - Бар, ипләп кенә күҙәт әле. Улар нисек тыныс йәшәй икән? - тигән. Ирекәй күршеләренең тәҙрә янына килгән дә күҙәтә башлай. Был ваҡытта күршеһенең ҡатыны өй йыйыштырып йөрөй, ти. Вазаның саңын һөртөп торған ваҡытта икенсе бүлмәлә телефон шылтырай. Хужабикә һауытты өҫтәлдең ситенә генә ултырта ла сығып китә. Бүлмәгә ире инә лә, аңғармаҫтан вазаны төшөрөп вата. - Әһә. - ти күҙәтеп тороусы ир. Үҙе башланасаҡ ыҙғышты күҙ алдына килтерә башлай. Бүлмәгә яңынан ҡатын килеп инеп, иҙәндә ятҡан ярсыҡтарҙы күргәс: - Ғәфү ит инде, ҡәҙерлем. Мин ғәйепле. Ситкә генә ултыртҡанмын шул. - Юҡ, һөйөклөм! Бында мин ғәйепле. - Юҡ, үҙем генә ғәйепле. Һин бит уны күрмәгәнһең. - Ғәйепләмә үҙеңде, һөйөклөм! Мин ҡабаланып күрмәй ҡалдым. Ғәфү ит мине. Ярай инде, кил, үҙеңде бер ҡосаҡлайым. Бындай хәлде көтмәгән күрше ирҙең йөрәге сәнсеп ҡуя. Бик күңелһеҙ генә өйөнә ҡайтып инә. Ҡатыны унан: - Һин ниңәлер бик тиҙ. Шунан, белдеңме уларҙың серен? - Эйе! - Шунан, нисек? -Уларҙа икеһе лә ғәйепле. Шуға күрә лә талашмайҙар. Ә бына беҙҙә һәр ваҡыт икебеҙ ҙә хаҡлы! Лена Абдрахманова.",Хикмәтле хикәйәт,Аңлатма,1086,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-11/hikm-tle-hik-y-t-4461635,2025-11-11T14:37:00+00:00
"Мәктәп буллинг хәүефен алдан күрә белергә һәм иҫкәртеү сараһын үткәрергә бурыслы, тигән фекерҙә Башҡортостан Башлығы. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: 3 февралдә Өфөлә 16-сы ҡала гимназияһында туғыҙынсы класс уҡыусыһы уҡытыусыға һәм уҡыусыларға һөжүм иткәйне. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Хистәрһеҙ мәктәптәрҙең хәүефһеҙлеген хәстәрләү,Яңылыҡтар,424,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/hist-r-e-m-kt-pt-r-e-h-ef-e-legen-h-st-rl-4570536,2026-02-09T14:14:00+00:00
"Һеҙҙең дуҫтарығыҙ араһында рус телле башҡорттар ҙа барҙыр, моғайын. Һәм улар башҡортса белергә теләһәләр ҙә, йә тартыналар, йә нимәнән башларға белмәйҙер.","ҺИН, МИН ҺӘМ БАР ДОНЪЯ.",Йәмғиәт,154,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-18/in-min-m-bar-don-ya-4126865,2025-02-18T16:39:34+00:00
"Был юлы хоккейсыларҙың акцияһы 15 йәшлек Нэлли Ураҡбаеваға аяҡҡа баҫырға ярҙам итте. Спорт менән шөғөлләнгән ҡыҙыҡай тренировкала яңылыш йығыла, һуңынан унда рак асыҡлана һәм. аяғын ҡырҡалар. ""Мишкопад""та һум аҡса йыйыла. Уның бер өлөшөнә Нэлли өсөн уңайлы протез алына. Бер ай элек был хаҡта хыялланмай ҙа инек, ти ғаилә.","""Мишкопад"" ярҙам итте!",Спорт,322,https://yanshishma.com/news/sport/2026-01-26/mishkopad-yar-am-itte-4550829,2026-01-26T15:03:00+00:00
"Альберт РәхмәтуллинфикерләрМарт башында Уфаның Октябрь районы мәхкәмәсе ""рөхсәтсез чарада катнашуы өчен"" ""Стоп Баш РТС"" итимагый хәрәкәте активисты Альберт Рәхмәтуллинга 40 сәгать мәбүри эш биргән иде, Башкортстан Югары мәхкәмәсе бу карарны гамәлдән чыгарган. Бу хакта Рәхмәтуллин ""Коммерсантъ""касөйләгән. ""Көтмәгән идем"", дигән ул. Элегрәк полиция аңа Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе, 4 өлеше нигезендә (халык каршындагы чарада катнашучының аны уздыру кагыйдәләрен бозуы) беркетмә төзегән иде. Документка ярашлы, 7 февральдә Рәхмәтуллин ""сигез кешедән торган төркем белән Уфа хакимияте бинасына терәлеп торган урында пикет рәвешендә узган чарада катнашкан""7 февральдә Уфаның Совет районындагы кайбер йортларда яшәүчеләр (аларда узган елның ноябреннән газны өзгәннәр) ""пычрак япмалар һәм кәстрүлләр перформансы"" дигән чара уздырды. Ул Уфа мэриясе каршында үтте. ""Кешеләр мэрия каршына табаклар, кәстрүлләр белән килеп, ике айдан бирле ни юньләп юына, ни табак-савыт юа алмавына түрәләрнең игътибарын әлеп итәргә теләде"", дип сөйләгән иде "". Реалии""га бу чараны видеога төшереп торган Рәхмәтуллин. Алар калаклар белән тәлинкәләргә һәм кәстрүлләргә сугып, ""кайнар су бирүне"" таләп итте. Чарада катнашучылар янына сакчылардан башка беркем дә чыкмады. Рәхмәтуллинны исә чарадан соң полициятоткарлады. Альберт Рәхмәтуллин үзем бу чарада катнашмадым, анда катнашкан кешеләр сораганга видеога гына төшереп тордым, дисә дә, хөкемдар аның бу сүзләренигътибарга алмаган иде. Мәхкәмә аны пикетта ""оештыручы функцияләр башкарган"" дип тапты. Үзенә мәбүри эш карары чыгаруларын Альберт Рәхмәтуллин канунсыз дип санавын әйтте, аны шикаять итәчәген дә белдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Югары мәхкәмә активист Альберт Рәхмәтуллинга ""пычрак кәстрүлләр"" чарасы өчен бирелгән әзаны гамәлдән чыгарды",Яңылыҡтар,1768,https://www.azatliq.org/a/32347473.html,2023-04-03T15:07:36+00:00
"Нефтекама ҡыҙы Айһылыу Ниғмәтйәнова Испанияла  ауыр атлетика буйынса үткән Халыҡ-ара ярышта алтын миҙал яулаған. Гүзәл заттар араһында, 75 кг тиклемге ауырлыҡта гер күтәреү буйынса, беренселекте бирмәгән. Ҡырмыҫҡалай нескә башҡорт ҡыҙын ҙур еңеүе менән ҡотлайбыҙ! Фото интернеттан алынды.","Афарин, Айһылыу!",Спорт,288,https://shonkar.com/news/sport/2025-08-04/afarin-ay-ylyu-4338202,2025-08-04T23:48:00+00:00
"Сто медиаспециалистов из числа студентов университетов Республики Башкортостан собрались в Точке кипения Уфимского государственного нефтяного технического университета Кампуса, чтобы пройти обучение и выявить лучшего медийщика 2025 года. - Сегодня студенты приносят свежие идеи, новые перспективы и уникальные подходы к созданию контента в медиасфере, молодёжь активно использует современные технологии и платформы, что позволяет быстро адаптироваться к меняющимся условиям индустрии. Труды наших молодых медиаспециалистов отмечены и на федеральном уровне, в октябре этого года руководитель Федерального агентства по делам молодёжи вручил региону благодарность за развитие сообщества медиаспецалистов России. Поздравляю всех обладателей премии «Медийщик года», успехов в начинаниях и больше креативного контента, – прокомментировал Вито Сабиров, министр молодёжной политики Башкортостана. Программа форума включала круглые столы, лекции и мастер-классы от опытных экспертов по шести направлениям медиа-работы: «Авторский взгляд» – фотография, «Сила слова» – ведение групп, «Коммуникационный дизайн» – дизайн соцсетей, «Лови момент» – короткие ролики, «25 кадр» – видеография, а также «Управление медиакомандой». - За два дня я посетила шесть лекций и мастер-класс! Лекции по выбору стали для меня открытием, я смогла вникнуть и в другие сферы, многое узнать. Программа была очень насыщенная и полезная! - поделилась своими ощущениями студентка Института нефтегазового ижиниринга и цифровых технологий УГНТУ Виктория Фирстова. Полученные знания ребята сразу применяли на практике, решая кейсы от коммерческих и некоммерческих компаний и презентуя свою работу экспертному жюри. Лучшие представители команд получили приглашение на стажировку к предприятиям-партнерам проекта и памятные подарки от организаторов. - Защита кейсов осталась позади, и я с огромным удовлетворением могу подвести итоги. Результат превзошёл все мои ожидания - наша команда выступила действительно ярко и слаженно. Особой честью для меня стало предложение о стажировке на позицию -специалиста, -  рассказала о практической части форума студентка Архитектурно-строительного института Дина Абдрафикова. Команда организаторов и волонтеров проекта состояла из студентов УГНТУ, БГПУ им. М. Акмуллы и УУНи Т – это позволило не только обучить и развить в студентах навыки в медиасфере, но и поспособствовать формированию единого студенчества в республике, познакомить студентов с другими медиацентрами, а также поощрить самых активных и талантливых представителей студенческих медиа республики. Так, второй частью проекта стала торжественная премия «Медийщик года». Студенты университетов республики стали лауреатами и победителями по одному из направлений деятельности. Среди 14 номинантов, прошедших отбор экспертной комиссии, лучшими стали: Фотограф года: Светлана Семенова, БГПУ им. М. Акмуллы Дизайнер года: Ильшат Мухамадеев, УГНТУ Репортер года: Ильгиз Хилажев, УУНИТ Видеограф года: Анастасия Бочкарёва, БГАУ Руководитель года: Зарина Загитова, УУНи Т Обладатель республиканской премии «Медийщик года» Ильшат Мухамадеев из УГНТУ о своих впечатлениях от победы говорит так: - Большая честь для меня быть победителем Республиканской Премии «Медийщик года». Я четвертый год занимаюсь развитием медиасферы как в УГНТУ, так и на всероссийских площадках. Реализовывал в этом году со своей медиакомандой грантовый проект, и поэтому знаю, как непросто развивать с нуля такие масштабные мероприятия. Поэтому благодарю организаторов за их трудолюбие и стремление обучить новое поколение крайне важным навыкам в медиасфере. Ждём продолжение проекта в следующем году! Организаторами проекта выступили Уфимский государственный нефтяной технический университет, первичная профсоюзная организация студентов УГНТУ, профсоюзная организация Института нефтегазового инжиниринга и цифровых технологий УГНТУ. Проект реализован при поддержке Федерального агентства по делам молодежи «Росмолодежь». Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",В кампусе Уфы провели республиканскую студенческую премию «Медийщик года»,Йәмғиәт,4693,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-13/v-kampuse-ufy-proveli-i-respublikanskuyu-studencheskuyu-premiyu-mediyschik-goda-4465936,2025-11-13T16:15:00+00:00
"Успех республики под руководством Радия Хабирова базируется на трех «китах»: культурном коде, проектном подходе и жесткой связке с федеральными задачами. По мнению аналитика, Башкортостан эффективно использует свою историческую и культурную близость с народами Центральной Азии. Это не просто «мягкая сила», а реальный экономический актив. В регионах, где личные связи значат больше контрактов, республика выступает «понятным партнером», формируя фундамент доверия для российского бизнеса. Вместо разовых сделок регион создает долгосрочные производственные цепочки. Примером служит Российско-таджикский индустриальный парк в Душанбе, где Башкортостан выступает не просто участником, а полноценным оператором проекта. - Республика выступает не просто участником, а оператором проекта со стороны России, что предполагает полный цикл: от переговоров и подписания соглашения на уровне глав государств до практической реконструкции производственных площадок и привлечения резидентов. Специализация парка на легкой и металлургической промышленности — не случайный выбор, а отражение компетенций самого Башкортостана. Такая модель промышленной кооперации качественно отличается от простой торговли: она создает долгосрочную взаимозависимость, передачу технологий и закрепление производственных цепочек, - отмечает Орлов. Ключевым звеном стратегии стала Корпорация развития Башкирии. Она превратила внешнеэкономическую деятельность в «машину» по привлечению инвестиций и трансферу технологий, работающую более чем в 100 странах мира. Регион действует не как обособленный игрок, а как эффективный агент федерального центра. Фото Р. Хисаева",Как региональная стратегия Башкортостана стала эталоном внешней политики России,Аңлатма,1630,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-24/kak-regionalnaya-strategiya-bashkortostana-stala-etalonom-vneshney-politiki-rossii-4519428,2025-12-24T11:30:00+00:00
"Президент России Владимир Путинподдержал идею создания Всероссийской службы помощи семье. Об этом сообщается в-канале Кремля. Такую оценку он озвучил в ходе встречи с уполномоченным по правам ребенка в России Марией Львовой-Беловой. «Президент отметил результативность проведенной работы и поддержал предложение Марии Львовой-Беловой о преобразовании Всероссийской инспекции системы профилактики социального сиротства во Всероссийскую службу помощи семье», — говорится в сообщении. Детский омбудсмен в ходе встречи с главой государства подчеркнула, что для этого не потребуется дополнительных кадровых или финансовых ресурсов. Соответствующий проект, который согласован с профильными министерствами, уже подготовлен, добавила Львова-Белова. Ранее Владимир Путинназывалмногодетные семьи опорой страны. Он отмечал, что в таких семьях воспитываются традиционные ценности — качества, на которых держится Россия: уважение к старшим, любовь и забота о младших, трудолюбие и «все, что связано с этим организмом ""семья""». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин оценил идею создания Всероссийской службы помощи семье,Йәмғиәт,1191,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-03/putin-otsenil-ideyu-sozdaniya-vserossiyskoy-sluzhby-pomoschi-semie-4277993,2025-06-03T19:00:00+00:00
"Республиканың фән һәм юғары белем биреү буйынса дәүләт комитеты рәйесе Светлана МостафинаБашҡортостанДТРК-на биргән интервьюһында 2025 йылға йомғаҡ яһап: «Финанс яғынан еңел булманы. Шуға күрә, мәҫәлән, йәш ғалимдарға торлаҡ буйынса ярҙам сараһы күрһәтелмәне. Шулай ҙа ғилми тикшеренеү һәм университеттарға ҡорамалдар алыу өсөн күпмелер аҡса бүленде», — тип белдерҙе. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров белдереүенсә, 2026 йылда республикала финанс ярҙам сараһы буласаҡ. Шулай уҡ 2026 йылда бюджет урындар һаны артыуы күҙаллана. Был, иң беренсе нәүбәттә, инженер һәм аграр йүнәлешкә ҡағыласаҡ, шулай уҡ башҡа һөнәр буйынса ла күбәйәсәк. «Илгә инженер һәм аграр өлкә генә етмәй. Педагог, табип, гуманитар өлкәләге ғалимдар – барыһы ла кәрәк. Шулай ҙа бөгөн иң кәрәклеһе – инженер», —тип белдерҙе Светлана Мостафина. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иң кәрәкле һөнәр – инженер,Яңылыҡтар,991,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/i-k-r-kle-n-r-inzhener-4531455,2026-01-08T16:49:00+00:00
"Тренд-сессия стала площадкой для живого диалога между начинающими предпринимателями и представителями бизнеса. Более 200 студентов ведущих вузов Республики Башкортостан обсудили актуальные рыночные запросы и реальные кейсы вывода продуктов на рынок. Участники получили практические рекомендации по формированию бизнес-моделей, подготовке заявок и развитию стартапов после получения гранта. – Такие тренд-сессии показывают, что кампус – это полноценная площадка для развития технологического предпринимательства. Здесь студенты получают доступ к экспертам, индустриальным партнёрам и мерам поддержки, а их идеи могут пройти путь от первой гипотезы до полноценного стартапа. Наша задача – создать среду, в которой технологическое предпринимательство становится естественным продолжением образовательного и научного процесса, – отметил директор ООО «Кампус» Сергей Гладких. Спикерами тренд-сессии стали предприниматели и представители технологических компаний, которые поделились со студентами практическим опытом запуска и развития бизнеса. Тимур Ханбиков, собственник ООО «Фарфор франчайзинг», рассказал о масштабировании проектов, направления развития проектов и работе с франчайзинговыми моделями. Руслан Фатхулов, директор ООО «Агротехника», – о внедрении технологических решений в традиционных отраслях и рыночных запросах на инновации. Алина Минибаева, микробиолог, представитель ООО «НВП Башинком» – о выводе научных разработок на рынок и взаимодействии с индустриальными партнёрами. Михаил Унтура, руководитель направления Департамента регионального развития Фонда «Сколково» (группа ВЭБ. РФ), познакомил студентов с возможностями федеральной инновационной экосистемы и инструментами поддержки технологических стартапов. – Сегодня у студентов есть все возможности, чтобы превращать свои идеи в реальные технологические компании. Экосистема «Сколково» даёт доступ к экспертизе, грантовым и налоговым инструментам, партнёрствам с индустрией и выходу на рынки. Важно начинать как можно раньше: участвовать в конкурсах, тестировать гипотезы, собирать команды и не бояться ошибок – именно так формируются сильные технологические стартапы, – отметил Михаил Унтура, руководитель направления Департамента регионального развития Фонда «Сколково». Напомним, что ежегодно Республика Башкортостан входит в ТОП-5 субъектов России по количеству выигранных грантов конкурса «Студенческий стартап». Конкурс проводится Минобрнауки России совместно с Фондом содействия инновациям в рамках федерального проекта «Платформа университетского технологического предпринимательства». Оператором сопровождения заявочной кампании в регионе выступает Центр содействия инновациям в Республике Башкортостан. – С каждым годом интерес к конкурсу растёт, и это не может не радовать. Надеемся, что сегодня студенты получили ответы на свои вопросы, вдохновились и в будущем добьются серьёзных результатов, – отметил директор Центра содействия инновациям в Республике Башкортостан Руслан Шаймухаметов.",Более 200 студентов обсудили свои стартапы на тренд-сессии,Йәмғиәт,2971,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-07/bolee-200-studentov-obsudili-svoi-startapy-na-trend-sessii-4571065,2026-02-07T22:05:00+00:00
23 февраля — День защитника Отечества является в России нерабочим праздничным днём.,Следующая рабочая неделя в Башкортостане будет короткой,Яңылыҡтар,83,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-18/sleduyuschaya-rabochaya-nedelya-v-bashkortostane-budet-korotkoy-3648403,2024-02-18T12:40:38+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 16 гыйнварда Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) вәкилләре Башкортстан активистлары Илнар Галинбелән Юлай Аралбаевны тоткарлаган. Бу хакта ""Куштау Байрам"" -каналыиткерде. Мәгълүматны Азатлыкка Илнар Галин да раслады. Аларга тоткарлануның сәбәбен янәсе мөһаир башкорт активисты Руслан Габбасовка ачылганинаять эше белән бәйлесораулар килеп чыкты дип аңлатканнар. Габбасовка экстремист оешма төзү турында инаять эше ачылган иде. Моннан тыш тагын бер активист -Рафаил Абдрахмановта тоткарланган. Шулай ук Башкортстанда хәзерге вакытта тагын бер активист - Баймакта яшәүче Илдар Йомаголовбулган бина ишеген билгесез кешеләрнең каерып кермәкче булуы хәбәр ителде. Бу хакта иткерде. Басма үзендә эшләүче журналистына да бәреп кермәкче булалар дипязды. Ишек шакучылар үзләрен полиция хезмәткәрләре дип таныштырган. ""Былтыр минем ике аягымны һәм биш кабыргамнысындырдылар! Мин экология темаларына чыгыш ясыйм, шул әйберләрне яклыйм. Ишекне ачмыйм! Чакыру кәгазен почтага ибәрегез. Иртәгә мәхкәмә, ә сез минем анда катнашуымны теләмисез"", дип белдергән Илдар Йомаголов ишек артындагы кешеләргә. Хәзер бинадагы электрны кисеп куйганнардиелә. Ул бу хәл иртәгә активист Фаил Алсыновка хөкем карарын игълан итүләре белән бәйле булырга мөмкин дип саный. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Фаил Алсынов мәхкәмәсенә барасы активистларга куәт оешмалары вәкилләре килгән,Яңылыҡтар,1363,https://www.azatliq.org/a/32776731.html,2024-01-16T13:51:37+00:00
"Тамашасы ифрат шат һәм ҡәнәғәт. Концертта Радий Фәрит улы ла бар тинеләр. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Урал Килсебаев ялҡынлы телмәр менән сығыш яһаны. Был сара йыл да үтергә тейеш тип билдәләне. Баҡыйлыҡҡа күскән башҡорт рок төркөмдәренә нигеҙ һалыусыларға Башҡортостандың халыҡ артисы исеме бирелде (Дим Мәннән (Ҡолахмәтов) (""Дәрүиш хан""), Ирек Атанов һәм Ғәзинур Биктимеров (""Рух"")). Сарала легендар һәм яңы ғына ижад юлына аяҡ баҫҡан төркөмдәр генә сығыш яһап ҡына ҡалмай, тиҙҙән тамашасылар араһында автографлы өс гитара һәм айфон уйнатыласаҡ. Тамаша юғары кимәлдә ойошторолған. Рок һөйөүселәр өсөн ысын мәғәнәһендә байрам был сара.",Рок һөйөүселәр өсөн хәтәр байрам был,Яңылыҡтар,703,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-28/rok-y-sel-r-s-n-h-t-r-bayram-byl-4029248,2024-11-28T21:38:00+00:00
"Билдәле булыуынса, тетрәндергес хәл Троицк ҡалаһында була. Үҫмер ҡыҙ, әсәһе, ҡустыһы, өләсәһе һәм үгәй олатаһы менән бер йортта йәшәй. 63 йәшлек ир майҙан июнгә тиклем ҡыҙ баланы көсләй. Ҡыҙ  ҡурҡып, был хаҡта бер кемгә лә һөйләмәй, уның ауырға уҙыуын да бик һуң белеп ҡалалар. Әле педофил ирҙе ҡулға алғандар. Ғаиләне полиция хеҙмәткәрҙәре тикшерә. Беҙҙе Мах -та ла уҡы!",Үҫмер ҡыҙ олатаһынан ауырға ҡалған,Яңылыҡтар,371,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/mer-y-olata-ynan-auyr-a-al-an-4537857,2026-01-15T11:35:00+00:00
"фикерләрБүген иртән Түбән Кама һәм Алабугага дроннар һөүм итүен шәһәр итәкчеләре раслады. Түбән Кама мэры Радмир Беляевшәһәр күгендә дрон юк ителүенхәбәр итте. Аның сүзләренчә, зыян күрүчеләр һәм имерекләр юк. ""Ширкәтләрнең технологик эшчәнлеге бозылмады. Шәһәр халкын тынычлык сакларга һәм рәсми чыганаклардан алынган мәгълүматка ышанырга чакырабыз"", дип язды Беляев. -каналы Түбән Кама күгендә дрон бәреп төшерелүен чагылдырганвидеоурнаштырды. Соңрак Алабуга башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Нуриевта үз -каналында шәһәр күгендә дронның юк ителүенязып чыкты. Казан һәм Бигеш һава аланнары очкычларны ибәрми һәм кабул итми. Казан һава аланы 3.35 сәгатьтә, Түбән Кама һава аланы 4.55 сәгатьтә ябылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанга дроннар һөүм итте,Яңылыҡтар,799,https://www.azatliq.org/a/33438917.html,2025-06-10T10:19:21+00:00
"Әсә булыу ҡатын-ҡыҙға төрлөсә йоғонто яһай. Быға тиклем мыҙыҡа ғынаһының дәрте асылып китеп ут бөрсәһенә әйләнә. Йә, киреһенсә. Рәмилә декрет ялынан эшкә сыҡҡанда майы бөтөп барған шәм кеүек ине. Тәүлек әйләнәһенә арҡаһынан үткән өшәнес һалҡынға күнегеп тә бөттө. Йып-йылы өйҙә лә шәлгә уранып йөрөгән ҡатынына ире Самат та сәйерһенеп, ятһынып ҡарай башланы. Осрашып йөрөгән ҡыҙ менән ҡатының араһындағы айырма ер менән күк айырмаһы. Хатта улар икеһе бер кеше булһа ла, – тип әйтә торған ине ағаһы һәр ваҡыт нимәгәлер ҡәнәғәтһеҙлеген йөҙөнә сығарып, үҙ алдына һөйләнеп йөрөгән еңгәһенә ҡарап. Рәмиләнең холҡо үҙгәреүе иренең зитына теймәне. Ә бына һаулығының көндән-көн ҡаҡшауы йәш атайҙы борсоуға һала. Хәҙер инде биленән дә түҙмәй ҡайһы саҡта иҙәндә тәгәрәп йөрөгән һөйөклөһөнә ҡарай ҙа, бәләкәс кенә, ҡурсаҡ кеүек ҡыҙы менән был донъяла япа-яңғыҙы ҡалыр һымаҡ булып китә. Йөрөтмәгән табиптары ҡалманы инде. Түләүлеһенә лә, төкөрөктәрен сәсә-сәсә үҙҙәренең дауалау ысулдарын сәғәттәр буйы маҡтанып һөйләп халыҡты албырғатырға тырышҡан сит илдәрҙән килгәндәренә лә. Ауырыуы арҡаһында яратҡан эшен дә ҡалдырырға тура килде Рәмиләгә. Бер үҙе донъя йөгөн һөйрәгән, үҙенә ҡарап өҙгөләнгән хәләленә йәлләп ҡарай ҙа: Башҡаса аҡса бөтөрөп бер ҡайҙа ла йөрөтмә. Күрәсәгем шулдыр, – тип яҙмышына күнгәнен белдереп, ҡул һелтәп ҡуя. Аптыраған өйрәк арты менән һыуға сума тигәндәй, быға тиклем ниндәйҙер юғары көстәр барлығына ышанмаған, кәләше Ҡөрьән китабын ҡулына тотоп ултырһа ла сәйерһенеп кенә ҡараған Самат им-томсылар хаҡында йыш уйлана башланы. Эҙләгән – таба инде. Борондан беҙҙә халыҡ медицинаһы менән дауалаусылар, төрлө доғалар менән ауырыуҙарҙы аяҡҡа баҫтырыусылар булған икән. Хатта киң билдәлелек яулағандары хаҡында айырым китаптар ҙа нәшер ителгән. Йәнһеҙ һандар менән генә эшләп өйрәнгән ир күп нәмәне белмәгәнлегенә төшөндө. Эҙләнә, һораша торғас, үҙенә кәрәкле кешеһен дә тапҡан кеүек тойолдо. Ғәҙәттә, юғары көстәр менән идара итеүселәрҙе шәм яҡтыһында ғына ҡараңғы бүлмәлә, ҡаранан кейенгән, ҡулына йә шәм, йә ниндәйҙер таныш түгел үлән, һын тотоп ултырған гүзәл зат итеп һүрәтләйҙәр. Әкиәттәрҙә иһә был образ урман төпкөлөндә йәшәгән убырлы ҡарсыҡ һынында бирелә. Яп-ябай ауыл өйөндә, ҡәҙимге кешеләрҙән бер яғы менән дә айырылмаған, йәше иллегә генә етеп барған ир ҡаршы алғас, аптырап китте. – Әйҙү-ү-үк, – тине түргә ымлап. Аңшайып тороп асҡан ауыҙын да ябырға онотҡан иргә төрттөрөп алырға ла онотманы. – Тартынма, кеше ашай торған холҡом юҡ. Рәмиләнең фотоһына күҙ һалғас та, кисекмәҫтән үҙенә килтерергә ҡушты. Гүр һалҡыны күптән ингән инде. Ҡотҡарып өлгөрә алһаҡ ярай ҙа, – тип күңеленә шом һалып та ҡайтарҙы. – Дошманың кем? – тип һораны йөҙө һарғайып, күҙҙәренең нуры китә башлаған ҡатынға ҡарап. – Дошманлашып йөрөй торған холҡом юҡсы, – тине Рәмилә бер мәл тын ҡалып торғандан һуң. – Юҡ тиһең дә ул. – Мулла әҙәм балаларының бер-береһенә ҡарата шул хәтлем яуызлыҡ ҡыла алыуҙарына аптырап һаман иҫен йыя алмай тора ине. – Яҡын күргән әхирәттәреңдең береһенең эше. Хәҙрәт өшкөргәндән һуң, күңеле бер ни тиклем тынысланып, һыҙланыуҙары баҫылғандай тойолһа ла, Рәмилә үҙенә урын таба алманы. Кемдең этлеге һуң? Кемегеҙгә насарлығым тейҙе? – тип әсенә-әсенә өс кенә бөртөк дуҫ-серҙәш ҡыҙҙарының фотоларын алдына теҙеп һалды. Айһылыу менән бала саҡтан дуҫтар. Рәмиләнең әсәһе башта араларына керергә маташҡайны ла, Әсәһе, өләсәһенең мине яратмайынса юлыма кәртә булырға маташыуҙарында балаларҙың ни ғәйебе бар, – тип ҡул һелтәне. Айһылыуға Рәмилә һәр саҡ өлгө булды. Өйҙәрендә өлкәндәр ҙә ҡыҙҙың үҙенән ике йәшкә олораҡ әхирәтенең уңыштары, уңғанлығы тураһында йыш иҫенә төшөрөп, уларҙы сағыштырып ҡына торҙолар. – Һиңә рәхәт, – тип уфтана торған ине Айһылыу уларға килгәндә. – Артыңдан күҙәтеп, тегенеһен-быныһын эшләргә, уҡырға кәрәклеген туҡып та маҙаңа теймәйҙәр. – Ә һин берәй тапҡыр ололарҙың әйткәнен көтмәй генә йорт эштәрен үҙең башҡарып ҡара, – ти тегенеһе мут йылмайып. Әллә ата-әсәһе тәрбиә биргәндә ҡайҙалыр ситкә тайпылды, әллә үҙе шулай. Айһылыуҙың төртөп күрһәтмәйенсә ҡылда ҡыбырлатмай торған холҡо бар. Өлкәндәрҙең туҡтауһыҙ тылҡып, әрләп тороуҙарынан ситкә уҡырға киткәс, ниһайәт, ҡотолдо. Бәйҙән ысҡынған эт хәлендә итеп ул мәлдә күрҙе балалыҡ дуҫын Рәмилә. Уҡырға барғыһы килмәй. Ярты көн ятаҡта йоҡо һимертә лә, кисен дискотека, кафе тип саба. Шулай йөрөй торғас, юғары уҡыу йортонан да ҡыуылып ҡуйҙы. Бөтөнләй юғалып ҡуйыр ине, ярай ҙа ипле генә егеттең муйынына ваҡытында ҡамыт кейҙереп өлгөрҙө. Йыш аралашмайҙар хәҙер. Ауыл ерендә йәшәгән элекке серҙәше ҡалаға юлы төшкәндә генә килһә лә, тегенеһен-быныһын төпсөнөп һорашып, тикшереп алйыта. Һуңынан тормоштарын сағыштыра, уфтана башлай. Гүзәл менән башлы-күҙле булғас ҡына серҙәре берегә башланы. Быға тиклем бер мәктәптә уҡып, бер уҡыу йортоноң тупһаһын тапап бер-береһен ныҡлап белмәгәндәр ҙә тиерлек. Хәҙер иһә тормошҡа ҡараштары тура килгәнгәме, тиҙ арала ғаилә дуҫтарына әйләнделәр ҙә ҡуйҙылар. Тура һүҙле, әсе телле Рәмиләгә Гүзәл йыш ҡына үпкәһен белдерһә лә, тиҙ һыуына үҙе. Ысын дуҫ шулай күҙеңә ҡарап әйтһен. Артыңдан һөйләнеп йөрөһә, һуңынан сәләм дә бирге килмәй бит ул, – тип көлә лә, ваҡыты менән үҙе лә Рәмиләнең етешһеҙ яҡтарын төрттөрөп күрһәтеп ҡуя. Миләүшәһе лә шулай. Эшләгән урындарына танышҡайнылар улар. Хәҙер кейәүгә сығып, сит ҡалаға күсһә лә, араларының йыраҡлығы дуҫлыҡтарына зыян килтермәй. Телефон аша һөйләшеп, кәңәшләшеп, юлдары төшкәндә бер-береһен күрергә ашҡынышып ҡына торалар. Береһенән-береһе сағыуыраҡ өс әхирәтенең һүрәттәренә алмаш-тилмәш ҡарап, кемеһенән ғәйеп эҙләргә белмәй, аптырап уҙғарҙы ул кисте Рәмилә. Шул ятҡанынан серемгә лә китте һәм төнө әллә ниндәй алама төштәр менән буталып үтте. Башта ниндәйҙер ҡара урман эсендәге һуҡмаҡтан ире менән китеп баралар ине ҡара ялбыр сәсле ҡатын-ҡыҙ һыны пәйҙә булды. Унан ҡаса башлағас, тормош иптәше ҡайҙалыр юҡҡа сыҡты. Теге албаҫты менән икәүҙән-икәү генә ҡалдылар. Юл тау үренә башлағас, хәле бөткән Рәмиләне баҫтырып тотто барыбер. Биленән һығып тотҡас, ауырытыуға сыҙамай әйләнеп ҡараған ине, әхирәте Айһылыуҙы күреп иҫе китте. – Нимә өсөн? – тине өнөндә борсоған һорауҙы төшөндә булһа ла биреп. – Артыҡ ихласлығыңдан бүктем. Тағы ла һинең яныңда бала саҡтан шәүлә булып йөрөүҙән ялыҡтым, – тине тегеһе ауыҙын йәмһеҙ ҡыйшайтып. Таңға табан баҫлығып уянды ла, бер килке аңды-тоңдо аңлай алмай ятты. Бары тик биле ҡабаттан әсетеп һыҙлап алыуы ғына өнө менән төшө буталыуын аңғартты. Янда ҡатынының боршаланып, уфтанып ятыуына Самат та уянды. Рәмилә төшөн һөйләгәс: Ә мин алдан уҡ шул әхирәтеңдең берәй этлеге түгелме икән тип уйлап ҡуйған инем, – тип шаҡ ҡатырҙы. Бер килке быға әйтәйемме-ҡуймы икән тип икеләнеп торғандан һуң, аҙаҡҡы тапҡыр Айһылыу уларға килеп киткәс, уға үҙен оҡшатыуы хаҡында яҙылған смс-хаттар ебәреүен, осрашыуҙарға саҡырып йөрөүен һөйләне. Һағыҙаҡ кеүек бәйләнсек ҡатындан, был ҡылығыңды иреңә лә, Рәмиләгә лә әйтәм, тип кенә ҡотола алған икән. – Әле шуны саҡ аңланым: ул мине лә оҡшатмаған, бары тик һине хыянат аша һындырырға уйлаған. Килеп сыҡмағас, икенсе юлда һайлаған. Ҡырын эш ҡырҡ йылдан һуң да беленгәнен, был тормошта яҡшылыҡ та, яманлыҡ та ҡасан да булһа үҙенә кире әйләнеп ҡайтасағына яуыз ҡатын ошо йәшкә етеп тә аңламанымы икән ни? ! Кеше бәхетенә нисек кенә ымһынһаң да, хужа булып булмай бит ул. – тип Саматтың һөйләнә-һөйләнә Рәмиләне ҡосаҡлап алыуынан, оҙаҡ ваҡыт ауырыу менән көрәшеп йонсоп бөткән ҡатынға ҡабаттан күңеленә һиллек ҡайтты, күҙҙәрендә тормошҡа ҡарата дәрт осҡондары барлыҡҡа килде. Үҙенә ҡарата тоғролоғо, һөйөүе, ваҡытында юғалып ҡалмай үлемдән ҡотҡарып алып ҡала алған икенсе яртыһына ысын күңелдән рәхмәтле ине был мәлдә. Фото интернеттан алынды.",Әхирәтем төшөмдә баҫтырҙы.,Йәмғиәт,7593,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-17/hir-tem-t-sh-md-ba-tyr-y-4351687,2025-08-17T16:48:00+00:00
"ГаепләнүчеләрРусия прокуроры Дондагы Ростов мәхкәмәсеннән Кырымның алты мөселманына Хизб ут-Тәхрир белән бәйле ""Ялта эше"" нигезендә әмгысе 100 елга якын колония хөкеме сорады. Бу хакта адвокат Эдем Семедляевка сылтанып ""Грани"" басмасыхәбәр итә. Прокурор Мөслим Алиевһәм Инвер Бекировны 20 шәр елга, Эмер-Усейн Кукуһәм Вадим Сирукны 15 әр, Арсен Джеппаровны 13,5, ә Рефат Алимовны 14,5 елга ирекләреннән мәхрүм итүне сорый. Хизб ут-Тәхрир оешмасы белән элемтәләрдә гаепләп Кырым мөселманнарын эзәрлекләү Кырымны Русия аннексияләгәннән соң башланды. Әлеге вакытка барлыгы 50 дән артык кеше тоткарланган. Хизб ут-Тәхрир белән бәйле ""Ялта эше"" нигезендә гаепләүнүчеләрнең берсе дә үзләрен гаепле дип танымый. ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы аларны сәяси тоткын дип таныды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Прокурор Кырымның алты мөселманына әмгысе 100 елга якын колония хөкеме сорады,Яңылыҡтар,1538,https://www.azatliq.org/a/30211610.html,2019-10-11T11:04:41+00:00
"Инспекторҙарҙы күреп ҡалған үҫмер ҡапыл тормозға баҫа, артҡа сигенеп ҡасырға самалай. Тик тәжрибәһеҙ водитель көрткә барып менә. Үҫмерҙең әсәһен саҡырталар. Автомобилде штраф туҡталҡаһына оҙаталар. Материалдарҙы бәлиғ булмағандар эштәре буйынса комиссияға тапшыралар. Тикшереү тамамланғас, ата-әсәне дөрөҫ тәрбиә бирмәгән өсөн яуаплылыҡҡа тарттырасаҡтар. (Видео БР Дәүләт автоинспекцияһының телеграм каналынан).",Таныҡлыҡһыҙ руль артына ултырған,Йәмғиәт,411,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-15/tany-ly-y-rul-artyna-ultyr-an-4553520,2026-01-15T12:00:00+00:00
"10 февралдә Мәскәүҙә Рәсәйҙең спорт министры Михаил Дегтярёв менән Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың осрашыуы үтте. Көн тәртибенә төбәктең спорт инфраструктураһын үҫтереү, атлеттарға һәм тренерҙарға ярҙам итеү, шулай уҡ физик культура һәм спорт менән даими шөғөлләнеүселәр иҫәбен арттырыу мәсьәләләре ҡуйылды.",Рәсәйҙең спорт министры Михаил Дегтярёв менән осрашыу,Йәмғиәт,313,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-10/r-s-y-e-sport-ministry-mihail-degtyaryov-men-n-osrashyu-4115644,2025-02-10T17:10:06+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСевастьян Солтановка 15 яшь, аны 22 октябрьдә тоткарлаганнар диелә. Казанда Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләре 15 яшьлек үсмер Севастьян Солтановны тоткарлаган. Янәсе ул шәһәрнең бер районында граффити ясаган булган. Бу хакта Татарстандагы Борис Надеждин штабынның элекке башлыгы Дмитрий Румянцевхәбәр итте. Аның сүзләренчә, тоткарлау 22 октбрьдә булган. Укучының телефоннарын тартып алганнар һәм фатирында тентү үткәргәннәр. Үсмергә дәүләттән бирелгән адвокат аңа ""авыр маддә"" янавын әйтә, дип сөйли Румянцев. Хәзерге вакытта үсмернең кайда булуы билгеле түгел. ""7 х 7"" басмасы Навальный такымының 21 октябрьдә чыгарганпостынтапкан, анда Казаннан фотолар бар. Фотоларда кайбер корылмаларга ""Навальный"", ""Путин - сугыш һәм фәкыйрьлек! "" дип язылган, постта ""Казан урамнарында штаб волонтерларыннан протест"", диелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда ""Навальный"" граффитисы ясаган үсмерне тоткарлаганнар",Яңылыҡтар,985,https://www.azatliq.org/a/kazanda-navalniy-graffitisi-yasagan-usmerne-totkarlagannar/33172798.html,2024-10-25T09:54:22+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта быел яз көне Башкортстанның Белорет районы Исмакай авылында яшәүчеләр хакимияттән ярдәм көтеп аргач, үзләре агач күпер салып чыккан иде. Ике ел эчендә Башкортстанның юл салучылары Русия басып алган Луһански ""халык республикасы""ндагы 44 урамдагы юлны һәм районнар арасындагы юлларны төзекләндергән, аларның гомуми озынлыгы - 66 км. Бу хакта ""Башинформ"" хәбәрендәәйтелә.2024 елда Башкортстанның юл эшчеләре 27 урамда 23,4 чакрым юлны, шулай ук 10 туктап тору пунктын төзекләндерергә ниятли диелә. Украинадан басып алынгач Башкортстанга төзекләндерергә тапшырылган Хрустальный (Красный Луч) шәһәрендә Башкортстанның асфальт-бетон заводыэшләп килә. Аны 2022 елда республика башлыгы Радий Хәбировтәкъдиме белән сүтеп алып, илтеп куйдылар. Шул ук вакытта быел яз көне Башкортстан авылларында яшәүчеләрнең күпер-басмасаларны үз акчаларына ясап чыгулары турында хәбәрләр булды. Мәсәлән Азатлык Белорет районы Исмакай авылында яшәүчеләрнең агач күперне үзләре салырга мәбүр булуы турындаязды. Активист Ришат Йосыповәйтүенчә, авылдагы төп күпер имерелгәнгә ун елдан артык вакыт үткән. Шуннан соң күперне урап йөри башлаганнар. Ә урап йөри торган юл үзе дә начар хәлдә. Авылдан бары тик тракторлар белән генә чыгып була: иңел машиналар чокырларда батып кала. Быелгы язгы ташу шушы урау имерек юлның да башына иткән: бөтен әйберне юдырып алып киткән, чокырлары тирәнәйгән. Авылда яшәүчеләр әйтүенчә, күптән түгел ашыгыч ярдәм килә алмаган, авыруны үзләренә илтергә туры килгән. Шуннан соң күперне төзәтергә булганнар. Кешеләр бу күперне айга салуны сорап Башкортстан юл хуалыгы идарәсенә дә, район хакимиятенә дә барган, тик түрәләр берни эшләмәгән, ул төштәге юлны ябып кына куйганнар. Шуңа күрә авыл халкы үзләре өмә үткәреп күперне үзләре төзеп чыккан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстан ике ел эчендә баскынлыктагы Луһанскида 66 км юлны төзекләндергән, республика халкы күперне үз акчасына салды",Яңылыҡтар,1917,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-ike-el-echenda-baskinliktagi-luhanskida-66-chakrim-yulni-tozeklandergan/33094120.html,2024-08-27T12:06:25+03:00
Ике бейеү ҙә беренсе дәрәжә лауреатлыҡ яулаған. Йәнә Милли традицияларҙы һаҡлаған һәм таратҡан өсөн тигән махсус приз менән жюри ағзаһы Ирина Степанченконың аҡсалата гранты  ла өфөләргә тапшырылған. Ансамбль етәксеһе Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы Ольга Андрееваны Педагогик оҫталыҡ һәм аҡыл өсөн тигән махсус диплом менән бүләкләгәндәр. Фестивалдә Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан 18 коллектив ҡатнашҡан. Ансамбль Мәскәү – Өфө тиҙ йөрөшлө фирма поезында сәйәхәт итеп  ҡайтҡан. Фотоларҙа: Суздәлдәге сығыштар; юлда фирма поезында. Сығанаҡ: Башинформ һәм ансамблдең ВК сәхифәһе.,Суздалдән лауреат булып ҡайттылар,Яңылыҡтар,578,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-18/suzdald-n-laureat-bulyp-ayttylar-4057748,2024-12-18T12:23:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны 10 миллион сумга Украинадагы сугышка бару контракты сатуда шикләнәләр. Кичә, 16 декабрьдә Башкортстанда ""Бердәм Русия"" депутаты, Украинадагы сугышта катнашкан Алексей Локотченконы кулга алганнар. Бүген, 17 декабрьдә исә Уфаның Совет районы мәхкәмәсе аеруча зур күләмдәге ришвәтчелектә арадашчылык итү турындагы эш нигезендә аны 30 гыйнварга кадәр тикшерү изоляторына ибәргән. Бу хакта ""РБК""хәбәр итә. Тикшерү фаразынча, Локотченко канунсыз банк эшчәнлеге турындагы инаять эшендә гаепләнүче хатын-кызга инаять эзәрлекләвен туктатырга булышырга тәкъдим иткән. Моның өчен 10,2 млн сум сораган. Икесе арасында килешүләренчә, бу хатын-кыз Русия саклану министрлыгының ихтыярилар отряды белән ялган контракт төзергә тиеш булган, ялган килешүнең вакыты чыккач ул аваплылыктан котыла алыр иде. Локотченко үзе саклану министрлыгының вазифаи затларына ришвәт биргән вакытта арадашчы булырга тиеш булган. Башка бер арадашчы буларак депутат бу эшкә ""Дикая дивизия Донбасса"" бригадасының ""Архангел Михаил"" отряды вәкилен әлеп иткән. Аның исеме аталмый, әмма ирне акчалар белән тотулары, шуннан соң Локотченконың да кулга алынуы әйтелә. Локотченко үзе ""ВКонтакте""дагы сәхифәсенә постчыгарыргаитешкән. ""Сез мине кешеләргә һәрчак ярдәмгә килергә әзер, ышанычлы кеше һәм үз иленең ватанпәрвәре, ике дә уйламый Русия өчен гомерен бирә алырдай кеше буларак беләсез. Медиада күрәсе әйберләрегез мине каралту өчен эшләнә, аның чынбарлык белән бернинди уртак ягы да юк"", дип язган депутат. Алексей Локотченко 2018 елга кадәр инаять эзләве бүлекчәсендә опер була. 2023 елда аны Башкортстан Дәүләт ыенына депутат итеп сайлыйлар. Баймактагы киңкүләмкаршылыкчараларыннан соң Локотченко анда катнашучыларга төрттереп, ""көймәне чайкалдырырга кирәкми, кемгәдер файдалы булырга теләсәң алгы сафка барырга кирәк, безнең дошман берәү генә"" дип белдереп, сугышка китеп барды. Октябрьдә -каналлар Курски өлкәсендәге Суджа районындагы штурм вакытында аның югалуы турындаязган иде, тик соңрак депутат элемтәгә чыкты. Башкортстанның ""Бердәм Русия""сайтыннан күренгәнчә, Локотченко әле дә Дәүләт ыены депутаты һәм фирка әгъзасы булып тора. Башкортстан Дәүләт ыены рәисе Константин Толкачев Локотченконың тоткарлануына фикер белдереп, уйдырмалардан тыелып торырга, тикшерү нәтиәләрен көтәргә чакырган. Канунда мәхкәмә карары чыкканчыга кадәр депутат статусыннан мәхрүм итү каралмаган, ди ул. ""Депутат үзе тәкъдим итсә, вәкаләтләрен бетереп була. Әгәр Алексей Юрий улы гариза язса, депутатлар аны караячак"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанда Украинадагы сугыштан кайткан ""Бердәм Русия"" депутатын тикшерү изоляторына ибәргәннәр",Яңылыҡтар,2639,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ukrainadagi-sugishtan-kaytkan-berdam-rusiya-deputatin-tiksheru-izolyatorina-jibargannar/33242673.html,2024-12-17T10:51:18+03:00
"Юлда йөрөгәндә төрлө хәлдәр була, бөтөнләй ят кешеләр менән осрашаһың. Әле мин һөйләйәсәк тарих булған хәлдән алынған. Уны бер оло ғына, бик телсән апай һөйләне. Улар ғаиләлә 11 бала үҫкән. Атайҙары һуғыштан һуң өйләнеп, татыу ғүмер кисергәндәр. Ҡалған яғын әңгәмәсем һөйләгәнсә бәйән итәм. Тәбиғәте менән атайым бик баҫалҡы, аҡыллы, эшкә шәп кеше булды. Ә әсәйебеҙ йорттоң тотҡаһы, ғаиләнең, атайымдың таянысы, бар эште бергә эшләнеләр. Әсәйҙең майлы күмәстәре, бәлештәре, тәмле ҡоймаҡтары бер ваҡытта ла онотолмай. Уның һуғыш ваҡытынан ҡалған өлөштө тигеҙ бүлеү оҫталығы ғаиләбеҙҙә матур йола булып һаҡланып килде. Ул йәш кенә көйөнсә 14-15 йәшендә баҫыуҙа эшселәргә өйрә бешергән, шуны бар кешегә тигеҙ өләшергә тейеш булған. Көнөнә 15-20 өшә һалма йәйгән ул. Яландағы эштәр бөтөүгә урман яғына ағас ҡырҡырға йөрөгән, унда ла аш-һыу менән булышҡан, иртә таңдан ҡар кисеп, урман ситендә барып, сәй ҡайнатыр булған, сөнки етәкселәр өй тирәһендә ут яғырға рөхсәт итмәгәндәр. Күрмәгәнде күреп, нужа ҡаласын ашап үҫкәнгә, һәр бер һүҙҙе, эште, аш-һыуҙың ҡәҙерен белә ине. Беҙҙең, балаларҙың өҫ бөтөн, тамаҡ туҡ, шат булып үҫтек. Заманына күрә, бәләкәйҙән эшкә өйрәндек, бесән саптыҡ, картуф утаныҡ, утын ҡырҡтыҡ, ҡул-араһына инеп, эшкә бик иртә өйрәндек. Ә кискеһен атай гармун һуҙһа, әсәй ҡушылып йырлай, беҙ түңәрәккә төшөп бейейбеҙ. Беҙҙең йыр-моңға әүәҫлек атай-әсәйҙән күскән. Ололарҙың әкиәт һөйләгәнен тыңлап, йоҡоға талыр инек. Уҡыу йәшенә еткәс, мәктәпкә бергәләшеп гөрләшеп сығып китәбеҙ, ҡайтып ашап алғас, кискә тиклем тышта уйнап-аунап үҫтек. Ауылда балалар күп булды ул саҡта, һәр ғаиләлә 9-11 бала. Хәтергә иң ныҡ һеңеп ҡалғаны – яҙғы уйындар. Тыштан инмәй уйнауҙан ҡулдар сепейләнеп китә хатта. Ағай-апайҙар үҫә төшкәс, яйлап ҡанат нығытып оса торҙолар. Ағайым менән булған бер хәл хәтеремә ныҡ уйылып ҡалды, уға ул мәлдә 16 йәш булғандыр. Военкоматҡа саҡыртҡайнылар, иртә менән сығып китте лә, кис ҡайтманы. Икенсе көнө өйөбөҙгә военкоматтан, ағайымды һорап, кешеләр килделәр. Өс көн үткәс кенә ул арып-талып ҡайтып инде лә карауатта оҙаҡ илап ятты. Кискеһен атай ҡайтып ингәс, уның түшенә барып һыйынды ла: - Атай! Һин нисек минең атай түгелһең? Миңә башҡа атай кәрәкмәй, әсәй, әйт әле. Мин ышанмайым, юҡ-юҡ, ул мөмкин түгел. Бына ошо ғына кеше минең атайым, - тип, тағы буҫлығып илай башланы. Атайбыҙ уны ҡыҫып ҡосаҡланы ла: - Эйе, һин минең улым, - тине, йыуатып, башынан һыйпаны. Әсәйем бер ни өндәшмәне, әммә күҙҙәре йәшләнде, беҙ йоҡлағанда ул шым ғына балауыҙ һыҡты. Мин әсәйҙән бының сәбәбен һорарға уңайһыҙландым. Тиҙҙән ағай хеҙмәткә алынды, апай ҡырға уҡырға китте. Атай ныҡ ҡына ауырып түшәккә ятты. Әсәйҙең һамаҡлағаны һаман ҡолаҡ төбөндә: - Атаһы, һин инде бер үк үлә күрмә, мин Хәлит улыма нисек аңлатырмын. Уға әрменән ҡайтырға күп ҡалманы, түҙ инде бер ярты йыл. Мин шым ғына атайым янында ыуаланам, әсәйҙең һүҙҙәрен ҡеүәтләйем. Ул түшәктә ярты йыл ятты. Үлеренә бер көн ҡалғас, һиҙенгәндер инде, мине саҡырып, эргәһенә ултырырға ҡушты. Әсәй сығып киткәс, әкрен генә һүҙ башланы: - Күпкә бармам, балам, әйтеп өлгөрмәһәм, ағайыңа әйт, ул минең улым булып йәшәһен. Эйе, әсәйегеҙ миңә тиклем тормошҡа сыҡҡан, ире фронтҡа китеп ҡайтмаған. Мин ҡайтҡас, бер-ике күреп һөйләштек тә ижәб уҡытып йәшәп киттек. Ағайың ныҡ бәләкәс ине, мине күреү менән, атайым ҡайтҡан, тип муйынымдан һыға ҡосаҡлап алды. Мин баланың күңеленә боҙ һалманым. Военкоматта шуны белгәс, ағайың, минең атайым берәү, ул да булһа өйҙә, тип ҡаңғырып бөткән бит. Тыныс ҡына тыңланым. Әйтергә вәғәҙә иттем. Иртән тороуға көн матур, бер нәмә лә булмаҫ кеүек ине. Әммә ул көн атайым телдән яҙҙы. Төш етеүгә ағайым хеҙмәттән ҡайтып төштө, атайҙы ҡосаҡлап алды. Атай күҙҙәрен асып ҡараны ла, йылмайҙы, биш минуттан беҙҙе ташлап, әхирәт ҡапҡаһын асып инде. Ағайым оҙаҡ һөйләшмәй йөрөр булып киткәс, атайҙың һуңғы һүҙҙәрен түкмәй-сәсмәй һөйләп бирҙем. Ағайымдың йөҙө нурланып китте, асылды. Ул тәүге атаһының исемен йөрөтһә лә, беҙҙең атайҙы ауыҙынан төшөрмәй, ул минең атайым, тип һөйләй. Хәҙер инде үҙе атай, әммә атаһын онотмай. Әйтәләр бит: тыуҙырған менән көткән араһында айырма берәү – тыуҙырып та, көтмәгән бар, тыуҙырмаһа ла, көткәне бар. Аяҡҡа баҫтырған, уҡытҡан, тормош юлына баҫтырған, ҙур тормош диңгеҙендә батмай йөҙөп китергә өйрәткән генә атай-әсәй була ала. Ана шуларҙың береһе ине беҙҙең атай! Сәфинә Фәтхетдинова -Хәкимова, (Хәкимә) Магнитогорск ҡалаһы.",НИСЕК МИНЕҢ АТАЙЫМ ТҮГЕЛ? !,Йәмғиәт,4357,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-11/nisek-mine-atayym-t-gel-4423828,2025-10-11T12:09:00+00:00
"Вице-премьерподчеркнул, что в 2025 году в стране отремонтировали, реконструировали и построили порядка 28 тысяч км дорог – это на 14 процентов больше, чем год назад, уложили порядка 213 млн кв. м асфальта. При этом достигнуты все плановые показатели по федеральным и региональным дорогам. Таким образом, доля федеральных дорог в нормативном состоянии на сегодняшний день составляет 74,2 процента, дорог, входящих в опорную сеть – 75 процентов, дорожной сети крупнейших городских агломераций – 85 процентов, региональных дорог – 56,5 процента. – Завершается первый год реализации нового национального проекта «Инфраструктура для жизни», который стал главным вектором нашей работы на ближайшие шесть лет. В первую очередь, он направлен на то, чтобы у людей в регионах появилось все необходимое для комфортной жизни. То, что определяет качество жизни людей – где они живут, куда ходят, где работают и отдыхают, – сказал Марат Хуснуллин. – Благодаря системным решениям, постоянному вниманию и контролю со стороны Президента России Владимира Путина, оперативной работе Правительства страны, личному участию Председателя Правительства, конструктивному взаимодействию с Администрацией Президента, Федеральным Собранием, штабной работе с главами регионов строительная отрасль в текущем году продолжила активный рост. Со всеми регионами подписали меморандумы с конкретными планами по развитию дорожной сети на ближайшие шесть лет. Министр строительства и ЖКХ России Ирек Файзуллин подвёл предварительные итоги реализации нацпроекта «Инфраструктура для жизни» и федеральных проектов в 2025 году, а также ввода объектов капитального строительства. – В этом году в стадии строительства находится 121 млн кв. м многоквартирного жилья – это порядка 2,5 млн квартир, что больше предыдущего года на 6,6 млн кв. м. С учетом нежилой площади показатель еще выше и составляет 200 млн кв. м, – сказал Ирек Файзуллин. – За 11 месяцев построено 59,5 млн кв. м индивидуальных жилых домов. В рамках нацпроекта в этом году запустили для 37 регионов программу поддержки проектов комплексного развития территорий. Отметим, что в 2025 году в Башкортостане по нацпроекту «Инфраструктура для жизни» в республике благоустроили все 170 запланированных общественных пространств, 100 из которых – с федеральным софинансированием. В рамках модернизации коммунальной инфраструктуры построили и отремонтировали 28 объектов. Выполнили ремонт автомобильных дорог регионального и межмуниципального значения протяженностью 370 км, реконструировали 10 мостов. По итогам 2025 года Башкортостан планирует ввести 3 млн кв. м жилья. В беседе с журналистами Глава Башкортостана отметил, что заседания Правкомиссии помогают оперативно решать стратегические и текущие задачи по развитию регионов. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хабиров принял участие в заседании президиума Правительственной комиссии,Аңлатма,2864,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-26/radiy-habirov-prinyal-uchastie-v-zasedanii-prezidiuma-pravitelstvennoy-komissii-4522262,2025-12-26T15:24:00+00:00
"– Юҡ, – тим ҡырт киҫеп. – Былай ҙа өлгөрә алмайым. Ҡапыл уянып киттем. Әлдә төш икән. Шул көндө таныш димсе апай шылтырата: – Һине бер һәйбәт егет менән таныштырырға теләйем. Телефоныңды бирәйемме? – Ярай, – тип ризалашам. Ул егете лә оҙаҡ көттөрмәй, тиҙ арала бәйләнешкә инеп, ҡайҙа, ҡасан осрашыуыбыҙҙы билдәләй. «Мир» сауҙа-күңел асыу үҙәгенең дүртенсе ҡатындағы ресторанда, киске сәғәт етелә. Ниндәйерәк кеше икән? Оҡшармы? Тулҡынланам. Әхирәттәремә лә был хаҡта әйтеп ҡуйҙым. Барыһын ҡайтҡас, түкмәй-сәсмәй һөйләрһең, тиҙәр. Кис етте. Көткән ваҡыт та. Оҙон сәсле, 45-тән уҙған ир заты булып сыҡты. Ресторанға үттек. – Һеҙгә һыумы әллә сәйме? Берәй нәмә ҡушып алырға кәрәкме? – ти был миңә. Ҡалай ҡыҙыҡ, кеше һыу эсер өсөн дә ресторанға киләме ни? – Сәй менән пирожный, – тим. Яңы танышыма бөгөн күргән төшөмдө һөйләнем. Ул йылмайып ҡына ҡуйҙы. – Миңә килгәндә, бик фәҡирмен инде. Аҡсам да күп түгел. Бер уйлаһаң, нимәгә инде миңә? Ҡатыным, балаларым юҡ. Уларҙы ҡарарға, кейендерергә лә түгел. Үҙемә ни, етә! – ти, үҙе ни эшләптер миңә тура ҡарап һөйләмәй. Аптырабыраҡ ултыра биреп: – Ҡыҙыҡ икән, – тип ҡуям. – Магазинда ла әйберҙәрҙең иң арзанын һайлайым. Ашарға ла арзан аҙыҡ-түлекте генә алам. Сәйҙе бөтөнләй эсмәйем. Урынына һыу ғына эсәм. Бик файҙалы. Бер аҙ эшләп алам да, аҡсам бөткәнсе өйҙә телик ҡарап ятам. Бер ни ҙә эшләмәйем. Бик-бик аҡсам бөтһә, ҡайһы саҡ Санкт-Петербургҡа барып эшләп ҡайтам, – тип һүҙен дауам итә. – Ундай кешене беренсегә күреүем, – тим. – Шулай тормош көткән булам инде. – Эй, улай йәшәүҙең мәғәнәһе юҡ та инде, ниндәйҙер маҡсат ҡуйып йәшәмәгәс. Мин, мәҫәлән, бер эштән ҡайтҡас, аҡса булһын тип, икенсе эшкә йүгерәм. – Һеҙҙең улығыҙ бар ҙа инде. Уның өсөн йәшәйһегеҙҙер. Миңә, ни. – Ә нисек аҡса эшләйһегеҙ? – Кеше талайым. Был һүҙҙе ишетеү менән ҡотом осто. Хатта ҡалтыранып киттем. Күҙемдән сөбөрләп йәш аға башланы. – Уф, етте. Инде миңә кеше талаусы ғына етмәгәйне, – тип, һөйләшеп ултырыуыбыҙға ярты сәғәт тә үтмәне, ҡайтырға йыйынам. Димсе апай шул хәтлем үҙен маҡтағайны, әллә ниндәй бәндә булып сыҡты. – Туҡтап тороғоҙ инде, шаярттым. Төшөгөҙ дөрөҫ булған. Хәбәрсе булғас, әллә ни эшләп шаяртҡым килде лә китте, – ти. – Ишетергә лә, һеҙҙе күрергә лә теләмәйем. Ул да һыуын эсеп бөтөр-бөтмәҫ минең арттан эйәрҙе. Ул да һыуын эсеп бөтөр-бөтмәҫ минең арттан эйәрҙе. Ысынлап та кеше талаусы булып ҡуйһа тип, өйгә ул көндө бөтөнләй икенсе яҡтан урап ҡайттым. Ҡайтҡас та әллә күпме тыныслана алмай йонсоном. Яңы танышымдың телефон номерын да тиҙ арала ҡара исемлеккә индереп ҡуйҙым. – Башҡа мине кеше талаусылар менән таныштырмағыҙ, – тип димсе апайға ла шылтыратам. – Насар кеше түгел бит ул. Үҙенең эше бар. Бер нисә йыл һеңлеһе менән шөғөлләнәләр. Күп ҡыҙ аҡса тип үлеп барғанға, һине тикшереп ҡарарға уйлаған. Бер генә концерт-байрамды ла ҡалдырмай, төрлө ойоштороу эшендә әүҙем ҡатнаша. Етмәһә, эшҡыуар, – ти. Димсе апай күпме генә маҡтаһа ла, миңә ул, бына-бына килеп инеп, барлы-юҡлы бөтә әйберемде, аҡсамды талап китер кеүек тойолдо.","""Уф, етте. Инде миңә кеше талаусы ғына етмәгәйне""",Яңылыҡтар,2981,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/uf-ette-inde-mi-keshe-talausy-yna-etm-g-yne-4574423,2026-02-11T16:49:00+00:00
"5Рамазан ае буе Татарстан башкаласындагы Ярдәм мәчете ифтарларында меңнәрчә казаннар белән бергә татарның билгеле шәхесләрен дә очрату гадәти күренешкә әйләнде. Атнакич авыз ачуга депутат-журналистлар, Казан мэриясенең милли, социаль мәсьәләр өчен аваплы итәкчеләре килгән иде. Азатлык хәбәрчесенә Русия Дәүләт Думасы депутаты, Татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Илдар Гыйлметдинов Ярдәмдәге ифтарга килүен, үзенең мәчет янәшәсендә, Восстание урамында торуы белән аңлатты. Һәрхәлдә, чакырылмаган кунак түгеллеген дә аңлый идек. Депутат сүзен сазлыклы, ташландык урында мәһабәт бина калкып чыгып, үзенә меңнәрчә кешене әлеп итүгә соклану белдерүдән башлап, мохталарга, физик мөмкинлекләре чикле кешеләргә ярдәм итүләрен дә мактап сөйләде. Әлеге күрмәүчеләр өчен тернәкләндерүүзәгенеңачык, милләткә якын дини-милли урын булуын да билгеләп үтте. Гыйлметдинов ураза тотмый икән. Кызганыч ки, мин ураза тотмыйм. Гел юлда, сәфәрдә йөрибез, шуңа миңа әлегә ураза тоту авыр, ди ул. Әңгәмә барышында бизәкле түбәтәенә дә күз төште. Минем түбәтәйләр бик күп, эшчәнлегем барышында башкаладан алып китеп күпме түбәтәй биргәнмендер. Түбәтәй, чәк-чәк, казылыкны күтәрәбез дә китәбез инде без, дип Илдар әфәнде милли баш киеме белән дә мактанып алды. Башындагысы Казанныкы булуын әйтте. Сөйләшүебез намазга чакырган азан яңгырый башлауга йомгакланды. Авыз ачып ахшамның биш рикәгатен укыгач, халык ифтар чатырына ашыкты. Бу юлы барлык кешеләргә урын итте, чөнки кеше сыяр-сыймас көннәр дә булуы мәгълүм. Өстәлләрнең берсендә журналистлар өчен урыннар аерылган иде, араларында. сайты хуасы Данил Сәфәров, Ватаным Татарстан газетасы журналисты Рәшит Минһа, Яңа гасыр каналы журналистлары Айзат Шәймәрданов белән Марсель Әскәров, Бизнес-онлайнга күчкән Альфред Мөхәммәтрәхимов та күренде. Бик күркәм чара. Мәгънәсез канун(Яровая кануны - ред. ) белән тыя калсалар, Аллам сакласын! Аны бит төрле органнардагы кешеләр төрлечә аңларга мөмкин. Һәр кешенең кулына инструкция биреп йөреп булмый бит инде. Бөтен ирдә дә төрки халыклар, мөселманнар күпчелек түгел. Азчылык булган өлкәләрдә проблемнар килеп чыгарга мөмкин, дип сүзен башлады Рәшит Минһа. Аңа Ифтар – милли, социаль, сәяси мәсьәләрне фикерләшү урыны була аламы? дигән сорауны да бирдек. Бу дини дә, сәяси дә, социаль дә чара. Чөнки көне буе эштә чабабыз, ә монда дуслар белән очрашып хәл итеп бетерелмәгән мәсьәләләрне кара-каршы утырып сөйләшәбез. Мәсәлән, киләсе атналарга ике зур вакыйга көтелә: Истанбулда булачак төрки журналистлар корылтае һәм Кыргызстанның Бишкәк шәһәрендә төрки халыклар корылтае булачак. Без кеше эзләдек, кемне ибәрергә икән дип. Нурулла Гарифны ибәрмәкче идек, паспортым юк, ди. Уйладык-уйладык та галимебез, төркичелек белән янган шәхес Рафаэль Мөхәммәтдиновны ибәрергә булдык. Боларны менә ифтарда хәл иттек, ди Рәшит әфәнде. Ярдәм ифтарын көн дә алып баручы, танылган татар тамадасы, журналист Гамил Нур да бу авыз ачу мәлесенең итимагый чарага әверелүен әйтте. Шул ук вакытта, ифтарның асылында Коръән укылырга, вәгазь сөйләнергә һәм дини дәгъвәт алып барылырга тиешлеген дә искә төшерде. Физик мөмкинлеге чикле булган яшь шагыйрә Лилия Сәлахетдинова кебек көчле рухлы кешеләрнең Ярдәм ифтарында катнашып, башкаларга үрнәк күрсәтүен Гамил әфәнде сокланып сөйләде. Милли, социаль мәсьәләләргә фикерләшү, ифтарда мохталарның, күрмәүчеләрнең проблемнарын уртага салып хәл итәргә тырышуны да хуплады ул. Гамил Нур Азатлык сайтында Рамазанга багышлангананлы блогныда даими укып баруын, моны оештырган, язган кешеләргә рәхмәтләрен иткерде.","Ифтар – милли-сәяси, социаль мәсьәләрне фикерләшү урыны була аламы?",Татарстан,3505,https://www.azatliq.org/a/27834170.html,2016-07-02T08:54:35+00:00
"24 ғинуарҙа Яңауыл районына эш сәфәре мәлендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Яңауылды артабанғы төҙөкләндереү проекттары менән танышты. 2026 йылда муниципалитет уңайлы ҡала мөхитен формалаштырыу буйынса федераль проектта ҡатнашырға ниәтләй. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Яңауыл ике тапҡыр бәләкәй ҡала һәм тарихи биләмәләрҙә уңайлы ҡала мөхитен булдырыу Бөтә Рәсәй конкурсында еңде. 2020 йылда Башҡортостандың төньяҡ ҡапҡалары проекты, 2022 йылда Бәләкәй ҡала мәҙәниәте. Яңауыл үҙәген әүҙемләштереү проекты менән уңышҡа өлгәштеләр. Башҡарылған эш һөҙөмтәһендә яңы йәмәғәт биләмәһе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы, Октябрьский, Ленин, Азин урамдары биләмәләрен, Үҙәк майҙанды, ҡала паркын берҙәм мәҙәни кластерға берләштерҙе. Ҡаланың көньяҡ өлөшөндә төҙөкләндереүҙең дөйөм майҙаны биш гектарҙан артып китә. 2025 йылда яңыртылған урам музей экспозицияһы Алтын Трезини халыҡ-ара премияһының алтын дипломына лайыҡ булды. Ә ҡала үҙәген төҙөкләндереү проекты Бөтә Рәсәй Рәсәй парктары премияһының топ-5 иҫәбенә инде. Яңауыл районының баш архитекторы Ирина Тажетдинова төбәк етәксеһенә Яңауылдың икенсе яғы тигән төньяҡ өлөшөн төҙөкләндереү буйынса яңы проект күрһәтте. - Ҡала халҡының йәшәү сифатын күтәреү, туристарҙы йәлеп итеү йүнәлешендә әүҙем эш алып барабыҙ, - тине Ирина Тажетдинова. – Планда – ҡаланың төньяҡ өлөшөндә йәмәғәт киңлектәрен артабан үҫтереү, яңы ял зоналары булдырыу. Ҡаланың уникаль йөҙөн булдырыу өсөн мәҙәни һәм тарихи объекттарҙы интеграциялау. Яңы концепция ҡаланың көньяҡ һәм төньяҡ ҡулсаһын берләштерергә булышлыҡ итәсәк. - Яңауыл беҙҙең тәүге ҡарлуғас булды. Һеҙ тәүгеләрҙән булып федераль конкурста ҡатнаштығыҙ һәм башҡа муниципалитеттарға юл күрһәттегеҙ, - тине Радий Хәбиров. – Проектығыҙҙы хуплайым. Былтыр беҙҙә биш муниципалитет еңгәйне, һеҙҙең дә быға бөтә мөмкинлектәрегеҙ бар. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңауылды төҙөкләндереү проекты ҡаралды,Йәмғиәт,1919,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-24/ya-auyldy-t-kl-ndere-proekty-araldy-4549375,2026-01-24T19:45:00+00:00
"Кискеһен әсәй менән өләсәй тураһында һөйләшеп иҫке фотоларҙы сығарып ҡарай башланыҡ. Шул саҡ улым өләсәйемдең фотоһын тотоп: Беҙ бөгөн ошо өләс менән һөйләштек, ул миңә мин аҡыллы, һәйбәт малай, тип әйтте. Беҙ аптырап киттек. Сөнки улыма өләсәйемдең фотоһын бер ҡасан күрһәткәнем булманы. Уны ҡайҙа күрҙең һуң? -тип һорайым. Бая һеҙ зыяратты йыйыштырғанда ул эргәлә йөрөнө лә инде, шунда һөйләштек ти. Өләсәйемдең ҡәберлегенә бер ниндәй фото ҡуйылмаған. Башҡа һыймаҫлыҡ хәл. ӘЙЕР ДОНЪЯ",Сәйер донъя,Йәмғиәт,485,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-07-04/s-yer-don-ya-4302610,2025-07-04T14:32:00+00:00
"Премия присуждена: — главному редактору газеты «Ашкадар» Рамилю Мансурову за цикл статей о героях специальной военной операции; — специальному корреспонденту ИА «Башинформ» Роману Якимчуку за материалы на общественно-политическую, социально-экономическую тематику; — коллективу журналистов телекомпании «Башкортостан» Лейле Владимировой, Виталию Ермакову, Марсу Камалетдинову, Дмитрию Каретко, Альбине Касимхановой, Нурисламу Хайриеву, Айдару Шарипову за проект «Башкирские каникулы». Ранее «Башинформ» сообщал, что журналистская премия правительства Башкирии с 2024 года увеличится в пять раз. Премия присуждена: — главному редактору газеты «Ашкадар» Рамилю Мансурову за цикл статей о героях специальной военной операции; — специальному корреспонденту ИА «Башинформ» Роману Якимчуку за материалы на общественно-политическую, социально-экономическую тематику; — коллективу журналистов телекомпании «Башкортостан» Лейле Владимировой, Виталию Ермакову, Марсу Камалетдинову, Дмитрию Каретко, Альбине Касимхановой, Нурисламу Хайриеву, Айдару Шарипову за проект «Башкирские каникулы». Ранее «Башинформ» сообщал, что журналистская премия правительства Башкирии с 2024 года увеличится в пять раз.",Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге журналистар премияһы лауреаттары билдәле булды,Яңылыҡтар,1189,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-15/sh-it-ho-aybir-in-isemend-ge-zhurnalistar-premiya-y-laureattary-bild-le-buldy-3967766,2024-10-15T11:10:00+00:00
"МӘҒӘНӘҺЕ: «Аллаһым, ғаиләм һәм якындарым өсөн Һинән (хәйерле) байлыҡ һорайым һәм туғанлыҡ ептәре өҙөлөп ләғнәткә дусар булыуҙан Һиңә (Һинең рәхмәтеңә) һыйынам». «Әл-Хизб әл-Әгъзам» китабынан.","МУЛ, БӘРӘКӘТЛЕ ТОРМОШТА ЙӘШӘР ӨСӨН УҠЫЛА ТОРҒАН ДОҒА",Аңлатма,191,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-19/mul-b-rk-tle-tormoshta-y-sh-r-s-n-u-yla-tor-an-do-a-4394159,2025-09-19T10:01:00+00:00
"Алтынай ВәлитовфикерләрРусиядән качып киткән башкорт ырчысы Алтынай Вәлитовгаиләсе белән АКШка килеп урнашкан. Элегрәк ул илдән башта Казакъстан аша Төркиягә китүе турында сөйләгән иде, әмма әлеге илдә озак калырга ыенмавы турында әйтте. Ул АКШ яки Европаның берәр илендә сәяси сыену сорарга теләвен белдерде. ""Әмма болар барысы да акчага барып терәлә, шуңа Уфада гаиләм белән яшәр өчен яратып төзегән өйне сатуга чыгардым"", диде ул. Бу көннәрдә Алтынай хатыны һәм кечкенә кызы белән АКШ килеп урнашкан. Алар АКШка Мексика чиген узып кергән һәм сәяси сыену сораган. каналыда Вәлитов ничек Мексикага килүләре, чикне узулары турында бәйнә-бәйнәсөйли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорт ырчысы Алтынай Вәлитов гаиләсе белән АКШка күченгән,Башҡортостан,746,https://www.azatliq.org/a/32914506.html,2024-04-21T12:15:17+00:00
"Юмористик әҫәрҙәрҙең геройҙары - башлыса реаль кешеләр. Бер ваҡыт дуҫ егет алып килгән бал менән редакцияла сәй эсеп ултырабыҙ. Шул мәл институтта эшләгән бер ағай килеп инде, ул бал буйынса белгес икән. Танышҡас, унан өҫтәлебеҙҙәге татлы был ризыҡтың ниндәй төрө икәнен әйтеүен һораныҡ. Ҡунағыбыҙ балды тәмләп ҡараны ла: ""Йүкә балы шикелле ул, сәскә балы шикелле ул"", - тип аныҡ ҡына яуап бирә алманы. Ошо хаҡта ""Белгес"" хикәйәһен яҙҙым. Тағы бер юмористик әҫәрем - ""Өй эйәһе"" - ауылдашым тураһында ине. Ауылға ҡайтҡанымда бер ағай (ул да ҡалала йәшәй) осраны ла: ""Ҡустым, анау юморесканы һин яҙҙыңмы? "" - тип һораны. ""Эйе"", - тием, ә эстән, хәҙер был миңә асыуланыр инде, тип уйлап торам. Ул юмореска геройының бер туған ағаһы ине. ""Ысынлап та, ҡустым менән килен шундайыраҡ хәлдә булдылар. Маладис, дөрөҫ яҙғанһың"", - тине әңгәмәсем. Әлбиттә, үпкәләүселәр ҙә булды. Мәҫәлән, ""Профессор дәресе"" тигән юморескам билдәле бер кеше хаҡында ине. Ул үҙен танып, баш мөхәрриргә: ""Венер Исхаҡов фән әһелдәренән көлә"", - тип әйтеп ебәргән. Аңлаған кеше аңлай, аңламағандар үпкәһен туғандары, башҡалар аша ла еткерә. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында ""Йырланмаған йырым һин"" повесы буйынса ҡуйылған һинең спектакль аншлаг менән үтте. Был ваҡиғаны үҙең, уҡыусыларың нисек ҡабул итте? - Театрҙың баш мөхәррире Динара Ҡәйүмова минең әлеге повесты уҡып, ""Шул әҫәреңде тулыһынса ебәр әле, режиссерҙарға тәҡдим итеп ҡарайым"", тигәс, тәүҙә ышанмайыраҡ та торҙом. Сөнки ҡасан да булһа театрҙа минең әҫәрем ҡуйылыр тигән уй башҡа инеп сыҡҡаны ла юҡ ине. ""Йырланмаған йырым һин"" повесының сәхнәгә күтәрелеүе, халыҡтың эркелеп йөрөүе, ҡайһы берәүҙәрҙең, ""бик фәһемле, уйға һала"", тип баһа биреүе, әлбиттә, күңелдә ҡыуаныс тойғоһо, киләсәккә дәрт уята. Әйткәндәй, минең үҙемдең дә бит артист булырға теләгем бар ине. Тик, сәнғәт институтының ишеген асҡас, артабан үтергә ҡыйыулығым етмәне. Премьеранан һуң тамашасыларҙың гөрләтеп ҡул сабыуы, ""автора"", ""автора"" тип ҡысҡырыуы, сәхнәгә күтәрелеүем ошо бойомға ашмаған хыялымдың бер сатҡыһы һымаҡ тойолдо. Спектакль сәнғәт, ижад темаһына, сәнғәт кешеләренең тормошона арналыуы менән отошлолор, тим. Әлбиттә, бында сценарий авторы Динара Ҡәйүмованың, ҡуйыусы режиссер Айрат Абушахмановтың талантына баш эйергә кәрәк. Әҫәрҙең йөкмәткеһе нимәнән ғибәрәт? Артистар һеҙ әйтергә теләгән фекерҙе тамашасыға еткерә алдымы? - Унда уйлап сығарылған бер деталь дә юҡ тиерлек, һәр береһе - тормоштан алынған, үҙем ишеткән, күргән ваҡиғалар. Хәсән исемле егет сәнғәт институтында вокал бүлектә уҡый. Уға уҡытыусылары ҙур киләсәк юрай. Әммә ул студент сағында уҡ Нәжибә исемле һатыусы ҡыҙға өйләнә. Диплом алғас, Хәсәнде Италияға ике тапҡыр стажировкаға ебәрергә теләйҙәр, әммә ҡатынының ҡаршылығы арҡаһында ул сит илдә белемен камиллаштыра алмай. Талантлы егет филармонияла эш башлай, тик ҡатынының көнләшеүе сәбәпле сәхнәнән китергә мәжбүр була. Шулай итеп, йәш йондоҙ үҙенең яратҡан эшен юғалта. Бының менән, һәр кем тормош юлдашы итеп уның талантын таныған, һөнәрен яратҡан, үҙен хөрмәт иткән кешене һайларға тейеш, тип әйтергә теләйем. Шуныһы ҡыуаныслы - театрҙа өлкән быуынды алыштырырҙай талантлы йәштәр эшләй. Хәсән Вәлиевтың йәш сағын Алмаз Йосопов урыны-еренә еткереп башҡарыуы менән тамашасының күңелендә уйылып ҡалды. Музыкаль мелодрама булғас, ул бер нисә йыр башҡара, шуның менән үҙен моңло йырсы итеп тә танытты. Яһил Нәжибәне иһә Илүзә Күсәбаева һәләк оҫта башҡара. Өлкән Хәсәнде - Азамат Ғафаров, педагог Йәүҙәт Мусинды - Фидан Ғафаров, башҡа ролдәрҙә Светлана Хәкимова, Миңзәлә Хәйруллина, Алһыу Бәхтиева, Римма Ҡаһарманова, Гөлфиә Рафиҡова, Руслан Хайсаровтар уйнай. Тап улар миндә, артабан да сәхнә менән дуҫлыҡты дауам итергә кәрәк, тигән хыял да тоҡандырҙы әле бына. Байгилде МОТАЛЛАП яҙып алды. 2025.",ЯҢЫ ХЫЯЛ БӨРӨЛӘНДЕ.,Йәмғиәт,3766,https://henek.info/articles/common_material/2026-01-22/ya-y-hyyal-b-r-l-nde-4546668,2026-01-22T15:35:00+00:00
"""Түгәрәк өстәл""дә чыгыш ясаучылар6 августта Иман мәркәзе Казанда Гыйракта ислам хәлифәлеге барлыкка килүе һәм аңа карата Татарстан мөселманнары мөнәсәбәте дигән ""түгәрәк өстәл"" утырышы уздырды. Мәркәзнең итәкчесе Наил Гарипов Азатлыкка әйтүенчә, анда катнашучылар алай күп булмаган. Чыгыш ясаучылардан ул РИУ университеты укытучысы Резеда Сафиуллина, Русия тикшеренүләр институтының төбәк һәм дини тикшеренүләр Идел буе үзәге итәкчесе Рәис Сөләйманов, Мөхәммәдия мәдрәсәсе студенты Зөлфәт Сабирановны атады. Гарипов белән ""түгәрәк өстәл""дә күтәрелгән мәсьәләләр турында сөйләштек. – Наил, хәлифәлекне Татарстанда ничек аңлыйлар? – Хәлифәлекне ясалма әйбер дип күз алдында тоталар. Мөхәммәт пәйгамбәр хәлифәлек сүзен кулланмады, ул хәлифәлек төзим дип сөйләнеп йөрмәде. Мөхәммәт пәйгамбәр вафат булгач дәүләтне бер исем белән игълан итү өчен термин эзләгәндә шул хәлифәлекне кабул иттеләр, чөнки пәйгамбәр вакытында кем хәлифә була дигән сорауга бер генә авап иде: Мөхәммәт пәйгамбәр Аллаһ илчесе булганлыктан аның хәлифә булуы шиксез булды. 5Наил Гарипов хәлифәлек турындаТарихтан күренгәнчә мәртәбәле кеше үлгәч аның урынына кем калачак дигән бәхәсләр туа. Менә бу бәхәсләр вакытында хәлифә сүзе барлыкка килде һәм дүрт хәлифә бу концепцияне игълан итеп, раслап, аннары бер системага салдылар һәм шуннан бирле 1924 елга кадәр ислам дәүләтенең бер синонимы буларак барды. Шәригатьтә, төрле мәзхәбләрдә һәм төрле галимнәрдә кем хәлифә булырга тиеш дигән сорауга төрле авап бар. Хәзерге вакытта да бердәнбер дөрес авап була алмый, чөнки төрле мәзхәбтә хәлифәгә төрле шартлар куела. Мин ""түгәрәк өстәл""дә күбрәк тарихи аспектны чагылдырдым. Бездә хәлифәлек Болгар чорыннан, ягъни 922 елдан килә һәм формаль рәвештә Казан ханлыгы барлыкка килгәнче бара, әмма проблема юкка чыкмый, чөнки мөселманнар арасында бәхәсләр дәвам итә. Бу бәхәсләр ислам кабул итмәгән дәүләтләргә буйсынып яшәү ярыймы-ярамыймы дигән сорау тирәсендә бара иде. Менә бу бәхәс хәзер дә күп яшьләрдә туа. Кызганычка каршы безнең дини галимнәребез моңа төгәл авап бирә алмыйлар. Хәлифәлеккә караган фәтва дә юк. Русияне ничек итеп санарга, кәфер дәүләтеме, христиан дәүләтеме? Моңа кагылышлы фәтва юк. Шуңа мин үземнең чыгышымда күбрәк шул мәсьәләгә игътибар иттем, чөнки бу экстремистик агымнар шул өлкәдә төрле бәхәсләр чыгара. Ә мөфтият һәм дини галимнәрдән аңлата торган бернинди документлар да юк. Америкада һәм төрле илләрдә мөселманнар яши һәм анда андый фәтвалар булганын беләм. Бездә бу мәсьәләне заманында Вәлиулла хәзрәт Якъгуб күтәрергә тырышты, әмма төгәл авапны ул да бирә алмады. Соңгы вакытта Татарстан мөфтие урынбасары Рөстәм Батров шулай ук бу мәсьәләгә карата фикерне белдерде, әмма әлегә кадәр төгәл авап юк. Безнең Русиядәге бер мөфтинең дә бу өлкәдә дәшкәне юк. Шуңа бу яшьләр арасында экстремистик агымнарга эләгергә мөмкин бер шарт булып тора. Мәсәлән ""түгәрәк өстәл""дә РИУ укытучысы Резедә Сафиуллина әйтүенчә, күп мөселманнарда андый сорау тумый. Шулай да андый фикер туучылар өчен төгәл ясалган документ булырга тиеш. – Гыйракта хәлифәлек оешуы турында ишетеп анда китәргә теләүче мөселманнар турында сүз булмадымы? – Чарада катнашкан Рәис Сөләйманов аны зур куркыныч итеп күрсәтә. Мин куркыныч булса да, ул алай ук зур түгел дип саныйм, әмма берничә елдан соң безнең яшьләрнең анда китү куркынычы була ала. Алар бит анда сугышырга китә. Хәлифәлек Гыйракта июнь азагында ук игълан ителде. Ай ярым үтүгә карамастан, ул әле дәүләт системасын булдырмады. Хәзерге вакытта да ул әле күбрәк хәрби оешманы хәтерләтә. Шуңа ул киләчәктә Әфганстандагы талиплар кебек булырга мөмкин. Аннары ул күбрәк хәрби лагерьны хәтерләтәчәк һәм дөнья буйлап куркыныч тудырачак. Шуңа күрә Татарстан мөселманнары өчен перспективада куркыныч туа ала. Хәлифәлекне төрлечә төзәргә була. Әнә талиплар шәригать кертеп карадылар бит инде, күпчелек халык аны кабул итә алмады. Кабул итә алса шул ук Әфганстанда шәригать дәүләте булыр иде. Һәр дәүләттә ниндидер компромисс була. Монда да шулай. Хәлифәлекне төзүчеләр аны ничек аңлый шулай алга сөрәчәк, башка фикерләргә колак салмаячак. – Гыйракта хәлифәлек булдырылудан соң Татарстаннан һәм гомумән Идел буе төбәкләреннән андакитүчеләр юкмы? - Рәис Сөләйманов бар дип әйтте. Миндә андый фактлар юк. Сөләйманов сүзләренчә, ул оператив мәгълүмат белән эш итә һәм шуңа аларны исемләп атады. Ул аларның гаиләләре белән сөйләшкән икән. – Ничә гаиләне атады? – Уртача 5-6 фамилияне әйтте. – Бу гаиләләре белән китүчеләрме яки гаилә башлыклары гына киткәнме? – Ирләре киткән. Аларның кайберәүләре Сүриягә киткәннәр. – Бу Гыйрактагы хәлләрне сөнниләр белән шыгыйләр арасындагы бәрелешләр дип сөнниләрне яклыйбыз дип китәргә мөмкин мөселманнар була аламы? – Бу сүзләрнең нигезе бар, чөнки хәзерге вакытта шыгыйларның мәчетләрен имерү фактлары бар. Алар бит суфиларның төрбәләрен, зиратларын да бетерәләр, шуңа бу шыгыйлар белән бергә суфиларга да каршы. Шуңа китәргә мөмкиннәр, әмма бу куркыныч алай зур түгел. – Гыйракта хәлифәлек урнашуы игълан ителгәч Татарстанда да шактый әгъзалары булган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы моны хуплавын белдерде кебек. – Хәзерге вакытта традицион ислам шигар итеп күтәрелде, ә чынбарлыкта пропаганда тиешлечә алып барылмый. Шигар белән йөреп кенә ""Хизб ут-Тәхрир""чыларга каршы торып булмый. Ни өчен традицион ислам икәнне дәлилләп аңлатырга кирәк. Хәзер күбрәк шик тудыра торган акцияләр уза. Менә бу гаетләрдә зур концерт куюны гына алыйк, 1990 нчы еллар башында ислам диненә тарту өчен концертлар оештырыла иде һәм чыннан да әлеп итү булды. Хәзерге вакытта бу концертның максатын аңлап бетерә алмыйм. Шуңа кайберәүләр: ""Әнә карагыз, ул традицион мөселманнарга, алар концертлар куя, ә ислам алар өчен ширма гына, ди. Шуңа шик тумасын өчен аңлату эшләрен студентлар, дөньяви кешеләр арасында алып барырга кирәк, ә бездә күбрәк мәчетләрдә унифицированный бер вәгазь сөйлиләр дә, традицион исламны тараталар дигән фикердә торалар. Минемчә, тиешле пропаганда булса куркыныч янамас һәм монда мөслеманнар Диния нәзарәте дә, татар форумы да, татар конгрессы да һәм актив булган итимагый оешмалар да катнашырга тиеш. – Соңгы елларда хәлифәлекне алга сөргән ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы әгъзаларының нык артуы, бу инде күпләр шул хәлифәлеккә өстенлек бирүне аңлатмыймы? – Хизб ут-Тәхрир мәчетләрдә актив эшли. Интернетта көчле пропаганда алып бара. Безнең мөфтият аларга каршы аңлату эшләрен алып бармый. Шуңа аларның вәкилләре елдан-ел арта. Мин энергоуниверситетта укытканда, бер кыз шул ""Хизб ут-Тәхрир"" фиркасенә китте, әмма без аны аннан чыгара алдык. Ул инде ахырда үзе дә барысын да аңлады. Бу университетта заманында хизбутчылар үз эшләрен бик көчле алып бардылар. Шуңа бу аларның пропагандасы нәтиәсе. – Ә хәлифәлекне яклаган имамнар Татарстанда бармы? Ничек фаразлыйсың? – Бардыр инде. Монда алар кайда белем алганын карарга кирәк, аннары дөньяви дәүләттә шәригатьчә ничек яшәү турында аваплар күптән бар. Күбрәк укырга гына кирәк. Безнең имамнар шуны күбрәк халыкка аңлатсалар бездә андый проблем булмас иде.","""Русиядә хәлифәлеккә караган фәтва кирәк""",Дин,6939,https://www.azatliq.org/a/26519081.html,2014-08-08T07:32:49+00:00
"2020 елда ха, Согуд ГарәбстаныСогуд Гарәбстаны быел мөселманнарга ха һәм гомрә гыйбадәтләрен үтәү рөхсәт ителәчәк дип белдерде. Әлеге хәбәрне Согуд мәгълүмат агентлыгы иткерде. Быел ха 17 июньнән 22 июльгә кадәр булачак. Шул ук вакытта коронавирус пандемиясе белән көрәш максатыннан ха кылу аерым шартларда башкарылачак диелә. Изге ирләрне зыярат кылу чаралары ""имин мохитта"" барачак, чөнки кешенең сәламәтлеге һәм иминлеге корольлектә беренче урынга куела, диелә хәбәрдә. Хәзерге вакытта Согуд Гарәбстанының санитар куркынычсызлык өчен авап бирүче хезмәтләре хәлне бәяләү белән шөгыльләнә, -19 чирен таратмау максатыннан кертелгән яңа шартлар турында соңрак игълан ителәчәк, диелә. Мартта Согуд Гарәбстаны хакимияте хага килүчеләрнең барысына да коронавирустан вакцинация узган булуы шарт, дип белдергән иде. Бу таләп чит илдән килүчеләргә дә, шушы ил кешеләренә дә кагыла диелде. Соңрак чыккан карарга ярашлы, Согуд Гарәбстанына гомрә гыйбадәтен кылырга килүче чит ил кешеләренең барысының да коронавирустан дәвалануны капларга итәрлек медицина полисы булуы шарт итеп куелды. Коронавирус таралу куркынычы сәбәпле, 2020 елда Согуд Гарәбстаны чит илләрдән хага килүнетыйды. Бары ул көннәрдә илдә булган кешеләргә генә ха кылу рөхсәт ителде. 2020 елда Русиядән хага 25 мең мөселман баруы көтелә иде, Татарстанга 1800 урын бүленде. Татарстанның ""ДУМ РТ Ха"" рәсми ха-операторы ха юлламасы алучыларга аның бәясен тулы күләмдә кире кайтару яки ханы 2021 елга күчерүне тәкъдим итте. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Согуд Гарәбстаны ха ""махсус шартларда"" узачагын белдерде",Яңылыҡтар,1721,https://www.azatliq.org/a/31247264.html,2021-05-10T07:44:03+00:00
"Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге «Рәсәй төбәктәрендә йылдың социаль-иҡтисади һәм сәйәси йомғаҡтары» рейтингын тәҡдим итте. Унда Мәскәү, Татарстан, Мәскәү өлкәһе, Санкт-Петербург, Башҡортостан, Төмән өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Краснодар крайы, Ханты-Манси автономиялы округы һәм Свердловск өлкәһе тәүгеләр рәтендә. Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге президенты, политолог Илья Гращенков үҙенең телеграм-каналында 2025 йылда Рәсәй субъекттарының күбеһендә иҡтисади үҫеш темптарының һиҙелерлек кәмеүен билдәләне. «Был тышҡы сәйәси конъюнктураға ла, һөҙөмтәле булмаған идара итеү тәжрибәләренә лә бәйле. Үҫешкән төбәктәрҙә күбеһенсә постиндустриаль сегментҡа, яңы йүнәлештәр һәм инновацион иҡтисад үҫешенә баҫым яһала. Шуның менән бергә Краснодар крайы, Татарстан йәки Башҡортостан ауыл хужалығы кеүек уңышлы субъекттарҙың иҡтисад структураһында әүәлгесә һиҙелерлек роль уйнай», - тине политолог. Күп кенә төбәк хакимиәттәре өсөн глобаль проблемалар иҫәбендә эксперт субъекттарҙа ҡатмарлы социаль-психологик шарттарҙы һәм халыҡтың ситкә китеүен атаны. Бындай хәл баш ҡала төбәктәрендә һәм бер төркөм иҡтисади йәһәттән үҫешкән субъекттарҙа (Түбәнге Новгород өлкәһе, Татарстан, Башҡортостан һәм башҡалар) аҙыраҡ күҙәтелә. Илья Гращенков хеҙмәт баҙарында тотороҡло дефицитты инфляцияны тиҙләтеү сәбәптәренең береһе тип билдәләне. «Хеҙмәткәрҙәрҙе йәлеп итеү өсөн эш хаҡын арттырыу юғары нөктәһенә еткән һәм киләһе йылда был күренеш әҙәйер йәки туҡтар, моғайын. Иҡтисадта тәҡдимдәр тиҙ үҫкән ихтыяж артынан өлгөрә алмай, шул уҡ ваҡытта предприятиеларҙың ҡеүәттәре тулыһынса тиерлек файҙаланыла», - тип билдәләне политолог. Эксперт фекеренсә, 2026 йылда иҡтисади һәм сәйәси тотороҡлолоҡ социаль-иҡтисади ҡәнәғәтһеҙлекте бөтөрөү, шулай уҡ федераль органдар менән берлектә һөҙөмтәле эш алып барыу һәләте менән билдәләнә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостан - Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге рейтингында лидерҙар иҫәбендә,Йәмғиәт,1915,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-28/bash-ortostan-t-b-k-s-y-s-ten-tere-ge-reytingynda-lider-ar-i-bend-4523428,2025-12-28T17:05:00+00:00
"Лутфие ЗудиевафикерләрКырым журналисты, хокук яклаучы кырымтатар активисты Лутфие Зудиевага ""киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалану"" маддәсе нигезендә ике беркетмә төзегәннәр. Бу хакта ""ОВД-Инфо""иткерә. Беренчесе - ""Хизб ут-Тәхрир"" турындагы язмасында бу оешманың Русиядә террорчы оешма дип танылуын күрсәтмәгәнгә, икенчесе - Бүген, 22 февральдә, Кырымның анкөй районында Зудиева өендәтентү үтте. Аны ""Экстремизмга каршы көрәш"" үзәгенә алып киттеләр. Өйдә булганда янына адвокатларны кертмәделәр. Хәзер аны үзәктән чыгарып ибәрүләре хәбәр ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырым журналисты Лутфие Зудиевага ике беркетмә төзегәннәр,Яңылыҡтар,653,https://www.azatliq.org/a/32830818.html,2024-02-22T13:03:39+00:00
"Сигез мөселман инде өч елга якын тикшерү изоляторында тотылаРусиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы әгъзасы булуда гаепләнеп шактый гына мөселманнар тоткарлана. Бу көннәрдә Казанның хәрби гарнизон мәхкәмәсендә тагын сигез кешегә карата мәхкәмә утырышлары уза. Шуларның берсе Ленар Сәетов хатыны әйтүенчә, аның иренең тикшерү изоляторына утыртылуына тиздән инде өч ел була һәм ул ике кечкенә баласын әти-әниләре ярдәмендә тәрбияләргә мәбүр. – Ирем 2014 елның 14 октябреннән бирле сак астында тотыла. Башта Казанның беренче санлы изоляторында, хәзер икенче санлы изоляторда тотыла. Аны 205.5 маддә - террор эшчәнлеген оештыруда, ягъни террорчылыкта гаеплиләр. Прокуратура моны бик куркыныч инаять дип саный. Гәрчә ""Хизб ут-Тәхрир"" идеологиясендә көч куллану юк бит, монда бары исламга чакыру гына бар. Без бит теләсә нинди динне тота алабыз. Бу Конституциядә язылган. Террор оешмасы булсын өчен ниндидер корал куллану, хакимиятне кулга төшерергә тырышу тырышлыклары булырга тиештер. Әмма аларның берсе дә юк бит. –Гаепләү өчен нинди дәлилләр бар? – Шаһитләр, яшертен шаһитләр белдерүләре, экспертизага гына нигезләнәләр. Шаһитләр дә нәрсәнедер хәтерлим ди, нәрсәнедер юк дип буталып бетәләр. Хөкемдар ""Син шулай дип әйтергә теләдеңме"" дип сорый да, тегесе ""Әйе, әйе"" дип тизрәк авап кайтара. Мөселманнар бит Рамазанда ыелып сөйләшә, менә болар да ислам турында сөйләшкән, шул аудиоязманы аларга каршы дәлил буларак кулланалар. Ачык шаһитләрнең берсе – тентү белән килгән ФСБ хезмәткәре, икенчесе – ФСБ итәкчесе, берсе – ирем белән аралашып йөргән танышы. Аны йә куркытканнар, йә инде басым бара. Тагын берсе ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге рәисе Наил Нәбиуллин иде. Алар бергә Камал театры каршында митингтакатнашканнариде. Аның чыгышы иң яхшысы булды, шуңа аны озак сөйләтмәделәр дә инде. Хөкемдарлар хәтта шаһитләрдән дә үзләренә ничек уңайлы шулай сорау ала. Ирләребезгә гаделлекне өскә чыгарачак сорауны бирүе дә катлаулы, чөнки хөкемдар шунда ук бу сорауны кире кага. Имеш ул эшкә кагылмый диелә, гәрчә ул турыдан-туры нәкъ шул инаять эшенә караса да. Бик авыр. Ниндидер хәрәмләшүләр бара кебек. – Адвокатларыгыз бармы? Ленар Сәетов хатыны Альбина белән– Минем иремнең дәүләт адвокаты гына бар. Үзебез яллаган адвокат бар иде, әмма аның эше ошамады. Аннары адвокатка тиешле дәрәәдә якларга мөмкинлек бирелми дә. Минем зур тәрибәм булмаса, да бөтен кытыршылыкларны күрәм. Беренче мәхкәмә утырышын 22 августтан 5 сентябрьгә күчерделәр, чөнки эшкә яңа дәүләт адвокатлары кушылды. Аларга инаять эшенең 45 томын карап бетерү өчен вакыт кирәк иде. Ике атнада 45 томны өйрәнеп, мәхкәмәгә әзерләнү мөмкин түгел бит инде. Мәхкәмә эшен ашыктыралар, тизрәк төрмәгә утыртып куясылары килә. Мин белемем белән юрист. Бу эштә катнашырга теләгән идем. Минем инде практикам да бар. Әмма үтенечемне кире кактылар. Һәм ул кире кагу нигезсез иде. Башта дипломың кирәк диделәр, алып килдем, аннары балаларың кеченә диделәр. Бу бит канунсыз. Мин иремне яклый алырмын дип бик ышанган идем. –Күптән түгел ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнүчеләрне озак вакыткахөкем иткәннәр иде, ни сәбәпле дип саныйсыз? – Әйе, бу эш нигезендә, инаять кодексында 15 елдан алып 20 елга кадәр, яки гомерлек төрмә дип язылган. Иремә һәм аның белән тотылучы мөселманнарга 17, 18 ел бирүләре ихтимал. ""Хизб ут-Тәхрир""чыларның эзәрлекләнүе сәбәпле кайберләре Русиядән китәргә мәбүр. Берничә ел элек хатыны һәм дүрт баласы белән Казаннан Төркиягә, ә аннан Украинага күченергә мәбүр булган Илдар Вәлиев турында Азатлыкязганиде. Белешмә: Хизб ут-Тәхрир– сәясиләшкән дини фирка. 1953 елда Фәләстиндә оеша. Аңа Тәхиетдин Нәбәхәни нигез сала. Фирка пирамида формасында өлешләрдән тора. Иң түбәндә – атнага бер укыту алып баручымөшрифитәкчелегендәге түгәрәк. Фиркага әгъза булып керүче фирка серләрен сатмыйм дип ант итә. Һәр әгъза матди хәленә карап кертем түли. ыелган акча техник чараларга, хезмәт хакы, әдәбият нәшер итүгә китә. Әлеге оешма Русиядә 2003 елдан бирле тыелган. (Википедия белешмәсе).","""Мәхкәмәдә хөкемдарлар үзләренә уңайлы сорауларны гына бирә""",Татарстан,3956,https://www.azatliq.org/a/28749158.html,2017-09-24T21:05:37+00:00
"– Беҙ димләгән ҡыҙҙы оҡшатмаған булдың. Имеш, ялҡау. Кейәүгә сыҡҡайны, ана, унан да егәрле килен юҡ хәҙер. Донъялары әйләнеп сыҡҡыһыҙ. Ә һеҙҙең? .. – Ыһы! – Ярай әле, эшләгән ереңдән, аҡса түләп булһа ла, фатир ала алдың, кеше өҫтөндә йөрөр инегеҙ әтеү! Атайың менән беҙ ҙә ситтә ҡалманыҡ, ауыҙыбыҙҙан өҙөп булһа ла, үҙ өлөшөбөҙҙө индерҙек. – Ыһы! – Килендең элек тә эшкә барымы юҡ ине. Бала тапҡайны, сәпсим туғарылды. Имеш, күңеленә ятҡан эш юҡ. Ҡулымдан килмәй, тип тураһын әйтергә оялалыр инде. Пенсияла булһаҡ та, беҙ ҙә тик тормайбыҙ: атайың ҡарауылда, мин дә килен кеүек өйҙә түшәмгә төкөрөп ятмайым, иҙән йыуған булам үҙемсә шунда. Иш янына ҡуш. Ә килен арҡыры ятҡанды буйға һалмай. – Ыһы! – Ейәнемде тыуған көнө менән ҡотларға тип барғайным. Тейәнеп. Ул яратҡан ваҡ бәлеш бешерҙем. Килен компьютерға ҡапланған, бала-саға һымаҡ. Башын күтәреп тә ҡараманы. Бер сынаяҡ сәйен йәлләне. Күтәренеп килеүең окей булды әле, ти. Бөгөнгә ашарға бешереүҙән ҡотолдом, ти. Эштән ҡайтҡас, тамағыңды туйҙырҙыңмы һуң? Әллә шунда уҡ ҡыуып сығарҙымы? – Ыһы! – Ултыр, һерәйеп торма, йәнемде көйҙөрөп. Хәҙер аш йылытырға ҡуям. Атайың ҡоро сәй менән генә хушһынмай, аш таптыра. – Ыһы! – Атайыңдан йәшереп кенә тотҡан ярты бар ине. Берәй йөҙ грамм тотоп ҡуяһыңмы? Хәл кереп китер. – Ыһы! – Ҡайтып йөрөмә, үҙебеҙҙә генә йоҡла. Әйҙә, бер үҙе ятһын тилереп теге күн бит! – Ыһы! – Әллә өйөңә генә ҡайтып йоҡлайһыңмы? Ҡатын-ҡыҙ шулай инде ул. Туҙынып, саңын ҡағып алмаһа, күңеле булмай. Тынысланғандыр инде. – Ыһы! – Быҙау һин! – Ыһы! – Тағы болара башлаһа, мах бирмә, ишекте шартлата ябып сыҡ та кит! Таштан яралмағанһың, түҙемлектең дә сиге бар. Әллә ҡайҙа йөрөмә төртәңләп, тура үҙебеҙгә кил, һиңә генә урын табылыр, тыуған йортоң бит. – Ыһы!",ЫҺЫ!,Хикәйә,1726,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-03-03/y-y-4142616,2025-03-03T11:58:00+00:00
Иң-иң 12 ҡыҙҙы ошонда ҡарарға була: Һомайҙың нәҫелдәре. Ә һин кемгә тауыш бирәһең?,Тауыш биреү башланды!,Конкурстар,82,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-02/tauysh-bire-bashlandy-4489571,2025-12-02T09:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБыел дүрт айда Башкортстан бюджеты чыгымнары керемнәрдән 1,5 миллиард сумга артып киткән. Барлыгы 95,6 млрд сум керем килгән, ә чыгымнар – 97,2 миллиард сум булган. Бу хакта ""Аргументы и факты"" басмасыхәбәр итә. Республиканың финанс министрлыгы мәгълүматынча, 1 майга Башкортстанның берләштерелгән бюджеты 95,622 миллиард сумлык керем белән тулыландырылган. Шуларның салым һәм салым булмаган өлеше 66,2 миллиард сум, кире кайтарылмый торган акчалар - 29,4 миллиард сум. Шуларның 74 проценты – ягъни 72,666 миллиарды социаль ихтыялар өчен тотылган диелә. Социаль ихтыялар дигәннән, апрель ахырына булган мәгълүматка күрә, Башкортстанда әтиләре сугышта катнашкан өч меңләп бала бушлай бакчаларга йөри, 5-11 сыйныфта укучы 2,4 мең мәктәп укучысы һәм көллиятләрдәге 500 дән артык студент бушлай кайнар ризык белән тәэмин ителгән. Моннан тыш, ике меңләп бала түгәрәкләргә бушлай йөри, 300 ләп бала төбәкнең шифаханәләрендә ял иткән. Сугышта катнашучыларның балалары әмәгать транспортында бушлай йөрүдән дәфайдалана. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Быел дүрт айда Башкортстан бюджеты чыгымнары керемнәрдән 1,5 миллиард сумга артып киткән",Яңылыҡтар,1136,https://www.azatliq.org/a/32426003.html,2023-05-24T14:16:02+00:00
"Ҡайғыны ла, ауырыуҙы ла күп күргән был инәй мәрәкәселлеге, кешеләрҙе көлдөрөп, күңелдәрен күтәреп йөрөүе менән хәтерҙә уйылып ҡалған. Таҡмаҡ сығарырға ла бик оҫта ине ул. Бер кеше таҡмаҡ әйтһә, уға ҡаршы тиҙ генә яуабын да таба торғайны. Атайымдың яҡын ғына ағаһының ҡатыны булараҡ, ул беҙгә йыш ҡына килеп йөрөнө. Ғәйшә инәй 1907 йылдың 16 ноябрендә Ишембай районы Ҡолғона ауылының уҡымышлы кешеләре Хәмзә һәм Зөлҡағиҙә Дилмөхәмәтовтарҙың ишле ғаиләһендә донъяға килә. Дүрт-биш йәштәр тирәһендә бик ҡаты ауырып китә ул. ""Бер мулла ғына йәнемә керә алды, бауыр ашатырға ҡушты, гел мәте балсыҡты һурып ашап йөрөй торғайным"", - тип хәтерләр ине. Илдә граждандар һуғышы бара. Ауылға берсә ҡыҙылдар, берсә аҡтар баҫып килеп керәләр ҙә, халыҡты талап, ас-яланғас итеп, миктәтеп китәләр. Ғәбделвәхит ағаһын, олораҡ булғас, үҙҙәре менән һуғышҡа алып китәләр. Атаһы, Хәмзә олатай, ғаиләһен ҡурсып, уларҙы йә баҙ аҫтында, йә һарай башында йәшереп ҡуя торған була. Граждандар һуғышынан һуң аслыҡ башлана. 1921 йылда Ғәйшәнең атаһы ҡапыл ғына вафат була. Етем балалар өсөн Иҫке Һәйеттә приют асалар, бик күп бала-сағаны шунда алып киләләр, араларында ололар ҙа була. Күп кенә балалар аслыҡтан шешенеп үлә. Ғәйшәнең Фаиза апаһы, аяғына саңғы кейеп, балаларға йөкмәп аҙыҡ-түлек ташый. Хәлһеҙ, ас бала-сағаға тимер мейестә ҡар иретеп эсерәләр, иретелгән һыуҙа ризыҡ бешереп ашаталар. Ғәйшә Фатима исемле һеңлеһен тураһында: ""Тимер мейес өҫтөндәге өҫтө ябылмаған һыуҙы эсеп үлде"", - тип һөйләй торғайны. Шуға ла: ""Кис булһа, ризығығыҙ өҫтөн ""бисмилла"" итеп ябығыҙ"", - тип иҫкәртеп торор ине. Ун алты йәше тулғас, Ғәйшәне бер муллаға көсләп, икенсе бисәлеккә кейәүгә бирәләр. Әсәһе лә: ""Бар ҙа ҡуй, ҡыҙым, мулла кеше бит, аслыҡтан интекмәҫһең, туҡ булырһың"", - ти. Совет власы урынлашҡас, мулланы саҡ төрмәгә ултыртмайҙар. Уны төрмәнән алып ҡалыу өсөн ауыл кешеләре Ғәйшәгә: ""Көн итеүҙәре үтә лә ауыр булғанлыҡтан, туғандарҙы аслыҡтан алып ҡалыу заруратынан уға кейәүгә барҙым, тип әйт"", - тип аҡыл бирәләр. Шулай итеп, мулла төрмәгә ултырыуҙан ҡотолоп ҡала. 1929 йылда Ғәйшә Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылы кешеһе Йомағолов Баймөхәмәткә тормошҡа сыға. Тәүге балаһы, Әлмөхәмәт исемле улы, туғыҙ айлыҡ ҡына сағында үлеп ҡала. 1932 йылда - Әхтәм, 1936 йылда Ғәбиҙә исемле ҡыҙы донъяға килә. Ғәбиҙәһенә ике йәш булғанда Ғәйшә ҡаты ауырыуға һабыша. ""Ике-өс ай больницала ятҡандан һуң ғына өйгә ҡайтарҙылар. Абдрахман мәзин ете тапҡыр Ҡөрьән сыҡты, шунан һуң ғына арыуланып, аяғыма баҫтым"", - тип хәтерләр ине инәй. Ире Баймөхәмәт 1941 йылда һуғышҡа киткәндә өсөнсө балаһы Байрамғәлигә ни бары бер генә йәш була. Ҡолғонанан әсәһе балаларҙы ҡарашырға ярҙамға килә. Ғәйшәнең әсәһе халыҡ ижадын, ғөрөф - ғәҙәттәрен яҡшы белгән, боронғо йырҙарҙы матур итеп башҡарған ағинәй була. Халыҡ медицинаһын бик яҡшы белә. Ғәйшә инәй әсәһенең теленең бер яғына еп, икенсе яғына энә һалып, теле менән энә һаплағанын һөйләп аптырата торғайны. Ире яуға киткәс, бөтә ауырлыҡтарҙы үҙ иңендә күтәрергә тура килә Ғәйшәгә: өс баланы ҡарау, хөкүмәткә ҡап, септә һуғыу, арҡан үреү, һалабаш төшөрөү, һал ағыҙыу һ. б. Аттары булмағас, күпселек осраҡта утынын да, бесәнен дә ҡатын-ҡыҙҙарҙың, бала-сағаларҙың үҙҙәренә һөйрәп ташырға тура килә. 1943 йылда, Үмәр ыҙмаһында, йыла һыҙырып, мал аҫрап ятҡан ваҡытта Баймөхәмәте һуғыштан ҡаты яраланып ҡайта. Ғәйшә дарыу үләндәре эсереп, гел үләнгә урап, ирен аяҡҡа баҫтыра. Тағы ике балаға ғүмер биреп, арыу ғына йәшәй башлағанда, 1947 йылда ире фажиғәле һәләк була. Күп тә үтмәй, әсәһе лә был яҡты донъя менән бәхилләшә. Ауыл халҡы юҡҡа ғына ""Духтыр Ғәйшә"" тигән ҡушамат таҡмай уға. Ул совет власы йылдарында традицион булмаған дауалау алымдары тыйылһа ла, мал хаҡы, бала хаҡы, уларҙың гонаһы юҡ бит, тип, кешеләргә ярҙамға ашығыр ине. Мәҫәлән, С. ағайҙың тәнен экзема баҫа. Уны нисек шәбәйттең, ауырыуы ҡурҡыныс бит, тиҙәр уға: ""Мин уны ҡулым менән дауаламайым бит, кеше үҙен-үҙе дауалай. Тал ҡайыры алып, уны ҡайнатып, мунсала йыуынырға, ҡатыҡ һыуына тоҙ һалып сайҡанырға ҡуштым, унан май өшкөрөп бирҙем. Ә Сәлимгәрәйгә әсегән ҡаймаҡ өшкөрөп бирҙем"", - тип яуаплай. Ғәйшә инәй кешеләрҙе дауалағанда артыш, мәтрүшкә, һары мәтрүшкә, ҡарағат япраҡтары, бәгәнәш, әлморон тамыры, емеше, йәмшегән емешен, бөрөләрен, һарыҡтың эс майын, имән бәшмәген ҡуллана торғайны. Имән бәшмәген күҙ тейеүҙән быҫҡытыр ине, һыҙлаған ерҙәргә һөртөргә балауыҙлы майҙы ҡулланғаны иҫтә. Әлморондо күҙ тейеүҙән ҡайнатып эсерер ине, баланы ҡойондорорға һәйбәт, ти торғайны. Ғәйшә инәйҙең әллә ҡасанғы хәл-ваҡиғаларҙы, кешеләрҙең исемдәрен хәтерләүенә аптыраһаҡ, ул: ""Мин бала саҡта ҡуҙғалаҡты күп ашаным, ул хәтерҙе яҡшырта. Ҡөрьәнде лә бер-ике тапҡыр уҡыһам, ятлап алам"", - ти торғайны. Йәйен үҙе һымаҡ фронтовик ҡатыны Дәғиә инәй менән икәүләп, май үләненә - таҡыябаш, ҡайын, йүкә япрағына; ҡом бешкәс, ҡомға ятырҙар ине. Ғәйшә инәйгә Өфөнән бер профессор килеп, ауырыуҙарҙы нисек тәрбиәләүе, нимәләр ҡулланыуы тураһында һораша. Золом шауҡымы кешеләр аңында уңалмаҫлыҡ тәрән эҙ ҡалдырған шул, ул йылдарҙа бер йыр, таҡмаҡ өсөн дә кешене төрмәгә ултыртҡандар бит. Үҙ ғүмерендә күпте күргән, күпте кисергән инәй ул профессорға бик асылып китмәй, кешеләрҙе өшкөрөп дауалауы тураһында өндәшмәй, төрлө үләндәр менән дауалауы тураһында ғына әйтә. Ауылда бик күп балаларҙың кендек әбейе лә булды Ғәйшә инәй. Бала- сағаны бик ярата ине, әкиәт һөйләр, кәнфиттәр таратыр, уйындар өйрәтер ине. Һуғыштан һуң тыуған кесе балалары Рамаҙан ағай, Фәйрүзә апай үҫкәндә уларҙың өйөнән бала-саға өҙөлмәне. Балаларҙың өҫтәре бысранһа, әсәйегеҙ әрләп ҡуймаһын, тип, кейемдәрен йыуып, киптереп, сәйҙәр эсереп ҡайтарыр ине. Һыуҙың сауабы ҙур, тип, ҡыҙҙарҙан оло кешеләргә һыу ташыта торғайны. Ғәйшә инәйҙең: ""Кешегә яҡшы, изгелекле булығыҙ. Бер рәхмәт мең бәләнән ҡотҡара. Кешенең әйберенә теймәгеҙ. Үлгәс, төймә урлаһаң - төймә аша сығырһың, энә урлаһаң - энә аша сығырһың. Үлсәүгә кермә, ғәйбәткә кермә, етем ризығын ашама, шунан да ҙур гонаһ юҡ"", - тип балаларға әйтеп ултырғаны хәтерҙә. Уйлайым да, хайран ҡалам: шул тиклем дә көслө ихтыярлы ысын ағинәй булған икән ул Ғәйшә инәй. Һуғыш ваҡытында аслыҡта ла ураҙаларын ҡалдырмай, әсе ҡатыҡ эсеп, билен һыға быуып, план-нормаларын да үтәгән, хатта кәбән һалғанда, бүҫере килеп сығып, яулыҡ менән эсен бәйләп йөрөгән. Ғәйшә инәй тик ултырырға яратманы, хәрәкәттә-бәрәкәт тип, гел йәйәү йөрөнө. Ни хәтлем ауыр эштәрҙә эшләһә лә, шөкөр, 88 йәшкә тиклем йәшәне инәйебеҙ. Бына шундай инәйҙәр булды элекке замандарҙа. Улар өлгөһөн, тәжрибәһен ысын тәрбиә мәктәбе һабаҡтары итеп һөйләргә лә һөйләргә кәрәк. Шәһүрә ӘХМӘҘИЕВА. Учалы районы.",ДУХТЫР ҒӘЙШӘ,Йәмғиәт,6530,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-10/duhtyr-ysh-3880326,2024-08-10T08:53:00+00:00
"Эремсекте яҡшылап иҙергә. Ванилин, йомортҡа, шәкәр ҡомо, манный ярмаһын ҡушып болғатырға. Яйлап һөт ҡойорға. Артабан ҡамырҙы күперткес өҫтәргә. Йөҙөм, ҡара емеш, кипкән өрөк һалырға. Манный ярмаһы артыҡ шыйыҡлыҡты һеңдерһен өсөн 20 – 30 минутҡа ҡалдырып торорға. Майланған табаға пергамент ҡағыҙы түшәп, ҡамырҙы һалырға. Өҫтөнә ҡаймаҡ һылап, мейескә оҙатырға. 180 градус эҫелектә 40 – 50 минут бешерергә. Табынға киҫәктәргә бүлеп бирергә. Сәйегеҙ тәмле булһын!",Эремсектән тәмлекәс,Аңлатма,460,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/eremsekt-n-t-mlek-s-4524633,2025-12-29T18:47:00+00:00
".  Сменалы  эштә  бригадалары  менән  бардюр  бысалар.   Эш  пландарын  тиҙ  генә  тултырып,   сит – ят  күҙҙәр  күрмәгәндә,  ҡәбер  таштары  бысып,  магазиндан  күпкә  арзаныраҡ  хаҡҡа  халыҡҡа   һаталар  икән. Бригада ла  эшләгән  ете  эшсенең,  икәүһенең  ихата  эсен  ошо  әҙер  продукция  менән  тултырғандар.  Хаҡы  арзан  булғас,  халыҡ  алыштырып  торған  инде.  Үҙҙәре лә  ҡолаҡтарын  ҡарпайтып,  яҡын – тирәләге  ауылдарҙа  берәйһе  мәрхүм  булманымы  икән,  тип  хәбәрҙәр   булып  торғандар.  Мәйет  ятҡан  йортҡа  барып,  таштарын  тәҡдим  итеп,  аҡсаға, самогонға  алмаштырғандар.  Аҡмаһа ла  тамып  торған  инде. Бер  мәл  берәүҙә  үлмәй  икән. Эшкә  киләләр,  ә  баш  юнәтергә  аҡса ла,  араҡы ла  юҡ. Былар  булалмай,  яңыраҡ  эшкә  кергән  шул  танышыма: -Яҡын тирәлә,  берәй  белгән,  оло  йәштәрҙәге  кешең   юҡмы,  тәҡдим  итеп  ҡара, - тип  кәңәш  биргәндәр.  РТС   ҡасабаһында  бының,  инде  хаҡлы  ялға  сыҡҡан  әбей  тейеш  зат – зәүере    йәшәгән.  Шуның  өйөнә  барып, әү – хәүәл  белешкәс, -Әбей,  һиңә  арзан  ғына  хаҡҡа  ҡәбер  ташы  кәрәкмәйме? – тип  йомошон  әйткән.  Хужабикә  тыныс  ҡына: -Ярар,  улым,  уйлармын,  иртәгә  килерһең, - тигән. Икенсе  көнөнә  әбей: -Балаларым  менән  кәңәшләшкәйнем,  улар: -Инәй,  үлергә  ашыҡмай  тор. Һин  беҙгә,  ейән – ейәнсәрҙәреңә  бик  кәрәкһең  әле.  Хоҙай  Тәғәлә  үлемдән   үҙе  һаҡлаһын,  әгәр  ундай  хәл  була  ҡалһа,  ҡәбер  ташын  үҙебеҙ  алып  ҡуярбыҙ,  тип  кәңәш  бирҙеләр,  тигән. Әллә  күпме  һыуҙар  аҡҡан,  әллә  күпме  йылдар  үткән.  Танышымдың  әбейенән  күпкә  йәшерәк  булған  ата- әсәһе  ауырып,   бер – бер  артлы  донъя  ҡуйған. Ҡатыны  юл  аварияһына  осрап  һәләк  булған.  Берҙән – бер  бөртөк  улы,  эскелек  һаҙлығына  батып, аҡылынан  яҙып,  аҫылынып  үлгән.  Көтмәгәндә,  төндә  ағаһының  йорто  янып  китеп,  бөтә  ғаиләһе  менән  әрәм  булғандар.  Оҙаҡ  йылдар  таш  бысып,  үҙ  һаулығын  арыу  ғына  ҡаҡшатҡан,  инде  хаҡлы  ялға  сыҡҡан  танышым,  күҙҙәрен  йәшләндереп: -Ауырыйым,  яҡташ,  дауаханынан  баш  сыҡмай,  үлермен  инде. -  тимәһенме.  Үҙемдә  һиҙмәҫтән: -Ә  теге  әбейең  тереме  һуң? –тип  ысҡындырҙым. -Тере,  нимә  булһын  уға,  быйыл  94  йәшен  тултырҙы. Һаман  үҙ  аяҡтарында  атлап  йөрөй,  аҡылы ла  теүәл. Тик  ҡолаҡҡа  ғына  ҡатыраҡ, - тине  танышым. .Ул  мине  ауыр  уйҙарға  батырып,  йүткерә – ҡаҡыра  дауахана  яғына  атланы.","Кешегә үлем теләмә, үҙеңә ғүмер телә. Булған хәл. Рамай Ҡаһир",Хикәйә,2361,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-07-12/kesheg-lem-tel-m-e-mer-tel-bul-an-h-l-ramay-a-ir-3846381,2024-07-12T13:35:00+00:00
"Был йылылыҡ һәм берҙәмлек байрамында ата-әсәләр, уҡыусылар, фиҙакәр педагогтар коллективы һәм бөтә Киләй ауылы халҡының әүҙем ҡатнашыуы арҡаһында йәрминкә иҫ киткес уңышлы булды! Ойоштороусылар ғәйәт ҙур күләмдә аҡса йыйҙы. Был аҡсалар, һис шикһеҙ, махсус хәрби операция зонаһында ҡаһарманлыҡ күрһәткән яугирҙәребеҙҙең мәнфәғәтенә, уларға терәк булыуға йүнәлтеләсәк, – тип яҙалар Киләй ауылы мәктәбенән. Йөрәктәре илһөйәрлек менән тулы Киләй ауылы халҡы, был изге эшкә ҡушылып, йорттарынан иң яҡшы ауыл хужалығы ризыҡтарын, оҫта ҡулдар менән яһалған йылы әйберҙәрҙе һәм башҡа бик күп кәрәкле нәмәләрҙе алып килде. Һәр ҡатнашыусының күҙҙәрендә өмөт, йөҙҙәрендә ихласлыҡ балҡыны. Был көндө мәктәп бинаһында һәр кем берҙәмлек һәм ярҙамлашыу рухына сумды. Сара Киләй ауылы кешеләренең үҙ Ватанына булған тәрән мөхәббәтен, берҙәмлеген һәм ғорур патриотик хис-тойғоларын йәнә бер ҡат асыҡ итеп күрһәтте. Киләйҙәрҙең йөрәк йылыһы алыҫ ерҙәрҙәге батырҙарыбыҙға барып етһен һәм уларға көс өҫтәһен! Миләүшә СӘЛӘХОВА. Автор фотолары.",Киләй мәктәбендә хәйриә йәрминкәһе үтте,Махсус хәрби операция,1022,https://amanat.su/articles/care/2025-10-24/kil-y-m-kt-bend-h-yri-y-rmink-e-tte-4440457,2025-10-24T15:30:00+00:00
"Европа Берлеге илләре Кырым чикләүләрен тагын бер елга озайтырга ризалашкан. Бу турыда Азат Европа Бу чикләүләр Европа берлеге илләренә Русия аннексияләгән Кырымга инвестицияләр кертүне тыя. Шулай ук Кырымнан Украина сертификатлары алмаган тауарлар кертү, Кырымга Европа Берлеге флаглары астында зур круиз кораблары керү, Европа Берлеге ширкәтләренә оккупацияләнгән ирләрдәге милек һәм ширкәтләрне сатып алу да тыела. Чикләүләргә ярашлы, Европа Берлеге илләренең Кырым ширкәтләренә тауарлар һәм технологияләр сатарга да хокукы булмый. Чикләүләр 2014 елда Русиянең Украина ирләрен аннексияләвенә авап итеп кертелде. Алар берничә тапкыр озайтылды һәм киңәйтелде. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый.",Европа берлеге илчеләре Кырым чикләүләрен тагын бер елга озайтырга ризалашты,Яңылыҡтар,976,https://www.azatliq.org/a/30664572.html,2020-06-11T05:29:16+00:00
"Тәүгеләрҙән булып уны 9 хеҙмәттәшебеҙ алды: Башҡортостан юлдаш телевидениеһынан Азат Саҙрыев, Айнур Кәбиров, Ильяс Батыргәрәев, Илдар Юлдыбаев, Гүзәл Хәмитова, Булат Саҙрыев, Иван Шабрин, ""Башинформ"" агентлығынан Эдуард Ҡусҡарбаев, ""Башҡортостан"" гәзитенең баш мөхәррире Вәдүт Исхаҡов. Бөрйән районының ""Таң"" гәзите редакцияһы водителе, ирекмән, махсус хәрби операция биләмәһенә 70 тапҡыр гуманитар ярҙам алып барған Иршат Сәйетбатталов иһә Рәсәй Журналистар союзының ""Ҡыйыулыҡ өсөн"" маҡтаулы билдәһенә лайыҡ булды. Журналистар махсус хәрби операция биләмәһенә йыш бара, алғы һыҙыҡта була. Ватан һаҡсылары тураһында репортаждар әҙерләйҙәр, мәҡәләләр, әҫәрҙәр яҙалар. Был сәфәрҙәр хәүефле лә, шуға ла быйыл республикала хәрби хәбәрселәр тураһында ҡанун ҡабул ителде. Ул хәрби журналист статусын, дәүләт ярҙамы сараларын нығыта. Рәсәй Журналистар союзы рәйесе Владимир Соловьев Башҡортостандың ошо башланғысы тураһында ил кимәлендә хәбәр итәсәген, бүтән төбәктәр өсөн дә һәйбәт өлгө икәнен белдерҙе. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Хәрби журналист"" танытмалары тапшырылды",Донъя,1388,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-09/h-rbi-zhurnalist-tanytmalary-tapshyryldy-4499823,2025-12-09T15:03:00+00:00
"Лимондың ҡабығы ныҡ файҙалы. Туңдырғас, ул йомшара, ҡулланыуға уңайлы, яҡшы эшкәртелә. Ҡабығында холестерин кимәлен тотороҡландырыусы, иммунитетты нығытыусы файҙалы матдәләр бар. Шулай уҡ микробтарға, бәшмәктәргә, бактерияларға ҡаршы тороусы матдәләр тупланған. Лимонды даими ҡулланғанда организмда ыңғай үҙгәрештәр күҙәтелә. Инсульт хәүефе кәмей Ракты иҫкәртә Иммунитетты нығыта Елһенеүҙәрҙе иҫкәртә һәм дауалай Бактерияларға ҡаршы көрәшә Астма симптомдарын еңеләйтә Депрессия һәм хәүеф тойғоһон баҫа Бауыр һәм бөйөрҙө таҙарта. Нисек туңдырабыҙ? Лимонды ағып торған һыуҙа яҡшы итеп йыуғас, алма һеркәһе һалынған һыуҙа бер минут тотабыҙ. 12 сәғәт туңдырғыста тотҡас, ҡырғыстан үткәрәбеҙ. Ҡырылған лимонды махсус һауыттарға бүлеп туңдырып һаҡлайбыҙ. Боҙло кубиктарҙы ҡасан кәрәк шунда алып ҡулланырға уңайлы. Һәр сараны ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ!",Ни өсөн лимонды туңдырып ҡулланыу файҙалы?,Сәләмәтлек,871,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-01-25/ni-s-n-limondy-tu-dyryp-ullanyu-fay-aly-4549594,2026-01-25T11:50:00+00:00
"Район хакимиәтендә сираттағы киңәйтелгән оператив кәңәшмәлә райондағы оператив хәл торошо, һаулыҡ һаҡлау һәм халыҡҡа медицина хеҙмәтләндереүе өлкәһендәге ағымдағы хәл, Иҫке Собханғол, Ҡыпсаҡ һәм Ҡолғана ауыл биләмәләрендә төҙөкләндереү эштәренә, профилактик группалар эшмәкәрлегенә, Инцидент-менеджмент системаһы эшенә бәйле һорауҙар ҡаралды. -Көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе - халыҡты хәүефһеҙ һыу инеү миҙгеле менән тәьмин итеү. Районда йыһазландырылған 3 пляж эшләй: Иҫке Собханғол ауылында, Мораҡ туғай ерлегендә, Мәндәғол ауылында. Йәнә 15 ауылда һыу инеү урындарын ойошторола. Рөхсәт ителмәгән урындарҙа һыу инеү тыйыла. Күперҙән һыуға һикерергә яратҡан балаларҙың ата әсәләренә өндәшәм, хәүефһеҙлек темаһына балаларығыҙ менән етди һөйләшегеҙ, нимә ярай, нимә ярамай икәнен ныҡлап аңлатығыҙ. Ғөмүмән, балаларҙы яңғыҙҙарын һыу инергә ебәрмәгеҙ, һыу буйында ҡарауһыҙ ҡалдырмағыҙ. Янғындар район өсөн актуаль тема булып тора. Үткән аҙнала беҙҙә 2 янғын осрағы теркәлгән. Көндәр эҫе, ҡоро торғанда ут менән һаҡ эш итегеҙ. Ошондай ваҡытта күрәләтә ҡый, ағас ҡалдыҡтарын үртәгән кешеләр булыуы, уларҙың вайымһыҙлығы аптырата, әлбиттә. Әбйәлил, Баймаҡ һәм Бөрйән урмансылыҡтары биләмәһендә янғынға ҡаршы сикләү 6 июлгә тиклем оҙайтылғанын да иҫегеҙгә төшөрөп китәм. Ауылдарҙың, эргә-тирәбеҙҙең таҙалығы, төҙөклөгө тураһында һорауҙар йыш күтәрелә. Йәйге ял миҙгелендә, туристар күпләп килгәндә, был мәсьәлә айырыуса киҫкен тора. Аҙна һайын үткәрелгән таҙалыҡ акциялары ғына уны хәл итә алмай. Туризм өлкәһендә эшләүсе эшҡыуарҙар ҙа үҙ эштәренә яуаплы ҡарарға, туҡталҡаларҙа ял итергә барлыҡ шарттарҙы булдырырға тейеш. Таҙалыҡ һәр кешенең үҙенән башлана - район халҡын һәм ҡунаҡтарын ял иткән урындарҙы таҙалап, тәртиптә ҡалдырырға саҡырам, - тине район етәксеһе Р. Абдуллин. Сығанаҡ: Рамиль Абдуллин",Райондағы көнүҙәк мәсьәләләр ҡаралды,Йәмғиәт,1795,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-17/rayonda-y-k-n-k-m-s-l-l-r-araldy-4278357,2025-06-17T08:45:00+00:00
"Йәшелсә менән бешкән тауыҡ Уртаса ҙурлыҡтағы тауыҡты өлөштәргә бүлергә. Картуф, болгар боросо, ташҡабаҡ, һуғанды таҙартып, эре киҫәктәргә турарға. Уларға самалап тоҙ, соя соусы, Чикен масала һинд тәмләткесе, майонез, үҙемлек майы, ҡара борос һәм тауыҡ өсөн махсус Карри-манго соусы һалып, яҡшылап бутарға. Ит менән йәшелсә был маринадта бер сәғәт тирәһе ятып торорға тейеш. Ваҡыты-ваҡыты менән бутап алырға онотмағыҙ. Табаға йәйеп һалғас, 180 градус ҡыҙыулыҡтағы мейестә 30 минут бешерергә. Ҡыяр менән балыҡтан ҡабымлыҡ 300 г һөйәкһеҙ сельдь балығын, 2 бешкән йомортҡаны һәм уртаса ҙурлыҡтағы 1 һуғанды ваҡ шаҡмаҡтарға турарға. Уларға самалап тоҙ, ҡара борос, 5 ҡалаҡ үҫемлек майы һалып, бөтәһен бергә бутарға. Ҡыярҙы йәшелсә таҙартҡыс ярҙамында биш йоҡа таҫма яһап, ҡырҡырға. Уларҙан ҡулсалар яһап, һәр береһен теш таҙартҡыстар ярҙамында беркетергә. Бер аҙ киптерелгән ҡара икмәк телемдәренә ҡыяр ҡуласаһын ултыртырға. Эсендәге бушлыҡҡа балыҡлы ҡатнашманы тултырырға. Баллы торт 4 йомортҡаға 1 стакан бал, 150 г шәкәр һалып, күпергәнсе туғырға. 2 балғалаҡ сода, 3 стакан он, 1 стакан ваҡланған әстерхан сәтләүеге һалып болғатырға ла, өҫтөн ҡаплап, 3 – 4 сәғәт йылы урында тоторға. Ҡамырҙы өс өлөшкә бүлергә. Фольганы үҫемлек майы менән майларға ла, шуның өҫтөнә ҡамырҙы йәйеп, 200 градус ҡыҙыулыҡтағы мейестә 5 – 7 минут бешерергә. Ҡалғандарын да шулай бешереп алырға. 400 г ҡаймаҡҡа 150 г шәкәр һалып туҡырға. Уны һәр йәймә өҫтөнә һылап, ҡатлап, тортты йыйырға. Тәүҙә әҙер торттың өҫтөнә 50 г шәкәр һибергә, аҙаҡ        1 стакан ваҡланған әстерхан сәтләүеге менән биҙәргә. Гөлнур ЮЛДАШЕВА.",«Йондоҙло табын»,Мәҙәниәт,1591,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-03-11/yondo-lo-tabyn-4152519,2025-03-11T11:24:00+00:00
"В «Артек» ребят сопровождают наставники из числа «Навигаторов детства» – муниципальный координатор и советники директоров по воспитанию. Желаем нашей команде удачи, вдохновения и заслуженных побед! Пусть каждый раскроет свой потенциал, получит ценный опыт и вернется домой с наградами и незабываемыми впечатлениями! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Артек» встречает одаренных,Мәғариф,438,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-10-21/artek-vstrechaet-odarennyh-4435497,2025-10-21T15:49:00+00:00
"Алматы ҡалаһында яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Айгиз Баймөхәмәтовтың повесы буйынса төшөрөлгән ""Таштамасы, ана"" фильмының исем туйы үтте һәм прокатҡа сыҡты. Башта ул тик Ҡаҙағстан кинотеатрҙарында ғына күрһәтеләсәк. Артабан Урта Азия илдәре телдәренә дубляжлап прокатҡа сығарыу күҙаллана. Айгиз Баймөхәмәтовтың китабы Ҡаҙағстанда 10 тапҡыр нәшер ителә. Уның китаптарының дөйөм тиражы 100 000 дананан ашып китә. Авторҙың әҫәре мотивтары буйынса Ҡаҙағстан театрҙарында спектаклдәр ҡуйыла килә. 2024 йылда Айгиз Баймөхәмәтов «Ҡаҙағстандың Почетлы яҙыусыһы» исемен дә алды. Фильм Башҡортостанда ла күрһәтеләсәк, тип белдерҙе китап авторы. Шулай уҡ Башҡортостан киностудияһы төшөргән «Не оставляйте нас» фильмы прокатҡа әҙерләнә. Премьера быйыл йәйгә тиклем булыр, тип көтөлә.",Үҙебеҙҙең Айгиз менән ғорурланабыҙ!,Яңылыҡтар,790,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/ebe-e-aygiz-men-n-orurlanaby-4568820,2026-02-07T16:00:00+00:00
"Дамир Исхаков. Бөтендөнья татар конгрессы Милли шура утырышында чыгыш ясап, Дамир Исхаков Башкортстандагы хәлләргә тукталды. Исхаков шулай ук анисәп мәсьәләләре буенча аналитика һәм мониторинг төркеме итәкчесе булып тора. Аның сүзләренчә, хәзер татар хезмәтләрен күрше республикада тарату авыр. Мисал өчен, Башкортстан татарлары турында 7 500 данәдә китапчыкны татар авылларына тарата алмаганнар. Моннан тыш, күптән түгел дөнья күргән башкорт халкы стратегиясендә татарга каршы эшләнгән өлеше бар, дип саный Дамир Исхаков. ""Башкорт стратегиясен өйрәнергә кирәк. Анда татарга каршы юнәлдерелгән пунктлар бар. Төньяк-көнбатыш диалекты тирәсендәге ""биюләр"" чыннан да татар милләтенә каршы. Ул мәсьәлә тирәнрәк ята. Нугай, башкорт һәм хәтта казакълар урта гасырдан татар халкын юкка чыгарырга тырышалар. Алар барысы да бөек милләт булырга телиләр. Безгә урта гасыр исемебезне, тарихыбызны, образыбызны сакларга тиеш"", диде тарихчы. Вице-премьер, Дөнья татар конгрессы Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев башкорт стратегиясендә ""безнең өчен дә кулланырга мөмкинлекләр бар, чагыштыру өчен түгел, файдалы әйберләр табып, татар халкын берләштерү буенча карарга кирәк"", диде. Дамир Исхаков шулай ук Дөнья татар конгрессы яңача эшли башларга тиеш диде. ""Бездә иске ысуллар кулланыла, яңаларын файдаланырга кирәк. Ркаил әфәнде дә (Ркаил Зәйдулла – язучы, депутат) яңа юнәлешләр турында әйтте. Бәлки, безгә әллә кая барып торырга кирәкмидер. Мәгълүмати чараларны куллану, челтәр аша хәбәр таратырга кирәк. Алдагы дәвердә эшли алырлык экспертлар шурасын оештыруны максат итеп куябыз. Русиядә татарлар күпләп яшәгән төбәкләргә барып, урыннарда экспертлар шурасын булдырырга һәм аларны безгә тоташтырырга телибез. Безнең татар милләтенең баш мие бер иргә ыелырга тиеш. Бер төркем политтехнологлар каршы эш башласалар да, безгә каршы тору авыр. Шуңа үзебезгә оешырга кирәк"", диде Исхаков. Милли шура утырышында Дәүләт шурасы депутаты, язучы Ркаил Зәйдулла татар конгрессы эшенә үзгәрешләр кертергә, ерак төбәкләргә барыр урынга Идел-Урал төбәкләренә игътибарны арттыруны сорады. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Дамир Исхаков: ""Башкорт халкы үсеше стратегиясендә татарга каршы өмләләр бар""",Яңылыҡтар,2305,https://www.azatliq.org/a/31103775.html,2021-02-15T11:46:21+00:00
"Ғәҙәттә, күп кеше йөрөгән урындарҙа ҡул йыуғыстарҙың тирә-яғына гел һыу сәсрәп бөткән була, ә иғтибарһыҙланып торһаң, үҙеңде лә баштан-аяҡ ҡойондороп китеүҙәре ихтимал. Сөнки күптәр ҡулдарын йыуғандан һуң яҡындағы һауа өрҙөргөс аҫтына ҡуйыр, йәки ҡағыҙ таҫтамалға һөртөр урынға, уларҙы һелкеп ""киптерә"". Ҡулда ҡалған тамсылар төрлө яҡҡа сәсрәп китә. Ошолай итеүселәрҙе күргән һайын өләсәйемдең: ""Ҡулыңды һелкеп киптермә, бәхетеңде ситкә сәсәһең"", - тигән һабағын иҫкә төшөрәм. Шунан бала саҡта ҡулымды йыуғандан һуң һелкеү түгел, тамсыһын иҙәнгә төшөрмәҫ элек таҫтамалға үрелергә тырышыуымды хәтерләп йылмаям. Ә бит өләсәйемдең был тыйыуы һис тә ниндәйҙер боронғо хөрәфәт түгел, ни бары тәрбиә-тәртип нигеҙҙәренән бер һабаҡ! Уны күптәр белһә, бәлки, йәмәғәт урындарында ҡул йыуған ерҙәр таҙараҡ та булыр ине. Йәмилә ШӘРӘФЕТДИНОВА. ""Киске Өфө"" гәзите, 21, 2024 йыл",БӘХЕТЕҢДЕ СӘСМӘ!,Йәмғиәт,863,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2024-06-06/b-hete-de-s-sm-3800747,2024-06-06T14:53:00+00:00
"Хатын шунда ук үлгән, баланы хастаханәгә китергәннәр. Ләкин ул да анда ан биргән. Беренче мәгълүматларга караганда, үтерүче урам буйлап йорттан-йортка ачык ишекләр аша кереп йөргән. Назмияне һәм аның улын аш бүлмәсендәге пычак белән кадап үтергән. Аннары шул ук урамдагы машинаның тәрәзәсен ваткан, күрше йортның ишек тоткасында кан эзләрен калдырган. Мәрхүмәнең тагын ике баласы калган. Үтерүче тоткарланган. Ул 23 яшьлек егет диелә. Кырымда кырымтатарларны эзәрлекләүләр һәм үтерүләр Русия ярымутрауны 2014 елда аннексияләгәннән соңбашланды. Русия иминлек көчләре кырымтатарларның өйләрендәтентүләрнедаими уздырып килә. Кырымтатарларны иминлек хезмәткәрләре яки билгесез кешеләр көч беләналып китә. Алып кителгәннәрнең кайберләре югала яки үле килеш табыла. Изоляторда үлүчеләр дәбар. Халык арасында Кырым аннексиясеннән соң, ярымутрауга Русиянең төрле төбәкләреннән чит-ят кешеләр килә башлады, алар рәтендә инаять төркемнәре әгъзалары, аерым инаятьчеләр дә бар дигән хәбәрләр йөри. Кырымга ""русский мир"" килде дигән курку да сизелә.",Кырымтатар гаиләсендә ана белән 8 яшьлек улын пычак кадап үтергәннәр,Яңылыҡтар,1036,https://www.azatliq.org/a/29325417.html,2018-06-28T10:28:53+00:00
"Иркутск – Ҡурған – Ленинград маршруты буйынса осоусы ТУ-154 самолетына ултырғас, пассажирҙар кискелеккә план ҡора: кемдер өйөнә ашыға, кемдер ҡунаҡҡа бара, кемдер эш буйынса юлланған. Нинель Овечкина һәм уның балаларының планы иһә хәтәр – самолетта Советтар Союзынан ҡасыу. Өлгөлө ғаилә быға ярты йыл буйы әҙерләнә.",Овечкиндарҙың бүреләр өйөрө,Йәмғиәт,315,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-18/ovechkindar-y-b-rel-r-y-r-4126453,2025-02-18T13:27:57+00:00
"- Был осорҙа йырсы кәрәклеген белгәс, Әнүәр Нурғәлиев Вәсиләне тыңларға тәҡдим итте. Шунда был оло талант эйәһе менән таныштым. Уға тиклем төркөмдә икенсе ҡыҙ ине, ул беҙҙең менән гастроль турына юлланды. Һоҡланғыс команда– йырсылар, аранжировкалаусылар, композиторҙар барлыҡҡа килде. Был Вәсилә өсөн һәйбәт башланғыс булды. Урал Рәшитовтың «Тыуған яҡ» йырын иң тәүҙә миңә тәҡдим итеүен барыһы ла белмәй. Ләкин мин Вәсиләнең ул йырҙы яҡшыраҡ «һиҙгәнен» аңланым. Шулай итеп, был йыр уның хитына әйләнде. Вәсилә бөгөн дә беҙҙең менән, уның иҫтәлегенә концерттар ойошторабыҙ, күңеле һәр саҡ ҡайҙалыр яҡында һымаҡ.",Популяр Тыуған яҡ йырын кем йырларға тейеш булған?,Тарих,610,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-09-01/populyar-tyu-an-ya-yyryn-kem-yyrlar-a-teyesh-bul-an-3907017,2024-09-01T11:00:00+00:00
"Нефтекама ҡалаһынан Данил Вәлитов өсөнсө ҡаттағы асыҡ тәҙрә төбөндә бәләкәс баланы күреп ҡала һәм уның ҡолап төшәсәген аңлай. Малай шул тәҙрә төбөнә йүгерә. Бала уның өҫтөнә төшөп, үлемдән ҡала. Баланың ата-әсәһенә, кескәйҙе ҡармаған өсөн, ҡарата эш ҡуҙғатыу мәсьәләһе ҡарала.",Үҫмер сабыйҙы ҡотҡарған,Йәмғиәт,276,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-06/mer-sabyy-y-ot-ar-an-4268050,2025-06-06T18:40:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия думасы депутаты, ""Ватан"" (""Родина"") фиркасе башлыгы Алексей Журавлев Русиядә ""Көнчыгыш Украина һектары"" дигән яңа програм башлатырга тәкъдим итә. Ул Русиянең Украинадан аннексияләгән дүрт яңа төбәгендә гамәлдә булырга тиеш. Шул хакта канун өлгесе әзерләнә, дип яза ""Коммерсантъ"". Басма белән сөйләшкән чакта Журавлев хәзер Русия ""100 миллионнан артык һектарга"" зурайды дигән. ""Без иңгәннән соң бу ирләрне кемнәрдер эшкәртергә тиеш булачак бит инде"", дигән ул. Фетнәчел Луһански, Донецки ""халык республикаларының, Херсон һәм Запорожье өлкәләренең баскынлыктагы ирләрен беренче чиратта ""махсус хәрби операция""дә (Украинага каршы сугышны Русия хакимиятләре шулай атарга куша) катнашканнарга бирмәкчеләр. Депутат фикеренчә бу ""Ерак Көнчыгыш һектары"" һәм ""Арктика һектары"" кебек үк програм була ала. ""Ерак Көнчыгышта һәм Арктикада бер һектар иргә илдә яшәүче һәркем дәгъва итә ала. Ә менә Донецки, Луһански ""халык республикалары""нда, Запорожье белән Херсон өлкәләрендәге ирләрне аларны азат итүдә турыдан-туры катнашканнар арасында бүләргә тәкъдим итәм"", дигән Журавлев. Депутат искәртүенчә, әлегә бу тәкъдим әзерләнә генә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Думада Украинадан басып алынган ирләрне сугышта катнашкан русияләргә өләшергә тәкъдим итәләр,Яңылыҡтар,1246,https://www.azatliq.org/a/32672655.html,2023-11-06T07:34:01+00:00
"- Һин мине һанламайһыңмы әллә? Һанлаһаң, тыуған көнөм хөрмәтенә әҙерәк булһа ла тотор инең. - Юҡ, эсмәйем, тип әйттем бит инде. Таныш апай һаман үҙенекен тылҡый. Уға әйттең ни ҙә, әйтмәнең ни! Тора-бара ризалашырға тура килде. Был ваҡытта йәмле йәй айы ине. Ятаҡта бер кем дә ҡалмаған, күптәр отпускыла. Етмәһә: - Тыуған көнөмдө үткәрергә кеше лә юҡ. Һин генә, - ти. Ярай, күңеле булһын инде, тинем. Ағиҙел буйындағы бер кафеға төшөп ултырҙыҡ. Теләһәң, бейергә урыны ла, музыкаһы ла бар. Матур ғына ер. Йәй булһа ла, кеше лә әллә ни күп түгел! Таныш апай өйҙән алып килгән шарабын  өҫтәлгә сығарып ултыртты. Бер рюмка, унан икенсеһе түңкәрелде. Эсеп өйрәнмәгәс, башыма әҙерәк сыҡҡан кеүек тә булды. Өсөнсө рюмкаһын ҡоям, тип үрелгәйне, өҫтәлдәге шарабы күҙ алдында ултырған ерҙән әллә ҡайҙа юҡҡа сыҡҡан. Кемдер алды тиһәң, эргәлә кеше лә юҡ. Бөтә ерҙе эҙләп, сумкабыҙҙы ла аҡтарып бөттөк, табылманы. Алыҫтараҡ ултырған кешеләрҙән дә һорашабыҙ, күрмәгәндәр. Шулай эсеп ултырған ерҙән серле генә юҡ булды. - Миңә эсергә ярамай, тип әйттем бит, - тием. - Һине фәрештәләр һаҡлай, күрәһең, хатта эсеүҙән дә аралайҙар. Һиңә, ысынлап та, эсергә ярамайҙыр, - тип, ул башҡаса эсергә тәҡдим итмәне. Бындай серле боролошҡа аптырап та ҡуйҙым. Ул саҡта, намаҙға баҫмаһам да, ваҡытым булғанда доғалар уҡып ала инем. Был юлы ҡурҡышымдан иртән тороп, китаптан ҡарап, намаҙ ҙа уҡып ҡуйҙым. Унан һуң Аллаһы Тәғәләнән ҡат-ҡат ғәфү итеүен һорағас, күңелем бер аҙ тынысланғандай булды. Был ваҡиғанан һуң теге таныш апайым да бүтән тыуған көнөнә саҡырманы. Г. Ғүмәрова.",Тыуған көн хөрмәтенә,Йәмғиәт,1547,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-08/tyu-an-k-n-h-rm-ten-4113820,2025-02-08T22:05:00+00:00
"Ураҙа тотҡанда организмға стресс булмаһын өсөн аҙна-ун көн алдан әҙерләнә башларға кәрк. Көнөгә ике тапҡыр ғына ашай башлағыҙ. Тәүге ике көн иртәнге ашты сәғәт 9-ҙә, кискелеген 5-тә ашағыҙ. Артабан ваҡыт аралығын 1-1,5 сәғәткә арттыра барығыҙ. Сирлеләргә ураҙа тоторға ярамай. Үт ҡыуығы, ашҡаҙан, хроник ауырыуҙарға, көн дауамында дарыу эсергә йәки укол яһарға кәрәк була икән, ураҙа тотоп үҙегеҙгә зыян ғына эшләйәсәкһегеҙ. Шулай уҡ балаларға, йөклө йәки имеҙгән ҡатандарға ла был ғәмәл тыйыла. Ғөмүмән, ураҙа тотор алдынан табип менән кәңәшләшеү ҡамасауламай.",Ниндәй ауырыуҙар менән ураҙа тоторға ярамай?,Яңылыҡтар,561,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/nind-y-auyryu-ar-men-n-ura-a-totor-a-yaramay-4572883,2026-02-10T19:00:00+00:00
"Был һылыу ҡыҙ күптәргә район мәҙәниәт һарайында үткән саралар аша ла таныштыр, сөнки ул бәләкәйҙән йырларға ярата, уҡыусы сағында конкурс-концерттарҙа ихлас ҡатнаша ине.","Уҡып та, эшләп тә өлгөрә Нурзилә",Мәғариф,169,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-01-25/u-yp-ta-eshl-p-t-lg-r-nurzil-4094476,2025-01-25T12:10:00+00:00
"Абитуриенттарға уның урынына йүнәлешле имтихан тапшырырға кәрәк буласаҡ. Был турала Рәсәй мәғариф министры Сергей Кравцов белдергән. Бойороҡ 1 сентябрҙән үҙ көсөнә инә. Үҙгәрештәр 202728 уҡыу  йылынан көтөлә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йәмғиәтте өйрәнеү буйынса имтихан мотлаҡ булмаясаҡ,Мәғариф,599,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-02-19/y-m-i-tte-yr-ne-buyynsa-imtihan-motla-bulmayasa-4584921,2026-02-19T13:21:00+00:00
"""Булган бар"" фильмыннан күренеш- студиясе ""Булган бар"" дип аталган кыска метрлы нәфис фильмны интернетка чыгарды. Аны хәзер порталында карарга була. Фильмда Кәрим Тинчурин исемендәге театр артистлары Наил Шәйхетдинов, Ирек Хафизов, алып баручылар Гөлназ Сәфәрова, Әбри Хәбриев, рок-ырчы Исмаил уйный. Проект авторлары - Азат Садыйков һәм Рафис Нуруллин. Фильм унбиш минут бара, аның массакүләм аудитория өчен түгеллеге беренче минутлардан ук аңлашыла. Рафис белән Азат фильмны үз көчләре белән төшергән. Башта проектның бюджеты ун мең сум дип исәпләнгән. Нәтиәдә бер урында ике көн төшерү 120 мең сумга төшкән. Башта студия картинаны үзе өчен генә төшерергә уйлаган. Ләкин соңыннан егетләр аны Казан мөселман кинофестиваленәтәкъдим итергә булган. Нәтиәдә эчтәлекне дә үзгәрткәннәр. Мәсәлән, төп герой - бабай ахырда үзенә атырга тиеш булган. Шулай ук сүгенү сүзләре алынган. ""Әле дә үкенәм, фестивальга эләгер өчен фильмны боздык. Нәтиәдә, фестивальга да эләкмәдек, фильм да без теләгәнчә булмады. Ләкин бу безгә бик көчле сабак булды"", - дип сөйләде Азатлыкка Азат. Бабай роленә актер табу читенрәк булган. Егетләр Ирек Хафизов тәкъдиме белән Тинчурин театрыннан Наил Шәйхетдиновка мөрәжәгатъ итәргә булган. Күптән түгелвафат булган Наил агага бүген 75 яшь тулыр иде. ""Сценарийны укыгач, ""мин моны аңламадым"" димәүчеләрнең иң беренчесе иде ул"", дип сөйли Азат. ""Киресенчә, ""бу шундый-шундый бабай булып чыга бит инде"" дип, үзенең образын якынча дөрес итеп ачып бирде"", ди ул. ""Шундый хөрмәтле кешеләр белән аралашуыма һәм эшләвемә мин бик шатмын. Вакыт табып мине тыңлаганы өчен һәм минем бу проектымда ярдәм күрсәткәне өчен бик рәхмәтлемен"", ди Садыйков. Азат Садыйков Азатлыкка ""Булган бар""ның эчтәлегенә төшенергә ярдәм итте: ""Фильмны аңларга авыр шул. Ачып салсак, шул: китап сюжеты бар һәм бар чынбарлык. Икесендә дә бер үк образлар: бабай, егет, карак, бармен, гитарист. Ләкин китап һәм чынбарлыкта аларның характерлары төрле. Китап сюжетының ахырын без беләбез, чөнки анда инде характерлар ачылып бетте, ә чынбарлыкта бер караганда шул ук ситуация, ләкин геройларның характерлары икенче. Бу очракта нәрсә булып бетер икән? Тамашачы нәкъ шушы сорауга жавап эзләргә тиеш, ә ""бу фильм нәрсә турында"" дигән сорау белән калырга тиеш түгел. Арт-хаус дип атап буладыр бу фильмны, әйе. Шул сәбәпле инде аны массакүләм фильм дип атап булмый, чөнки артхаус сөючеләр аз. Ләкин уйлавымча, бу фильмның өзекләреннән генә дә кеше үзенә күп нәрсә ала аладыр, чөнки күп проблемларга күз салына монда: буыннарның тәрбия аермасы, татар теле бозылып баруы, хәмернең начар тәэсире һәм башкалар"".",Наил Шәйхетдинов уйнап калдырган фильм интернетка чыкты,Мәҙәниәт,2582,https://www.azatliq.org/a/27580542.html,2016-03-01T11:30:26+00:00
"Башҡортостан Республикаһы Милли музейында  «Утлы йылдар ауазы» республика бәйгеһенең бүләкләү тантанаһынан һуң  беҙҙең редакцияға ҡунаҡтар килде.  Улар – Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы һәм Төрөмбәт мәктәбе уҡыусылары. Беҙҙең хеҙмәткәребеҙ Зөһрә Хәкимова үҙенең социаль селтәрҙәге «Башҡорт телем» төркөмөндәге башланғыс синыфтары, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары менән «Өскөл хаттар» акцияһын ойоштора.",Ауырғазылар «Өскөл хаттар» акцияһына ҡушылды,Махсус хәрби операция,445,https://yanshishma.com/articles/care/2025-06-04/auyr-azylar-sk-l-hattar-aktsiya-yna-ushyldy-4264793,2025-06-04T21:30:00+00:00
"Үҫеп килгән быуындың китапхана хеҙмәтләндереүе ололарҙыҡынан ярайһы айырыла. Тап шуның өсөн дә балалар һәм үҫмерҙәр махсус китапхана хеҙмәтләндереүе хоҡуғына эйә, был «Китапхана эше тураһында»ғы Федераль закон менән дә нығытылған. Киләсәк быуындың рухи һәм шәхси үҫеше махсус учреждениеларҙың, шул иҫәптән мәҙәниәттең дә иғтибарын талап итә. Балалар  китапха-наларының  төп   бурысы – кескәйҙәргә шәхес булараҡ нығыныуҙа китап уҡыу-уҡытыу менән ярҙам итеү. Уларҙың интеллектуаль, рухи, әхлаҡи сифаттарын ыңғайға көйләү. Өсөнсө мең йыллыҡтың тулы ҡанлы граждан-дарын тәрбиәләү. Тәжрибәле китапханасының һөйләүенсә, улар тап ошо йүнәлештә эшләй ҙә. Балаларҙы һәм уларҙың ата-әсәләрен уҡыуға йәлеп итеүсе  акциялар үтә, йәш быуынды патриотик, рухи һәм эстетик тәрбиәләүҙә булышлыҡ итәләр, эскелек, наркомания, тәртип боҙоуҙарға, насар ғәҙәттәргә ҡаршы мәғлүмәти профилактика алып барыла. Бөгөн иһә крайҙы өйрәнеү өлкәһе лә алға киткән, был балала тыуған төйәген белеүгә һәм яратыуға булышлыҡ итә. Кескәйҙәр һәм үҫмерҙәр менән дә эшләү үҙенсәлектәрен беләләр,  ошо мөмкинлектәре аша йәш уҡыусыларҙың ихтыяждарын  ҡәнәғәтләндерә алалар ҙа. Ҡыҫҡаһы, балалар китапханаһы – ғаиләгә лә, мәктәпкә лә оло ярҙамсы ул. «Компьютер ҙа,  электрон  китаптар ҙа, башҡа заман технологиялары ла китапханала булған атмосфераны бирә алмай. Бөгөнгө был учреждениелар китап  менән генә тәьмин итмәй  бит,   ул   үҙ-ара  аралашыу, социумда урыныңды таба белеү, үҙаңды барлыҡҡа килтереү һәм фекер йөрөтөргә өйрәтеүгә лә ҡайтып  ҡала.  Шунлыҡтан  мин, әгәр әлеге быуын аңлы булып үҫеп етеп, киләсәк приоритеттарын дөрөҫ ҡуя белһә, китапханаларҙың ғүмере өҙөлмәҫ, белем шишмәһе китаптың урыны  һәр өйҙә, һәр өҫтәлдә булыр әле, тигән өмөттәмен», – ти әңгәмәсем. Амин, тиергә генә ҡала китапханасының был илһамлы һүҙҙәрен   йөпләп,   беҙ  ҙә  шулай   булыуын теләйбеҙ. Миләүшә Ҡаһарманова",Китапхананың киләсәге бармы?,Аңлатма,1858,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-11-14/kitaphanany-kil-s-ge-barmy-4467475,2025-11-14T14:10:00+00:00
"Экспозиция разделена на тематические зоны, посвященные учебному процессу, научно-исследовательской работе, общественной жизни, спортивным достижениям и волонтерской деятельности студентов и сотрудников БГМУ Минздрава России. - БГМУ стал ""Большим университетом"" - так называют вузы, в которых по очной форме в головном офисе обучаются более 15 тысяч студентов. Две трети науки, новаций, всего, что происходит в сфере образования в мире, делается в ""Больших университетах"". Совсем недавно наш вуз вошел в пятерку лучших медицинских вузов страны. Из высшего учебного заведения, которое было заточено в основном на производство высококвалифицированных специалистов, мы становимся вузом, который производит новые знания, разрабатывает новые лекарства и медицинское оборудование, развивает новые площадки для науки и образования, в том числе на базе Межвузовского кампуса Евразийского НОЦ. У нас большие проекты, - отметил ректор БГМУ Минздрава России, академик РАН, профессор Валентин Павлов. В открытии выставки приняли участие первокурсники БГМУ Минздрава России. Будущие медики с интересом знакомились с историческими кадрами из жизни Университета и отметили масштаб работы, которая проводится в вузе, и насколько комплексно университет подходит к подготовке будущих врачей - от фундаментальной науки до клинической практики. Фотовыставка будет работать до 24 сентября на 1 этаже Межвузовского студенческого кампуса. На сегодняшний день Башкирский государственный медицинский университет - один из крупнейших медицинских вузов России. БГМУ подготовил для здравоохранения республики и страны свыше 60 тысяч квалифицированных врачей и провизоров. Их дипломы признаны в 120 странах мира. Башгосмедуниверситет имеет мощную инфраструктуру и включает пять факультетов, медицинский Колледж, Клинику Университета, клиническую стоматологическую поликлинику, Всероссийский центр глазной и пластической хирургии, Уфимский научно-исследовательский институт глазных болезней, Федеральный аккредитационный центр, Институт развития образования, Институт урологии и клинической онкологии, Институт цифровой медицины, Институт фундаментальной медицины. В этом году к БГМУ присоединись 3 федеральных противотуберкулезных санатория: Санаторий «Шафраново», Санаторий «Глуховская», Санаторий им. С. Т. Аксакова. Помимо традиционных медицинских специальностей, БГМУ реализует образовательные программы по направлениям «медицины будущего»: медицинская биофизика, генетика, нано- и биотехнологии. В Университете активно развита научная деятельность. Сегодня более 120 сотрудников трудятся в 18 научных лабораториях на базе Института урологии и клинической онкологии, Института фундаментальной медицины, Межвузовского студенческого кампуса Евразийского НОЦ. В апреле вместе с Главой Республики Башкортостан Радием Хабировым заложен первый камень Института трансляционной медицины, где врачи будут разрабатывать передовые технологии управляемого иммунитета, а пациенты онкологического и кардиологического профиля получать высокотехнологичную медицинскую помощь. Международная деятельность Башкирского государственного медицинского университета направлена на интеграцию в мировую образовательную, научную и лечебную системы через академическую мобильность, совместные проекты и приём иностранных делегаций. Здесь обучаются студенты из 64 стран мира. В этом году добавились студенты из Республики Ботсвана, Сан-Томе и Принсипи, Сьерра-Леоне, Тоголезской Республики, Союза Коморских Островов, а также стран СНГ – Таджикистана, Туркменистана, Казахстана. БГМУ активно интегрировано в международную повестку - договоры о международном сотрудничестве в рамках взаимодействия заключены с зарубежными вузами Германии, Австрии, США, Канады, Испании, Боливии, Абхазии, Норвегии, Швейцарии, Китая, Иордании, Ирана, Израиля, Монголии, Казахстана, Узбекистана, Таджикистана, Киргизии, Беларуси, ОАЭ, международными ассоциациями. На площадках Университета ежегодно проводятся более 100 международных научно-практических конференций с участием ведущих ученых со всего мира. Также БГМУ - активный участник Российско-китайской ассоциации медицинских университетов (РКАМУ). За время сотрудничества проведено более 200 совместных научных мероприятий, выпущено более 100 совместных научных статей в высокорейтинговых журналах. Сейчас Университет реализует программы совместной аспирантуры () и докторантуры (-) совместно с тремя китайскими университетами. Совместно уцченые проводят научно-исследовательские проекты в области онкологии, направленные на поиск новых биомаркеров злокачественных новообразований, в области кардиологии и фармакологии по разработке средств против атеросклероза, в области психиатрии, изучения когнитивных и поведенческих факторов и в области молекулярной визуализации, интервенционной кардиологии. В БГМУ работают студенческие объединения. Вуз - единственный в России университет со статусом платинового участника проекта, который направлен на продвижение ценностей физической культуры и здорового образа жизни в студенческом сообществе. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Межвузовском студенческом кампусе Уфы открылась фотовыставка,Йәмғиәт,5751,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-08/v-mezhvuzovskom-studencheskom-kampuse-ufy-otkrylas-fotovystavka-4378747,2025-09-08T12:24:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Иглин районы Турбаслы авылында мәхкәмә тәфтишләре четерекле мәсьәләне хәл итә: аларга мәчетнең дүрттән бер өлешенә арест салырга кирәк, дипяза. Бина милкен биләүчеләрнең берсе банкротлыкка чыккан. Мәхәллә халкы үз мәчетен яклап, Русия тикшерү комитеты рәисе Александр Бастрыкинга һәм баш прокуроры Игорь Красновка видеомөрәәгать яздырган. Видеода Турбаслы авылының берничә кешесе ""Ислам мәхәлләсе"" мөселман оешмасына карата финанс хәрәмләшү кылдылар, дип белдерә. Алар бу эштә Иглин районының элеккеге башлыгы Ришат Исхаковны һәм аның хатынын – Башкортстанның Югары мәхкәмәсендә эшләгән Тәскирә Исхакованы гаепли. Мәхкәмә эшеннән билгеле булганча, дини бина егерме ел элек мөселманнар акчасына төзелгән булган. Төзүче банкротлыкка чыккач, мәхәллә халкы милек хокукының Ришат Исхаковка – Иглин районының элеккеге башлыгы ширкәтенә күчүен ачыклаган. Килешү шартлары моңа кадәр беркайда да ачылмаган. әмәгатьчелек районның элеккеге башлыгы мәчетне ялган мәхкәмә карары белән кулга төшерде дип белдерә. Соңрак Исхаков милкендә шундый ук схемага ярашлы 800 объект булуы ачыкланган. Исхаковка каршы эш кузгатылган, әмма инаять эшенең вакыты чыгуын сәбәп итеп, инаять эшен япканнар. Исхаков үзе мәчетне район милкенә тапшырырга вәгъдә иткән, ләкин соңрак, корылманы һәм аның янындагы ир кишәрлеген бүлеп, башка хуаларга сатканнар. Яңа милек ияләренең берсе – шушы ирлек кешесе Алмас Шакировбанкрот дип табылган, шуңа күрә мәчетнең аңа кагылышлы өлеше аукцион аша сатыласы конкурс массасына кертелгән. Хәзер тәфтишләр мәчетнең дүрттән бер өлешенә арест салу мәсьәләсен хәл итәргә тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорстанның Турбаслы авылы халкы элекке район башлыгыннан зарланып мөрәәгать яздырган,Яңылыҡтар,1714,https://www.azatliq.org/a/32356807.html,2023-04-10T06:45:40+00:00
"Балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре Байрас менән Баязит Буранбаевтар, Әҙилә Әминева «Урал батыр» эпосын яттан һөйләү конкурсында район, зона этабын уңышлы үтеп, йәш сәсәндәрҙең  төбәк-ара конкурсында ҡатнаша. Әҙилә эпосты яңғыҙ башҡарыусылар номинацияһында 3-сө урынды яуланы, ә Байрас менән Баязит «Иң йәш сәсәндәр» номинацияһы еңеүсеһе булды. «Айыуҡай» балалар баҡсаһының коллективын юбилейҙары менән ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Артабан да кескәйҙәребеҙ Урал батыр рухында үҫһен! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Айыуҡай» балалар баҡсаһына – 45,Мәғариф,607,https://uchbash.com/articles/doshkolnoe-vospitanie/2025-11-30/ayyu-ay-balalar-ba-sa-yna-45-4487367,2025-11-30T23:30:00+00:00
"Педагогические возможности. Повышение уровня мышления, углубление теоретических знаний; расширение кругозора, возникновение интереса к русскому языку; воспитание стремления к совершенствованию своих знаний; способ организации свободного досуга учащихся; сплочение коллектива, формирование дружеских, товарищеских отношений, выявление творческих и организаторских способностей детей в младших классах. Цель: прививать любовь к родному языку через игру. Задачи: 1) развивать творческое воображение детей, вырабатывать свободную и выразительную речь; прививать любовь к родному языку; 2) показать учащимся, как увлекателен, разнообразен, неисчерпаем мир слова, мир русской грамоты, формировать подлинные познавательные интересы; поддерживать желание учиться и получать удовольствие от преодоления познавательных трудностей; 3) развивать пытливость, любознательность каждого ученика, творческие способности учащихся, расширить кругозор и словарный запас; 4) воспитывать стремление расширять свои знания по русскому языку, совершенствовать свою речь; воспитывать чувство товарищества, умения работать в коллективе. Оборудование: кнопки красного и зеленого цвета, чистые листы для решений, карточки, ручки, листы с заданиями, компьютер, проектор, краски. Ход игры Организационный момент. Вступительное слово учителя. – Чтобы увидеть, насколько красив и богат наш язык, надо его хорошо знать. Сегодня у нас необычное занятие – игра «Брейн-ринг», что в переводе с английского означает: брейн – мозг, ринг – площадка.  На игре мы постараемся расширить свои знания. А еще у нас сегодня гости. Поприветствуйте их. – Итак, начинаем игру (музыка). Правила игры. –  Будьте внимательны, напомню правила игры. В игре принимают участие две команды – красный стол и зеленый стол. В каждой команде есть капитан. Я буду задавать вам вопросы, вы с командой обсуждаете ответ, и если капитан считает, что ответ готов, он нажимает на кнопку. На обсуждение одного вопроса дается 30 секунд. Если какая-то команда готова ответить досрочно, надо нажать на кнопку. Но если ответ неверный, то вторая команда продолжает обсуждение. Баллы начисляются за правильные ответы. Вопросы выбираем по очереди. Вопросы будут по русскому языку, чтению. За вашей работой будет наблюдать жюри, и подводить итоги. Проверим, работают ли кнопки? Прекрасно. Готовы? Начинаем? Игра. –  Перед вами поле. 25 вопросов. Мы предварительно провели жеребьевку,  начинает игру красный стол. Выбирайте номер вопроса. Найди лишнее слово: земля, красная, желтая, зелёная, яркая. – Объясните, почему это слово лишнее? Найдите лишнее слово: 1-я группа – существительные женского рода; 2-я группа – существительные мужского рода. Бабушка, абрикос, отец, мальчик, внучка, солнце, страна. – Объясните, почему это слово лишнее? Собери пословицу. Герой, тот, Родину, кто, горой, за. ( Тот герой, кто за Родину горой. ) – Объясните смысл этой пословицы. Как начинается пушкинская «Сказка о рыбаке и рыбке»? «Жили-были старик со старухой». «Жили-были дед да баба». «Жил старик со своею старухой». «У моря, у синего моря, где волны шумят на просторе». Сколько времени старуха из сказки Пушкина была царицей? Два дня. Две недели. Два года. Тридцать лет и три года. Отгадай ребус Тигр – Какая часть речи? Одушевленное или неодушевленное существительное? Почему? Из букв данного слова составить как можно больше других слов. Использовать только те буквы, которые есть в данном слове: транспорт. Сор, рост, рапорт, старт, тропа, роса, сноп, спорт, порт, трос, пост, транс, торт, стоп, сорт, наст, нос, сон, рот, спор, топ… – Читаем хором слова. Вычеркнуть слова, которые нельзя переносить. Аист, яйцо, усы, ива, усики, огонь, урок, ёлка, сила. – Почему нельзя переносить эти слова? За что в «Сказке о рыбаке и рыбке» была наказана старуха? За лень. За враньё. За жадность. За плохое ведение домашнего хозяйства. В тереме у скольких богатырей гостила царевна, героиня сказки Пушкина? У трёх. У семи. У двенадцати. У тридцати трёх. Как называется модель Земли? ( Глобус. ) – Какая часть речи? Сколько слогов в слове? Почему? Назовите гласные буквы. Назовите имя и фамилию первого космонавта. ( Юрий Гагарин. ) –  Почему слова записаны с заглавной буквы? Внимание! Черный ящик! То, что находится в черном ящике – ягода. В переводе с арабского название этого фрукта означает «палец». Эта ягода растет не на дереве, а на траве, стебель этой травы достигает 10 м в высоту. Это любят и взрослые, и дети.  Это можно просто есть, а можно сделать коктейль. ( Банан. ) Картинный диктант. – Показываю картинки, а вы записываете словарные слова. Ягода, земляника, деревня, женщина, мужчина, иней… – Читаем хором.  Почему эти слова называют словарными? (Словарные слова нельзя проверить, поэтому их надо запоминать и правильно писать. ) Соедини словосочетание в левой части с его объяснением в правой. 1. Не ударить в грязь лицом А. Обязательно 2. Во что бы то ни стало Б. Сохранять самообладание 3. Держать себя в руках В. Показать себя с лучшей стороны 4. Игра не стоит свеч Г. Занятие, которое себя не оправдывает ( 1В, 2А, 3Б, 4Г ) Читайте ответы самостоятельно. Внимание! Черный ящик! Послушайте рассказ. – Пожаловался однажды сын отцу, что хорошо было бы построить возле дома спортивную площадку, да ребята не знают как это сделать. – А вы обращались к кому-нибудь по этому вопросу? – спросил отец. – Нет, не обращались. – Надо ходить, добиваться, настаивать, а не сидеть сложа руки, – сказал отец и вспомнил пословицу. Какую? ( Под лежачий камень вода не течет. ) – Что же в черном ящике? (Камень. ) Правильно, но это не просто камень. Кто знает, что это за камень? (Каменный уголь – полезное ископаемое. ) – Это твёрдое горючее полезное ископаемое. Внимание! Черный ящик! Послушайте рассказ. Удил Коля рыбу двумя удочками. Клюнуло на одной, он подсек, тащит, вдруг видит – на другой клюет. Бросил он первую удочку – и к другой. На другой сорвалось, а пока подбежал к первой, рыба с крючка ушла. Какую пословицу вспомнил огорченный мальчик? (За двумя зайцами погонишься – ни одного не поймаешь. ) – Кто в черном ящике? (Заяц. ) Зайца я вам, конечно, не поймала, а вот домашнее животное нашла. Кто у меня здесь? (Кролик. ) Выходите погладить его. Слова разбежались, их надо собрать. ГОРИ             ВЕС        ДУХ   ГАЗ                ОСЫ         МАК            ВОЛ         ТОЧКА УШКИ           ЕЛЬ          ВОЗ            ЗОНТ ( Горизонт, газель, макушки, волосы, весточка, воздух. ) – Слова какой части речи записаны? Какое дерево является символом России? ( Береза. ) – Сколько в этом слове букв? Назовите буквы. У каких птиц крылья покрыты не перьями, а чешуей? (У пингвинов. ) – Эти птицы живут в Антарктиде. Назовите в этом слове согласные звуки. 21. Доскажи словечко. Голоден как … Труслив как … Хитер как … Нем как …( волк, заяц, лиса, рыба ) – Читаем хором. Что значит нем? 21. Собери словечко. Его корень в слове  молодой, суффикс в слове косцы, окончание в слове травы. (Молодцы. ) Какая птица не вьёт гнёзда и не высиживает птенцов? ( Кукушка. ) Назови одним словом. Храбрый человек  – … Умный человек  – … Добрый человек  – … Болтливый человек – …( храбрец, умник, добряк, болтун. ) – Читаем хором. Напишите слова, обозначающие действие этого животного (что они умеют делать? ). Корова – Лошадь – Лягушка – Кошка – – Назовите только слова, обозначающие действие. Физминутка. – Ребята, скажите, что будет если смешать два цвета: красный и зеленый. Давайте вместе это выясним. Выходите ко мне. Возьмите кисточки. Ребята красного стола набирают красный цвет, ребята зеленого стола – зеленый. Смешайте. Какой цвет получился? (Коричневый. ) – Соберите пазл. Переверните лист. Что вы видите? Оказывается, в русском языке есть слова, которые «смешали», и получились новые слова, такие слова называют сложные слова и они имеют два корня. А если смешать эти краски, то какой цвет получится? Это мы выясним с вами чуть позже. После нашей игры. – А вот домашнее задание для вас – найти сложные слова. Не забудете? Мы продолжаем нашу игру. Самовар             пылесос          пешеход Рефлексия Светофор – выберите цвет, который соответствует вашему настроению.",Интегрированная познавательная игра «Брейн-ринг»,Мәғариф,8081,https://uchbash.com/news/nachalnaya-shkola/2024-11-28/integrirovannaya-poznavatelnaya-igra-breyn-ring-4028046,2024-11-28T11:46:00+00:00
"Нәркәс Шәйәхмәтова Факиһа Туғыҙбаеваның Мин – уҡыусы шиғырын башҡарһа, Самат Яхин -Миңлегөл ТайсинаныңБашҡортостан – илгенәм, Аделина Миңлеғолова - Миңлегөл Тайсинаның Һандуғас йыры, Айя Ишкилдина Мостай Кәримең Ҡайын япрағы шиғырын һөйләп ишеттерҙе. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","""Аҡбуҙат"" бөгөн кескәйҙәр менән осрашыуҙа!",Яңылыҡтар,473,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-02-25/a-bu-at-b-g-n-kesk-y-r-men-n-osrashyu-a-4592175,2021-07-12T17:15:00+05:00
"2-12 декабрь республика, район һәм ҡала баҫмаларына БӨТӘ РӘСӘЙ МАТБУҒАТҠА ЯҘЫЛЫУ УН КӨНЛӨГӨ ҮТӘ! Арзан хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ! ""Аманат"" журналы иһә ""Яҙыл да бүләк от! "" уйынын үткәрә. Төп приз - велосипед!",Иғтибар! Акция,Яңылыҡтар,203,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-28/i-tibar-aktsiya-4027852,2024-11-28T10:52:00+00:00
Мәләүез ҡалаһынан Илшат Әлимғужинға Ватанды һаҡлаусылар төбәк фонды директоры урынбаҫары Ирек Зарипов ярҙамы менән махсус электр коляска тапшырҙылар.,МХО ветерандары иғтибар үҙәгендә,Махсус хәрби операция,149,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-04/mho-veterandary-i-tibar-gend-4528511,2026-01-04T16:30:00+00:00
"Енәйәтселәрҙеңберенсеҡорбаны -86 йәшлек әбей. Уғабилдәһеҙ кешеләр шылтыратып, үҙҙәрен полиция һәм банк хеҙмәткәрҙәре тип таныштыра. Тупланмаһынурлауҙанһаҡлауһылтауыменән әбейҙе аҡсаны курьерға тапшырырға күндерәләр. Һөҙөмтәләпенсионер 250 меңһумданмәхрүм ҡала. Мутлыҡҡорбаныбулыуынаңлап, ул шунда уҡ полицияға мөрәжәғәт итә. Бер нисә көндән һуң 70 йәшлек пенсионер ҡатынға ҡарата шундай уҡ енәйәт ҡылына. Былосраҡтазыянсуммаһы 160 мең һум тәшкил итә. Енәйәтте тикшереү хеҙмәткәрҙәренең етеҙ эш итеүе арҡаһында ғәйепләнеүсе оператив рәүештә асыҡлана һәм ҡулға алына. Курьер ролен үтәгән 18 йәшлек Өфө кешеһешәхсән зыян күреүселәргә килә, уларҙан аҡса ала ла, үҙенең эш биреүселәренә күсерә, сумманың бер өлөшөн үҙенә ҡалдыра. Мутлашыусыға ҡарата Рәсәй Федерацияһы Енәйәт кодексының 159-сы статьяһының 3-сө өлөшө буйынса енәйәт эштәре ҡуҙғатылған. Ғәйепләнеүсе һаҡ аҫтында. Тентеүбарышында унан 40 мең һум аҡса тартып алына. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Их, биографияһын таплаған егет",Яңылыҡтар,1100,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/ih-biografiya-yn-tapla-an-eget-4555206,2026-01-29T12:30:00+00:00
"Амбулаторияла эшләгән осорҙа, яҙғы һыу-һүл осоронда, Гөлғәйшә ҡарсыҡҡа йөрөп укол ҡаҙаным. Үҙе лә килә ала инде ул, мәгәр ҡарт кешене бер ауыл осонан икенсеһенә йүгертеп йонсотҡом килмәне. Эш аҙағында бер аяғым бында, икенсеһе тегендә, тиҙ арала аша-төшә баҫып барып та әйләнәм. Аҙнанан ашыу йөрөнөм шулай, тәғәйенләгән дауаларым килешкәндер, инәйем дә күҙгә күренеп теремекләнде. Һуңғы уколды ҡаҙарға тип барғанда ул рәхмәт йөҙөнәндер, бәләкәй генә табын әҙерләгәйне, хәстәрләгәйне, бар һыйын күргәҙмәгә ҡуйғандай итеп теҙгән, түрҙә ҡорһаҡ тирәһе йәмшәйеп бөткән еҙ самауыр борхоп ҡайнай, ыҡсым өҫтәлгә ни генә ҡуймаған: яңы айыртылған ҡаймаҡ, ватылған йомарсыҡ һыйыр майы, муйыллы ҡорот, майланған сейә, майланған бөрлөгән, еләк, ҡарағат ҡаҡтары, ҡурай еләге ҡайнатмаһы, талҡан, ҡомалаҡ икмәге, сөсө күмәс, бетәү картуф, һыуҙа бешерелгән йомортҡа… Иҫәпләй китһәң осо-башына сығырлыҡ түгел, хатта ки төрөк солтаны, Великобритания королеваһы бындай һығылып торған һыйҙы һис ҡасан татып ҡарамағандыр, төштәрендә генә күреп, ауыҙ һыуҙары ҡороп ымһынмаһалар, ысынлап әйтәм! Инәйем дә мәртәбәле ҡунаҡ ҡаршылағандай ҡыланып тилбер йүгергеләй. Аштан оло булыу килешмәгән эш, бындай ҙа балыуан ризыҡтан баш тартыу гөнаһ ғәмәл, шуға ҡыҫтатмай ғына түргә үтеп ултырҙым. Ҡаршымдан урын алған хужабикә ҡырҡ ҡоршау сәйнүгенә услап һинд сәйен һалып ебәрҙе лә бер сите китек сынаяҡҡа яһалған ҡуян ҡанылай ҡайнар, ҡыҙыл сәйҙе алдыма ҡуйып, ауыҙ итеп ҡара тип, уныһын-быныһын шылдырып тәҡдим итә башланы. Бер аҙҙан бер нигә ҡағылмай сәй һөрпөлдәтеүемә иғтибар иткән ҡарсыҡ үртәлгәндәй итеп ҡаҡ һөйәк усын маңлайына сәпелдәтте: - Алйығанмындыр күрәһең, күрмәйем шыпа балам, әйтһәң ни була, алдымда ҡабыр ҡорамал һалмағанһың тип? ! Мә, минеке менән аша улайһа! - Ул шулай тине лә ҡалағын эсле-тышлы ялап алып, уны мул итәген ҡайырып ентекләп ҡоротоп миңә һондо. Мин дә үҙ сиратымда ҡалаҡты ихласлап ауыҙыма ҡабып һурып алдым да алдымдағы ашамлыҡтарға үрелдем. Гөлғәйшә ҡарсыҡ ирәбе, һыйсыл, ауыҙындағы һуңғы телемен өҙөп бирергә әҙер йомарт кеше ине! Шул таҙанан таҙа бал ҡалаҡ, инәйҙең бешергән тәм-томо һаман да телем осонда! Хәйҙәр Тапаҡов.",Табын,Юмор,2125,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-04-05/tabyn-3716802,2024-04-05T17:02:00+00:00
"Үҙен сит ил дипломаты итеп танытҡан ир ҡатынға сит илдә бик бай туғаны булыуын, вафатынан һуң ҡиммәтле ҡағыҙҙарын һәм әйберҙәрен ҡатынға инселәп ҡалдырыуын хәбәр итә. Шуға тиклем сит илдә туғандары барлығын белмәгән ҡатын хәтәр аптырай, әммә дипломаттың һүҙенә ышана. Ул бит теләһә кем түгел, ә дипломат! Мессенджер аша яҙышһа ни. Артабан ир, әйберҙәрҙе Рәсәй территорияһына килтереү өсөн юрист бөтә документтарҙы ла әҙерләгән, ти. ""Мираҫ"" менән ҡыҙыҡһынып, пенсионер ҡатын ниндәй багаж килерен белешә, ләкин дипломат, пакеттың эстәлеген ҡарарға хоҡуғыбыҙ юҡ, ул һанлы код менән йәшерелгән, ә код үҙе ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙа яҙылған, тип аңлата. Дипломат мираҫҡа инеү тураһында күп һанлы дипломдар һәм сертификаттар ебәрә, уларҙы зыян күреүсе түләргә тейеш була. Шулай итеп, мираҫҡа ризалашып, оло йәштәге ханым бер нисә көн эсендә мошенниктар иҫәбенә 282 мең һум күсерә. РФ ЭЭМ Октябрьский ҡалаһы буйынса бүлексәһе ошо факт буйынса Рәсәй Федерацияһы Енәйәт кодексының 159-сы статьяһының 3-сө өлөшө буйынса енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Полиция хеҙмәткәрҙәре иҫкәртә: һаҡ булығыҙ! Таныш булмаған кешеләргә аҡса күсермәгеҙ, улар менән телефон йәки интернет аша һөйләшкәндә уяу булығыҙ, әгәр һөйләшеүегеҙ шикле тойолһа, һөйләшеүҙе туҡтатырға ҡурҡмағыҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Һеҙҙе лә ""дипломаттар"" эҙләмәйме?",Яңылыҡтар,1416,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/e-e-l-diplomattar-e-l-m-yme-4550857,2026-01-26T15:30:00+00:00
"Француз яулыҡты, ҡашмау кеүек үк, кейәүгә сыҡҡан йәш кәләш ябынған. Килен (йәки кейәү) күренеше итеп ҡоҙалар яғына француз яулыҡ өләшеү - был иһә килендең (йәки кейәүҙең) етеш йәшәгән, болло ғаиләнән икәнен күрһәткән. Француз яулыҡтың башҡорттарҙың көнкүрешенә, тормошона үтеп инеүе, таралыуы халҡыбыҙҙың 1812 йылғы Ватан һуғышында ике тиҫтәнән артыҡ атлы полк менән ҡатнашыуы, йылдарҙа Рәсәйҙән ситтә барған походтарҙа хәрәкәт итеүе, сигенгән француз ғәскәрҙәрен эҙәрлекләп, тар-мар итеүгә тос өлөш индереүе, Парижғаса барып етеп, еңеүсе булып ҡайтыу ваҡиғаларына туранан-тура бәйле. Башҡорт ҡатын-ҡыҙы өсөн иң ҡәҙерле бүләк - ул яулыҡ йәки сәсәкле шәл. Ә француз яуынан яугир башҡорт ошондай бүләк алып ҡайтһын әле! Бығаса башҡорт илендә бындай яулыҡтар булһа ла, һирәк осрағандыр. Француз яуы булған яҡтарҙан килгән яулыҡтың да ""француз яулыҡ"" тип атала башлауы, моғайын, тәбиғиҙер. Һиндостандың Кашмир ҡалаһынан килтерелгән кешмир (кизе) шәлдәр, яулыҡтар, Италияның Болонья ҡалаһында сығарылған туҡыманан тегелгән болонья плащ-курткалар атамаһы ла бер ниндәй һорау тыуҙырмай. Беҙ бала саҡта инәйҙәрҙең һәр береһендә тиерлек боронғо француз яулыҡ була торғайны, тик үҙҙәре шул тиклем ҡәҙерләгән яулыҡтарының ни өсөн француз яулыҡ тип атала икәнен генә аңлата алмайҙар ине. ""Француз яулыҡ биҙәкәй Ябынмайым, инәкәй? "" - тип, кейәүгә сыҡҡан ҡыҙҙарҙың ата йортонан сеңләп китеү күренештәре лә булған бит элек. Мәҫәлән, улар, моғайын, шулай тип сеңләгәндер: Ҡыҙ: Француз яулыҡ биҙәкәй, Ябынмайым, еңгәкәй. Атам йортонан китәм бит, Нисек түҙер йөрәккәй? .. Еңгә: Француз яулыҡ ала биҙәк, Ябынырһың, балаҡай. Бер беҙҙән генә ҡалмаған, Һағынырһың, иларһың да, Өйрәнерһең, балаҡай. Яҙып ябыналар ине инәйҙәр ""һырансуз"" яулыҡтарын. Яулыҡ ҙур, уны урталай бөкләп ябыныуы яйһыҙыраҡ - баштан артып ҡала. Йәтешерәк кәүҙәле, ҡураныс инәйҙәрҙең арҡаһын, яурындарын тотошлай яба яулыҡ. Ике яурын аша алға тартып ҡуялар. Арт яҡтан күлдәк итәктәренең осона ҡәҙәр етә яҙа хатта. Ысынлап та, үҙе бер кейем һымаҡ шул - үҙе матур, үҙе йылы, үҙе кәрәк. Был ҡәҙерле яулыҡтарҙың урыны йә һандыҡта, йә кәштәлә ине. Ҡағып - һелкеп, дүрткә-бишкә бөкләп, һалып ҡуялар. Ә байрам көндәрендә уны урҙаға эләләр. Ҡунаҡтан ҡайтҡас, тағы урҙаға элеп торалар. Ул ҡомартҡы, ул монаят, ул аманат. Әсәйҙән - ҡыҙына, ҡыҙынан- ейәнсәргә, ейәнсәрҙән бүләсәргә был ҡәҙерле мираҫ тапшырыла килә. Француз яулыҡ тураһында йырҙар йырлана, бейеүҙәр һалына. Эре-эре аҡ сәскәле йә ҡусҡар биҙәкле ҡыҙыл яулыҡ бәхет, тоғролоҡ, мөхәббәт символы кеүек ул. Мәҫәлән, ""Йәшермәсе йөҙөңдө, һылыуым, Француз яулығыңды ас"", - тигән ҡурайлы-йырлы бейеүҙе барыбыҙ ҙа беләбеҙ. Һөйгән ҡыҙына яуҙан француз яулыҡ алып ҡайтҡан мәргән уҡсы, батыр егет Харис тураһында матур рийәүәт бар. Ҡыҫҡасаһы ошолай: ""Француз яуы ҡупҡас, Харис та яуға әҙерләнә башлай. Эйәр - өпсөнө, башҡа кәрәк - яраҡтары менән атын әҙерләй, янын, уҡ-һаҙаҡтарын ала. Ирәмәлтауға барып, ата-бабалар рухынан ризалыҡ ала. Һөйгән ҡыҙы Нәйлә Харисҡа былай ти: - Һин яныңдың керешенә минең толомомдан алып, сәсемде ҡушып иш. Уҡтарың тура осор, ә мин һәр саҡ яныңда булырмын, һине һаҡлап, ҡурсалап йөрөрмөн. Лейпциг янындағы алышта Харис француздарҙың ғәскәр байрағын ҡулға төшөрә. Шул ҡыҙыл байраҡты Харис, дошмандарҙы тар-мар иткәс, Нәйләгә бүләк итеп алып ҡайта. ""Ана, күрәһеңме, хатта исемеңдең хәрефе сигеп ҡуйылған"", - ти Харис. Ысынлап та, бүләктең мөйөшөндә """" (Наполеон) хәрефе бар икән. Уныңса, """" икән, тимәк - Нәйлә! Бер фараз буйынса, француз яулыҡ атлыларҙың ауыҙ-моронон ябыр өсөн ҡулланылған яулыҡтан барлыҡҡа килгән. Оҙайлы походтарҙа, алыш - бәрелештәр мәлендә меңдәрсә ат тояҡтары ҡалҡытҡан саң-туҙан танауға, ауыҙға тулмаһын өсөн атлылар ярты биттәренә яулыҡ бәйләгән. Күҙҙәрҙе, һыбаҡшып аҡҡан тирҙәрҙе һөртөп алырға ла кәрәк булып торғандыр яулыҡтар. Ә шулай ҙа француз яулыҡтың тарихына яуап төптә, алыҫ тарихталыр. Уныһын да асыҡларҙар тарихсылар. Яулыҡ ал - яугирҙәргә ярҙам ит Республикала ""Еңеү яулығы"" акцияһы башланды. Ул Белорет ҡалаһында йәшәгән Резеда Сайдарованың башланғысы менән ойошторола. Йүнселдең ательеһында француз яулыҡтары тегелә. Еңеүгә һәр кем үҙ өлөшөн индерә ала. – Заманында легендар француз яулыҡтары башҡорт халҡы өсөн 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеү символы булған, сөнки беҙҙең атай-олатайҙар яуҙа француздарҙы еңеп, тап ошо яулыҡтарҙы тыуған яғына алып ҡайтҡан. Әлеге тынғыһыҙ осорҙа иһә махсус операцияла ҡатнашҡан ир-егеттәребеҙгә беҙҙән ярҙам кәрәк. Ошоға бәйле ""Еңеү яулығы"" акцияһын иғлан итәбеҙ. Һатылған һәр яулыҡтан килемдең 20 проценты яугирҙәргә ебәреләсәк, – ти эшҡыуар. Яулыҡ алып, ярҙам йыйыуҙа ҡатнашыу өсөн ватсап аша яҙа алаһығыҙ. —- Присоединяйтесь к акции! Легендарный французский платок стал символом победы для башкирского народа в Отечественной войне 1812 года. Именно с этими платками вернулись на родину наши деды и прадеды, побеждая французов. А сейчас, когда нашим ребятам, которые находятся в зоне СВО, так нужна наша поддержка, предприниматель Резеда Сайдарова запустила республиканскую акцию: 20 процентов с продажи каждого французкого платка, которых они производят, пойдут на нужды наших бойцов на зоне СВО. Владелец ательеГюзальРезеда Сайдарова неоднократно организовывала и организовывает сбор гуманитарной помощи нашим землякам, которые сегодня находятся на передовой. Подробнее с информацией вы можете ознакомиться на ее странице: платок и тем самым поучаствовать в сборе гуманитарной помощи вы можете написав в мессенджере по номеру. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",ФРАНЦУЗ ЯУЛЫҠ КӘШТӘЛӘ.,Тарих,5580,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-08-14/frantsuz-yauly-k-sht-l-3884912,2024-08-14T14:16:00+00:00
"Предприниматели и компании могут предложить свои задачи по разработке цифровых продуктов для бизнеса. Мероприятие посвящено 85-летию Стерлитамакского филиала УУНи Т. Создание цифровых продуктов для бизнеса, а также развитие ИТ-компетенций соответствует целям нацпроекта «Экономика данных». - Проведение подобных соревнований позволяет бизнесу и ИТ-сообществу сформировать выгодное сотрудничество в сфере разработки прикладных цифровых продуктов. Хакатоны - это также возможность для школьников, студентов показать свои навыки, найти свою нишу в ИТ-сфере и, возможно, своего будущего работодателя, - отметил министр цифрового развития государственного управления Башкортостана Геннадий Разумикин. Основными тематиками хакатона в этом году станут разработка веб-платформ, мобильных приложений, маркетплейсов, видеоигр, геймифицированных приложений, приложений виртуальной и дополненной реальности, виртуальных симуляторов и тренажеров, программ для обработки больших данных, чат-ботов, нейросетей, интеллектуальных систем с применением технологий искусственного интеллекта, виртуальных туров, 3-моделирование и разработка иных цифровых продуктов. Как отмечают организаторы, хакатон - хорошая возможность для того, чтобы получить готовое ИТ- решение под реальный запрос, забрать готовый проект и найти «своего» специалиста в команду. Несколько команд выбирают из предложенных бизнесом задач и в течение 3 дней и 2 ночей интенсивно работают над решением. В финале представитель компании, направившей задачу, оценивает готовые прототипы, выбирает лучший и награждает команду своим призом. Организаторы берут на себя полное обеспечение проведения мероприятия и привлекают талантливых участников. В этом году проект будет иметь федеральный статус. Участие примут ИТ-специалисты из разных регионов России. Кроме того, в мероприятии примет участие член Совета по цифровой экономике Совета Федерации Федерального Собрания РФ, директор Центра компетенций «Цифровая экономика» Надежда Сурова. Направить свою задачу можно до года, заполнив форму по ссылке. Справочно. За 5 лет в хакатонах «Кибер 102» приняли участие 55 компаний и более 1000 разработчиков. Многие нашли здесь -команды для долгосрочного сотрудничества и успешно доработали проекты. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года.",Пройдет юбилейный Всероссийский хакатон «Кибер 102»,Йәмғиәт,2919,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-24/proydet-yubileynyy-vserossiyskiy-hakaton-kiber-102-4400471,2025-09-24T15:25:00+00:00
"Ҡайһы бер психологтар, әгәр оло кеше үҙен балаларса ҡыланырға, үҙен улар кеүек тоторға ғәмәли рәүештә өйрәнһә, стрестың зарарлы эҙемтәләренән ҡотола ала, тип иҫәпләй. Иғтибар итһәгеҙ, балалар уйындары тауышһыҙ, ҡысҡырышһыҙ булмай. Уларҙың эске эмоциялары шулай тышҡа бәреп сыға. Ошо хаҡта уйланып йөрөп, психотерапевт Артур Янов уҙған быуаттың 70-се йылдарында стресс йөҙәткән кешеләрҙе махсус рәүештә башҡарылған ҡысҡырыу алымы менән дауалай башлай. Уның ике күренекле пациенты - Джон Леннон һәм Йоко Оно була, шуға күрә был психотерапия алымы бар донъяға тарала. Доктор Янов ҡысҡырыуҙы тәү тормош заманынан ҡалған эмоциональ ғәмәл тип иҫәпләп, уны ҡулланғанда кешенең яңынан балалыҡ осорона ҡайтыуы һәм һөҙөмтәлә уның психикаһында баҫылып ятҡан травмаларҙың ""юйылыу"" мөмкинлеге хаҡында яҙа. Икенсе бер ғалимә, Бирмингем ҡалаһы университетының психология буйынса өлкән уҡытыусыһы, доктор Ребекка Семменс-Уилер бына нимә ти: ""Нәфрәт - кешенең база эмоцияһы, ә ярһыу - нәфрәт эмоцияһының физик агрессиялағы һәм көс ҡулланыуҙағы сағылышы"". Йәмғиәттә нәфрәт тойғоһона кире баһа бирелә, сөнки ул насар эҙемтәләргә килтерә. Нәфрәт бер кемгә лә оҡшамай, әммә уның организмға файҙаһы ла бар икән: кеше организмы хәүефле мәл кисергәндә ярһыу ""һуғышырға йә ҡасырға"" тигән реакцияға сигнал бирә. Ә бына ҡәҙимге, ныҡ итеп, ярһып ҡысҡырған саҡта кеше шул уҡ нәфрәт тойғоһон кисерә, унан һуң бушанып, тынысланып китә. Күрәһең, ярһыған, ҡысҡырған ваҡытта кеше организмында допамин тибындағы эндорфиндар бүленеп сыға, һөҙөмтәлә улар кәйефте күтәрә ала. ""Дерби университетында уҙғарылған ҡайһы бер тикшеренеүҙәр ныҡ итеп ҡысҡырған саҡта физик ауыртыу тойғоһо кәмегәнен асыҡланы"", - ти Семменс-Уилер. Ошо һәм башҡа тикшеренеүҙәр нигеҙендә ҡайһы бер илдәрҙә психотерапия ярҙамы күрһәтеү маҡсатында ""Ярһыу һәм ҡысҡырыу"" клубтары булдырылған. Психотерапевтар кеше ҡысҡырыу терапияһы менән үҙаллы ла шөғөлләнә ала, тип белдерә. Әммә бының өсөн билдәле бер шарттарҙың үтәлеүе мөһим. Бындай терапияның алгоритмы ошолай: - Яҡын-тирәлә бер кемдең дә булмауы фарыз. Паркҡа, урманға, дачаға барып шөғөлләнергә була. - Максималь кимәлдә тынысланырға кәрәк. Һәр кемдең психикаһында ""ҡыҫҡыстар"" бар, улар кеше башҡарырға теләгән ғәмәлдәрҙе тотҡарлап тора. Эмбрион позаһын алып, эске көсөргәнештән тулыһынса азат булыу тәҡдим ителә. Тын алышы яй һәм тәрән булырға тейеш. Ошолай итеп тынысланып, организмды, психиканы бимазалаған халәттән сығып була. - Тороп баҫҡан көйө, күҙҙәрҙе йомоп, үҙеңде ҡаҡшатҡан проблемаларҙы яңынан кисереп, тойоп ҡарарға кәрәк. Барса яман нәмәләрҙе бер виртуаль ""сүп өйөмө""нә ташлау фарыз. - Үҙегеҙҙе әҙер итеп тойһағыҙ, бар көскә бер нисә тапҡыр ҡысҡырығыҙ. Нисек килеп сыға, нисек теләйһегеҙ, шулай ҡысҡырырға, йыртҡыс йәнлектәй ырылдарға, олорға ла була. Әммә саманан тыш арттырып ебәрергә ярамай, йыш-йыш тын ала башлаһағыҙ, йә иһә кинәт арып китһәгеҙ, теләгегеҙ бөтһә, ҡысҡырыуҙы туҡтатырға кәрәк. Әгәр теләйһегеҙ икән, ошо циклды бер аҙ ял иткәс, яңынан башларға була. Ҡысҡырған ваҡытта таяҡ менән нимәгәләр һуғырға, төрлө хәрәкәттәр эшләргә, һикерергә лә рөхсәт ителә. - Һуңғы этапта яңынан тынысланыу фарыз. Ултырып йә иһә ятып торорға, мускулдарға йомшаҡ ҡына массаж эшләргә, иркен һәм тыныс ҡына тын алырға тәҡдим ителә. Күҙҙәрҙе йомоп, тәбиғәт күренештәрен күҙ алдына килтерергә, тормоштағы күңелле мәлдәрҙе иҫкә төшөрөргә кәрәк. Медитация техникаһын белһәгеҙ, уның ярҙамында тынысланыу тиҙерәк һәм файҙалыраҡ булыр. Бәҙри ӘХМӘТОВ.",НЕРВЫЛАРЫҢ ҠАҠШАҺА.,Сәләмәтлек,3438,https://henek.info/articles/----+-+/2025-08-04/nervylary-a-sha-a-4337235,2025-08-04T11:20:00+00:00
"Язык — это окно в большой мир. Родственный характер башкирского, балкарского и татарского языков позволяет носителю одного из них понимать и другие языки тюркской группы, — так резюмировала свой урок учитель башкирского языка Азалия Ибрагимова из Республики Башкортостан на Всероссийском конкурсе «Лучший учитель родного языка и родной литературы — 2024». На уроке мы сравнивали башкирский язык с другими тюркскими языками. Читали на башкирском языке стихотворения знаменитого поэта Габдуллы Тукая. Если знаешь один из тюркских языков, без труда можно понять и остальные. Например, алфавиты башкирского и татарского практически одинаковые и отличаются лишь четырьмя буквами, — рассказала Азалия. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Азалия Ибрагимова рассказала о впечатлениях от конкурса,Яңылыҡтар,818,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-03/azaliya-ibragimova-rasskazala-o-vpechatleniyah-ot-konkursa-3954639,2024-10-03T14:17:00+00:00
"Форумда катнашучылар, сулдан: Тәбрис Яруллин, Илгиз Шәйхразиев, Айдар БулатовЧара бер көнлек булды, яшьләрне форум эшендә актив катнаштыру өчен сорау-авап һәм дискуссия формалары кулланылды. Азатлык форумны оештыручыларның берсе – Дөнья татар яшьләре форумы рәисе Тәбрис Яруллинбелән сөйләшеп, чараның ничек узуы һәм Сарытау татар яшьләрен нинди мәсьәләләр борчыганы турында белеште. – Тәбрис, Сарытауда яшьләр форумы беренче тапкыр узды. Ул ничек узды, күпме кешене ыйды, форум вакытында нинди мөһим сораулар күтәрелде? – Сарытауда татар яшьләре шактый актив, алар шуның белән аерылып тора. Быел алар беренче мәртәбә ыеннарын форум форматында уздырырга булган. Анда 200 кеше катнашты. Сарытау татар яшьләре оешмасы үз эшчәнлеген даими алып бара торган оешма. Элегрәк итәкчеләре Рөстәм Гыйлметдиновбулды, соңыннан Реналь Иксанов, хәзер Мөхәммәтисемле егет. Алар ""Сарытау"" исемле оешма эшчәнлеген 7-8 ел дәвамында алып баралар. Алдагы елларда алар үзләре дә Казанда без уздырганфорумнардакатнаштылар һәм без ул очрашулар вакытында яшьләрнең активлыгын күтәреп ибәрергә кирәк дип кат-кат сөйләшкән идек. Менә быел алар үзләренең шундый кече фоматтагы форумын уздырырга булганнар. Әлегә көчләре иткәнчә бер көнлек формат сайлаганнар, анда татар гимназиясендә укучылар, үзләренең активы ыелган иде. Форумда катнашучыларФорум мотивацион чыгышлардан торды. Казаннан Сарытауга Дөнья татар яшьләре форумы вәкиле буларак мин бардым, ""Идел"" яшьләр үзәге мөдире Алсу Хафиз, иатчы буларак ырчы Илгиз Шәйхразиевкатнашты. Сарытау татар яшьләре спорт юнәлешен дә бик яраталар. Аларда көрәш секциясе эшли һәм көрәш чемпионатлары уза. Шуңа алар көрәш темасына да басым ясый. Шул өлкәдә чемпион спортчылар чакырылган иде: көрәш, кикбоксинг төрләрендә спортчылар. Гомумән соңгы арада татар яшьләренә көрәш дигән спорт төре үтеп керде, Казанда мәдәни якка авышу булгач, без аны әлегә сизмибез, татар көрәшчеләре белән генә аралашабыз. Ә көрәш төрләре күп, алар хәзер дөньяда популяр, ул татар һәм Татарстан темасына да үтеп керә. Шуңа күрә Сарытау форумында да спортчылар чыгыш ясады. Спортчылардан кикбоксингта 5 версиясендә 2017 елгы дөнья чемпионы Тимур Надровчыгыш ясады. Шулай ук безнең яктан көрәш буенча Универсиада чемпионы Илнар Галиевбулды. Традицион рәвештә яшьләрне бизнес темасы да бик кызыксындыра: эш ачып ибәрү, ул якларда аеруча эшкуарлык зур үсеш алган. Татарстанда ""Эшкуарлык фабрикасы"" дигән проект бар. Шуның алып баручыларының берсе Айдар Булатовны чакырганнар иде, ул ""Туган авылым"" комплексын итәкләүче буларак та билгеле. Мәскәүдән дә актив эшләүче яшьләрне чакырганнар иде, аннан Рөстәм Шакеровкилгән иде – ул юрист, энергетика юриспруденциясе өлкәсендә бердәнбер яшь татар галиме. Үзе Мәскәүдәге Татарстан вәкиллеге каршындагы яшьләр шурасында вәкил булып тора. Без Алсу белән Казанда барган итимагый эш, яшьләр хәрәкәте оешмалары турында, аларны туплаучы-ыючы чаралар турында сөйләдек. Мин үзем татар темасын актуальләштерү турында чыгыш ясадым. Калганнар һәрбесе үз темасын ачып бирергә тырыштылар. Форумда катнашучыларФорум утырышы үзәк китапханәдә узды һәм аны ел саен уздырырга кирәк дигән фикергә киленде. – Аралашу нинди телдә барды? – Мин татарча сөйләдем, кем татарча булдыра ала, шул татарча сөйләде, булдыра алмаганы – русча. Мин Сарытауда татарча сөйләшү дәрәәсе бик начар дип әйтмәс идем, алар үзләренчә татарча сөйләшәләр, чөнки гаиләдә татар теле бар. Шәһәрдә татар гимназиясе булганга да татарча сөйләшү бар. Башкалар белән чагыштырганда начар түгел. – Татар телен саклау, үстерү әһәмияте турында сүз булдымы, ул теманы күтәрдегезме? – Әйе, һәрберебез шушы мәсьәләне чишүне ничек итеп үз эшебездә башкарганны сөйләдек. Минемчә, форум яхшы динамикада, тиз узды. Форум күбрәк мотивациягә корылган иде. Яшьләрне ниндидер гамәли адымнарга этәрүче, фикерләрен бер юнәлешкә, калыпка салып ибәрүче бер файдалы чара булды. – Хәзер бит татар халкының үсеш стратегиясе төзелә. Бу турыда яшьләр хәбәрдармы? – Әйе, мин үземнең чыгышымда киләчәк турныда да әйттем, ничек итеп бу юнәлештә барабыз, булган чараларны алга таба ничек үстерергә, биш елдан, ун елдан без аны ничек күзаллыйбыз. Без алар белән тәкъдим ителгән проектларның киләчәген язып чыгабыз. Гадәти ""болай-болай эшлибез"" дигән кебек кенә булмасын, ә алар аны ничек итеп үстерергә ыенганнарын карадык. – Ниндидер кызык проектлар булдымы? – Булды. Мәсәлән, безнең, былтыр әй көне узган Дөнья татар яшьләрефорумында""Аллея проектына"" охшатып, алар ""Туганнар"" проекты булдырганнар иде. Аннары аларның яшьләрне ыя торган кичләре уза. Әммә миңа иң ошаганы ул ""Туганнар"" проекты. Шушы проект кысаларында алар авылдан-авылга йөреп, авыллардагы олы яшьтәге, ялгыз, танылган кешеләрне барлап чыгалар. Аларның тарихларын язып алалар, шуны ыялар. Без ул теманы бик яратабыз – шәхси тарих аша милләт тарихын ачу, аның язмышын барлау. Шундый әйбер белән шөгыльләнәләр. Шунысын әйтергә кирәк – аларның эшләү шартлары башкачарак бит. Безнең монда Казанда ниндидер таяну нокталары бар – театр булсынмы, Татар конгрессымы. Менә аларда шундыйрак институтлар булмагач, алар көчләреннән ни килә, шулай эшлиләр инде. – Элек Дөнья татар яшьләре форумы вәкилләре төбәкләргә, районнарга еш йөри иде, 2-3 ел элек бу эш туктатылды. Ни сәбәпле тукталды ул, һәм аны дәвам итәргә ыенасызмы? – Мин туктатылды димәс идем, төбәкләрдәге татар яшьләрнең эшләре бер калыпка салынды да, һәркем үз юнәлешендә йөрибез. Элек тә бик йөрми идек инде, хәзер дә ниндидер чара булса, чыкмыйбыз дип әйтмәс идем. 2017 елда Европа татар яшьләрефорумынабергәләп чыктык. Ә төбәкләр очрашу урыны итеп Казанны сайлый, һәм мин уйлыйм, Казанга яшьләрне юнәлтү ул дөрес эш. Ул төп әйбер. Чынлыкта, безгә хәзер дә әйтәләр – әйдәгез, форумны Мәскәүдә уздырыйк, дип. Мин аларга аңлатам, безнең төп максатыбыз – татар яшьләрен Татарстанга, Казанга юнәлтү: карату, китертү. Безгә монда иңелрәк тә, чыгымнар да азрак таләп итә, кабул итүчегә дә уңайлы, һәм чеп-чи идеология ягыннан Казанга таба юнәлтү дөресрәк. Хәзер аралар да якынайды бит. Элек без кайсыдыр төбәк яшьләрен ике елга бер күрә ала идек, һәм алар янына үзебез чыкканда гына. Хәзер исә алар һәрдаим Казанга килеп йөри: кемдер үз эшләре белән, кемдер китап ташый, кемдер туризм дип монда яшьләрне алып килә, төрле форум, лагерьларга, татар теле олимпиадаларына балаларны алып килә. Чаралар күбәйде, алар һәрдаим монда килеп тора. Безнең аралашу шундый бер айга салынды – Казанга киләләр икән, без танышабыз, күрешәбез. Алар монда үзләре үз активын алып киләләр, мин аның сәбәбен шунда күрәм. Ә чит төбәкләрдә яшьләр уздыра торган форумнарны, фестивальләрне безнең беркайчан да калдырганыбыз юк. – Киләсе ел Русиядә анисәп алу елы. Конгресс йә Яшьләр форумы тарафыннан төбәкләргә чыгып, яшьләр белән эшләп, аңлату эшләрен алып бару караламы? – Әйе, планда ул бар. 2020 елга. Бу аерым зур тема. Аны акрынлап күтәрү бара: Васил Шәйхразиев та, Ринат Закиров та интервьюларында анисәп турында әйтәләр. Стратегия төзү эше кысаларында да, Татарстан республиканың йөзеллыгын бәйрәм итүгә әзерлек кысаларында да бу һәрвакыт әйтелә.","""Төп максатыбыз – татар яшьләрен Казанга тарту""",Татарстан,6997,https://www.azatliq.org/a/29850954.html,2019-03-30T06:33:53+00:00
"– Әсәйебеҙ сирләп китте, тоташ төркөмдә «ротавирус». Шуға ла Салауат ағайҙың тыуған көнөнә лә бара алманыҡ. Беҙ әлегә аяҡта, аллаға шөкөр. Барығыҙ ҙа сәләмәт кенә булығыҙ! – ти Ризат. Шулай уҡ, хәл белешеп, курьер аша күстәнәстәр ебәреүсе тамашасыларына ла рәхмәттәрен еткерә йырсы.",«Зинира ята! »,Яңылыҡтар,282,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/zinira-yata-4533739,2026-01-12T11:00:00+00:00
"Биш йыл эсендә Сибайҙа 250-нән ашыу эшҡыуарлыҡ сәғәте уҙғарылған. Уларҙың 97 проценты уңышлы тормошҡа ашырылған, тип хәбәр итә республика Хөкүмәте. Ҡалаға бүленгән инвестицияларҙың дөйөм суммаһы - 299 миллиондан ашыу һум. Был 393 яңы эш урыны булдырырға ярҙам иткән. - Эшҡыуарлыҡ сәғәттәренең практикаһы эшҡыуарҙар һәм власть араһында әүҙем бәйләнешкә йоғонто яһай. Был иһә бизнес-башланғыстарҙы тормошҡа ашырыу өсөн ҡарарҙар ҡабул итергә ярҙам итә. Эшҡыуарҙарға ярҙам итеү Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектына ярашлы (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) башҡарыла, - ти Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Зөһрә Гордиенко. Сибайҙа тәүге Эшҡыуарлыҡ сәғәте 2019 йылдың 28 мартында уҙғарылған. Был ваҡыт эсендәге проекттарҙың 40 проценты сауҙа һәм көнкүреш хеҙмәтләндереү өлкәһенә ҡағыла, 30 проценты етештереүгә тура килә, 15 процентын туризм биләй. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",500-ләп бизнес проект ҡаралған,Йәмғиәт,1072,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-26/500-l-p-biznes-proekt-aral-an-4328607,2025-07-26T19:00:00+00:00
"Ғәйбәт һөйләү ислам динендә иң ҙур гонаһтарҙан һанала. Аллаһы Раббыбыҙ Ҡөрьәндә ғәйбәт һөйләүҙе үлгән кешенең итен ашау менән сағыштыра. Ғәйбәт – кеше тураһында үҙе юҡта нахаҡ һүҙ һөйләү. Аллаһы Тәғәлә: «Һаҡланығыҙ насар уйҙарҙан», – тип әйтә. Сөнки улар шиккә алып килә. Шик – шулай уҡ ғәйбәт. Әгәр берәй ир сит ҡатын менән бүлмәлә булһа йәки машинала китеп барһа, бер кеше быларҙы күреп: «Былар бергә бит, юҡҡа түгел», – тип шикләнә. Шикләнгән кеше ҙур гонаһ ҡыла.",Ғәйбәт – оло гонаһ,Йәмғиәт,466,https://henek.info/articles/common_material/2025-02-24/yb-t-olo-gona-4134374,2025-02-24T18:00:00+00:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, ҡар яуа. Ел көнсығыштан, көньяҡ-көнсығыштан, көслө. Һауа температураһы иртән -15…-11, көндөҙ -7, кисен -9 градус.",Көн торошо,Яңылыҡтар,134,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/k-n-torosho-4586035,2026-02-20T09:15:00+00:00
Бөгөн Баймаҡтағы «Хәрби туғанлыҡ» һәм «Беҙ бергә! Мы вместе! » ирекмәндәре яҡташ яугирҙары өсөн  гуманитар ылау менән оҙон юлға ҡуҙғалды. Ирекмәндәргә хәйерле юл!,Баймаҡ «Беҙ бергә! Мы вместе! » ирекмәндәренән – яҡташ яугирҙарына гуманитар ылау,Махсус хәрби операция,162,https://yanshishma.com/articles/care/2025-06-21/be-berg-my-vmeste-irekm-nd-ren-n-ya-tash-yaugir-aryna-gumanitar-ylau-4286036,2025-06-21T23:35:00+00:00
"39  –  бик яҡшы 35   – яҡшы 20  ҡәнәғәтләнерлек 6  – ҡәнәғәтләнерлек түгел. ""Туҡланыуҙы ойоштороуҙа  нимәне камиллаштырыр инегеҙ"" тигән һорауға яуаптар: 30  – менюҙы 20  – дизайн-проектты 22  – әҙерләнгән аҙыҡтарҙың сифатын 8  – хеҙмәтләндереүҙе 20 –  яуап бирә алмаған. Анкета йомғаҡтарын анализлап, министрлыҡ хеҙмәттәр күрһәтеү тармағына кадрҙар әҙерләүсе колледждарҙың етәкселәренән эш төркөмө төҙөгән һәм колледждарҙа туҡланыуҙы ойоштороу концепцияһын эшләргә ҡушҡан. Эш төркөмө ашхананың йәмәғәт туҡланыуы урыны ғына түгел, педагогтарҙың һәм студенттарҙың аралашыу урыны ла булырға тейешлеген билдәләгән: Студенттар кафеһына ихтыяж бар. Шуға бәйле быйыл студенттар кафеһы дизайнын һәм брендын булдырыу планлаштырылған. Өфө тармаҡ технологиялары колледжына туҡланыуҙы ойоштороу һәм меню төҙөү технологияһын эшләргә тәҡдим ителгән. Республикала, министр Илдар Мәүлетбирҙин билдәләүенсә, биш пилот колледжы һайланасаҡ һәм уларҙа проект һынау үтәсәк. Сығанаҡ: Башинформ.",Колледждарҙа туҡланыуға иғтибар артасаҡ,Яңылыҡтар,972,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-11/kolledzhdar-a-tu-lanyu-a-i-tibar-artasa-4080454,2025-01-11T15:37:00+00:00
"Башҡорт совет театр актёры, шағир, драматург һәм тәржемәсе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы Рәғиҙә Сәйетғәли ҡыҙы Янбулатованы иҫкә алайыҡ (28 декабрь 1915 йыл — 13 октябрь 1997 йыл).",Иҫкә алайыҡ.,Яңылыҡтар,204,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/i-k-alayy-4523418,2025-12-28T22:05:00+00:00
"Күргәҙмәгә фотоһүрәттәр, элекке радиоалғыстар һәм тауыш яҙҙырыу ҡоролмалары, шулай уҡ радиостанцияның тарихын сағылдырған материалдар ҡуйылған. Радионың төп тапшырыуҙары, ҙур проекттар һәм акциялар тураһында һөйләгән стендтар бар. Экспонаттар коллективтың һөнәри ҡаҙаныштары, милли мәҙәниәтте һаҡлауға һәм таратыуға индергән өлөшө  менән таныштырасаҡ. Айырым стендты ""Юлдаш"" радиоһының 25 йыллығына ҡарата үткәрелгән ""Көмөш йылдар. Алтын ҡулдар"" конкурсына ебәрелгән эштәр күргәҙмәһе биләй. Бәйгелә          Йылайыр, Илеш, Шишмә, Учалы, Мәсетле, Нуриман, Балтас һәм Бөрйән райондарынан, шулай уҡ Сибай, Мәләүез һәм Яңауыл ҡалаларынан оҫталар ҡатнашты. Күргәҙмәне асыу тантанаһында еңеүселәргә бүләктәр тапшырыласаҡ. Гран-при яулаусы шифахана путевка менән бүләкләнәсәк. Күргәҙмә 12 сентябрҙә 15:00 сәғәттә Милли музейҙа  асыла. 0",Күргәҙмә Юлдаш радиоһының тарихын һөйләй,Яңылыҡтар,829,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-10/k-rg-m-yuldash-radio-yny-tarihyn-yl-y-6-4382475,2025-09-10T15:56:00+00:00
"Мәскәү әмигъ мәчете янына Корбан гаетенә ыелган мөселманнар, 2011 елДамир Гыйззәтуллин","""Корбан чалу тыелса, ит ашау да тыелырга тиеш була""",Татарстан,86,https://www.azatliq.org/a/24734138.html,2012-10-09T15:29:03+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлегә яңа тәремә ителгән дәреслекләр 2 нче һәм 6 нчы сыйныфка эшләнгән. Яңа дәреслекләрне татар теленә тәремә итү өчен 60 млн сум сорала. Бу хакта бүген Татарстан мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин Дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышында белдерде. — Былтыр үзгәрешләр кертелгән федераль белем бирү стандартлары нигезендә эшләнгән яңа дәреслекләрне татарчага тәремә итү эшен без төгәлләдек. Әлбәттә, аңа зур сумма — 60 млн сум кирәк. Бүген иң мөһим дәреслекләр — 2 нче һәм 6 сыйныф өчен эшләнде, — диде ул. Аныңча, 10 көн элек әлеге дәреслекләрне бастырып мәктәпләргә иткерү өчен өстәмә 20 млн сум бүлеп бирелгән. Дөнья татар конгрессының башкарма комитеты итәкчесе, депутат Данис Шакировсүзләренә караганда, бүген Татарстан үз бюджетыннан республиканы гына түгел, Русиянең 27 төбәгендә татар теле укытылган мәктәпләрне дәреслекләр белән тәэмин итә. Гәрчә, кануннар нигезендә һәр төбәк дәреслекләрне үзе сатып алырга тиеш, диде ул. Бүгенге көндә федераль исемлектә татар теле һәм әдәбиятыннан 86 дәреслек бар дип исәпләнә. 2023 елда дәреслекләрне федераль исемлеккә кертү өчен Русия мәгариф министрлыгына юлланган 26 укыту методик комплекты экспертлар тарафыннан уңай бәяләнгәнеәйтелде. Быелның мартында Русия мәгариф министрлыгы Әлифба, татар теле һәм әдәби уку дәреслекләренраслады. Дәреслекләрне татар теленә тәремә итү мәсьәләсе 2021 елда Татарстан президенты каршындагы милләтара мөнәсәбәтләр шурасы утырышындакүтәрелгән иде. Русиядә мәгариф министрлыгы тәремә ителгән дәреслекләрне расламавы әйтелде. Аларның бары ""уку әсбабы"" статусында йөртелүе — дискриминация, дип белдерде ул вакытта Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар теленә тәремә ителгән дәреслекләр өчен 60 млн сум кирәк,Яңылыҡтар,1843,https://www.azatliq.org/a/tatar-telena-tarjema-itelgan-daresleklar-ochen-60-mln-sum-kirak/33132217.html,2024-09-24T14:18:16+03:00
"Минең дә атайым – баһадир кәүҙәле, сибәр йөҙлө, көслө, батыр йөрәкле кеше. Уға ҡарап, үҙемде яҡлаулы тоям. Ул изге күңелле, мәрхәмәтле. Атайымдың исеме – Байрас. Ул Себер тарафтарында вахта ысулы менән грейдер водителе булып эшләй. Уңған, тырыш кеше. Үҙенең көсө менән өй һәм мунса эшләне. Атайымдың белгән һөнәрҙәре һанап бөткөһөҙ. Бар ергә лә өлгөрә, әсәйемә, туғандарыбыҙға, күршеләргә лә ярҙам итә. Берәй әйбер боҙолһа, тиҙ генә эшләп тә ҡуя. Беҙҙең ғаиләлә төп һүҙҙе атай әйтә. Һорауҙар килеп сыға икән, унан кәңәш һорайбыҙ. Атайыбыҙҙы яратабыҙ, иҫән-һау эшләп йөрөүен теләйбеҙ. Айнагөл ҠОЛБИРҘИНА, синыф уҡыусыһы. Белорет районы, Шығай мәктәбе.",Оҫта ҡуллы атайым,Конкурстар,650,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-13/o-ta-ully-atayym-4576794,2026-02-13T11:15:00+00:00
"Рәсәйҙең Милли суперйондоҙо бөтә Рәсәй онлайн таланттар конкурсының гран-при дипломы, Рәсәйҙең Милли матурлығы журналының онлайн версияһы тышлығында сығыу хоҡуғы, статуэтка һәм таҫма менән Фестивалдең иң оҙон сәсле ҡатнашыусыһы, резиденты Һәм Амбассадоры Азалина Сәйфуллина бүләкләнә, - тип яҙылған Национальная красота России төркөмөндә. - Беҙ илебеҙҙең шундай шәп ҡыҙҙары менән ғорурланабыҙ: Азалина музыка, бейеү менән мауыға, телевидениела эшләй, туған телен белә һәм уны камиллаштыра. Һиңә, Азалина, иң мөғжизәле асыштар һәм сағыу еңеүҙәр теләйбеҙ! - тигән матур теләктәр ҙә өҫтәлгән. Әйткәндәй, Азалина үҙенең шәхси сәхифәһендә беҙҙең журналыбыҙға мәғлүмәти ярҙамыбыҙ өсөн рәхмәт белдергән. Үҙеңә рәхмәт, Азалина, артабан да шундай шәп, уңған, тырыш ҡыҙ булып ҡал!",Азалина Сәйфуллина - Рәсәйҙең Милли суперйондоҙо!,Аңлатма,770,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-04/azalina-s-yfullina-r-s-y-e-milli-superyondo-o-4337884,2025-08-04T16:33:00+00:00
Махсус хәрби операция ветераны яңы вазифала эш башланы.,"Уңыштар һеҙгә, Азамат Фәнил улы!",Махсус хәрби операция,55,https://ye102.ru/articles/care/2025-12-25/u-yshtar-e-g-azamat-f-nil-uly-4521035,2025-12-25T16:00:49+00:00
"Табандарғакомпрессҡуйып ятыу – ҡан әйләнешен һәм дөйөм хәл торошон яҡшыртыу өсөн бынамын тигән сара. Бының өсөн биш тырнаҡ һарымһаҡ, бер ҙур булмаған һуған, 100-120 мл һыу, мамыҡ дискылар, үҙе йәбешеүсе бинт, тәбиғи туҡыманан ойоҡбаштар кәрәк буласаҡ. Әҙерләү: һуған менән һарымһаҡты ваҡ итеп турайбыҙ ҙа ҡайнап сыҡҡан һыуға һалып 3-5 минут бешерәбеҙ. Бүлмә температураһына тиклем һыуытҡас (20 минут тирәһе), мамыҡ дискыларҙы манып алып, табандың урта тирәһенә ҡуябыҙ, бинт менән нығытабыҙ һәм ойоҡбаш кейәбеҙ. Компресты иртән алып, аяҡтарҙы йылы һыу менән йыуып алабыҙ. Тәүге аҙнала көн аша ҡулланһаҡ, һуңынан компресты бер ай дауамында аҙнаһына бер тапҡыр эшләйбеҙ. Курсты өс-дүрт айға бер ҡабатларға мөмкин. Ҡулланыр алдынан тест эшләп ҡарау яҡшы – төнәтмәне әҙ генә ҡулығыҙға һөртөп ҡарағыҙ. Әгәр тире әсетә йә ҡысыта икән, тимәк, компресс һеҙгә ярамай. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Йоҡлар алдынан быны эшләһәгеҙ,Сәләмәтлек,966,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2026-01-12/yo-lar-aldynan-byny-eshl-ge-4534793,2026-01-12T19:15:00+00:00
"Силәбе өлкәһе башҡорттары төркөмөндә хәбәр ителеүенсә, киң билдәле спортсы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, депутат Эльбрус Ниғмәтуллин ҡаҙ өмәһендә ҡатнашҡан. - ""Ҡаҙ өмәһе"" йолаһының төп әһәмиәте - кешеләр менән аралашыу, быуындар әйләнешен нығытыу, - тигән ул. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",«Ҡаҙ өмәһе» быуындар бәйләнешен нығыта»,Яңылыҡтар,690,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-15/a-m-e-byuyndar-b-yl-neshen-ny-yta-3968401,2024-10-15T16:05:00+00:00
"Ҡыш Бабай 19 ноябрҙә Владивостоктан үҙенең поезына ултырып юлға сыҡҡайны, әле Өфөгә етеп килә, тип хәбәр итәләр.",Етеп килә.,Яңылыҡтар,112,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/etep-kil-4500814,2025-12-10T11:55:00+00:00
"Аҡыл эйәһенән: Дуҫлыҡтың нисә төрө була? тип һорағандар. -4 төрө була, - тигән ул. Ниндәй төрҙәре, тиһегеҙме? -Ризыҡ кеүек дуҫтар була – уларға көн һайын мохтажлыҡ кисерәһең. Дарыу кеүек дуҫтар була – уларҙы үҙеңә ҡыйын булған саҡтарҙа эҙләйһең. Сир кеүек дуҫтар була – улар һине үҙҙәре эҙләп таба. Шул уҡ ваҡытта һауа кеүек дуҫтар була – улар күренмәй, ләкин улар һәр ваҡыт һинең менән, - тигән аҡыл эйәһе. Килешәһегеҙҙер? ..",Дуҫлыҡ нисә төрлө була?,Йәмғиәт,426,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-24/du-ly-nis-t-rl-bula-4589884,2026-02-24T11:50:00+00:00
"Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы Башҡортостан Республикаһында 2014 йылдан тормошҡа ашырыла. Төп маҡсат – республика бюджеты субсидиялары иҫәбенә төҙөкләндереү һәм йәмәғәт инфраструктураһын үҫтереү буйынса мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеү. Унда ҡатнашырға теләгәндәр һаны йылдан-йыл арта, сөнки программа – йылдар буйы ҡул етмәгән проблемаларҙы хәл итеүҙең ышаныслы юлы ул. Әбйәлил районының Амангилде ауыл биләмәһе хакимиәте Башҡортостан Республикаһында тормошҡа ашырылған Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында 2014 йылдан әүҙем ҡатнаша. Был проект бик отошло һәм уның үҙенсәлеге шунда: ниндәйҙер проблеманы хәл итеүҙә кешеләр үҙҙәре башланғыс күрһәтә һәм урындағы хакимиәт, эшҡыуарҙар менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. – Йыйылыштар үткәреп, инициативалы төркөм булдырҙыҡ. Ауыл халҡы, мәктәп балалары, ата-әсәләр, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм башҡалар ҙур теләк менән еңеүгә өмөтләнеп был сараға бәйле эштәрҙә әүҙем ҡатнаша, –  ти Амангилде ауыл хакимиәте башлығы Ринат Сафиуллин. Әйткәндәй, был проект бик күп көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итергә, мәҫәлән, Ҡаҙмаш, Амангилде, Рысҡужа ауылдарында урамдарҙы яҡтыртырға, зыярат ҡоймаларын яңыртырға, Әбделғәзе ауылында клубты ремонтларға, Үтәгән башланғыс мәктәбенең ишек, тәҙрәләрен алмаштырырға булышлыҡ итте. Быйыл иғлан ителгән конкурста Амангилде ауылы халҡы ҡатнашырға теләк белдерҙе. Улар район инфраструктураһын яҡшыртыу маҡсатында Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында ҡатнашыу өсөн ғариза биргән. Проекттары еңеп яулап, ауыл урамдарында электр уттары ҡабыныуына ышаныс белдерәләр. Бөгөнгә проект-смета документтары әҙер, проекттың тәүге яҡынса хаҡы асыҡланған. Әле, конкурста еңеп сыҡһалар, ауыл халҡының, бағыусыларҙың, ауыл биләмәһе хакимиәтенең проектты тормошҡа ашырыу өсөн сығымдарҙы барлау, экономия барлыҡҡа килһә, уны нимәгә тотоносаҡтары тураһында ҡарар ҡабул итеү менән мәшғүлдәр. Амангилде ауылы халҡы, был проектта әүҙем ҡатнашып, аҡсалата һәм матди  сығымдарҙы бергәләшеп күтәрешеп,  еңеп сығыр, тип ышанабыҙ. – Артабан да бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ, ил-йорт имен булһын! Ошондай мәртәбәле конкурстарҙа ихлас ҡатнашып, еңеп, киҫкен торған мәсьәләләрҙе хәл итеп, халыҡ мәнфәғәтенә тырышып эшләргә яҙһын, – ти кешеләр.",Ауылды бергәләшеп матурлайҙар,Йәмғиәт,2221,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-09/yyldar-buyy-ul-etm-g-n-problemalar-y-h-l-it-4570335,2026-02-09T12:20:00+00:00
"Башкортстан мөфтие Айнур БиргалинфикерләрКичә, 27 июльдә Уфаның Мостай Кәрим урамы, 31 йортында иртүк янгын чыккан. 200 дүрткел метр мәйдандагы янгынны иртәнге 7:48 сәгатькә сүндергәннәр. Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе, республика мөфтие Айнур Биргалинянгынны ""ут төртү нәтиәсе булырга мөмкин"" диде, дип иткерә РБК. Янгынның якында урнашкан мәдрәсәгә – Мәрьям Солтанова исемендәге ислам көллиятенә күчү куркынычы булган. Янгыннан зыян күргән бина көллият биналары белән бер ишек алдында, янәшәдә урнашкан. Биргалин әйтүенчә, бу хәл килеп чыгар алдыннан гына, 27 июль көнне иртә таңнан ташландык бинага билгесез зат кергән, бераздан ул чыккан һәм качкан. ""Мәчетнең видео камералары төшергән видео бар: бер кешенең бу бинага керүе күренә, ә ул киткәч янгын чыккан. Бу кеше ут төрткән булырга мөмкин. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының мәгълүматларны ачыклаучылары (дознаватель) безгә нәрсә булганын әйтер"", дигән БиргалинМинистрлыкта РБК-га әйтүләренчә, чынлап та ут төртү фаразы да карала. Мөфти мәдрәсә янында буш торган бинаны үз вакытында Башкортстан диния нәзарәтенә тапшырмаулары яки арендага бирмәүләре өчен Уфа хакимиятләрен дә гаепли. Биргалин әйтүенчә, болай эшләгәндә чит кешеләр кереп йөри алмас иде. ""Бу биналар буш тора, шәһәр балансында. Без көллият буларак биналарны безгә бирүне сораган идек. Бу хакта берничә тапкыр мөрәәгать итсәк тә, уңай авап алмадык"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз","Башкортстан мөфтие Мәрьям Солтанова мәдрәсәсе янында чыккан янгынны ""ут төртү"" дип атады",Яңылыҡтар,1493,https://www.azatliq.org/a/32523781.html,2023-07-28T06:23:46+00:00
"Китап Байрамы йәрминкәһенең өсөнсө көнө Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә тап килгәс, балалар өсөн бик күп саралар ойошторола. Ул Киләсәк тураһында һүҙ тигән девиз менән  дауам итә.",Китап Байрамы йәрминкәһендә – балаларға арналған саралар,Яңылыҡтар,180,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/kitap-bayramy-y-rmink-end-balalar-a-arnal-an-saralar-4259301,2025-06-01T12:35:00+00:00
"Динебеҙ бурысҡа биреүҙе хуплай, был сөннәт һанала. Шул уҡ ваҡытта, сәбәбенә ҡарап, бурыс та ваджиб, мәкрух һәм харамға бүленә. Мәҫәлән, кешенең ғүмерен һаҡлап ҡалыу өсөн, операция эшләтергә аҡса биреү ваджиб һанала. Хәлеңдән килһә, мотлаҡ түләргә тейешһең, тимәк. Кемдеңдер хәлен еңеләйтһәң, Аллаһ һинең дә хәлеңде еңеләйтә, Яуап көнө ҡурҡынысынан һаҡлай. Ваҡытында бирә алмаған кешенең бурысын кисектереп торһаң, йә ғәфү итһәң, миһырбанлыҡ күрһәтһәң, Аллаһтың мәрхәмәтенә өлгәшәһең. Әгәр ҙә аҡсаны арлы-бирлегә туҙҙырыр өсөн һорап торалар икән, был – мәкрух ғәмәл, бурысҡа  бирмәү  хәйерле. Ә иҫерткес эсемлек алыр йәки отошло уйын өсөн һорап торһалар, был осраҡта бирмәү хәйерле, сөнки харамы көслө. Шулай уҡ аҡсаны «процентҡа» биреү ярамай! Йәғни байығыу өсөн арттырып түләтеү гонаһ һанала. Динебеҙҙә бурысҡа биреүҙең үҙ ҡағиҙәләре бар, Ҡөрьәндә был хаҡта «Әл-Бәҡарә» сүрәһендә түбәндәгеләр бәйән ителә: «282. Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Әгәр билдәле ваҡытҡа ҡәҙәр бер-берегеҙҙән бурыс алһағыҙ, уны яҙып ҡуйығыҙ. Һәм арағыҙҙан берәй яҙыусы ғәҙел итеп яҙһын. Яҙыусы Аллаһ өйрәткәнсә яҙыуҙан ҡарышмаһын, ул яҙһын, ә өҫтөндә йөкләмә булған кеше әйтеп торһон, Раббыһы Аллаһтан ҡурҡһын, унда бер нәмә лә кәметмәһен. Әгәр өҫтөндә йөкләмә булған кеше зәғиф аҡыллы йәки көсһөҙ булһа, йәки үҙе әйтеп яҙҙыра алмаһа, уның яҡыны ғәҙел итеп әйтеп яҙҙырһын. Шаһит итеп арағыҙҙан ике ирҙе алығыҙ. Әгәр ике ир булмаһа, бер ир һәм шаһит булыуҙарына үҙегеҙ риза булған ике ҡатын алығыҙ, уларҙың береһе яңылышһа, икенсеһе иҫенә төшөрһөн өсөн. Саҡырылған ваҡытта шаһиттар ҡарышмаһын; бурыстың бәләкәйен дә, ҙурын да билдәле ваҡытҡа ҡәҙәр яҙыуҙан ялҡмаһындар. Был Аллаһ ҡаршыһында ғәҙелерәк, шаһитлыҡ өсөн тоғрораҡ һәм һеҙгә шикләнмәҫ өсөн яҡыныраҡ. Әгәр был һеҙ үҙ-ара йөрөтә торған ҡул аҡсаһына һатыу итеү генә булһа инде – ул саҡта яҙышмаһағыҙ ҙа гонаһ юҡ. Үҙ-ара һүҙ ҡуйышҡанда шаһиттар булдырығыҙ. Шаһитҡа ла, яҙыусыға ла зарар килтерелмәҫкә тейеш: әгәр быны эшләһәгеҙ, был – һеҙҙәге боҙоҡлоҡ. Аллаһтан ҡурҡығыҙ; Аллаһ һеҙҙе өйрәтә, Аллаһ һәр нәмәне белә! 283. Әгәр юлда булһағыҙ һәм яҙыусы тапмаһағыҙ, рәһендәр алына. Һеҙҙән кем дә булһа икенсе берәүгә ышанһа, ышанған кеше аманатын ҡайтарһын һәм үҙ Раббыһынан ҡурҡһын. Шаһитлығығыҙҙы йәшермәгеҙ, әгәр берәү йәшерһә, ул  – күңеле гонаһлы йән, ә Аллаһ – һеҙ эшләгәнде белеүсе! » – тиелгән. Артабан: «Аллаһҡа, Аллаһ уны күп тапҡыр арттырһын өсөн, кем яҡшы бурыс бирер? Аллаһ тормошто тар ҙа итер, киң дә итер һәм һеҙ Уға ҡайтарылырһығыҙ! » (2:245). Ошондай хәҙис бар: «Әгәр бер кеше үҙенә бурыслы булған кешегә ваҡыт бирһә, һәр көндө шул аҡсаһы ҡәҙәр саҙаҡа ҡылғандың сауабын алыр. Әгәр вәғәҙә көнө еткәс, йәнә ваҡыт бирһә, һәр көн өсөн шул аҡса ҡәҙәр ике өлөш саҙаҡа ҡылғандың сауабын алыр» (Әхмәд, Ибн Мәджәһ). Тимәк, мосолман кешеһе берәүгә күпмелер һум аҡса биреп тора икән, уға көн дә ошо хаҡ кимәлендә сауап яҙыла бара. Һөйләшелгән көнө килеп етеп тә, бурысты ҡайтармаһалар, кисектерһәләр, сабыр иткән мосолманға был хаҡтың сауабы икеләтә арттырыла. Мәҫәлән, 100 һум аҡса биреп торған икән, ҡайтарып бирергә тейешле көнгә тиклем көн дә уға 100 сауап яҙыла бара, ә ул көндән һуң 200 сауап яҙыла башлай. Тормошта төрлө хәл була, ҡайһы берәүҙәр кемдәндер бурысҡа аҡса йә әйбер алып торорға мәжбүр. Әммә мосолман кешеһе бурысҡа алырға тырышмаҫҡа тейеш. Үҙенең ҡул аҫтында булған мөлкәте менән ҡулланырға һәм һис йәшәрлек мөмкинлеге ҡалмағанда ғына, һуңғы сиктә генә бурысҡа аҡса йәки башҡа нәмә һорай ала. Шул уҡ ваҡытта бурысты һөйләшелгән көнгә кире ҡайтарып бирергә ихлас ниәтләнергә кәрәк, сөнки был ғәмәлендә уға Аллаһ ярҙам итәсәк. Әгәр кире ҡайтарып бирергә уйы булмаһа, гонаһҡа батасаҡ һәм Аллаһ уны юҡҡа сығарасаҡ. Икенсе хәҙистән билдәле булыуынса: «Кем дә кем кире ҡайтарырға уйламай бурысҡа ала икән, Аллаһтың ҡаршыһына бур булараҡ килеп баҫасаҡ» (Ибн Мәджәһ). Шулай уҡ бурыслы кеше аҡса сығымдары талап иткән сауаплы эштәрҙе башҡара алмай, мәҫәлән, хәйер-саҙаҡа бирә, хажға бара алмай. «Ғаилә ағзалары мохтажлыҡ кисергән бурыслының хәйере ҡабул булмаҫ», – тигән пәйғәмбәребеҙ. Бурысын түләй алып та, түләмәй, һуҙып йөрөгән кешегә көн дә залим (притяснитель) гонаһы яҙыла бара (Ат-Табарани). Бурыс алған ваҡытта шул хаҡ кимәлендә ниндәйҙер әйбер (залог) ҡалдырырға рөхсәт ителә. Был осраҡта икеһенең дә күңеле тыныс буласаҡ. Әгәр ҙә кеше бурысын ваҡытында ҡайтара алмай икән, ҡалдырған әйбере уның хаҡын ҡаплай һәм гонаһ булмай. Хәҙистәрҙән билдәле булыуынса, пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһис-сәләм бер йәһүдтән бурысҡа аҡса алғанында, уға тимер күлдәген (кольчугаһын) ҡалдырып торған. Шуны әйтер кәрәк: бурыс-тарын ваҡытында биреп өлгөрмәй, әхирәткә күскән осраҡтар ҙа була. Раббыбыҙ беҙгә бар гонаһтарҙы ғәфү итә, тик бурысты ғына ғәфү итмәй. Хатта шәһит булып үлгәндәрҙең бөтә гонаһтары ғәфү ителгән хәлдә лә, бурыс-тары ғәфү ителмәй, йәне ошо бурысына бәйле ҡала, туғандары уның бурысын түләгәнсегә ҡәҙәр. Шуға кемдер мәрхүм булһа: «Уның бурыстары бар инеме? » – тип һорайҙар һәм туғандарына бурыстарын таратып бирергә ҡушалар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бурыстан һаҡланайыҡ!,Дин,5113,https://bashkizi.ru/articles/alla-b-r-k-te/2024-12-16/burystan-a-lanayy-4055210,2024-12-16T20:29:00+00:00
Һайрандан яуға киткәндәрҙең алтыһы 112-се Башҡорт кавалерия дивизия составында һуғышҡан. Ошо алтауҙың ейәндәре Һайранда ҡаһарман олаталары иҫтәлегенә мемориал төҙөгән һәм тантаналы шарттарҙа асҡан. Сығанаҡ: БСТ яңылыҡтары.,ҠАҺАРМАНДАР ХӘТЕРҘӘ,Еңеү,222,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-09/a-armandar-h-ter-4228799,2025-05-09T10:15:00+00:00
"""Рәхәттә"" — Өфөнөң ""Ҡашҡаҙан"" паркында мунса мәҙәниәтенә арналған иң ҙур ваҡиғаларҙың береһе. Программала - мәҙәни, спорт саралары, эшлекле осрашыуҙар, фитнес-күнекмәләр, оҫталыҡ дәрестәре, шоу, Рәсәйҙең алдынғы пармастерҙарынан коллектив парлашыуҙар, релаксацион практикалар һәм массаж зоналары, һыу күңел асыуҙары, дискотека, гастрофестиваль һәм башҡалар. Күңел асыу компонентынан тыш, форум бизнесты үҫтереүгә, һаулыҡты нығытыуға һәм социаль ярҙамға йүнәлтелгән. Ул Башҡортостан хөкүмәте булышлығында ойошторола. Ике көн дауамында бай программа буласаҡ, һәр йәш өсөн ҡыҙыҡлы урын табыласаҡ.",Һеҙ ҙә мотлаҡ килегеҙ!,Йәмғиәт,593,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-22/e-motla-kilege-4322709,2025-07-22T22:36:00+00:00
"— Вәлит ағай, көлгәнде бөтә кеше лә яратамы? — Кем яратмаһын инде! Ә бына үҙенә төртөлһә, ай-һай, ҡайһы берҙәренең ене ҡабара. Шулай республикабыҙҙағы данлыҡлы шифаханала аҡса тураһында интермедия ҡуйҙыҡ. Унда: Аҡса кешене боҙа, ул начальниктар, түрәләр кеҫәһендә генә булырға тейеш. Хөкүмәтебеҙ беҙҙең кеүек фәҡирҙәр тураһында ҙур хәстәрлек күрә. Беҙ боҙолмаһын тип, аҡсаны әҙ-әҙләп кенә тарата, — тигән һүҙҙәр бар ине. Шул концертта ултырған шифахана етәкселегенә лә, ял итергә килгән түрә-ҡараға ла оҡшамаған бит, сөнки, үҙегеҙ беләһегеҙ, бөгөн шифаханаларҙа кем теттерә — әлеге лә баяғы майына сыҙамаған, аҡсаһын ҡайҙа ҡуйырға белмәгән түрәләр. Ә ябай халыҡҡа ял итеү мәңге бойомға ашмаҫ хыял булып ҡала. Бер уйлаһаң, был беҙҙең өсөн ҡыуаныс ҡына. Тимәк, көлкө уғы сәпкә төҙ барып тейгән. — Һеҙ тормошта ла шулай этлекле кешеме? — Юҡ, хатта етди тип әйтергә лә була. Әйткәндәй, яңыраҡ ҡыҙыҡ хәл булды әле. Өфө урамында оло ғына ағай осраны ла: Һаумы, Ҡыҙыҡ ҡустым, ниңә улай бик моңһоу тораһың? — ти. Үҙем дә аңғармаҫтан: Мин Ҡыҙыҡ түгел бит ул, — тинем дә ҡуйҙым. Ағай миңә тишә яҙып ҡарап торҙо ла: Был тиклем дә Ҡыҙыҡҡа оҡшар кеше булыр икән, — тип ғәжәпләнде. Мужет, туғаныһыңдыр? — тип төпсөнә. Юҡ, туғаны ла түгелмен, — тим. Шунан теге кешекәй Ҡыҙыҡты маҡтай башламаһынмы: Бигерәк шәп уйнай, шундайын да әртис булыр икән… Мин шулай-шулай тип баш һелккән булам. Үҙеңде маҡтағанды ишетеү бигерәк ҡыҙыҡ икән. — Һеҙ бигерәк тә милиционерҙарҙан ныҡ көләһегеҙ. Берәй ҡараңғы мөйөштә осратып, дөмбәҫләп китерҙәр, тип шөрләмәйһегеҙме? — Юҡсы! Үҙҙәрен ныҡ бешһәм дә, юморҙы харап ныҡ аңлай улар. Күптән түгел тыуған яҡҡа ҡайтып барам. Машинаға ултырһам, әкрен генә бара белмәйем бит инде, осам ғына. Мәләүезгә еттем тигәндә, юл сатында бер сержант аҡлы-ҡаралы таяғын болғап торасы. Выжлатып килеп туҡтаған ыңғайға, тәҙрә аша тегенең: Опять булманы инде, — тигән тауышы ишетелде. Нимә булманы? — тип һорайым. Гаишниктың ауыҙы йырылды: Ағай, самолет кеүек осоп киләһегеҙ бит, әммә һеҙҙең кеүек дәү артистарға штраф сәпәп булмай. Шулай ҙа ун һум булһа ла аҡса ҡалдырып китегеҙ инде. Әтеү ҡул арты китә, шунан көнө буйы бушҡа һерәйеп торасаҡбыҙ. Беҙҙән дә бит эш талап итәләр. — Ауыл тигәндән, тыумышығыҙ менән Ейәнсуранан бит әле һеҙ? — Эйе, Яныбай тигән ауылда тыуып үҫтем. — Моғайын, әртис булам, тип хыялланғанһығыҙҙыр. — Юҡсы, ике ятып бер төшкә инмәне. Һигеҙенсенән һуң Иҙелбәк ауылына уҡырға килдем. Беҙгә, шыр башҡортса уҡып килгән балаларға, ҡапыл урыҫсаға күсеү яман ауыр булды. Уҡытыусылар бытыр-бытыр әллә нимә һөйләй – аңлап та бөтмәйбеҙ. Шулай ҙа әҙәбиәтте яраттым, филфакка барырмын тиеберәк уйлай инем. Завуч Нина Егоровна, был ниәтемде ишеткәс: Һин наҙанды, кил инде беҙгә тип, ҡолас йәйеп көтөп торалар, ти. Ана, Стәрлегә мәҙәниәт техникумына бар, баянсығамы, гармунсығамы алырҙар әле, — тине. — Гармун менән баянда уйнай инегеҙме ни? — Әлбиттә! — Шунан? — Килдем Стәрлегә! Техникумдың ҡабул итеү комиссияһында ултырған Зөфәр тигән ағай аттестатымды асып ҡарау менән, телен сартлатып: Бигерәк яҡшы уҡығанһың бит, бындай билдәләр менән оркестр бүлегенә имтихан биреп тә торма, унда бер урынға — биш кеше. Ана, театр бүлегендә егеттәр әҙ, шунда бар, тине. — Уйламағанда театр бүлегенә барып индегеҙ инде. — Индем тип әйтеү генә анһат. Ул саҡтарҙы уйлаһам, тәнем әле лә земберҙәп китә. Тәүҙәрәк актер оҫталығынан бер нәмә лә килеп сыҡмай бит, хет шартла, хет үл. Уҡытыусым: Бездарь, бар ҡайтып кит, һинән булмаҫ, — тип ашап алып бара. Бөтәһен күтәрә һуғып ҡына ҡайтып китер инем дә, әҙәмдән оят. Шулай этләнә, яфалана торғас, Яңы йылдан һуң асылып киттем бит, әй. Хәҙер уҡытыусым мине маҡтап бөтә алмай, башҡаларға, ана, Вәлиттән өлгө алығыҙ, тип ҡуя. — Шулай ҙа була икән. — Була икән шул. Икенсе курста Салауат драма театры Хәй Фәхриевтең Онота алмаһаң, нишләрһең? спектаклен ҡуйырға булғас, бер оло ғына артист ауырып киткән. Беҙгә кеше эҙләп килгәндәр. Булдыра алһа, Илембәтов кенә булдырыр, тип мине тәҡдим иткәндәр. Шулай итеп, егерме йәштә етмеш йәшлек ҡартты уйнап, барыһын шаҡ ҡатырҙым. Трагик образ ине. Тамашасыларҙың илап ултырғаны бөгөнгөләй күҙ алдында. Китте дан күтәрелеп. Бөтәһе лә маҡтай. Гәзиттәргә яҙалар. Шунан һуң мине театрҙан ебәрмәне лә ҡуйҙылар, ситтән тороп уҡыу бүлегенә күстем. — Ә филармонияға нисек килеп сыҡтығыҙ? — Шәп кеше булғас ни, бер ваҡыт үҙемдән дә һорап тормай, һинең урының нәҡ ошонда тип алып килделәр. — Ә-ә-ә, ғаиләгеҙ тураһында һорарға онотоп торам да. Ҡатынығыҙ кем, ҡайҙа эшләй? — Ҡатыным — Фәриҙә, филармонияла костюмерша булып эшләне. — Балаларығыҙ хаҡында ла белге килә. — Вилнур исемле улыбыҙ бар. — Рәхмәт, Ҡыҙыҡ ағай, шулай һәр ваҡыт көлөп, кешене көлдөрөп йәшәгеҙ!",Ҡыҙыҡ донъяһы,Мәҙәниәт,4631,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-10-15/y-y-don-ya-y-3967419,2024-10-15T08:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТорак йортларда зур янгыннар чыкты, халык эвакуацияләнде.21 декабрь иртәсендә Казанга дроннар һөүм итте. Нәтиәдә күпкатлы торак йортларда янгын чыкты, халыкның бер өлеше эвакуацияләнде, зыян күрүчеләр турында әлегә расланган хәбәрләр юк. Татарстан хакимияте Казанга барлыгы 8 дрон һөүме булган дип белдерде. ""Аларның берсе сәнәгать ширкәтенә очкан, берсе елга өстендә үк бәреп төшерелгән, алтысы — торак йортларга һөүм иткән. Сәнәгать ширкәте хезмәткәрләре ышыклану урынына эвакуацияләнгән"", диелә. Ике дрон 37 катлы ""Лазурные берега"" торак комплексына бәрелгән (ул Альберт Камалиев проспектында урнашкан). Казанга һөүм иткән шушы дронда 50 кг авырлыкка кадәр ярчыклы-фугаслы шартлаткыч әсбап булган, дип яза кайбер ирле Телеграм-каналлар. Алар -2 прототибы буенча эшләнгән. Дронның очыш ераклыгы — 1000 км. Беренче дрон иртәнге сәгать 8 тирәсендә Взлётная һәм Патрис Лумумба урамнары чатындагы 37 катлы ""Лазурные небеса"" элит торак комплексына бәрелгән. Дрон 30 нчы кат тирәсенә туры килгән. Бу вакытта фатирда беркем дә булмаган диелә. Соңрак — 40 минуттан соң шул ук торак йортына икенче дрон килеп бәрелгән. Янгын чыккан. Барлык кешеләрне баскычлар буенча эвакуацияләгәннәр, биек йорттагы лифтларны япканнар. Тагын бер дрон ""Манһэттен"" торак комплексына эләккән (ул Оренбур трактында урнашкан). Клара Цеткин урамындагы йортка исә бәреп төшерелгән дрон калдыклары килеп төшкән диелә. Шәһәрдә исә сирена тавышлары ишетелгән. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов һәм башка итәкчеләр дрон һөүмнәре булган — ""Лазурные берега"" торак комплексы урынына килгән. Биредә штаб оештырылган. Биредә яшәүчеләргә тынычлык сакларга, сирена тавышы ишетелү белән киенеп, беренче катларга һәм подвалларга төшәргә чакырганнар. Шәһәргә һөүм белән бәйле рәвештә мондый сиреналар инде яңгырады. Русия саклану министрлыгы иртәнге 7:50 сәгатьтә Татарстан ирлегендә дрон бәреп төшерүе турындахәбәр итте. Шуңа охшаш бәреп төшерүне балыкчылар видеогатөшерергә өлгергән. Казанның Совет районы мәктәпләрендә укучыларны эвакуацияләгәннәр. Алар подвалларга төшеп яшеренгән. Шәһәрдә халыкның бер өлеше Казан метросы станциясенә эвакуацияләнгән, дипхәбәр итә Телеграм-каналлар. Казан халыкара һава аланында очышлар өчен вакытлыча чикләүләр кертелгән. Зыян күрүчеләр турында рәсми мәгълүмат юк. Кайбер Телеграм-каналлар өч кеше әрәхәтләнгән дипяза. Шәһәр мэры Илсур Метшин эвакуацияләнгән кешеләргә бөтен тиешле ярдәмне күрсәтергә, аларны ылы әйберләр белән тәэмин итәргә кушкан. Русия саклану министрлыгыхәбәренә караганда, Казанга һөүм иткән дроннар ""өч дулкында һәм төрле юнәлешләрдән"" кулланылган. Һөүм иртәнге 7:40 тан 9:20 гә кадәр дәвам иткән. Өч очкычны ПВО юк иткән, тагын өч дрон — Радиоэлектрон көрәш (РЭБ) чаралары белән бастырылган, диелә рәсми хәбәрдә. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов кушуы белән Казанда шимбә һәм якшәмбе барлык массакүләм чаралар үткәрелмәячәк. Бу ""иминлекне тәэмин итү максатыннан"" кабул ителгән чара диелә. Шулай ук, Миңнеханов дрон һөүмнәренә карата үз фикерен белдерде. Татарстанга элек ясалган һөүмнәр сәнәгать оешмаларына юнәлтелгән булса, ""хәзер - дошман тыныч халыкка, иртән, турыдан-туры аларның өйләренә һөүм итә"", дипяздыул. ""Иң мөһиме – паникага бирелмәскә. Хөкүмәткә халыкка эвакуация урыннары турында вакытында хәбәр итү бурычы куелды, диде Миңнеханов. Ул каза урынында оператив штаб эшләвен әйтте. Халык эвакуацияләнгән, вакытлыча урнашу һәм кайнар ризык белән тәэмин итү урыннары оештырылган диде Татарстан президенты. Моңарчы дроннар Татарстанга 5 тапкыр һөүм иткән иде. Иң беренче шундый һөүм 2 апрельдә булды: ул вакытта дроннар Алабуга белән Түбән Камадагы сәнәгать оешмаларынаочып килде, шулай ук, Алабугадагы тулай-торакка һөүм итте. Ул вакытта 14 кеше яраланган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанга дрон һөүме ясалды,Татарстан,3768,https://www.azatliq.org/a/kazanga-dronnar-hojum-itte/33248075.html,2024-12-21T08:13:14+03:00
"Ҡалалағы күршеләр бер-береһе менән артыҡ аралашмай. Һирәк кенә улар яҡын кешеләргә әүерелеп китә. Танышым Мәликә апай ире Рифат  менән баш ҡалаға күсеп барғас, күршеләрендә йәшәгән Рәйлә һәм  Сәлим ағай  менән туғандарса аралашып китте. Шатлыҡлыҡтары ла, ҡыйынлыҡтары ла бергә булды уларҙың.  Ололарҙың Ныҡ яҡын әхирәтең булмаһын тип киҫәтеүҙәренә алдан уҡ иғтибар итергә кәрәк булған икән тип, үкенесле  тормош юлы тураһында һөйләгәйне Мәликә апай. – Минең өсөн Рәйлә яҡын туғаным һымаҡ булды. Бөтә серҙәремде түкмәй-сәсмәй һөйләй торғаным, хатта уның кәңәштәрен тота инем. Ул һәр ваҡыт минең иремә һоҡланып йәшәне.  Уға һоҡланмау мөмкин дә түгел. Эшкә оҫта, нимәгә тотонһа, шул ҡулынан килә. Ҙур вазифа биләгәс, хеҙмәт хаҡы ла ҙур, тиненә тиклем миңә алып ҡайтып бирә. Ҡул күтәреү түгел, ҡаты итеп өндәшкәнен дә ишетмәнем. Рәйләнең ире киреһенсә, эсергә яратты, эшкә ялҡаулығы ла булды, тиҙ генә ҡыҙып барыуы арҡаһында ҡатынына ла йыш ҡына эләктереп ала торғайны. Оҙаҡ йәшәй алманылар. Аҡса алған көндө иптәштәре менән эсеп, ҡайтышлай урамда  иҫерек  кешеләр менән эләгешеп фажиғәле рәүештә үлеп ҡалды. Рәйләгә ауыр мәлдәрендә терәк булдыҡ. Һуңынан да аралашып йәшәнек. Фатирында кран боҙолһа, йә башҡа мәшәҡәте килеп сыҡһа, ирем һәр ваҡыт ярҙам итте. Рәйлә беҙгә  кергән һайын ауыҙ һыуын ҡоротоп иремде маҡтаны. Үҙем ҡорораҡ холоҡло булғанғамы, иремә Рәйләнең йылы һүҙҙәре оҡшай ине. Йылмайып, әллә кем булып, иреп китә торғайны. Аш-һыуға оҫта Рәйлә тәмле ризыҡ бешерһә, беҙгә лә өлөш индерә. Иремдең маҡтай-маҡтай уның тәмле ризыҡтары менән һыйланғаны күңелемә оҡшамаһа ла бер ҡасан да өндәшмәнем. Кешене юҡҡа ҡыйырһытҡым килмәне. Ҡайһы саҡта үтә лә көсләп үҙе килтергән ризыҡты миңә ашатырға тырышыуына ғына шикләнеп  ҡарай инем. Ә бер көндө эшкә китергә сыҡҡанда фатир ишеге төбөндә өйөлөп ятҡан тупраҡты күргәс, бөтөнләй ғәжәп иттем. Был турала барғас та, хеҙмәттәштәремә һөйләп бирҙем. Улар араһындағы оло йәштәге бер апай сихыр-фәлән булмаһын, һаҡ бул тип әйтеүе күңелдәге шигемде тағы ла арттырҙы. Рәйлә тураһында насар уйлағым килмәй, ләкин уны күңелем ҡабул итмәй башланы. Улар ирем менән һөйләшә башлаһа һүҙҙәре бөтмәй, бер-береһенән айырыла алмайҙар. Араларында йылылыҡ тойҙом, күңелемдә тынғы юғалды. Бер мәлде һаулығым ныҡ ҡаҡшап китте. Элек сиргә бирешмәһәм, хәҙер дауахана юлынан ҡайтмай башланым.  Тикшереүҙәр һөҙөмтәһендә  бөйөрҙә яман шеш барлығы асыҡланды.  Һуңғы йылдарҙа һаулығымды тикшертмәй йөрөүем арҡаһында ошо сиргә дусар булдыммы, әллә Рәйләнең берәй этлегеме, шул йәнемә тынғылыҡ бирмәй. Ирем менән Рәйләгә ҡарайым да уларҙың минең был донъянан китеремде көтөп йөрөгәнен бөтә йөрәгем менән тоям. Туғаным, мин оҙаҡ йәшәмәм. Был сер мин үлгәс асылыр. Иғтибар итерһең әле, мин был донъянан киткәс, улар ҡауышырҙармы икән? – тип һағышлы ҡарашын миңә төбәне Мәликә апай. Ысынлап та, Мәликә апай оҙаҡ торманы. Ҡырҡын уҡытыуға, ире менән теге ҡатындың бергә йәшәй башлауҙары тураһында ишеттем. Теге саҡ һөйләшкән иҫкә төшкәс, күңелгә нисектер ауыр булып китте. Һуңынан байтаҡ ҡына йылдар улар тураһында ҡыҙыҡһынманым. Яңыраҡ Рифат ағайҙың ҡаты инсульт кисереүе, түшәккә ятыуы тураһында ишеттем. Аҡсаһы булмаған, ҡулынан хәҙер эш килмәгән, үҙе кеше көнлө булған ирҙе ҡатыны Рәйлә  ҡарттар йортона илтеп тапшырған. Тормоштоң шулай аяуһыҙ булыуыңа иҫең китер. Автор фотоһы.",Сихырланылар тигән уй башынан сыҡманы,Әҙәбиәт,3294,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-17/sihyrlanylar-tig-n-uy-bashynan-sy-many-4582332,2026-02-17T19:35:00+00:00
"Татар итимагый үзәге конференциясе. Архив фотосыМөрәәгать Русия Федерациясе халыклары вәкилләре исеменнән Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов, Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәмәтшин, Русия прокуроры Игорь Красновкаязылган. ""Татарстан прокуроры Илдус Нәфыйковның Бөтендөнья Татар Итимагый Үзәген экстремистик оешма дип тану һәм аны бетерүне сорап Татарстан Республикасы Югары мәхкәмәсенә мөрәәгате Русия Федерациясе халыклары вәкилләрендә ачу хисе уята"", диелә хатта. Авторлар фикеренчә, прокурор дәгъвасында искә алынган ТИҮнең ""Татар телен сакларга"" дигән мөрәәгатендә бернинди дә конституциягә каршы чакырулар юк. ""ТИҮ, киресенчә, Татарстанда икенче дәүләт телен куллануны киңәйтер өчен, диалогка чакыра"", дип саный алар. Хатта әйтелгәнчә, Татарстан прокуратурасының милли сәясәткә, хакимият гамәлләренә карата тәнкыйтьтә, туган телне якларга омтылуда экстремизм чагылышларын табуы көлке, ә гаепләүчеләрнең халыкара актларга сылтануы нигезсез күренә. Прокуратура шикаятенә беркетелгән психологик-лингвистик, сәяси һәм хокукый экспертизаны хат авторлары тискәре бәяли. ""Гомумән алганда, экспертиза фактлардан түгел, ә негатив фаразлардан төзелгән. Экспертизаны башкаручы ""МСК-Эксперт"" оешмасы сайтындагы исемлектә мондый экспертиза төрләре булмау сәбәпле, экспертларның объективлыгышикле"", ди алар. Авторлар прокуратурага ТИҮнең Русия халыкларының күп кенә вәкилләре белән берлектә экология, телләрне саклау, мәдәният, хокукларны яклау өлкәләрендәге эшчәнлеге белән танышырга киңәш итә. Татарстан прокуратурасының Бөтентатар итимагый үзәген (ТИҮ) экстремистик дип тануны сорап язган шикаятен Татарстан Югары мәхкәмәсе 24 февральдәкараячак.2020 ел Хәтер көне чарасы алдыннан милли хәрәкәт вәкилләрен эзәрлекләү очраклары белән истә калачак. Активистлар Наил Нәбиуллин, Фәрит Зәкиев, язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмовагапрокуратура кисәтү ясады. Хәтер көненең узу-узмавы да ахыргача билгеле булмады. 2019 елгы Хәтер көне өчен дә активистларга штрафлар салынды, мәбүри эш сәгатьләре билгеләнде.",Мәскәү татарлары Татар итимагый үзәген яклап имза ыя башлаган,Яңылыҡтар,2000,https://www.azatliq.org/a/31068575.html,2021-01-26T00:42:00+00:00
"Алан МарзаевфикерләрПрокурор Башкортстанның элекке премьер-министры Алан Марзаевка 14 ел төрмә һәм 560 млн сум штраф сорады. Тикшерү мәгълүматынча, Алан Марзаев арадашчы аша бер бизнесменнан ришвәт буларак 37 млн сум алган. Моның өчен бизнесмынга юллар төзекләндерү контракты бирелгән. Әлеге хәл 2023 елның декабреннән 2024 елның апреленә кадәр дәвам иткән диелә. Төрмә мөддәтеннән тыш, аңа 560 миллион сум штраф, ришвәт күләмен, ягъни 37 млн сумны конфискацияләү, Кырмыскалы районы Каракүл авылында йортын тартып алу, 13 елга дәүләт хезмәтендә эшләүне тыю, дәүләт бүләкләрен, шул исәптән Салават Юлаев орденын тартып алу соралды. Марзаевны 2024 елның көзендәтоткарладылар. Социаль челтәрләрдәге фотоларга караганда, Марзаев – Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның якын дусты. Хәбиров телеграм каналында ММА көрәшчесе Джефф Монсонһәм Марзаев белән пылау пешерүләре турында видео да чыгарган иде. Алан Марзаев Башкортстан хөкүмәтенең вице-премьеры вазифасында 2022 елның августыннан эшләде. Элегрәк ул республиканың торак-коммуналь хуалык министры вазифаларын башкаручы булды. Вице-премьер вазифасына ул Раиф Абдрахимовны алыштырып килде. Вице-премьер төзелеш министрлыгы, транспорт министрлыгы һәм торак-коммуналь хуалык министрлыгының эшләрен көйләп тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Прокурор Башкортстанның элекке премьер-министры Алан Марзаевка 14 ел төрмә сорады,Яңылыҡтар,1353,https://www.azatliq.org/a/33594818.html,2025-11-18T13:12:07+00:00
"Документҡа ярашлы, төбәк Хөкүмәтенә байрамды йыл һайын үткәреү менән бәйле саралар планын әҙерләргә кәрәк. Башҡортостандың ҡала һәм район хакимиәттәренә милли бейеүҙәрҙе популярлаштырыуға йүнәлтелгән саралар үткәрергә тәҡдим ителде. Фото. О. Вильданова",Радий Хәбиров 21 октябрҙә Милли бейеү көнө тураһында указға ҡул ҡуйҙы,Яңылыҡтар,252,https://bashkizi.ru/articles/novosti/2025-10-12/radiy-h-birov-21-oktyabr-milli-beye-k-n-n-bayram-ite-tura-ynda-ukaz-a-ul-uy-4424778,2025-10-12T19:06:00+00:00
"Зифа ДӘҮЛӘТБАЕВА, Башҡортостандың халыҡ артисы, Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актеры: – Бәләкәй саҡта Ҡыш бабайға барыһы ла ышаналыр, тип уйлайым. Шыршы өй түренә килеп ултырыу менән, күмәкләшеп биҙәй башлай инек, уйынсыҡтар менән бергә алма, кәнфиттәр ҙә шыршыға ҡунаҡлай. Ҡар бөртөктәре киҫеп, тәҙрәләрҙе биҙәйбеҙ, сынйыр, фонарҙар эшләп ҡуябыҙ. Хатта бер йылы апайым менән бергә бер стенаны тултырып, гуашь менән балаҫта осоп килгән Ҡыш бабайҙы ла эшләп ҡуйғайныҡ. Кирбес йортта стена аҡ төҫтә булғас, рәхәтләнеп һүрәт төшөрҙөк. Ләкин Ҡыш бабайға бүләк һорап хат яҙыу булманы – тәм-том менән кулек эләкһә, оло бәхет! Мәктәптә үткән Шыршы байрамында яҡшы уҡыған өсөн китап бүләк итәләр. ю Уҡырға яратҡан кеше булараҡ, минең өсөн иң ҙур бүләк ине ул. Унан ҡала ул байрамдарҙы йыш ҡына Ҡарһылыу була торғайным, ә бына театрҙа ул ролде уйнарға тура килмәне. Һәр йылды ҡаршы алырға етди әҙерләнәм. Әҙерлек ул – яҡын кешеләремә, дуҫ-туғандарға бүләктәр, күстәнәстәр алып таратам, өйҙө ныҡлы йыйып-йыуып сығарам, иҫке әйберҙәрҙән арынам, шыршы ултыртып, уны биҙәйбеҙ. Спектаклдәр араһында аҙыҡ-түлек алып, табынға ризыҡтар әҙерләйем. Ҡыҫҡаһы, күңелле мәшәҡәттәр менән ваҡыт үтә лә китә. Быйыл минең йыл – 60 йылға бер килә торған Утлы йылҡы йылына аяҡ баҫтыҡ. Уға ингәндә күңелемдә тик бер генә изге теләк булды – һуғыш бөтөп, донъяға тыныслыҡ килһен! Балаларыбыҙ, ейәндәребеҙ тыныс күк аҫтында ғүмер итһен, киләсәктәре яҡты, ышаныслы булһын. Барлыҡ хәсрәттәр үткән йылда тороп ҡалһын да, барыбыҙға ла татыу, бәхетле ғүмер кисерергә яҙһын!",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,Яңылыҡтар,1549,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528846,2026-01-05T15:30:00+00:00
"Рәссам күңелле кешеләр йығылған ағастарҙың үрелештәрендә һәм тарбаҡтарында ғәжәп һындар күрә белә. Уларҙың оҫта ҡулдары һәм сикһеҙ фантазияһы ҡәҙимге тамырҙарҙан мөғжизәүи һындар хасил итә. Балалар ижад емештәре менән танышып ҡына ҡалмаған,  нәфис эштәрҙең нисек барлыҡҡа килеүен дә өйрәнгән. Күргәҙмә уларға илһам биргән, тубырсыҡтарҙан үҙ ҡулдары менән уйынсыҡтар яһап ҡараған. Был хаҡта Киров районы хакимиәте үҙенең телеграм-каналында хәбәр итә.",Ағас тамырҙарына йән өрөүсе,Яңылыҡтар,449,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-19/a-as-tamyr-aryna-y-n-r-se-4088854,2025-01-19T13:49:00+00:00
"— Партнерское финансирование также называют исламским. Какое отношение оно имеет к религии? — Основные положения партнерского финансирования действительно основаны на принципах шариата, хотя, понятное дело, в нашем светском государстве пользоваться новыми финансовыми продуктами может любой, и ни о каких религиозных ограничениях здесь речь не идет. Дело в том, что именно в исламском праве наиболее четко и подробно прописаны основные принципы справедливых и честных экономических отношений, выгодных обеим сторонам, — в противовес уже привычному нам западному капитализму, при котором зачастую банки и другие финансовые организации получают сверхприбыль, а население и бизнес, особенно малый и средний, попадают в кредитную кабалу. Надо сказать, что социально ориентированные экономические отношения, основанные на партнерстве и доверии, а не на ссудном проценте и «праве сильной стороны», — не только исламская история. В пример можно привести «купеческое слово», бывшее в дореволюционной России надежной гарантией выполнения обязательств; сельхозкооперацию, а в СССР — жилищные кооперативы, когда люди объединялись и даже вместе работали на объектах, чтобы приобрести жилье. — В чем же суть исламского финансирования? Каковы его основные принципы? — Основное положение — это запрет (харам) на взимание ссудного процента. Речь идет именно о проценте за пользование деньгами «во времени», то есть то, что называется ростовщичеством (риба). Есть также запрет на неопределенность, к ней относится не только игорный бизнес и всякого рода пари (майсир), но и чрезмерная неопределенность и двусмысленность в сделках (гарар). Разрешена торговля только реальным товаром, а не фьючерсами. Соответственно под запрет попадают многие традиционные ценные бумаги и страховые продукты. Акции дозволены только разрешенных секторов рынка, эмитентов, направлений и характера бизнеса. Традиционные облигации под запретом, поскольку на них выплачивается процентный купонный доход; в исламском аналоге (сукук) инвесторы вместо фиксированного процента получают долю прибыли от реального актива. Еще важный аспект взаимоотношений — это справедливое распределение между сторонами возможных прибылейубытков и рисков. Поясню на примере. Заемщик обращается в банк с просьбой помочь в финансировании строительства жилого дома. Что сегодня делает традиционный банк? Предоставляет проектное финансирование, то есть изучает проект и дает деньги под проценты, весьма сейчас высокие. При этом в случае провала проекта банк в любом случае истребует свои деньги и проценты на них, обратив взыскание на земельный участок и другие активы заемщика. Как это должно происходить при партнерском финансировании? Банк входит в проект как соинвестор. Скажем, заемщик вкладывает часть собственных средств, участок, свои компетенции, рабочую силу, а банк — недостающие деньги. Подсчитываются вложения, и стороны договариваются, как будут делиться между ними доходы с продажи квартир в построенном доме. Вычисляют, кто и чем рискует. Договариваются в каждом случае индивидуально, учитывая все нюансы, и эта договоренность может пересматриваться «за равноправным столом переговоров», если возникнут непредвиденные сложности. Мы еще только собираемся предложить такую модель застройщикам республики, ведем переговоры с банками. Это может быть пока непривычно, но это справедливо. — Зачем такой эксперимент понадобился государству и какая от него польза обществу? — Поскольку из-за санкций для нашей страны закрылись рынки западного финансирования, мы начинаем разворот в сторону восточных стран, глобального Юга. И сегодня важная государственная задача — быть готовыми работать с инвестициями стран, ориентированных на исламскую экономику. Но у нас пока отсутствует инфраструктура и банковские продукты, позволяющие работать с этими инвестициями по правилам исламской экономики, поэтому эксперимент — первый шаг страны в этом направлении. Но не менее важен и другой момент. Наша республика, увы, среди лидеров по закредитованности граждан. И раз уж мы сегодня соскакиваем с западных лекал финансовых взаимоотношений, то нам нужно постепенно переходить от навязанных стандартов общества потребления к внутренней свободе и грамотному финансовому поведению. К справедливой и разумной экономике, где расчет не на спекуляции и мгновенные выигрыши, а где деньги вкладываются во что-то реальное. — Какие финансовые продукты сейчас действуют в республике в рамках партнерского финансирования? — Самое простое, с чего начали участвующие в эксперименте банки, — это расчетные счета и дебетовые карты. Там все просто: ты не платишь за хранение денег, но и процентов тебе не начисляется. Также Региональная лизинговая компания Республики Башкортостан запустила исламский лизинговый продукт «Иджара». Компания передает в лизинг автотехнику для субъектов малого и среднего предпринимательства: коммерческий транспорт, спецтехнику без процентной ставки, но с наценкой. Исключаются также штрафы и пени за просрочку платежей. Что касается кредитных продуктов, тут возможны разные варианты. У нас в республике появился банковский продукт «Мурабаха», так называемая исламская ипотека — финансирование покупки недвижимости без взимания ссудных процентов. Суть в следующем: банк (или его дочерняя компания) сам покупает квартиру, которую выбрал заемщик, и с наценкой перепродает ее заемщику в рассрочку. Не будем лукавить, эта наценка сейчас эквивалентна тем доходам, которые банк получил бы, взимая процентную ставку. Причем в обычной ипотеке есть возможность погасить кредит досрочно и снизить проценты, а здесь этого нельзя, сумма фиксированная. Банки пытаются обойти эту проблему через «прощение» части наценки при досрочном погашении, но все равно продукт получается для заемщика дорогой, неудобный и потому непопулярный. Но есть и другие модели приобретения жилья, они близки к понятию аренды с правом выкупа. Человек сразу выкупает часть квартиры (аналог первоначального взноса по ипотеке), а оставшиеся квадратные метры берет в аренду, ежемесячно внося часть денег в счет выкупа оставшихся метров и часть в счет оплаты аренды. Экономически это похоже на погашение процентов, но прозрачно и справедливо по сути: вы платите не проценты банку, а аренду за еще не выкупленные квадратные метры. Мы работаем сейчас над внедрением такого механизма. Признаюсь, для меня как человека государственного, как экономиста основная цель подобных разработок — не скрупулезно следовать всем нормам шариата, а создавать финансовые продукты, экономически эффективные для всех, соблюсти интересы и граждан, и бизнеса, и банков. Нужны справедливые кредитные инструменты и такая финансовая инфраструктура, которая поможет приобретать жилье даже людям с небольшими доходами. И партнерское финансирование этому способствует. — Чего удалось достичь в ходе первого этапа эксперимента? — Нельзя было ожидать за два года чего-то прорывного, но система начала выстраиваться, первые инструменты партнерского финансирования созданы, очерчен круг связанных с ними проблем. Выяснилось, что многие инструменты вступают в противоречие с действующим законодательством и сложившейся практикой, выстроенной на процентных взаимоотношениях. Например, господдержка пока ориентирована в основном на субсидирование процентной ставки. В данный момент в эксперименте участвует восемь крупных российских банков. — Что будет делаться в этом направлении дальше? — Новый закон о продлении эксперимента расширяет перечень операций партнерского финансирования, среди которых — открытие счетов банками, имеющими соответствующую лицензию. В перечень операций включается также взаимное страхование. На первом этапе эксперимента никаких стандартов не было, все развивалось стихийно. Теперь же будут созданы стандарты продуктов партнерского финансирования. Их будет разрабатывать Ассоциация банков России, а согласовывать — Центральный банк. В первую очередь, перед нами стоит задача соединить спрос и предложение. Пока что опросы, проведенные ЦУР Башкортостана, показывают, что осведомленность населения республики о партнерском финансировании низкая, но готовность участвовать есть. За три года мы надеемся пройти определенный путь и достичь уже конкретных результатов.",В России продлён эксперимент по партнёрскому финансированию,Иҡтисад,8156,https://tanburz.ru/news/i-tisad/2026-01-22/v-rossii-prodlyon-eksperiment-po-partnyorskomu-finansirovaniyu-4546115,2026-01-22T11:14:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк, 2022 елның сентябрендә Ирина Никольскаяны гаскәрне ""кимсетү""дә гаепләп, 30 мең сум штраф салган булганнар. Штрафны пенсиясеннән тотып калганнар. Казанда 63 яшьлек активистка гаскәрне кабат ""кимсеткән"" өчен инаять эше ачканнар. Бу хакта ""Республикасы"" -каналыхәбәр итә. Канал мәгълүматынча, Ирина Никольскаяга тентү белән 6 август иртәсендә килгәннәр. Тикшерү эшләрен Русия гаскәрен кабат ""дискредитацияләү"" турындагы инаять эше кысаларында (инаять кодексының 280.3 маддәсе) уздырганнар. Никольскаяның ике телефонын һәм компьютерын тартып алганнар. инаять эшен ачуга хатынның 2022 елның 28 мартыннан 2023 елның 7 февраленә кадәр ""ВКонтакте""да калдырган фикерләре сәбәпче булган. ""Бу вакыт эчендә калдырылган фикерләрдә сугышта Русиянең меңләгән солдаты һәлак булуга, Украина сивил халкы зыян күрүгә кызгану белдерү бар. Миңа Мариупольдән күчеп китүчеләр белән аралашырга һәм аларга яңа шартларга айлашырга булышырга туры килде, аларның язмышы да кызганыч. Теләсә нинди сугыш үлемнәр, икътисади кризис барлыкка китерә, шуңа күрә мин канкоешны туктату, тынычлык яклы. Кешенең иң зур кыйммәте — аның гомере, шуңа күрә аны сакларга кирәк. Калдырган фикерләремнең берсендә ""Мин Русиягә ышанам, ул чираттагы мәртәбә яктылыкка чыга алыр"", дип язылган иде"", дип сөйләгән Никольская. Элегрәк, 2022 елның сентябрендә Ирина Никольскаяны гаскәрне ""кимсетү""дә гаепләп, 30 мең сум штраф салган булганнар. Штрафны пенсиясеннәнтотып калганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда 63 яшьлек активистка гаскәрне кабат ""кимсеткән"" өчен инаять эше ачканнар",Яңылыҡтар,1594,https://www.azatliq.org/a/kazanda-63-yashlek-aktivistka-gaskarne-kabat-kimsetkan-ochen-jinayat-eshe-achkannar/33070217.html,2024-08-08T11:17:42+03:00
"На территории Республики Башкортостан обитает около 700 видов животных, 140 из них являются редкими и внесены в Красную книгу: 57 видов беспозвоночных, 6 – рыб, 1 – земноводных, 6 – пресмыкающихся, 51 – птиц и 19 – млекопитающих. Предыдущее издание Красной книги вышло 10 лет назад. С приветственным словом к собравшимся обратилась заместитель министра природопользования и экологии Республики Башкортостан Инна Антонова: – Сегодня здесь собрались студенты и ведущие научные сотрудники Уфимского университета науки и технологий, которые в числе других ученых-зоологов Республики Башкортостан формировали рукопись для нового издания Красной книги в рамках полевых исследований и работы с кадастрами животных за предшествующие 10 лет. У многих из вас есть уникальная возможность познакомиться с животным миром Башкортостана в рамках написания дипломных работ и внести свой вклад в сохранение биоразнообразия региона. В торжественной обстановке Инна Антонова вручила экземпляры обновленного варианта научно-справочного издания Красной книги проректору по научной работе УУНи Т Ильдусу Шарафуллину и генеральному директору «Фармстандарт-Уфа ВИТА» Наилю Низамутдинову как соорганизатору церемонии и индустриальному партнёру УУНи Т. Ответственный редактор издания Красной книги, кандидат биологических наук Винер Хабибуллин подробно описал процесс подготовки к выпуску книги. Особое внимание он уделил высокому уровню мастерства студентов Института природы и человека УУНи Т, участвовавших в разработке иллюстративного материала. Им были торжественно вручены авторские экземпляры Красной книги и тематическая сувенирная продукция партнера. Завершилось мероприятие неформальным общением и получением автографов от авторов статей Красной книги. Красная книга Республики Башкортостан издается с 1984 года. Новое (третье) издание является итоговой сводкой, обобщающей сведения о фауне региона. В нее включены не только подробные описания редких и исчезающих видов, но и актуальная информация о местах их обитания и мерах, направленных на сохранение и защиту этих уникальных животных.","Ученые и студенты кампуса приняли участие в создании ""Красной книги РБ""",Йәмғиәт,2073,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-24/uchenye-i-studenty-kampusa-prinyali-uchastie-v-sozdanii-krasnoy-knigi-rb-4479015,2025-11-24T11:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген 10 апрельдә мөселман дөньясы Ураза гаетен бәйрәм итте. Русия һәм Татарстанның төп мәчетләрендә бәйрәм чаралары дини нотык тотудан башланды, бигрәк сәяси пропаганда чыгышларын хәтерләтте. Алар Украина сугышын хуплады, Мәскәү Кирмәненең ""традицион кыйммәтләр"" пропагандасын алга сөрде һәм бердәмлеккә чакырды. Мәскәүдә исә, халык мәчеткә һәм янәшәдәге урыннарга ныклап тикшерү аша гына үтә алды. Азатлык Русиянең төп мәчетләрендә алып барылган вәгазьләрне тыңлады. Русия Диния нәзарәте рәисе, мөфти Равил Гайнетдинбәйрәм вәгазен Мәскәүнең әмигъ мәчетендә алып барды. Гает чарасы иртәнге 7 дә башланды. Аңа карамастан, мөселманнар гыйбадәт кылырга берәр сәгать алдан ыела башлады. Мәчет янында гаеткә килүчеләрне полиция көтеп тора иде. Мөселманнарны тимер коймалар аша тикшереп керттеләр. телеграм каналы әмигъ мәчет янында төшергән видеодан күренгәнчә, гыйбадәтханә янында полиция вәкилләре күпләпкизү торды. Элегрәк Мәскәү хакимиятләре мөселманнарга Ураза гаетендә бәйрәм намазынөйдә генә кылыргатәкъдим иткән иде. Моңа карамастан, халык моңа әллә ни колак салмады. Бу юлы федераль каналларда бәйрәм чарасы турыдан-туры трансляция алып барылмады. Равил Гайнетдин алып барган гает вәгазе бары ике сәгать узганнан соң гына ""Россия 1"" телеканалында күрсәтелде. Мөселманнарның төп өлеше мәчеткә сыймау сәбәпле шәһәр урамында вәгазь тыңларга һәм намаз кылырга мәбүр булуы, полициянең ныклап тикшерүе турындагы кадрлар федераль каналда күрсәтелмәде. Вәгазь бәйрәмендә бары мәчетнең эчке кадрлары гына тәкъдим ителде. ТАСС дәүләт агентлыгы да мәчетнең тышкы ягындагы хәлләрнекүрсәтмәде. Бер көн кала Равил Гайнетдин ""Россия 1"" каналына интервью бирде. Ул сугыш темасына тукталып, ""Крокус"" терактын Русия белән ислам дөньясы арасындагы мөнәсәбәтләрне бозар өченмахсус оештырдылардип белдерде. Ул шулай ук Русия басып алган Украина ирләрендәге мөселманнар да быел Хага барачак диде. Равил Гайнетдин үз вәгазен кыскача гына татарча башлады. Соңрак урысчага күчте. Аның сүзләренчә, бәйрәм чарасында Икенче дөнья сугышы ветераннары һәм Русиянең Украинага каршы сугышында катнашучы ""СВО геройлары"" катнашаты. Гайнетдин үз чыгышында Мәскәү Кремленең ""традицион кыйммәтләр"" турындагы пропагандасына кушылды һәм ЛГБТ тарафдарларын тәнкыйтьләде. — Без бернинди сылтау белән дә традицион никахтан башка, кеше табигатенә каршы килүче, Ходайның кануннарын бозучы мөнәсәбәтләр формасын кабул итмибез. Бары балалар туа һәм бергә тәрбияләнә торган гаилә — ир-ат белән хатын-кыз арасындагы традицион никахны таныйбыз, — диде ул. Аныңча, бу ""гаилә институтының, әхлакый ориентирларның, халыкларның физик юкка чыгуына китерәчәк"". Гайнетдин ЛГБТ тарафдарларын ""шайтан юлыннан баручылар"" дип атады. Равил Гайнетдин сугыш турында аерым сөйләмәсә дә, ватанпәрвәрлек темасына тукталды. Ул еш кына Октябрь инкыйлабына кадәр яшәгән татар дин галимнәренең сүзләрен китерде. Иң элек дин мәгърифәтчесе Ризаэтдин Фәхретдиннең (Гайнетдин аны русия галиме дип атады) ""Ватанны яратыгыз"", дигән сүзләрен кабатлады. Мөфти ""Крокус""терактыуңаеннан мөселманнарга башка халыклар белән дус-тату яшәргә чакырды һәм Муса Бигиевның (аны да русия галиме дип атады) ""ислам бер халыкны да түбәнсетми"", дигән сүзләрен китерде. Русия Үзәк диния нәзарәте рәисе, мөфти Талгать Таетдинбәйрәм чарасын Уфаның Лалә мәчетендә алып барды. Гайнетдиннән аермалы, Таетдин урыс телендә генә чыгыш ясады. Аның вәгазен ике сәгать соңрак Беренче канал күрсәтте. Намазда Башкортстан башлыгы Радий Хәбировта катнашты. Таетдин еш кына террорчылыкка, экстремизмга каршы торырырга чакырды, Путинның илне какшата алмаячаклары турындагы сүзләрен китерде. Чыгышы ахырында ул Украинада сугышучы Русия хәрбиләре өчен дога кылуын әйтте. Аның сүзләренчә, сугышта Русия ""Украинада тыныч халыкны саклау, демилитаризация һәм нацизм куркынычын бетерү өчен"" көрәшә. Мөфти Русиянең бәйсезлеген, бердәмлеген сакларга һәм халыкара террорчылыкка каршы торырырга чакырды. Соңыннан ул ""Бер һәм бердәм Аллаһ тарафыннан сакланган Русия державасы"" суверенитеты өчен дога кылуын әйтте. Русия Үзәк диния нәзарәте сайты хәбәр итүенчә, бәйрәм намазыннан соң Тәлгать Таетдин мөселманнарга гарәпчә һәм татарча мөрәәгать иткән. Ахырдан гаеткә ыелган халык алдында Радий Хәбиров та чыгыш ясады. Ул Владимир Путинһәм Таетдиннең саулыгы өчен дога кылырга чакырды. — Бу көннәрдә безнең илне үсешкә алып баручы безнең президентның сәламәтлеге өчен дога кылабыз, —дигән ул. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинбәйрәм вәгазен Гали мәчетендә алып барды. Гаеткә республика президенты Рөстәм Миңнеханов, Казан мэры Илсур Метшинһәм башка рәсмиләр килгән иде. Бәйрәм намазын ТНВ каланы турыдан-туры трансляциядә күрсәтте. Сәмигуллин үз чыгышында Украина сугышында иңү кирәк диде. — Алар (итәкчеләр) алдында бүген бик катлаулы бурычлар тора: берьяктан – илебезнең чикләрен дошманнардан сакларга, икенче яктан – әмгыятебезне әхлакый таркалудан сакларга. Бу ике бурыч бер-берсенә бик нык бәйләнгән, чөнки берсендә оттырсак, икенчесендә дә иңеләчәкбез. Дошманнарга Русиянең байлыклары гына түгел, рухы да кирәк. Шуңа күрә махсус хәрби операциядән безнең бер генә чыгу юлы бар: ул – иңү! Солдатлар анда ир өчен генә түгел, безнең рухи кыйммәтләр өчен көрәшә. Без – монда, тыныч тормышта яшибез, ә алар яу кырында кулларына корал тотып гомерләрен безнең өчен фида кыла. Мондый фидакарьлеккә бернинди тиң юк. Без алар алдында – түләп бетермәслек бурычлы. Ә шулай булгач, ичмасам үзебезнең әхлаксызлык, рәхмәтсезлек, таркаулык белән аларның күңелләрен кайтармыйк. Бездән аларга иң яхшы ярдәм – бердәм булу, рухи кыйммәтләрне саклау, — диде үз чыгышында мөфти. Камил Сәмигуллин инкыйлабка кадәрге татар байларының үз акчаларын дингә сарыф итүе, кредитларның харам булуы, ислам банкингы хезмәтләренннән файдаланырга кирәклеге турында сөйләде. Ахырдан Татарстан баш казыеәлил Фазлыевдога кылдырды. Ул ""чит илләр арасындагы низаг""ка туктатлып, ""яу кырында батырларча һәлак булганнар""га дога кылды, аларга әннәт теләде. Соңыннан Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка хәерле эшләр теләде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ураза гаете. Нацизм белән ЛГБТга каршы көрәш һәм Путин өчен дога кылу,Дин,6124,https://www.azatliq.org/a/uraza-gaete-ham-putin-ochen-doga/32898782.html,2024-04-10T23:41:35+03:00
"– Башҡортса китаптар әҙ, – тип әсенеп һөйләй Рәзилә Риф ҡыҙы, –  бигерәк тә был ололар бүлегендә эшләгәндә  һиҙелә торғайны. Уҡыусы килә лә: «Миңә шул-шул авторҙың яңы   сыҡҡан  китабын  бирегеҙ әле? » – тип һорай. Ә беҙҙә улар юҡ, сөнки үҙәк нәшриәттән яңы башҡорт китаптары бөртөкләп кенә таратыла. Күп осраҡта килеп тә етмәй. Әле иһә бәләкәстәр, үҫмерҙәр өсөн мауығып уҡырлыҡ башҡортса китаптарға мохтажбыҙ. Бар улар, тик бик наҡыҫ. Тағы ла ошо урында балалар өсөн башҡорт китаптары сағыу, эре матур һүрәтле, тышынан уҡ арбап-тартып торған булһасы, тип теләр инем. Һәм эстәлеге лә уҡыусыһын ялмап йоторлоҡ булһын. Баланы бит алдап булмай, ул ҡарашы тартҡанға үрелә. Ҙурыраҡтары үҙ ҡыҙыҡһыныуына тура килгән мажараларҙы, фантастиканы, детективтарҙы, хис-тойғолар сағылған әҫәрҙәрҙе эҙләй. Унан инде мине кескәйҙәр өсөн яҙылған башҡорт китаптарындағы телдең ҡатмарлылығы, оҙон ауыр һөйләмдәр, геройҙарҙың тәбиғи булмағанса яһалма аралашыуы, артыҡ сөсө һәм бөҙрә һөйләшеүе аҙыраҡ шикләндерә. Ололарға аңлауы ауыр булғанды нисек итеп бала ҡабул итергә тейеш икән? Уйланырға урын бар, шулай бит. Балаға бер ниндәй ҙә байлыҡ бирә алмауы бар ата-әсәнең, әммә әгәр китап уҡырға өйрәтһә, кескәйҙәр шул әсбаптарҙан әллә күпме күңел һәм рух байлығы алырға, белеме менән бейек үрҙәргә күтәрелергә, алыҫ ерҙәрҙе иңләргә, төпкөл серҙәргә төшөнөргә мөмкин, тигәнгә бөтә йөрәге менән ышана Рәзилә ханым. Фото Рәзилә Риф ҡыҙының ғаилә архивынан",Башҡортса китаптар кәрәк,Аңлатма,1430,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-27/bash-ortsa-kitaptar-k-r-k-4484228,2025-11-27T15:00:00+00:00
"Шундай осраҡтарҙа «Мин ураҙала! » тигән кеше иң тәүҙә үҙен ҡулға ала, низағлашырға теләгән кешене лә иҫкәртә. Ғөмүмән, рамаҙан айы үҙ-үҙеңде ҡулда тота белергә, тыныс булырға өйрәнеү өсөн яҡшы форсат бирә. Сәхәр һәм ифтар ваҡыттарында күп ашау хупланмай. Был йәһәттән Пәйғәмбәребеҙҙең: «Әҙәм балаһы үҙ ҡарынынан да яманыраҡ һауыт тултырмай», – тигән хәҙисен хәтерҙә тотоу мөһим. Ашау өсөн йәшәргә түгел, ә йәшәү өсөн ашарға кәрәк. Бәғзеләр иһә рамаҙан айында ла ашау-эсеүҙә саманы уҙа. Аҙыҡ бешереүҙә ярышҡан, бөтә хәсрәттәре «Ифтарға нимә бешерергә? » тигән һорауҙан ғибәрәт булған хужабикәләрҙең ғибәҙәт айын тейешле рәүештә үткәрергә ваҡыты ла ҡалмай. Хатта ҡайһы бер кешеләрҙең рамаҙанда, бүтән айҙарға ҡарағанда, аҙыҡ-түлеккә күберәк аҡса сарыф итеүе ихтимал. Ураҙа бөткәндән һуң ашҡаҙан-эс ауырыуҙарына һәм һимереүгә зарланған кешеләр ҙә юҡ түгел. Ифтар мәлендә күп ашаған кеше тәрәүих намаҙҙарын да ауырлыҡ менән үткәрә. Йәки был намаҙға торорға бөтөнләй теләге юғалыуы ла ихтимал. Шул арҡала оло әжер-сауаптарҙан мәхрүм ҡала. Рамаҙан айы – йомартлыҡ айы. Йомартлыҡ саҙаҡа өләшеү менән генә сикләнмәй. Белем таратыу; аҡсалата ярҙам; вазифаңа йәки көсөңә ҡарап, башҡаларға файҙа килтереү; кешеләр менән күркәм мөғәмәлә итеү – быларҙың барыһы ла йомартлыҡҡа инә. Ибн Ғәббәстән (Аллаһ унан риза булһын) риүәйәт ителгән: «Аллаһ рәсүле кешеләр араһында иң йомарты булды, ә иң нығы рамаҙанда йомарт ине», – тигән хәҙисте күҙ уңында тотоу мөһим.",Рамаҙан айы үҙеңде ҡулға тоторға өйрәтә,Яңылыҡтар,1445,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/rama-an-ayy-e-de-ul-a-totor-a-yr-t-4580783,2026-02-17T00:16:00+00:00
"Беҙ, 7-10 йәшлек балалар, яңы соҡор әҙер булған һайын барып ҡарайбыҙ, эшлекле ҡиәфәттә киңлеген, тәрәнлеген тикшерәбеҙ. Беҙҙе ололар ""соҡорға тупраҡ төшөрәһегеҙ, тип ҡыуып ебәрәләр. Кемдәр нисек өйҙәрендә проводка үткәргәндәре тураһында фекер алышабыҙ. Беҙҙең осраҡ иң отошлоһо кеүек күренә миңә, сөнки еҙнәм буровойҙа электрик булып эшләй. Ул аҡ тышлы проводканы стеналарға беркетеп тә сыҡты. Бәләкәй генә, уймаҡ ҙурлыҡ кына фарфор ҡаҙыҡтар хатта матур, ҡиммәтле әйбер булып күренделәр. Ә сынаяҡ ҙурлығындағы ҡара төҫтәге нимәгә ишек янында оло кеше буйы етерлек итеп, проводка осон нығытып борҙолар. Ул ҡара әйбер, , выключатель, , тип атала тип урамдағы иптәштәремә сығып һөйләнем. Урамда бағаналарҙы ултыртып сыҡтылар. Беларус тракторындагы яйланма ярҙамында. Аяҡтарына тимер ырғаҡ кейгән монтерҙар һәр өйгә тимер сымдар һуҙҙылар. Тәү мәлдә бурауайҙың генераторын файҙаланып, ауылға свет ебәрҙеләр. Беҙҙең тәҙрәләрҙә гөлт итеп электр уты күренгәс, Хәйбулла абзый йүгереп әтейем янына килгән. "" Мөтиҡ еҙнә, нишләп беҙҙә янмай икән, һеҙҙә яна бит""-, ти. ""Патрон ҡуймаһаң, янмай инде, - тип әтейем иренмәй, счетчиктагы патронды бороп алып күрһәтә. "" Кейәү килтерҙе беҙгә, ул Мораҡта ғына бар, - тип, ҡайҙан табырға өйрәтеп ебәрә. 1969 йыл магазиндарға радио телевизорҙар ҡайтара башланылар. Тиливизорзын ниндәй икәнен Магнит ҡалаһында ҡунаҡ булып ҡайтҡан класташыбыз Әлфиә хойлэгэн ине инде. Шул тиливизорзың өҫтөндә мөгөҙ һымаҡ ике сыбығы булмаһа, күрһәтмәй икән әле ул! Беренсе телевизорҙы Шәрифйән абзыйзар, икенсеһен Хәсән абзыйзар алды. Күп тә үтмәне, Әхмәт еҙнәйҙэр, Ғәлимйән абзыйҙар телевизорлы булдылар. Беҙ үҙебеҙҙең телевизор булғансы, Шәрифйән абзыйларга йөрөнөк. Күп сериялы "" Дүрт танкист һәм эт"" фильмын уларҙа ҡараныҡ. Ә "" Шоңҡар "" спектаклен Әхмәт еҙнәләрҙә ҡараныҡ. Унын ҡатыны Нурикамал апай беҙгә өс туған ғына! Кис еткәс, әнейем һәм беҙ, үрьяҡҡа, Нурикамал апайҙарға килдек. Алғы яҡта ҡәйнәһе менән урындыҡҡа ашъяулыҡ йәйеп сәй әҙерләгән Нурикамал апай, көлөп-йылмайып ҡаршы алды. Зөһрә апай, әйҙә сәй эсергэ ултыр, балалар үҙҙәре лә ҡарарҙар тиливизорҙы, - тине. Әнейем: Куй, куй, сәй эсергә килмәнек, оялмай! -, тине. Мәғиә инәй ҙә килененең һүҙен ҡеүәтләп: Әйҙә, әйҙә, әллә нейгэ бер килеп, сәй ҙә эсмәй китәһеңме? - тигәс, ҡыймай ғына урындыҡтың бер ситенә барып ултырҙы. Икенсе ситендә Нурикамал апай ултырып, банкылағы һөттө ағас ҡалаҡ менән теҙеп ҡуйылған сынаяҡтарға һала башланы. Беҙ аяҡ кейемдәребеҙҙе мейес буйына теҙеп, төпкө яҡҡа үттек. Беҙгә тиклем килгән балалар иҙәнгә теҙелеп ултырғандар ине инде. Бына диктор, матур прическалы Зөһрә Бәхтизина апай, спектакль буласағын иғлан итте. Шоңҡар спектакле башланды. Ҡайһы ерендә ҡыҙыҡ, ҡайһы ерендә ҡыҙғаныс был спектакль беҙгә бик оҡшаны. Иртән мәктәпкә барғас, спектакль персонаждары булып ҡыланып уйнап йөрөнөк. Оҙаҡламай, үҙебеҙҙең дә телевизор барлыҡҡа килде. Шулай ҙа тәүге телевизор тапшырыуҙарын, уларҙы ҡарарға мөмкинселек биргән туғандарыбыҙҙы беҙ әле лә иҫтә тотабыҙ. Ҡайны-ҡәйнәһе менән бергә йәшәгән өй тулы бала менән беҙҙе асыҡ күңел менән ҡаршы алған Нурикамал апай менән Әхмәт еҙнәйгә бик рәхмәтлебеҙ. Абдулла олатай ат тотто, Мәғиә инәй менән йәй буйы дарыу үләндәре, Муйыл киптереп йыйып тапшыралар ине. Нурикамал апайҙың ҡайны- ҡәйнәһе менән бергә йәшәһәләр ҙә, бер зарланганын ишетмәнек, гел көлөп-йылмайып ҡына һөйләшер ине. Мин уның менән фермала эшләгән сағымда күберәк аралаштым. Ул, Зәлифә апай, Фатима апай, Хәжирә еңгә һауынсы булып эшләнеләр мин быҙау ҡараған саҡта Бер тапҡыр ҙа конфликтҡа килгәндәрен күрмәнем апайҙарҙың, миңә лә ауыр саҡта ярҙам иттеләр. .Ә эшләй башлағанда беренсе ярҙамсыларым Зифа апай менән Хәмитйән еҙнә булды. Зифа апай менән""Имәнлекүл минең тыуып-үҫкән ерем"" тигән йырҙы бергәләп өйрәндек. Бына ошондай Иҫтәлек!",Ауылға яҡтылыҡ килде. Рауза Мусина,Йәмғиәт,3749,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-05-18/auyl-a-ya-tyly-kilde-rauza-musina-3262990,2023-05-18T12:30:00+00:00
"Мирас Хәмзә улы Иҙелбаев 1945 йылдың 9 декабрендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Ишбирҙе ауылында тыуа. 1963 йылда Өфө ҡалаһында 1-се интернат-мәктәпте тамамлап, Башҡорт дәүләт университетына уҡырға инә. 1964—1967 йылдарҙа сик буйы ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Университетты 1971 йылда тамамлай. Артабан Урал аръяғы зонаһында Башҡортостан радиоһының үҙ хәбәрсеһе, комсомолдың Сибай ҡала комитеты ойоштороу бүлеге мөдире, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналының бүлек мөхәррире булып эшләй. 1974—1977 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалында аспирантурала уҡый һәм кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Мирас Иҙелбаев 1983 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында уҡыта. Мирас Иҙелбаевтың төрки һәм башҡорт әҙәбиәттәре тарихы өлкәһендәге ғилми тикшеренеүҙәре боронғо һәм урта быуат төрки әҙәбиәтен, башҡорт ауыҙ-тел әҙәбиәтен өйрәнеүгә, башҡорт әҙәбиәтен уҡытыу теорияһына һәм методикаһына бағышланған. Алты томлыҡ «Башҡорт әҙәбиәте тарихы» (1990—1996) баҫмаһы авторҙарының береһе. Башҡорт әҙәбиәте буйынса 500-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, уҡытыу-методик ҡулланма һәм дәреслектәр авторы. Шуларҙың йөҙҙән ашыуы башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевтың тормош юлы һәм ижадына бәйле яҙылған. М. Иҙелбаев — «Салауат Юлаев» энциклопедияһын төҙөүселәрҙең береһе. Мирас Иҙелбаев әҙәби ижад менән дә әүҙем шөғөлләнә. «Һынау»(1984), «Юлдаштар» (1989) исемле тәүге китаптарына ингән хикәйәләрендә замандың әхлаҡ мәсьәләләре күтәрелә. Ул Салауат Юлаевтың тормошо һәм эшмәкәрлеге хаҡында «Юлай улы Салауат» тигән тарихи-документаль әҫәрен, В. И. Лениндың Ҡазан дәүләт университеты буйынса һабаҡташы һәм көрәштәше, Баймаҡ районының Хәсән ауылында тыуып үҫкән Мирсаяф Бейешев тураһында «Декабрь йондоҙҙары» повесын, шул уҡ Ирәндек төбәгендәге Байым ауылынан сыҡҡан башҡорт зыялыһы — әҙип, ғалим, йәмәғәт эшмәкәре Мөхтәр Байымов хаҡында тарихи-документаль «Ҡыҙыл ҡарҙар» повесын яҙҙы. Мирас Иҙелбаевтың 2013 йылда «Иҙел йорт» романының «Үҫмер егет менән ат башы» тигән тәүге китабы донъя күрҙе. Икенсе китабы «Сүкеш менән һандал араһында» тип атала. Был тарихи әҫәрҙәрендә автор — быуаттарҙа Башҡортостан биләмәһендә Нуғай ханлығы иҙеүе аҫтында йәшәгән башҡорт ырыуҙары тормошон һүрәтләй. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Юбилейығыҙ менән!,Мәғариф,2306,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-12-09/yubileyy-y-men-n-4498952,2025-12-09T09:17:00+00:00
"Аттестат алыу өсөн һынауҙы кәмендә нисә балға бирергә кәрәк? Мәҫәлән, урыҫ теленән 24 балл етә икән. Ә юғары уҡыу йортона инергә документтар тапшырыу өсөн - 36. Йәмғиәтте өйрәнеү фәненән насар билдә алмаҫ өсөн имтиханда кәмендә 42 балл алырға кәрәк була. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Аттестат алыу өсөн нисә балл кәрәк?,Мәғариф,645,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-20/attestat-alyu-s-n-nis-ball-k-r-k-4543246,2026-01-20T10:29:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМарт башында ""яшьләр арасында гаилә кыйммәтләрен пропагандалау"" өчен Казан мәктәпләренә гаилә белеме дәресләре кертеләчәге хәбәр ителгән иде. Казан ЗАГСларында укучыларга гаилә белеме дәресләре үткәрә башлаганнар. Мәсәлән, 146 нчы мәктәптәге өлкән сыйныф укучылары 50 ел элек өйләнешкән Сафроновлар гаиләсенең тагын бер тапкыр язылышуы тантанасын караган. Бу хакта ""Татарстан 24""иткерә. Русия Думасы депутаты Татьяна Ларионователеканалга ""Алар ЗАГСның нәрсә булуын күрде, аларга никахны теркәү ничек барганын, бу эшләр ничек оештырылуын сөйләделәр. Безнең укучыларның күзләре янды"", дип сөйләгән. Быел март башында Казан мәктәпләрендә һәм югары уку йортларында ""яшьләр арасында гаилә кыйммәтләрен пропагандалау"" өчен гаилә белеме дәресләре кертеләчәк, дипхәбәр ителгән иде. Татарстанда түрәләр яшьләрне тизрәк өйләндереп балалар таптыруның яңа юлларын эзли. Казанның ЗАГС идарәсе ""шәһәрнең иң кызыклы урыннарында"" — китапханәләрдә, паркларда һәм кафеда ""тиз танышу кичәләре"" үткәрергә дәтәкъдим итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан ЗАГСларында укучыларга гаилә белеме дәресләре үткәрә башлаганнар,Яңылыҡтар,1159,https://www.azatliq.org/a/kazan-zagslarinda-ukuchilarga-gaila-beleme-dareslare-utkara-bashlagannar/32915471.html,2024-04-22T12:24:19+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Татарстанда ылылык челтәрен алыштыру чыгымнары ике тапкырга арткан. Шул сәбәпле республикада коммуникацияләрнең таушалуын туктата алмаганнар. Бу хакта ""Татэнерго"" оешмасының генераль мөдире Рәүзил Хаиев Татарстан төзелеш министрлыгының бу атнада узган еллык киңәшмәсендә белдерде.2021 елда ылылык челтәренең 1 дүрткел метры 74,5 мең сумга төшкән булса, 2024 елда — 151 мең сумга иткән. — Төп сәбәбе — төзелеш материалларына бәянең кисәк артуы. Акчалар бүленгән иде, әмма бетон һәм тимер шул кадәр үсте, шуңа да безгә челтәрнең 2,6 өлешен генә (нормада ул 4 булырга тиеш) алыштырга туры килде, — диде ул. Нәтиәдә, Татарстанда ылылык челтәрен яңартуга финанслар ике тапкырга күбрәк бүлеп бирелсә дә, алыштырылган челтәрләрнең күләме һаман да 2021 елгы күрсәткечләргә итмәгән. Ә 2022 һәм 2023 елларда ылылык торбаларын алыштыру 25-ка ук төшкән булган. ""Татэнерго"" оешмасы Татарстанның ярты халкын ылылык белән тәэмин итә. Аңа караган челтәрләр 65-ка таушалган. Аеруча Түбән Кама шәһәрендә хәлләр киеренке — торбалар 83-ка искергән. ""Түбән Камада вазгыять киеренке. Ничек тә кышны чыгар өчен бөтен көч шунда китә"", диде Рәүзил Хаиев. Татарстанда ылылык челтәренең таушалган 65-ын 45-ка азайтыр өчен ул 46,7 млрд сум кирәк диде һәм федераль үзәктән ярдәм итүне сорады. ""Әгәр оешмаларның 54-ы зыянга эшләвен дәвам итсә, тариф кагыйдәләре ел саен үзгәрсә, монда бернинди бизнес килмәячәк"", дип кисәтте Хаиев. Моннан тыш, Казанда су һәм канализация челтәрләре 70-ка таушалганы әйтелде.2024 елда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспубликада торак-коммуналь челтәрләрен алыштыру өчен кимендә 230 миллиард сум акча кирәк дип белдерде. Ул Мәскәү бу мәсьәләдә актив катнашырга тиешдиде. Аңа кадәр — 2022 елда Казан мэры Илсур Метшиншәһәрдә ыелган салымнарны Мәскәүдә федераль програм ярдәмендә кайтарунысорады. Шул ук вакытта Татарстан Мәскәүгә елына 1 трлн сумнан артык салымкүчерә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Сугыш башланганнан соң Татарстанда ылылык челтәрләрен алыштыру кимегән, ә бәясе — ике тапкырга арткан",Яңылыҡтар,2045,https://www.azatliq.org/a/33289192.html,2025-01-26T08:17:30+00:00
"Комиксның тышлыгыфикерләрАндю Валдажитәкчелегендә бер төркем тел активистлары эрзә телендә 20 битлек веб-комиксәзерләгән. Ул ""Псакань ушмо"", ягъни ""Песиләр гаскәре"" дип атала. Урыс телендәге рәсми исеме - ""Котармия"". Әсәрнең авторлары комикс баштаэрзә телендәязылды, аннан соң гынаурыс теленә тәремәителде, дип искәртә. Русиянең асаба халыклар телләре өчен бу сирәк очрый торган күренеш, чөнки ешрак урыс теленнән тәремә итәләр. Комиксның күп өлеше әдәби эрзә телендә язылган, әмма Валдаж искәртүенчә, аерым бер каһарманнар шокшин диалектында да, эрзә теленең Түбән Новгород өлкәсе көньягында киң таралган вариантында да сөйләшә. ""Песиләр гаскәре"" Мәскәүнең Украинага каршы сугышы башланганнан соң Русиядә майтарылган хәлләргә аллюзия булып тора. Андагы ""бәрәңге президенты"" күршесенә каршы сугыш башлый һәм ""Без иң көчле держава идек! Аны дошманнар таркатты! Керпеләр иле – ил түгел! Без аны өч ккөн эчендә алачакбыз! "", дип белдерә. Комикста репрессияләр, гади халыкның сугышны хуплавы, ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенең фетнә чыгару омтылышы, биналарга тамгасы ясаулары, танылган оппозиция блогерларының әйткән сүзләре һәм Европадагы сәяси мөһаирлек темалары да чагылыш тапкан. Ахырдан сугыш башлаткан ил иңелә, сугыш бетә, ә ""бәрәңге президенты"" кулга алына. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Активистлар эрзә телендә сугышка каршы комикс чыгарган,Яңылыҡтар,1360,https://www.azatliq.org/a/32539411.html,2023-08-09T06:17:51+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл мөфтият белән 2019 елдан итәкчелек итә. Бүген, 24 октябрьдә, Башкортстан Диния нәзарәте рәисе итеп хәзерге мөфти Айнур Биргалин сайланды. Мөфтиятнең Корылтаенда ул бердәнбер намзәт итеп чыгарылган иде. Киләсе биш елда ул Диния нәзарәте белән итәкчелек итәчәк. Үз чыгышында Биргалин Башкортстан итәкчелегенә рәхмәт сүзләре иткерде. Аның намзәтен Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров тахуплады. Ул ыенга килеп, мөселманнарга Уфада озак елларга сузылган ""Әр-Рәхим"" мәчете төзелешен тәмамларга сүз бирде. Айнур Биргалинга 35 яшь. Ул Башкортстанның Учалы районы Баттал авылындатуган. Русия Үзәк диния нәзарәте каршындагы Русия ислам университетында, Мисырның Каһирә шәһәрендәге Әл-Әзһәр университетында белем ала. 2016 елда Башкорт дәүләт университетының башкорт филологиясе һәм журналистикасы факультетын, ""башкорт һәм гарәп телләре филологы-мөгалиме"" белгечлеген тәмамлый. 2021 елда Башкортстан башлыгы каршындагы Башкорт дәүләт хезмәте һәм идарәсе академиясенә аспирантурага укырга керә. 2011 елдан Уфа шәһәренең төрле мәчетләрендә имамлык итә.2019 елның октябрендә Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең рәисе итеп сайлана. Төзелеше күп елларга сузылган ""Әр-Рәхим"" мәчете белән бәйле низаглы хәлләр Биргалин чорында да дәвам итте. 2022 елның гыйнварында Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте ""барлык имамнарга һәм мөфтияттә эшләүчеләргә фетнәгә китерердәй фикерләр белдермәскә, шул исәптән ""Әр-Рәхим мәчете төзелеше белән сорауларга авап бирмәскә""кушты. Мәчет төзелешендә зур алга китеш булмады. Ул мөфти булган чорда мөфтият тирәсендә төрле низаглар булды. 2022 ел ахырыннан башлап мөфтият һәм Айнур Биргалин шәхсән үзе Диния нәзарәтенең элекке хезмәткәрләренә хезмәт хаклары түләнмәү белән бәйле ызгышларга, күпсанлы мәхкәмә утырышларындакатнашты. Айнур Биргалин Русиянең Украинага каршы сугышын актив рәвештә хуплап килә. Ул мобилизация үткәрүне яклый, хакимиятне хуплаучы митингларда, төбәк телевидениесендә һәм федераль телеканалларда чыгыш ясый, Европа, Америка һәм НАТОны — ""мөнафикъ"", ""Русия һәм дин дошманнары"" дип, ә Украина хакимиятләрен ""фашистлар"" дипатый. Биргалин мөслимәләргә никабтан йөрүгәкаршы чыкты. ""Никаб күп кешеләрне куркыта, аларны исламнан читләштерә"", диде ул. Өйләнгән, биш баласы бар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан мөфтие булып кабат Айнур Биргалин сайланды,Яңылыҡтар,2287,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-moftie-bulip-kabat-aynur-birgalin-saylandi/33171821.html,2024-10-24T15:29:24+03:00
"Был сарала юбилярҙың төрки фольклоры өлкәһендәге ғилми мираҫы, төрки әҙәбиәте, тарихы һәм мәҙәниәте, башҡорт халыҡ ижады өлгөләрен һаҡлау мәсьәләләре ҡаралды. Халыҡ-ара түңәрәк өҫтәл эшендә Рәсәй, Башҡортостан ғалимдары ҡатнашты. Ҡырғыҙстан, Ҡаҙағстан, Үзбәкстан иленән, Татарстан, Ҡабарҙы-Балҡар республикаһынан да сығыш яһаусылар булды. БР Фәндәр академияһы Стратегик тикшеренеүҙәр институтының баш ғилми хеҙмәткәре, филология фәндәре докторы, профессор Луиза Сәмситова «түңәрәк өҫтәл»дең төп ойоштороусыһы, модераторы һәм алып барыусыһы булды. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Халыҡ ижады – мәңгелек мираҫ!,Яңылыҡтар,724,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/haly-izhady-m-gelek-mira-4572676,2026-02-10T16:55:00+00:00
"Социаль әһәмиәтле хеҙмәттәрҙе электрон формаға күсереү, шулай уҡ яңы хеҙмәттәр булдырыу ""Мәғлүмәт иҡтисады"" милли проектының төп маҡсаттарының береһе булып тора. — Профилле ведомстволар менән берлектә социаль әһәмиәтле хеҙмәттәрҙе цифрлаштырыуҙы дауам итәбеҙ. Өфөләге Көнсығыш сығыу юлында юл хаҡы түләүҙән хәрби бәрелештәр һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, уларҙы йөрөтөүселәр, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар, унда һәләк булғандарҙың ғаилә ағзалары азат ителә. Шулай уҡ, тәбиғи газ менән эшләгән транспорт хужалары көнсығыш сығыу юлы аша йөрөүгә 50 процент ташлама ала ала, - тип билдәләне Башҡортостандың Дәүләт идаралығының һанлы үҫеш министры Геннадий Разумикин.",Көнсығыш сығыу юлы буйынса ташламалар бар,Яңылыҡтар,675,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/k-nsy-ysh-sy-yu-yuly-buyynsa-tashlamalar-bar-4529563,2026-01-06T00:21:00+00:00
"Командировканан ҡайтып киләм. Аэропортта ҡатыным ҡаршы алды. Минең машина менән. Ярты юлға ла етмәнек, туҡтап ҡалдыҡ. Шунда ғына юлға сығыр алдынан бензин ҡойорға онотҡанлығым иҫкә төштө. Берәйһенән һорар инең, төн булғанғамылыр, машиналар һирәк үтә. Етмәһә, береһе лә туҡтамай. Аптырап, дуҫыма шылтыраттым.",ЮЛДА,Юмор,307,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-04-02/yulda-4181049,2025-04-02T20:00:00+00:00
"Дәүләп автоинспекцияһы системаһындағы тикшереү күрһәтеүенсә, был әҙәм менән ундай осраҡ беренсегә генә булмаған икән. Шуға күрә суд уға ҡарата, ҡаты яза ҡуллана – дөйөм режимлы колонияла 1 йыл 8 ай ултырырға тура киләсәк. Транспорт менән идара итеүҙән дә 4 йыл  6 айға тыйғандар. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рулдә ҡырын тейәп йөрөһәң.,Юмор,952,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-10-28/ruld-yryn-tey-p-y-r-4443933,2025-10-28T11:30:00+00:00
Российский научный фонд (РНФ) подвел итоги конкурса проектов фундаментальных научных исследований и поисковых научных исследований малыми отдельными научными группами. На конкурс поступило около 5 тысяч заявок. По результатам экспертизы поддержку получили 10 проектов ученых резидента Межвузовского кампуса -  Уфимского университета науки и технологий. Это лучший результат среди вузов Башкортостана.,Вуз-ара кампус резиденты РНФ гранттарын алыуҙа лидер!,Яңылыҡтар,400,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-05/vuz-ara-kampus-rezidenty-rnf-granttaryn-alyu-a-lider-4497690,2025-12-05T22:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул сәбәпле фирка республиканың Дәүләт шурасына сайлауларда катнашмаячак. ""Русия коммунистлары"" фиркасенең Татарстандагы бүлекчәсе итәкчесе Альфред Вәлиев Украинадагы сугышка китәргә булган, аңа фирканең берничә әгъзасы да иярәчәк. Шул сәбәпле ""Русия коммунистлары"" Татарстан дәүләт шурасына депутатлар сайлауда катнашудан баш тарткан. Бу карарны ""Русия коммунистлары""ның республика бүлекчәсе комитет бюросы кабул иткән, дип иткерә Коммерсантъ. Альфред Вәлиев Украинадагы сугышка барган иде инде. 2023 елда ""Татар-Информ"" мәгълүмат агентлыгы аның яздан бирле ""махсус хәрби операция""дә булуын, анда ""Енисей"" диверсия-күзләү батальоны итәкчесенең урынбасары булып хезмәт итүен, сугыштагы кушаматы ""Альфа"" булуынязды. Вәлиев сүзләренчә, ""Енисей"" батальонында нигездә 40 яшьтән алып 60 яшьтән дә өлкәнрәкләр сугыша. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Русия коммунистлары"" фиркасенең Татарстандагы бүлекчәсеннән берничә кеше Украинадагы сугышка китә",Яңылыҡтар,970,https://www.azatliq.org/a/rusiya-kommunistlari-firkaseneng-tatarstandagi-bulekchasennan-bernicha-keshe-ukrainadagi-sugishka-kita/33029316.html,2024-07-10T13:28:37+03:00
"Бүген Чиләбенең Троицки шәһәрендә торгызылган Рәсүлия мәдрәсәсенең тантаналы ачылышы булды. Ул иденче тапкыр узучы Зәйнулла Рәсүлев укулары кысаларында оештырылды. Казандагы Мөхәммәдия мәдрәсәсеннән тыш, Рәсүлия, мөгаен, торгызылган икенче элекке дини уку йортыдыр. Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институтының өлкән фәнни хезмәткәре, әлеге чарада катнашкан Әхмәт Ярлыкапов Азатлыкка әйтүенчә, мәдрәсәне Чиләбе өлкәсе губернаторы Борис Дубровский Русия мөселманнары Үзәк Диния Нәзарәте рәисе мөфти Тәлгать Таетдин белән бергә ачкан. Әхмәт Ярлыкапов""Бу тарихи бинаның Чиләбе мөселманнарына тапшырылуы зур казаныш. Губернатор катнашканга бу инде өлкә күләмендәге зур вакыйгага әйләнде. Русия әмәгать пулаты, Милләтләр эшләре федераль агентлыгы вәкилләре булды. Болгар ислам академиясеннән килгәннәр иде, диде ул. Шулай ук бу чарада мөселманнарга һәрдаимһөүм ясаучы Роман Силантьев, Рәис Сөләйманов һәм алар белән бер тагарактан ашаучы Ислам. ру сәхифәсе баш мөхәррире Галина Хизриевада катнашкан. Аларның бу чарада булуы социаль челтәрләрдә бәхәсләр дә уятты. Троицкида Рәсүлев укуларыЯрлыкапов әйтүенчә, алар Рәсүлев укуларында ел саен катнашып киләләр, шуңа монда бернинди дә яңалык юк. ""Силантьев Рәсүлев укуларында чыгыш ясады. Ул традицион исламның өстенлекләре турында сөйләде. Хәзер традицион исламның суфичылык белән ассоциацияләнүен әйтте. Чиләбе хакимияте Тәлгать Таетдин оешмасы белән хезмәттәшлек итеп яхшы эшли дип сөйләде. Ул һәрвакыт шуны сөйли, яңа әйбер әйтелмәде"", диде ул. Мәдрәсә ачылышыЯрлыкапов әйтүенчә, мәдрәсә яңа уку елыннан Көньяк Уралдан студентларны кабул итәчәк. Мәдрәсәне торгызу өчен акчаны ""Вконтакте"" сәхифәсендә игълан биреп ыйдылар. Троицки төбәге тарихын өйрәнүче Рәүф Гыйзәтуллин элегрәк Азатлыкка инкыйлабка кадәр Троицкида иде мәчет булуынсөйләгәниде. ""Бу әле беренче, агачтан ясалган мәчетне санамаганда. Анысы иске булу сәбәпле 19 гасыр башында сүтелгән инде"", диде ул. Һәрбер мәчет каршында диярлек мәдрәсәләр эшләгән. Рәсүлия мәдрәсәсе Троицкида 1883 елда төзелә һәм алдынгы уку ысуллары тәрибәсе белән аның даны тирә якка тарала. Шул сәбәпле Рәсүлиягә Себер, Урта Азия, Казакъстан, Төньяк Кавказ, Идел-Урал төбәкләреннән килеп укыйлар. Троицкида мәдрәсәне ачкан Рәсүлев хөрмәтенә 2012 елда ""Рәсүлев укулары"" башлана. Гыйззәтуллин әйтүенчә, нәкъ әлеге чарада Чиләбе губернаторы Дубровский радикализмга каршы тору өчен мөселман яшьләрен укыту максатыннан Рәсүлия мәдрәсәсен торгызырга тәкъдим итә. ""Элекке мәдрәсәнең бинасы яртылаш имерек булу сәбәпле, Рәсүлияне Октябрь урамындагы элекке беренче мәчет урынында ачарга карар кылдылар. Анда элек шәһәр мәхкәмәсе урнашкан иде. Берничә ел элек таушалган дип мәхкәмә бинаны бушатты"", диде Гыйзәтуллин. Зәйнулла Рәсүлевның тууына 185 ел уңаеннан 5 июльдә Уфада да халыкара конференция оештырылды. 5Уфада Зәйнулла Рәсүлевка багышланган конференция узды",Троицкида интернет аша акча ыеп торгызылган элекке мәдрәсә ачылды,Татарстан,2841,https://www.azatliq.org/a/29347057.html,2018-07-06T12:01:37+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр21 февраль көне Халыкара туган тел көне буларак билгеләнә. Бу мөһим көн ЮНЕСКО тарафыннан үткәрелә. Ул дөньяда туган телләрнең әһәмиятен һәм саклау кирәклеген хәтерләтү өчен кертелгән. Соңгы елларда Русиядә милли телләр хәле бигрәк тә мөшкел булып күренә. Рәсми анисәп саннарына караганда, милли телләрдә сөйләшүчеләр саны зур тизлек беләнкими бара. Тел активистлары телләрнең мәгариф системыннан кысрыклап чыгарылуыназарлана, бу коточкыч нәтиәләргә китерергә мөмкин дипкисәтә. Русия Украинага каршы алып барган сугыш шартларында тел өлкәсендә активлыкның да хәзер куркыныч булуын, сәясәткә нык бәйле итеп кабул ителүен дәәйтә белгечләр. Бу шартларда милли телләрнең хәле ничек? Азатлык берничә тел активисты белән сөйләште. Без алардан туган тел язмышына тәэсир иткән һәм уңай, һәм тискәре күренешләрне барларга сорадык.1999 нчы елның ноябрендә, Бангладеш дәүләте тәкъдиме белән, ЮНЕСКО генераль конференциясе, ЮНЕСКОга кергән илләр һәм Берләшкән милләтләр оешмасы 21 февраль көнен Туган тел көне дип игълан итте. Беренче мәртәбә ул 2000 нче елның 21 февралендә Парижда ЮНЕСКО штаб-фатирында тантаналы рәвештә билгеләп үтелде. Татар теле: уңай күренешләр бар, әмма мәгариф системы зур борчу тудыраБүгенге көндә чит илдә яшәүче татар теле активисты (иминлек максатыннан ул исемен атамаска сорады) сүзләренчә, хәзерге вакытта татар теле үсешенә тәэсир иткән уңай һәм тискәре факторлар бар. Эмиграциягә китүче татарларда да ана теленә мөнәсәбәт яхшырды, дип саный ул. — Бер яктан, телнең анлы тормышы бара, ул камилләшә, сөйләм теленә күпмедер күләмдә гадиләшә дә. Татар теле лексикасы, кагыйдәләре турында галимнәр арасында түгел, әмгыятьтә дә кайнар бәхәсләшү, аралашу бара. Болар барысы да, һичшиксез, телнең анлы кулланылуы билгеләре. Ничек кенә кысрыкланса да, татар теле әле барыбер рәсми статуска ия, ул Татарстанда дәүләт теле. Мәгариф системында да ул әлегә әзме-күпме сакланып килә, мәктәр-гимназияләрдә укытыла. Театрларыбыз бар, эстрада үсеш кичерә, матбугат эшләп килә. Булганны да бәяли белергә һәм сакларга кирәк. Башка халыкларда бусы да юк шул, — ди ул. Русиядән эмиграция дә күпмедер күләмдә тел абруе үсүенә тәэсир ясады, дип саный тел активисты. Аерым алганда, мобилизация вакытында башлыча Казакъстан, Кыргызстан, Төркия, шулай ук башка төрки республикаларга китүчеләр татар телен белү өстенлеген аңлады, туган телне белү аларга ярдәм итте яки өйрәнүгә мотивация артты, дип саный активист. — Әмма икенче якны да без бик яхшы күрәбез, беләбез. Татар телендә сөйләшүчеләр саны кимүе кызганычка реаль факт, бу хакта Азатлык та күп язды. Соңгы анисәптә татар телендә сөйләшүчеләрнең нык кимүе күренде, башка объектив күрсәткечләр дә бар. Моның нәтиәсендә шәһәрләрдә һәм авылларда да татар сөйләшүчеләр саны азая бара, тел сирәгрәк ишетелү куркынычына ия. Мәгариф системында да телнең кысыла баруы да зур борчулар уята, тенденция шатландырмый. Монда аерым ""рәхмәт""не ""телне мәктәптә түгел, өйдә укытырга кирәк"" диюче абзыйларга әйтергә кирәк инде, дәүләт мәгариф системыннан тел кысрыклана бара. Үзләре дә татар телен камил, әдәби дәрәәдә белмәгән кешеләр балаларына телне өйдә ничек укытсыннар, ничек тапшырсыннар? Мондый юлдан барсак, татар теле инде 3-4 буыннан соң юкка чыгарга мөмкин, — дип борчыла Азатлык әңгәмәдәше. Тел активисты сүзләренчә, соңгы елларда татар теленә игътибар артуы аеруча социаль челтәрләрдә, гади кулланучылар тарафыннан күзәтелә. Бу очракта татар теленә игътибар дәүләттән түгел, ә гади кешеләр тарафыннан арта, алар үзләре телне өйрәнү һәм куллану ысулларын эзли. —, кебек платформаларда татар теле, мәдәнияте, тарихы турында видеолар бик күп хәзер, аларны күбесенчә бик яшь кешеләр эшли, үзләре татарча сөйләшә яки урыс телендә татар мәдәнияте турында сөйли. Хәзер бу хезмәтләрнең алгоритмнары да татар темасына бик яраклашты, татар темасына берничә видеоны гына карау итә, лентаң мондый видеолар белән тула. -да да татар теленә игътибар арта, мессенджерны татарчага тәремә итү такымнары да бер генә түгел, татар темасына төркемнәр-чатлар да шактый күбәйде, — ди ул. Башкортстаннан социаль тикшеренүче, башкорт телендә сөйләшү клубларын оештыручы Илүзә Мөхәмәтйәновада үз туган теле турында охшаш фикердә. Өмет уятырлык очраклар шактый, әмма алар күбесенчә ихтыярилар активлыгына бәйле ди ул. — төркеменең уңышы, Моргенштернның соңгы видеосына башкортчага тәржемә ителгән субтитрлар куюы, ел да Уфада, Агыйдел яр буенда үткәрелә торган""Самауырлы ритайым""мәдәни чарасы миңа башкорт телендә кызыксыну үсә баруын күрсәтә. Акыл сөйләшү клубына да күпләр башкорт телен бөтенләй яңадан өйрәнү, йә инде онытылып барган туган телен кире кайтару максаты белән килә. Бу, әлбәттә, телнең үсешенә өмет бирә, әмма бу очракта күп кенә проектлар ихтыярилар, активистлар тарафыннан башкарыла. Дәүләт күләмендә башкорт теле дәресләре кыскартылуы зур борчу уята, ди тикшеренүче. — Яңа бәйрәмнәр кертелүе телгә карата игътибарны тик шул бәйрәмнәр чикләрендә генә тота. Әмма тел үсеше өчен аны системлы рәвештә үстерү кирәк. Һәм, әлбәттә, тел аерым гына яши алмый – аны куллану ешлыгын да, өлкәләрен дә үстерү мөһим. Бу очракта дәүләт ягыннан яңа файдалы инициативалар булдырылмаса, алга бару кыен булыр. Минем фикеремчә, башкорт телендә тагын интернетта һәм социаль челтәрләрдә киң күрсәтелү итми. Әле башкорт телендә виртуаль дөньяда сөйләгән кешеләр чикләнгән. Яңа буын телне кызыксыну аша өйрәнергә тиеш. Гомумән алганда, бүгенге көндә башкорт теленең хәле катлаулы, әмма тулысынча өметсез түгел. Ул ""чик сызыгында"" тора дип әйтергә мөмкин: бер яктан, әмгыять эчендә яңа кызыксыну уяна бара. Икенче яктан, системлы дәүләт сәясәте итми, ә булганы тулы түгел, — диде Мөхәмәтйәнова. Саха (якут) активисты Вилюя Чойновафикеренчә, бүген саха теленең хәлен бер үк вакытта тотрыклы да, шул ук вакытта зәгыйфь дип тә бәяләргә мөмкин. Бер яктан, ул Русиядәге асаба халыклар телләре арасында көндәлек тормышта, мәдәнияттә, төбәк медиасында һәм мәгарифтә киң кулланылышта калган сирәк телләрнең берсе. Саха теле, аеруча авыл ирләрендә, көндәлек аралашуның тере теле булып яши, һәм бу зур ресурс, ди ул. — Уңай факторлар арасында көчле мәдәни үзаң, яшьләрнең үз мәдәнияте белән кызыксынуы, тел табигый рәвештә кулланыла торган бәйсез медиа һәм онлайн-платформалар бар. Республикадан читтә яшәүче диаспора да мөһим роль уйный. Алар телгә үзбилгеләнүнең нигезе итеп яңача карый башлый. Шулай да тискәре факторлар күбрәк. Бу мәгариф системасының урыслашуы, туган телләрне укыту сәгатьләренең кыскартылуы, бәйсез мәдәни инициативаларга басым, һәм гомуми курку мохите. Урбанизация дә йогынты ясый, чөнки шәһәрләрдә ата-аналар ешрак урыс теленә күчә, аны баланың киләчәге өчен ""перспективалырак"" дип саный, — ди активист. Бүген иң зур куркыныч булып табигый тел эволюциясе түгел, ә сәяси контекст тора, дип саный Чойнова. — Мәдәниятнең автоном үсеше өчен мәйдан тарайганда, тел институциональ терәкне югалта. Моннан тыш, сугыш мобилизацияне һәм миграцияне көчәйтте, бу исә, бигрәк тә авыл ирләрендә, тел мохитләрен имерә. Бүген безнең телне саклау – мәдәни бурыч кына түгел, ә колониаль басымга каршы тору формасы да. Халык үз телендә сөйләшүен дәвам иткәндә, аны балаларына тапшырганда, шул телдә текстлар, музыка һәм белем тудырганда, ул эреп югалырга ризалашмый. Телгә ярдәм итү – ул субъектлылыкны белдерү һәм үз киләчәгеңә хокукны раслау, — дип аңлатты ул Азатлыкка. Калмык галимәсе, тарих фәннәре докторы Мария Очиркалмык теле Калмыклар – ойрат-монгол халкы, аларның теле көнбатыш-монгол телләренә карый. , Русиянең күп кенә башка милли телләре кебек үк, катлаулы чор кичерә. Телнең хәзерге хәле – сәяси һәм икътисади факторлар нәтиәсе. — Беренче чиратта, мәгариф системы зур роль уйный. Мәктәпләрдә һәм балалар бакчаларында ана телендә тулы канлы укыту булмау тел мохитен зәгыйфьләндерә. Әгәр һәр мәктәптә, һәр сыйныфта туган тел укытылса, укытучылар саны да, телне белүче балалар да күбрәк булыр иде. Телнең нигезе нәкъ менә белем бирү системасында салына. Икенче мөһим фактор – икътисади шартлар. Республикада эш урыннары, тотрыклы хезмәт хаклары, үсеш мөмкинлекләре булмаганда, яшьләр башка төбәкләргә күчеп китә. Тел мохите тарала. Икътисади нигез ныгымыйча, телне саклау да авыр. Шартлар яхшырганда, кешеләр туган иренә кайта, мәдәни тормыш активлаша, тел яңадан кулланышка керә. Шулай да өмет бар, дип саный галимә. Мисал булып ул калмык телендә музыкаль төркемнәрнең барлыкка килүен, яшьләрнең иат итүен атый. Кайбер хаталар булса да, бу – табигый процесс. Иң мөһиме — тел кулланыла, яңгырый, тел камиллек аша түгел, куллану аша яши, дип саный ул. — Халык инициативасы аеруча әһәмиятле. Бушлай курслар оештыру, клубларда очрашулар үткәрү, туган телдә китаплар уку, өлкәннәрдән өйрәнү – болар барысы да телне саклауга зур өлеш кертә. Өлкән буын вәкилләре үз белемнәрен яшьләргә тапшырса, хәтта берничә кешегә булса да өйрәтсә – бу инде зур адым. Без – зур монгол дөньясының бер өлеше. Бу мәдәни һәм тарихи бәйләнешләрне ныгыту да телне саклау өчен мөмкинлекләр ача. Тел юкка чыга дип кенә зарланып утыру дөрес түгел. Тел әле яши, димәк аны үстерергә мөмкин. Яшьләр ике сүз генә әйтсә дә – мактарга кирәк. Пассив формада булса да, күпләр телне аңлый. Димәк, нигез бар. Вакыт үзгәрешләрсез тормый – вакытның үзгәрешләре бар. Без дә үзгәрешләрне көтәрбез. Ә әлегә үзебезнең милли һәм шәхси инициативаларыбыз аша үзбилгеләнүне саклап, аны бәйрәм итеп яшик. Туган телләрнең бүгенге хәле катлаулы, әмма өметсез түгел. Телнең киләчәге дәүләт сәясәтенә генә түгел, халыкның үз теләгенә, активлыгына да бәйле. Без исән чакта тел дә исән. Аны кулланырга, укырга, өйрәтергә һәм яратырга кирәк, — дип сөйләде Азатлыкка Мария Очир. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",21 февраль — Халыкара туган тел көне: Ана телләренең бүгенгесе һәм киләчәге,Донъя,9664,https://www.azatliq.org/a/33682448.html,2026-02-20T22:41:08+00:00
"Башҡортостандан Корнеевтар ғаиләһендә тағы ла игеҙәктәр тыуған. Республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итеүенсә, сабыйҙар Өфөләге перинаталь үҙәктә донъяға килгән һәм был ғәжәп клиник осраҡ. ""Беҙҙең заманда игеҙәк балалар һирәк түгел. ЭКО программаларын әүҙем индереү менән бәйле күп балалы йөклөлөк йышлығы арта. Әммә Корнеевтар ғаиләһендә был инде икенсе рәттән тәбиғи юл менән тыуа. Был ысын мөғжизә! Ошо ҙур һәм татыу ғаиләне икеләтә бәхетле ваҡиға менән ҡотлайым! - тип ҡотланы социаль селтәрҙә министр. Шулай итеп, Корнеевтар ғаиләһендә хәҙер биш бала бар. Өлкән улдары, унан һуң ике йыл элек тыуған игеҙәк малай менән ҡыҙ килә, һәм бына икенсе игеҙәк. « Башинформ"" Гөлфиә Акулова",Корнеевтар ғаиләһендә тағы ла игеҙәктәр тыуған!,Йәмғиәт,708,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-27/korneevtar-ail-end-ta-y-la-ige-kt-r-tyu-an-4251371,2025-05-27T10:12:00+00:00
"Нурания яңғыҙ ине. Ҡара пакет тотҡан ҡулын ҡайҙа ҡуйырға белмәй, уңайһыҙланыуынан бер урында тапанды. Шунан: — Бына, үтеп барышлай хәлегеҙҙе белешәйем тип кенә индем, — тине. — Диана өйҙәме? — Уҡыуында, бына хәҙер ҡайтып етергә тейеш, — тине Нурания, ҡыҙының әхирәте менән бассейнға барырын белһә лә. Шунан сәй ҡуйып, еҙнәһен өҫтәл янына саҡырҙы. — Ниңә апайым менән килмәнегеҙ, уның да беҙҙә күптән булғаны юҡ. Хәлдәрегеҙ нисек? .. Аралашыуҙарында ниндәйҙер көсөргәнешлек бар кеүек. — Былай бөтәһе лә яҡшы кеүек. Әле үтеп барышлай ғына индем. Ярай, икенсе юлы бергә килербеҙ, — тип күстәнәстәрен өҫтәлгә алып ҡуйҙы. — Кит, юҡты, алып ҡуй, хәҙер икәү генә шарап эсеп ултырабыҙмы, алып ҡайтырһың, өйҙә үҙегеҙ эсерһегеҙ! — Алып килгән күстәнәсте тегендә-бында йөрөтмәйем инде, ул ни шарап тимәһәм, үпкәләр, һут ҡына. Бына бит нисә генә градус тигән. – тине ул, шешәләге яҙыуын уҡып. — Унан кире, миңә бөгөн эштә премия бирҙеләр, шатлығымды уртаҡлашҡың килмәйме һуң? — Әлбиттә, шатмын, лутсы ғаиләңә аҡсалата алып ҡайтып бирһәң, апайым ҡыуаныр ине. Әтеү әйләнгән һайын минән бурысҡа аҡса һорап тора. — Шулаймы ни, белмәй инем, ул һиңә күпме тейеш, мә, мин ҡайтарып бирәм. – кеҫәһен әйләндереп, булған аҡсаларын өҫтәлгә һалды. — Бына ошолай ғына, ҡалғанын ал! Мин апайыма һинең бөгөн килгәнеңде, бурысын ҡайтарғаныңды әйтермен. — Кәрәкмәй, үҙем әйтермен. Ул былай ҙа мине һинән көнләшә. Йоҡлағанда исемен йыш ҡабатлайһың, — ти. — Нурания бер мин генә түгел дә. — Шулайын-шулай, тик ул һин тип уйлай. — Шуға ситләштеме ни ул минән, арала һалҡынлыҡ тоям. Килһә лә һөйләшергә һүҙе юҡ, йомошон йомошлай ҙа ҡайтып китә һала. Ундай уй хатта башыма ла килмәне. Әпәт ирешкәнһегеҙҙер, тип уйлай инем. Үҙе һөйләмәгәс, төпсөнөп тормайым. Ә һин ниндәй Нуранияны төшөңдә күреп, һаташып ятаһың? Мине тип уйламайым. — Һине. Ысынлап. Хистәремде аңлайһыңдыр, тип уйлағайным. — Кит әле, юҡты шаярып та һөйләмә! — Нурания, күңелем һиңә тарта, ни эшләргә лә белмәйем. — Әле шуны һөйләргә килдеңме? Былай булғас, мә күстәнәстәрең, бүтән яңғыҙың килеп йөрөмә! Нурания еҙнәһен башҡа тыңларға теләмәне. Тегенең ҡаршылашыуына ҡарамай, ҡулына күстәнәстәрен тоттороп, ишектән этеп-төртөп тиерлек сығарып ебәрҙе. Бынан һуң Нурания баҙрап ҡалды. Ни эшләргә? Апайыма әйтергәме? Уға әйтһәм, хәҙер ғауға күтәреп, әсәйемдәргә ҡайтып китәсәк. Унан да яманы – айырыласаҡ. Был темаға кем менәндер кәңәшләшергә лә уңайһыҙ. Улай ҙа уйланы балдыҙ, былай ҙа, тик бер ҡарарға ла килә алманы. Һуңғы сиктә, бәләһенән баш-аяҡ тип, был хәлде күңеленең иң төбөнә күмеп ҡуйҙы һәм бер кемгә лә өндәшмәҫкә булды. Ә еҙнәһе балдыҙынан былай ғына баш тарта алманы. Ул ситкә этәргән һайын, ҡаны нығыраҡ ҡайнаны. Инде хәҙер ул яратыуын да онотто һәм, нисек тә теләгәнен алып, маҡсатына өлгәшеү тураһында уйланы. Һуңғы осрашыуҙарынан һуң бер йыл үттеме-юҡмы, тыуған көн тигән сәбәп менән, ҡып-ҡыҙыл раузаларҙан ҙур гөлләмә һатып алып, йәнә балдыҙының ишеген ҡаҡты. Нурания һуңғы осрашыуҙарын һаман онотмағайны әле. Бимазалап йөрөмәгәс, был аңланы тип ҡыуанып та ҡуйғайны. Ә инде еҙнәһен йәнә ишеге төбөндә күргәс: — Бәй, тағы ниндәй елдәр ташланы, апайым ҡайҙа? – тип әйтә һалды. — Теге мәл өсөн һинән ғәфү үтенергә килдем. Бына шулай, индерһәң индер, индермәһәң, мә бүләк, — тип гөлләмәһен һуҙҙы. — Был тиклем матур гөлләмәне алғас, сәй ҙә эсермәй ҡыуып сығара алмайым инде, ин! Мин һеҙҙе кис көтә инем, — тине. Еҙнәһенең бер аҙ төшөрөп алғанлығын һиҙеп ҡалғас, ҡатындың күңелен шом биләп алды. Шулай булһа ла, тыуған көнөндә бер ҙә насар уйлағыһы килмәне. — Әлегә бер нәмәм дә әҙер түгел, ҡоймаҡ менән сәй эсеп ал да ҡалғанын кис ҡунаҡтар менән дауам итербеҙ. — Һин мине ғәфү иттең тип аңланым, рәхмәт, — тине еҙнәһе, балдыҙына яҡынлап. Хатта эҫе тыны Нуранияның сикәһенә килеп бәрелде. – Балдыҙ, ә янған йөрәк менән нимә эшләргә миңә? .. Нурания һүҙен уйынға борорға тырышты: — Нимә, һаман янамы ни? — Яна, ещё как яна, мә, йөрәгемде тотоп ҡарале! – тип Нуранияның ҡулынан тотоп алып йөрәгенең өҫтөнә ҡуйҙы. – Тояһыңмы? Балдыҙының ҡағылыуы еҙнәһенә ток менән һуҡҡан кеүек булды. Аяҡ быуындары тотмай, ултырғысына ултырҙы. Нурания: — Юҡ, бер нәмә лә тоймайым, бөтәһе лә яҡшы, башымды әйләндермә. Ана, сәйеңде эс тә, эсмәһәң, кискә тиклем һау булып тор! – тип сынаяғын еҙнәһенең алдына күсереп ҡуйҙы. — Сәй сәй инде ул. – Еҙнәһе ҡапыл Нуранияның биленән ҡосоп алып, алдына ултыртты. Көслө ҡулдары балдыҙының тәне буйлап йүгерҙе, ирендәре ирененә үрелде. Нурания: – Еҙнә, ебәр, әтеү ҡысҡырам! – тип тегенең ҡулынан ысҡынырға маташты. Көстәр тиң түгел. Тыпырсынып бер эш тә сығара алмаясағын аңлаған Нурания ҡулына ҡатыраҡ нәмә эләктереп алырға тырышты. Тик, үс иткәндәй, улары бәрелеп-оролоп иҙәнгә тәгәрәне. Еҙнәһе, балдыҙын күтәреп алып, йоҡо бүлмәһендәге карауатҡа индереп бәрҙе. Шунан бер хәрәкәт менән уның өҫтөндәге халатын һыпырып алды. Ул салбар ҡайышын ысҡындырырға маташҡан арала Нурания, карауат эргәһендәге тумбочка өҫтөндә ултырған ҡорос һынды эләктереп алып, ажғырып өҫтөнә менеп килгән еҙнәһенең башына саҡ ҡына һуғып өлгөрмәне, фатир ишегенең ҡыңғырауы шылтыраны. — Диана ҡайтты, кит, асмаһам, хәҙер үҙе килеп инәсәк, — тип Нурания артыҡ эмоциянан тыны ҡыҫылған еҙнәһен өҫтөнән тибеп төшөрҙө. Ошо ҡот осҡос ваҡиғаны күпме генә хәтеренән юйып, оноторға теләһә лә, онота, тыныслана алмай Нурания. Әгәр шунда ҡыҙы ҡайтмаһа, нимәләр булып бөтөрөн күҙ алдына ла килтерә алмай. Хәйер яҡшы бөтмәҫе көн кеүек асыҡ ине. Бөгөн апаһы менән еҙнәһе матур ғына донъя көтә. Тик еҙнәһенең юҡ-юҡта серле итеп ҡараш ташлауы, ҡайһы саҡ шаярған булып күҙ ҡыҫып алыуҙары, һаҡ бул, әле алыш бөтмәне тип киҫәткән кеүек, күңеленә шом һала. Эйе, хәҙер бөтәһе лә артта ҡалды тиһә лә, уяулыҡты юғалтырға ярамай икәнен белә Нурания. Йәберләнгән күңел бөгөн дә, һыҙлаған теш кеүек, һулҡылдап үҙен оноттормай.",Миләүшә ҒӘЙФУЛЛИНА БАЛДЫҘ,Хикәйә,5736,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-27/mil-sh-yfullina-baldy-4364204,2025-08-27T16:35:00+00:00
"4 апреля в Уфе Глава Башкортостана Радий Хабиров дал старт работе Геномного центра Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра мирового уровня. Новый объект – один из этапов строительства второй очереди комплекса зданий, который возводят по федеральному проекту «Создание сети современных кампусов» нацпроекта «Молодёжь и дети».",В Башкортостане открыли Геномный центр Межвузовского кампуса Евразийского НОЦ,Мәғариф,364,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-07/v-bashkortostane-otkryli-genomnyy-tsentr-mezhvuzovskogo-kampusa-evraziyskogo-nots-4187468,2025-04-07T13:25:00+00:00
Ярыштарҙан тура трансляция ла алып барыла. Келәмдәрҙән тура трансляцияларға һылтанмалар – Башҡортостан Республикаһы Самбо федерацияһының ВК төркөмөндә. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров тамашасыларҙы ЙОНДОҘ турниры ярыштарын ҡарарға саҡыра. Сығанаҡ: Башинформ.,Турнир ҡыҙа. Күрмәй ҡалмағыҙ,Яңылыҡтар,261,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-17/turnir-y-a-k-rm-y-alma-y-4011841,2024-11-17T13:14:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКертелгән чикләүләргә карамастан, узган ел Русия бер миллиардлап долларга АКШ һәм Европада итештерелгән югары технологияле чиплар сатып ала алган. Бу хакта Русиянең ябык таможня статистикасына сылтама белән иткерә. Агентлык тапкан документлардан күренгәнчә, Русия хәрби техника итештергәндә дә куллана алырдай ярымүткәргечләр һәм интеграль схемнар өчен бер елда 1 млрд 700 млн доллар тоткан. Аларның яртысы АКШ һәм Европа берлегендә итештерелгән. Бу ширкәтләрнең санкцияләр кануннарын бозып Русиягә технологияләр сатуы турында бернинди белешмәләр юк, дип искәртә. Чикләүләргә эләккән технологияләрнең күбесе Русиягә ялган юллар белән өченче илләр, шул исәптән Кытай, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Төркия аша керә. Тауарлары Русиягә барып эләккән Америка һәм Европа ширкәтләре Мәскәүнең Украинага һөүме белән бәйле кертелгән чикләүләрне тулысынча үтибез дип белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",: Русия 2023 елда АКШ һәм Европада итештерелгән бер млрд долларлык чип сатып алган,Яңылыҡтар,988,https://www.azatliq.org/a/32792778.html,2024-01-26T08:59:21+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрИзраил саклану гаскәре (ЦАХАЛ) 29 августтан башлап Газзә шәһәрендә хәрби чаралар вакытында көн саен игълан ителә торган ""тактик тәнәфесләрне"" гамәлдән чыгаруы турында белдерде. ""Хәлне бәяләү һәм сәяси итәкчелек күрсәтмәләре нигезендә, бүгеннән (омга көнне) иртәнге 10.00 сәгатьтән хәрби хәрәкәтләрдәге ирле тактик тәнәфес Газзә шәһәре ирлегенә кагылмаячак, чөнки әлеге төбәк актив сугыш хәрәкәтләре алып барылучы куркыныч зона булып тора"", дип белдерде ЦАХАЛ. Израил армиясе билгеләп үтүенчә, алар ""Израилне саклау максатыннан Газзә сызыгы ирлегендә һуманитар ярдәм күрсәтүне дәвам итәчәк, шулай ук террорчыл оешмаларга каршы хәрби маневрлар һәм һөүм чараларны алып барачак"". Элегрәк Израил Газзә шәһәренә һөүм планын раслады, шуннан соң армиягә 60 меңнән артык резервист чакырылган. Израил саклану министрлыгы башлыгы Исраэль Кацбелдерүенчә, чара тәмамланганнан соң ""Газзә йөзен үзгәртәчәк һәм инде элекке кебек булмаячак"". Һөүм турында ЦАХАЛ 20 августта игълан итте. Израил мартта Газзә сызыгына барлык һуманитар ярдәм кертүне тыйды, майда ярдәм кертү торгызылды, әмма чикләүләр белән: ризыкны бүлү Газзә американ-израил һуманитар фондына тапшырылды. Фондлар янында оешкан тарату үзәкләрендә еш кына йөзләрчә фәләстинле үлеменә китергән (БМО мәгълүматы) төрле күңелсез хәлләр килеп чыгып торды. Шаһитләр, шул исәптән үзәкнең элекке сакчылары барлык үлемнәрдә Израил хәрбиләрен гаепләде. Израил тыныч халыкның газап чигүе ХӘМӘС аркасында дип әйтә. Русиядә",Израил саклану гаскәре Газзә шәһәрендә һуманитар тәнәфесләрне гамәлдән чыгарды,Яңылыҡтар,1480,https://www.azatliq.org/a/33516358.html,2025-08-29T11:23:31+00:00
"Кол Шәриф мәчетендә 2018 елгы Корбан гаетеТатарстан Диния нәзарәте Татарстанда корбан чалу мәйданчыкларыисемлегенчыгарган. Казанда корбан чалу мөмкинлеге 18 мәйданчыкта булачак, шулай ук Татарстанның башка зур шәһәрләрендә дә мондый мәйданчыклар исемлеге тәкъдим ителә. Быел Корбан бәйрәме 11 август көненә туры килә. Казан һәм Татарстан мәчетләрендә бу көнне бәйрәм вәгазе иртәнге дүрттә башлана, гает намазы 4:30 да укылыр, дип хәбәр итә Диния нәзарәте. Башка шәһәр һәм авылларда намаз вакыты кояш чыгу вакытына карап билгеләнәчәк. Татарстан Казыйлар шурасы быелгы нисаб күләмен 20 000 сум дип билгеләде. Мохталар өчен корбан итләрен тарату белән ""Зәкят"" хәйрия фонды шөгыльләнәчәк дип хәбәр ителә.",Корбан бәйрәмендә Казанда корбан чалу өчен 18 мәйданчык билгеләнгән,Яңылыҡтар,700,https://www.azatliq.org/a/30051287.html,2019-07-12T09:14:32+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан бала хокуклары вәкиле Ольга Панчихинабер елда мәктәптәге низаглы хәлләр уңаеннан аңа 115 тапкыр мөрәәгать итүләрен сөйләгән. Бу хакта хәбәр итте. Аның сүзләренчә, иң күп зарлар Уфадан килгән. ""Кайдадыр буллинг белән бәйле, кайдадыр балалар, ата-аналар һәм укытучылар арасындагы низагларга кагылышлы мөрәәгатьләр булды. Бу бик итди тема. Һәр очракны аерым тикшерәбез. Иң мөһиме — бөтен якларны да тыңлыйбыз. Кайбер низаглар исә бөтенләй башланмаган да була алыр иде, аларны өлкән сыйныф укучылары ярдәмендә дә айга салырга мөмкин булган"", дигән Панчихина. Аның фикеренчә, әгәр һәр мәктәптә медиация хезмәте эшләсә, бу проблемны хәл итеп булыр иде. Былтыр ноябрьдә Башкортстан Корылтаенда мәктәпләрдә мыскыл итү проблемы турындафикер алышканнар иде. Башкортстан мәгариф һәм фән министры Инесса Косолапова 123 мең укучы арасында сораштыру уздыруларын әйтте, аларда укучыларның 37 проценты буллинг белән очрашырга туры килүен, 11 проценты исә буллинг корбаны булуын әйткән. Каныгуларның 26 проценты - кимсетү, 16 проценты - түбәнсетү, сигез проценты - кибербуллинг булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан мәктәпләрендә бер елда 115 низаг теркәлгән,Яңылыҡтар,1202,https://www.azatliq.org/a/32791404.html,2024-01-25T10:47:57+00:00
"Халҡыбыҙҙың танылған йырсыһы, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Миңзифа Исҡужина күркәм юбилейын билдәләй.",ҺАҠМАР ҺАНДУҒАСЫ,Мәҙәниәт,164,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-13/a-mar-andu-asy-4120130,2025-02-13T13:40:00+00:00
"Мәскәү тамашачысы Туймазы театры тамашасын карый, архив фотосыКамаллылар ике елга бер уза торган Мәскәү гастрольләре вакытында спектакль күрсәтү белән генә чикләнмичә, төрле итимагый, рәсми оешмаларда очрашулар үткәреп китә. Быел алар Татарстанның вәкаләтле вәкиллегендә, 1186 санлы татар мәктәбендә, шулай ук Татар штабы дип аталган яшьләр оешмасында очрашулар уздырды. Артистлар белән очрашу вакытында Татар штабы итәкчесе Рөстәм Ямалиев Мәскәү кебек зур шәһәрдә татар театры һичшиксез кирәк, ул булырга тиеш һәм ул татарның туган теле яңгыраган бер мәдәни утрау рәвешен алырга тиеш дип белдерде. Мәскәүдә татарлар театрлар оештырып карады инде. Узган ел гына ""Диләфрүз"" халык театры үзенең 30 еллыгын бәйрәм итте. Мәдәни үзәк каршында ""Газиз"" дип аталган балалар театр студиясе эшләп килә. Ләкин аларның берсен дә тулы тормышлы татар театры дип әйтеп булмый. Бәлки шуңа күрәдер кайбер итимагый оешмаларда татар театры оештыру темасы көн кадагына менгән. Моңа нинди дә булса нигез бармы соң? Театр бит ул уен гына түгел. Шуны ачыклар өчен Рөстәм Ямалиевка берничә сорау белән мөрәәгатъ иттек. Рөстәм әфәнде, Мәскәүдә театр булдырырга дигән идея Камал театры артистлары белән очрашканнан соң барлыкка килдеме? Театр оештыруны ничек күз алдына китерәсез? Рөстәм Ямалиев Безнең татар штабында бу хакта сүз күптән бара инде. Иң кызыгы шунда дип әйтер идем, миңа берничә ел рәттән әйге ял вакытында ""Современник"" театрының баш режиссеры Галина Волчек белән очрашырга туры килде. Театр турындагы сорауны беренче булып ул күтәрде: ""Минем театрда да бик талантлы татар артистлары бар. Нигә сез Мәскәүдә үзегезнең профессиональ театрны оештырмыйсыз, мин сезгә бу эштә ярдәм итә алачакмын"", диде. Мәскәүдә татар булган артистлар күп күбен. Ләкин аларның барысы да татар телен яхшы белә дигән сүз түгел бит әле. Театр татарча уйналырга тиеш бит. Татар телендә яхшы сөйләшүче артистларыбыз да бар. Мин алар белән таныш инде. Узган ел ""Игра престолов"" дигән фильмны Мәскәү татарлары татар теленә тәремә итеп, татарча дубляж ясады. Менә бездә хәзер татар телен өйдә өйрәнергә кирәк дигән фикер алга сөрелә. Өйдә ул бит кухня теле генә булып калачак. Ә менә Мәскәүдә театр булса, анда татар телендә сөйләсәләр, балалар да татар телендә театр уйный икән, ул телне белергә кирәк дип әйтәчәк. Беренче чиратта театр ул туган телне өйрәнүнең беренче чыганагы булып торачак. Безнең штаб быелгы гастрольләргә тамашачылар ыю белән дә шөгыльләнде. Без һәр спектакльгә 150-200 тамашачы алып килек. Мәскәүдә театр сөючеләр күп. Ләкин театр профессиональ булырга тиеш! Театр бит ул сөйләү белән уйнау гына түгел. Аның бинасы да, финанс ягы да булырга тиеш. Нигезе булырга тиеш. Ул яктан нинди дә булса фикерләрегез бармы? Әлбәттә безгә Татарстан хөкүмәте дә, вәкаләтле вәкиллек тә ярдәм итәр дип уйлыйбыз. Татар кешесенә театр бик хас дип улыйм. Аның бит 110 еллык тарихы бар. Менә сез бина кирәк дисез. Татарларга элекке ""Энтузиаст"" дип аталган кинотеатр бинасын биргәннәр иде. Ләкин аны һаман эш итеп бетермәделәр. Ярты юлда калды. Менә ул бинаның да язмышын якыннан белергә кирәк булыр. Аннан соң безнең штабның шундый сәясәте бар – яшь эшкуарларны үстерү, тәрбияләү һәм алар арасында мәдәниятебезгә ярдәм итәргә торучы иганәчеләр булдыру. Бүгенге көндә без театр курслары ачып ибәрүне планлаштырабыз. Аның белән безнең штабның активисты Динар Сәләхов шөгыльләнәчәк. Әлегә шундый планнар. Киләсе атнада танылган режиссер Галина Волчек белән очрашып, аның киңәшләрен дә тыңлыйсыбыз килә. Шушы планнар турында Динар Сәләховбелән дә сөйләшеп алдык. Динар Сәләхов""Мин Фәрит Бикчәнтәев (Камал театры режиссеры - ред. ) укучысы. Без аңа театр булдыру планнары турында сөйләдек, ул безгә теләктәшлек белдерде. Якын арада Мәскәүдә өч айлык театр курслары ачып ибәрергә ыенабыз. Анда актерлар осталыгы, сәхнә теле, сәхнә хәрәкәте кебек предметлар укытылачак. Бина мәсьәләсендә дә проблем юк. Без ГИТИСның студентлар театрында шөгыльләнәчәкбез. Анда спектакльләр күрсәтү мөмкинлеге дә булачак"", диде Динар. Динар Сәләхов 2004 елда Казанда мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаган. Камал театрында махсус курсларда укыган. Спектакльләрдә катнашкан. Мәскәүдә төрле чаралар оештыру белән мәшгуль. Мәскәү татар яшьләренең КВН мөдире. Итимагый эшләрдә дә катнаша.",Мәскәүдә татар театры булырмы?,Татарстан,4231,https://www.azatliq.org/a/29719545.html,2019-01-19T21:01:09+00:00
"""Өйгә кайту"" фильмыннан кадрУкраин режиссеры Нариман Алиевның ""Өйгә кайту"" ("""") фильмы ""Алтын глобус"" премиясендә ""Чит телдәге иң яхшы фильм"" номинациясенә чыгарылган. Премиянең рәсми сайтыхәбәр итүенчә, ""Өйгә кайту"" 65 илдән 93 фильм исемлегенә кергән. Ахыргы исемлек 9 декабрьдә билгеле булачак. Кырымтатар режиссеры Нариман Алиевның әлеге фильмы моңа кадәр Халыкара Босфор кинофестивалендә иң яхшы чит ил фильмы дип табылган иде. Элегрәк Алиев фильмы Оскар бүләгенә дәгъва итүчеләрнең озын исемлегенә керде. Ул шулай ук Одесса халыкара кинофестивалендә гран-при алды. Фильмда баш каһарман Мостафа Украина көнчыгышындагы хәрби бәрелешләрдә улын югалта һәм аны туган ягында, Русия аннексияләгән Кырымда ирләргә ыена. Үзенең кече улы һәм олы улының әсәде белән ул ярымутрауга юл ала. Нариман Алиев – кырымтатар режиссеры. Үз картиналарында Алиев кырымтатарларның гаилә мөнәсәбәтләрен, гореф-гадәтләрен һәм көнкүрешен күрсәтә.","Кырымтатарлар турында ""Өйгә кайту"" фильмы ""Алтын глобус"" бүләгенә дәгъва итә",Яңылыҡтар,925,https://www.azatliq.org/a/30252713.html,2019-11-04T15:11:01+00:00
"В Башкирском историко-культурном центре ребята из старшей и логопедической групп узнали много нового о традиционном башкирском костюме. Дети с любопытством слушали экскурсию и задавали вопросы, а воспитатели получили возможность попробовать себя в роли ткачей.",Маленькие знатоки башкирской культуры,Мәғариф,260,https://uchbash.com/articles/doshkolnoe-vospitanie/2025-09-12/malenkie-znatoki-bashkirskoy-kultury-4384897,2025-09-12T10:11:00+00:00
"Интернетта ""1 ғинуарҙан Рәсәй президентынан 1950 йылдан һуң тыуған бөтә граждандарға ла яңы йыл түләүҙәре иғлан ителә - пособиелар күләме йәшкә һәм ҡалаға бәйле, тулы мәғлүмәтте һылтанма буйынса инеп ҡарағыҙ"" тигән хәбәр тарала.","""Яңы йыл түләүҙәре""",Яңылыҡтар,228,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/ya-y-yyl-t-l-re-4525958,2025-12-30T21:20:51+00:00
"Эшемде бер яҡтан ауыр, икенсенән еңел тиергә лә була. Ғөмүмән, яратып башҡарһаң, барыһы ла уң килеп сыға! Быға мин күптән инанғанмын, — ти ул.",Бәхет өсөн күп тә кәрәк түгел,Әҙәбиәт,142,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-03-25/b-het-s-n-k-p-t-k-r-k-t-gel-4171013,2025-03-25T11:03:57+00:00
"Сибай ҡалаһының ""Сулпылар"" балалар баҡсаһының ""Йәйғор"" төркөмөнән Мәҙинә Үҙәнбаеваның һүрәте. Тәрбиәсеһе - Нәсимә Зиннур ҡыҙы Малабаева.",Конкурсҡа,Конкурстар,136,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-11/konkurs-a-4502223,2025-12-11T10:27:00+00:00
"ыенда катнашучыларБыел форум Шиһабетдин Мәранинең тууына 200 еллыгына багышланды. Аның ""Өч әйбер диндә юк, әмма динне саклый. Болар – милли тел, милли кием һәм милли гореф"" дигән сүзләре форумның төп шигаре булып торды. Башка еллардан аермалы буларак быелгы форум хатын-кызларның күплеге белән дә аерылып торды. Күп кенә имамнар, төбәкләрдәге мөфтиләр хатыннарын, абыстайларын да ияртеп алып килгәннәр. Имамнар ыены ике көн эшләде. Гадәткә кергәнчә, беренче көнне секцияләр утырышы булды. Татар дөньясында ислам дине белән бәйле изге урыннар, балаларга дини һәм милли тәрбия бирү, рухи мирасны барлау һәм халыкка кайтаруда дин әһелләренең роле һәм ел да оештырыла торган ""Ислам һәм татар дөньясы"" концепциясен тормышка ашыру секцияләре эшләде. Пленар утырыш президиумыИкенче көнне форумның пленар утырышы Казанның ""Корстон"" сәүдә үзәгендә узды. Соңгы елларда Татарстан һәм татар конгрессының барлык зур чаралары да уза торган конференц-залга кергәндә полициянең күплеге күзгә чалынып торды. Имамнар, мөфтиләр Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановбелән дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиевныаягүрә басып, алкышлар белән каршы алдылар. Исламда мондый гадәт юк бит ул дигән сүзләр ишетелсә дә, басмыйча калган кеше күренмәде. Башта Рөстәм Миңнехановка сүз бирелде. Ул шигар итеп алынган Мәрани сүзләрен төзәтеп тә ибәрде. ""Бүген, - диде ул, - милли телне, милли кием һәм милли горефне дин саклый"". 5 бөтенрусия татар дин әһелләре ыеныТатарлар Русиядә сан ягыннан икенче милләт, соңгы утыз елда илдә дүрт меңнән артык мәчет төзелде, аларның мең ярымы Татарстанда диде Миңнеханов. Әмма соңгы вакытта гаиләләр таркалуы бик күп дип, моңа дин әһелләре дә игътибар итүен теләде. Мондый теләк секцияләр барышында да кузгатылган иде. Татарстан казыеәлил Фазлыев, мәсәлән, балаларга дини, милли тәрбия бирүгә багышланган секциядә имамнарны йорт саен йөреп чыгырга да чакырды. Ул-бу нияттән түгел, ата-аналар белән сөйләшер өчен. Рөстәм МиңнехановҮзенең кыска гына чыгышыннан соң Миңнеханов кайбер делегатларга дәүләт бүләкләре тапшырды. Калининградтан килгән 94 яшьлек Хәким Биктеев беренчеләрдән булып ""Дуслык"" ордены белән бүләкләнде. Бүләк алып, Татарстаның хәзерге һәм элекке президетларына дан укыганнан соң, милли телне сакларга чакырды Хәким ага. Артык хисләнеп киткәнгәме, ул бераз хәлен югалтып, президент ярдәмчеләре ярдәме белән генә урынына барып утырды. Тәлгат ТаетдинЕл саен яңа төрле чапан-чалмалар белән генә түгел, берәр төрле белдерү белән дә таң калдырган Русия Үзәк диния нәзарәте рәисе Тәлгат Таетдинбыел кыска гына котлау чыгышын кәгазьдән генә укыды. Озын чәчләрен кыскарткан Тәлгат хәзрәт быел форумда үзен бик тыйнак тотты. Яшел чапаннар кигән, сак хезмәткәрләре сыман үзәк нәзарәткә караган мәчет муллалары Тәлгат хәзрәт яныннан бер адым да калмый йөрделәр. Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдинимамнар форумына килмәде. Ул үзенең урынбасары Рушан Аббясовныюллаган булып чыкты. ыенда катнашучыларРусия мөселманнары дини мәлесе рәисе Әлбир Кргановта быел форумда катнашмады, аның исеменнән чыгыш ясаучы да булмады. Рәсми котлаулар әле бетмәгән иде, Калининград шәһәренә Путин беләночрашугаюл алам дип алдан белдереп куйган Рөстәм Миңнеханов шып кына китеп барды. Форум елдагыча төбәкләрдән килгән хәзрәтләрнең хисап сыман чыгышлары белән дәвам итте. Залда утырган, бу хәлне ел да күреп белеп-торган кайбер хәзрәтләр туйдырдылар инде хисап белән дип пышылдап та алдылар. әлил Фазлыевомга намазы якынлашканга барыбер сабыр гына тыңлап, йокымсырап, ә күбесе телефоннарында казынып утырган хәзрәтләр әлил Фазлыевның бала ясар өчен нанотехнологияләр кирәкмәгәнлеген әйткәч кенә анланып алдылар. Президиумда утырган Миңтимер Шәймиев та эче катканчы көлде бу сүзләрдән. Миңтимер ШәймиевӨйлә намазы якынлашканга форумның беренче өлешен Миңтимер Шәймиевчыгышы белән тәмамладылар. Ул үз чиратында Болгар академиясе хакында сөйләде һәм әлеге академиянең голәма шурасын булдырырга кирәклеген әйтте. Өйлә намазы һәм төшке аштан соң имамнар һәм абыстайлар шактый анланган иделәр. ""Корстон"" сәүдә үзәге ишек алдында парлашып ырлап торган абыстай һәм имамнар да күренде. Ә ыен чираттагы хисап чыгышлары белән дәвам итте. Кичке биштә ул былтыргы ук пунктлардан торган резолюция кабул итү белән тәмамланды. Ул вакытта янәшә генә бүлмәдә татар конгрессының чираттан тыш корылтаена халык туплана башлаган иде.",Татар имамнары дин һәм миллилек турында фикерләште,Дин,4306,https://www.azatliq.org/a/29381191.html,2018-07-21T14:48:29+00:00
БР Башлығы Радий Хәбиров махсус указға ҡул ҡуйған.,Иғтибар! Хайуандарҙың ҡотороу сире буйынса карантин!,Яңылыҡтар,50,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-20/i-tibar-hayuandar-y-otorou-sire-buyynsa-karantin-4515746,2025-12-20T13:00:00+00:00
"Киләһе аҙна Башҡортостанда сираттағы Милли кейем көнө билдәләнә. Уның сағыу ваҡиғаларының береһе, әлбиттә, – башҡорт кейеме оҫталарының Тамға халыҡ-ара конкурсы. Быйыл ул бишенсе тапҡыр уҙғарыла. Был мөһим мәҙәни сара 10-12 сентябрҙә милли кейемебеҙгә яңы һулыш өрөп, уны танытыу, популярлаштырыу буйынса әүҙем эшләгән тегенселәрҙе, рәссамдарҙы, дизайнерҙар һәм стилистарҙы Өфөлә бергә йыя. 10 сентябрҙә Атайсал мәҙәни үҙәгендә ҡатнашыусылар конкурс эштәрен яҡлай. Йомғаҡлау өлөшө 12 сентябрь – Милли кейем көнөндә С. Аксаков исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркында ойошторола. Байрамды күрергә килеүселәр биҙәү-ҡулланма сәнғәте, милли кейем аксессуарҙары оҫталарының эштәренән торған күргәҙмәне ҡарай ала. Был көндә иң көтөлгән ваҡиға – Тамға лауреаттарының, Ҡырғыҙстан, Ҡаҙағстан, Үзбәкстандан саҡырылған ҡунаҡтарҙың эштәрен күрһәтеү. Тантананы башҡорт эстрадаһы йондоҙҙарының сығыштары биҙәй. Милли кейем көнөн кискеһен үткәрелгән милли уйындар матур итеп тамамлап ҡуя. Һәр ваҡыттағыса, тамашасыларға был көн үҙ асылын аңлауға, күңелендә халҡы рухиәтенә ҡарата ҡыҙыҡһыныу, ғорурлыҡ уяныуға сәбәпсе лә булыр.","Яңы ""Тамға"" конкурсының еңеүселәре билдәле була",Мәҙәниәт,1106,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-09-04/ya-y-tam-a-konkursyny-e-e-sel-re-bild-le-bula-4373558,2025-09-04T15:13:00+00:00
"Йүкә сәскәһендә эфир майы, гесперидин һәм тилицианин гликозидлары, сапониндар, каротин, аскорбин кислотаһы, фарнезол һ. б. бар. Файҙаһы, билдәле булыуынса, баһалап бөткөһөҙ: температураны төшөрә, йүтәлде бөтөрөүгә булыша, иммунитетты күтәрә, ҡан баҫымын төшөрә, ҡандағы шәкәр күләмен кәметергә ярҙам итә, невроз ваҡытында тынысландыра, бөйөрҙән таштарҙы сығара. Грипп ваҡытында, һалҡын тейгәндә, бронхиттан, ҡан баҫымы юғары булғанда, ошо төнәтмәне файҙаланыу яҡшы: 15 грамм кипкән сәскәгә бер стакан ҡайнар һыу һалалар. 20-30 минут төнәтеп, һөҙөп, бал менән эсәләр. Йоҡоһоҙлоҡтан: бер стакан ҡайнар һыуға бер аш ҡалағы йүкә сәскәһе һалып, сәй кеүек бешереп эсегеҙ. Бөйөрҙәр елкенһенгәндә: бер стакан ҡайнар һыуға берәр сәй ҡалағы йүкә сәскәһе һәм етен орлоғо һалып, сәй һымаҡ бешерәбеҙ. Көнөнә 3-4 тапҡыр 0,5 стакан эсергә тәҡдим ителә. Пародонтоз, стоматиттан: бер стакан ҡайнар һыуға бер аш ҡалағы йүкә сәскәһе һалып төнәтегеҙ һәм 5 грамм сода һалып, көнөнә 4-5 мәртәбә ауыҙ ҡыуышлығын шул ҡатнашма менән сайҡатығыҙ. Иммунитетты нығытыу, ҡандағы холестеринды кәметеү, организмдан кәрәкмәгән тоҙҙарҙы сығарыу өсөн: термосҡа ике сәй ҡалағы йүкә сәскәһе, бер сәй ҡалағы кесерткән, бер-ике ботаҡ сельдерей, 20 грамм имбир тамыры, бер тырнаҡ һарымһаҡ, бер литр ҡайнар һыу һалып, көн дауамында эсегеҙ. Йүкә сәскәһендә эфир майы, гесперидин һәм тилицианин гликозидлары, сапониндар, каротин, аскорбин кислотаһы, фарнезол һ. б. бар. Файҙаһы, билдәле булыуынса, баһалап бөткөһөҙ: температураны төшөрә, йүтәлде бөтөрөүгә булыша, иммунитетты күтәрә, ҡан баҫымын төшөрә, ҡандағы шәкәр күләмен кәметергә ярҙам итә, невроз ваҡытында тынысландыра, бөйөрҙән таштарҙы сығара. Грипп ваҡытында, һалҡын тейгәндә, бронхиттан, ҡан баҫымы юғары булғанда, ошо төнәтмәне файҙаланыу яҡшы: 15 грамм кипкән сәскәгә бер стакан ҡайнар һыу һалалар. 20-30 минут төнәтеп, һөҙөп, бал менән эсәләр. Йоҡоһоҙлоҡтан: бер стакан ҡайнар һыуға бер аш ҡалағы йүкә сәскәһе һалып, сәй кеүек бешереп эсегеҙ. Бөйөрҙәр елкенһенгәндә: бер стакан ҡайнар һыуға берәр сәй ҡалағы йүкә сәскәһе һәм етен орлоғо һалып, сәй һымаҡ бешерәбеҙ. Көнөнә 3-4 тапҡыр 0,5 стакан эсергә тәҡдим ителә. Пародонтоз, стоматиттан: бер стакан ҡайнар һыуға бер аш ҡалағы йүкә сәскәһе һалып төнәтегеҙ һәм 5 грамм сода һалып, көнөнә 4-5 мәртәбә ауыҙ ҡыуышлығын шул ҡатнашма менән сайҡатығыҙ. Иммунитетты нығытыу, ҡандағы холестеринды кәметеү, организмдан кәрәкмәгән тоҙҙарҙы сығарыу өсөн: термосҡа ике сәй ҡалағы йүкә сәскәһе, бер сәй ҡалағы кесерткән, бер-ике ботаҡ сельдерей, 20 грамм имбир тамыры, бер тырнаҡ һарымһаҡ, бер литр ҡайнар һыу һалып, көн дауамында эсегеҙ.",Йүкә сәскәһе нимә менән файҙалы?,Сәләмәтлек,2597,https://shonkar.com/articles/auly-ym-bayly-ym/2025-05-25/y-k-s-sk-e-nim-men-n-fay-aly-4249579,2025-05-25T15:48:00+00:00
"С араның  режиссеры  Дамир  Йосопов белдереүенсә, кисәнең төп маҡсаты – яҙыусыны хөрмәтләп иҫкә алыу, уның иң яҡшы әҫәрҙәренән өҙөктәр уҡыу, ижадының бөгөнгө әҙәбиәткә йоғонтоһон тикшереү. Хәтер кисәһендә дүрт балалар театр коллективы: «Росток» өлгөлө балалар театры (етәксеһе Салауат Нурисламов), «Непоседы» өлгөлө театры (етәксеһе Лариса Беляева), «Бим-Бом» театр студияһы һәм «Волшебная рампа» халыҡ театры (етәксеһе Лилиә Иванова) ҡатнаша. Сәғәт киске  6-ла башланған сараға инеү ирекле. Билдәле булыуынса, 2025 йылда Башҡортостан Башлығы указы буйынса республикабыҙҙа Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыуҙы билдәләйҙәр.  Ойоштороу комитетын Башҡортостан хөкүмәте премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев етәкләй.",Өфөлә яҙыусы Яныбай Хамматовтың 100 йыллығына арналған кисә үтә,Яңылыҡтар,736,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-13/f-l-ya-yusy-yanybay-hammatovty-100-yylly-yna-arnal-an-kis-t-4081740,2025-01-13T12:41:00+00:00
"Беҙҙең ғаиләбеҙгә лә һуғыш еле ҡағылмай ҡалмай. Бөгөн мин үҙемдең оло олатайым  Хисмәтуллин Харрас Мифтахетдин улы тураһында һөйләргә теләйем. Олатайым 1905 йылда тыуған. Һуғышҡа тиклем колхозда балта оҫтаһы булып эшләгән. 1942 йылда 112-се Башҡорт атлы дивизияһына хеҙмәткә алына. Уға 37 йәш була. Тәү башлап Курск өлкәһенең Олым йылғаһы буйында һуғышҡа инәләр. 1943 йылдың февралендә 112-се Башҡорт атлы дивизияһы Луганск, Ворошиловград йүнәлешендә дошман тылына тәрән рейд яһай. Ошо тиңдәшһеҙ алышта, фронт һыҙығы аша сыҡҡанда, дивизия командиры Миңлеғәле Шайморатов һәләк була. Олатайым, дуҫы Нурулла менән ошо алышта ҡаты яраланып, дошман ҡулына эләгәләр. Артабан концлагерь. «Ҡырағай» дивизия  һалдаттары, тип уларҙы соҡорға ташлайҙар. Шунда  яралы һалдаттар бер-береһен йылытып, дауалап, бер ай тирәһе ята. Хатта икешәр ҡат булып ятып йоҡларға тура килә. Язалау, туҡмауҙар тураһында һөйләп тә бөтөрөрлөк түгел. 1943 йылда Хисмәтуллин Харрас Мифтахетдин улы һәләк була. Ә өйҙә бит уны ҡатыны менән ике балаһы көтә ине. Ватаныбыҙҙың азатлығын, яҡты киләсәген һаҡлап ҡалған ата-бабаларыбыҙға мәңгелек дан! Беҙ, киләсәк быуын, баһадир яугирҙарҙы, уларҙың тиңдәшһеҙ батырлыҡтарын оноторға тейеш  түгелбеҙ. Ошо фотоһүрәтен ҙурайтып эшләткәс, мин уға ныҡ оҡшағанымды белдем. Класс етәксем Рәүфә Фәрит ҡыҙы, һин олатайыңа ике тамсы һыу кеүек оҡшағанһың, тине. Мин бик тә ғорурланам. ҒӘЛЛӘМОВА Асия, Белорет районы Ғәбдөк ауылы мәктәбенең 4-се синыф уҡыусыһы.",Хәтер яралары уңалмай,Еңеү,1457,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-12/h-ter-yaralary-u-almay-4230921,2025-05-12T13:12:00+00:00
"«Ҡарағыҙ әле, башҡорт малайы Рамаҙан Биккинин «Онотмағыҙ» йырын ҡалай йөрәккә үтеп инерлек итеп, бар күңелен һалып башҡара. Был Кремлдә «Еңеү музейы» проекты концертынан өҙөк. Йәш артист тураһында — минең «Һоҡланғыс кешеләр тормошо» рубрикаһында. Рамаҙанға 12 йәш. Ғаиләһе менән Өфөлә йәшәй, Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбендә уҡый. Әсәһе уны 7 йәшендә музыкаға алып килгән, тәүҙә ул баян класында шөғөлләнгән, һуңынан вокалға күскән. Рамаҙан рус, башҡорт һәм инглиз телдәрендә йырлай. Бер нисә конкурста еңеү яулаған, афарин! Малайҙың уңышы – уның ата-әсәһе Рәсимә Фәрүәз ҡыҙының һәм Илдус Исламғәле улының оло хеҙмәте. Улар балаларында матурлыҡҡа һөйөү тәрбиәләй, милли мәҙәниәт менән таныштыра. Ысын илһөйәрҙәр үҫтерә. Әйткәндәй, Рамаҙандың ғаиләһе ижади, уның апаһы Алһыу Өфө сәнғәт училищеһының эстрада-джаз йыры бүлегендә уҡый. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Радий Хәбиров йәш артист Рамаҙан Биккинин менән таныштырҙы,Яңылыҡтар,1016,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-22/radiy-h-birov-y-sh-artist-rama-an-bikkinin-men-n-tanyshtyr-y-3857140,2024-07-22T12:03:00+00:00
"""Зәңгәр шәл"" спектакленнән күренеш, архив фотосыГалиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының 9-16 ноябрьдә Уфада булырга тиешле гастрольләре 2022 елга күчерелгән. Бу хакта театр сайтындахәбәр ителә. Гастрольләр кичектерелүнең сәбәбен эпидемиологик вазгыятькә бәйле, дип аңлаталар, киләсе елда кайсы көннәрдә узачагы әлегә билгеле түгел. ""Төгәл даталар турында театрның мәгълүмат чыганакларында аерым хәбәр ителәчәк, сатып алынган билетлар үз көчендә кала"", диелгән хәбәрдә. Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театрының Башкортстанда узарга тиешле гастрольләре беренче мәртәбә анисәп алдыннанкүчерелгән иде. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәевәлеге уңайдан ""Уфага без анисәп үткәч ноябрь аенда барачакбыз. Башта сентябрь дип уйлаган идек, ноябрьгә күчердек. Минемчә, бу дөрес фикер. Бөтенесе дә тынычлангач, гастрольләрне матур гына уздырырбыз"", дигән иде. Мәит Гафури исемендәге башкорт дәүләт театрына һәм Уфадагы рус дәүләт театрына татар театры гадәттә сентябрьдә барып спектакльләр куя иде. Күптән түгел Үзбәкстанда узарга тиешле ""Татар кызы"" халыкара бәйгесенең финалы да икенче елгакүчерелде. Бәйрәм 29 октябрь көнне Ташкентта үтәргә тиеш иде, ләкин коронавирус таралу сәбәпле 16 октябрьдә Үзбәкстанда локдаун игълан ителде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Камал театрының Уфадагы гастрольләре киләсе елга күчерелгән,Яңылыҡтар,1507,https://www.azatliq.org/a/31520246.html,2021-10-20T05:50:45+00:00
"Фестивалдә башҡорт аты гимны яңғыраны Башҡорт аты гимнының исем туйы - ул фестивалде асыу тантанаһының иң сағыу ваҡиғаһы. Бынан алда республикала фестивалдең төп йырына конкурс иғлан ителгәйне. Композитор Рәмил Туйсин еңеүсе булды. Ул «Башҡорт аты» гимнының барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне. - Конкурс иғлан ителгәс, шағирә Фирүзә Абдуллина менән ҡатнашырға булдыҡ, - тип фекерҙәре менән уртаҡлашты Рәмил Парижович. - Элек эстрада йырҙарын бергәләп ижад итеү буйынса уртаҡ тәжрибәбеҙ бар ине, һәм был идея беҙгә ҡыҙыҡлы тойолдо. Мин үҙем музыкант-фольклорсы, хәрби темаға арналған башҡорт халыҡ йырҙарында, көнкүреш йырҙарында ла аттар йыш телгә алыныуын яҡшы беләм. Шуға күрә артыҡ баш ватырға тура килмәне; һүҙҙәр ҙә, көй ҙә үҙенән- үҙе тыуҙы. Йырҙың яңғырашын замансараҡ итергә тырыштыҡ. Композитор әйтеүенсә, ул да, Фирүзә лә Баймаҡ районында үҫкән. Башҡорт атының гимнын ижад иткәндә бала сағын, тыуған ауылын йыш иҫкә төшөргән. - Был минең тарихым, уның менән илһамландым, — ти Рәмил Туйсин. Гимн «Башҡорт аты» фестивалендә ат парадында ""Атайсал"" ансамбле башҡарауында яңғыраны.",Фестивалдә башҡорт аты гимны яңғыраны,Йәмғиәт,1082,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-06/festivald-bash-ort-aty-gimny-ya-yrany-4377029,2025-09-06T19:20:00+00:00
"В Башкортостане состоится значимое событие – окружные сборы Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0» Приволжского федерального округа. Мероприятие будет проходить на территории военно-патриотического парка «Патриот» имени Героя Российской Федерации Максима Серафимова. Организаторами сборов выступают общероссийское общественно-государственное движение детей и молодёжи «Движение первых» и всероссийское детско-юношеское военно-патриотическое общественное движение «ЮНАРМИЯ». В рамках сборов соберутся более 300 участников из 14 команд в возрасте от 8 до 17 лет. Республика откроет свои двери для всех регионов Приволжского федерального округа. Ребята примут участие в реалистичной модели военной службы, где они освоят навыки тактической, огневой и туристской подготовки, а также примут участие в полевых выходах и командных испытаниях. Республику Башкортостан представляет команда «Росгвардия РБ» из Стерлитамака, которая заняла первое место в старшей возрастной категории на региональном этапе соревнований. «Мы с гордостью принимаем у себя окружные сборы всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0» Приволжского федерального округа. Это важное событие, объединяющее подростков из разных регионов нашей страны. Башкортостан известен своей богатой историей, гостеприимством и уникальной природой, а теперь ещё и одной из лучших площадок для формирования патриотического сознания молодого поколения. Парк «Патриот» имени Героя России Серафимова Максима Владимировича стал символом этой миссии. Уверен, что после сборов участники увезут с собой не только новые навыки, но и тёплые воспоминания о нашей земле, а также чувство гордости за свою страну», – прокомментировал важность проведения сборов в Башкортостане председатель Совета регионального отделения Движения Первых РБ Ранис Хасанов. Цель сборов – способствование формированию навыков начальной военной подготовки, воспитанию чувства патриотизма и принадлежности к своему государству, а также духовно-нравственных ценностей, включая ценность Родины, свободы и независимости. Сборы предназначены для обучающихся в возрасте от 14 до 17 лет общеобразовательных организаций Приволжского федерального округа. В программе примут участие 14 отрядов старшей возрастной категории — победители региональных этапов Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0». Состав каждого отряда будет составлять 11-12 человек, включая не менее 2 девушек и 1-2 педагогов-наставников. Основные направления программы сборов: огневая подготовка, тактическая и специальная подготовка, ориентирование на местности, оказание первой помощи, управление отрядом в бою, инженерное оборудование позиций, полевые выходы с применением полученных знаний. Сборы проводятся в формате учебно-тренировочного процесса, максимально приближенного к условиям настоящих военных действий, что способствует развитию лидерских качеств, дисциплины, ответственности и командного духа. Пресс-служба Движения Первых.",Бөтә Рәсәй хәрби-патриотик уйындар башлана,Иҡтисад,2954,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-07-16/b-t-r-s-y-h-rbi-patriotik-uyyndar-bashlana-4315401,2025-07-16T13:15:00+00:00
"«Актер йыры» бәйгеһен «Ҡышҡы романс» тип атарға һәм Фидан Ғафаровтың ижадына бағышларға булдыҡ, — тип белдерҙе Башҡортостандың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе Алмас Әмиров. — Бәйге 2026 йылдың ноябрендә уҙғарыла». «Ҡышҡы романс» — күренекле актер башҡарыуындағы иң популяр йырҙарҙың береһе. Ул Назар Нәжми һүҙҙәренә, Рим Хәсәнов көйөнә яҙылған.",Фидан Ғафаров иҫтәлегенә бағышлана,Конкурстар,343,https://henek.info/articles/---+--/2026-02-02/fidan-afarov-i-t-legen-ba-yshlana-4560649,2026-02-02T12:45:00+00:00
"фикерләрБүген, 23 мартка каршы төндә Башкортстанның Белорет районы Тирлән авылында юл һәлакәте булган. 17 яшендәге машина йөртүче үлгән, 14-17 яшьләрендәге тагын биш баланы төрле авырлыктагы тән әрәхәтләре белән хастаханәгә алып киткәннәр. Бу хакта Башкортстан прокуратурасына сылтама белән хәбәр итә. Үсмерләр ВАЗ-2110 машинасында булган, алар УАЗ белән бәрелешкән диелә. ЮХИДИ матбугат хезмәтенә сылтанып, ""Башинформ""язуынчаһәлак булган үсмернең машина йөртү таныклыгы булмаган, ул машинаны әниләреннән рөхсәтсез алган. Машинада алар өч егет, өч кыз булганнар диелә. 2008 елгы кыз һәм 2006 елгы егет авыр хәлдә дип хәбәр ителә. Шаһитләр әйтүенчә, юл казасы булыр алдыннан кызлар сыра, егетләр ""көчлерәк"" хәмер эчкән. балалар укый торган мәктәпнең мөдиренә шалтраткан. Артем Лахмостовсүзләренчә, юл һәлакәтендә әрәхәтләнгән үсмерләр нигездә социаль имин гаиләләрдә тәрбияләнә, мәктәптә уртача билгеләр алып укый. Ә казада һәлак булган, машина белән идарә иткән 17 яшьлек егет тугыз сыйныфны бетергәннән соң Белорет педагогика көллиятендә урта-махсус белем алган диелә. ""Бик яхшы укымый иде, тик алай да мәктәпне бетерде, аттестат алды. Көллияттә ничек укыгандыр, анысын әйтә алмыйм, без укып чыкканнарны күзәтеп тормыйбыз"", дигән Тирлән мәктәбе мөдире. Мөдир балалар кая барган булган дигән сорауга авап бирә алмаган. Башкортстан прокуратурасы матбугат хезмәте хәбәренчә, үсмерләрнең юл һәлакәтенә эләгүе уңаеннан Белорет районында тикшерү оештырылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда алты үсмер юл һәлакәтенә эләккән, машина йөрткәне үлгән",Яңылыҡтар,1551,https://www.azatliq.org/a/32330543.html,2023-03-23T06:53:06+00:00
Урта Әләзәндәге 44 нче мәхәллә ыены (ак чалмадан - Али Якупов),Русиянең иң зур татар авылында тагын мөселманнарны тикшерәләр,Татарстан,62,https://www.azatliq.org/a/25027614.html,2013-06-25T13:49:17+00:00
"Карасубазар районында тентүЕвропаның иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасындагы (ОБСЕ) АКШ күзәтчелек миссиясе янә Русияне Кырымны аннекисяләүдән, шулай ук ярымутраудагы кырымтатарларны һәм Украина Правослау чиркәвенә йөрүчеләрне эзәрлекләүдән туктарга чакырган. ""Русия Кырымдагы махсус күзәтчелек миссиясен, халыкара һуманитар оешмаларның эшчәнлеген томаларга тырышса да, безгә Кырымдагы фаигаләр турында мәгълүмат килеп тора. Русияне Кырымны оккупацияләүдән, кырымтатарларны, этник украиннарны, Украина Правослау чикәвенә йөрүчеләрне һәм башка этник һәм дини азчылыкны эзәрлекләүдән туктарга, сак астындагы барлык сәяси тоткыннарны иреккә чыгарырга чакырабыз"", дип белдерде ОБСЕдагы АКШ вәкиле Джордж Кент 31 августта Украина иминлеге мәсьәләсенә багышланган еллык конференциядә. ""Русия тарафыннан дәвам иткән агрессия, кеше хокукларын бозу һәм һуманитар кризис, территориаль бөтенлекне бозулар ОБСЕның бөтен төбәгендә чагыла"", диде ул. Элегрәк Кырымтатар ресурс үзәге Кырымдагы сәяси тоткыннар турында мәгълүматын яңарткан иде. Яңа мәгълүматка күрә, Кырымда сәяси тоткыннарның һәм эзәрлекләнүчеләрнең саны 230 га иткән, шуларның 162 се – кырымтатарлар. Крым оешмасы мәгълүматларына күрә, 2014 елдан башлап Кырымда 44 кеше югалган, 19 кеше исән килеш табылган, өч кешене төрмәләрдә тапканнар. Бер кеше экстрадацияләнгән. Алты кеше үле килеш табылган. 15 кешенең язмышы исә әлегә кадәр билгеле түгел. БМО күзәтчелек миссиясесенең Украинада кеше хокуклары рәисе Матильда Богнер Кырымда кеше хокукларына кагылышлы БМО биргән тәкъдимнәрне Русиянең үтәмәвен әйткән иде.2021 елның 16 февралендә Украина Югары радасы халыкара институтлардан Кырымны аннексияләүне һәм ярымутрауда кеше хокукларын бозуны тәнкыйтьләп чыгуын сорады. Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавров Кырымда кеше хокукларының бозылуы – уйдырма, дип белдерде.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, активистлар, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Кырымтатар халкы мәлесе әгъзалары һәм Кырымда яшәүче Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәләре булуда шикләнелгән мөселманнарның өйләрендә тентүләр уздырыла, алар тоткарлана. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",АКШ янә Русияне кырымтатарларны эзәрлекләүдән туктарга чакыра,Яңылыҡтар,2714,https://www.azatliq.org/a/31438701.html,2021-09-01T12:29:50+00:00
"8 февраля отмечается День российской науки. В последние годы наука в стране активно развивается, и одной из причин такого роста называют поддержку со стороны государства и создание необходимых условий для проведения исследований. В рамках этой работы в Уфе в феврале 2024 года была запущена первая очередь Межвузовского студенческого кампуса, на базе которого сегодня работают около 20 лабораторий и центров.",Ученые Межвузовского кампуса Уфы рассказали о своих достижениях,Мәғариф,408,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-07/uchenye-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-rasskazali-o-svoih-dostizheniyah-4113054,2025-02-07T18:25:00+00:00
"Казанда торак йорт төзелешефикерләрРәсмиләр Татарстанда һәм Башкортстанда торак базары тотрыклана башлавы күзәтелүен әйтә. Соңгы ярты елда бәяләр арта, ипотека алучылар күбәя. Узган ел Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Татарстан торак базарында төшенкелек хөкем сөрде. Аеруча, Казанда фатирларын, йортларын сатучылар артты, ихтыя кимеде, нәтиәдә бәяләр 20 процентка кадәр төште. Быел исә, рәсми саннарга караганда, торак базарында анлану башланган кебек. Әмма Казан риелторлары мондый нәтиә ясарга иртәрәк дип саный. Күчемсез милек базары турыдан-туры геосәясәткә, гади тел белән әйткәндә, сугышка бәйле булып кала бирә. Бүген торак базарында нинди вазгыять хөкем сөрә? Азатлык риелторлар белән сөйләште. Быелның май аенда Казанда төзелеш ширкәтләренең кереме 20 процентка артып, 5,3 млрд сумга иткән. Сатылган фатирларның саны 16 процентка үскән. Бу хакта Дом. рф аналитикпорталыхәбәр итте. Май аенда шәһәрдә торакның дүрткел метры 3 процентка артып 184 мең сумга иткән. Узган елның шул чоры белән чагыштырганда, фатирларның бәясе 17 процентка арткан. Бүген Казанда торакның уртача бәясе - 9,1 млн сум. Ел башыннан ипотека килешүләре арта барды. Гыйнварь аенда республикада 3610 килешү төзелсә, февральдә ул 4156 га итте, апрель аенда исә, 6047 гә кадәр күтәрелде. Май аенда бу күрсәткеч 5461 гә төште. Шул ук вакытта май аенда Казанда ипотека килешүләре 17 процентка кимеп, 2,6 меңгә калды. Моны Русия Үзәк банкы башлыгы Эльвира Нәбиуллинаның ташламалы ипотека програмнары белән көрәшә башлау нәтиәсе дип аңлаталар. Үзәк банк ипотекага төрле чикләүләр кертә башлады. Мәсәлән, 1 июньнән торак алу өчен беренчел сумма күләмен 15 проценттан 20 процентка кадәр күтәрде. 2024 ел башыннан исә ипотека фатир бәясенең 30 процентын түләгәннән соң биреләчәк. Башкортстанда исә, торак арзанрак тора. Дом. рф мәгълүматына караганда, хәзер фатир һәм йортларның бер дүрткел метры 97,3 мең сумга итә. Уфада торакның бер маетры 145 мең сум тирәсе тора. Яңа йортларда фатирлар елның беренче өч аенда 3 проценткаарткан. Ипотека алучылар саны да арткан. Май аена банкларда 453 млрд сумга килешү төзелгән. Башкортстанга чит төбәкләрдән фатир алып күчүчеләр дә арта. Быелның беренче чирегендә чит төбәктә яшәүче 3 мең кеше үз милкен теркәгән. Республикага Чиләбе, Ханты-Манси, Мәскәү өлкәсе, Свердлау, Оренбур, Ульян төбәкләреннән күчеп утыралар. Алар арасында Татарстан кешеләре дә бардиелә. Казан риелторы Булат Гатинузган ел торакка бәяләр төште, хәзер кире үз хәленә кайтты ди. ""Узган ел торакка ихтыя төште. Кешеләр акчаларын кайда саклау турында уйланды. Хәзер торак базары кабат тотрыкланды кебек. Соңгы вакытта сатулар күбәйде. Бер атна элек Казанда күпфункцияле үзәктә (МФЦ) төшке вакытта талон беткән иде. әйгә сату һәрвакыт төшә, көзгә — арта. Бу студентларның шәһәргә күчүе, әти-әниләрнең балалары турында уйлавы белән бәйле. Бүген бәяләр төште дип әйтә алмыйм. Кемнәргә тиз генә сатып ибәрергә кирәк, алар бәяләрне төшерде. Аеруча Мәскәү һәм Петербурда. Казанда исә, кабат күтәрелә. Бүген Казанда бер бүлмәле ""хрущевка"" 5 млн сум тора. Бер-ике ел элек аны 3,5-4 млн сумга сатып алырга мөмкин иде. Бу төр фатирга мондый бәя булганын мин беркайчан да хәтерләмим. Ипотека алучыларга килгәндә, бүген минималь беренчел сумманы гына түләп килешү төзүчеләр күп. Хәзер акча кертәм дә, аннан әкрен генә түләп барам дип уйлыйлар. Алар 15-20 елда акчаның бәясе төшә һәм бу икътисади яктан отышлы булачак дип саный"", дип аңлатты ул базардагы бүгенге вазгыятьне. Казан риэлторы Гөлгенә Шакирова(исеме үзгәртелде) сүзләренчә, өйле булырга теләүчеләр нигездә икенчел базардан торак эзли. Кешеләр яңа төзелә башлаган йортларның тапшырылуына шикләнеп карый ди. ""Хәзер күбрәк икенчел фатирлар һәм шәхси йортлар алалар. Һәркемне әзер торак кызыксындыра. Кешеләргә торакның төзелеп бетәчәгенә ышаныч кирәк. Бүген фатирны өлешләп түләү юлы белән сатып алуның файдасы юк. Кешеләр әле төзелә башлаган йортны сатып алырга курка. Бер елдан төзелеп бетәме ул, юкмы — беркем белми. Бүген бер сәгатьтән нәрсә булачагын әйтеп булмый. Хәзер тотркысызлык, ышанычсызлык чоры. Шуңа да кайбер банклар, төзелеш ширкәтләре ипотеканы беренчел сумманы кертмичә дә бирү ягын карый, төрле акцияләр тәкъдим итә, чөнки башкача халыкка торак сату авыр. Безнең инвесторлар Казанның Чистай урамындагы ""Столичный"" торак комплексында 3-4 фатир сатып алды. Һәр фатирның бәясе 12 млн сум тора. Эшмәкәрләр бизнесын сатып, Казан үзәгендә йортларга үз акчасын кертә. Дәүләт белән бәйле эшмәкәрләр булу сәбәпле, алар чит илдә торак сатып алудан курка. Икенче бер төркем сатып алучылар теләсә-кайсы процентка да ипотека алырга әзер. Алар студент балаларына фатир ала. Акчалы кешеләрнең күпчелеге торакны ипотекага алырга тырыша. Бер яктан, алар фатирлы да була, икенче яктан, кесәләрендә акча да калдыра. Иртәгә нәрсә булачагын белми, ә болай акча да янда булачак, фатир да алып куячак"", диде ул. Бүген ипотекага икенчел торакны 10,9 проценттан башлап сатып алырга мөмкин. Яңа йортларда фатирлар исә, төрле ташламалар белән 0,1 проценттан башлана. ""Хәзер дәүләт програмы белән ташламалы торак сатып алуның файдасы юк. 5 млн сумлык фатир ташламалы ипотека белән 7,5 млнга чыга. Кеше аның нәрсә икәнен аңлый башлады. Хәзер фатир акчасына шәһәр читендә йорт сатып алырга була. Казанның Идел буе районында бер бүлмәле фатирда яшәгәнче Лаеш районында 120 дүрткел метрлы йортта торасың. Үз ирең дә булачак"", ди ул. Риэлтор фикеренчә, бүген торак базары геосәясәткә бәйле. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң, Казанда торакка бәяләр төште. Базар берникадәр тотрыкланса да, аның үсеше сугышка бәйле булачак дип саный ул. ""Әгәр сугыш бетеп, солых турында килешсәләр, торакка бәяләр артачак. Торак базары бүген геосәясәткә бәйле. Узган ел 6 млн сумга сатылган фатирны бүген 5,5 млнга алырга мөмкин. Әлегә торак бәясе элекке хәлгә күтәрелмәде. Бүген күчемсез милек иң ышанычлы әйбер санала. Казан ул Белгород түгел. Шуңа да бирегә башка шәһәрләрдән килеп торак сатып алалар. Әгәр сугыш бетсә, Казанда бөтенләй башка бәяләр булачак"", ди ул. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Кешеләр яңа төзелеп килүче йорттан фатир сатып алырга курка""",Татарстан,6084,https://www.azatliq.org/a/32490284.html,2023-07-05T21:00:56+00:00
"Әйткәндәй, Гүзәлиә быйыл өсөнсө йыл рәттән республика кимәлендә призлы урын яулай. Етәксеһе - Альбина Вәкил ҡыҙы Садиҡова. Ҡотлайбыҙ, Гүзәлиә! Һиңә уңыштар теләйбеҙ!","Гүзәлиә, афарин!",Конкурстар,165,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-01-14/g-z-li-afarin-4536699,2026-01-14T14:00:00+00:00
"Для преподавателей башкирского языка профессиональных образовательных организаций состоялся круглый стол с участием начальника Управления национального образования Мурата Ишемгулова и начальника отдела национального образования Розалии Сафиуллиной. В рамках мероприятия обсуждены вопросы изучения башкирского языка в колледжах, учебно-методическое оснащение. Также для преподавателей был организован методический семинар. О подготовке кадров для полилингвальных образовательных учреждений республики выступила декан факультета башкирской филологии, востоковедения и журналистики Уфимского университета науки и технологий Гульфира Абдуллина. О возможности использования интернет-сервисов в обучении башкирскому языку, методах и приемах формирования этнокультурной компетенции обучающихся на уроках родного башкирского языка рассказали ученые факультета башкирской филологии, востоковедения и журналистики Уфимского университета науки и технологий Гульшаян Алимбаева, Ильшат Янбаев, Мунир Карабаев, Гульнара Даутова. А также в семинаре победители в номинации «Учитель-профессионал» Межрегионального конкурса «Учитель года башкирского языка и литературы – 2024» показали мастер-классы: преподаватель башкирского языка Уфимского колледжа отраслевых технологий Алина Алибаева и преподаватель башкирского языка Уфимского медицинского колледжа Рушания Бердигулова. Студенты с интересом посмотрели художественный фильм режиссера Булата Юсупова «Дневник поэта» «Шағир көндәлеге». Победителями Республиканской олимпиады стали: — по государственному (башкирскому) языку - Ангелина Ибракова, студент Уфимского колледжа предпринимательства, экологии и дизайна; — по родному (башкирскому) языку - Ислам Муратов, студент Башкирского колледжа архитектуры, строительства и коммунального хозяйства. Хорошие результаты показали студенты Уфимского топливно-энергетического колледжа, Сибайского педагогического колледжа имени Б. М. Мамбеткулова, Белорецкого педагогического колледжа, Белорецкого медицинского колледжа, Башкирского кооперативного техникума, Мелеузовского многопрофильного профессионального колледжа, Нефтекамского нефтяного колледжа, Белебеевского гуманитарно-технического колледжа, Уфимского торгово-экономического колледжа, Зауральского агропромышленного колледжа, Уфимского многопрофильного профессионального колледжа, Салаватского колледжа образования и профессиональных технологий, Мелеузовского индустриального колледжа, Уфимского государственного колледжа технологии и дизайна, Уфимского колледжа отраслевых технологий, Акьярского горного колледжа им. И. Тасимова, Уфимского медицинского колледжа, Стерлитамакского многопрофильного профессионального колледжа, Уфимского лесотехнического техникума, Стерлитамакского политехнического колледжа. В рамках государственной программы «Сохранение и развитие государственных языков Республики Башкортостан и языков народов Республики Башкортостан» победители и призеры Республиканской олимпиады награждены Дипломом Министерства образования и науки Республики Башкортостан и денежным поощрением. Поздравляем победителей и призеров с успешным выступлением на олимпиаде! МОи НРБ",В Башкортостане состоялась Республиканская олимпиада по башкирскому языку,Яңылыҡтар,3118,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-23/v-bashkortostane-sostoyalas-respublikanskaya-olimpiada-po-bashkirskomu-yazyku-4021495,2024-11-23T21:42:00+00:00
"Волонтерлар Бучада үлгән сивил затларның мәетләрен моргка алып китү өчен йөк машинасына төйификерләрАКШ Украинадагы Бучада һәм Андреевкада тыныч кешеләрне үтерүләрдә гаепләнгән ике Русия хәрбиенә каршы чикләүләр кертте. Дәүләт департаменты исемлеккә Русия гаскәре полковнигы Азатбек Омурбековны һәм хәрби хезмәткәр Даниил Фролкинны керткән, диелә АКШ дәүләт сәркатибе Энтони Блинкенбелдерүендә. Омурбековка, Фролкинга һәм аларның якын туганнарына Кушма Штатларга керү тыела.2022 елның августында Даниил Фролкин журналистларга Андреевка авылында талаулар һәм тыныч халыкны үтерүләр турындасөйләде. Ул коралсыз украиннарга атарга боерган хәрби итәкчеләрнең исемнәрен дә атады. Аның 64 нче мотоукчы бригадасында хезмәт итүе әйтелде, медиалар аның командиры Азатбек Омурбеков булган дип язды. Соңрак журналистлар белән сөйләшкәндә Фролкин белән бергә хезмәт иткән берничә хәрби Омурбековның Киев өлкәсендә сивил халыкны үтерергә боерыклар бирүен әйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бучада тыныч кешеләрне үтерүдә гаепләнгән ике Русия хәрбиенә АКШ чикләүләр кертте,Яңылыҡтар,1046,https://www.azatliq.org/a/32693420.html,2023-11-21T08:04:57+00:00
Өфөнән 80 йәшлек пенсионерҙы муттар иҫәпләү ҡоролмаларын (счетчиктарҙы) тикшереү һылтауы менән 7 миллион һум аҡсаһынан мәхрүм иткән.,"Их, әбей-әбей. .",Яңылыҡтар,132,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/ih-bey-bey-4524600,2025-12-29T19:00:00+00:00
"Машинаға запчастар алам тип, Мәҙис, колхоз рәйесен алдап, Өфөгә шылған. Доценттың баҡсаһына һыу һауыты кеүек әйберҙәрен илтеп, «икеле»һен төҙәтеп ҡайтҡан.   Яҙ көнө икенсе сессияға килгәс, егетебеҙ ҡабат ауыр хәлдә ҡалған. Доценттың машина хаҡында биргән «өҫтәмә» һорауына Мәҙис:   – Мин хәҙер машинала эшләмәйем, зыяратта ҡәбер ҡаҙыусы, – тип яуап ҡайтарғас, уҡытыусы егетте йәлләгән, күрәһең, «өслө» ҡуйып сығарған. Дилфәр ХӘСӘНОВ.",«МИН ХӘҘЕР ҠӘБЕР ҠАҘЫУСЫ»,Юмор,433,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-10-31/min-h-er-ber-a-yusy-4448985,2025-10-31T11:20:00+00:00
"Һуңынан ошо арала нәшриәттә донъя күргән башҡорт телендәге китаптар авторҙарына һүҙ бирелде. Уҡытыусы Лилиә Мусина үҙенең китаптары менән таныштырҙы. Шулай уҡ ""Бориска менән Башайканың йыһан мажаралары"" китабы авторҙары Илмира Вәлиева һәм Жанна Кобзева, ""Көлһылыу менән Ҡыҙыл Башлыҡҡай мажаралары"", ""Күмәс өй"", ""Ал сәскә"" китаптарын әҙерләү буйынса күп көс һалған Алһыу Хамматова һүҙ алды. Балалар яҙыусыһы, ""Аҡбуҙат"" журналының яуаплы сәркәтибе Миңлегөл Тайсина башҡорт балалар баҫмаларының йәш быуынды тәрбиәләүҙәге роле тураһында бәйән итте. Матур сарала балалар ҙа ихлас ҡатнашты. ""Китап""тан бер кем дә буш ҡул менән ҡайтып китмәне. Нәшриәт әҙерләгән китап-бүләктәр һәр кемдең күңеленә хуш килде. Балаларыбыҙ туған телдәрен белеп үҫһен, үҙ телендә аралашһын, үҙ телендә уҡыһын, тигән изге теләктәр теләйбеҙ! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",БАЛАЛАРҒА - БАШҠОРТ ТЕЛЕНДӘ КИТАПТАР,Йәмғиәт,1034,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2021-12-12/balalar-a-bash-ort-telend-kitaptar-2616296,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Ведомствола билдәләүҙәренсә, мессенджерҙа 1,5 миллиондан ашыу һанлы булдырылған, улар, мәҫәлән, бөтә Рәсәй буйынса 40 мең магазинда 18 тауарын һатып алғанда бәлиғ булыуҙарын раҫларға мөмкинлек бирә - мессенджерҙы ҡулланыусылар -кодты ҡулланып 600 мең ошондай һатып алыуҙар башҡарған да инде. Шулай уҡ 12 миллион Дәүләт хеҙмәттәре порталын ҡулланыусылар Мах-ҡа инеү кодын өҫтәмә һаҡланыу сараһы сифатында ҡуллана, ә мессенджерға алынған хеҙмәттәрҙең статусы тураһында 160 миллиондан ашыу белдереү ебәрелгән.1,6 миллиондан ашыу кеше консультациялар өсөн Күп функциялы үҙәктең чат-ботын ҡуллана, ә Мах аша Күп функциялы үҙәккә ҡабул итеүгә 540 мең кеше яҙылған. Мәғариф өлкәһендә Сферумда 2 миллионға яҡын кеше ""Дәүләт хеҙмәттәре. Минең мәктәбем"" ҡушымтаһын ҡуллана, 20 миллиондан ашыу уҡыусы, уҡытыусы һәм ата-әсә мәктәп чаттарында аралаша, ә юғары уҡыу йорттары чаттарында 1 миллиондан ашыу студент тора. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Рәсәйҙәр Мах-та ниндәй дәүләт хеҙмәттәрен башҡара ала?,Йәмғиәт,1012,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-03/r-s-y-r-mah-ta-nind-y-d-l-t-he-m-tt-ren-bash-ara-ala-4563099,2026-02-03T19:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәскәүнең Кызыл мәйданында барган парад урынына ""Уфанет"" мөштәриләренә Русиядәге президент сайлавында булган хәрәмләшүләрнең видеоларын, Украинадагы сугышта катнашкан һәм хәзер мәктәпләргә, балалар бакчаларына очрашуларга йөри торган үтерүчеләрнең фотоларын күрсәткәннәр. Оренбур өлкәсендәһәм Башкортстандабилгесез затлар ""Уфанет"" провайдеры эфирын имергән. Ширкәттә әйтүләренчә, эфирны сүндереп торганнар һәм хәзер аны төзәтү эшләре алып барыла. Омски белән Иркутски өлкәләрендә яшәүчеләр дә эфирны имерүләренхәбәр итте. Мәскәүнең Кызыл мәйданында барган парад урынына ""Уфанет"" мөштәриләренә Русиядәге президент сайлавында булган хәрәмләшүләрнең видеоларын, Украинадагы сугышта катнашкан һәм хәзер мәктәпләргә, балалар бакчаларына очрашуларга йөри торган үтерүчеләрнең фотоларын күрсәткәннәр. Һакерлар Владимир Путинны ""иң якын халкы белән сугыш башлауда"" гаепли, ""Крокус Сити Холл""Дагы терактны булдырмый кала алмады, ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанда һакерлар ""Уфанет""ны имереп, эфирда президент сайлавындагы хәрәмләшүләрне күрсәткән",Яңылыҡтар,1082,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-hakerlar-ufanet-ni-jimerep-efirda-prezident-saylavindagi-haramlashularne-kursatkan/32939521.html,2024-05-09T13:58:27+03:00
"Мәғлүмдер ки. Шундай заман килде. Һәр гармунсы үҙен композитор итеп тоя башланы, буғай. Тегенән-бынан көй өҙөктәренән ҡорама көйҙәр туҡыу ғәҙәти хәлгә инә бара. Был эшкә компьютерҙы тотона башланылар. Улай ғына ла түгел, башҡорт йыры, тип, танытырға тырышҡандарының бәғзеләре рус, ҡаҙаҡ, ҡытай, һинд, төрөк һәм башҡаларға хас көйҙәрҙән сәлдермеш киҫәктәрҙән туҡыла ла, композитор Рим Хәсәнов әйтмешләй, баштарына түбәтәй кейҙерелә. Шуныһы ҡыҙыҡ, хәҙер ҡайһы йыр башҡорттоҡо, ҡайһыныһы татарҙыҡы, ҡайһыныһы төрөктөкө, ҡаҙаҡтыҡы, үзбәктеке – айырып булмай башланы. Ә уларҙы башҡарыусылар, радио һәм телевидениебыҙға ышанһаң, кәмендә йондоҙҙар, хатта күҙ ҡамаша. Эфирға, сәхәнәгә сығырға дәғүә итеүсе йырҙар элек художестволы совет иләгенән үтер ине. Хәҙер ундай ОТК-лар ҙа юҡ. Заманында халыҡ шағиры Назар Нәжми киң ҡулланыу тауарҙарын хәтерләтеүсе ундай бер көнлөк көйҙәрҙе лә һөйәлдем һөйәндәргә (быны икесе төрлө һөйәнер өсөн, йүкә ағасының йүкәһен һыҙырып ташланым да шуға һөйәндем тип аңларға кәрәктер), ҡырҡ тапҡыр яратам, ауылымды һағындым йә 2 х 2 4, Ағиҙел – Камаға, Кама – Волгаға, Волга – Каспийға ҡоя тибындағы, йәғни образлылыҡтың оһо ла, художестволылыҡтың хһы ла булмаған, булырға ла уйламаған, әммә моңһөйәрҙәребеҙгә йыр тип тәҡдим ителгән, йәш-елкенсәктең ҡул болғай-болғай, ҡысҡыра-ҡысҡыра, сатай-ботай һикрәндәүенә иҫәп тотҡан, тик шаҡылдыҡ та туҡылдыҡҡа ҡоролған нәмәләрҙе ҡаты тәнҡитләп торор булды. Халҡыбыҙҙың гүзәл йыр ҡомартҡылары хаҡында юғары фекер йөрөтөп тә, йыр сәнғәте менән уртаҡлығы булмаған ундай күренештәргә халыҡ шағиры Мостай Кәримдең дә хуш күңел менән ҡарауы мөмкин түгел ине. Ысынлап та, замана йырҙары уны ла хәүефләндерҙе. Бер осраҡта ул, мәҫәлән: Заман йырҙары тураһында уйланам. Ә күңелемдә Бейеш, Сәлимәкәй, Буранбай, Ҡолой кантон, Һандуғас, Түрәкәй, Сибай, Таштуғай, Ашҡаҙар һ. б. , һ. б…. Был йырҙарҙың һыны, кәүҙәләнеше, еҫе, төҫө, хайран ҡалырлыҡ моңо бар. Һәр береһенең асылында тәрән драматизм ята. Бөтәһе лә күҙ алдына килеп баҫа, тиһә (Көндәлек. – 31. 05. 1998), икенсе осраҡта: Хәҙерге йырҙарҙың күпселеген тыңлау – төбө тишек бокалдан шарап эсеү шикелле. Шарапты һоҫоп алаһың, ауыҙыңа еткәнсе, түгелеп бөтә. Әлеге йырҙар за күңелгә еткәнсе һауала шартлап, юҡ була. Ундай йырҙарҙың ике генә һүҙе бар: Беренсеһе – яратам, яратам, яратам, яра, яр. Икенсеһе – әсәйемде һағынам, һағынам, һағынам, һағын. һағ. һа. , тип яҙҙы (Көндәлек. – 31. 05. 1998). Әхмәт СӨЛӘЙМӘНОВ.",Халыҡ шағирының замана йырҙары хаҡында әйткәне,Тарих,2418,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-10-20/haly-sha-iryny-zamana-yyr-ary-ha-ynda-ytk-ne-3975768,2024-10-20T15:12:00+00:00
"Уҡыусылар ҙа, ололар менән бер рәттән, яугирҙарға ярҙам итәләр: маскировкалау селтәрҙәре үрәләр, окоп шәмдәре эшләйҙәр, хаттар ҙа яҙалар. Был яҙмам Байназар ауылында ҡатын-ҡыҙҙар Советы рәисе Фәниә Солтангәрәй ҡыҙы Яҡшыбаева ойошторған ҡатын - ҡыҙҙар ""Изгелек"" ирекмәндәр төркөмө тураһында. -- Илебеҙҙә ҡапыл хәлдәр ҡатмарлашып киткән ауыр осорҙа - 2022 йылда беҙ ирекмәндәр төркөмөн Байназар ауыл мәҙәниәт йорто эргәһендә әүҙем ауыл халҡы менән ойоштороп ебәргән инек. Бөгөнгө көндә, Байназар ауылы Хакимиәте башлығы Нуриман Нуретдин улы Әминев менән килешеп, Хакимиәт урынлашҡан бинаның бер йылы бүлмәһен ҡулайлаштырып алдыҡ. Йыйылып  селтәрҙәр үрәбеҙ, бер беребеҙгә йылы, яҡшы һүҙҙәребеҙҙе йәлләмәйбеҙ, тура килгәндә тәмле сәйҙәр эсеп, хәбәрләшеп, алдағы көндәргә пландар ҡороп, уй - фекерҙәр менән уртаҡлашабыҙ. Әле лә гуманитар ярҙам йөҙөнән яугирҙарыбыҙға күмәкләп әйберҙәр йыябыҙ. Шулай уҡ кемдер ярҙамға аҡсалата өлөшөн индерә. Ауылыбыҙ чатына белдереү яҙып ебарһәм, шунда уҡ Өфөлә йәшәгән ярҙамсыл ауылдаштарыбыҙ Рәйлә Әхмәт ҡыҙы Шагаева, Иҫәнғолова Зифа Ризаитдин ҡыҙы, Бөрйән килене Сәғитов Таһир Хәйрулла улының тормош иптәше Гөлнур Сәғитова даими рәүештә аҡсалата ярҙам күрһәтә һалалар. Иң әүҙем ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ бөгөн дә бер көн дә ҡалдырмай, хөкүмәт эшенә килгән һымаҡ, ваҡытына ғына килеп етәләр, маскировкалау селтәре бәйләүгә лә, шәмдәр эшләүгә лә, аҡсалата, әйберләтә, шулай уҡ иҫкермәй торған ризыҡтар менән ярҙам күрһәтеүгә лә һәр даим ярҙамдарынан өҙмәйҙәр. Тиҙ арала аҡса күсерә алһағыҙ, яҡшы булыр ине йәки маскировка селтәренә материал алырға кәрәк ине, тип яҙыуым була, йүгереп 500 - әр аҡсаларын тота һалып, миңә алып килеп тапшырып та китәләр. Аҡса йыйыуға ауылдаштар ҙа ҡуй, тимәйҙәр, һәр саҡ ярҙамға ынтылған халыҡ йәшәй беҙҙә. Аҡса йыйырға башлаһаҡ, юл ремонт - төҙөлөш идаралығында эшләүсе, ауылдашыбыҙ Айрат Роберт улы Баязитов, мәғариф ветераны Фәнүзә Фәхрәзе ҡыҙы Ҡарағолова, Сәлимә Тимер ҡыҙы Исламғолова, Мөхәмәтйәнова Бүләкбикә Зәкир ҡыҙы, Мәсәғүтова Гөлкәй Ғәлимйән ҡыҙы  һәм дин юлында булған ауылдаштарыбыҙ ҙа һәр саҡ аҡсалата ярҙам күсерә һалалар. Аҡса байтаҡ тупланғас, районға аҡсаны үҙ мәлендә тапшырып торам. Шунда уҡ Белореттан барып материалдар алып килеп, селтәр бәйләп, тиҙ арала тапшырабыҙ. Шул тиклем был эшкә яуаплы ҡарайҙар инде ирекмәндәрем. 2022 йылдан алып бөгөнгәсә был эшкә тоғролар улар. Ниндәйҙер эштәре килеп сығып, ярҙамға килә алмаһалар, сәбәбен белдерә һалалар, сәбәпһеҙ килмәй ҡалмай береһе лә. Дүрт йыл инде районыбыҙҙан яҡлау ебәрелгән һайын һанһыҙ дана селтәр бәйләп тапшырҙыҡ. Изге эштән  хөрмәтле ветерандар ҙа ситтә ҡалмай. Бөтә ғүмерен мәғариф өлкәһенә арнаған ветеран уҡытыусы, Байназар мәктәбенең уҡытыу - тәрбиә эше буйынса директор урынбаҫары Зөлайха Сәхи ҡыҙы Иманғолова, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, элекке Байназар участка дауаханаһы медсестраһы, эшләү дәүерендә ҡайһы саҡ баш табип Мөбәрәк Мансур улы Ишморатов урынында баш табип йөгөн дә тартҡан Гәүһәр  Ҡарағолова, шулай уҡ сауҙа өлкәһе ветераны Әнисә Зәйнәғәбдин ҡыҙы Салауатова һәм башҡалар ҙа бар ошо тынғыһыҙ йөрәкле ирекмәндәр араһында, - тип ғорурлыҡ менән һөйләй бик оҙаҡ йылдар Байназар ауылы ҡатын-ҡыҙҙар Советы рәйесе, мәғариф ветераны, Рабиға Ҡушаева исемендәге республика ""Милләт әсәһе"" миҙалы эйәһе Фәниә Солтангәрәй ҡыҙы Яҡшыбаева. Әйткәндәй, әүҙем ҡатнашып, даими рәүештә ярҙамсыларҙың түштәренә Бөрйән районы ветерандар Советы рәисе Олег Марс улы Ғәлиев ҡултамғаһы менән ""МХО-ға гуманитар ярҙам йыйыуҙа ҡатнашыусы"" миҙалдары ла тағылған. Бына шулай ҡаһарман батырҙарыбыҙҙың рухын күтәреп, Еңеүҙәргә дәртләндереп, барыһы ла Еңеү өсөн тигән Башҡортостан Республикаһы башлығы Мөрәжәғәтнамәһендәге һүҙҙәргә ҡушылып, ярҙамдарынан өҙмәй, даими ерлектә ойошоп эшләй һәм йәшәй байназарҙың дуҫ, татыу, берҙәм, үҙ эштәренә үтә лә яуаплы ҡараған ""Изгелек"" төркөмө ирекмәндәре. Етәкселәре лә шәп уларҙың. Ул - Фәниә Солтангәрәй ҡыҙы Яҡшыбаева. -Тимәк, Еңеү тиҙҙән генә беҙҙең яҡта буласаҡ! - тиҙәр улар. Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы Сәйәхова, Бөрйән районы, Байназар ауылы Автор фотолары",Байназарҙар яугирҙарға даими ярҙам итә.,Аңлатма,4017,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-11/baynazar-ar-yaugir-ar-a-daimi-yar-am-it-4573781,2026-02-11T12:31:00+00:00
"Ҡыҙҙар командалар араһында Дыуан районы Ярославка мәктәбе беренселекте яуланы.  Яңауыл ҡалаһынан Мөҡсинов исемендәге гимназия – икенсе, Йәрмәкәй ауылы мәктәбе командаһы өсөнсө булды. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Юлдыбайҙар – беренсе!,Яңылыҡтар,613,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-07/yuldybay-ar-berense-4226909,2025-05-07T12:38:00+00:00
"Татар теленнән удмурт теленә тәкъдим ителгән тәремә үрнәгеУдмурт теленә һәм удмурт теленнән тәремә Яндекс хезмәтендә 67 телгә ясала ала. Тәремәләр әлегә сынау рәвешендә, димәк хаталар да бар. Аларны Яндекс хезмәте һәр кулланучыга төзәтергә тәкъдим итә. Моның өчен ""каләм"" төймәсенә басып, Яндекска үз тәремәңне тәкъдим итәргә кирәк. Яндекс ширкәте хәбәр иткәнчә, удмурт теленә тәремәләрне шактый күп кулланучылар эзли, шуңа күрә базага нәкъ бу тел өстәлгән. Телне тәремәчегә өстәү бик катлаулы булган, чөнки интернетта удмурт телле текстлар шактый аз. Узган ел Русия халыклары телләре арасында беренече булып Яндекс тылмачына татар телеөстәлгән иде. Соңрак хезмәт башкорт теленә дә тәремә итәбашлады. Бүгенге көнгә кадәр алар сынау рәвешендә, күпсанлы хаталар белән тәремә ителә. тәремәчесенә татар телен өстәү эше әле дәдәвам итә.",Яндекс. Тәремәче хезмәтенә удмурт теле өстәлде,Яңылыҡтар,831,https://www.azatliq.org/a/27659560.html,2016-04-07T06:40:05+00:00
"""Мөхәмәтша Буранғоловтың тыуыуына - 137, ә ""Урал батыр"" эпосының яҙып алыныуына 115 йыл тулған көндәрҙә донъя күргән был китап - халҡыбыҙҙың бөйөк сәсәненә тәрән ихтирам билдәһе"", - ти китаптың төҙөүсеһе. Гөлнур Нуриман ҡыҙы Зөлфиә Шәрифйән ҡыҙы Ҡарабаеваға, Эльвира Әсхәт ҡыҙы Яҡуповаға, китаптың мөхәррирҙәре Гөлназ Фазлиәхмәтоваға, Әлфиә Хөснөтдиноваға, рәссам Ф. Мостафинға, художество мөхәррире З. Кәримоваға, техник мөхәррир В. Абдрахмановаға, корректорҙар Г. Кинйәбаева, Г. Попова, А. Черепковаға был баҫманы лайыҡлы, затлы итеп сығарғандары өсөн рәхмәтен белдерә.",ҺӨЙӨНСӨ!,Аңлатма,571,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-13/y-ns-4535382,2026-01-13T11:53:00+00:00
". Миңә нисә йәштәр булғандыр, мәктәпкә бармағайным әле, инәйем сөгөлдөрҙә эшләп йөрөгән мәлдә, Мөнир улың үлде, тип хәбәр иткәндәр. Көндәр ҡыҙыу тора. Бер мәлде хәлем бөтөп урындыҡҡа ҡайтып ауғанымды һәм тәҙрә аша ҡояшҡа ҡарап ятҡанымды хәтерләйем. Ул миңә һүрәттәге һымаҡ йылмайып баҡҡан төҫлө ине. Башыма көн ҡапҡандырмы, нимә булғандыр, быуынһыҙ ҡалғайным. Лира апайым йөкмәп дауаханаға алып китте. Юлда аңымды юғалтҡанмын. Һушыма килһәм, дауахана кейемендә ятам. Башыма тәүге килгән уй: Уй, мине сисендергәндәр, ояты ни тора! . Биш-алты йәшлек малай, ниндәй әҙәп, ниндәй тәрбиә! Баҡсабыҙҙың арт яғында олатайым менән өләсәйем йәшәне. Уларға туранан-тура баҡса аша йүгереп барғанымды иҫләйем. Бәрәңге һабағы араһынан күренмәгәнмен дә, тиҙәр. Бер мәлде шулай олатайым менән өләсәйемә Аҡкүлдән ҡунаҡҡа килгән ейәнсәрҙәре Тәнзилә апайым минең бәрәңге араһынан килеп сыҡҡанымды күреп, ҡурҡышынан ҡолап китә яҙған хатта. Сафиулла олатайым менән Факиһа өләсәйем дә мине яҡын күрҙе. Үҙҙәрендә ҡуна ҡалдырырҙар, тәмлекәстәр менән һыйларҙар ине. Элек кәртә тирәһендәге эштәр өмә рәүешендә үтте бит. Беҙ, ыбыр-сыбыр бала-саға, йыйналышып, ололар артынан бәрәңге сүпләй торғайныҡ. Тик йыш ҡына өләсәйем, Мөнир өйҙә ярҙам итә, тип, мине үҙе янында ҡалдыра. Ир балаға өйҙә ниндәй эш ҡушһындар ти? Телсән ейәнен үҙенә иптәшкә тип кенә янында ҡалдырған, күрәһең. Минең менән күңелле булғандыр. Унан бигерәк, өләсәйем етлекмәй тыуған кәүҙәгә бәләкәй ҡәҙерлеһен йәлләгәндер ҙә, бәлки. Өләсәйемдең әле бер, әле икенсе эш менән булыуын күҙәтеп, уралып-суралып йөрөйһөң инде шунда. Яңы ғына мейестән сыҡҡан әпәкәйгә яңы ғына айыртылған ҡаймаҡ та һылап бирһә, шуны ашай-ашай тәҙрә аша башҡаларҙың бәрәңге сүпләүен ҡарап торғаным хәтерҙә. Хәҙер шуларҙы иҫләйем дә, үҙемдә уңайһыҙлыҡ кисереп, йүнһеҙ, татлытамаҡ булғанмын даһа, тип уйлап ҡуям (көлә). Өләсәйем баҡыйлыҡҡа күскәс, ике йыл олатайым менән йәшәнем. Уның да нисәмә ейән-ейәнсәре араһынан нәҡ мине һайлап алыуы ғәжәп хәл. Бер мәлде мәктәптән ҡайтып ингәндә өләсәйемдең күлдәген еҫкәп илап торғанын күреп өнһөҙ ҡалдым. Ул, ғөмүмән, үҙҙәренең йәш саҡтарын йыш иҫләр, танышып ҡауышҡан мәлдәрен ҡабат-ҡабат һөйләр булды. Малай ғына булһам да, мөхәббәт кеүек бөйөк тойғоноң барлығын, юғалтыу ғазаптарының ни тиклем ауыр икәнлеген йөрәгем менән тойоп, аңлап йөрөнөм. Олатайым да – һуғыш ветераны. Ниндәй генә миҙал-ордендары юҡ ине! Ул яу ваҡиғалары хаҡында һөйләһә, барыһын да кинолағы кеүек итеп күҙ алдына килтереп ултырам. Үҙебеҙгә, атай йортона, ҡайтһам, өй тулы бала-саға, донъя гөрләп тора. Уйынға онотолоп, һис кенә олатайым янына барғы килмәй торған саҡтар ҙа булғылай. Әммә ул кискеһен барыбер килеп ала ине. Үҙенә күрә бер йыуанысы тип ҡабул иткән инде мине. Ул, мин студент саҡта, туҡһан йәшендә мәрхүм булып ҡалды. Гөлшат Ҡаһарманова ҡорған әңгәмәнән өҙөк.",Мөнир Ҡунафиндың бала саҡ хәтирәләренән,Йәмғиәт,2803,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-22/m-nir-unafindy-bala-sa-h-tir-l-ren-n-3737141,2024-04-22T11:07:00+00:00
"Страсбургта Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе бинасы. Еропа кеше хокуклары мәхкмәсе Украинаның аннексияләнгән Кырымда кеше хокуклары бозылу турында Русиягә каршы шикаятенең күпчелек бүлекеләрен карауга алган. Бу хакта пәнешәмбе Страсбургта игълан ителде. Эшнең асылы буенча карар соңрак кабул ителәчәк. Карар мәхкәмә сайтындачыкты. Мәхкәмә шикаятьне ""өлешчә кабул итәрлек"" дип таныды, ләкин документтан күренгәнчә, ул күпчелек мәсьәләләрне карарга ризалашкан. Аерым алганда, Русиянең Кырымда үтерүләрне тиешенчә тикшермәве, кешеләрне канунсыз ирегеннән мәхрүм итү, аларга лаек булмаган мөнәсәбәт, урыс телле булмаган матбугат чараларын эзәрлекләү, башка телләрдә белем алуны чикләү, автоматик рәвештә Русия ватандашлыгы бирү, милек тартып алу, кырымтатарларга карата репрессияләр мәсьәләләре каралачак. Мәхкәмә тыныч халыкны үтерүләр һәм чит ил журналистларына каршы репрессияләр турында гаепләүәләрне карамаячак, чөнки бу очракта моны Русия идарәсе урнаштырган гомум кабул ителгән гамәлләр дип атап булмый ди. Мәхкәмә карарында шулай ук Русия Кырымны контрольдә 2014 елның 27 февраленнән, Русия хәрбиләре кайбер административ биналарны басып алганнан соң тота диелә. Формаль рәвештә исә Кырым мартта аннексияләнгән иде. Мәхкәмә Кырымда 2014 елның 27 февраленнән 2015 елның 26 августына кадәр кеше хокуклары бозылу ихтималын караячак. Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе Кырымның Русиягә керү мәсьәләсе каралмаячак дип аерым искәртә. Украина Русиянең Кырымда кеше хокукларын бозуы турында шикаятьне Страсбург мәхкәмәсенә 2014 елның 13 мартында ук ташырган иде. Шикаятьләр тулыландырылып торды. 2018 елда алар бер эшкә берләштерелде, аны мәхкәмәнең Зур пулаты карый.",Страсбург мәхкәмәсе Украинаның Кырым белән бәйле шикаятен карый башлаячак,Яңылыҡтар,1659,https://www.azatliq.org/a/31046175.html,2021-01-14T11:01:02+00:00
"Өфөләге Торатау конгресс-холында барған Халыҡ-ара бизнес аҙналығы төбәктәрҙең бер-береһенә ярҙам итеү маҡсатындағы бәйләнештәре, тәжрибә уртаҡлашыу темаһына арналған секциялар байтаҡ булды.",Эшҡыуар ҙа яҡлауға мохтаж,Иҡтисад,189,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-04/esh-yuar-a-ya-lau-a-mohtazh-4493345,2025-12-04T13:40:39+00:00
"«На краю» тигән веб-сериал кибер-енәйәтселәр тураһында фәһемле ваҡиғаларҙы күрһәтә. Аня һәм уның яңы дуҫтары Камал, Рөстәм полиция менән бергә ҡатмарлы енәйәт йомғағын һүтәләр. Рәсәй Милләттәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ заказы буйынса сыҡҡан был сериал мауыҡтырғыс мажаралы тарихты һөйләй. Ул ысынбарлыҡта булған енәйәти һәм административ эштәр мотивтары буйынса төшөрөлгән. Сериал кешеләрҙе емерткес эштәргә һәм енәйәттәргә ылыҡтырылыуҙан, цифрлы мөхиттә ҡорбанға әйләнеүҙән ҡурсаларға тырыша. Тәүге дүрт серия Видео платформаһына ҡуйылған да инде. Ҡарағыҙ, үкенмәҫһегеҙ: беренсенән, ул бик мауыҡтырғыс, икенсенән, енәйәттәрҙең асылын асып һала, өсөнсөнән, төп геройҙары – һеҙҙең кеүек балалар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Мажаралы веб-сериал ҡарайыҡ!,Йәмғиәт,1132,https://amanat.su/articles/common_material/2025-10-31/mazharaly-veb-serial-arayy-4449789,2025-10-31T18:34:00+00:00
"Тормош юлдашы Ибраһим менән 1938 йылда никахлашалар. Һуғыш башланыу менән ире фронтҡа саҡырыу ала. Ике йәшлек Иштуғанды күккә сөйөп яратып туйғас, кәләше менән икеһен ҡыҫып ҡосаҡлап: Беҙ мотлаҡ еңеп ҡайтырбыҙ. Үҙеңде лә, улымды ла һаҡла, аҡҡошом минең, – ти Әминәһенә. Аҡҡошом минең! Ул кәләшенә гел шулай тип өндәшергә яратҡан. Аҡ йөҙлө, нәфис муйынлы, бейеүселәр кеүек ҡупшы атлаған Әминәне бер күреүҙән оҡшатып, яусы ебәрә Ибраһим. Ысынлап та, өс йыл ире янында аҡҡош кеүек наҙланып йәшәү бәхетен татый йәш ҡатын. Һәм шул бәхет бер көн килеп селпәрәмә килә. Ирен оҙатҡанда Әминә ауырлы булыуын белмәй. Ҡыҙы тыуа. Ул арала яҙғы баҫыу эштәре башлана. Йәш әсә ике айлыҡ балаһын ҡалдырып, эшкә сығырға мәжбүр була. Ни хәл итһен, барыһы ла шулай йәшәй, көндө төнгә ялғап эшләй. Ибраһимдан башта, хәрби уҡыуҙа булғанында, хаттар йыш килә. Һәр хаты Аҡҡошом минең! тигән йәнгә яҡын һүҙҙәр менән башлана. Ҡыҙы тыуыуын белеп ныҡ ҡыуана. Әммә, үкенескә ҡаршы, сабыйҙың ғүмере бигерәк ҡыҫҡа була: Әминә баҫыуҙа саҡта дүрт айлыҡ бала сепрәккә уралған икмәккә ҡарлығып йән бирә. Бәлә яңғыҙ йөрөмәй – 1943 йылдың башында Әминә инәй Сталинград янында һуғышҡан ире хаҡында хәбәрһеҙ юғалды тигән ҡағыҙ ала. Хәбәрһеҙ юғалыу үлеүҙе аңлатмай. Ибраһим юғала торған кеше түгел, ҡайтыр, – тип үҙен йыуата ул. Иренең төҫө булып, атаһына оҡшап үҫеп килгән улын үҙенән бер тотам ҡалдырмай. Бәләкәс ҡыҙын юғалтҡандан һуң күңеленә оялаған шөбһәнән ҡотола алмай йөҙәй. Улымды һаҡла, – ти бит Ибраһим хушлашҡан саҡта. Ергә еңеүле яҙ килә. Йылдар үтә. Ә Ибраһим ҡайтмай. Улы үҫеп, белем алып, ғаилә ҡора. Уға ҡараған һайын Ибраһимын, уның менән үткәргән бәхетле өс йылын иҫләп, эстән генә һығыла ҡатын. 60 йыл буйы ирегеҙҙе тоғро көткәнһегеҙ. Яңынан тормошҡа сығыу тураһында уйланманығыҙмы? – тип һорағайным Әминә инәйҙән. Һоратыусылар күп булды. Тик башта Ибраһим бына-бына ҡайтыр тип көттөм, унан инде, иҫән булыуына төңөлһәм дә, бер кем дә уның кеүек аҡҡошом минең тип яратмаясаҡ, тип уйланым. Аҡҡоштар – бит тоғро йән эйәләре, мин дә иремә мәңге тоғро ҡалырға үҙемә һүҙ бирҙем һәм шулай йәшәнем дә. Гөлдәр Яҡшығолова.",60 йыл буйы хәбәрһеҙ юғалған ирен көткән.,Еңеү,2092,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-11-20/60-yyl-buyy-h-b-r-e-yu-al-an-iren-k-tk-n-4475731,2025-11-20T17:30:00+00:00
"Бик тырыш, аҡыллы, уңған егет ул: намаҙ уҡый, ураҙа тота, мәсеткә йөрөй, уҡыуҙа ла һы натмай. Спорт менән ихлас шөғөлләнә. Ата-әсәһенә терәк-таяныс, ҡустыһына, ике һеңлеһенә яҡшы ағай. Ул биш йәшендә конькиға баҫа, хоккей менән мауыға башлай. Уҡырға барғас, хоккей секцияһында шөғөлләнә һәм мәктәбенең «Колосок» исемле командаһында һөжүмсе булып китә. Дүртенселә уҡығанда уны Татарстан Республикаһының Аҡтаныш ауылында урынлашҡан һәләтле балалар өсөн гуманитар интернат-гимназияға уҡырға саҡыралар. Әле ағайым унда хоккей менән ныҡлап шөғөлләнә һәм ҡапҡасы булып уйнай. «Иң шәп ҡапҡасы», «Иң яҡшы уйынсы» кеүек грамоталары, кубоктары бик күп. Ул киләсәктә лә үҙенең тормошон был спорт төрө менән бәйләргә уйлай. Бакир ағайымдың барлыҡ уй-хыялдары тормошҡа ашһын. Мин уның менән сикһеҙ ғорурланам һәм бик яратам. Аиша ИСЛАМҒОЛОВА. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе.",Ағайым хоккей ярата,Спорт,862,https://yanshishma.com/articles/sport/2026-01-11/a-ayym-hokkey-yarata-4533094,2026-01-11T13:18:00+00:00
"Башҡортостан поликлиникаларында табиптарҙың ярҙамын 2 ғинуарҙан алырғамөмкин. Был хаҡта Хөкүмәттең аҙналыҡ оператив кәңәшмәһендә һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. Ашығыс мөрәжәғәттәр, профилактик ҡарауҙар һәм дарыуҙар  яҙыу өсөн табиптар 31 декабрҙә эшләйәсәк, шулай уҡ 2026 йылдың 2,3,5,6,8,9,10 ғинуарында 8.00 сәғәттән 17.00 сәғәткә тиклем. Өйгә саҡырыуҙар 16.00 сәғәткә тиклем ҡабул ителәсәк. Белгестәргә йәки диспансеризацияға яҙылырға, шулай уҡ табипты өйгә контакт-үҙәктең берҙәм номеры – 122 аша саҡырырға мөмкин. Яңыйылдың тәүгекөндәрендә,2,3,5,8,9,10 ғинуарҙаоператорҙаршылтыратыуҙарҙы иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 4-кә тиклем, ә 6 ғинуарҙа иртәнге сәғәт 8-ҙән 3-кә тиклем ҡабул итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Байрамдарҙа поликлиникалар ҡасандан эшләй башлар?,Сәләмәтлек,818,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-29/bayramdar-a-poliklinikalar-asandan-eshl-y-bashlar-4524596,2025-12-29T18:15:00+00:00
"Керәүленән юғалған егет һаман табылмаған. .Үткәнендә ауыл башлығы: минең фельдшер ғәйеп булды әле тип, һүҙ араһында ғына ысҡындырҙы, иғтибарға алманым, ир кеше икәнен беләм фельдшерҙың, ғәйеп булды тигәнен тыуған еренә ҡайтып киткәндер ҙә, берәй сәбәбе булып, килә алмай яталыр (хәйер, барыбер ул саҡта нисектер хәбәрен ебәрер ине) йәки, беҙҙә йыш осраған хәл – «һалдырғандыр». Ул әйтте – мин оноттом. Әммә кисә Денис Фәйзуллин юғалған тигән мәғлүмәт таралғас, аптыраш булдыҡ – хәлдәр бик етди икән. Ябай, ауылдың һуҡмыш кешеһе юғалмаған, ә бөтөн тирә-яҡ күҙ төбәп торған кеше – фельдшер юҡҡа сыҡҡан! Денис Мәләүез районы Һабаш ауылы егете. Эшкә беҙгә килгән. Эшләүенә лә апаруҡ, 2023 йылда уны Күмертау дауаханаһы бүләкләгән дә булған. - Һуңғы ваҡытта ул ялдарҙа ла тыуған ауылына ҡайтмай башлағайны. Бүлмәләге уты кистәрен янып торҙо гел. Әле, эҙләүселәр килгәс, һыу буйҙарынан эҙләйек, ҡыуаҡ-ағас араларын ҡарайыҡ тинеләр. Денис – етди егет, эштәрҙең былай булып китеүенә ниндәйҙер сәбәп бар. Ул телефондан ғына етәкселегенә «Мин эштән китәм» тип яҙып ебәргән, аҡса ла, трудовой ҙа кәрәкмәй тигән. ""Юшатыр"" гәзитенән",Фельдшер юҡҡа сыҡҡан!,Йәмғиәт,1119,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-03/feldsher-yu-a-sy-an-4371610,2025-09-03T12:01:00+00:00
нисек Башҡортостан халҡына Күп функциялы үҙәккә яҙылырға ярҙам итә? 2025 йылдың сентябренән Башҡортостан Республикаһының Күп функциялы үҙәктәрендә милли мессенджерында чат-бот барлыҡҡа килде.,Меңләп кеше мессенджерында Күп функциялы үҙәк чат-ботын файҙаланған,Йәмғиәт,191,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-27/me-l-p-keshe-max-messendzherynda-k-p-funktsiyaly-k-chat-botyn-fay-alan-an-4484655,2025-11-27T20:45:00+00:00
"Вадим Кәримов тәүге тапҡыр алғы һыҙыҡҡа барған көндө һис ҡасан онотмаясаҡ: ерҙе тетрәткәнартиллерия гөрһөлдәүе, шартлауҙар, ҡысҡырыуҙархас та кинолағы һымаҡ тойола. Баш осонда ғына ҙур тиҙлектә осҡан үлемесле дрондар һиҫкәндерә, йөрәкте тертләтә. Бар тирә-яҡтан - һауанан да, ерҙән дә үлем сәселгән һымаҡ, үҙ-үҙеңде һаҡлау инстинкты ҡайҙа булһа ла йәшенергә, әжәл утынан ҡасырға этәрә. Ләкин бала сағынан сос, шуҡ егет юғалып ҡалмай, үҙен һәм эш ҡоралын - дронын тиҙ генә ҡулға алып, хәрби бурыстарын үтәргә керешә – ул БПЛА операторы, штурмлаусылар төркөмөнөң фәрештә-һаҡсыһы ише күҙҙәре: .Кушнаренко районының Яңы Ҡормаш ауылында тыуып-үҫкән Вадим - Вәзил Фәрит улы менән Лира Зәвил ҡыҙы Кәримовтарҙың баш балаһы. Ҡаны ҡайнап торған тиктормаҫ, үткер малайға мәктәптә оҙо-он дәрестәр буйына бер урында ултырып сыҙауы еңел түгел. Әлдә тәбиғи һәләттәрен асырға ярҙам иткән, ташып сығып барған энергияһын дөрөҫ йүнәлештә файҙаланырға өйрәткән физкультура уҡытыусыһы Тәскир Ғилметдинов менән хеҙмәт дәрестәре уҡытыусыһы Илфир Әхмәтйәнов бар. Саңғы ярыштарында әүҙем ҡатнашҡан, призлы урындар яулаған Вадимды бер заман биология дәрестәре лә ифрат ҡыҙыҡтыра: микроскоп аҫтында һуғанбаштың киҫемен тикшереү, үҙ яйҙарына йәшәгән инфузория-туфелька, амеба менән танышыу, һөйрәлгән, шыуышҡан, йөҙгән, осҡан, һикергән миллиондарса тере организмдарҙың барлығын белеү – быларҙың барыһы ла аң офоҡтарын киңәйтеп ебәргән оло асыштары. Ләкин киләсәктә кем булаһың, тигән һорауға малайҙың яуабы бер ҡасан да үҙгәрмәй: Хәрби кеше булам! Маҡсатына өлгәшә тырыш Вадим, хәрби училищеға уҡырға инә һәм. өсөнсө курстан һуң уҡыуҙы ташлай. Ауырлыҡтар ҡурҡытмай уны, дуҫ-иптәштәренең күңелле, еңел тормошо ылыҡтыра, күҙен ҡыҙҙыра. Казарманан ситкә сыға алмай көнө-төнө белем эстәгән, устав буйынса ғына йәшәгән курсант иркен тормошта рәхәтләнгән - клуб-кафеларға йөрөгән, ҡыҙҙар баҫтырған, машиналарҙа елдергән тиҫтерҙәренә ҡарап зарыға. Ә бит уның да семеркаһы гаражда тора! Йәшлек шауҡымына бирелгән Вадим ауылына ҡайтып төшә. Һуңынан үҙенең хаталаныуын аңлап, терһәген тешләрҙәй үкенә. - Махсус хәрби операцияға үҙ иркем менән барҙым, быға илһөйәрлек тойғоһо ла, күңелемдә һүрелмәгән хәрби кеше булырға ынтылыуым да булышлыҡ итте, - тип һөйләй Татар позывнойлы Вадим Кәримов. – Һуғышҡа юлланыуымды әнкәйем менән һеңлем белмәй ҙә ҡалды. Барып еткәс кенә әйттем. Башта симуляторҙа дрон менән идара итергә өйрәндек, аҙаҡ полигонда. Һәнәктән башҡа нәмә күрмәгән ауыл балаһы өсөн компьютерҙа дронды ауыҙлыҡларға маташыу, әлбиттә ҡыҙыҡ ине. Ҡомар асылып китә, квадрокоптерҙарҙы бирелеп, мауығып үҙләштерәһең. Һуңынан яуаплылыҡ тойғоһо уяна, үҙеңдең ниндәй оло көскә эйә булыуыңды аңлайһың. Миндә диджей мавик, ике ФПВ, ҡалғандары камикадзе булды. Разведка менән дә шөғөлләндем, шартлатҡыстар яһап, бүләктәр ҙә ебәрҙем. Беренсе төркөмдө оҙата барғанда дошмандар мине күрҙе, һөжүм иттеләр (улар өсөн һин - мөһим сәп). Бер нисә сәғәт буйына ҡыбырламай ятырға тура килде. Йәшәгең килһә ятаһың. Аҙаҡ тороп йүгерҙем. Арыу оҙаҡ ҡына эҙләнеләр. Яуҙашым Кубань менән көнмө-төнмө, ҡойоп ямғыр яуамы, эҫелек тынды ҡурамы – бер нимәгә ҡарамай төрлө позицияларға сығып китәбеҙ, хәрби заданиены үтәгәс, ҡайтып доклад яһайбыҙ. МХО-ла дрон - иң кәрәкле ҡорал. Һөжүм итер алдынан ҡошсоҡтар ярҙамында разведка мотлаҡ. Егеттәрҙе штурмға дошмандың ҡайҙа ултырғанын, ҡоралдың ҡайҙа булыуын белеп ебәрергә кәрәк. Беҙ быларҙың барыһын да штурмлау төркөмө артында барған саҡта ла күрәбеҙ, әйләнә-тирәне күктән күҙәтәбеҙ. Дошмандың да радиоэлектрон көрәш саралары ҡеүәтле, шулай уҡ йылылыҡ приборҙары күрмәгән пленкалар ҙа барлыҡҡа килде. Әммә беҙ дошмандың пилотһыҙ осоусы аппараттарын тоторға, үҙгәртергә һәм уларҙың үҙҙәренә кире ебәрергә өйрәндек. Бер яу барышында яугирҙар ут аҫтына эләгә. Контузия алған Вадим шаңҡыған хәлдә командирҙың йән биргәнен белмәй, уны эләктерә лә, үҙебеҙҙекеләр яғына алып сыға. Һуғышта яҡташыбыҙ өс контузия ала, ике тапҡыр яралана. Бахмут янындағы алышта тәне иләктәй тишкеләнгән яугир аҡтыҡ көсөн йыйып, блиндажға инә, ҡанды туҡтатыу өсөн турникетлы жгут һала. Үлтереп һыу эскеһе килә. Ә артиллерия уты тымырға уйламай ҙа, снарядтар шартлауы яҡынайғандан яҡыная. Тәне ярсыҡтарҙан теткеләнгән, ҡанға батҡан Вадим, былай булғас, эштәр харап, бөттө баш, хәҙер берәй снаряд өҫкә генә төшәсәк икән, тигән төшөнкө уйҙарға бата. Тора-бара ут туҡтай, дошмандар операторҙы юҡ иттек, тип тыныслана. Үлер сиккә еткән яҡташыбыҙҙы, бәхетенән, беҙҙекеләр эҙләп таба һәм госпиталгә оҙата. Тәненән ярсыҡтарҙы сүпләгән хирург: Һин йә бик яҡшы кеше, йә һин кемгәлер бик кәрәкһең. Һиндә бөтә яралар ҙа хәтәр - бер миллиметрға ғына ситкәрәк эләкһәләр, әжәл менән осрашыр инең, - тип башын сайҡай. Мөһим ағзаларға яҡын урынлашҡанға, 47 ярсыҡтың 14-ен табиптар ала алмай. Хәрби бурыстарын үтәгәндә күрһәткән ҡаһарманлыҡтары өсөн Вадим Вәзил улы Батырлыҡ ордены менән наградланған. Һуғыштан әйләнеп ҡайтып, табиптар ярҙамында аяғына баҫҡан, бөгөнгө көндә хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләп йөрөгән ҡыйыу яҡташыбыҙҙың күңелендә киренән МХО-ға барыу ниәте моронлай: Унда иптәштәрем. Йәштәрҙе лә дрондар менән идара итеү нескәлектәренә, яуҙағы хәүефһеҙлеккә өйрәтергә ине. Еңеү мотлаҡ беҙҙең яҡта буласаҡ. Башҡаса булыуы ла мөмкин түгел! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Еңеү беҙҙең яҡта буласаҡ!,Яңылыҡтар,5369,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/e-e-be-e-ya-ta-bulasa-4558477,2026-01-30T18:00:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Сибай махсус хәрби операция зонаһына 17-се гуманитар конвой ебәргән. Ҡала хакимиәте башлығы Сергей Озерцов хәбәр итеүенсә, махсус операцияла ҡатнашыусыларға ҡала халҡы тәгәрмәсле техника, ағас материалдары, бензин генераторҙары, кейем, антидрон юрғандар, шуруповерттар, маскировка селтәрҙәре, көрәк, аккумуляторлы дисклы бысаҡ, медикаменттар, гигиена саралары һәм башҡалар ебәргән. Сибай халҡына рәхмәт! Яугирҙарыбыҙ иҫән-һау әйләнеп ҡайтһын.",Сибайҙар ҙа яугирҙарға гуманитар ярҙам әҙерләгән,Махсус хәрби операция,455,https://shonkar.com/news/care/2025-06-26/sibay-ar-a-yaugir-ar-a-gumanitar-yar-am-erl-g-n-4290993,2025-06-26T09:41:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу салымнарның көтелгәннән күбрәк ыелуы, ә чыгымнарның аз тотылуы белән бәйле.2024 елның 10 аенда Татарстанның берләштерелгән бюджеты профициты 86,4 млрд сумга иткән. Гәрчә, бюджет 12,9 млрд сумлык дефицит белән кабул ителгән иде. Әлеге саннар республиканың финанс министрлыгы хисабындакитерелә. План нигезендә 2024 елда бюджетның керемнәре 564,7 млрд сум күләмендә кабул ителде. Инде 10 ай эчендә 513,9 млрд сум күләмендә салым һәм башка төр керемнәр ыеп алынган. Бу планның 91 проценты үтәлгән дигән сүз. Гәрчә, әле ел ахырына кадәр ике финанс ай вакыт бар. Татарстанның үз керемнәре 439 млрд сум (91,8-ка үтәлгән) тәшкил иткән. Республикада физик затларның кеременә салым (НДФЛ) — 142,2 млрд (90,2), табыш салымы — 132,8 млрд сум (94,8), тауарларга салым (хезмәт күрсәтү) — 36,5 млр (85), гомуми керемгә салым — 32,7 млрд сум (105,9) күләмендә ыелган. Татарстанга федераль үзәктән ярдәм күләме 63,1 млрд сумга иткән. Бу еллык планның 84,4-ын тәшкил итә. Шул ук вакытта Татарстанның чыгымнары азрак тотылган. Бу үз чиратында профицитның артуына китергән. Еллык план нигезендә чыгымнар 577,5 млрд сум күләмендә билгеләнсә, 10 ай эчендә әлеге сумманың 427,5 млрд сумы, яки 74-ы гына тотылган. Аеруча, дәүләт оешмалары өчен каралган чыгымнарның яртысы гына кулланылган: 44,4 млрдның 23,5 млрд сумы гына. Икътисад юнәлешендә тотылырга тиешле чыгымнар да 72-ка гына бирелгән. Гадәттә финансларның зур өлеше килешүләр нигеәендә ел ахырында тотыла. Шулай да быел Татарстанның кайбер тармакларында салымнар азрак ыелды. 2023 елда табыш салымы 183 млрд сум күләмендә ыелса, быел 140 млрд сум булыр дип көтелә. Финанс министры Радик Гайзатуллин ""Татнефть"" салымны 15 млрд сумга азрак түләвенәйткән иде. Шул ук вакытта бюджет кеременең зур өлешен НДФЛ алып торуы хезмәт хакы артуга бәйле дип аңлатка иде икътисадчы Рөстәм Шаяхмәтов. ""Бюджет керемнәре структурасындагы үзгәрешләр салым йөге гади кешеләр илкәсенә төшүен күрсәтә"", дидеул Шулай ук Татарстанда икътисад үсеше акрынаер дип фаразлыйлар. Бу ОПЕК килешүе нигезендә нефть табуга чикләүләр кертелү һәм Украина сугышы сәбәпле санкцияләр беләнбәйле. Киләсе елда Татарстанга Мәскәүдән юлланачак финанс ярдәм кимер дип фаразлана. 2025 елда Татарстан бюджетына федераль үзәктән 68,1 млрд сум күчереләчәк. Бу быелгы федераль ярдәмнән 7,8 млрд сумгаазрак. Шул ук вакытта Татарстан Мәскәүгә күчергән салымнар күләмен елдан-ел арттыра. 2024 елның 9 аенда Татарстан үзендә ыелган салымнарның 771,9 млрд сумын федераль бюджетка юллаган. Бу узган елның шушы чоры белән чагыштырганда 41 проценткакүбрәк. Былтыр республика 546,3 млрд күчергән булган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстан бюджеты профициты 86,4 млрд сумга иткән",Яңылыҡтар,2653,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-byudzheti-profitsiti-86-4-mlrd-sumga-jitkan/33210630.html,2024-11-21T13:54:27+03:00
Кисә электрон тәмәке тартҡандан һуң 11 йәшлек ҡыҙ мәрхүм була.,Ата-әсәһе ҡайтыуға үлеп ятҡан!,Яңылыҡтар,62,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-06/ata-s-e-aytyu-a-lep-yat-an-4496480,2025-12-06T20:20:00+00:00
Бөгөн Өфөлә «Китап Байрамы» халыҡ-ара китап йәрминкәһе асылды. Совет майҙанында Рәсәйҙең төрлө ҡала һәм төбәктәренән 100-ләп нәшриәт вәкилдәре эшләй.,"Һеҙҙе көтә ""Китап байрамы""!",Яңылыҡтар,149,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-05-30/e-e-k-t-kitap-bayramy-4256856,2025-05-30T13:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 елга кадәр республикага 1 050 чит ил кешесен күчерү күздә тотыла. елларда чит илләрдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерергә ярдәм итү програмына 2,16 млн сум бүленгән. Бу хакта республика премьер-министры Алексей Песошин кул куйган карардаәйтелә.2024 елда програмга финанслар 65 мең сумга кыскартылган. Моңа кадәр ул 1,125 млн сумтәшкил итсә, хәзер 1,06 млнга калган. Чыгымнарның 636 меңе федераль үзәктән бүленәчәк. 2025 елда исә 1,1 млн сум тотылачак. Дәүләт програмы нигезендә елларда Татарстанга 1 050 кешене күчерергә ярдәм итү күздә тотыла. Аларның 40 проценты ким дигәндә урта һәм югары белемле һәм 7 кешенең фәнни дәрәәсе булырга тиеш. Республикага күчүчеләрнең 70 процентына биредә эшләргә кирәк булачак. Чит илдән төпләнүчеләрне социаль ярдәм, вакытлыча яшәү урыны белән тәэмин итәргә ышандыралар. Чит илләрдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерү програмы нигезендә 2019 елда 298 гаилә күченергә теләк белдерүе әйтелде. Ватандашларның бары 35 проценты гына татар икәнеачыкланды. Калган 15 проценты - урыс, 11 проценты - үзбәк, 39 проценты башка милләт вәкилләре булды. Аларның күпчелеге Үзбәкстан, Казакъстан, Таикстан, Кыргызстан кебек илләрдән. Татарстанга кайткан ватандашлар арасында эш, торыр ир таба алмый йөрүчеләр дә бар. 1990 нчы елларда ирексездән күчеп кайтучы статусында Үзбәкстаннан Татарстанга кайткан Айрат Габдуллин элегрәк Азатлыкка ""Татарстанга күчеп кайтучыларны беркайчан да киң колач әеп каршы алмадылар һәм алмаячаклар да"" дипбелдергән иде. Узган елларда Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин Татарстаннан читтәге милләттәшләр белән эшләгәндә Русия хакимияте сүзеннән чыкмаскакушкан иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чит илдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерү програмына финанслар кимегән,Яңылыҡтар,1801,https://www.azatliq.org/a/chit-ilda-yashauche-vatandashlarni-tatarstanga-kucheru-programina-finanslar-kimegan/32911239.html,2024-04-18T18:57:16+03:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Новая газета"" Русиянең кайбер төбәкләрендә һәм Мәскәүдә рәхимсез карарлар чыгарган 21 хөкемдарныңисемлеген төзегән. Анда Башкортстаннан ике хөкемдар да бар: Уфаның Киров районы мәхкәмәсе хөкемдары Азамат Бикчуринһәм Башкортстан Югары мәхкәмәсе хөкемдары Руслан Рамазанов. ""Без иң ачык мисалларны сайлап алдык һәм хөкем ителүчеләргә төрле мөддәтләр бирелсә дә, бу хөкемдарларның рәхимсезлек ягыннан бер үк төрле булуын аңладык. Чөнки алар альтернатив чикләү чараларына яки шартлы мөддәтләргә хокукы булган кешеләрне тикшерү изоляторларына һәм колонияләргә ибәрә"", дип яза басма. Азамат Бикчурин 2023 елның июнендә Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышеваны экстремист оешма төзү эше нигезендә 7,5 елга колониягәхөкем итте. Үзенең соңгы сүзен әйткән чакта 41 яшьлек Чанышева Бикчуринга мөрәәгать итеп: ""Сез – хөкемдар һәм сайлаучы гына түгел, процесс күрсәткәнчә, үз карашы булган кеше дә. Әгәр мине 12 елга утыртсагыз, мин инде бала таба алмаячакмын. Миңа әни булу форсаты бирегез"", дигән иде. Тик хөкемдар аңа бу мөмкинлекне бирмәде. Ә исемлектәге икенче хөкемдар - Руслан Рамазанов 2023 елның ноябрендә Лилия Чанышевага чыгарылган хөкем карарынүз көчендә калдырды. Ул Рамазановтан да акламаса да, мөддәтен йомшарту өчен булса да нигезләр табуны сораган иде. ""Миңа 41 яшь, ә мине 7,5 елга ирегемнән мәхрүм иттеләр. Сәяси эшчәнлегемне төгәлләвемнән соң ирем белән балалар тудырмакчы идек. Әмма мине кулга алдылар. Тикшерү изоляторында тотылу шартлары минем сәламәтлегемдә һәм бала табарга сәләтлелегемдә тискәре чагылыш табачак. Миңа әни булырга мөмкинлек бирегез"", дигән иде. Рамазанов аның мөддәтен йомшартмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Новая газета"" Русиянең иң рәхимсез хөкемдарлары исемлеген төзегән, анда Башкортстаннан ике хөкемдар да бар",Яңылыҡтар,1752,https://www.azatliq.org/a/32769966.html,2024-01-11T09:32:32+00:00
"2021 елның августында Татар яшьләре форумы шурасы утырышыфикерләрБыел август аенда узарга тиешле Дөнья татар яшьләре форумының тугызынчы ыены үтмәячәк. Азатлыкка билгеле булганча, бу хакта форум шурасы әгъзаларына хәбәр ителде. Форум ыены ""Казанда зур халыкара чаралар үткәрү сәбәпле"" күчерелгәне әйтелә. Яшьләр ыенын үткәрү 2025 елның 23-27 апрель көннәрендә күздә тотыла. Аны татар шагыйре Габдулла Тукайның 139 еллыгы һәм ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасының 20 еллыгына туры китерү планлаштырыла диелә. Элегрәк ""Бизнес ""язганча, Дөнья татар яшьләре форумы август уртасында узарга тиеш иде. Аны ""Милләт ыены"" урынына зурлап уздырмакчылар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар яшьләре форумы августтан киләсе елга күчерелә,Яңылыҡтар,739,https://www.azatliq.org/a/33072679.html,2024-08-09T13:47:22+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың быйылғы Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһенең төп темаһы – махсус хәрби операция булды. Башҡаса булыуы ла мөмкин түгел. Бөйөк Еңеүҙе яулаған ата-бабаларыбыҙҙың хәрби данына тап төшөрмәй, яу яландарында батырлыҡтар ҡылған махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар - беҙҙең геройҙарыбыҙ. Уларға, уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү - мөҡәддәс бурысыбыҙ. Республика яугирҙарыбыҙға ярҙам итеү өсөн барыһын да эшләй, тип әйтеүебеҙ ҡоро, буш һүҙҙәр түгел. Башҡортостанда МХО-ла ҡатнашыусылар һәм уларҙың яҡындары өсөн 54 төрлө ярҙам сараһы ғәмәлдә. Бөгөнгө көндә махсус хәрби операция барған фронт менән тылдың, халыҡтың берләшеүе аша, һәр беребеҙҙең үҙ урынында яуаплы хеҙмәте аша, киләсәк быуындарҙың именлеген тәьмин итәбеҙ. Беҙҙең көсөбөҙ ошо берҙәмлектә. Радий Хәбиров билдәләүенсә, ""Барыһы ла Еңеү өсөн - бөгөн был беҙҙең өсөн иң мөһиме"". Ошо һүҙҙәрҙә беҙҙең иң оло теләгебеҙ сағылған - тиҙерәк һуғыш бөтһөн, яугирҙар еңеү менән әйләнеп ҡайтһын! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иң ҙур теләк - тиҙерәк һуғыш бөтһөн!,Яңылыҡтар,1160,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/i-ur-tel-k-ti-er-k-u-ysh-b-t-n-4558567,2026-01-30T18:19:00+00:00
"Тура эфирҙа Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2025 йылда Үтәсәк Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығын байрам итеү пландары хаҡында ла һөйләне. ""Ойоштороу комитетын Яңы йылға тиклем йыйып, унда саралар планын төҙөйәсәкбеҙ. Барыһы ла иҫтә ҡалһын өсөн шәп, матур парад ойошторасаҡбыҙ», — тине ул.",Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына лайыҡлы парад була,Яңылыҡтар,298,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-03/b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-layy-ly-parad-bula-4036882,2024-12-03T23:05:00+00:00
"Тәремәче башкорт телен автоматик рәвештә танып, аны кырымтатар теленә тәремә итәфикерләр үзенең тәремәче хезмәтен яңартуы турында игълан итте. Элек ул 130 иң популяр телгә тәремә итсә, хәзер тылмачка тагын 110 тел өстәлгән. Алар арасында Русия халыкларының милли телләре дә бар. Тәремәне хәзер башкорт, кырымтатар, чуаш, саха, удмурт, бурят, коми, чечен, осетин, чукот, абхаз телләрендә башкарып булачак. ""Һомай"" акыллы башкорт колонкасын уйлап табучы Айгиз Кунафинүзенең Телеграм-каналындаязып чыкканча, тәремәчегә башкорт телен өстәү башкорт теленең параллелькорпусыныйган тел активистлары һәм волонтерлары хезмәте хисабына башкарылды. Хәзерге вакытта корпуста 1 миллионнан артык берәмлек бар. Корпус нигезендә Яндекс. Тәремәче белән 4 кебек башка тел модельләре дә телгә ""өйрәнгән"". Яңа телләр Тәремәче-нең күпчелек кулланучыларында инде күренә. Башкаларда алар якын көннәрдә күренәчәк. Хәзерге вакытта хезмәттә 200 дән артык тел бар. Азатлык элек сөйләшкән белгечләр Тәремәче-гә милли телләрне өстәү зур мөмкинлекләр ача дипаңлаткан иде. Бу – автоматик тәремә хезмәтләре ягыннан зур үсеш, ул барлык онлайн хезмәтләрне һәм сайтларны милли телләргә тәремә итү мөмкинлеген бирә, ди алар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","тәремәчесенә башкорт, кырымтатар, чуаш телләре өстәлгән",Яңылыҡтар,1286,https://www.azatliq.org/a/33012677.html,2024-06-28T06:05:58+00:00
"Еңеүгә үҙ өлөшөн индергән ил ҡаһармандары араһында атайыбыҙ Хәсәйетдин Ямалетдин улы Вәлиев та бар. Ул 1926 йылда Ҡаранйылға ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә етенсе бала булып донъяға тыуған. Тыуған ауылында башланғыс мәктәпте тамамлаған, һуңынан уҡыуын күрше Сәйетбаба ауылында дауам иткән. Үҫмер сағынан уҡ колхозда төрлө ҡыр эштәрендә эшләп, хеҙмәткә өйрәнгән. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, атайыбыҙ ҙа илебеҙ азатлығын яуларға китә. Уны хәрби комиссариатҡа тиклем атаһы Ямалетдин олатай оҙатып ҡуя. Ауылдан һуғышҡа киткән бөтә ир-егеттәрҙе шулай ат егеп ул оҙатып ҡуя торған булған. Тик атайыбыҙҙы оҙатҡандан һуң, был бурыстан баш тартҡан. Күрәһең, 16 йәше лә тулмаған (үҙен 18 йәшлек итеп күрһәткән) иң кесе улын дәһшәтле яуға оҙатыуы ауыр булғандыр инде. Ямалетдин олатайыбыҙҙың оло улы Мәсәлим 1939 йылғы Фин һуғышында һәләк була. Икенсе, өсөнсө улдары Йәмниха һәм Сәлимйән шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡандар. Дүртенсе улы Мирсәйәф хеҙмәт армияһына эләккән. Ямалетдин олатайыбыҙға ла дүрт улын һуғышҡа оҙатып, бик күп ауырлыҡтар кисерергә тура килгән, әммә түҙгән, балаларының кире әйләнеп ҡайтасағына өмөт итеп йәшәгән. Атайыбыҙ Хәсәйетдин һуғышта әсирлеккә эләгеп, бик күп михнәттәр күргән. Әсирлектә булған һалдаттарҙы япон партизандары килеп ҡотҡарған. Ошонан һуң атайыбыҙ тыуған илен фашист ҡулынан азат итер өсөн яңынан сафҡа баҫҡан. Алыштарҙың береһендә ҡаты яраланып, йыл ярым госпиталдә дауалана. Аҙаҡ йәнә һуғышҡа кергән. Һәм, ниһайәт, 1945 йылдың 9 майында совет һалдаттары фашистарҙы тар-мар итә, Еңеү таңы ата. Атайыбыҙ тиҙ генә тыуған яғына әйләнеп ҡайта алмай, ул япон миллитаристарына ҡаршы һуғышҡа йүнәлә. Япондарға ҡаршы Приморье крайының Хәсән күле янында һуғышҡан. Дошман пуляһы уның яурынынан үтә сығып, эйәген яралай. Атайыбыҙ Хәсәйетдин Ямалетдин улы Бөйөк Ватан һуғышына 1942 йылда алынып, 1949 йылда ғына тыуған ауылына төркөм инвалиды булып ҡайтып төшә. Ауыр яраларҙан ике йыл Омск госпиталендә дауаланған була. Тыныс тормошта инәйебеҙ Мәстүрә менән ғаилә ҡороп, ете бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Атайыбыҙ ауыр яраларына ҡарамай, үҙ көсө менән йорт-ҡура тергеҙеп, колхозда ла ең һыҙғанып, , емереклектәрҙе бөтөрөү өҫтөндә күп көсөн, тырышлығын һалып эшләне. Ауылда янғын һүндереүсе лә булды, умартасылыҡ менән дә шөғөлләнде. Шулай уҡ ул балта оҫтаһы ла булды. Үҙ ҡулдары менән рам, тәҙрә ҡапҡастары, көйәнтәләр, ат саналары эшләне. Күп уҡый торғайны, Ағиҙел журналын барыбыҙға ҡысҡырып уҡыр ине. 1981 йылдың 25 июнендә һуғышта алған яралары, һыҙланыуҙары атайыбыҙҙы был яҡты донъянан алып китте. Атай-әсәйебеҙ уңған, тырыш, кешегә ярҙамсыл, тыуған иленә тоғро булып йәшәнеләр. Ошо һыҙаттары балаларына ла күсеп, улар ҙа тыуған ергә файҙа килтереп, матур итеп йәшәнеләр һәм йәшәйҙәр. Ә Бөйөк Еңеүгә үҙ өлөшөн индергән атайыбыҙ Хәсәйетдин Ямалетдин улы Вәлиев беҙҙең ҙур ғорурлығыбыҙ. Ҡыҙҙары Миңниә менән Ғәлиә Вәлиевалар. Ғафури районы, Ҡаранйылға ауылы.",Яугир атайыбыҙ,Еңеү,2894,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-04-28/yaugir-atayyby-4216597,2025-04-28T16:30:00+00:00
"Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең Илшат Йомағолов исемендәге башҡорт драма театры актрисаһы Ләйсән Кәримоваға Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы тигән маҡтаулы исем бирелде! Оло награданы артисткаға Башҡортостан Республикаһы Хакимиәте Башлығы вазифаһын башҡарыусы Искәндәр Әхмәтвәлиев тапшырған. Береһенән-береһе сағыу, ҡабатланмаҫ образдар тыуҙырып тамашасын күңелен яулаған актрисаны ҡотлайбыҙ! Яңынан-яңы үрҙәр, сағыу образдар теләйбеҙ. Фото интернеттан алынды.",Яңы халыҡ артисы Стәрлетамаҡтан,Мәҙәниәт,484,https://shonkar.com/news/culture/2025-11-24/ya-y-haly-artisy-st-rletama-tan-4480036,2025-11-24T19:02:00+00:00
"– Был ҡарасҡы түгел – ә заманса дизайн табышы. – Это не хлам, а современное, дизайнерское решение.",,Юмор,98,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-05-22/-4524299,2025-05-22T15:00:00+00:00
"Казанның ""Хәзинә"" галереясендә күргәзмә ачылышыМилли сәнгать ни өчен кирәк? Читекнең әһәмияте нәрсәдә? Театрда сәхнә бизәлеше ни өчен асылын югалта? Рәссам Наилә Кумысникова белән шушы мәсьәләләр хакында сөйләштек. – Театр рәссамы буларак, бүгенге театрга бәягезне беләсе килә. Элек сәхнә ничек корыла иде дә, хәзер ничек? Минимум декорация күренеше эчтәлекне фәкыйрьләтмиме? – Мин спектакльгә декорацияне кырыгар минут корган чорда үстем. Аннан тәнәфес була һәм тагын бер сәгатькә якын декорация ясыйлар иде. Ул шундый кызык: чүкеч белән кадак каккан, нәрсәдер кискән, ауган тавышлар бөтен залга ишетелеп торды. Шулай итеп декорация вакыйганың иллюстрациясе ролен үтәде. Аннан сәхнәгә минимализм күренеше үтеп керде. Бу декорация шул чорны, вакыйга барган урынны сурәтләүдән туктады да, аңа вакыйганың асылын ачу бурычы салынды дигән сүз. Бүгенге театрда декорация образдан тайпыла төште дияр идем. Бик кызганыч күренеш. Ник дигәндә, хәзер декорацияне дизайн предметына әйләндерә башладылар. Сүз дә юк, рәссамнар матур ясыйлар, ләкин әлеге матурлыкның образга бернинди катнашы булмый. Наилә Кумысникова күргәзмәсендә– Театраль гаиләдә үскәнгә театрга якын һөнәр сайлагансыздыр? – Әти белән әнинең танышуы гына да гаиләбездә бер хикәят кебек сөйләнелә иде. Алар Икенче дөнья сугышы тәмамланырга бер ел кала, Мәскәүдә укулар вакытында танышканнар. Академия театры шул вакытта ук милли театр турында кайгыртып, талантлы яшьләрдән төркем туплап укырга ибәргән булган. Кызганыч, хәзер менә шушы ысул белән кадрлар үстерүне юкка чыгардылар. Шуңа күрә кайсы гына тармакны алма, торгынлык күзәтелә. Менә шушы курсларда әтием Халит Кумысников белән әнием Асия Хәйруллина танышкан да инде. Әти чыгышы белән Мәскәүдән, Казанга гаиләсе белән эвакуацияләнгән булган. Алар беренче күрешүдә үк бер-берсенә якынаялар. Ник дигәндә, әни урыс телен начар белә, әти исә, мишәр булганга әдәби телдә сөйләшә алмый. Шуннан бер-берсенә ярдәмләшә башлыйлар. Мин алар буынының максатчанлыгына, белемгә омтылуына шакката идем. Әни укып бетергәч тә академия театры актрисасы булып китсә, әти янә белем эстәргә, бу юлы инде ГИТИСның театр белгечләрен әзерләүче бүлегенә укырга керә. Наилә Кумысникова күргәзмәсендәӘнием Асия Хәйруллина Тукай премиясенең беренче лауреаты булды, әти Татарстанның иң көчле театр белгечләренең берсенә әверелде. Без, балалары театрда үстек, табигый инде, киләчәгебезне театр белән бәйләргә ыендык. әмилә апам әти юнәлешен сайлады. Гомере генә кыска булды. Мин театр рәссамы булам дигәч, әти-әни каршы килмәде, әни генә рәссамның тормышы иңел булмаячак дип кисәтеп куйды. Сәнгать белән тормышны алып баруның иңел булмавын күз уңында тоткандыр ул. Менә хәзер дә нинди кыйммәтле әйберләр иат итәм, үзем тыйнак киенәм. Читекченең читеге юк диләрме әле? – Сез Суриков институты шәкерте дә бит әле. Быел әлеге уку йортының Казан филиалы эшләүдәнтуктады. Без бу институт белән нәрсә югалттык? – Суриков инситутында Михаил Курилко-Рюмин сыйныфында укуны мин бәхет дип атыйм. Ул һәрбер студентка ачкыч ярата белә, ор телле, таләпчән иде. Гармония, стиль, образ төшенчәләренең бөтен ваклыкларына кадәр өйрәтте. Сез Михаил Михайловичның исемен тутырып язарга онытмагыз, яме. Чөнки ул нәселенең татар тамырларына барып тоташуы һәм Казан артында утарлары булуы турында сөйләгән иде. Суриков филиалы ачылу бөтен рәссамга да бәйрәм булды, билгеле. Миңа да кадерле иде уку йорты. Нәрсәне югалттыкмы? Бу хакта көне буе сөйләп була. Аз гына сабыр итик, нәтиәсе күренер. Наилә Кумысникова күргәзмәсендә– Күн мозаикасына кайчан керешеп киттегез? – Ул әни алдында масаюдан башланып китте. Мин аңа хыялыңдагы, әбинеке кебек йомшак, уңайлы читек тегеп бирәм дип мактандым. Әйткән сүзне үтәргә кирәк бит инде. Ә ул вакытта эшне ничек башларга, ничек тегәргә, бизәкләрне ничек төшерергә икәнен күреп белгәнем юк. Шуннан эзләнү эшләре башладым, укыдым, үрнәкләрен таптым. Күрәсең, шулкадәр мавыгып киткәнмен, тора-бара декоратив-кулланма сәнгать рәссамына әйләндем. Беләсезме, өйрәнгән саен күн мозаикасының рәссамнар тарафыннан хаксызга онытылуын аңладым. Бу эшем бик тиз үзенең кулланучыларын тапты. Алдан аерым кешеләр, аннан мәдәният министрлыгы заказлар бирә башлады. Әти, кызым рәссам иде, итекче булды дип шаярта да иде хәтта. – Читекнең үзенчәлеге нәрсәдә? Гап-гади аяк киеме бит бер караганда? – Дөньяда башка бер генә халык та мондый аяк киеме тегү технологиясен белми. Элек хәтта тегү рәвеше казан татарларында гына дип санала иде. Хәзер инде алай түгел икәнен беләбез. Әмма төсле күннән әзерләнгән катлаулы бизәкләрне бер-берсенә ялгау алымы – фәкать татарныкы гына. Без читекләр белән горурлана алабыз, алар гади аяк киеме түгел. – Моннан берничә ел элек сез милли кием әзерләүчеләр дә, аларны киючеләр дә аз дидегез. Хәзер ничек? – Милли киемне хәзер бик күпләр тегә. Халыкта чыннан да кызыксыну бар. Ә бу рәссамга, дизайнерга табыш була дигән сүз. Ләкин күбесе милли темадан тайпыла. Киемнәрдә шәрык бизәкләре булырга мөмкин, башкасы, чын татар киемен бик сирәк очратып була. Бик күп бизәкләр, кирәкмәгәнгә ялтыравыклар өстиләр. Миңа калса, ялтыравык – татарга ят нәрсә. Безнең киемнәр бик матур, зәвыклы, төс буенча да, бизәлеш буенча да тыйнак. Милли киемгә алынгансың икән инде, музейлар белән элемтәгә керергә кирәк. Анда экспонатлар да, язма әдәбият та итәрлек. 5Наилә Кумысникова: ""Ялтыравык – татарга ят нәрсә""– Сәнгатьнең бу төре белән кызыксынучылар итәрлекме? декоратив-кулланма сәнгать саклауга һәм яклауга мохтамы? – Ничек кенә булмасын, 70 нче еллар белән чагыштырганда милли мәдәнияткә игътибар зуррак. Рәссамнарга милли темада кызыклы юнәлешләр табып эшләргә мөмкинлекләр ачылды. Милли аяк киеме тегү, күннән сувенирлар итештерү буенча берничә остаханә эшли. Берничә уку йортында тегүчеләр һәм чигүчеләрне әзерлиләр. Күннән эшләнгән әйберләрне кулланучылар да артты дияргә була. Шул ук вакытта борчыган мәсьәләләр дә шактый. Декоратив-кулланма сәнгать рәссамнары күбәйде дип әйтеп булмый, яшьләр бу юнәлешкә кереп китәргә курка. Ә бит нәкъ менә шушы юнәлеш рәссамнары сувенирлар ясау өчен эскизлар әзерли, идеяләр уйлап чыгара. Һәрхәлдә гасырда бу шулай иде. Алар эскизлар ясады, ул үрнәкләр күпләп тиражлауга юлланды. Хәзер бу эш туктап калды. Наилә Кумысникованың каюлы күн әсәрләреМин тегү серләрен белгән осталарның елдан-ел кимүенә дә борчылам. Алардан соң кемнәр тегәр? Яшьләр укый анысы, тик шушы юнәлештә үзләрен таба алмыйлар, бу һөнәрдән китәләр. Миңа калса, күн мозаикасын саклау буенча аерым, максатчан дәүләт програмы кирәк. Күн эшләнмәләре Татарстанның бренды була һәм татарны дөньяга таныта ала бит. Үз мисалымнан чыгып әйтәм, күн эшләнмәләре беркемне дә битараф калдырмый. Анда безнең тарих, горурлык, бабаларыбыздан килгән серле код та. Күн эшләнмәләрен әзерләү серләрен югалтып, без тарихның тулы бер катламыннан колак кагачакбыз. – Бу һөнәрдә үзеңне табу өчен, мөгаен, ярдәм кирәктер? – Миңа язмыш ул яктан хәерхаһлы булды. Рөстәм Сөләйманов, ул итәкләгән Мәрани фонды белән танышкач, иатымда яңа чор башланды. Ул миңа яңа проектларда катнашу мөмкинлеге бирде. Иң кызыгы – Петербур шәһәрендәге Император заводында эшләнгән татар чәй сервизы булгандыр, мөгаен. Аңарчы фарфор белән эш иткәнем юк иде әле. Бу да бик кызык юнәлеш икән. Берничә эскиз ясадым, Рөстәм иң яхшысын сайлады. Аны сез күргәзмәдә күрә аласыз. (Күргәзмә 6 майга кадәр эшли - ред. ) Шулай итеп Алтын Болгар, соңрак Көмеш Болгар чәй ыелмалары барлыкка килде. Мәрани фонды иатымны туплап әсәрләремнең каталогын бастырып чыгарды. Рәссамга эшнең нәтиәсен күрү бик тә кирәк бит. Наилә Кумысникова– Сезнең хезмәтне ТӨРЕКСОЙ оешмасы да югары бәяли. Төрки илләрнең берсенә чакыру булмадымы? – 2000 елда ТӨРЕКСОЙ оешмасы чакыруы буенча Төркиядә күргәзмәм үтте. Шул чакта мин бу илне бөтенләй яңа яктан ачтым, чын йөзен күргәндәй булдым. Туристик Төркия ул башка, ә гадәти тормышы, көнкүреше бөтенләй икенче. Мин аның кечкенә шәһәрләрендә, авылларында булдым һәм бу илне бөтен бар-булмышы белән кабул иттем. Ләкин, Төркия булсынмы ул, башка илме, никадәр яратсам да, Татарстаннан аерыла алмам инде. Минем тамырлар монда береккән. БелешмәНаилә Кумысникова 1958 елда Казанда туа. Әтисе Халит Кумысников – театр тәнкыйтьчесе, сәнгать белгече. Әнисе Асия Хәйруллина – Татарстанның халык артисты. Наилә Кумысникова – үзенчәлекле иади концепциясе булган театр рәссамы, театраль костюмнар һәм милли киемнәр остасы. Ул Камал исемендәге татар дәүләт театрына һәм башка татар театрлары өчен декорацияләр, костюмнар иат итә. Әсәрләре дөнья буенча оештырылган төрле күргәзмәләрдә күрсәтелә. Кумысникова күн мозаикасы остасы да. Кошлар әңгәмәсе, Шәрык йолдызы паннолары, Алтын Болгар, Көмеш Болгар, Алтын манаралар чәй ыелмаларыбелгечләр тарафыннан югары бәяләнә. Милли сәнгатькә керткән өлеше өчен Урманче исемендәге Татарстан дәүләт премиясе белән бүләкләнә.","Наилә Кумысникова: ""Каюлы күн сәнгате татарны дөньяга таныта ала""",Мәҙәниәт,8730,https://www.azatliq.org/a/29159435.html,2018-04-13T21:14:11+00:00
"ҠОТЛАЙБЫҘ, БӘЛӘКӘС ДУҪТАР! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","ТАБЫН ЫРЫУЫ АҒАСЫ ҠАРАҒАСТЫ ТӨШӨРӨҮ БУЙЫНСА КОНКУРСТА 1-СЕ УРЫНҒА ИЛНАРА ӘБДРӘХИМОВА, 2-СЕ УРЫНҒА АРЫҪЛАН СӘЙФИЕВ, 3-СӨ УРЫНҒА ЮЛИӘ БӘХТИЙӘРОВА ЛАЙЫҠ БУЛДЫ!",Яңылыҡтар,249,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-30/tabyn-yryuy-a-asy-ara-asty-t-sh-r-buyynsa-konkursta-1-se-uryn-a-ilnara-bdr-himova-2-se-uryn-a-ary-lan-s-yfiev-3-s-uryn-a-yuli-b-htiy-rova-layy-buldy-2485237,2021-08-30T12:40:00+05:00
"""Спортты яратам"" конкурсына эштәрегеҙҙе квитанция менән бергә һалырға онотмағыҙ! Өлгөрөп ҡалығыҙ! Әмирә Аҫылбаева, Камилә Моратова, Юлиана Газина, Асҡар Әлибаев, Арсен Байрамғолов һүрәттәре.",Конкурсҡа һүрәттәр,Конкурстар,190,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-09/konkurs-a-r-tt-r-4499398,2025-12-09T12:23:00+00:00
Өфөнөң Ҡулса урамында ИЖ-2126 машинаһы янып киткән.,"Их, үҙ аллы һүндереп маташҡан.",Яңылыҡтар,51,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-17/ih-ally-nderep-matash-an-4511774,2025-12-17T20:48:16+00:00
"Экспедиция проводится при активной поддержке Министерства просвещения Республики Башкортостан, Евразийского научно-образовательного центра, Кружкового движения НТИ и Межвузовского кампуса Уфы, который строится в рамках нацпроекта«Молодежь и дети». Включенная в федеральную программу «Открываем Россию заново», она обещает стать значимым шагом в развитии молодежной технологической повестки региона. – Основная цель экспедиции - разработка прототипов образовательных видеоигр, которые в увлекательной форме познакомят школьников и студентов с передовыми технологиями и востребованными цифровыми профессиями. Через игру молодые люди смогут увидеть потенциал для построения успешной научной карьеры именно в Башкортостане. В экспедиции примут участие около 18 талантливых студентов со всей России, представляющих различные направления: от программирования и дизайна до исследований и социальной аналитики. Команды пройдут полный цикл создания игры: от анализа потребностей аудитории до разработки концепции и создания тестового образца, – рассказалазаместитель министра просвещения Республики Башкортостан Наталья Никитина. Программа экспедиции максимально насыщена и включает в себя: исследования и интервью с учеными, студентами и представителями технологических лабораторий; разработку уникального концепта игры, основанного на местной специфике; изучение этнографических элементов Башкортостана и мастер-класс по переводу артефактов в игровые объекты в визит-центре Мавзолея Тура-хана; непосредственную разработку и реализацию прототипа игры; полевое тестирование с участием подростков; работу с профессионалами из, и других игровых студий; вечерние исследовательские программы по поиску визуального и звукового оформления для игры в городской среде; открытую презентацию финальных проектов для экспертов, представителей вузов и индустриальных партнеров. Участники смогут не только погрузиться в атмосферу научных открытий и творческих экспериментов, но и переосмыслить Уфу как город будущего, где культура, технологии и образование формируют новую идентичность региона. Итогом экспедиции станут готовые рабочие прототипы, которые призваны привлечь молодежь к современным технологиям и сформировать позитивный имидж Башкортостана как региона с высоким уровнем технологического развития и качественного образования. Башкортостан одним из первых в стране начал применять методологию геймификации для раскрытия потенциала молодых талантов и привлечения внимания к высоким технологиям и науке. На базе Межвузовского кампуса в Уфе с 2024 года работает Мастерская киберфизических инноваций, которая стала Всероссийским методическим координационным центром Национальной киберфизической платформы «Берлога». Здесь собирается сообщество молодых специалистов и инженеров, инициируются проекты, связанные с прорывными направлениями развития экономики региона и технологического суверенитета страны: беспилотными системами, киберфизикой и разработкой видеоигр. Игры «Берлоги» охватили уже более 600 тысяч игроков. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Межвузовском кампусе стартует межрегиональная студенческая экспедиция,Мәғариф,4704,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-08-01/v-mezhvuzovskom-kampuse-startuet-mezhregionalnaya-studencheskaya-ekspeditsiya-4336916,2025-08-01T13:15:00+00:00
"Донъяла бөгөн 65 алфавит иҫәпләнә. Иң боронғо алфавит өлгөһө Унгаритта (хәҙерге Сүриәнең Рас-Шарта ҡалаһында) табылған. Уның барлыҡҡа килеүенең ваҡыты беҙҙең эраға тиклем 1450 йыл тирәһе тип иҫәпләнә. Ул таблица рәүешендә, 32 сөй тамғанан тора. Яңы эраға тиклемге быуатта Финикия батшаһы Агенорҙың улы Кадм 16 хәрефтән торған алфавит уйлап таба. Гректар уны 24-кә еткерә. Иң күп хәрефле алфавит – Камбоджала. Ул – 72 хәрефле. Иң әҙ хәрефле – ни бары 11 хәреф – алфавит Бугенвиль утрауында йәшәүсе ротока ҡәбиләһенеке. Уларҙың телендә тик 6 тартынҡы өн. Кавказдағы убых телендә тартынҡы өндәр иң күбе – 65. Башҡорт алфавиты 42 хәрефтән тора. Һуҙынҡы өндәр – 9, ҡалғандары – тартынҡы өндәр. Ике хәреф өндө белдермәй, айырыу билдәһе хеҙмәтен үтәй: ъ – ҡалын айырыу билдәһе, ь – нәҙек айырыу билдәһе. Вьетнамда йәшәүсе седаг халҡы – һуҙынҡы өндәргә иң байы: 55. Был йәһәттән иң «ярлыһы» – Кавказдағы абхаз халҡы, был телдә ни бары 2 генә һуҙынҡы өн бар. Иң боронғо, иң ҡарт хәреф – О. Ул беҙҙең эраға тиклем 1300 йылдар тирәһендә финикиялар алфавитына индерелгән һәм бер үҙгәреш тә кисермәйенсә беҙҙең көндәрҙә лә ҡулланышта йөрөй. Донъяла иң таралған хәреф – Ф. Был хәреф булмаған бер генә алфавит та юҡ. Ф – урыҫ телендә «иң урыҫ булмаған» хәреф. Уға башланған бер генә урыҫ һүҙе лә юҡ. Булғандары ла сит телдән ингән. Бөгөн Ер йөҙөндә 5 мең 621 диалект һәм тел иҫәпләнә. Шуларҙың 500-ө генә һәйбәтләп өйрәнелгән. Телдәрҙең өстән ике өлөшөнөң яҙмаһы юҡ. Донъяла 200-ләп тел айырыуса киң таралған. Уларҙың һәр ҡайһыһының үҙ яҙмаһы бар. Яһалма тел – эсперантоны поляк күҙ табибы Людвиг Заменгоф уйлап сығарған. Ул 1887 йылдың 26 июлендә эсперанто буйынса тәүге дәреслекте баҫтырып сығара. Италия лингвисы Тальявини 12 йәшендә – 7, ә 22 йәшендә 15 тел белә. Ғүмер уртаһына еткәндә 50 телдә иркен аралаша. Итальян кардиналы Меццофанти (1774 – 1849), Дания профессоры Раск (1787 – 1832), инглиз Джон Бауринг (1792 – 1872), Яңы Зеландия докторы Гарольд Уильямс (1876 – 1928) 28-ешәр тел белгән. Беҙҙең осорҙа иң танылған полиглот булып 1914 йылда Францияла тыуған Джордж Шмит һанала. Ул БМО-ла эшләгән. 19 телде белгән, ваҡыт етмәү арҡаһында тағы 12 телде ныҡлап үҙләштерә алмаған. Ф. МЫРҘАҠАЕВ. Һүрәт: ..",Ҡайһы хәреф иң ҡарты?,Юмор,2197,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2025-11-11/ay-y-h-ref-i-arty-4461049,2025-11-11T10:26:00+00:00
"В Республике Башкортостан, в рамках Дней армейской культуры, года в Колонном зале Министерства сельского хозяйства состоялся круглый стол «Клуб СВОя семейная гостиная», посвященный всесторонней поддержке семей участников специальной военной операции. Участниками круглого стола стали Руслан Хабибов, заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан - министр спорта Республики Башкортостан, Никон, митрополит Уфимский и Башкортостанский, матери и отцы погибших бойцов, ветераны специальной военной операции, религиозные деятели, активисты общественных организаций, юристы, психологи. В рамках круглого стола прошло награждение медалью генерала Шаймуратова Эдуарда Голодько, ветерана СВО. Родителям погибшего бойца была передана его награда – медаль «За отвагу». Кроме того, отцы и матери, воспитавшие истинных патриотов, награждены общественными наградами. Общественную медаль Регионального отделения Общероссийской общественно-государственной организации «Ассамблея народов России» Республики Башкортостан «Отец защитника Отечества» получили: Князев Сергей Петрович – Кармаскалинский район, Загидуллин Абдулла Гильмуллович – Кугарчинский район, Сулмаков Валерий Николаевич – Белебеевский район. Общественную медаль Общества башкирских женщин Республики Башкортостан «Женщина – мать нации» имени Рабиги Кушаевой получили: Вильданова Фреда Искандаровна – Буздякский район, Саиткулова Минзаля Араслановна - Кугарчинский район, Саитова Любовь Селибаевна – Шаранский район. Также ветеранам специальной военной операции переданы комплекты удобной и практичной адаптивной одежды для реабилитации и занятий спортом. Адаптивная одежда была внесена в перечень технических средств реабилитации весной 2025 года. Данную инициативу фонда поддержал Президент России Владимир Путин. До конца года по всей России более 1000 ветеранов получат комплекты летней, демисезонной и зимней одежды, каждый из которых включает до 12 позиций. «Большинство ветеранов СВО с инвалидностью хотят продолжать работать, заниматься спортом, проводить время с семьей, быть полезными государству. Мы уже получили 700 заявок на комплекты адаптивной одежды от защитников, и это мотивация для наших производителей разрабатывать и создавать удобные современные модели. Такая одежда не просто функциональна, она учитывает реальные потребности человека, которые зачастую не берутся во внимание в массовом производстве», – отметила статс-секретарь – заместитель Министра обороны РФ, председатель фонда «Защитники Отечества» Анна Цивилева. «Сегодня шесть бойцов получили первые комплекты. В ближайшее время будут вручены еще 4 комплекта. Всего мы получили около 50 заявок от бойцов. Обращение каждого ветерана экспертный совет фонда «Защитники Отечества» рассматривает индивидуально, чтобы подобрать тот вариант, который подойдет с учетом физических потребностей. Важно, чтобы у каждого защитника была возможность выбрать размер, цвет, модель подходящей ему одежды», – сказала руководитель филиала фонда «Защитники Отечества» в Республике Башкортостан Гульнур Кульсарина. Эмиль Еникеев поблагодарил Госфонд и социального координатора за профессионализм, чуткость и поддержку. В июле 2025 года Эмиль от фонда получил автомобиль с ручным управлением. «Выдача адаптивной одежды ветеранам с инвалидностью – это бесценный вид поддержки, позволяющий чувствовать себя комфортно и уверенно в любой ситуации. Такая одежда учитывает индивидуальные потребности, связанные с ограничениями в движении, и значительно облегчает повседневную жизнь», - отметил ветеран. Государственный фонд «Защитники Отечества» создан по Указу Президента России Владимира Путина. Основной его целью является персональное сопровождение ветеранов СВО и членов семей героев. Специалисты и социальные координаторы фонда помогают защитникам не только с медицинской и социальной реабилитацией, но и в переобучении и трудоустройстве, оказывают юридическую поддержку, адаптируют жилье под нужды инвалидов и обеспечивают долговременный надомный уход. Фонд возглавляет статс-секретарь – заместитель Министра обороны РФ Анна Цивилева. Филиалы фонда работают во всех регионах России.",«Клуб СВОя семейная гостиная» собрал родителей воинов СВО,Аңлатма,4113,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-22/klub-svoya-semeynaya-gostinaya-sobral-roditeley-voinov-svo-4358681,2025-08-22T21:11:00+00:00
"фикерләрУфаның өч автобус ширкәте шәһәрнең әмәгать транспортында юл йөрү хакын күтәрә. Юл бәясен Миназов К. З. шәхси эшмәкәре, ""Арбат"" һәм ""Уфа-Лайн"" ширкәтләре арттыра.2024 елның 1 августыннан 208 нче номерлы автобуста йөрү хакы 35 сум, 277 нче автобуста 40 сум булачак. 220, 222, 224 һәм 288 автобус маршрутларында бару хәзер 41 сумга төшәчәк. Юл хакы бәясе түләү ысулына карап үзгәрмәячәк, ул кулакча, банк картасы һәм ""Алга"" картасы белән дә бер үк булачак. Юл бәясенең артуын эшмәкәрләр ягулыкка һәм ремонтка чыгымнарның артуы белән аңлата. Аларның сүзләренчә, тарифка хезмәт күрсәтүнең сыйфатын арттыручы инвестицион өлеш керми. язуынча, Уфада иң зур моң-зарлар автобусларның техник халәте һәм аларның итәрлек булмавынабәйле. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфаның кайбер автобус маршрутларында юл бәясе артачак,Яңылыҡтар,829,https://www.azatliq.org/a/33037156.html,2024-07-15T13:12:26+00:00
"В Татышлинском районе состоялось торжественное открытие памятника народному поэту Башкортостана, драматургу Ангаму Атнабаеву. Памятник установлен в селе Верхние Татышлы перед зданием Центральной районной библиотеки.",Открылся памятник народному поэту Башкортостана Ангаму Атнабаеву,Яңылыҡтар,215,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-04/otkrylsya-pamyatnik-narodnomu-poetu-bashkortostana-angamu-atnabaevu-3667580,2024-03-04T10:03:36+00:00
"Йыйған донъя тигәне шул түшәк-ҡаралты: ике яҫтыҡ, бер яңы буй юрған менән турпыша инде, табаҡ-һауыт. Ҡырҡҡа етеп тапҡан балаҡайымды ярман һуғышына алды ла киттеләр. Атаһын да күрмәй үҫте ҡолонсағым. Уттай ҡыҙыу бесән өҫтөндә бер туҫтаҡ айран эсеп, ятҡан еренән торманы ла ҡуйҙы Хәлиуллам. Бына бит, ҡырҡҡа еткәс, малайлы булам тип ҡыуанып йөрөнө лә бит, күреп өлгөрмәне. Яҙғаны шулдыр шул, мәрхүмкәйем. Ут йотһам да, балаҡайымды һыр бирмәй үҫтерҙем. Фатима инәйҙең был зарҙарын ҡыҙ күптән ятлап бөтһә лә, йәнә сабыр ғына тыңлап ултырҙы. Кем белгән һуң, ысынлап, һуңғы хаты булған шул улғынаһына. Фәймә үҙе лә бит электән Хәлитте яратып йөрөй. Тик егет кенә быны һиҙмәне. Йомоҡ шул үҙе лә, ҡыҙ кеше хистәрен нисек кенә аңлатһын инде. Һуғышҡа китеүселәрҙе оҙатыусылар араһында моңһоу ҡараш ташлап, күҙҙәрен мөлдөрәтеп торған Фәймәне күргәндер ҙә инде ул. Контужен булып Хәлит ҡайтҡан икән тигән хәбәр бәләкәй генә ауылда тиҙ таралды. Ишетеү һәләтен юғалтҡанын да еткерҙеләр. Кәмһенеп өйөнән сыҡмай ятмаһа ярар ине, тип борсолдо Фәймә. Уйҙарына бирелеп урамға ҡарап торған Фәймәнең күҙҙәре тыҡрыҡтан ҡапҡаға боролған Сабирйән ҡартҡа төштө. Ул ирҙәр һуғышҡа алынып бөткәс, ҡарт-ҡоронан, бала-сағанан, еңгәй-апай-инәйҙәрҙән торған бригаданы етәкләй. Ҡушаматын да халыҡ биргән: Бригат Сабир тиҙәр. Ул килеп инеү менән: – Фәймә, дауай эшкә! Көҙөн һөрөп ҡалдыра торған ерҙәр бар. Хәҙер һөрмәһәң, йонсоу аттар әллә сыға яҙға, әллә юҡ. Ике үгеҙ ҡушҡан булдыҡ. Үгеҙҙәр әрһеҙ, нисауа. Әсәйең мәрхүмдең бикәсе Сафия менән бер-ике көн эшләп тор. Хәлит күршең дә контуженмын тип ятмай, эш даулап килгән. Һеҙгә ҡалған көн инде, ҡалайтаһың! Ярай, эшкә тигәс, эшкә! Иртән оноңдо һыуға болғап эсһәң дә эс, ас ҡарынға килмә инде, ҡыҙым, төшөндөңмө? Аттарҙы фронтҡа ебәреүе бик ҡыҙғаныс булды. Аттар менән уландар ҙа китте. Һау ҡайтһындар инде! Иң-иң шәп аттар китте. – тип әллә ҡыҙға, әллә үҙенә төбәп тигәндәй һөйләнде лә, туҡтамай ары китте. Фәймә бушҡа бошонған даһа, Хәлитте күрәһе көндәре бар икән! Йөрәге һулҡылдап тибеп ҡуйҙы. Эх, татлы ла, ғазаплы ла йәшерен йәшлек хисе. .Үгеҙҙәр Сабирйән олатай маҡтағанса бик шәп түгелдәр икән дә. Күҙен алартып ҡарап торған ҡарт үгеҙ оторо ялҡау. Ҡаҡ һөйәккә ҡалып барған мал ишараты әйләнгән һайын киреләнеп, шыпа туҡтай. Фәймәнең сыбыҡ тотҡан бармаҡтары ҡанһырап бөттө. Аптырағас, әллә туғарып ял иттерәйем микән, тигән уйға килде. Сыбыҡ йыйырға киткән Сафия апай күрмәй ҙә ҡалды, Фәймә тиҫкәреләрҙе туғарып та ебәрҙе. Ҡарт үгеҙ артынан уйнаҡлап башмаҡ та сапты. Шул арала шырлыҡҡа инеп юҡ та булдылар. Һылтыҡлай-һылтыҡлай йүгереп килгән Сабирйән ҡарт хәле бөтөп: Нишләп ебәрҙең үгеҙҙәрҙе эш өҫтөндә! ? Дезертирмы әллә һин! Һинең нурмыңды кем үтәр тип белдең? Ашау нурмыһы ла эшеңә ҡарап таһа. Сыҡмай инде хәҙер улар сауҡанан! Бар, Хәлиткә әйтеп ҡара! Сразы ҡағыҙ менән ҡәләм һора, яҙып шуны уҡыт! Һаңғырау бит уныһы, сәпсим ишетмәй, эй әттәгенәһе, тиҙ ҡылан, тием. Марш! Олаҡ, күҙемдән юғал! – тип йән асыуына ҡысҡырҙы. Хәлит, тыны бөтөп йүгергән Фәймәне күреп, ҡаршыһына сыҡты. Ҡарындаш, һаумы? Нимәгә былай өтәләнеп йөрөйһөң? Фәймә Сабирйән олатайҙың һүҙҙәренән тамам албырғап ҡалған ине. Ҡулдары менән ишаралап, һауаға яҙып күрһәтте. Эш сыҡмаҫтай булғас, Хәлит ҡағыҙ менән ҡәләмен алып сыҡты. Шунан ҡағыҙҙы уҡып бөтмәҫтән кейенә һалды ла, баҫыу юлына саптылар. Сабирйән ҡарт инде ҡысҡырыуҙан тамам ҡарлыҡҡан, ауыҙынан һүгенеү һүҙҙәре лә ысҡынып китә, ә үгеҙҙәр – ыжламай ҙа. Тиҫкәреләрҙе көскә ҡыуып сығарып егеп алғансы, байтаҡ ҡына ваҡыт үтте. Икенсе рәтте һөрөп әйләнгәндә үгеҙҙәрҙең арҡалары лысма һыу ине. Ҡарт үгеҙ тағы ла шып туҡтаны. Хәҙер инде әрнегән Фәймә хәс тә Сабирйән ҡарттың үҙе кеүек ҡысҡырып ебәрҙе: Һиңә мына дезертирлыҡ өсөн военный трибунал! Шырлыҡҡа ҡастыңмы, ҡастың! Күпме туҡмама, ыжламай ҙа! Ҡарындаш, туҡтап тор әле? – тигәнгә әйләнеп ҡараһа, Хәлит килгән. Ул үгеҙгә яҡын уҡ барып, арҡаһынан һыйпай башланы. Бер ваҡыт тегенеһе мөңрәүгә оҡшаған ауаз сығарып, күндәм генә ҡуҙғалды ла китте. Тағы бер көн үтте. Күҙ төптәре ҡарайып, һурылып ҡалды Фәймә. Аяҡтары ныҡ арығанлыҡтан, һөрлөгөп тә китте ул бөгөн. Өйгә инеү менән итектәрен саҡ сисеп, урындыҡҡа сүгәләне. Сабирйән олатайҙың Был баш-баштаҡлыҡ була, Фәймә! тигән һүҙҙәре ҡолағы төбөндә яңғырап тик тора. Их, туйғансы ашарға ине, ярты икмәк тә аҙ булыр ине бөгөн тигән уйынан һиҫкәнеп китте. Усаҡҡа ут алды ла, ҡаҙандағы ҡайнаған һыуға ҡалған ғына ондо икегә бүлеп, шыйыҡ ҡына ыумас бешерҙе. Тамаҡ ялғаны ла, ишеген элеп, юрған эсенә сумды. Хәлит менән эшләйһе яңы көндө күҙ алдына килтереп, йылмайып йоҡоға талды. Ә алда уларҙы ҡыш көтә. Оҙон, аяуһыҙ ҡыш. Көҙгө иртә. Иртәнге һалҡын күңелде өшөтөп торһа ла, Фәймәнең күңелендә яҙ. Хәҙер яҙа ул күңелендәгеһен Хәлиткә. Хәлит ағай! Беҙҙең әсәйҙәр ҙә бер-бер артлы ғына баҡыйлыҡҡа күстеләр. Улар тере булһа, ниндәй ҡыуаныс булыр ине. Хәтергә уларҙың тик йылы һүҙҙәре уйылып ҡала икән. Ауылда йәштәр ҙә аҙ ғына ҡалды. Һеҙҙең имен-һау ҡайтыуығыҙ ҡыуаныс. Бирешмәйек әле, Хәлит ағай! Әллә ауыр эшкә күнегеп баралармы, бөгөн үгеҙҙәр ҙә бик ҡарышманы. Фәймә Хәлиттең ҡап-ҡара сәстәре араһынан аҡ сәс шәлкеме күҙгә күренеп торғанын шәйләне. Бала саҡтағы бер ваҡиға келт итеп хәтеренә килеп төштө. Ергә һыҙылған шаҡмаҡҡа таш ырғытып, онотолоп китеп уйнап йөрөгән Фәймәгә Фатима инәйҙең ата ҡаҙы, бәпкәләрен ҡурсыптыр инде, ҡаңғылдап килеп ташланды. Суҡыу ғына түгел, ҡанаттары менән дә һуҡҡылап аяҡтан йыҡты. Хәлит, дүрт йәшкә генә ҙур булыуына ҡарамай, Фәймәне уҫал ата ҡаҙҙан аралап алды бит шунда. Саҡ көсө етеп күтәреп, ҡурҡыуынан өнһөҙ-һүҙһеҙ ҡалған Фәймәне өйөнә алып килде. Көнө лә йыл кеүек оҙон үтте бөгөн. Ҡайтыр саҡта ғына Фәймә яҙған яҙыуын Хәлиткә бирҙе. Их, ишетһәң икән ул саҡ ҡына булһа ла! Шунда уҡ уҡыны хатты Хәлит. Йөҙө яҡтырып китте: Ҡарындаш, кис кер әле? Һөйләй торған һүҙҙәр ҙә бар, – тип әйтә һалды. Фәймә һағая төштө: еңел-елпе ҡыҙ тип уйлап ҡуймаһын, тип борсолдо күңеле. Ҡайтып йыуынды ла, инеп сығырға булды. Фатима инәйҙең һуңғы һүҙҙәрен хәтерләп, күҙҙәренә йәш төйөлгәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Ишек асыҡ ине. Ишек яңағына туҡылдатҡан булды. Яратҡан кешеһенә әйтәһе һүҙҙәре йыйылған да бит. Тупһаны ашатлауы булды, Хәлит: Әйҙүк, ҡарындаш. Минең иҫән ҡайтыу ҡыуаныс булһа ла, мин бар булмышым менән яу яланында – фронтта. Ятһам да, торһам да, күҙ алдында һуғыш. Иптәштәрем төшөмә кереп яфаланам. Өйҙә лә бөтә нәмә әсәйҙе хәтерләтеп тора. Мине үлемдән ҡотҡарған шәфҡәт туташы ла ауыр яраланды. Ә бит беҙ һуғыштан һуң осрашырға һүҙ ҡуйышҡайныҡ. Ниместе еңгәс, госпиталгә ятып дауаланырмын. Әле баҫыуҙа ла эш муйындан, – тип табын хәстәрләгән арала үҙ хәсрәттәрен теҙҙе. Баҡтиһәң, Хәлит һалдаттан алып ҡайтҡан тушенкаһын да яңғыҙ ашай алмай, Фәймәне саҡырған икән. Беҙгә лә еңелдән түгел. Тылда ла хәрби тәртип, – тип әйткеһе килде Фәймәнең, тик өндәшмәне. Үҙ-ара аңлашып бер аҙ ултырғас, ҡайтырға ашыҡты. Ятҡас та уйҙарына сумды. Хәлит һаңғырау булһа ла, баҫыу буйлап бөтәһенә лә ярҙам итергә, хәл-әхүәлдәрен һорашырға ла өлгөрә. Госпиталде лә кисектереп тора бит әле. Әллә күпме орден-миҙал тағып ҡайтҡан яугир! Ә ҡыҙҙың Хәлит өсөн әсенеүе тик үҙенә генә билдәле. Фәймә ырғып торҙо ла тағы яҙа башланы: Хәлит ағай! Һинең хәлеңде хат аша белеп торҙом мин. Фатима инәй мәрхүмә минән яҙҙырҙы бит хаттарын. Ҡат-ҡат уҡыған хаттар аша һеҙҙең ут эсендә рус ҡыҙына ғашиҡ булыуығыҙҙы ла беләм. Бик бәхетле булыуыңды теләйем, Хәлит! Бәхеткә һинең хаҡың бар. Мин дә һине яуҙан көттөм. Һинең бәхет өсөн мин бөтәһенә лә әҙермен. Бәхетеңә кәртә лә булмам. Таң алдынан ғына йоҡоға талған Фәймәнең иртән тороуға аяҡтарында баҫып торорға ла көсө юҡ ине. Шулай ҙа яҙған хат киҫәген усына йомоп урамға атылды. .Сабирйән олатай баҫыуҙа бөтөнләй күренмәне бөгөн. Мөсһөҙ генә йөрөгән үгеҙ ҙә иртән тормаған. Хәлит тә өндәшмәй, ауыҙына һыу уртлағандай йөрөй. Баҫыу юлынан өйгә тиклем хәтһеҙ ара. Фәймә бөгөн тигеҙ ерҙә лә һөрлөгөп атлай. Аяғының һум итен көҙән йыйырып тартыша. Түҙ генә шул ауыртыуға! Түҙә инде, эш өҫтө бит. Хәлиттең кәйефе юҡлығын күреп, яҙған ҡағыҙын ҡайтыр алдынан ғына тотторҙо. Хатын уҡып, йөҙө ҡояштай балҡыуын күргәс, Фәймә оялды ла китте. Ҡолауынан ҡурҡа-ҡурҡа баҫып килһә лә, артҡараҡ ҡалып атларға булды. Юҡ шул, тыныс атлап ҡайтыу яҙмаған икән. Тағы көҙән йыйырып, һеңерҙәре таштай ҡатып, туп кеүек йомарланды. Ул тиклем ауыртыуға түҙмәй, Фәймә ҡысҡырып йығылды. Етмәһә, тамағын ниндәйҙер көс бөрөп, тын алырға бирмәне. Хәлит Фәймәне күтәреп алды. Ҡыҙ, үҙе лә һиҙмәҫтән, күҙ йәштәренә ирек бирҙе. Егеттең ҡосағында иланы ла иланы ул. Уныһы иһә шым ғына атлауын белде. Хәлит үҙ өйөнөң ҡапҡаһына боролғас, Фәймәгә ауыҙ ҙа астырманы. Ярай, һылыу, ауырын да, еңелен дә бергә күтәрербеҙ. Беҙҙең урамға ла байрам килер әле! – тип шыбырлай ине яралы һалдаттың ирендәре. Рәйлә ХИСМӘТУЛЛИНА. Силәбе өлкәһе, Ҡыҙыл районы Ҡыҙыл ҡасабаһы.",КӨТӘ БЕЛҺӘҢ. Хикәйә,Хикәйә,8706,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-09-26/k-t-bel-hik-y-3946683,2024-09-26T18:00:00+00:00
"Сағыу тамашалы чемпионат робот техникаһы өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашыу буйынса халыҡ-ара майҙан да булып тора. Унда донъяның иң яҡшы технологиялары һәм уларҙы уйлап сығарыусылар осраша. Кемдең роботы иң көслө, иң таҫыллы, иң хәйләкәр – шул еңә. Приз фонды – 6,6 миллион һум. 2024 йылдан башлап ярыштар ике дисциплинала үтә: Роботтар алышы Мини-роботтар алышы. Беренсеһендә 1–5 кешелек командалар, 110 килограмға тиклем ауырлыҡтағы роботтар (ҙурлығы 1,5 х 1,5 х 2 м артыҡ түгел) ҡатнаша. Икенсеһендә – 10 йәштән 17 йәшкә тиклемге 1–5 кешелек командалар, 1,5 килограмға тиклем ауырлыҡтағы роботтар (ҙурлығы 25 х 25 х 25 см тиклем). Төрлө ҡалаларҙың командаларынан исемлектәр төҙөлгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улар араһында Өфө командалары юҡ. Сит илдәрҙән Бразилия, Беларусь, Ҡытай, Һиндостан, Иран командалары килә. Алыштар социаль селтәрҙәрҙә трансляцияланасаҡ. Сығанаҡ: Госуслуги.",Роботтар көс һынашасаҡ,Яңылыҡтар,874,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/robottar-k-s-ynashasa-3945704,2024-09-26T10:39:00+00:00
"«Әстәүди ғүкүмү ллааһа әлләҙи ләә тәдииғү үә дәәиғүһү» - «Аманат итеп Аллаһҡа бирәм, Уға һаҡланыуға бирелгән юғалмай». Хәҙрәт Ғүмәр бер мәле улын яурынына ултырҡан бер ирҙе күрә. Ир менән улы йөҙҙәре менән бер-береһенә шул тиклем ныҡ оҡшағандар, хатта хәҙрәт Ғүмәр «Сүбеханаллааһа» — тип түҙмәй көлөп ебәрә: «Улын үҙеңә шул тиклем оҡшаған, бына ҡап-ҡара ҡарға балаһы ҡап-ҡара ҡарға инәһенә оҡшаған кеүек. Малайың шул тиклем үҙенә оҡшаған, тас бер бәләкәй һуйып ҡаплаған атаһы» - Әй, мөьминдәр әмире! Һеҙгә бер тарих һөйләйем әле. Әгәр тыңларға теләһәгеҙ бынан да иҫ киткесен һөйләйем, ни эшләп миңә оҡшағанын. - Һөйлә әйҙә – тине хәҙрәт Ғүмәр. - Был бала әсәһенең ҡорһағында булғанда миңә сәфәргә сығырға тура килде. Өйҙән юлға сыҡҡан мәлдә мин доға ҡылдым: «Йә Аллаһ, Һиңә аманат итеп ошо әсәһе ҡорһағында ятҡан, әле тыумаған баланы ҡалдырам, һаҡла үҙен, Һиңә тапшырҙым» – тип, әйтеп сығып киттем. Бер-нисә айҙан ҡайтһам, туғандарым әйтәләр: «Ҡыҙғанысҡа ҡаршы һин киткәс йөклө ҡатының ауырып китеп, үлеп ҡалды». Ағайым менән ҡәберлеккә, ҡатыным ятҡан ергә барҙыҡ. Ҡәбер эргәһендә ултырабыҙ. сеү, бер мәле ҡолағыбыҙға бәләкәй баланың илаған тауышы ишетелә. Сүбеханаллааһ! Ҡәбер эсенән ишетелә! Ҡабаланып ҡәберҙе ҡаҙып, астыҡ. Ни ғәжәп. Был тере баланы күрҙек һәм үлгән ҡатыным ятҡанын. Үле ҡатынымдың кәүҙәһе берҙә ҡараймаған һәм серемәгән. Тере саҡта нисек — шул көйө, ә бала ҡатынымдың имсәген имә. Был бала ҡәбер эсендә тыуған һәм әсә һөтөн имеп ятҡан! Баланы йәшәгән ергә алып ҡайтып ғалимдарға күрһәттем. Улар: «Һин сәфәргә сыҡҡанда берәй доға уҡыныңмы? Нисек уҡының? ». Мин: «Әйе, ошо тыумаған баланы Һиңә (Аллаһҡа) тапшырҙым» – тип, доға ҡылдым. Ғалимдар шулай тип яуап ҡайтарҙылар: «Ал Аллаһҡа ҡалдырған аманатыңды — улыңды, әгәр ҡатыныңды ла Аллаһҡа өмөтләнеп ҡалдырған булһаң, улда тере булыр ине. ». Йә халыҡ! Бар булмышығыҙҙы, бар эшегеҙҙе, һәр нәмәгеҙҙе Аллаһҡа тапшырығыҙ. Беҙ бөтәбеҙҙә Аллаһ бәндәләре. Мин-минлегеҙҙе бөтөрөгөҙ! Бөтәһендә: тыуыуын да, йәшәүен дә, ризығын да, малын да, бәрәкәтен дә Аллаһ бирә. Шөкөр итегеҙ! Назир Сабитов, ""Әбйәлил"" сайтынан алынды.","«Аманат итеп Аллаһҡа бирәм, Уға һаҡланыуға бирелгән юғалмай».",Йәмғиәт,2081,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-12/amanat-itep-alla-a-bir-m-u-a-a-lanyu-a-birelg-n-yu-almay-4155103,2025-03-12T21:17:00+00:00
"Ҡартатайым Камалов Шамил Камал улы (1899 – 1982) Мәсетле районы Яңы Мишәр ауылында тыуып үҫкән. 1942 йылда һуғышҡа алынып, Мәскәү, Ленинград ҡалалары эргәһендәге көслө ут аҫтында илебеҙҙе һаҡлай. Любан станцияһында барған алыштырҙа тимер юлы аша сыҡҡанда ҡаты яраланып, лазаретҡа оҙатыла. Сүлиә станцияһынан шәфҡәт туташы менән бер һалдат ат арбаһына һалып өйөнә тиклем оҙата. Саҡыр-соҡорло юлда яралары әрнеп һыҙлауға тешен ҡыҫып түҙә яугир. Аяғына саҡ ҡына баҫа башлау менән колхозда счетовод булып эшләй башлай. Бына ошондай ҡартатайым булыуы менән ғорурланам. Уның рухы алдында баш эйәм. Регина Камалова.","Яуҙа ла, тылда ла һынатмай",Еңеү,608,https://bashkizi.ru/articles/pobeda-80/2025-05-06/yau-a-la-tylda-la-ynatmay-4224818,2025-05-06T11:36:00+00:00
"Мальчик поблагодарил Радия Хабирова за поддержку развития курая. И спросил, как в будущем сможет стать частью государственного ансамбля кураистов. Глава Башкирии выразил восхищение тем, как хорошо Даниил Никитин владеет башкирским языком, и подчеркнул важность веры в свои силы, а также получения музыкального образования для достижения успеха. Глава региона подчеркнул, что ансамбль создан не только для гастрольной деятельности, а в первую очередь для сохранения национального инструмента и культуры.",На прямую линию с Главой обратилась группа юных кураистов,Яңылыҡтар,502,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-03/na-pryamuyu-liniyu-s-glavoy-obratilas-gruppa-yunyh-kuraistov-4036426,2024-12-03T22:13:00+00:00
"Кесе йома, 29 ғинуарҙа, урыны менән йәнә бер аҙ ҡар яуыуы фаразлана. Көньяҡ сиректең ветәре уртаса, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә-10, -15 градус, аяҙытҡанда -20-гә тиклем, көндөҙ -5, -10 градус.",Көндәр йылыта,Яңылыҡтар,213,https://henek.info/articles/novosti/2026-01-27/k-nd-r-yylyta-4551684,2026-01-27T10:40:00+00:00
"фикерләрКазан янында Осиново бистәсендә чүп яндыру заводы төзелеше туктатылган. Бу хакта бүген Татарстан экология министры Александр Шадриковхөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. ""Бүгенгә ул тукталган. Анда Япония һәм Швейцариянең ширкәте проектлап, иһаз урнаштыру каралган иде. Башта экологиягә санкцияләр булмаячак диелде. Хәзер без аңлыйбыз, заманнар үзгәрде. Бу эшне Төзелеш, торак-коммуналь хуалыгы министрлыгы алып бара. Әлеге эш туктатылган. Моңа кадәр берничә тапкыр әйттек, каты коммуналь калдыкларны энергетик утильләштерү — бердән-бер юл булып кала"", диде ул.2023 ел ахырында Казан мэры Илсур Метшинчүп яндыру корылмасын 2025 елга төзеп бетерергә ниятләүләре хакындасөйләгән иде. Ул 25 процентка төзелеп беткән диде ул. Шулай ук 2024 елда Казанда чүпне аерып ыю, экологик тәрбия һәм икенчел чималны яңадан эшкәртү турында програм кабул итәргә теләүләре хакында хәбәр ителде. Казанда чүп яндыру заводы 2020 елда төзелә башлады. Проект нигезендә, корылма — Швейцария һәм Япония косорциумы иһазы нигезендә эшләргә тиеш иде. Башта аны 2022 ел ахырына кадәр урнаштырырга теләделәр. Короновирус пандемиясе иһаз алу вакытын кичектерде. Узган ел Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң санкцияләр сәбәпле иһазы Татарстанга китерелмәячәгебилгеле булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда чүп яндыру заводы төзелеше туктатылган,Яңылыҡтар,1364,https://www.azatliq.org/a/32837059.html,2024-02-27T11:04:10+00:00
Республика клиник перинаталь үҙәктә 52 йәшлек ҡатын 3460 грамм ауырлыҡтағы ҡыҙ бала тапҡан. Ә иң йәш әсәгә 14 йәш. Ул да ошо уҡ үҙәктә ҡыҙ балаға ғүмер бүләк иткән.,52 йәштә тәүге балаһын тапҡан,Яңылыҡтар,164,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/52-y-sht-t-ge-bala-yn-tap-an-4529598,2026-01-06T01:43:00+00:00
"Лили ә Биктимерова Фәдис Ғәниев менән ни сек таныш ҡан? Б ыл тур ала Лили ә бер тапшыр ыу барышында һөйләгән. – 2000 йылда училище тамамлағандан һуң, эшкә урынлашырға тип, филармонияға килдем. Фәдис Ғәниевҡа уның төркөмөндә йырлау теләген белдерҙем. Ул: «Минең төркөмдә йырсылар әлегә етәрлек», – тип, мине кире ҡаҡты. Уҡытыусым Фәрзәнә ханым, Фәдис янына барып: «Лилиә бит һинең төркөмдә генә йырлайым тип әйтә. Ул да һинең кеүек ҡалын тауышлы, һинең яҡтарҙан», – тигәс кенә, мине төркөмгә алдылар. Һуңынан уның менән яҡындан танышып китеп, осраша башланыҡ. 2003 йылдан бергә йәшәйбеҙ. ЗАГСҡа барыу бик ҡызыҡ килеп сыҡты. Президент беҙгә фатир бирергә тип ҡул ҡуйҙы. Ә ул ваҡытта беҙҙең никахыбыҙ законлы рәүештә теркәлмәгән ине. Шуның өсөн барыһы ла ашығыс булды. Өҫтөбөҙҙә джинса кейем, Мендельсон маршы уйнай һәм беҙ ЗАГС залына көлә-көлә керәбеҙ… Фәдис менән 20 йыл ғүмер итәбеҙ. Тормош юлдашым итеп уны һайлағаныма бер ҙә үкенмәнем. Ә бына ул бәлки үкенгәндер ҙә. Мин бит өйҙәгеләргә бер ҙә тынғылыҡ бирмәйем: кәрәк икән – иртәнге алтыла уятам. Йоҡоһо туйғанмы-юҡмы, һорап тормайым. Гөлназ ҡыҙым миңә: «Әни, һинең менән йәшәгән ир-атҡа Аллаһ ярҙам бирһен», – ти ине. Фәдис – идеаль әти. Балалар өсөн үлеп тора. Уның янында үҙемде бик бәхетле хис итәм!",Лилиә Биктимерова Фәдис Ғәниев менән нисек танышҡан? Был турала Лилиә бер тапшырыу барышында һөйләгән.,Мәҙәниәт,1257,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-09-07/lili-biktimerova-f-dis-niev-men-n-nisek-tanysh-an-byl-turala-lili-ber-tapshyryu-baryshynda-yl-g-n-3917555,2024-09-07T13:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКайбер мәсьәләләрне көтеп торырга яки вакытын озайтырга кирәк диде президент. Казанда 300 дән артык балалар бакчалары, мәктәпләр һәм өстәмә белем бирү оешмалары капиталь төзекләндерүгә мохта. Бу хакта бүген Казан шәһәр думасы депутаты Людмила Андреева Дума утырышында белдерде. Ул Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановтан ярдәм сорап, мөрәәгать итте. Казан мэры Илсур Метшиндепутат чыгышына ризасызлык күрсәтеп, өзәргә тырышты. Андреева китергән саннарга күрә, бүген Казанда 138 мәктәп капиталь төзекләндерүгә мохта, ә 37 мәктәп — ябылу куркынычы алдында тора. ""Анда фаига, алар теләсә-кайсы вакытта ябылырга мөмкин"", диде ул. Балалар бакчалары да авыр хәлдә. ""Кызганыч, күз яшьләре чыгармыйча карый алмыйсың"", диде депутат. — Безнең балалар бакчаларында кайвакыт түбәдән су ага, идәне таушалган. Хәтта олы кешенең дә монда торырга хис-тойгылары итмәячәк, ә балага нинди йогынты ясаячагын аңлыйбыз. 188 балалар бакчасы, бу — шәһәрдәге бакчаларның 55ы, капиталь төзекләндерүгә мохта. Хәзер 54 бакча — авария хәлендә, 12 бакча инде ябылган, — диде ул. Моннан тыш, Казанда барлык 43 өстәмә белем бирү үзәкләрендә соңгы 10 елда капиталь төзекләндерү булмаган. 12 оешма ябылырга тора. Ул биналарның кайберләре 1917, 1937 елларда төзелгән. Андрееваның чыгышын Казан мэры Илсур Метшин, туктатырга тырышкандай, бүлде. — Гафу үтенәм, мин әле генә башкалада күпме (объект) төзекләндерелгән дип сөйләдем. Әйдәгез инде… Безгә програм кирәктер. Әмма алар авыр хәлдә түгел инде, — диде мэр. Әмма депутат Андреева дәвам итте. Ул укытучылар, депутатлар һәм ата-аналар исеменнән балалар бакчалары һәм өстәмә белем бирү оешмаларын капиталь төзекләндерү програмы кабул итүне, ә мәктәпләрне төзекләндерү програмын озайтуны сорады. Ахырдан Рөстәм Миңнехановка ""рәис сайлавында"" тавыш бирәчәген һәм аңа гына ышануын әйтте. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белем бирү оешмаларын берьюлы төзекләндереп булмый, чөнки акчалар Украина сугышына китә дип аңлатты. — Әмма сез аңларга тиеш, бүген махсус хәрби операция (Украина сугышын Русия хакимияте шулай дип атый) бара. Бөтен ил, шул исәптән безнең республика илне саклауга бәйле мәсьәләләр өчен эшләргә тиеш. Сер түгел, безгә бу мәсьәләне хәл итәр өчен зур ресурслар кирәк. Шуңа да сез әйткән әйберләрне тормышка ашырырбыз, ләкин барысын да берьюлы эшләп булмаячак. Бүген бөтен ил иңү өчен эшләргә тиеш, — диде ул. Миңнеханов сүзләренчә, Украина сугышы сәбәпле, кайбер мәсьәләләрне ""көтеп торырга яки вакытын озайтырга кирәк"". Русиянең Украинага каршы сугышын алып бару өчен Татарстан сугышчылар ибәреп һәм икътисади яктан ярдәм итә.2022 елда Русия хәрбиләре басып алган Украинаның Лисичански шәһәре Татарстан карамагына күчәчәге билгеле булды. 2023 елда республика майда Украинаның Русия басып алган Рубежное шәһәрен дә төзекләндерергәалынды. Татарстан анда төзекләндерү эшләреалып бара. Мәсәлән, Лисичанскида 8 мәктәп, 11 балалар бакчасы, 13 хастаханә һәм амбулаторияләр торгызылачак диелде. Русиянең Украинага каршы инде өч ел диярлек дәвам иткән сугышта Татарстаннан кимендә 4103 кеше һәлак булган. Моны Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Рөстәм Миңнеханов мәктәпләрне берьюлы төзекләндереп булмый, чөнки Татарстан Украина сугышы өчен эшли диде",Яңылыҡтар,3107,https://www.azatliq.org/a/rostam-mingnehanov-maktaplarne-beryuli-tozeklanderep-bulmiy-chonki-tatarstan-ukraina-sugishi-ochen-eshli-dide/33321926.html,2025-02-20T17:26:32+03:00
"Беҙ,  егерме  биш  курсантҡа  –   мастерыбыҙ   Зөлфәр  Юламанов  исемле  ағай,  күҙ-ҡолаҡ  булып  йөрөнө.   Матур  кәңәштәрен  биреп,  эшкә  тиклем  оҙатып,  беҙҙе  ундағы  бригадир,  мастерҙарға   тапшырып,  улар   менән  ихлас  аралашты.   Бригадирҙарҙың  күпселеге  –   урындағы  халыҡ, ҡойма  аша  төрлө  запас  өлөштәр  бәреп,  ситтән  килгәндәргә  шуларҙы  арҙан  ғына  хаҡҡа  һатып,  үҙҙәренсә  аҡса  эшләп   йөрөгән  икән. – Бер- ике  көнгә  өйгә  ҡайтып  киләм.   Һин,  төркөм  старостаһы  булараҡ,  күҙ-ҡолаҡ  булып  тор инде,  тип  тимер  юл  вокзалына  тиклем   такси  саҡыртты. – Әйберҙәрем  күп,  ярҙам  итеш әле,   – тигәс,  ике  ауыр   сумаҙанын  күтәрҙем.    Уларына  саҡ  көсөм   етте,  әйтерһең  таш  тултырғандар! .Май  аҙағында  имтихан  тапшырып,  шофёр   танытмаһы  алып,   совхозға  эшкә  урынлаштым.    Ай   буйына,  бер  боҙоҡ   УАЗ – 469  машинаһына  «планетарка  һәм  хвостовик»  тигән  запас  өлөш  эҙләп,  бөтә  Учалы  районын  урап  сыҡтым.   Аҙаҡ  ҡына,   бер йылғыр  танышым,  Учалы  ауылы  дауаханаһының  гаражында  эшләүсе,   бер  механикка  барырға  кәңәш  итте. Етмәһә,   ярҙам  һорап,  хатта  уның  исеменә  хат-записка  яҙып  ебәрҙе.  Барып  таптым  шул  кешене.  Ул  мине  баштан-аяҡ  күҙенән үткәрҙе лә: – Ошо  адрес  буйынса  бар,  ярҙам  итерҙәр, –  тигәс,  ҡыуанып,  өмөтләнеп,  Учалы  ауылының,   Үҙәк  урамында   урынлашҡан  йортто  барып  таптым.  Эте  өргәнгә,  өйҙән  хужа  килеп  сыҡты.  Бер-беребеҙҙе  күреп,  ҡыуанышып  киттек!  Беҙҙе  уҡытҡан,  һөнәрсе  иткән,  дан  мастерыбыҙ!   Йомошомдо  әйткәс,  Зөлфәр  ағай  ихлас  йылмайып: – Сумаҙандарҙы  такси  машинаһына  тиклем  үҙең  күтәрешеп  килтерҙең  бит,  тимәк  бында  һинең дә  өлөшөң  бар  бар,  тип  мине  ҡыуандырып,  ҡулыма  кәрәкле  запчасть  өлөштәрен  килтереп  тотторҙо.  Уларҙы   ул  тегендә,  Ульяновск  ҡалаһында  булғанда,  урындағы  эшҡыуарҙарҙан  арзан  ғына  хаҡҡа  һатып  алған  булған  икән. .Өлөшөңә  төшкән  көмөшөң  була,  – тиҙәр  бит. Тормошта ла  шулай:  бер  көн  шулай   ул  һиңә  өлөшләтә, йә  шатлыҡ-ҡыуаныс,  йә  ҡайғы-хәсрәт  килтереп  тоттора. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ӨЛӨШ,Юмор,2754,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-11-09/l-sh-4458760,2025-11-09T14:25:00+00:00
"фикерләр16 июньгә Украинадагы сугышта Русиянең 25 528 хәрбие үлеме расланган. Шуларның 2 498 е – мобилизациягә эләккәннәр. ""Медиазона"" белән ВВС-ның урыс хезмәте журналистлары югалтулар турында шундый мәгълүматкитерә. Үлүчеләр арасында элеккечә, иң күбе тоткыннар, дип искәртә алар. Һәлак булучылар аеруча Башкортстаннан, Краснодар краеннан, Свердлау һәм Чиләбе өлкәләреннән, Бурятиядан һәм Волгоград өлкәсеннән күп диелә. Журналистлар Русия гаскәрендәге һәм башка куәт оешмаларындагы 2150 офицерның һәлак булуын раслаган. Шуларның 251 е – подполковник һәм аннан да югарырак дәрәәдә. 161 хәрби пилотның үлүе билгеле. Русия гаскәрләре сугышның беренче атнасында берничә юнәлештә һөүм алып барган иде, ул чор белән чагыштырганда, быел кышын Бахмутны штурмлаган вакытта Русия күбрәк кешесен югалткан булырга мөмкин, дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Журналистлар Украинадагы сугышта Русиянең 25,5 мең хәрбие һәлак булуын раслады. Башкортстан — иң күп кешесен югалткан төбәкләр арасында",Яңылыҡтар,925,https://www.azatliq.org/a/32462617.html,2023-06-16T14:53:06+00:00
"Кизләүдә тентү, 22 июльКырымның Кизләү (Евпатория) шәһәрендә кырымтатарлар йортларында Русия ""тикшерү гамәлләре"" уздыра. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" берлеге активистлары ""Крым. Реалии""га хәбәр иткән. Активистлар мәгълүматынча, тентү 57 яшьлек Али Ибраһимовһәм аның 27 яшьлек улы Мустафа Ибраһимовта уза. Башка нечкәлекләре әлегә билгеле түгел. Русия куәт оешмалары хәлгә аңлатма бирмәде. Июль башында ФСБ Кырымда Өч яклы контакт төркемендә (ТКГ) Украина делегациясе башлыгы киңәшчесенең ата-аналарында тентү узыдыруы хәбәр ителгән иде. Русия Кырымны 2014 елда аннексияләде. Мәскәү моны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Халыкара оешмалар Кырымны аннексияләүне канунсыз дип таныды. Көнбатыш илләре Русиягә каршы чикләүләр кертте. Аннексиядән соң ярымутрауда бәйсез журналистлар, активистлар, кырымтатар милли хәрәкәте, тыелган Кырымтатар халкы милли мәлесе әгъзалары һәм шулай ук Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән бәйләнештә торуда шикләнелгән мөселманнарның өйләрендә даими рәвештә тентүләр уза. ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый оешмасы юристларны, ватандаш журналистларны һәм активистларны берләштерә. Оешма 2016 елда кырымтатарларны сәяси маддәләр нигезендә кулга алуларга авап буларак барлыкка килде. Гаепләнүчеләр үзләре бу инаять эшләре сәяси сәбәпләр аркасында ачылган дип саный. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кизләүдә кырымтатарлар йортларында тентү уза,Яңылыҡтар,1546,https://www.azatliq.org/a/31371476.html,2021-07-22T07:49:20+00:00
"Яҡташыбыҙ дрон операторҙарының ниндәй сифаттарға эйә булырға тейешлеге хаҡында һөйләне. Дрон операторы: ул ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш? Был һорауҙарға Донецк йүнәлешендәге БПЛА оҫтаханаһы начальнигы Булыч позывнойлы яугир яуап бирә. МХО яугире билдәләүенсә, хәҙер идара ителеүсе пилотһыҙ осоу саралары алғы һыҙыҡта төп ролде уйнай. Атап әйткәндә, камикадзе дрондары, теүәл һөжүмдәрҙән тыш, дошмандың урын-ерен, ышыҡтарын, боеприпас һәм техника һаҡлау пункттарын өҫтәмә разведкалау мөмкинлеген бирә. Разведка дрондарына килгәндә, улар хәрби хәрәкәттәрҙе алып барыуҙың бөтә стратегияһын һәм тактикаһын үҙгәртте, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Булыч. БПЛА оҫтаханаһында, яугир әйтеүенсә, ҡатмарлы ҡарарҙар ҡабул иткән һәм уларҙы бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә тормошҡа ашырған ижади уйларға һәләтле кешеләр эшләй. Мәҫәлән, бында яңы дрондар уйлап табыла, проектлана, етештерелә һәм башҡалар. Физиканың фундаменталь закондарын үҙгәртергә тура килһә лә, уны үтәргә кәрәк, – тип билдәләй Булыч. Оҫтаханала эшләү өсөн яугирҙәрҙең бөтә кәрәкле нәмәләре бар. Был уларға тулы етештереү циклын ойошторорға мөмкинлек бирә. Республика һәм шәхсән Радий Фәрит улының ярҙамынан тыш беҙгә ауыр булыр ине. Эшебеҙҙең ҙур өлөшөн башҡарған башҡорт дрондарын етештереүҙәге инициатива өсөн ҙур рәхмәт, – тине оҫтахана начальнигы. Әгәр оҫталар дрондарҙы ҡанатҡа ҡуйһа, уларҙы операторҙар инде заданиеға сығара. Беҙҙең операторҙар – геройҙар. Дошмандың расчетты юҡ итергә тырышыуына ҡарамаҫтан, улар көн һайын бурысты үтәй, – тип билдәләй ул. – Ҡайһы берҙә беҙҙең разведка дрон операторҙары разведка һәм эвакуация төркөмдәрен оҙатыу менән шөғөлләнә, дошман көстәренең булыуы тураһында алдан иҫкәртә. Оператор мастер булырға тейеш, разведка БПЛА-ларын һәм ""ҡанат""тарҙы һәр патриот эшләтә ала. Иң мөһиме – теләк кәрәк. Кем ҡошсоҡ булырға теләй – теләк һәм ихтыяр күрһәтеү ҙә етә, ә ҡалғанына өйрәтәләр, эш бөтәһенә лә етерлек, – тип билдәләй Булыч. БПЛА – ул объектив ысынбарлыҡ, ул бөтә картинаны һуғыш яланында әйләндерә, йыш ҡына алты кешенән торған бер расчет батальондың һөжүмен туҡтатырға һәләтле.","Беҙҙең операторҙар – геройҙар""",Иҡтисад,2069,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-02-17/be-e-operator-ar-geroy-ar-4582445,2026-02-17T21:32:00+00:00
"Дүрт мөфти: Татарстан, Самар, Ханты-Манси төбәге, Чуашстанныкы. Габделхак Саматовның улы - Таһир хәзрәтӘлбир Крганов чыгыш ясыйГабделхак хәзрәт рухына багышлап Коръән сүрәләре укылды2011 елның Г. Саматов исемендәге премиясе баш казый әлил Фазлыевка бирелдеәлил Фазлыев Габделхак хәзрәт кадәр булганчы әле күп эшләргә кирәклеген әйттеРәис Сөләйманов ""киләчәк мафиясе - ваһһабилар"", дип белдерде""Икенче Саматов укулары""нда катнашучылар",Саматов укулары: истәлекләрдән алып фаразлауга кадәр,Дин,433,https://www.azatliq.org/a/24358554.html,2011-10-13T11:22:00+00:00
"Лауреат конкурса «Книга года», премий «Автор года», «Имя года», «Бестселлер года» и многих других престижных литературных конкурсов российская писательница Дарья Донцова приедет в Уфу специально на международную книжную ярмарку «Китап-Байрам».","Дарья Донцова – писательница, сценарист, автор «иронических детективов», рекордсмен по тиражам выпускаемых книг примет участие в Международной книжной ярмарке «Китап-Байрам – 2024» в Уфе",Яңылыҡтар,243,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-21/darya-dontsova-pisatelnitsa-stsenarist-avtor-ironicheskih-detektivov-rekordsmen-po-tirazham-vypuskaemyh-knig-primet-uchastie-v-mezhdunarodnoy-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-2024-v-ufe-3776465,2024-05-21T14:47:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия гаскәрләре һөүмгә күчүдән туктаганнан соң, илдә сугышның төп символы булган тамгасы модадан чыгуы күзәтелә: пропагандачылар аны үз каналларының исемнәреннән, ә ирле хакимиятләр – йорт диварларыннан алып куя башлаган. Моңа ""Можем объяснить"" -каналыигътибар иткән. Канал язуынча, сугыш башланганнан соң ""Роскосмос""ның элекке башлыгы Дмитрий Рогозин-ының исемен ""Рогоин"" дип үзгәрткән булган, әмма быел апрель аенда ""Рогозин на фронте"" дип үзгәрткән. Русия телевидениесендә чыгыш ясаучы һәм Незыгарь каналына язучы Беларус блогеры Алексей Дзермантта каналының исеменнән -ны алып куйган диелә. Башкортстанның Балакатай районы хакимият башлыгы Мәсхүт Минегалинсугыш башында социаль челтәрдәге фотосын хәрефе белән алмаштырган булган, соңрак аны алып куйган. Республиканың Зилаир районы хакимияте дә шулай ук эшләгән, дип искәртелә. Томскида драма театрыннан сәбәпләрен әйтми генә хәрефле баннерны алганнар. Екатеринбурда Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты бинасыннан да хәрефле плакатны салдырганнар. Новосибирски белән Кировта да булган шундый ук очраклар мисалга китерелә. Яндекс аша соралган сорауларны анализлаганнан соң да -тамгалы тауарлар белән кызыксынучыларның нык кимүе ачыкланган, дип яза ""Можем объяснить"" каналы. Соңгы бер елда -ябыштыргычлар һәм -футболкалар сатып алырга теләүчеләр азайганнан-азаеп, бөтенләй калмаган диярлек. Социолог Еленка Коневаискәртүенчә, ""махсус хәрби операция"" (Украинага һөүмне Русиядә шулай атыйлар – ред. ) 2022 елның июнендә нык популяр булган. Шул ук вакытта Башкортстанда әле дә халыкны Украинага һөүмнең символына әверелгән һәм тамгалары белән ""рухландырырга"" тырышалар. Аеруча кеше күп ыела торган чараларда. Мәсәлән Башкортстанның Белорет районында 10 июньдә үткән Сабантуйда шундый плакатларэленгән иде.3 июньдә Башкортстанның Кырмыскалы районы Таусеңер авылында ""Яңгыра, чалгы! "" республика бәйрәмеүтте. Аерым алганда анда да балалар өчен дип ясалган салам шәһәрчектә саламнан тамгасы куелган танк, шулай ук берничә Русия солдатының карачкысын ясап куйганнар иде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә пропагандачылар һәм ирле хакимиятләр сугышның төп символы булган тамгасыннан баш тарта,Яңылыҡтар,2151,https://www.azatliq.org/a/32460498.html,2023-06-15T09:50:06+00:00
"23 апреля в ОАЭ на площадке Международного бизнес-форума «Мир возможностей» Глава Башкортостана Радий Хабиров встретился с председателем Российско-Эмиратского делового совета (РЭДС), генеральным директором – председателем Правления АО «Росгеология» Сергеем Горьковым. На повестке – перспективы укрепления взаимодействия в сфере бизнеса и промышленности между предприятиями Башкортостана и ОАЭ.",Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров участвует в Международном бизнес-форуме «Мир возможностей»,Яңылыҡтар,393,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-24/glava-bashkortostana-r-f-habirov-uchastvuet-v-mezhdunarodnom-biznes-forume-mir-vozmozhnostey-3740504,2024-04-24T10:46:15+00:00
"По итогам народного голосования в группе ВК журнала ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" (Учитель Башкортостана) определились победители поэтического конкурса, посвященного  Международному дню родного языка.","Определились победители поэтического конкурса, посвященного Международному дню родного языка",Яңылыҡтар,196,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-21/opredelilis-pobediteli-poeticheskogo-konkursa-posvyaschennogo-mezhdunarodnomu-dnyu-rodnogo-yazyka-3652965,2024-02-21T14:56:20+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИр әйтүенчә, Башкортстан республикасы башлыгы хакимиятендәге түрәләр белән бу хакта сөйләшкәч, аңа  ""ярлыкау алу өчен сугыштыгыз бит"", дигәннәр. Русия саклану министрлыгының Украинага һөүмдә катнашучы ""ШТОРМ-"" отряды хәрбие ил президенты Владимир Путинга мөрәәгать яздырган. Аның видеосын -каналычыгарды. Башкортстаннан Александр Михайловсугышка төрмәдән киткән һәм яраланган. Әмма ир әйтүенчә, ул хәрбиләрнең рәсми исемлегендә юк, яраланган өчен компенсация дә ала алмый. ""Әле мин һоспитальдә яткан чакта ук саклану министрлыгына шалтыраттык, ә мин аларның исемлегендә юк икән. Ничек шулай булды икән соң ул, исемлектә мин юк икән, димәк мин сугышмаган булып чыгамы? "", ди Михайлов. ""22179 нчы хәрби бүлекчә авыр яралануым өчен миңа 300 мең сум түләргә тиеш иде. Башкортстанның Нефтекама шәһәре хәрби комиссариаты аша бу хәрби бүлекчәгә өч тапкыр мөрәәгать иттем, баш тарттылар. Без хәтта хезмәт хакын да тулысынча алмый идек. Сез анда фәрманда аена 205 мең сум дигәнсез бугай, ә без кем 40 мең сум, кем күпме алдык. Шулай инде, без бит төрмәдән киткән"", дип сөйли ул видеода. Ир әйтүенчә, Башкортстан республикасы башлыгы хакимиятендәге түрәләр белән бу хакта сөйләшкәч, аңа ""ярлыкау алу өчен сугыштыгыз бит"", дигәннәр. ""Миңа ярты ел гына утырасы калган иде. Ярты елдан тынычлап исән-сау килеш чыгар идем, ә монда ярылган баш белән ярым үле килеш тормас идем"", дип сөйли Михайлов. искәртүенчә, Михайлов моңа кадәр дә ике тапкыр Путинга мөрәәгать чыгарган, тик аларга авап ала алмаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанның төрмәдән Украинадагы сугышка киткән хәрбие Путинга акчалар түләнмәве турында зарлана,Яңылыҡтар,1645,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanning-tormadan-ukrainadagi-sugishka-kitkan-harbie-putinga-akchalar-tulanmave-turinda-zarlana/32978233.html,2024-06-04T09:48:11+03:00
"унды бөткәс тә әрме хеҙмәтенә алдылар. Өс йыл Төньяҡ флотында һыу аҫты кәмәләре гарнизонында хеҙмәт иттем. Латвияның Лиепая ҡалаһында учебкала саҡта оркестрҙа уйнаным, һуңынан утрауҙағы гарнизонға килгәс, музыка ситкә күсте, матрос хеҙмәте беренсе урынға сыҡты. Учебкала саҡта һыу аҫты кәмәһенең юғары баҫымға тәғәйенләнгән май үткәргес торбаһын ҡырҡып алып, ҡурай эшләп уйнап йөрөнөм. Был да ана шул тарихты белеүҙән килә: китаптарға яҙылмаһа ла, Бөйөк Ватан һуғышы мәлендә Сарбаевтарҙың күктән бәреп төшөрөлгән немец самолеттарының еҙ көпшәһенән ҡурай эшләп уйнап йөрөгәндәрен ишетеп беләбеҙ бит, үҙемсә шул тарихты ҡабатланым. Бөгөн йырсылар күп. Әммә халыҡтың күңеленә ҡабатланғыһыҙ моңдары, үҙенсәлекле тауыштары менән үтеп ингәндәре, ихтирам яулағандары һирәк. Шундайҙарҙың береһе – Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, бик күп йыр-моң конкурстары лауреаты Рәмил Париж улы Туйсин. Эйе, уны күптәр йырсы итеп таный. Ысынында ул юғары белемле музыкант, педагог, ҡурайсы. Ауылдашы булараҡ, мин Рәмил Париж улының сәсән телле, тәрән фекерле шәхес икәнен дә беләм. Бындай ҡырҡ ҡырлы, күп яҡлы һәләт бөтә кешегә лә бирелмәй, тип әйтер инем. Рәмил Туйсин менән ҡыҙыҡ әңгәмәне ""Тамаша"" журналының яңы февраль һанында уҡырһығыҙ (1-2024).",Рәмил Туйсин: тарихты ҡабатланым,Мәҙәниәт,1245,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-02-08/r-mil-tuysin-tarihty-abatlanym-3635235,2024-02-08T10:23:00+00:00
"Кулга алынган кырымтатарларны иреккә чыгару таләбе белән Киевта уздырылган чараЕвропа кеше хокуклары мәхкәмәсендә Кырымтатар Мәлесе мәнфәгатьләрен өч оешма яклый – ""Мемориал"" хокук яклау үзәге, Европа кеше хокуклары яклау үзәге (Лондон) һәм Һелсинки кеше хокуклары берлегенең Украина бүлеге. Мәлеснең Европа мәхкәмәсенә мөрәәгатендә Русия хакимиятенең Мәлескә карата кабул ителгән карарлары кеше хокукларын яклау һәм төп ирекләр турындагы Европа конвенциясен боза, дип белдерә. Аерым алганда, ыелышлар һәм берлекләр булдырырга ирек биргән 11 нче маддәсенә каршы килә. Мәлесне ябып кына калмадылар, аның әгзаларын сәяси карашлары өчен эзәрлеклиләр. Бу исә конвенциянең 18 нче маддәсен боза. Моннан тыш, гаризада Русия мәхкәмәсенең Мәлесне кырымтатар халкының тулы хокуклы вәкиле итеп танымавы, ә моның конвенциядәге 14 нче маддәне бозуы да әйтелгән. Мәлес әгъзалары язганча, аларга гадел мәхкәмә аша үз хокукларын яклау мөмкинлеге бирелмәгән. Чынлыкта, алар үз эшчәнлекләренең экстремистлык белән көрәшүче кануннарга каршы килүен күз алдына да китермәгән. Кырымтатарларның Мәлесен экстремист оешма итеп тану турында 2016 елның февралендә, ул вакытта Кырым республикасы прокуроры булып торган Наталья Поклонская гариза бирде. 26 апрельдә республиканың Югары мәхкәмәсе бу гаризаны кәнәгатьләндереп, Мәлесне экстремист дип таныды. Мәлес мәхкәмә карарын гадел түгел дип, каршы гариза бирсә дә, аның бу шикаятен Русия Югары мәхкәмәсекире какты.2016 елның 12 апрелендә Кырым прокуроры Мәлес эшчәнлеген тыйды. Кырымтатар халкын эзәрлекләү һәм башкача уйлаучыларны бастыру барганын күреп, бу турыда дөньяның иң көчле хокук яклау оешмалары язып чыкты. Мәлесне эзәрлекләүдә Русиянең террорчылыкка һәм экстремистлыкка каршы кабул ителгән кануннары киң кулланыла. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында торуда гаепләнеп, дистәләрчә кырымтатар кулга алынды, аларның оешмада торуы турында нигезле дәлилләр юк. Мәлес рәисенең урынбасары Илми Умеровны Русиядән аерылып чыгуга – сепаратизмга чакыруда гаеплиләр. Әхтәм Чийгоз 2014 елның 26 апрелендә булган вакыйгаларда киңкүләм тәртипсезлекләр оештыруда гаепләнә. Али Асанов һәм Мустафа Дегерменджибу чуалышларда катнашуда гаепләнә. Аларның өчесе дә сак астында, ""Мемориал"" аларны сәяси тоткыннар исемлегенә кертте. Хокук яклаучылар кешеләрне көч кулланып ""юкка чыгару"" очракларын да теркәгән. Кырымда шундый 18 очрак булган. Кешеләр югала тора, ә хокук саклаучылар аларны эзләп маташмый, тикшерү эше дә алып барылмый. Берничә активистның әсәде табылган, тәннәрендә – кыйнау һәм әзалау эзләре. Мәлеснең элекке рәисе Мостафа әмилевкә һәм бүгенге итәкчесе Рефат Чубаровка Кырым ярыматавына керү тыелган. Аларга карата инаять эше кузгатылган. Хакимият, канун бозып, мәчетләрне, мәдрәсәләрне һәм кешеләрнең йортларын тенти. Күпләр Украинага яки Русиянең материк өлешенә качып китәргә мәбүр булды. Кырымтатарларының киңкүләм мәгълумат чаралары да ябыла бара. Кырымтатар телендә эшли торган бердәнбер канал булган А каналын Русия хөкүмәте эшләргә лицензия бирмичә, ябылыргамәбүр итте. Канал эшләгән вакытта аның хезмәткәрләре ярымутрауда кырымтатарларны эзәрлекләүләр турында сөйләгән өчен, русия полициясе тарафыннан янауларга дучар ителде. Мәлеснең ""Авдәт"" газетасын күп еллар эшләгән бинасыннан сөреп чыгардылар. Аңа кадәр Русия прокуратурасы редакциягә эксремистик материаллар бастыруда гаепләп кисәтүләр ибәргән (мәсәлән, халыкны сайлауларга бармаска өндәү, Кырым турында ""аннексия"", ""оккупация"" сүзләрен кулланып язу өчен). Бүгенге көндә Европа кеше хокукларын яклау мәхкәмәсендә Кырымга һәм Украинаның Көнчыгышында булган вакыйгаларга кагылышлы өч меңгә якын аерым шикаять карала.",Кырымтатар Мәлесе үз эшчәнлеген тыюны Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә шикаять итте,Яңылыҡтар,3602,https://www.azatliq.org/a/28402483.html,2017-03-31T14:05:00+00:00
"В Уфе на 65-м году жизни скоропостижно умер общественный деятель, певец, бывший лидер Союза башкирской молодежи, предприниматель Ринат Баимов. «Башинформу» информацию подтвердил сын покойного. О причинах смерти пока не известно, ее назовут после вскрытия. Ринат Шамхутдинович Баимов родился 16 мая 1961 года в городе Магнитогорске Челябинской области. Учился в Уфимском государственном институте искусств по классу вокала. Выступал как певец на многих мероприятиях, его визитной карточкой стала собственная песня «Башкортостан». В 1998–2003 годах был солистом симфонического оркестра Башгосфилармонии. В 1990-е годы Ринат Баимов возглавлял Союз башкирской молодежи. В 1991–1992 годах был одним из первых директоров киностудии «Башкортостан», в 2011–2013 годах руководил уфимским Конгресс-холлом. Прощание с Ринатом Баимовым состоится в воскресенье, 19 октября, в здании конгресс-холла «Торатау». Лейла Аралбаева",Ринат Байымов арабыҙҙан китте,Мәҙәниәт,911,https://shonkar.com/news/culture/2025-10-17/rinat-bayymov-araby-an-kitte-4431614,2025-10-17T17:25:00+00:00
"Азюрка авылыМордовиянең иң зур татар авылы Азюркада (Белозерье) табиблар йортлар буйлап йөреп, кешеләрнең хәлен тикшерәчәк. Моның хакта танылган адвокат Марат Ашимов үзенең сәхифәсендәбелдерде. Ашимов сүзләренчә, тикшерү 19 июньнән башланачак. Табиблар берничә төркемдә эшләячәк, кешеләрнең температурасын үлчәячәк. Дәвалау билгеләнәчәк, авыр хәлдә булучыларны хастаханәгә ибәрәчәкләр. Моннан тыш авылга Роспотребнадзор килеп, һаваны анализлаячак. Авыру таралган йортларда дезинфекция башкаралачак. ""Вазгыять яхшы якка кузгалды. Уртак көчләр белән авыру таралуын туктатып булачак, авыручылар дәваланачак дип өметләнәбез"", дип язды Ашимов. Ул кешеләрне өйдә калырга, үзизоляция тәртибен сакларга чакырды. Әлеге хәбәрне Азатлык Азюрканың ""омга"" мәчете имамы Рәшит Әбдрәшитовта раслады. Авыл мәчетләре имамнары моның турында хәбәрне авылның ' төркемнәрендә тарата. Элегрәк Азатлык Мордовиянең Азюркада авылында коронавирустан чирләүчеләр саны артуынязган иде. Үлүчеләр булуы да хәбәр ителә. Кешеләр ашыгыч ярдәмне бишәр сәгать көтәргә туры килә дип сөйли. Авыруларга аннары ярдәм итәргә соң була, алар реанимациягә эләгә.",Азюрка авылында табиблар кешеләрнең хәлен тикшерәчәк,Яңылыҡтар,1118,https://www.azatliq.org/a/30677980.html,2020-06-18T13:19:20+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфаның Октябрь районы мәхкәмәсе хөкемдары Елена Шәфыйкова 25 яшьлек Кирилл Русаковка Русия гаскәрен ""дискредитацияләве"" өчен 30 мең сум штраф салган. Бу хакта ""Коммерсантъ""яза. Егет 18 февраль кичендә Уфадагы ""Биг Шеф"" кафесы диварына буяу белән сугышка каршы язулар язган диелә. Кирилл Русаков гаебен танымаган. Мәхкәмәдә ул сивил карашларымны белдердем дип әйткән. Күптән түгел Казанда яшәүче иргә дә диварларга сугышка каршы сүзләр язуы өченәза бирелгән иде. Ул ""вандаллык"" кылуда (инаять кодексының 214 маддәсе, 2 нче өлеше) гаепле дип табылды. Владислав Вахитовка инаять эшен былтыр сентябрьдә, ""Татарстан башкаласы урамнарында буяу баллоны белән сугышка каршы 12 язу язганы өчен"" ачтылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада яшәүче егеткә кафе диварына сугышка каршы сүзләр язуы өчен 30 мең сум штраф салганнар,Яңылыҡтар,816,https://www.azatliq.org/a/32308656.html,2023-03-08T14:28:05+00:00
"Татарстан Дәүләт шурасыфикерләр""Сивил инициатива"" фиркасе һәм Надеждин штабыннан тәкъдим ителгән ике намзәт 8 сентябрьдә узачак Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына үткәрелмәде. Бу хакта Надеждин штабының Казан бүлегехәбәр итә. Сайлауда катнашыр өчен ыелган имзаларны тикшерү беркетмәсе нигезендә, намзәт Айрат Гомәровны хуплап куелган 1 900 имзаның 655-е гамәлгә яраксыз дип табылган. Икенче намзәт Роман Новиковөчен куелган имзаларның 91 проценты — 1 900 дән 1 730-ы яраксыз булуы ачыкланган. — Безнеңчә, алар бәйсез намзәтләрне якынча 2 000 тавышлы имза ыю фильтры белән махсус читкә кагалар. Эшче төркем намзәт көчлерәк булган саен, аларның нәтиәсе начаррак була, дигән принцип белән эш итә кебек, — дип белдерделәр Надеждинның Казан бүлегендә. Моңа кадәр ""Сивил инициатива"" фиркасе һәм Надеждин штабы Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына өч намзәттәкъдим итте. Өченче намзәт Марат Әхмәтановөчен хуплап ыелган имзаларның нәтиәсе турында әлегә әйтелми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Надеждин штабының ике намзәте Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына уздырылмады,Яңылыҡтар,1047,https://www.azatliq.org/a/33059073.html,2024-08-01T08:02:46+00:00
"Унда ҡараласаҡ төп мәсьәләләрҙең береһе - балаларҙа илһөйәрлек тойғоһон тәрбиәләү. Был йәһәттән Башҡортостанда башҡарылған эштәр байтаҡ. Мәҫәлән, белем усаҡтарында Шайморатов синыфтары асылды, Герой парталары булдырыла. ""Зарница 2.0"" хәрби-патриотик уйыны, йәш армеецтарҙың ""Гвардиясы"" йыйындары уҙғарыла, ""Һалдатҡа хат"" акцияларында кескәйҙәр ҙә ҡатнаша. Рәсәй Геройы Максим Серафимов исемендәге ""Патриот"" паркында йыл әйләнәһенә хәрби-патриотик сменалар үтә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Август кәңәшмәһе Бөрөлә үтә,Мәғариф,851,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-08-25/avgust-k-shm-e-b-r-l-t-4360397,2025-08-25T12:06:00+00:00
"Йәмәғәт эшмәкәре, «Киске Өфө» гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы ЯНБАЕВА: Ошо 30 йыл эсендә ҡоролтай съездарында ҡабул ителгән бихисап ҡарарҙар тормошҡа ашты, күп, бик күп еңеүҙәр, ҡаҙаныштар яуланды. Уларҙы һанап тормайым. Мәҫәлән, Өфө ҡалаһында башҡорт баҫмаһы ойошторорға, тигән ҡарар ҙа тәүге съезда ҡабул ителгәйне. Ул шунан алып ун йыл үткәс ғәмәлгә ашырылып, «Киске Өфө» булараҡ нәшер ителә башланы. Яуланған ҡаҙаныштарҙың иң  әһәмиәтлеһе шул булды: халҡыбыҙ тағы бер тапҡыр берҙәмлектең көсөн, емештәрен, һөҙөмтәһен татыны. Берҙәмлек төрлө осорҙағы тарихи ваҡиғаларҙа ла, Октябрь революцияһынан һуңғы бола мәлдәрҙә лә, теге быуаттың 80-90-сы йылдарындағы милли хәрәкәт күтәрелешендә лә башҡорттоң милли берҙәмлеген һаҡлаған иң төп ҡорал булды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайын ойошторғанда ла халҡыбыҙ берҙәмлеге үҙенең бөйөк көс икәнен раҫланы. «Бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ! » тигән һүҙҙәр бөгөн дә беҙҙең телдә. Стәрлетамаҡ ҡала башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, тарих фәндәре кандидаты Ләйсән Йәркәй ҡыҙы ЙОСОПОВА: – 2021 йылда хеҙмәттәштәрем менән «Стәрлетамаҡ ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы» йәмәғәт ойошмаһы коммерция булмаған ойошмаһын астыҡ. Еңел түгел ине: даими юридик консультациялар, Өфөгә йыш командировкалар. Хәҙер был йәһәттән үҙебеҙ район ҡоролтайҙарын өйрәтәбеҙ. Тәүге еңеүебеҙ – «Беҙ бергә» этнофестивале проекты менән Мәҙәни башланғыстар президент фондының дүртенсе махсус гранттар конкурсында беренселеккә сыҡтыҡ. Стәрлетамаҡ тарихы, яҙмышы ҡала менән бәйле башҡорт шәхестәре тураһында китаптар сығарабыҙ. Данлыҡлы башҡорттар Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевҡа, Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл, Муса Мортазин, Абдулҡадир Инан иҫтәлегенә мемориаль таҡтаташ асылды. Рәсәй һәм республика кимәлендә конференциялар уҙғарабыҙ. 2016 йылдан алып йыл һайын яҙҙың тәүге көнөндә үткәрелгән республика байрамы – «Етегән – ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө» ғорурлығыбыҙ булып тора, уны хәҙер Стәрлетамаҡ ҡалаһы бренды тип йөрөтәләр. Ике йылға бер тапҡыр муниципалитет кимәлендә башҡорт поэзияһы конкурсы үткәрәбеҙ.",Ҡоролтайға – 30 йыл! АҠЫЛЛЫ ҠАТЫН – ХАЗИНА,Аңлатма,2016,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-15/oroltay-a-30-yyl-a-ylly-atyn-hazina-4507594,2025-12-15T12:24:00+00:00
"23 февралдә төндә Стәрлетамаҡ ҡалаһында биш ҡатлы йорттоң икенсе ҡатындағы бер бүлмәлә йорт мөлкәте яна. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының янғын һүндереүселәре утты һүндерә һәм янғындың хәүефле факторҙары йоғонтоһо зонаһынан оло йәштәге ирҙе ҡотҡара, ул термик тән яныуы менән урындағы дауахананың реанимация бүлегенә оҙатыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 71 йәшлек ир дауаханала вафат була. Байрам һәм ял көндәрендә республикала янғындарҙа 4 кеше һәләк булған, 5 кеше төрлө ауырлыҡтағы йәрәхәттәр алған. Йыл башынан алып Башҡортостанда бөтәһе 654 янғын теркәлгән, уларҙа 31 кеше һәләк булған, 27-һе йәрәхәтләнгән. - янғын һүндереүсе сигнализация ҡуйығыҙ, ул төтөндөң тәүге билдәһендә үк көслө тауыш менән янғын тураһында иҫкәртә һәм хатта йоҡлап ятҡан кешене лә уята ала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Эй, Аллам, 31 кеше янып үлгән!",Яңылыҡтар,946,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-24/ey-allam-31-keshe-yanyp-lg-n-4589815,2026-02-24T11:11:00+00:00
"2025 йылдың 1 апреленән Башҡортостандың ҡайһы бер ҡалаларында «Ғаилә ипотекаһы» программаһы буйынса күп фатирлы йорттарҙа икенсел торлаҡ һатып алырға мөмкин, тип хәбәр итә Башҡортостандың төҙөлөш министрлығы.",«Ғаилә ипотекаһы» программаһында үҙгәрештәр,Яңылыҡтар,208,https://henek.info/news/novosti/2025-04-02/ail-ipoteka-y-programma-ynda-g-resht-r-4180487,2025-04-02T10:25:00+00:00
"Об этом на заседании комитета Госсобрания РБ по науке, образованию, культуре, молодежной политике и спорту сообщил начальник управления по государственной охране объектов культурного наследия республики Салават Кулбахтин. По его словам, на сегодняшний день проектная документация проходит последние согласования в Главгосэкспертизе. Согласно проекту, отреставрированы будут как сам памятник, так и курган (основной фундамент). Памятник при этом придётся демонтировать. Примерная стоимость работ составит около 300 млн рублей. Работа по реконструкции памятника займёт, предположительно, один год. Напомним, сама конная статуя относится к объектам культурного наследия федерального значения. ИА ""Башинформ"".",Реконструкцию памятника Салавату Юлаеву в Уфе начнут в ноябре,Яңылыҡтар,705,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-09/rekonstruktsiyu-pamyatnika-salavatu-yulaevu-v-ufe-nachnut-v-noyabre-3962436,2024-10-09T23:25:00+00:00
"Форум «и Волга» – одна из главных окружных площадок для развития молодёжных инициатив. Форум проходит под патронатом полномочного представителя Президента Российской Федерации в Приволжском федеральном округе Игоря Комарова. В год 80-летия Победы в Великой Отечественной войне особое внимание на Форуме будет уделено теме сохранения исторической памяти и укреплению традиционных российских духовно-нравственных ценностей. На площадке будет работать павильон исторической памяти, а все участники Форума пройдут культурно-патриотический минимум: тематические вечерние площадки «Быть с Россией! », «Быть вместе! » и «Быть Первыми! », где через творчество, физическую активность и добровольчество молодёжь сможет приобщиться к истории, культуре нашей Родины, сформировать правильные ценностные ориентиры, а также выразить свою позицию. На «и Волге» запланировано проведение двух конкурсов проектов, где у участников будет возможность получить гранты на реализацию своей инициативы: конкурс проектов Фонда содействия развитию институтов гражданского общества в Приволжском федеральном округе и конкурс Росмолодёжь. Гранты. Культурная программа традиционно включает проведение окружных активностей: конкурс песни «Голоса и Волги», фестиваль диджеинга, турнир по дворовым видам спорта «Снова в спорт» и конкурс региональных шатров. Также ребят из регионов ПФО ждут экскурсии на предприятия Самарской области, обзорные поездки по городу, мастер-классы, тематические встречи, спортивные мероприятия и вечерние творческие события. Торжественное открытие форума состоится 24 июля. Начнется программа с парада делегаций регионов. Кульминацией церемонии станет запуск символического арт-объекта «Машина времени», знаменующего старт сюжетной игры, направленной на погружение участников в историческое наследие страны. Это будет основа всей образовательной программы «и Волги-2025». Работа Форума выстроена в рамках семи профильных направлений: «Наука», « и цифровые технологии», «Патриотизм», «Культура и искусство», «Служба спасения», «Промышленный комплекс» и «Управление». Традиционно Форум пройдет в формате автономного полевого лагеря с подготовленной инфраструктурой и элементами безбарьерной среды. «Это мой первый опыт участия в форуме «и Волга» – и я уже в предвкушении! Всё лето активно работали и готовились с нашей региональной командой, и теперь с нетерпением жду скорейшего отправления на место проведения Форума. Мечтаю по максимум использовать подаренные возможности - найти классные знакомства, узнать множество инсайтов от экспертов и спикеров и незабываемо провести это время! С нетерпением жду этапа публичных защит грантового конкурса и обратной связи от экспертного состава. Хочу привезти домой не только багаж эмоций, но и реальные инструменты для развития! », - рассказала участница форума от республики Нигматуллина Розалина Рустемовна, г. Уфа.",24 июля в Самарской области стартует Молодёжный форум «и Волга-2025»,Йәмғиәт,2855,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-23/24-iyulya-v-samarskoy-oblasti-startuet-molodyozhnyy-forum-ivolga-2025-4324446,2025-07-23T11:45:00+00:00
"""Джо Джоның гаәеп мааралары"" комиксыннан сурәтфикерләрМәскәүдә яшәүче 15 яшьлек урыс кызы Анастасия Журавлева мангаларны татарчага тәремә итә. Аның ""Татар телендә манга"" -каналында популяр ""Джо Джоның гаәеп мааралары"" комиксының әлегә беренче өч бүлеге урнаштырылган. Настя белән татар теле, манганы тәремә итүе турында сөйләштек. — Настя, татар теле белән ничек кызыксына башладыгыз? — Башта миңа Русиядә яшәүче кайсы да булса халыкның телен өйрәнү кызык иде, чөнки янәшәңдә яшәүче кешеләрнең телен белү яхшы идея булып тоелды һәм мин татар телен сайладым. Соңыннан ул миңа бик ошады, моның өстенә, татар телен белсәң, башка бик күп телләрне дә аңлыйсың. —Татарчага тәремә итү идеясе ничек барлыкка килде? Анастасия Журавлева— Бервакыт мин манганы татарча эзләп карарга булдым, әмма тулы тәремә тапмадым. Моңа бик гаәпләндем, чөнки интернетта барысын да табарга була, һәм татарчага күчерелгән манга да булырга тиеш кебек иде. Моңа кадәр берәү дә моның белән шөгыльләнмәгәнен белгәч, миңа бераз моңсу булып китте, шуңа күрә дөнья татар телендәге манганы да күрергә тиеш дип карар иттем. Өстәвенә, тел өйрәнү вакытында миңа нәкъ менә манга кебек нәрсәләр итмәде — бәлки, бу эш кемгәдер тел белән яхшырак танышырга ярдәм итәр. —Мәктәптә уку дәверендә тәремәгә дә вакыт табу авырмы? — Авыр димәс идем, әмма бу бераз арыта торган процесс, шуның аркасында беркадәр вакыт ял итәргә кирәк. Мин татарча бик үк яхшы белмим, шуңа күрә бу, мөгаен, телне яхшы белүчеләргә караганда күбрәк вакытны ала, чөнки кайбер әңгәмәләрне, ниндидер сәерлек килеп чыкмасын өчен, берничә тапкыр тикшерергә туры килә. Ә болай, бу эш өчен миңа вакытым һич кызганыч түгел. —Сез татар телен кайдадыр өйрәнәсезме? — Әйе, өйрәнәм. Нигездә""Әйдә! ""кулланам, чөнки ул, мөгаен, мин тапкан ресурсларның иң нәтиәлесе һәм кызыклысыдыр. Шулай ук мин татар телен өйрәнүгә багышланган кайбер -каналларга (, атарский словарь, атарча сөйләш) язылдым һәм, әгәр моны ресурс дип санарга мөмкин булса, социаль челтәрләрдә татарча аккаунтлар алып баручы кешеләрне укыйм. —Тагын кайсы телләрне беләсез? — Бары тик инглиз һәм беларус телләрен генә беләм. Ә болай мин телләрне өйрәнергә бик яратам һәм бик күпләрен өйрәнә башладым, ләкин барыннан да бигрәк татар, япон, токипона, француз телләрен өйрәнүдә алга киттем. —Татарча белгән якыннарыгыз, дусларыгыз яки танышларыгыз бармы? — Бик юк, әле күптән түгел генә гомумән юк иде, хәзер тәремә белән ярдәм итүче кешеләр бар. Алар — минем -каналны кулланучылар. Татар мәдәнияте һәм тарихы турында мин бик күп белмим, ләкин бик кызыклы күренә. —езнеңчә, манга жанры ник шулкадәр популяр? Ул нәрсәсе белән үзенә тарта? — Бу жанрның үзенчәлеге аркасында дип уйлыйм. Бу — Япония мәдәниятенең бер өлеше, шуңа күрә комикслар аша ниндидер гадәти булмаган нәрсә белән танышасың. Бары тик дөньяга карауның башка ысулы. Әйе, ул бик иңел укыла, чөнки анда текст бик күп түгел һәм төп басым рәсемнәргә ясала. Моның өстенә, мангалар шулкадәр күп, үзеңә ошаган әсәрләрнең теләсәң ниндиен табарга була. —Татарчага әйләнгән мангалар хакында ниндирәк комментарлар килә? — Әлегә кадәр күрүемчә, татарларга бу жанрны үз телләренә тәремә итү идеясе бик ошый. —Кешеләрдә башка милли телләргә карата кызыксыну уятып буламы, ничек уйлыйсыз? — Мин була дип ышанам. Хәзер ""бу телдә беркем дә тормышта сөйләшми, ул берничек тә кирәк булмаячак"" дигән фикер бар, телдә ниндидер шәп һәм кызыклы нәрсәләр эшләп, аңа башкаларны да әлеп итәргә була. Һәм, мин ышанам, моңа шул исәптән минем проект та ярдәм итәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдә яшәүче урыс кызы мангаларны татарчага тәремә итә,Мәҙәниәт,3574,https://www.azatliq.org/a/32435085.html,2023-06-17T03:00:28+00:00
"Иртәнән кискә тиклем ашамай-эсмәй йөрөү генә ураҙа тотоу һаналмай. Ураҙа булған кешегә үҙенең Аллаһы Тәғәлә ҡушҡан өсөн ашау-эсеүҙән тыйылғанлығын, был эште Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн башҡарыуын һәр ваҡыт иҫендә тоторға кәрәк. Әгәр ҙә кеше ураҙа тотоп та ялған менән алдашыуҙан тыйыла алмаһа, уның асығып һәм һыуһап йөрөүенә Аллаһы Тәғәлә мохтаж түгел, – тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм. Ураҙаны көслө ихтыяр менән ниәтләргә кәрәк. Ниәтең ғәмәлгә ашһын өсөн, күңел хистәрең, әйткән һүҙҙәрең һәм ҡылған эштәрең бер булырға тейеш. Билдәле булыуынса, әҙәм балаһы нимәлер юҡҡа сыҡҡас ҡына уның ҡәҙерен белеүсән. Ауырыу хәлен һау белмәҫ, ас хәлен туҡ белмәҫ, ти халыҡ. Эйе, сәләмәтлектең ҡәҙерен дә ауырыу кеше һау кешегә ҡарағанда яҡшыраҡ аңлай. Ураҙа тотоу иһә һәр кешене уйланырға мәжбүр итә. Ураҙала булған кеше фәҡирҙәрҙе, меҫкендәрҙе ҡыҙғана, үҙҙәренә Аллаһы Тәғәләнең биргән ниғмәттәренә шөкөранаһы арталыр. Ураҙа тотоу мосолмандарҙың ихтыяр көсөн нығыта. Тормоштағы ауыр һынауҙар алдында уға әҙерлек булып тора. Сөнки ураҙа башҡа бөтөн хөкөмдәр кеүек нәфсенең тулыһынса пакланыуына алып барыусы алымдарҙың береһе һанала. Раббыһының ҡушҡанына буйһоноп, хәләлдән баш тартҡан кешенең хәрәмдән баш тартмауы мөмкин булмаҫ. Ихтыяр көсөн ураҙа тотоуға буйһондорған кеше башҡа һынауҙар алдында ла бирешмәҫ. Рамаҙан – сабырлыҡ айы ул. Сабырлыҡ – юғары әхлаҡ нигеҙе, уңыш һәм ожмах асҡысы. Сабырлыҡ күрһәтеү – Аллаһ ихтыяры менән килешеү, тигәнде аңлата. Һәр нәмәнең бер зәкәте, йәғни паклаусыһы булалыр. Тәндең зәкәте – ураҙалыр, – тиелә пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәттең, ғәләйһис-сәләм, бер хәҙисендә. Ураҙа тормошобоҙ рәүешен яйға һалыуға йүнәлтелгән. Беҙҙең һәр ағзабыҙ үҙ вазифаһын тәбиғи аһәңгә нигеҙләнеп үтәй. Бер ваҡыт уның ҡеүәте артһа, унан әкренләп һүлпәнәйә, һүрелә. Әммә беҙ тулыһынса уға буйһоноп йәшәмәйбеҙ. Мәҫәлән, ашҡаҙандың әүҙем эшмәкәрлеге иртәнге биш-етеләрҙә күҙәтелә. Тап шул ваҡытта аҙыҡ яҡшы үҙләштерелә. Артабан ашҡаҙанда хасил булған эске ҡөҙрәт эсәктәргә йүнәлтелә. Шуға күрә бер үк ваҡытта эшләп күнеккән ашҡаҙанды таҙа аш-һыу менән туйындырып, кискеһен ҡояш байығанға тиклем уға ял биреү файҙаға ғына. Ураҙа тотҡан ваҡытта ошо эштәрҙе ҡылыу килешмәҫ: файҙаһыҙ үә әҙәпһеҙ һүҙ һөйләү, мунсала оҙаҡ ултырыу, һыуға сумып ҡойоноу, аҙыҡ үә һағыҙ сәйнәү, берәй нәмәгә телде тейҙереп тәмләп ҡарау, ике көн буйына ифтар ҡылмайынса ураҙа тотоу, ниндәй ҙә булһа гөнаһлы эште ҡылыу. Борсаҡ ҡәҙәр генә булһа ла берәй тәғәм йә дарыу йотоу, енси яҡынлыҡ ҡылыу ураҙаны бөтөнләй боҙа. Ә һатып алаһы әйберҙе тотоп ҡарау, балаға тәғәмде сәйнәп биреү, ҡан алдырыу, һөлөк һалдырыу, күҙгә һөрмә тартыу, мыйыҡ үә иренде майлау, тештәрҙе таҙартыу, ҡомған илә ғөсөл ҡылыу, мунсаға кереп аяҡ үрә тирләп сығыу, һабын менән йыуыныу рөхсәт ителә. Ислам йәше еткән һәр кешегә ураҙаны ҡалдырмай тоторға ҡуша. Ураҙа тышҡы сафлыҡты һәм күңел таҙалығын күҙ уңында тота. Әммә бөтә мосолманға фарыз булһа ла, ураҙа кешегә көсләп тағылмай. Сәләмәтлегенә, хеҙмәтенә, шөғөлөнә, бер һүҙ менән әйткәндә, бүтән сәбәптәргә ҡарап, айырым кешеләр ураҙанан азат ителә. Улар – ауырыуҙар, ҡарттар, йөклө һәм бала имеҙгән ҡатындар, балалар, ауыр эштәрҙә эшләүселәр, һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашыусылар, сәфәрҙә йөрөүселәр булырға мөмкин. Тотолмай ҡалған ураҙаны башҡа айҙарҙа башҡарып ҡуйырға ла мөмкин. Рамаҙан айында бер бик мөбәрәк кис бар. Ул Ҡәҙер кисе тип атала, Рамаҙан айының егерме алтыһына тура килә. Ул кистә ихласлыҡ менән һораған теләктәр ҡабул була. Рамаҙан айында тотҡан ураҙаларыбыҙҙың ҡабул булыуын һорап, беҙ Фытыр саҙаҡаһы бирәбеҙ. Уны Рамаҙан айының ҡайһы көнөндә бирһәң дә ярай. Ғәйет көнөндә ғәйет намаҙы уҡылмаҫ борон бирергә кәрәк. Аллаһ ризалығы өсөн тип ысын күңел менән саҙаҡа биреп торған кеше ямғыр һыуҙары менән ер һуғарыусы болотҡа оҡшаш, – тигән ғалимдар. Рамаҙан – яҡшы эштең баһаһы икеләтә артыр изге ай. Фото С. Шахлв",Көтөп алынған һөйөнөслө ай,Аңлатма,3821,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-20/k-t-p-alyn-an-y-n-sl-ay-4586947,2026-02-20T14:36:00+00:00
"Поль Лаббе — (23 ғинуар 1867 йыл — 13 ғинуар 1943 йыл), француз сәйәхәтсеһе, географ, этнограф, лингвист. Юридик факультетта һәм Шәреҡ телдәре мәктәбендә белем ала. Уның телдәргә ғәҙәттән тыш һәләттәрен күреп, бер уҡытыусыһы урыҫ телен өйрәнергә кәңәш итә. Был уға 1896 йылда Рәсәйгә сәйәхәт ҡылырға мөмкинлек бирә лә инде. Поль Лаббе Уралды һәм Волга буйын өйрәнеүсе булараҡ ҡына билдәле түгел. Ул Себерҙә, Төркөстанда, Ҡаҙағстанда, Сахалинда Монголияла, Манчурияла ла булған. Уның юлъяҙмалары европалылар өсөн асышҡа әүерелә. Рәсәйҙең Азия өлөшө географияһы һәм этнографияһы, башлыса, уның өйрәнеүҙәре аша донъяға таныла. Маҡар һм Иҫке Һйет ауылдары (хҙерге Ишембай районы) араһында биш тау бар. Түге икүһе айырыуса ҙур. Башҡорттар уларҙы Ала-тау һм Бик-тау тип атай. Алатауға менеү бигерк т ауыр бирел. Уның аша ташлы тек һуҡмаҡ үт, юлды өҫтө-өҫтөн ауып бер-береһе менн сыуалышып бөткн ағастар быуа. Беҙг ҡайһы берҙ балта тотоп юлдағы кртлрҙе йырып сығырға тура килде; шунда ҡыуаҡлыҡтар араһынан ҡапыл ҡырағай ҡоштар осоп кит; ауҙарылған ағастар юлға арҡыры ятҡан, ҡайһы берҙре яртылаш яндырылған, сөнки башҡорттар юлда саҡта ағасты эстн яндырып, шунда ғына ла аҙыҡ ҙерлй, янғын сығып китер тип уйламай ҙа. Йыш ҡына эре ағастарҙың олононда бысаҡ һм балта ярҙамында соҡоп яһалған формаһыҙ, тупаҫ тупһалар ҙа күҙг салынды; ундай ағастарҙа ерҙн 20 метр самаһы бейеклект солоҡ умартаһы йшеренгн. Алтмыш саҡрым үткндн һуң Оло Шешнк үҙнен килеп еттем, унда юл тотҡанда тау башҡорттарының ййге тораҡтарына туҡталдым. Оло Шешнк үҙненд ййгеһен кешеһеҙ ҡалған Иҫке Һйет ауылы урынлашҡан, көньяғында — хозур тбиғтле Ямантау. Лаббе әлеге Белорет районында урынлашҡан Өмөтбай ауылына юл тотҡан. Был урындарҙа тауҙар ҡарағай урмандар менән ҡапланған, ә ауылдар уларға нигеҙ һалыусыларҙың исемен йөрөтә, — ти ул. Был ауылдарҙа, ғалим, ниһайәт, үҙен бик ныҡ ҡыҙыҡһындырған башҡорт мәҙәниәте донъяһына сума ала. Ул башҡорттарҙы бында тәүгеләрҙән булып күсеп килгән халыҡ тип уйлаған. Бәлки, улар – Геродот фекере буйынса, һунар менән йәшәгән һәм йылына бер тапҡыр бүрегә әүерелгән массагеттар тоҡомонандыр, — тип тә фаразлаған. Ҡасандыр күсмә халыҡ булған, хәҙер иһә ер эшкәртеү менән шөғөлләнәләр. Башҡорттар дошман һөжүменә әллә ни бирешмәгән, төрлө баҫымдар уларҙың тормошона йоғонто яһамай ғына үтеп киткән. Улар, ысын мәғәнәһендә тәбиғәт балаһы булараҡтыр, күрәһең, цивилизацияға ла бирелмәгән, хатта хәрби ҡатламға әүерелгәс тә, рус телен ятлап алыуҙы мөһим тип тапмағандар, үҙ телдәренә тоғро ҡалғандар. Башҡорттар – монотеистар. Уларҙың фекеренсә, бер үк ваҡытта күктәрҙә лә, ерҙә лә булған бер генә Аллаһ бар. Аллаһы Тәғәлә бөтөн ерҙә лә бер бөтөн, барлыҡ диндәр ҙә бер тиң, бер-береһенән изге китаптар буйынса ғына айырыла. Ғалим тиҙ арала башҡорттарҙың күңелен яулай. Тау башҡорттары мине һәр саҡ йылы ҡабул итте, уларға һарыҡ һатып алам да, уны һуйып, тотош ауыл өсөн байрам ойошторам. Улар ябай, кешегә ышанып барыусан, нимәләре бар, шуны тәҡдим иткән ҡунаҡсыл заттар. Лаббе ҡыҙыҡлы тойолған бөтә күренештәрҙе лә теркәп барырға тырышҡан. Ул йыш ҡына фотоаппарат та ҡуллана. Башҡорт ир-аттары, камера алдында ҡалтыранып төшкән ҡатын-ҡыҙҙарҙан айырмалы рәүештә, һәр саҡ төрлөсә ҡыланып, төрлө ҡиәфәткә инеп күрһәтергә әҙер булған. Башҡорттар берәй ҡунаҡ килеүен шәйләп ҡалһа, шунда уҡ үҙҙәренә ҡымыҙ эсергә саҡыра башлай. Сөнки яңы кеше пәйҙә булыуы – улар өсөн үҙенә күрә бер күңел асыу сараһы. Көндөҙ юлаусыға һунар итергә мөмкинлек бирәләр, уға йырҙар йырлап ишеттерәләр, ҡунаҡтың күңелен күрер өсөн бер-береһе менән көрәшеп тә алалар. Кискеһен, күктә йондоҙҙар ҡабынғас, сәйәхәтсе йәйләүҙә ҡарттар менән ҡымыҙ эсә-эсә, ҡурай һәм ҡумыҙ оҙатыуында уларҙың шул мәлдә тыуған йырҙарын һәм хикәйәттәрен тыңлаған. Улар бигерәк тә үҙҙәренең үткәне тураһында һағышланып хәтерләргә әүәҫ, кис һайын үҙем янында ауыл халҡын йыйып алам да аҡһаҡалдарынан йәшлектәрен бәйән итеүҙәрен һорайым, улар үҙҙәренең ата-бабаларының боронғо күңел асыуҙары – ат сабыштары, бүрегә һунар итеүҙәре (уларҙы ат менән тегеләр хәлдән тайғансы ҡыуалап йөрөтәләр икән), йоҙроҡтарында ултырған ыласын менән ҡош аулауҙары хаҡында һөйләй башлайҙар. Серле дала алдындағы кейеҙҙән яһалған ҡыуыш янында йәйге кистәрҙә шуларҙы һөйләй улар. Әлеге йәштәр белмәгән, күрмәгән элекке ирекле тормоштары хаҡында һөйләгәндә йөҙҙәре һағышлана ине ҡарттарҙың. Лаббе, бер нисә аҡһаҡалдың ата-бабалары алыҫ ҡырағай илгә китеүе, унда үлән һәм итектәренең табаны менән туҡланырға мәжбүр булыуы хаҡында ишеткәс, һүҙһеҙ ҡала. Бында 1815 йыл хаҡында һүҙ бара. Башҡорттар хәтеренә төшөрә алмаған алыҫ ҡырағай ил минең Франциям була, – тип яҙа ул.",БАШҠОРТТАР ҮТКНДГЕ ИРЕКЛЕ ТОРМОШОН ҺАҒЫНЫП ҺӨЙЛЙ…,Тарих,4588,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-03-26/bash-orttar-tk-nd-ge-irekle-tormoshon-a-ynyp-yl-y-3701430,2024-03-26T11:50:00+00:00
"- Төш мәлендә һинең Ғилфәтеңде күреп ҡалдым, ике ҡатын менән кафенан сығып баралар ине, береһе һинең иреңде ҡултыҡлап алған хатта, - тип шылтыратты Мәүғиҙәгә әхирәте Зилфә. - Әлләсе, бөгөн ситтән тикшереүселәр килә тип эшкә яңы костюмын кейеп киткәйне, шуларҙыр, моғайын. - Һин, артың төш күреп, өйҙә ултыраһың, ирең көпә-көндөҙ Өфө урамында бисәләр менән йөрөп ята. - Эше шулай булғас ҡалайтаһың, ни тиһәң дә хәҙер ҙур ойошмала директор бит Ғилфәт. Ҡунаҡтар ҙа килеп торалар. - Ҡара уны, һине яҡын әхирәтем күреп кенә әйтәм инде. Ғилфәтеңде берәйһе тартып алмаһын тиһәң, срочно берәй сараһын күр. Юҡһа, ауыҙыңды асып йөрөһәң, ирһеҙ тороп ҡалыуың бар. Хәҙер ҡатындар хәтәр, балаһы бар тип тормаҫтар, һалдырып алырға ла күп һорамаҫтар. Ундай видный ирҙәр урамда тулып ятмай. - Нимә эшләргә һуң хәҙер миңә? - тип һораны Зилфәнең хәбәренән һуң шаңҡып ҡалған Мәүғиҙә. - Черниковкала бик көслө имсе ҡатын бар. Боҙомдо алып ташлай, кемдең ире ташлап киткән, киреп ҡайтара, эскенән дә дауалай. - Эй, уларға ышанһаң. Ана, былтыр, ябыҡтыра тигәс, бер әбейгә барғайным. Әллә ниндәй үләндәр бирҙе лә ҡайтарҙы. Шуларҙы бешереп эсеп, эсем китеп бер булды. Ун мең аҡсам әрәм генә китте. - Улайһа, үҙең ҡара инде әхирәт, мин әйттем дә бөттөм. Хуш улайһа! - Ярай, ҡыҙма әле, әйҙә бир номерын, яҙып алайым. Бәлки, ярҙамы тейер. Мәүғиҙә, әхирәте Зилфә биргән номер буйынса шылтыратып белеште лә, Черниковкалағы сихырсыға китте. Уны Әлфирә исемле урта йәштәрҙәге ҡатын ҡаршы алды. - Ирең ситкә йөрөймө ни? - тип һораны ул Мәүғиҙәне күргәс тә. - Эйе шул, ҡайҙан беләһегеҙ? - тип һораны Мәүғиҙә, Әлфирәнең ҡапыл шундай һорау биреүенә аптырап. - Һинең йәштәге ҡатындарҙың шул бер көйөк инде, нисек тә ирҙе ҡулда тотоу. Ирҙәр инде, саҡ ҡына кеше күҙенә күренә башлаһалар, һөйәркә һөйә, бисә яңыртыға тотоналар. Мәүғиҙә сеңләп илап ебәрҙе. - Зинһар ярҙам итә күрегеҙ, хаҡына тормам, ризалатырмын үҙегеҙҙе. - Ярар, тыныслан. Тик белеп ҡуй, минең хеҙмәтем арзан түгел. - Күпме? - Илле мең һум! Уның ҡарауы - йөҙ процент гарантия! Ирең бер ергә лә китмәҫ. Мәүғиҙә, бик ҡыйбат бит әле, тип уйлаһа ла, риза булды инде. Шунда уҡ аҡсаһын Әлфирәнең телефон һаны буйынса күсереп тә ҡуйҙы. - Бына һиңә бысаҡ өшкөрөп бирәм, тип, Әлфирә беләк буйы, ялтырап торған ҙур бысаҡ килтереп сығарҙы. Тик бер кемгә лә күрһәтмә, йәшереп тот. - Был бысаҡ менән нимә эшләргә һуң? - Ирең йоҡлап киткәс тә, ошо бысаҡ менән, мин яҙып биргән доғаны уҡып, өҫтөнән баштан-аяҡ йөрөтөп сыҡ. Ирең, бынан кире һинең ауыҙыңа ғына ҡарап торасаҡ. Мәүғиҙә, бысағын сумкаһына тыҡты ла, Әлфирәгә рәхмәт уҡый-уҡый дәртләнеп сығып китте. Ҡайтты ла түҙемһеҙлек менән иренең ҡайтҡанын көтә башланы. Ғилфәт эштән һуңлабыраҡ ҡайтты, әҙерәк һалмыш ине. Бөгөн Мәскәүҙән ҡунаҡтар булды, шуларҙы һыйларға тура килде, - тине ул. - Ашап тормайым, йыуынам да йоҡларға ятам. Мәүғиҙә, иренең тиҙ арала йоҡлап киткәненә шатланып, Әлфирә өйрәткәнсә, оҙон аҡ халатын кейеп алды, сәстәрен туҙҙырып тараны. Йәшереп ҡуйған еренән оҙон бысағын килтереп сығарҙы. Шунан, уҡына-уҡына, йоҡо бүлмәһенә йүнәлде… Был мәлдә Ғилфәт, төшөндә нимәлер күреп, һаташып уянып китте. Бер уянғас, бәҙрәфкә лә барып киләйем тип ҡуҙғала башланы. Ярым ҡараңғы бүлмәлә ҡулына ялтырап торған ҙур бысаҡ тотҡан, сәстәре туҙған, ап-аҡтан кейенгән ҡатынының уҡына-уҡына үҙенә табан килгәнен күреп ҡото осто. Ҡурҡыныс тауыш менән ҡысҡырып ебәрҙе лә тышҡа сығып йүгерҙе. Үҙенең ниәте килеп сыҡмағанына үрһәләнгән Мәүғиҙә: Ғилфәт туҡта әле. Ҡайҙа ҡастың ул? - тип бысағын тотҡан килеш иренең артынан ҡыуа төштө. Урамдағы кешеләр, трусиктан ғына йүгереп сыҡҡан ир кешене, уның артынан бысаҡ тотоп баҫтырған ҡатынды күреп, полицияны саҡырҙы. Был кистәге мажара нимә менән барып бөткәндер, Ғилфәт менән Мәүғиҙәнең һаман да татыу йәшәп ятыуҙарына ҡарағанда, аңлашҡандар шикелле. Бәлки, илле меңлек бысаҡтың ярҙамы тейгәндер. Харис ШӘРИПОВ.",Өшкөрөлгән бысаҡ,Юмор,3820,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-09-19/shk-r-lg-n-bysa-3935084,2024-09-19T07:37:00+00:00
"төркеменең солисты Оскар Юнысовфикерләр""""альбомы тышлыгын Казакъстанда яшәүче рәссам Гүзәл Закиррәсеме бизи. Альбомга соңгы алты елда язылган ун ыр кергән. Музыкантлар альбомны 8 ноябрь көнне Казанда концертта тәкъдим итте, киләсе концерт – Уфада, 14 ноябрьдә. Сүз уңаеннан, альбом төркеменең Уфадагы студиясендә тавыш режиссеры Михаил Кузьмичевтарафыннан яздырылган һәм ыелган. Альбом уңаеннан чыккан пресс-релизда, үз студиясен тәкъдим иткән төркеменнән тыш, әлеге альбомны яздыру өчен акча ыешкан тыңлаучыларын, дусларын да искә ала. """"ны төркемнең иң депрессив альбомы дип атарга була. Моннан алда чыккан """" ыентыгын музыкантлар ""кыю һәм үтемле татар мәхәббәте турында"" дип тәкъдим итсә, бишенче альбомны алар ""бу дөньядан кайтмаска китүчеләргә багышлана"" ди. ырларда үзләрен янган утларда яндыр алучылар, туфракка кан эчертүче саташкан убырлар, үзе куйган бәяне алучы һәм туктый белмәүче тәүбәсез сугыш, үкереп елаучы балалар һәм көл астында калучы ана сөте искә алына – төркем солисты Оскар Юнысовның""""ны караңгы альбом дипатавыюкка түгел. Әйтик, альбом белән бер исемдәге ырда каһарман, дөньядан ваз кичеп, әкияти Алисадан көзге артына алып китүен сорый. Музыка исә, гомумән алганда сагыш тойгысы калдырса да, шул ук вакытта актуальлек хисе бирә. Текстлар һәм вокал төркем солисты Оскар Юнысовныкы. Бэк-вокалда –Марат Шәяхмәтовһәм Гүзәл Закирова. Гитара һәм саунд-дизайн – Марат Шәяхмәтов һәм Тимур Мөлеков. Наил Минһаев– бас, труба, Альберт Садретдинов- перкуссия. Барабаннарда Искәндәр Хәбибуллинуйный. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","төркеменең """" исемле юбилей ыентыгы дөнья күрде",Яңылыҡтар,1609,https://www.azatliq.org/a/33197961.html,2024-11-11T15:38:55+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанга 11 меңнән артык эшче, инженер һәм технолог кирәк. Якындагы иде елда республика сәнәгатенә 166 меңнән артык хезмәткәр әзерләргә туры киләчәк. Бу хакта Татарстан сәнәгать һәм сәүдә министрлыгының еллык йомгаклау утырышында министр Олег Коробченкоәйтте. ""Хезмәткә яраклы халык азая, шул ук вакытта яртысыннан артыгы итештерү өлкәсендә эшләми"", диде ул. Аның әйтүенчә, хезмәткәрләр итмәү проблемын хәл итү өчен, әйтик, чит ил ватандашларын, Русиянең башка төбәкләреннән яшьләрне әлеп итәргә, тулай тораклар төзергә кирәк. Бу икътисади яктан отышлы, чөнки сәнәгатьтә эшләүче бер хезмәткәр елына 1 млн салым түләүләре һәм 17 млн керем китерә, ди министр. Шул ук вакытта тулай торакта бер урын төзү нибары 1,5 млн сумга төшә, һәм ике елдан соң ук чыгымнар үзен каплый дип искәртте ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан сәнәгатенә 11 мең эшче, инженер һәм технолог итми",Яңылыҡтар,911,https://www.azatliq.org/a/32816564.html,2024-02-12T15:03:28+00:00
"Хөрмәтле, дуҫтар! Үҙенсәлекле конкурс тәҡдим итәбеҙ! Үҙенсәлеге шунда – Минең өсөн шунда кереп тауыш бир әле, Лайыҡ ҡуй әле тип берәүгә лә инәлергә, йөҙ һыуығыҙҙы түгеп әрһеҙләшергә кәрәкмәй! Ғаилә ҡиммәттәрен, быуындар бәйләнешен һаҡлау маҡсатында, республика йәштәр журналы Шоңҡарҙың сайтында Олатайым менән өләсәйем тураһында яҙам тигән конкурс иғлан итә. Конкурс шарттары ябай: - Шоңҡаржурналының Бәйләнештәге төркөмөнә яҙылырға; - ошо яҙманың аҫтына олатай һәм өләсәйегеҙ, уларҙың һеҙҙе үҫтереүҙәге роле, тәрбиәһе хаҡында мәғлүмәт яҙырға һәм бергә төшкән фотоларҙы һалырға. Еңеүселәр 30 сентәбрҙә – Ололар көнө алдынан билдәләнәсәк. Бүләктәр, бигерәк тә, шәп! Гөлназ Юлыҡованың бер иштән икешәр милли стилдәге галстук һәм түшелдеректәр беренсе урын алыусыға буласаҡ! Икенсе һәм өсөнсө урындар өсөн дә матур, иҫтәлекле, милли нағышлы бүләктәр еңеүселәрен көтә! Ашығығыҙ! Олатай һәм өләсәйегеҙгә рәхмәт һүҙҙәрен әйтегеҙ, күңелегеҙҙе ғүмерегеҙ буйы йылытып барған иҫтәлектәр менән б",Олатайым менән өләсәйем тураһында яҙам,Йәмғиәт,984,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-15/olatayym-men-n-l-s-yem-tura-ynda-ya-am-4388212,2025-09-15T11:44:00+00:00
"Хаҡлы ялға сыҡһам, ҡалала бер көн тормайым, икенсе көнөнә үк ауылға һыҙам. Рәхәтләнеп балыҡ ҡармаҡлайым, көн һайын мунса яғып төшәм, урман-ҡырҙар ҡыҙырасаҡмын… - Әхәт ағайҙың доға урынына ҡабатлаған һүҙҙәренә күнегеп бөттөк инде, уларҙы бер кем ысынға алмай кеүек – ни тиһәң дә, артист яҙмышына яҙғанынан ситкә китә алмай. Ә икенсенән, 75 йәшенә етеп килгән артист репертуарҙа ең һыҙғанып ижад итә, бер-бер артлы ролдәрен сығарып тора. Бөгөнгө көндә артист Бәхет хаҡында (Х. Мөҙәрисова)– Булат, Ул бит кисә инелә (А. Әхмәтғәлиева) – Нурғәли, Бер мәл санаторийҙа (Н. Ғәйетбаев)) – Насир, Хыялыйҙа (С. Әбүзәр)– Закир, Һөйәһеңме-һөймәйһеңме (Ф. Бүләков) спектаклендә – Ҡарт, Гөлбостанда (Ҡ. Даян, Д. Йосопов инсц) – Мортаза ролдәрен башҡара. Әхәт Хөсәйенов – ҡәләм оҫтаһы ла. Йәш сағында бик осһоҙға ғына һөйҙөргөс бетеүе алып тағыуы тураһында яҙмаһы бар. Ышанмайһығыҙмы? Әхәт ағай үҙе ул хәлде бик тасуирлап һөйләй: Мин ул саҡта ун алтымды тултырып ун етегә киткәйнем. Танауға мөхәббәт тойғолары инә башлаған мәл. Ауылымдың бер һылыуын күңелем менән һөйәм, йөрәгем менән ғашиҡ, ә телем менән уға мөхәббәтемде әйтә алмайым. Егеттәр миңә быҙау тигән ҡушамат та таҡтылар. Башыма төшкән «ҡайғыны» күршебеҙ Хөснулла ағайға тиштем. Ул миңә хәйләкәр генә йылмайып, ҡап-ҡара мыйығын яҫы устары менән һыйпап ҡуйҙы ла: Беләһеңме, ҡустым, мин йәш саҡта үҙем менән дә шулай була торғайны. Ғәбиҙә еңгәң артынан күпме сабата туҙҙырғанмындыр, әйләнеп тә ҡараманы. Уйланым-уйланым да, Яҡуп ҡарттан һөйҙөргөс доғаһы яҙҙырып алдым. Шуны яғаға тағып аҙна-ун көн йөрөгәс, еңгәгеҙ үҙе башлап мөхәббәтен белдереп хат яҙҙы. Һин дә шулай ит. Хәйергә биш һум аҡса, йәнә ун йомортҡа бирһәң - шул еткән, – тине. Икенсе көндө әсәйемдән биш һум аҡса һорап алдым, йәнә аҙбарға инеп, тауыҡтарҙың яңы ғына һалған йомортҡаларын кеҫәгә тултырҙым да… киттем Яҡуп ҡартҡа. Ҡулымдағы байлығымды күргәс, ҡарт ҡәнәғәт йөҙ менән: – Хуш, нимә өсөн доға ҡылабыҙ, – тине. Мин уға ни йомош менән килеүемде түкмәй-сәсмәй һөйләп бирҙем. Ҡарт доға яҙып биргән теге бетеүҙе яғаға тегеп тә ҡуйҙым. …Кисен клубҡа киттем. Ҡыҙҙар миңә ҡарап шырҡ– шырҡ көлөшкән була, ә егеттәр үҙ-ара ниҙер шыбырлаша. Күрәһең, ҡыҙҙарҙың миңә ҡарап йылмайыуҙарынан көнләшәләр! .. Көтмәгәндә һөйгән ҡыҙым яныма килеп: – Нимә яғаңды һыйпайһың? Әллә Яҡуп ҡарттың алдашып яҙған һөйҙөргөсө төшөп ҡалдымы? –тимәһенме? !. . Ә егеттәр: Алты һум егерме тинлек һөйҙөргөс таҡҡан бетеүле быҙау, тип күҙ ҙә астырмай көләләр. Мин сығып йүгерҙем… Өйгә ҡайттым да яғалағы бетеүҙе ҡуптарып алып, эсендәге ҡағыҙын йыртып ташларға уйлағайным… Яҙыуына күҙем төштө. Ҡараһам, беҙҙең хәрефтәр менән яҙылған: Уны һөйҙөң ни миңә, Быны һөйҙөң ни миңә, Биш һум аҡса, ун йомортҡа Ярамаймы ни миңә? – тигән юлдар яҙылған ине… Шундай мажара үтә үҫмер сағында артист башынан. Хәйер, был мажара тормошта ысынлап булғанмы икән һуң? Кем белә инде… Юмористик хикәйәләре, көләмәстәре, артистар тормошонан ҡыҙыҡлы хәл-ваҡиғалары менән дә таныш бит тамашасыларға Әхәт Хөсәйенов. Шуға күрә, ҡайһы ваҡиға булған– булмаған – әйтеүе ҡыйын… Бөгөнгө көндә Әхәт Рәхмәтулла улы курсташтары Рәмзиә Хисамова, Фидан Ғафаров, Тәнзилә Хисамова менән бергә, бер сәхнәлә, театрҙың аҡһаҡалдары һәм ағинәйҙәре булып, төптән егелеп ижад итәләр. Динара Ҡәйүмова, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының әҙәби-драматургия бүлегенең баш мөхәррире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Архив. 2021 й.",ӘХӘТ ХӨСӘЙЕНОВТЫҢ ҺӨЙҘӨРГӨС БЕТЕҮЕ,Мәҙәниәт,3408,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2025-03-26/h-t-h-s-yenovty-y-rg-s-bete-e-4172816,2025-03-26T10:41:00+00:00
"Бер көндө тәлмәрйендәр үҙ-ара ярышырға булған. Тау үренә беренсе булып менергә теләгәндәр байтаҡ ҡына йыйыла. Уларҙың һикерәңләп, бер-береһен уҙырға маташҡанынан ҡыҙыҡ табып көлөргә бик күп йәнлек тә килә. Стартҡа команда бирелеү менән йәнлектәр эсен тотоп көлә башлай: - Ҡарағыҙ, ҡарағыҙ, улар бит хәҙер ярты юлға ла етә алмаясаҡ, ҡолап төшөп бөтәләр! ..",Тәлмәрйен,Юмор,355,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-02-05/t-lm-ryen-4107914,2025-02-05T12:30:00+00:00
"Ҡатын-ҡыҙҙарҙы мөхәббәтле күрһәтәсәк нәмә - матурлыҡ түгел, гүзәл холҡолор.",Ҡатын-ҡыҙҙар әҙәбе,Мәғариф,75,https://yanshishma.com/articles/t-rbi-m-kt-be-/2025-06-19/atyn-y-ar-be-4282309,2025-06-19T15:45:00+00:00
"Референдум көненә багышланган пикет, архив фотосыфикерләрҮзләрен ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы төркем дөньядагы бөтен татарларгамөрәәгатьчыгарды. Алар 21 мартны Милли мобилизация көне итеп үткәрергә тәкъдим итә. Моннан 32 ел элек бу көнне Татарстан республикасының суверенитеты турында референдум үтте. ""1992 елның 21 марты - татар тарихындагы иң бөек көннәрнең берсе. Татарстан халкы бәйсезлек өчен тавыш бирде. Бу көнне Татарстанның дәүләт статусы турында референдум узды. ""Татарстан республикасының суверен дәүләт, Русия Федерациясе һәм башка республикалар, дәүләтләр белән мөнәсәбәтләрен тигез хокуклы килешүләр нигезендә коручы халыкара хокук субъекты булуы белән килешәсезме? "" дигән сорауга республика гражданнарының 61,4 проценты уңай авап бирде"", дип башлана мөрәәгать. Референдум нәтиәләренә нигезләнеп, Татарстан Югары шурасы 1992 елның 6 ноябрендә Татарстан Конституциясен кабул итә. ""Бу бәйсез дәүләт Конституциясе иде, 1 нче маддәдә ""Татарстан республикасы - суверен демократик дәүләт, ул республиканың күпмилләтле халкы иреген һәм мәнфәгатьләрен чагылдыра"" диелде. Тик 2002 елда Татарстан суверенитетына һөүмнәр башланды. Мәскәү фәрманы белән Татарстан Конституциясен канунсыз үзгәрттеләр. 1 нче маддәдә ""Русия Федерациясе субъекты булып торучы"" дигән сүзләр барлыкка килде. Ягъни, 1992 елның 21 мартында үткән референдум нәтиәләре юк ителде"", диелә мөрәәгатьтә. ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" Татарстан Конституциясенең 1 нче маддәсен мәбүриләп үзгәрттерүне легитим түгел дип саный. ""Бу Мәскәү басымы астында, Татарстан халкы ирегенә каршы килеп эшләнде"", дип белдерә. Шул рәвешле төркем 21 март - референдум көнен Милли мобилизация көне итеп уздыруны тәкъдим итә. Шул көнгә багышланган бердәм плакат белән дөньяның төрле шәһәрләре урамнарына чыгарга чакыра. Урамга чыга алмаучылар плакат белән өендә фотога төшеп, аны интернетта тарата ала, дип искәртә. ""Татарлар! Үзебезне Бәйсез милли дәүләткә хокукы булуы турында бөтен дөньяга белдерүче бердәм халык итеп күрсәтик. Халыкара әмәгатьчелеккә 1992 елның 21 мартында референдум узуын, анда Татарстан халкының бәйсезлек өчен тавыш бирүен хәтерләтик"", диелә мөрәәгатьтә.2017 елда ""фикер алышмыйча"" гына татар телен мотлак укытуны бетергән сыман, республиканың төп кануныннан да дәүләтчелекнең соңгы кыйпылчыкларын үз куллары белән алып аттылар. Депутатлар үз вакытында референдумда хупланган Конституцияне әмәгатьчелектән качып, халыкның фикерен белешмичә үзгәртеп куйды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип аталган төркем 21 мартта Милли мобилизация көне үткәрергә чакыра",Яңылыҡтар,2561,https://www.azatliq.org/a/32868653.html,2024-03-19T13:46:42+00:00
"Башҡортостан Дәүләт автоинспекцияһы  етәксеһе  Владимир Севастьянов һауа торошоноң боҙолоуы сәбәпле, юлда йөрөүселәргә  мөрәжәғәт итте.",Юлдарҙа һаҡ булығыҙ!,Яңылыҡтар,135,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/yuldar-a-a-buly-y-4505832,2025-12-13T16:20:00+00:00
"Владимир ЗеленскийКырымның Русия тарафыннан басып алынуына каршы тору көнен Украинада дәүләт дәрәәсендә билгели башлаячаклар. Украина президенты Владимир Зеленскийбу турыда боерыкка кул куячагын белдерде. Моны ул Киевта форумында әйтте. Бу көнне нәкъ алты ел элек Акмәчеттә дәүләтебезнең бөтенлеген һәм бердәмлеген яклап иң зур ыен узды. Митингта катнашучыларның батырлыгын билгеләп, минем тарафтан бүген Кырым автоном республикасы һәм Акъярны басып алуга каршы тору көне турында боерыкка кул куела. Бу көн ел саен 26 февральдә билеләнәчәк, дигән Зеленский. форумында кеше хокуклары бозылу һәм Кырымның төп халкының хокуклары үтәлеше торышы, ярымутрауда Русия пропагандасы һәм Кара диңгез төбәгендә иминлек мәсьәләләре карала.26 февральдә Украинада ""Кырымның Русия оккупациясенә каршы торуы көне"" әмәгатьчелек тарафыннан кертелде. Бу көнне Украинада һәм бөтен дөньяда Кырымда яшәүчеләрне һәм илнең бөтенлеген яклап акцияләр, фикер алышулар, форумнар, митинглар, урам йөрешләре уза.2014 елның 26 февралендә Кырым республикасы Югары Радасы каршында Украина ирләренең бөтенлеген яклап митинг узды. Ул вакытта митингта катнашучыларга Русия яклы активистлар, шул исәптән ""Русское единство фиркасе вәкилләре дә каршы торды.2020 елның гыйнварында Украина Югары Радасы депутатлары, алар белән бергә Әхтәм Чийгозһәм Рөстәм Умеровпрезидент Зеленскийга Кырымның Русия оккупациясенә каршы тору көнен рәсми рәвештә дәүләт дәрәәсендә билгеләүне сорап мөрәәгать итте. Безгә хәбәр ибәрергә яки элемтәгә керергә теләсәгез, .-ка языгыз.",Кырымның Русия оккупациясенә каршы торуы көнен Украинада рәсми бәйрәм итәчәкләр,Яңылыҡтар,1518,https://www.azatliq.org/a/30455952.html,2020-02-26T12:32:48+00:00
"Ғорурлыҡ, илһөйәрлек, берҙәмлек билдәһе  булған флагыбыҙ төҫөндәге таҫмаларҙы һәр кем ҡыуанып ҡабул итте. Уҡыусыларҙы был бик шатландырҙы һәм рухландырҙы. Лицейсылар быға тиклем Рәсәй тәҙрәләре тигән Бөтә Рәсәй акцияһына ла ихлас ҡушылғайны: лицейҙарының тәҙрәләрен тематик һүрәттәр һәм символдар менән биҙәгәйне. Сығанаҡ: 106-сы лицейҙың ВК сәхифәһе.","Ғорурлыҡ, илһөйәрлек, берҙәмлек билдәһе",Яңылыҡтар,351,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-23/orurly-il-y-rlek-ber-mlek-bild-e-3896597,2024-08-23T14:08:00+00:00
"Бөгөн яуым-төшөм көтөлмәй. Төндә һыуыҡ, -25 градусҡа тиклем. Көндөҙ -7 градусҡаса йылыта. Ел төньяҡтан талғын. Республикала 20 февралдә көндөҙ көслө ҡар яуыуы көтөлә. Ҡайһы бер райондарҙа буран сығыуы фаразлана. Һауа температураһы көндөҙ -5…-10 градус тәшкил итәсәк. Төндә -20 градусҡа тиклем һыуыта. Ел көньяҡ -көнсығыштан талғын. 21 февралдә яуым-төшөм кәмейәсәк. Һауа температураһы көндөҙ -5 градусҡаса. Төндә -10, -15 градус.",Башҡортостанға көслө ҡар циклоны яҡынлаша,Яңылыҡтар,429,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/bash-ortostan-a-k-sl-ar-tsiklony-ya-ynlasha-4584176,2026-02-19T08:40:00+00:00
"Бер ваҡыт ир ҡатынына: «Әйҙә, ресторанға барып киләйек, — ти. — Рәхәтләнеп ял итербеҙ. Улайтып йөрөргә ҡасан ваҡыт табылыр әле? » Хәләл ефете иһә һис көтмәгәндә тәҡдимдән баш тарта. — Юҡ, — ти ул. — Ресторанға бөгөн икенсе ҡатын менән барыуыңды һорайым. Ир кеше бөтөнләй аптырауға ҡала. — Нисек инде улай? — тип ҡыҙып китә. — Мин ундай ир түгел. Һәм, ғөмүмән, ниндәй ҡатын хаҡында һүҙ барыуы мөмкин? ! — Ул — һинең әсәйең, — тип тыныс ҡына яуаплай ҡатыны. — Ҡәйнәм хаҡында уйлайым да һинең тәҡдимеңде бер нисек тә ҡабул итә алмайым. Әсәйең өсөн ҡасан ваҡыт бүлгәнең бар? Һөйләшеп ултырырға ла, ял итергә лә саҡырғаның юҡ. Бөгөн ошо хатаңды төҙәт. Ир ҡапыл тынып ҡала. Ғәйепле йөҙ менән ғәзиз кешеһенең телефон һандарын йыя: «Әсәй, әйҙә, икәүләп ял итеп, һөйләшеп алайыҡ. Һине ресторанға саҡырам. Йыйына тор, оҙаҡламай килеп етермен». Әсәй кеше шаҡ ҡата, ишеткәненә бер килке ышана алмай тора: «Ысынды һөйләйһеңме ул, улым? » Ыңғай яуап алғас, йәһәтләп, осоп йөрөп тигәндәй йыйына башлай. Ресторанға киләләр. Икеһенең дә шатлығының сиге юҡ. Әсәй кеше айырыуса ныҡ һөйөнә. Ҡәҙерле улы уның өсөн ваҡыт тапты бит! Ресторанда нимә ашатһалар ҙа, нисек хеҙмәтләндерһәләр ҙә, риза әсә. Бындай күркәм бинала түгел, хатта ки иҙәндә йәки урамдағы эскәмйәлә ултырһалар ҙа, бәхетенең сиге булмаҫ ине. Иң мөһиме — улы эргәһендә. — Аллаһ Тәғәлә рәхмәтенән айырмаһын үҙеңде, балам, — тип изге теләген еткерә әсә. — Үҙемде иң бәхетле кеше итеп тойҙом бөгөн. — Бында тағы ла килербеҙ бит, әсәй? — Иншаллаһ, шулай булһын. Тик икенсе мәртәбә мин һине үҙем саҡырырмын. Улы риза була. Көндәр, айҙар үтә. Әсә кеше улын ресторанға бер нисә ҡат саҡырһа ла, уныһы һис ваҡыт таба алмай. Төрлө сәбәп сығып ҡына тора. Шулай көн артынан көн үтеп, әсәй кеше ауырып үлеп китә. Күпмелер ваҡыттан иһә улына әлеге ресторандан саҡырыу ҡағыҙы килә. Ике кешелек урын. Алдан түләнгән. Быны кемдең эшләүе ихтимал? Ғәжәпкә ҡалған ир, ҡатынын алып, ресторанға китә. Теге юлы әсәһе менән ултырған өҫтәл янына барһалар, унда хат ята икән. «Ҡәҙерле улым! .. — Был һүҙҙәрҙе уҡыу менән күҙҙәренән йәш атылып сыға ирҙең. — Мин һине ошо урынға саҡырырға вәғәҙә биргәйнем. Әммә һинең ваҡытың булманы. Әйткәнемде нисек тә үтәү өсөн килен менән икегеҙҙе саҡырырға ниәт иттем. ». Әсәй — иң бөйөк кеше. Уны бер ҡасан да үпкәләтмәйек, рәнйетмәйек. Ҡәҙерлеләребеҙҙең хәлен белеү, күңелен күреү өсөн мөмкинлек табайыҡ. Быға күп ваҡыт та талап ителмәй бит. Ихлас күңелдән әйтелгән яғымлы һүҙ, ихтирам-хөрмәт сағылған йылы ҡараш етә әсәйҙәргә. Күптәребеҙ, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғәзиз кешеһенең ҡәҙерен ул баҡыйлыҡҡа күскәс кенә аңлай. Иҫән сағында яратыуыбыҙҙы белдереп, хәстәрлек күрһәтеп өлгөрәйек. Хәлен белешеп, шылтыратып торайыҡ, әсәйҙәрҙең изге фатихаһын алып йәшәйек. Интернеттан","«Ваҡытың булманы, улым. »",Йәмғиәт,2724,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-05-03/va-yty-bulmany-ulym-3752973,2024-05-03T16:28:00+00:00
"Бөгөн, 19 декабрҙә, Рәсәй Президенты Владимир Путин тура эфирҙа үтеп барған йылға йомғаҡ яһай һәм һорауҙарға яуап бирә. Ил етәксеһенең матбуғат секретары Дмитрий Песков белдереүенсә, быйыл тура бәйләнеш берләштерелгән форматта үтә. Президенҡа һорауҙы нисек бирергә? Владимир Путин менән йыл йомғаҡтары С-үҙәге аша телефонына шылтыратырға, номерына СМС-хәбәр менән мөрәжәғәт итергә, текст йәки видеояҙманы -. сайтына ебәрергә, шулай уҡ программаның Бәйләнештә һәм Класташтар социаль селтәрҙәрендәге рәсми төркөмдәрендә һорауҙар бирергә мөмкин. Быйыл С-үҙәк операторҙарына яһалма интеллект ярҙам итә, шуға күрә мөрәжәғәттәрҙе эшкәртеү ваҡыты кәмегән. Ә операторҙар менән аралашыу ваҡыты сикләнмәй. Тура тапшырыу урындағы ваҡыт менән 14.00 сәғәттә башлана. Уны Беренсе, Рәсәй 1, Рәсәй 24, НТВ, ОТР, Мир телеканалдарының, Маяк, ВЕСТИ һәм Рәсәй радиоһы радиостанцияларының тура эфирында ҡарарға мөмкин.",Рәсәй Президенты тура эфирға сыға,Яңылыҡтар,897,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/r-s-y-prezidenty-tura-efir-a-sy-a-4058703,2024-12-19T07:45:00+00:00
"Болгар шәһәреыен көннәрендә катнашучыларны ислам, хәдис белеме, гакыйдә, фикһ дәресләре көтә дип хәбәр итә Татарстан мөфтиятенең матбугат үзәге. Моннан тыш, програмда викториналар, мастер-класслар, тренинглар, ""күңелле стартлар"" һәм төрле спорт ярышлары каралган. Форум Болгарның чатырлар шәһәрчеге урынында уздырылачак. Анда катнашучыларга берничә шарт куела. Алар соцаиль челтәрләрдә ""Мин форумда ни өчен катнашырга телим"" темасына пост язарга, ислам нигезләре белемнәрен бәяләү өчен тест узарга тиеш. Сайлау этабын үткән катнашучылар бер төркемгә берләштерелә һәм Болгарга сәяхәткә әзерләнәчәк диелә. Моңа кадәр Мөселман яшьләре көннәрен Идел яшьләр үзәге оештыра иде. Берничә ел элек ул мөфтият карамагына күчте.",Июль ахырында Болгарда мөселман яшьләре ыены узачак,Яңылыҡтар,716,https://www.azatliq.org/a/29325830.html,2018-06-28T14:01:46+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда талпан кадалу белән бәйле мөрәәгатьләр саны нык күбәйгән һәм күп еллар теркәлгән уртача күрсәткечләрдән артып киткән. Хәзерге вакытта республиканың медицина оешмаларына талпан кадалуга зарланып 271 кеше мөрәәгать иткән. Бу хакта Башкортстан Роспотребнадзорына сылтама белән иткерә. Республиканың гигена һәм эпидемиология үзәгендә талпаннарда энцефалит, боррелиоз булу-булмавын тикшерүче пунктлар эшли дип искәртелә. Белгечләр табигатькә яки паркларга чыкканда саклану чаралары күрергә чакыра. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда талпан кадалып табибларга мөрәәгать итүчеләр нык арткан,Яңылыҡтар,622,https://www.azatliq.org/a/32367217.html,2023-04-17T11:04:20+00:00
"Русия Думасының халыкара эшләр комитеты рәисе Леонид СлуцкийфикерләрЛДПР Русиядә кимендә иде миллион кешедән торган контракт гаскәре булдырырга кирәк ди. Бу хакта-каналында фирка лидеры Леонид Слуцкийязды. ""Зур канкоешны булдырмый калдык. Әмма иминлекне тәэмин итү өчен безгә кимендә иде миллион хәрбидән һәм сивил хезмәткәрдән торган контракт гаскәре кирәк"", диелә хәбәрдә. Слуцкий фикеренчә, ""илгә бернинди хосусый хәрби ширкәтләр дә, аларның аналоглары да кирәк түгел"". ЛДПР Русия саклану министрлыгы белән берлектә гаскәр проблемнарын хәл итәргә әзер, дип белдерде Слуцкий. Фетнә корбаннарына килгәндә, ул ""сугыштагы иптәшләрен - очучыларны үтергәннәрне"" гафу итмәскә кирәк, ""бу кешеләр мәхкәмәгә тартылып, иң кырыс әза үтәргә тиеш"", дип искәртте. Президентның элекке ярдәмчесе һәм президент хакимияте башлыгы урынбасары Владислав Сурков Русиядә хосусый хәрби ширкәтләргә каршы чыкты. Аның фикеренчә мондый оешмалар ""Конституциягә каршы килә торган"" институт булып тора. ""Хосусый хәрби ширкәтләр прокси-сугышлар өчен дип төзелгән иде. Без ачыктан-ачык Украина өчен көрәштә катнашабыз икән, алар безгә бүген нәрсәгә? Бу прокси-сугышта катнашу түгел, бу ""махсус хәрби операция"". Гаскәрне корал белән генә түгел, бер итәкчелек белән дә ныгытырга кирәк"", дигән Сурков. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдә хосусый хәрби ширкәтләрнең киләчәге турында фикер алыша башладылар,Яңылыҡтар,1366,https://www.azatliq.org/a/32477487.html,2023-06-27T06:55:21+00:00
"Өфө уртаһында урынлашҡан Арт КВАДРАТ йыл әйләнәһенә йәштәрҙең осрашыу, ял итеү һәм ижади ниәттәрен бойомға ашырыу майҙансығы булып тора. Бөгөн иһә бында театры кескәй ҡунаҡтарын саф башҡортса, күңелле ""Ҡойроҡтар"" тип исемләнгән интерактив спектакленә йыйҙы","театры ""Ҡойроҡтар"" спектакленә йыйҙы",Яңылыҡтар,256,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-22/yomart-teatry-oyro-tar-spektaklen-yyy-y-3736721,2024-04-22T00:42:13+00:00
"Уға герой партаһы асылды.  Был сара йәш быуын вәкилдәрен тәрбиәләүгә һәм тарихи иҫтәлекте һаҡлауға йүнәлтелгән Йәштәр һәм балалар милли проекты сиктәрендә тормошҡа ашырылды. Унда мәктәп уҡыусылары, уҡытыусылар, һәләк булған геройҙың туғандары һәм абруйлы ҡунаҡтар ҡатнашты. Сара барышында уҡыусылар башҡарыуында Рәсих Муллашевтың шиғырҙары, йырҙар яңғыраны. Мемориаль партаны асыу хоҡуғы геройҙың ағаһы Сәлих Муллашевҡа һәм Ғафури районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге етәксеһе Айҙар Рафиҡовҡа бирелде. Үҙенең сығышында Сәлих Ишмырҙа улы ағаһының бала сағы тураһында хәтирәләре менән уртаҡлашы. Тантаналы митинг бер минутлыҡ тынлыҡ менән тамамланды.","Уҡытыусы, шағир, яугир ине.",Яңылыҡтар,646,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/u-ytyusy-sha-ir-yaugir-ine-4529226,2026-01-05T16:30:00+00:00
"сиректә ул үҙ ишектәрен аса. Гудвилль парк биҫтәһендәге яңы белем усағы ""Заманса мәктәп"" федераль проекты буйынса төҙөлгән. Балаларҙы яҡшы йыһазландырылған белем үҙәге көтә. Ул 640 уҡыусыға һәм 140 мәктәпкәсә йәштәге балаға тәғәйенләнгән. Атай-әсәйҙәрҙең, уҡыусыларҙың ҡыуанысының сиге юҡ. Бығаса уларға өйҙәренән йыраҡта, күптәренә Шамонин мәктәбендә уҡырға тура килгән, ә хәҙер үҙҙәренең заманса белем биреү үҙәге бар. Тырышып уҡырға ғына кәрәк. Г. Исламова фотолары.",Рәсәй Геройы исемен йөрөтәсәк,Донъя,469,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-11/r-s-y-geroyy-isemen-y-r-t-s-k-4533072,2026-01-11T12:11:00+00:00
"Әбйәлил районының Ҡусҡар ауылында ла был байрамды күптән үткәреп киләләр икән. Уҙған йылдарҙа байрам иҫтәлек-хәтирәләргә, кизе шәлдәр, француз яулыҡ тарихына арналған булһа, быйылғыһын улар бәйләнгән шәлгә арнаған. Сара уҙғарылған китапханала яулыҡ тураһында яҙылған шиғырҙар авторҙарының китаптарынан күргәҙмә эшләгәндәр. Шәл бәйләнем тип исемләнгән  күркәм байрамда ауылдың оҫта шәл бәйләүселәре һәм әсәй-ҡәйнәләренең ҡомартҡылары – дебет шәлдәрен һаҡлаусылар ҡатнашҡан. – Шәл бәйләү оҫтаһы Ғәйнур инәй Дәүләтбаеваға 83 йәш. Уның хатта атлап барғанда ла ҡулынан бәйләмен төшөрмәүен хәтергә алдыҡ. Рәйлә еңгәй Сәйфуллинаны ла ауылдаштары уңған оҫтабикә булараҡ белә. Сулпан Дәүләтбаева, Флүрә Таһирова, Ғәйнур Дәүләтбаева, заманында алдынғы булып танылған һауынсылар, йәйләүгә китергә машина көткәндә лә шәл бәйләүҙәрен иҫкә алдылар. Педагогик хеҙмәт ветераны Гөлдәр Хәтип ҡыҙы ул осорҙағы хеҙмәттәрҙең тик ҡул көсө менән башҡарылыуын һыҙыҡ өҫтөнә алһа, Фәһимә апай, Ғәрибә, Дилә еңгәйҙәр шәл бәйләргә мәктәптә хеҙмәт дәрестәрендә өйрәнеүҙәрен һөйләне. Гүзәл Ғәбитова әсәһе һәм ҡәйнәһенең ҡомартҡы шәлдәре хәтирәләре менән бүлеште. Ғәйнур һәм Сулпан Дәүләтбаевалар, Рәйлә Сәйфуллина, Хәнифә Мәхийәнова бишәр балаға ғүмер биреп, матур тормош юлына сығарғандар, – тип уртаҡлашты сараны ойоштороусы һәм алып барыусы китапханасы Гөлниса Низам ҡыҙы Ниғмәтуллина. Әйткәндәй, ул оҙаҡ йылдар башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй, мәктәп ябылғас, китапханасы булып күсә. Ауылдағы бөтә сараларҙы ойоштороусы ла ул, 12 йыл ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе булып эшләй, 2-се саҡырылыш Гусев ауыл советы депутаты, улы МХО башланғандан яугирлек юлына баҫҡан, ҡыҙы Гөлфиә Осҡонгәзите редакцияһында эшләй, шиғырҙар яҙа. Шәл тураһында һөйләшкәндә борон уны көрөҫ менән һуғыуҙары, йөндө төрлө төҫкә буяуҙарын хәтерләп һөйләп ала апайҙар.  Аҡ яулыҡ тыныслыҡ һәм теләктәшлек символы булыуын иҫәпкә алып, илебеҙгә тыныслыҡ теләп доға ҡылған аҡ яулыҡ ябынған апай-инәйҙәр. Доғаларығыҙ ҡабул булһын! Үҙегеҙ имен-һау булығыҙ, рух һаҡсылары! Гөлназ ҠОТОЕВА. Әбйәлил районы, Ҡусҡар ауылы. Фотоһүрәттәрҙә: Ҡусҡар ауылы ҡатын-ҡыҙҙары.  Өҫкө рәттә – Ғәрибә Хәкимова, Флүрә Таһирова, Дилә Ҡаһарманова, Хәнифә Мәхийәнова, Гөлниса Ниғмәтуллина, аҫҡы рәттә - Рәйлә Сәйфуллина, Сулпан Дәүләтбаева, Ғәйнур Дәүләтбаева, Гөлдәр Миңдейәрова. Ишҡол ауылы ҡыҙы Флүрә Таһирова. Фәһимә Солтанғолова, хаҡлы ялдағы медицина хеҙмәткәре, Когалымда эшләп, тыуған ауылы Ҡусҡарға йәшәргә ҡайтҡан. Китапханасы Гөлниса Ниғмәтуллина.",Ҡыҙҙарға яулыҡ килешә,Башҡортостан,2488,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-02-06/y-ar-a-yauly-kilesh-4568249,2026-02-06T18:30:00+00:00
"Был турала ТАСС хәбәр итә. Шулай итеп, быйыл вузға инергә документ тапшырыу, йәғни конкурста ҡатнашыу өсөн, физиканан кәмендә - 41, информатиканан - 46, тарих, сит телдәр, химия, биологиянан 40-ар балл булырға тейеш. Башҡа фәндәрҙән БДИ күрһәткестәре былтырғыса ҡалған.",Уҡырға инеү өсөн минималь балдар күтәрелде,Мәғариф,269,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-07/u-yr-a-ine-s-n-minimal-baldar-k-t-relde-4530925,2026-01-07T22:11:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАларның тоткарлану вакыты 55 минуттан алып 2 сәгать тә 20 минутка кадәр, диелә. Араларында Казаннан Мәскәүгә, Мәскәүдән Казанга юл тотучы поездлар да бар. Горький тимер юлында техник сәбәпләр белән 14 юлчы поезды тоткарланып тора. Бу хакта Горький тимер юлы матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Коммерсантъ""яза. Мәскәү, Казан, Чабаксар, Йошкар-Ола, Новосибирски, Яңа Уренгой, Ижау, Нижневартовски һәм Сургутка баручы поездлар тоткарлана диелә. Аларның тоткарлану вакыты 55 минуттан алып 2 сәгать тә 20 минутка кадәр, диелә. ""Бизнес ""искәртүенчә, 147 нче Казан — Мәскәү поезды ике сәгатькә соңга кала, 2 нче Мәскәү — Казан поезды бер сәгать 16 минутка, 148 нче Мәскәү — Казан поезды — бер сәгатькә, 378 нче Казан — Яңа Уренгой поезды бер сәгать 15 минутка соңга калып киләчәк. Идел буе транспорт прокуратурасы бу вазгыятьтә юлчыларның хокуклары саклануны контрольдә тота, дип искәртелә. Оешма белешмәләренә күрә, юлчы поездларының тоткарлануына тимер юлның Сергач-Вековка өлешендә йөк поездлары хәрәкәте авырлашуы сәбәпче булган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Горький тимер юлында 14 юлчы поезды тоткарлана,Яңылыҡтар,1094,https://www.azatliq.org/a/gorkovski-timer-yulinda-ike-sagattan-artik-14-yulchi-poezdi-totkarlana/33186722.html,2024-11-04T13:32:48+03:00
"Бөгөн Өфөлә, республика Дәүләт Йыйылышы –Ҡоролтайы бинаһында, Башҡортостан республикаһы Журналистар союзының съезы үтте.",Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе һайланды,Яңылыҡтар,120,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/bash-ortostan-zhurnalistar-soyuzy-r-yese-aylandy-4499538,2025-12-09T14:05:00+00:00
"По словам министра молодежной политики Башкортостана Вито Сабирова, участвовать могут студенты, родом из республики, но получающие  образование в других городах, и те, кто учится непосредственно в вузах республики. Главная цель — показать молодым людям возможности для карьеры и самореализации на родине. Программа фестиваля разделена на два блока: деловая часть (26-29 января) - в студенческом кампусе Евразийского НОЦ пройдут встречи с успешными представителями разных сфер: промышленности, бизнеса, агропрома и собственно праздник (30 января), который пройдет во «Дворце борьбы».  Запланированы презентации ведущих предприятий, молодежных организаций и, конечно, яркая культурная программа. Главный сюрприз — выступления популярных артистов. На сцене выступят хедлайнеры: (Арслан Тимиров), (Виталина Медведева) и Фогель (Роберт Черникин). Вести фестиваль будет дуэт « ». Участие  полностью бесплатное, но требуется предварительная регистрация по ссылке: Это уже второй такой фестиваль. В прошлом году он собрал 1500 студентов, и теперь организаторы ожидают еще больше участников.",В Уфе соберутся более 2 тысяч студентов на фестиваль ДОМА,Аңлатма,1082,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-20/v-ufe-soberutsya-bolee-2-tysyach-studentov-na-festival-doma-4543675,2026-01-20T14:57:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСамар өлкәсенең 26 нчы төзәтү колониясендә (ИК-26) әзаларны үтәүче мөселманнар инде берничә ел дәвамында кырыс шартлардан зарланып килә. Узган елны Казаннан Зәфәр Якубовачлыкигълан итте. Сәбәбе дип үзенә карата ФСИН хезмәткәрләре, ягъни ИК-26 колониясе администрациясенең рәхимсез мөнәсәбәтен атады. Мисал өчен, сәяси тоткынны колония территориясендә урнашкан кибеткә баруы аркасында штраф изоляторына урнаштырганнар иде. Шул ук колониядә тотылучы Илнар Зиннәтовныңхатыны да иренең сукыраю дәрәәсенә итүен, колония итәкчелеге белән тартышуын ачыныпсөйләгәниде.23 елга хөкем ителгән Эдуард Низамовныңәнисе Рима Низамовада 2020 елны шул колониядә тотылучы улының сәламәтлеге начарлануыннанзарланып, ""Мемориал"" хокук яклау үзәгенә хат язган иде. Бу барысы да ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эше нигезендә озак елларга утыртылган мөселманнар. ""Мемориал"" аларны сәяси тоткын дип таныды. Рима ханым улына карата соңгы ярты елда тагын басымнар артуын әйтә. Эдуардның итәкчелеккә язган шикаятеннән соң аңа бөтенләй көн күрсәтми башлаганнар. Кулын артка куймаган өчен Эдуардны Тольяттиның 29 нчы колониясенә (ИК-29) камера тибындагы бүлмәгә (ЕПКТ) япмакчы булалар. Бу хакта Азатлыкка Рима Низамова сөйләде. Эдуард Низамов— Барлык басымнар улымның шикаятеннән соң башланды. Колониягә аның әйберләрен – аяк киеме, спорт костюмнары, эчке киемнәр, ике кул сәгате, радиоалгыч кебек яхшы, кыйбатлы әйберләр ибәргән идем. Елына ике тапкыр гына ибәрергә ярый. Бер посылка 20 килограммнан да артмаска тиеш. Эдуардка ибәрү вакыты итмәгән иде, шуңа посылка алмаучы башка бер мөселман – Якупов исеменә ибәрдем. Әмма бу посылка Эдуардка барып ирешмәде. Башта ""соңрак бирәбез"" дип кичектерә килделәр. Аннары ""югалды"" дип белдерделәр. Посылкада булган эчке киемнәрен тапшырганнар дип беләм. Ә кыйммәтле әйберләр югалган. Эдуард шул югалган әйберләре хакында шикаять язды. Прокуратурадан тикшерү килгәч, бу әйберләр бирелде дип Якуповның имзасын ясап куйганнар. Адвокат, колониягә баргач, Эдуард белән дә, Якупов белән дә сөйләшкән. Якупов ""әйе, ул әйберләр килгән, әмма миңа бирмәделәр"", дигән. Ә журналда әйберләр тапшырылды дигән тамга куйганнар. Мин: ""Улым, шикаять язма, – дигән идем. — Монда синең тормышың куркыныч астында"", дидем. Ул: ""Әни, аларның кысуларына түзәр хәл калмады"", диде. Шикаять язганнан соң аны башта штраф изоляторга (ШИЗО) утырттылар, аның вакытын озайттылар да озайттылар. Быел август буе ул штраф изоляторында утырды. Мин дә барган идем, колония итәкчелеге янына да кергән идем, урынбасар Дмитрий Храмовтабулдым. Алар Эдуард эчке тәртипне боза диләр. — Нинди тәртип бозган? — Нинди тәртип бозулар икәнен төгәл әйтә алмыйм, Улым: ""Тик торганда, бернинди гаепсезгә, әрсез рәвештә тәртип бозу турында беркетмә тутыралар"", дигән иде.29 августтан аны, шулай ук тәртип бозуда гаепләп, шул колониядәге аеруча кырыс шартлар бүлегенә (ОСУОН) яптылар. Ул анда бер айдан артык утырды. Колониягә кайдандыр тикшерүчеләр килү вакытында аны кабат ШИЗОга күчереп торганнар, чөнки ОСУОНга явызларча тәртип бозучыларны утырталар, ә аны бары тиешсез вакытта ике тапкыр йоклаганы өчен утыртканнар. Йокы бит ул кадәр зур тәртип бозу түгел. ШИЗОга ике мәртәбә сигезәр тәүлеккә яптылар, ике мәртәбә озайттылар. Аннары ПКТга (помещение камерного типа) күчерделәр, анда алар ике кеше утыра, бик салкын диләр. Хәзер инде ярты елга Тольяттидагы төрмәгә ЕПКТга ибәрергә ыеналар. — Сезгә улыгыз турында яңалыкларны кем әйтеп тора? — Адвокат ялладым. Ноябрьдә колониядә ул булып кайтта. Эдуардның шәхси әйберләрен тартып алган булганнар: китапларын, дисбеләрен, башкасын. Адвокат килеп киткәч ул әйберләрне кире биргәннәр. — Адвокат яллау күпмегә төшә? — Бер барып кайтуга 15 мең сум түлим. Кайвакыт адвокатлар белән ""Мемориал"" хокук яклау үзәге ярдәм итә. Болай адвокатлар яллау кыйммәт инде. — Сез колониягә улыгыз белән очрашуга соңгы тапкыр кайчан бардыгыз? — Соңгы тапкыр быел 29 августта очраштым. Аннары инде әйтүемчә, менә шул ШИЗО, ПКТдан чыгармауларын хәл итсен өчен Мәскәүдән адвокат яллап ибәрдем. Китап, дисбеләрен кире кайтаргач, инде улымны нормаль баракка чыгарырлар дип өметләнгән идем. Юк, тагын тәртип бозу турында яңа беркетмәләр тутырганнар. Декабрьдә улым белән күрешү вакыты итә дип сөенгән идем. Ноябрьдә колония итәкчесе Виталий Ёжиковянына колониягә баргач, югалган әйберләр турында сорадым. Ул да берни белмәгән булып кыланды. Шул вакытта улым белән күрешү вакыты итә, дигәч, ""гариза языгыз"", диде. Әмма очрашуга рөхсәт бирмәделәр. Декабрьдә посылка ибәрү вакыты да итте. Берничә ана, бергәләшеп колониягә барырга ыена идек. Ул әйберләрне почта аша да ибәреп була, әмма бөтен ибәргән әйберләр барып ирешми, урлыйлар, аннары тапшырылмыйча икешәр атна ята, ашамлыклар бозылып бетә. Колониядә кибеттән әйбер алыр өчен дә акча ибәрәбез. Анда әйберләр өчләтә кыйммәт, сөт ризыклары юк. Бүген кибеткә тауар килде икән, иртәгә инде ул бетә, ди. Аларның кибеткә бару тәртибе атна көненә бәйле: бүген бер казарма, иртәгә икенчесе, чәршәмбе өченчесе бара, ягъни теләдем дә кибеткә чыктым түгел, расписание буенча. Кибеттән әйбер алу өчен аена якынча биш мең сум китә. Әле анда тагын чыгымнар бар. Аена Эдуардка 10-15 мең сум тотыла инде. Үзең ашамасаң ашамыйсың, баланы ашатасы килә бит, баланы ач тотмыйсың. Алар бит колониядә камерада булганнар белән бергә ашыйлар. Бөтен кешегә посылка да ибәрмиләр. — Башка мөселманнарның аналары белән аралашып торасызмы? — Әйе, бергә Самар колониясендә утырганнарның аналары белән без сөйләшеп, аралашып торабыз. Бу колониядә шартлар бик кырыс. Самардагы 3 нче колониядә, мәсәлән, мондый нәрсәләр юк, ә бусы ФСБ контролендә. Безнекеләр тугыз мөселман бер-берсе белән аралашып, бик булышып тора. Аларны күп аралашмасыннар дип таркатырга, башка урыннарга күчерергә тырышалар. Эдуард Низамов ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасының Русия бүлеген итәкләүдә гаепләнде. 2020 елның февралендә Екатеринбурдагы хәрби мәхкәмә аны террорчылыкны финанслау, террорчылык эшчәнлеген оешыру һәм хакимиятне көч белән бәреп төшерергә омтылу маддәләре нигезендә гаепле дип табып 23 елга кырыс тәртипле колониягәхөкем итте. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасына караган мөселманнарга эзәрлекләүләр күпчелектә Казанда 2012 елдагы митинг, пикетлардан соң башланды. Шулай ук нәкъ ун ел элек ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы вәкилләре Казанда автойөрешоештырды. Шуннан соң аларны тикшерүләр артты. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","23 елга хөкем ителгән мөселман анасы: ""Улымны ярты ел колониядә кырыс шартларда тоталар""",Донъя,7157,https://www.azatliq.org/a/32189476.html,2022-12-24T05:00:44+00:00
"Чараның ачылышы, сулдан уңга: әлил Фазлыев, Русия ислам университеты итәкчесе Рафыйк Мөхәммәтшин, Татарстан мөфтие Камил СәмигуллинУкулар 2012 елда террорһөүменәтиәсендә вафат булган Вәлиулла хәзрәт Якупов истәлегенә багышланып, фәнни-гамәли ыен буларак үткәрелә. Быел аның өченчесе үтте. Чарада татар, ислам дөньясына багышланган фәнни чыгышлар ясалды. ыенны ачу өлешендә Татарстанның баш казые әлил хәзрәт Фазлыев Вәлиулла Якуповны искә алып, аның эшчәнлегенә бәя бирү ул эшчәнлеген башлаган чорны, 1990 нчы елларда республикадагы вазгыятьне исәпкә алу белән бергә булырга тиеш дип басым ясады. ""Вәлиулла хәзрәтнең эшчәнлегенә бәя бирер өчен ул эшли башлаган чорны күз алдына китерергә кирәк. 1988 елны мин балалар укыта башладым, бернинди әсбәп тә, дәреслек тә юк иде. Бернәрсә юк, нәзарәт Уфада. Бүгенге көндә мөфти хәзрәтләр районнарга килеп, аегыз кайчан килә диеп, имамнарны ыеп, шәһәдәтнамә бирәләр. Мин шәһәдәтнамә алыр өчен Уфага бардым, анда ике кич йокладым, чиратлар торып, имтиханнар биреп, 1990 елда шәһәдәтнамә алып кайттым. Менә шул заманны күз алдына китерергә кирәк. Менә шушындый юк вакытта ул эшен нольдән башлады. Әлбәттә, без бөтенебез дә хаталы. Гаеп итүчеләр дә бар аны"", дип сөйләде әлил хәзрәт. әлил хәзрәт Вәлиулла Якуповның татар мөселман мирасы мәсьәләсенә соң булса да игътибар юнәлтүен искәртте. ""Ач кеше нинди ризык күрсә, шуңа ташлана, аңа тамак туйдырырга кирәк, менә безгә 1986-88 елларда дин иреге бирелде, безнең халык нәкъ ач кеше шикелле, кем нәрсә күрсә, шуңа ташланды, кем-кемгә ияреп китте, кемгә нәрсә ошады, кемгә кайсы юнәлеш ошады. Әмма ул вакытта үзебезнең ата-бабаларыбызның ислам динендәге меңъеллык тарихы, бөтен дөнья соклана торган галимнәре булган халкыбыз ничектер онытылып калды. Вәлиулла хәзрәт менә шуның фаигале ягын соңга таба булса да аңлады"", дип сөйләде әлил хәзрәт Фазлыев.",Казанда Якупов укулары үтте,Дин,1837,https://www.azatliq.org/a/26567918.html,2014-09-05T05:48:11+00:00
"Рефат Чубаров кайгы уртаклашу язуын язаЧарага килгәннәр арасында Русиядә тыелган Кырымтатар Мәлесе рәисе Рефат Чубаров Мәлес кабул иткән кайгы уртаклашуны укып ишеттерде. ""Оккупацияләнгән Кырымда булган һөүм өчен Русия хакимияте аваплы"" диде ул. Көне буе безнең Кырымдагы милләтәшләребезгә теләктәшлек белдереп кешеләр килә диде, ""Кырым йорты"" итәкчесе Алим Алиев. Пәнешәмбе Украина Югары Радасы депутатлары көллияттә булган һөүм корбаннарын бер минутлык тынлык белән искә алды. Кайбер украин экспертлары исә бер һөүмченең шул хәтле кешене үтерә алуына шик белдерә. Һөүмченең ау мылтыгыннан үз-үзен үтерүенә дә хәрби экспертлар шик белдерә. Шундый ук фикерне аннексияләнгән Кырымның Дәүләт шурасы рәисе Владимир Константинов та белдерде. ""Тикшерү нәтиәләренә кадәр сөйләргә тәләмим, ләкин ничек итеп бер яшь кеше мондый масштабта һөүм оештыра алсын"" диде ул. Һөүмнән соң берничә сәгать үтүгә Русиянең кайбер мәгълүмат чаралары Керич фаигасендә ""татар эзен"" эзлибашлаган иде. Русия думасы депутаты Франц Клинцевичисә бу һөүм артында Украина торырга мөмкин дипбелдерде.",Кырымтатарлар Киевта Керич һөүме корбаннарын искә алды,Яңылыҡтар,1067,https://www.azatliq.org/a/29551432.html,2018-10-18T19:31:46+00:00
"Шул хәтлем кешегә ышанырға ярамайҙыр ул! Бөгөн ошо кире яғымдың хаҡы селпәрәмә килгән яҙмыш, үлемдән ҡотҡарылған ғүмер һәм әлегәсә хәҡиҡәтте таба алмау. Үҙемдең тормошом тураһында һөйләп, һеҙҙе хаталарҙан ҡурсырға теләйем. Алты йыл элек, 2006 йылдың ғинуарында, Айсыуаҡ менән таныштым. Ул саҡта миңә 25 йәш ине, юғары белемем бар, яҡшы урында эшләнем. Ә ул бер сауҙа нөктәһендә менеджер. Ике ай аралашҡас, тәҡдим яһаны. Уның матур һүҙҙәренә, тоғролоҡ һәм мәңгелек мөхәббәт тураһындағы вәғәҙәләренә ышандым. Айсыуаҡтың иң яратҡан һүҙе һин йәки бер кем дә түгел ине. 2006 йылдың майында Айсыуаҡтың законлы ҡатыны булдым. Туйҙан һуң ике бүлмәле фатирҙа әсәһе менән йәшәй башланыҡ. Иптәшемдең атаһы күптән вафат булған, ҡәйнәм Фәриғә Марат ҡыҙы күптән түгел хаҡлы ялға сыҡҡан. Тәүҙә матур ғына донъя көттөк, ирем мине ҡәҙерләп-хөрмәтләп кенә торҙо. Бер аҙҙан ҡәйнәм юҡтан ғына ғәйеп табып, мине Айсыуаҡ алдында ялҡау, әрпеш итеп күрһәтә башланы. Хатта атай-әсәйем, туғандарым тураһында йөҙөмә бәреп әйтер булды. Тәбиғәтем менән тиҙ ҡыҙыусанмын, өндәшмәй ҡала алмайым. ҡәйнәм менән араны һаҡлар өсөн уға ҡаршы һүҙ әйтмәнем. ҡәйнәм шизофрениянан яфаланған булып сыҡты. Беҙ өйләнешкәнгә тиклем үҙ-үҙенә ике тапҡыр ҡул һала яҙған. Уныңса, үҙенән һәм улынан башҡа бөтә кешеләр ҙә бер төрлөләр һәм аҡмаҡтар. Мине лә шулар рәтенә индерә ине. ҡәйнә менән бер ҡыйыҡ аҫтында артабан йәшәрлек әмәлем ҡалмағас, Айсыуаҡҡа башҡа сығырға кәрәклеге тураһында йышыраҡ әйтә башланым. Ул саҡта мине ярата ине, теләгемде кире ҡаҡманы. Кеше фатирына күсеп йәшәй башланыҡ. Үҙ аллы тормошта иркенерәк булып китте. Шулай ҙа ваҡыты-ваҡыты менән ҡәйнәм килеп, донъябыҙҙы тентеп китә ине. Бешергән ризығымды яманланы, йыуған-үтекләгән әйберҙәрҙә етешһеҙлек табып, ирем алдында мәсхәрәгә ҡалдырҙы. Ә Айсыуаҡ мине яҡлап бер һүҙ әйтмәне. Шул хәтлем ныҡ ауыр ине, әммә тешемде ҡыҫып түҙҙем. Атай-әсәйемә, туғандарыма, дуҫ-иштәремә ауыр хәлемде белдермәҫ өсөн, тыштан шат, бәхетле ҡатын ролен уйнаным, ә эсемдә ут янды. Табиптар сәләмәтлегемдә етешһеҙлек тапмаһа ла, үс иткәндәй, оҙаҡ ваҡыт ауырға ҡала алманым. Бының өсөн ҡәйнәнән ниндәй генә һүҙҙәр ишетергә тура килмәне? ! Әсәһенең ҡыланыштары улында сағылмай ҡалманы. Бер аҙҙан ул да минең холҡомда, кейемемдә һәм ашымда кәмселектәр тапты. Йыш ҡына өйгә ҡайтмай, әсәһе янында ҡала ине. Ирем менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеүҙәр һөҙөмтә бирмәне. Өйләнешеүебеҙгә бер йыл булғас, ауырға ҡалдым! Айсыуаҡ был хаҡта ишеткәс, шатлығынан үрле-ҡырлы һикерҙе. Ә бына ҡәйнәм, әрәмтамаҡтар һанын арттыраһығыҙ, тип аборт эшләтеүемде талап итте. Ә бер көн мине иң бысраҡ һүҙҙәр менән әрләп китте. Бындай стрестан яралғы төштө, мине дауаханаға алып киттеләр. Ирем, эшенең күплегенә һылтанып, яныма килеп ураманы. Өйгә ҡайтҡас, бер ҙә толҡа тапманым. Күңелемде бушлыҡ биләп алды, ҡулға бер эш тә бармай. Эшкә лә йөрөмәнем, көнө буйы түбәгә текләп яттым. ҡәйнәм мине наркоман, ялҡау һ. б. тип битәрләне. Бер көндө Айсыуаҡ: Һинең арҡала тыуып үҫкән йорттан киттем. Минең урында икенсе ир булһа, йә бында йәшә, йә тай бынан, тип әйтер ине, – тимәһенме? ! Ныҡ асыуым килде лә, ҡулыма нимә эләкте, шуны уға ташлай башланым. Яуап итеп, ул мине иҫтән яҙғансы туҡманы. Бер тәүлектән дауаханала иҫемә килдем. Баш мейеһе яраһы алғанмын. Табиптар биш сәғәт буйы ғүмерем өсөн көрәшкән. Йәрәхәттән тыш, йөрәк эшмәкәрлеге боҙолғаны асыҡланды. Атайым менән әсәйем, дауаханаға эләккәнемде белгәс, ауылдан килеп еткән. Уларға илай-илай хәлемде һөйләнем. ҡыҙыбыҙ яҡшы кешегә кейәүгә сыҡты, тип йөрөгән ҡәҙерле кешеләрем өсөн был шок булды. Хәлем бер аҙ яҡшырғас, үҙебеҙҙең район үҙәгендәге дауаханаға алып ҡайттылар. Бер аҙҙан айырылышыуға ғариза бирҙем. Шул саҡта Айсыуаҡ: Һинән дә яҡшыраҡ вариантты табырмын, – тине. Йыл ярым элек кенә һин йәки бер кем дә түгел тип әйткән кешенән шундай һүҙҙәрҙе ишетеүе бик ауыр булды. Яҡындарым әсә менән улдан үс алырға өгөтләне. Әммә минең улар менән һөйләшкем дә, осрашҡым да килмәй. Үҙ яуызлыҡтары үҙҙәренә булһын. Их, ҡыҙҙар, ҡыҙҙар, ниңә беҙ шулай матур һүҙҙәргә, вәғәҙәләргә ышанабыҙ икән? Терһәк яҡын, әммә тешләп булмай шул. Арағыҙға өсөнсө кеше, ул хатта ирегеҙҙең әсәһе булһа ла, тығылыуына юл ҡуймағыҙ! Матурлыҡ туйҙа ғына кәрәк, бер-береңде аңлап йәшәүгә бер ни ҙә етмәй. Лариса. Белорет ҡалаһы.","Их, ҡыҙҙар.",Конкурстар,4224,https://henek.info/news/---+--/2025-11-28/ih-y-ar-4485113,2025-11-28T10:48:00+00:00
"Нью-Йорктагы концерт10 февраль кичендә Нью-Йоркның Бруклин музыка йорты бинасында ырчы Филүс Каһиров, баянчы Рөстәм Рәхмәтуллин, ""Мирас"" бию ансамбле катнашында татарча концерт оештырылды. Концертка кадәр артистлар Нью-Йорк татар оешмасының тарихи бинасында булды. Анда Казаннан килгән артистлар белән чәй мәлесе, танышу, аралашу кичәсе үтте. Ул көнне татар ырчысын күрергә дип өлкән буын активистлар, элеккедән килеп урнашкан һәм яңа күченгән татарлар ыелган иде. Алар Филүс Каһиров башкаруында бер генә ыр ишетте. Нью-Йорк татарлары кичәсеКичәдә катнашучыларның барысы да диярлек концертка да ыелды. ирле татар-башкортлардан тыш чарага Коннектикут, Мичиган, Висконсин штатларыннан да татарлар килде. Нью-Йорктагы тамашага йөзләп кеше ыелды. Тамашачылар арасында татарлар гына түгел, аларның башка милләттән булган дуслары, аерым алганда һиндлар, американнар, урыслар, төрекләр дә бар иде. Каһиров башта классик ырларны башкарды, озын татар көйләрен дә сузды, совет заманында популяр булган эстрада ырларына да тукталды. Концерт татар һәм урыс халык биюләре, танго белән дә аралаштырылып барды. Каһиров татарчадан тыш, инглизчә бер классик ыр, итальян операсынннан бер өзек, төрекчә ыр башкарды. Мәрхүм Илһам Шакировистәлегенә ""Сандугач"" ырын микрофонны куеп ырлагач, зал аны аягүрә басып алкышлады. Концертта шулай ук Торонтодан килгән татар активисты Рушад Рәхимовбаянда берничә әсәр уйнап күрсәтте һәм Мичиганнан килгән 5 яшьлек Рәсүл Якупов""Мин яратам сине Татарстан"" ырын башкарып халыкны сөендерде. 5Нью-Йорта Филүс Каһиров концертыАхырда бөтен зал басып ""Туган тел"" ырын башкарды һәм озак кына артистлардан аерыла алмады, сәхнәгә менеп чиратлар торып фотога төште, ырчының дискына кул тамгасын куюын көтеп торды. ""Бик көтелгән концерт булды, тагын килсеннәр, безгә андый концертлар тансык, артистларны бик көтеп алабыз"" дип әйтте үзен Рушан ханым дип таныткан бер тамашачы. ""Миңа бик ошады, тагын артистларны күрергә язсын иде, бу чараны без бик көтеп алдык, бигрәк тә Филүснең Илһам Шакиров ырын башкаруын яраттым"", диде 90 яшьтән узган татар активисты Рокыя Вафалы. Концерт ахырында Нью-Йорт татар оешмасы исеменнән милли хәрәкәт итәкчеләренең берсе Илдар Агишчыгыш ясады һәм оештыручыларга рәхмәтләрен иткерде. Ул концертлар оештыру авыр икәнен әйтте һәм оештыручылар да моны раслады. Соңгы елларда Татарстан мәдәният министрлыгы ярдәме белән татар артистлары АКШ абантуйларына килде, әмма Төньяк Америка буйлап зурлап концертлар белән чыгучылар моңарчы булмады. Филүс Каһиров, баянчы Рөстәм Рәхмәтуллин, ""Мирас"" бию ансамбле шактый чыгымлы юлга чыгарга батырчылык иткән беренче артислардыр, мөгаен. Турны оештыруга Америкадагы күп кенә татар чараларын алып баручы Илмир Әхмәтәновалынды. Илмир Әхмәтәнов""Татарча концертлар оештыру – иңел эш түгел, ул шактый көч һәм ресурс таләп итте. Миңа һәм Филүскә үз акчаларын да тотарга туры килде. Бу Төньяк Америкада беренче шундый гастроль булды. Проектыбыз уңышлы булды дип әйтә алабыз. Торонтода, Вашингтонда ирле татарлар ярдәме белән концертлар уңышлы үтте. Иң зурысы Нью-Йоркта булды. Алга таба да дәвам итәргә уйлыйбыз"", диде Азатлыкка Әхмәтанов. Аның әйтүенчә, Казаннан инде күп кенә артистлар шундый ук концертлар оештыру мөмкинлекләре турында кызыксынган. ""Мин аларга ырчыларның осталыгы Филүснекеннән дә ким булмаска тиеш дип әйтәм. Монда татарлар гына түгел, итальяннар да, американнар да, башкалар да тыңлый ала торган, заллар тутырып тамашачылар ыя торган артистлар булырга тиеш. Алар аша без үзебезнең татар мәдәниятен башка милләтләргә дә күрсәтә алыр идек. Безнең кайбер татар эстрадасы артистларына әле үсәргә, күп әйбергә өйрәнергә кирәк"" дип сөйләде Әхмәтанов. Татарлар ягыннан да концерт оештыруга төрле караш булган. Кайберәүләр ""без 20 туләргә дә риза түгел, Татарстан мәдәният министрыгы түләсен"", дип әйткән, башкалар унышар билет алып туган-тумачалары белән ыелып килгән. Халыктан яклау һәм рухи теләкләштек булса, концертларны дәвам итәргә уйлыйбыз"", диде Илмир. Филүс Каһиров та үзенең концерт турын бик уңышлы дип бәяли һәм үзе өчен зур вакыйга дип саный. Филүс Каһиров""Бу тур мин көткәннән дә әйбәтрәк килеп чикты. Америкага аерым артистлар килгән булган, әмма болай тур белән килүче булмаган икән. Бу – тарихи вакыйга. Тамашачылар һәр ырны тәмләп, ылы каршы ала. Артистларга нәрсә кирәк инде – ылы мөнәсәбәт. Рәхмәт Америкага, рәхмәт Америка татарларына. Бер юлны салгач, тагын киләсебез килә, башка артисларга да киңәш итәр идем. Алар кызыксынып торалар, Аллаһ боерса, алар да килер, үзләренең концертлары белән шатландырыр. Нью-Йоркка кадәр иади төркем Канаданың Торонто шәһәрендә, АКШның Питсбург һәм Вашингтон калаларында чыгыш ясарга өлгерде. Нью-Йорк аларның сәфәрләренең дүртенче тукталышы булды. Соңгысы - 13 февральдә Майамида узачак.",Төньяк Америкада Филүс Каһировның концертлары бара,Татарстан,4726,https://www.azatliq.org/a/29763808.html,2019-02-11T13:56:53+00:00
"ОНОТМАҺЫНДАР Тиҙ арала дошман кәрәк – Берәү, бишәү, унау. Бик күп кәрәк, бик күп кәрәк, Кәрәк микән һанау… Әйҙә улар һанаһындар Барлыҡ ҡабырғамды. Онотмаһын ғына кеше Минең барлығымды. Ауырып ятам. Дошман кәрәк – Шулдыр, ахыры, име. Һаман үлмәгән тип, дошман килеп Хәлде белер ине. Юлай Кәримов фотоһы. ""Йәшлек""те МАХ-та ла уҡы. .",Ғәбиҙулла ЗАРИПОВ,Яңылыҡтар,330,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-24/bi-ulla-zaripov-4589596,2026-02-24T11:00:00+00:00
Социаль фонд балалы ғаиләләргә аҡса күсәсәк көндө хәбәр итте.,Балалар пособиеһы ҡасан күсә?,Йәмғиәт,61,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-03/balalar-posobie-y-asan-k-s-4143213,2025-03-03T16:50:00+00:00
"Киләсәк тормошҡа старт ала Ғүмерҙең иң матур мәле ул студент йылдары! Кемдер был осорҙо күңелле мәл, кемдер түҡтауһыҙ уҡыу, кемдер бер ыҙа, кемдер еңел генә автомат алып уҡыу, тип  күҙ алдына килтерә. Барыһы ла була был мәлдә: күңелле осрашыуҙар, яңы танышлыҡтар, уҡыу менән бәйле йоҡоһоҙ төндәр, ыҙаланып зачет-имтихандар тапшырыу, автомат алып шатланыу. Студент көҙө («Алло, таланттар эҙләйбеҙ»), Студент яҙы кеүек матурлыҡ, батырлыҡ, оҫталыҡ ярыштары, «Йәшлек. Прогресс. Фән» фәнни фестивале, «Йәш журналист», «Ғилем» кеүек республика конкурстарында студенттарыбыҙ ихлас ҡатнаша. Тап уларҙың елкәһенә сценарий яҙыу, бейеү-йыр һайлап, репетициялар үткәреү, костюмдар артынан йөрөү һәм башҡаһы төшә. Тамсы тама-тама таш тишә. Тырыша торғас уҡыу алдынғыһы, киләсәккә киң ҡарашлы шәхес. сәхнәләрҙе яулаған йондоҙ, яҡшы спортсы булып китәләр. Ҡыҫҡаһы, оло тормош юлына баҫҡанда старт ала. Донъяға ҡараштары төрлө, ҡыҙыҡ, фәһемле уларҙың. Башҡорт һәм төрки филологияһы факультетын бөгөн-иртәгә тамамларға торған сығарылы һәм уҡыу уртаһына еткән 3 курс  студенттарының фекерҙәренә ҡолаҡ һалайыҡ. – Киләсәктә уҡытыусы булһағыҙ, һеҙ белем биреү өлкәһендә нимә үҙгәртер инегеҙ? Марсель Нурасов, факультеттың йылдарҙағы координаторы, сығарылыш студенты: – Әгәр мин киләсәктә мәктәптә уҡытыусы булһам, мин иң беренсе сиратта уҡытыу алымдарын үҙгәртер инем. Белем биреүҙе ҡыҙыҡлыраҡ һәм практик яҡтан файҙалыраҡ итергә тырышыр инем. Теорияны өйрәнеү менән бер рәттән, төрлө проекттар эшләргә, экскурсияларға йөрөргә һәм тормошта осраған проблемаларҙы сисергә өйрәтер инем. Шулай уҡ, һәр баланың үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, шәхси белем биреү программаһын төҙөргә тырышыр инем. Технологияларҙы әүҙем ҡулланып, дәрестәрҙе ҡыҙыҡлыраҡ итергә, мәғлүмәтте табыу һәм эшкәртеү алымдарын өйрәтергә кәрәк, тип уйлайым. Һәм, әлбиттә, уҡытыусыларҙың абруйын күтәреү һәм уларға лайыҡлы эш хаҡы түләү – иң мөһим шарттарҙың береһе, минең уйымса. Розалина Сөләймәнова, уҡыу алдынғыһы, маҡсатлы йүнәлтмә менән туған мәктәбенә эшләргә ҡайтасаҡ сығарылыш студенты: –       Минеңсә, ата-әсәләр һәм мәктәп араһында бәйләнеште нығытырға кәрәк, улар балаларын уҡытыуҙа әүҙем ҡатнаша алһын өсөн.  Уҡыу планына командала эшләү, эмпатия һәм хис-тойғолар менән идара итеү кеүек социаль һәм эмоциональ күнекмәләрҙе үҫтереүҙе индерергә кәрәк, тип фекер йөрөтәм. Булат Байғусҡаров, студактив ағзаһы, «5 копеек 5 тин» КВН командаһы ағзаһы: – Дәрестәрҙе үткәреүгә ҡарашты үҙгәртер инем, сөнки уҡыусы балалар һәр береһе парта артында ултырыуҙан арый, дәрестәрҙе әүҙемерәк формала үткәрергә мөмкинлек биреүсе алымдар уйлап табыр, ҡулланыр инем. Диана Әхмәтова, 3 курс студенты, Стәрлетамаҡ ҡалаһы башлығының стипендиаты: – Минең хыялдарымда яҡшы уҡытыусы – ул үҙенең эшен, балаларҙы һөйгән яуаплы кеше. Уҡытыусы менән уҡыусы араһында ышаныс, бер- береһен аңлау булырға тейеш. Уҡытыусы үҙ эшен ""билдә"" өсөн генә эшләмәй, уҡыусыға ысын белем биреп, ваҡытты дәрестә һуҙып, бушҡа үткәрмәһә, минеңсә, – был бик шәп күренеш. Сөнки беҙҙең ҡулыбыҙҙа ошо уҡыусыларҙың киләсәге. Әлбиттә, уҡытыусыларға төрлө яҡлап ярҙам итергә кәрәк. Бөтә эште уларға өйөп,  башҡартыу дөрөҫ түгел! Фидәлиә Әхмәтйәнова, «Алтын йөрәк» ирекмәндәр ойошмаһы етәксеһе: –       Миңә хәҙер мәғарифта яңы технологиялар һәм программалар индереү буйынса күп реформалар үткәрелеүе оҡшай. Мин был тенденцияның уҡытыусыларға уҡытыу өсөн яңы ысулдар һәм алымдар уйлап табырға ярҙам иткәнсә үҫешеүен теләр инем. 21 быуат – ул технологиялар һәм алға китеш быуаты, шуға күрә мин уларҙы белем биреү процесына күберәк индерергә кәрәк. Миләүшә Рәхимова: – Әгәр мин мәктәптә нимәнелер үҙгәртә алһам, һәр уҡыусыға индивидуаль ҡарашҡа иғтибар итер, уҡыуҙы мауыҡтырғыс һәм файҙалыраҡ итеү өсөн театр сәнғәте менән күберәк проекттар һәм практик дәрестәр индерер инем. Һеҙ буласаҡ атай һәм әсәйҙәр. Ғаилә тормошоғоҙҙа ниндәй урын алып тора? Марсель: Минең өсөн ғаилә – ул иң яҡын кешеләр, мине һәр ваҡыт аңлап, ярҙам итергә әҙер торған урын. Ғаилә – ул минең таянысым, көсөм һәм шатлығым. Унда мине ниндәй генә булһам да яраталар һәм ҡабул итәләр. Ғаилә ул тарихымдың, мәҙәниәтемдең бер өлөшө, быуындар араһындағы бәйләнеш. Улар менән бергә үткәргән ваҡыт – иң ҡәҙерлеһе. Розалина: Ғаилә – ул ярҙам, мөхәббәт, хәстәрлек сығанағы, ҡиммәттәр, традициялар һәм мәҙәни нормалар формалашҡан урын. Булат: Ғаилә – ул тормош нигеҙе, бәхет, мөхәббәт һәм ярҙам сығанағы, шулай уҡ беҙ кеше булырға өйрәнгән урын. Диана: Ғаилә ул - ҙур бәхет. Туғандарыңдың, яҡындарыңдың ҡәҙерен белеп йәшәргә кәрәк. Кешегә был донъяла бер үҙенә йәшәүе бик ҡыйын һәм уны тиҙ һындырырға мөмкин. Шуға күрә яҡындарының менән асыуланып, талашып йөрөү бик насар. Һәр бер кешенең үҙ холҡо, үҙ тормошка ҡарашы бар һәм шуны аңлап йәшәргә кәрәк. Үҙеңде өҫкә ҡуймай туғандарың, яҡындарың менән татыу йәшәргә кәрәк, сөнки ғүмер бөтәбеҙгә бер бирелгән! Фидәлиә: Ғаилә – өсөн бик яҡын кешеләр, улар һәр ваҡыт эргәлә. Улар һәр ваҡыт ярҙам итәсәк һәм кәрәк булһа ла, булмаһа ла, ярҙам итәсәк. Билдәле бер мәлдә ғаилә булып, бәлки, ҡан ҡәрҙәшлеге булмаған, әммә рух буйынса яҡын кешеләр була ала. Йәш саҡ бер генә була, тап йәшлектә дуҫлашабыҙ, тәүге мөхәббәт хистәре уяна. Миләүшә: Ғаилә-ул терәк, ярҙам һәм мөхәббәт һәм аңлау хакимлыҡ иткән урын. Улар шатлыҡ һәм ауырлыҡтар менән уртаҡлашырға мөмкин булған һәм һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер булған кешеләр. – Ә бына дуҫлыҡ менән мөхәббәт бер-береһенән нисек айырыла? Марсель: Дуҫлыҡ – ул уртаҡ ҡыҙыҡһыныуҙарға, ярҙамға һәм бер-береңде ихтирам итеүгә нигеҙләнгән яҡынлыҡ. Мөхәббәт, быларҙан тыш, романтик хистәр, тартылыу һәм бер-береңә ҡарата бик яҡын ҡыҙыҡһыныу менән дә айырылып тора. Егет менән ҡыҙҙы магнит кеүек тарта ул мөхәббәт. Розалина: Мөхәббәт ғаилә ҡороу һәм бергә йәшәү кеүек уртаҡ маҡсаттарҙы үҙ эсенә ала. Дуҫлыҡ иһә бергә ваҡыт үткәреүгә, ҡыҫҡа ваҡытлы маҡсаттарҙа ярҙам итеүгә йүнәлтелгән. Булат: Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт.  Уларҙың айырмаларын ваҡыт үтеү менән генә билдәләргә мөмкин, минеңсә. Диана: Минең өсөн был төшөнсәләр әллә ни ҙур әһәмиәт бирмәй. Фидәлиә: Был ике тойғо ла бик яҡты. Минең өсөн дуҫлыҡ – ул уртаҡ ҡыҙыҡһыныуҙар һәм аралашыу, бөтөнләй төрлө кешеләрҙе берләштергән айырым бәйләнеш. Ә мөхәббәт – ул кеше мөнәсәбәттәрҙә булған бөтә тойғоларҙың йыйылмаһы. Яратҡан кешең өсөн һин үҙгәрергә һәм камиллашырға әҙерһең! Минеңсә, был уларҙың айырмаһы. Миләүшә: Мөхәббәт һәм дуҫлыҡ тәрән хистәр һәм һөйөү кимәле менән айырылып тора. Мөхәббәт йыш ҡына романтик тойғоларҙы һәм көслө эмоциональ бәйләнеште үҙ эсенә ала, ә дуҫлыҡ ышаныс, ярҙам, үҙ-ара аңлашыу һәм уртаҡ мәнфәғәттәргә нигеҙләнгән, әммә романтик компонентһыҙ. – Беҙҙең башҡорт һәм төрки филологияһы факультетына уҡырға килмәһәгеҙ, ниндәй һөнәргә уҡыр инегеҙ? Марсель: Ашнаҡсы, сөнки бала саҡтан тәмле бешерәм, мин ғаиләлә баш бала, кешеләрҙе ашатырға, һыйларға яратам. Яҙмыш мине ошо факультетҡа килтерҙе, рәхмәтлемен уға! Розалина: Факультетҡа уҡырға инә алмаһам, моғайын, мин психологҡа уҡырға барыр барыр инем, кешенең ҡылыҡтарын һәм хис-тойғоларын өйрәнеү үҙемде һәм башҡаларҙы аңлау өсөн файҙалы һәм мауыҡтырғыс һанайым. Булат: Актерлыҡ оҫталығына уҡырға инер инем, сәхнә мине, мин сәхнәне яратам. Диана: Тормошомдо был факультетһыҙ күҙ алдына ла килтерә алмайым. Бында мин үҙ хыялдарымды шулай уҡ ашыра алам, теләйһең икән йырсы йәки бейеүсе булырға, бында һине йырлаталар ҙа, бейетәләр ҙә. Бөтә актуаль һөнәрҙәрҙә үҙеңде һынап алырға мөмкинлек бар, сөнки бында һин фотограф булып та йөрөй алаһың, яҙыусы ла, саралар алып барыусы, актер, шағир һ. б. Сөнки беҙҙең факультет бик тырыш, заманса идеялар менән йәшәп тора! Фидәлиә: Балалар менән эшләргә бик яратам, һәм, минеңсә, әгәр мин уҡытыусы булып эшләмәһәм, ошо факультетҡа уҡырға инмәһәм. барыбер ошо өлкәгә яҡынында эшләр инем: йәштәр сәйәсәтендә, аниматор, режиссер һ. б. Миләүшә: Медицина буйынса китер инем. Фармацевт һөнәре лә күңелемә яҡын.",Стәрлетамаҡ уҡырға саҡыра!,Йәмғиәт,7797,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-15/st-rletama-u-yr-a-sa-yra-4314717,2025-07-15T22:55:00+00:00
"Бөгөн Башҡортостан республикаһының Яҙыусылар союзы идаралығында, , Аманат, , журналының проза өлкәһендә ижад лабораторияһы һаналған, ,Ижад ҡомары, , сәсмә әҫәрҙәр бәйгеһенең еңеүселәрен бүләкләнек. Бына улар: Элина Түләкова - Күмертау ҡалаһының Мортаза Рәхимов исемендәге 3 –сҡ Башҡорт республика гимназияһы-интернаты уҡыусыһы Нәргизә Үҙәнбаева - Баймаҡ районы Ярат урта мәктәбе уҡыусыһы Урал Хәлитов - Өфө районы Миловка мәктәбе уҡыусыһы Илзирә Вәлиева - Белорет медицина колледжы студенты Азат Камалов - Өфө ҡалаһының 161-сы лицейы уҡыусыһы Бәхтейәр Рәхматуллин - Өфө ҡалаһының Фатима Мостафина исемендәге Башҡорт гимназияһы уҡыусыһы Дим Нәбиуллин - Силәбе өлкәһе Сосновка районының Сиреүсе мәктәбе уҡыусыһы. Рания Ҡыуандыҡова- Бөрйән районы Байназар мәктәбе уҡыусыһы Самир Латыпов- Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы Марина Сәлимова- Силәбе өлкәһе Арғаяш районының Бәжекәй урта мәктәбе уҡыусыһы. Яҙыусылар союзы идаралығы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов үҙенең беренсе әҫәрҙәренең тап, ,Аманат, , журналында сығыуын һәм журналдың баш мөхәррире Венер Йәнбәков ағайҙың үҙе Белорет районына килеп, бала кешегә ҡанат ҡуйып, кәңәштәрен биреп ебәреүе хаҡында хәтерләне. Шағир Алмас Шаммасовтың да бала саҡ ижады тап беҙҙең, , Аманат, , журналы менән бәйле икән. Ул үҙенең сығышында ҡасандыр уның күңелендә ижадҡа һөйөү уятып, яҙған шиғырҙарын баҫтырып, ""Ҡояш"" тигән йәйге лагерь булдырып шунда ижади балаларға кәңәштәр биреп тороусы яҙыусы ағай-апайҙарға рәхмәтен белдерҙе. Шулай уҡ, журналдың бөгөнгөһөнә лә күҙ йүгертте һәм йәш ижадсылар килеүе журналда балалар ижадын үҫтерергә ҡоролған мөхит менән бәйле булыуын әйтте. Яңы ғына Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһы алыусы прозаик Заһиҙа Мусина ла ҡәләмен тап балалар журналында нығытыуын белдерҙе. ,, Аманат, , журналының баш мөхәррире Сәлмән Ярмуллин сығышында барыһына ла уңыштар теләне, бүләктәр тапшырҙы һәм, ,Йәш хәбәрсе, , кенәгәһен журналыбыҙҙың актив яҙышҡан хәбәрселәренә - Урал Хәлитов, Самир Латипов һәм Әлсинә Камаловаға тапшырҙы. ,, Ижад ҡомары, , еңеүселәренә яҙыусы, Салауат Юлаев республика Дәүләт премияһы һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты, прозаик һәм драматург Айгиз Баймөхәмәтов һәм Яҙыусылар союзы идаралғының проза секцияһы рәйесе Миләүшә Ҡаһарманова китаптарын бүләк иттеләр. Яҙыусылар Союзы бинаһында һуңғы йылдарҙа капиталь ремонт эшләнде һәм унда башҡорт әҙәбиәтенең тарихын һаҡлаған фотолар һәм экспонаттар күргәҙмәһе эшләп килә. Уҡыусылар өсөн генә түгел, республикабыҙҙың әҙәбите менән ҡыҙыҡһынған ололар өсөн дә бик әһәмиәтле осрашыу булды. Айгиз Гиззәт улына беҙҙең журнал менән берлектә балалар ижадына тамыр биреүсе ижади осрыуҙы ойоторошҡаны өсөн ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ.",Ижад бәйгеһенең еңеүселәрен бүләкләнек,Яңылыҡтар,2712,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-22/izhad-b-yge-ene-e-e-sel-ren-b-l-kl-nek-4517353,2025-12-22T16:25:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2026 елның 1 сентябреннән Русия мәктәпләрендә Русия халыкларының рухи-әхлакый мәдәнияте нигезләре дәресе керә башлаячак. Аны тарих укытучылары бишенче-иденче сыйныф балаларына укытачак.5 сыйныфта елына 17 сәгать, ә 6-7 сыйныфларда 34 шәр сәгать керәчәк. Укыту материаллары инде быел ноябрьгә әзер булырга тиеш. Аны эшләүдә белгечләр белән бергә Урыс православ чиркәве вәкилләре, аерым алганда иң сүзе үтә торган кешеләрнең берсе (аны ""Путин рухание"" дип йөртәләр) митрополит Тихон (Шевкунов) катнаша. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Киләсе елдан мәктәпләрдә Русия халыкларының рухи-әхлакый мәдәнияте нигезләре дәресе укытыла башлаячак,Яңылыҡтар,622,https://www.azatliq.org/a/33432821.html,2025-06-03T11:01:46+00:00
"Казанда мәктәп укучылары һәм студентлар өчен. Бу дип аталганхакатонуздырылачак. Ул (мәгълүмати технологияләр) өлкәсендә татар телен үстерүгә юнәлгән кушымталар һәм хезмәтләр булдыру максатыннан оештырыла. Чараны төп оештыручылар – Татарстан Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты һәм ""Сәләт"" оешмасы дип сөйләде Азатлыкка оештыручыларның берсе Ләйсән Сабитова. Финанс яктан аңа Татарстан хөкүмәте теләктәшлек белдерә диде ул. Бәйгедә 400 мең сум күләмендә приз фонды каралган. ""Хакатонның төп максаты – татар телен заманча -технологияләр ярдәмендә популярлаштыру, аны саклау һәм үстерү. Безнең заманда тел үсешен заманча технологияләрсез үстерү мөмкин түгел"", дип аңлатты Азатлыкка Сабитова. Хакатон техник һәм физика-математика фәннәре докторы Рәис Бохараевистәлегенә багышлана, ул информатика һәм кибернетика өлкәсенә зур өлеш керткән галим, Татарстан Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институтына нигез салучыларның берсе. Хакатонда мәктәп укучылары һәм студентлар катнаша алачак. Моның өчен алар 2-5 кешелек төркем ыеп, гариза бирергә тиеш булачак. Эшчәнлек 3 трек-юнәлештә башкарылачак: татар интеллектуаль ярдәмче осталыклары, татар телен укытуда заманча технологияләр һәм татар теле өчен интеллектуаль програмнар. Хакатон финалы һәм проектларны яклау 18-19 сентябрь көннәрендә Татарстанның Милли китапханәсендә узачак. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Казанда татарча -продуктлар булдыру максатыннан беренче хакатон узачак,Яңылыҡтар,1583,https://www.azatliq.org/a/31440304.html,2021-09-02T13:32:13+00:00
Башҡорт этникаһын һүрәтләгән картиналары тағы бер атаҡлы ҡылҡәләм эйәһе Әхмәт Лотфуллиндың ижады менән үтә лә ауаздаш. Федор Кащеевтың ҡулынан тамған йәнле картиналар донъяһы – ҡабатланмаҫ мөғжизә ул.,АСҠЫНДЫҢ БӨЙӨК РӘССАМЫ,Тарих,200,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-11-08/as-yndy-b-y-k-r-ssamy-4458262,2025-11-08T12:12:00+00:00
Беҙҙән фронтҡа 710 меңдән ашыу кеше алына. 300 меңе яу яланында мәңгелеккә ятып ҡала. 50 меңе зәғифләнеп ҡайта.,Башҡортостан – һуғыш ваҡытында,Еңеү,111,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/bash-ortostan-u-ysh-va-ytynda-4228420,2025-05-09T13:07:00+00:00
Етәкселәре: Гөлнара Юнысова Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы,"Үҙҙәре матур, үҙҙәре батыр!",Йәмғиәт,250,https://akbuzat-rb.ru/news/common_material/2026-02-27/re-matur-re-batyr-4595379,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Улар  операция үткәргән кешеләрҙең торошон күҙәткән. Яратҡан музыкаһын тыңлағанда ауырыуҙарҙың ауыртыныуҙары баҫылған, йөрәк тибеше нормалләшкән. Йыр яратыусылар ауыртыуҙы баҫа торған дарыуҙарҙы һирәгерәк ҡулланған, йәрәхәте тиҙерәк уңалған. Нормаль йөрәк тибеше кислородтың һәм туҡлыҡлы матдәләрҙең ҡан менән бөтә ағзаларға тейешенсә барып етеүен аңлата. Был, әлбиттә, операция йәрәхәтенә лә ыңғай йоғонто яһай. Шомланыуҙың зыяны шунда: организм һауығыуға кәрәкле көсөн ауыр кисерештәргә әрәм итә, күңел төшөнкөлөгө хәлен ала. Башы борсолоуҙан  сыҡмаған кешенең организмында елһенеү, шешеү, эренләү бөтөүгә табан китмәй, киреһенсә, көсәйә икәне күптән иҫбатланған. Шулай итеп, музыканың тынысландырғыс көсө лә һауығыуға шарт тыуҙыра. Был турала КП баҫмаһы яҙған.",Шомланыу һаулыҡты боҙа,Яңылыҡтар,763,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-23/shomlanyu-auly-ty-bo-a-3980614,2024-10-23T14:51:00+00:00
"Күрше-тирәһенә әйтеп, иртәнсәк бүреләрҙең тиреһен һыҙырып алып ҡайтҡас ҡына, ҡайныһы өнһөҙ ҡалып, бот сапты. —     Ай-һай, килен, йөрәклеһең! — тине һоҡланып, шул уҡ иаҡытта ҡото осоп яу ҡорҙо. — Иә инде, шундай хәтәр ергә яңғыҙ сығалар тиме ни? Уйыңда булғас, исмаһам, үҙемә әйтер инең, икенсе аслан улай итмә, килен, — тине шелтәләп, хатта асыуланып. Ҡәйнәһе лә иламһырап: -Һибәтемде кәләшһеҙ ҡалдырып, мәхрүм итә яҙҙың даһа, килен. Ейәнемде уйлаһаңсы, исмаһам. Икенселәй артыңдан ҡалмай, күҙ яҙлыҡтырмай йөрөмәһәмме? — тип әрләне, үҙе килейенең арҡаһынан тапап һөйҙө: -Бәпәйгенәмде, хас үҙемдең йәш сағым. Хәҙрәт: «Килен ҡәйнә буҫағаһынан», — тип хаҡ әйткән икән теге саҡта. Фәйрүзә өйҙәгеләрҙе йыуатырға ашыҡты. —     Хәҙрәт миңә утты-һыуҙы бәлә-ҡазаһыҙ үтә торған бетеү бирҙе. Шуға мин хәҙер ҡушйөрәк, ҡәйнәм, — тип Фәйрүзә лә бирешмәне. Бүре атыу тураһындағы хәбәр ауылға йәшен тиҙлеге менән таралды. Төшкө сәйгә ултырырға торғанда уларға борсолған хәҙрәт килеп инде. -Һүҙ юҡ, ир йөрәклеһең, балам, ажарһың, — тине ул килендең саялығына, мәргәнлегенә хайран ҡалып. -Миңә бүреләр өйөрө немец фашистары булып күренде. Шуға ла нәфрәтемдең иге-сиге булманы. -Боронғолар көслөнән ҡурҡма, үсленән ҡурҡ, тигән. Балам, мин биргән бетеү һине һаҡлауын һаҡлар. Тик үҙең дә һаҡлыҡты онотма. Бүре хаслыҡлы, үсле йыртҡыс. Ишеттегеҙме, төнө буйы ата бүре һыҡтап, олоп сыҡты? Ишен юғалтыуға ҡайғырҙы. Беҙгә ата бүрене тиҙерәк юҡ итергә кәрәк. Хәҙер ул үтә ҡурҡыныс, малдарҙы ҡураға инеп ҡырыр, кешеләргә ташланыр. Ҡалған бүреләрҙең ауылға зыян килтереү ихтималын башына ла килтермәгән Фәйрүзәнең сәстәре үрә торҙо. «Әҙенән килеп, улына тейеп ҡуймаһын ул дәжжәл! .. » Йөрәге ярыла яҙған килен хәҙрәткә төбәлде: —     Олатай, беҙгә тиҙерәк өйрәтегеҙ. Ни эшләйек? Иң башта ауыл менән сығып Олоһаҙҙан ҡыуып ҡа-райыҡ. Унан, барып сыҡмаһа, күҙ күрер. Ошо уҡ көндө, төш ауғас, кәрәк-һәнәк, суҡмар менән ҡоралланған манһырҙар Олоһаҙға йүнәлде. Мылтыҡлы Фәйрүзә ҡайныһы менән йәнәшә атланы. Инәһеҙ ҡалған бүре ояһын борҡолдатыу әллә ни ауыр булмай икән. Кисәге шаңҡыуҙан һиҙгерлеген юйған бүреләр өңөндә ине. Көтмәгән ерҙән кешеләрҙе күреп ҡалған ата бүре, көсөктәрен яҡларға кәрәклекте лә онотоп, оянан ҡасырға ырғылды. Сабып барған бүрегә Фәйрүзә мылтығын тоҫҡаны һәм уңайлы мәлде тап итеп, тәтегә баҫты. Атыу тауышы оло һаҙлыҡты яңғыратты. Йыртҡыс тырпырап ҡаулан үләнгә ауҙы. —     Ә-ә-ә, дөмөктөңмө, фашист, хәҙер минең улыма тейә алмаҫһың, — тине Фәйрүзә тамам үсе ҡанып, һәм күңеле булып, еңел һуланы. Үҙе хәлһеҙләнеп ергә сүгәләне, һибәтенә ябырылған йыртҡыстар төркөмөн әлән-борхан килтергәндәй һиҙҙе ул үҙен. Өс бүре атып алған киленгә колхоз бер бот он, бер һарыҡ бирҙе. Тапҡыр телле Манһыр кешеләре уны «Бүре алған Фәйрүзә» тип тә йөрөтә башланы. Иренән хат килмәүгә ныҡ ҡайғырған килен түҙмәйенсә бер көндө хәҙрәткә кәңәшкә килде. -һуғышҡа ебәреүҙәрен һорап ҡарайыммы әллә, хәҙрәт олатай? һибәтемә ҡанат ябып булһа ла йөрөр инем, — тине. -Ҡуй, улай итмә, киленкәй, сабыр ит. һуғыш һеҙҙең зат эше түгел. Ҡатын-ҡыҙ донъяға әсә булыр, бала тыуҙырыр өсөн ярала, һибәтеңдең төҫө — улың ҙурайып килә. Уны үкһеҙ етем итмә, — тине. Фәйрүзә уның тел төбөнән үҙе өсөн ҡот осҡос хәҡиҡәтте аңланы. Ире, тимәк, яҡты донъяла түгел. Хәҙрәт ныҡып дауам итте, ҡабатлап әйтте: —     һин, ҡыҙым, бында кәрәкһең. Улыңды йәтимһерәтмә, ишет шуны. Һибәтен юғалтыуҙы төшөнгән ҡатын, хушлашып, тышҡа сыҡты. .Тимәк, Һибәтен, йән киҫәген, ысынлап та, фашист-бүреләр харап иткән. Ул өйҙәренә тура ҡайта алмай, һуңғы тапҡыр бергә булған Урғаҙа буйына төшөп китте. Шул саҡта гына ул күҙ йәштәренә ирек бирҙе. Бөтә нәмәнең дә аҙағы булған кеүек, ниһайәт, ҡанлы һуғыш ти тамамланды. Миллион-миллион ҡорбан биреп, илдә Еңеү таңы атты. һибәттән бер хәбәр ҙә юҡ. Фәйрүзә йәнә хәҙрәткә килде. —     Әйт, олатай, дөрөҫөн әйт, Һибәтем тереме? Хәҙрәт һүҙҙе уратып башланы. —     Яҙмыш һине, ыуыҙ ғына көйө, эй, һынаны балаҡайым, — тине. — Бирешмәнең, сая, үткер булыуың арҡаһында, ауырлыҡтарҙы еңә килдең. Дөрөҫөн әйтмәй булмай. Тормошоң ал да гөл булмаҫ, һынауҙар күп булыр. —     Ниндәй һынау, хәҙрәт олатай, әйтегеҙ? —     Тәүге һынау шул. Һибәтеңдән күптән ҡара ҡағыҙ килгән. Сельсовет һеҙҙе йәлләп, ҡапылда әйтергә баҙап тора. Иренең ысын хәлен асыҡлап ишеткәс, һаман да берәй мөғжизәгә өмөт итеп уны көткән Фәйрүзә таш һынға әүерелде лә ҡуйҙы. Исмаһам, күҙенән бер бөрсөк йәше сыҡманы. Күҙ алдына Лапаҡҡайын тамаҡлаған бүреләр өйөрө килеп баҫты. Ана, улар һыйырҙы түгел, һибәтен талайҙар. Иң ҙуры боғаҙына йәбешкән. Фәйрүзә ни эшләп ҡатып ҡалған? Ниңә, ирен яҡлап бүре өйөрөнә ташланмай? Ҡурҡаҡ бисәме ни ул? —     А-о-а-а! Йыртҡыстар! Һибәтем! Китегеҙ бынан, хәҙер үҙем һеҙҙең менән көрәшәм. Хәҙер мин һеҙҙе ҡырып һалам. Күҙҙәре аҡайып, ни ҡыланғанын белмәй сәбәләнгән килейкәйҙең хәлен хәҙрәт шунда уҡ аңлап алды. Ир бирмәк — йән бирмәк. Меҫкен киленкәй, ҡара ҡайғыны күтәрә алмай, ахырыһы, алмашына башланы. Хәҙрәт барлыҡ ҡөҙрәтен ҡулланып, Фәйрүзәне урындыҡҡа алып килеп ултыртты ла, күҙ ҡарашы менән арбап, тынысландырҙы. Уның ҡайғыһын ҡыуырҙай доғалар уҡып, оҙаҡ итеп өшкөрҙө. Йәненән, тәненән ҡара ҡайғыны һыпырып алып ырғытты. Йәш ҡатындың киләсәге  алда әле. Яңынан тормошҡа сығып, балалар үҫтерер, ин шәәъ Аллап, уларҙы сая килене. Әлеге хәле башҡаса һис ҡасан да ҡабатланмаҫ, зирәк аҡылы, үткер зиһене ҡартайғанса юлдаш булыр.  Мөжәүир хәҙрәт үҙе шулай әмәл ҡылды. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, Фәйрүзә күҙҙәрен асты. Бөтәһе лә хәтерендә, әммә йөрәген һары һағыш таламай ине. Нм булған уға? Ҡаршыһында серле йылмайып ултырған хәҙрәтте күргәс, ул барыһын да аңланы. —     Рәхмәт, хәҙрәт олатай, йәнемде афәттән ҡурсалап алып ҡалдығыҙ, — тине. —     Ҡыҙым, Һибәтем юҡ, тип, ҡайны-ҡәйнәңде ташлап ҡайтып китмәй тор, — тип өйрәтте Мөжәүир хәҙрәт уға. Кесе улдары армиянан ҡайтҡанды көт. Яу ҡырында ятып ҡалған Һибәтендең хаҡын уйла. Үлгән ирендең изгелеге һиңә ғүмер буйы тейер. Артабан, яугир ғаиләһе һаналып, хөкүмәттә ярҙам күреп йәшәрһең, ин шәәъ Аллаһ. Хәҙрәт әйткәнде тыңлап, Фәйрүзә һаулығы ныҡ ҡаҡшаған ҡайны-ҡәйнәһен кесе улдары һалдаттан ҡайтҡанса ҡәҙерләп көттө, төпсөктәре ҡайтыуға сикһеҙ ҡыуанған әбей менәм бабай: -Еңгәңә өйлән. Киленде әсәһенә кире ҡайтарғыбыҙ килмәй. Ул беҙгә ғәзиз балабыҙҙай, — тип тырышып ҡараһалар ҙа, Фәйрүзә башҡаса Манһырҙа тороп ҡала алманы. Асыҡ белә, ҡәйнешенең яратҡан ҡыҙы бар. Әйҙә, исмаһам, улар бәхетле булһын. Тағы бер һынауҙы үттең, — тине хәҙрәт киленгә. — Кеше бәхетенә ымһынмай дөрөҫ эшләнең. Өлөшөңә төшкән көмөшөң осрар, сабыр ит. Хәҙрәт Фәйрүзәне оҙатҡанда үҙе килде. —     Хоҙай Тәғәлә һиңә балалар бәхете бирер. Ҡартайған көнөңдә ҡәҙерле булырһың, — тине. Артынан доғаларын уҡып, Хоҙайҙан йәш киленгә изге иман, бәхет, тәүфиҡ һораны. Йылдар үтте. Ҡасандыр саялығы менән дан алған Фәйрүзәнең дә ҡулдарының кәре, күҙҙәренең нуры ҡайтты. Ебәктәй оҙон толомдары үрмескә ҡалды, ынйы тештәре һарғайҙы. Әммә йылдар уны тағы аҡыллыраҡ итте. Балалар әсәһе, ҡәйнә, ҡоҙағый, күптәрҙең яратҡан инәһе ул. Ауыр эшкә -Яҡшылыҡтан — яҡшылыҡ, аҡылдан — аҡыл ярала, — ти ул. - Боронғоларҙың аҡылына етеү ҡайҙа! Һай, Мөжәүир Иҙрәттең алтын аҡылдары! Әүлиә ине. Әҙәм ыңғайлы, ябай булды. Берәүҙе хәленән килгән ярҙамынан мәхрүм итмәне. Фәйрүзә әбейҙең хәтер һандығының хазиналары бының Менән генә бөтөрлөк түгел. Ул шулай бәйнә-бәйнә, шәлкем-шәлкем итеп һөйләй. Унан Һөйәрбикә күршеһе генә түгел, бик күптәр аҡыл эҫтәй. Фәйрүзә инәйҙе мин дә ныҡ ихтирам итәм. Хәҙрәттең холоҡ-фиғелен, икһеҙ-сикһеҙ аҡыл-ғилемен йәш быуынға еткереүселәрҙең береһе тип иҫәпләйем үҙен.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Иғтигфар доғаһы,Аңлатма,7467,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-04/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-i-tigfar-do-a-y-4301099,2025-07-04T14:00:00+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы «Хамас» позывнойлы яугир ялға ҡайтҡан һәм көтмәгәндә дауаханала эшләгән әсәһенең эш урынына килеп ингән. Әсәләр көнөнә ошонан да ҙурыраҡ бүләк юҡтыр. – Сығышым менән Дәүләкәндәнмен. Беҙ күптән Нижневартовск ҡалаһына күсеп киттек, – тип һөйләне яугир. – 2022 йылдан үҙ теләгем менән махсус операцияла ҡатнашам. Әсәйемә хәбәр итмәй ҡайтып, байрамға бүләк эшләргә теләгәйнем. Әйткәндәй, яҡташыбыҙ тиҙҙән тыуған яғына ҡайтырға ниәтләй. Ул үҙенә позывнойҙы нисек һайлауы хаҡында һөйләне, ә бына наградалары хаҡында яҙмауыбыҙҙы үтенде. – Мин – мосолман. Дуҫтарым һаҡалыма ҡарап, Хамас, тип шаяртҡайны, шул көндән ошо позывной тағылып ҡалды. Наградаларым бар, әлбиттә, әммә улар хаҡында һөйләргә яратмайым, – ти Дәүләкән егете. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Башҡорт яугире әсәһенә сюрприз эшләгән,Яңылыҡтар,873,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-11-25/bash-ort-yaugire-s-en-syurpriz-eshl-g-n-4022451,2024-11-25T11:22:00+00:00
"Камил Галиев5 февраль Мәскәү шәһәр мәхкәмәсе 31 гыйнварда үз өендә тоткарланып, ун тәүлеккәсак астына алынгантарихчы Камил Галиевнең апелляция шикаятен карады. Мәскәү мәхкәмәсе узган якшәмбе Зеленоградта адвокатсыз оештырылган ашыгыч мәхкәмә карарын үзгәрешсез калдырды — Галиев 10 февральгә кадәр сак астында калачак. Бу турыда -та галимнең әнисе Римма Галиевахәбәр итте. Камил Галиевнең беренче мәхкәмәдән соң Мневникидагы изолятордан кая озатылуы озак вакыт билгеле булмады. 12 сәгатьтән соң гына Итимагый күзәтү комиссиясе тырышлыгы белән Галиевнең һәм башка митингчыларның Сахаровода урнашкан мигрантлар үзәгендә икәнлеге ачыкланды. Анда тотылучылар үзәкнең шартлары начар булуга зарланды. Кешеләр ризыксыз, сусыз, дарусыз торабыз диделәр. Хәлләр шулай ук Итимагый күзәтү комиссиясе таләбеннән соң гына яхшыра башлады. Римма ханым хәбәр итүенчә, Камилгә китерелгән әйберләрне кулга алынуның өченче көнендә генә тапшыра алганнар, ә телефоннан туганнарына шалтырату икенче көнне генә рөхсәт ителгән. Римма ханым сүзләренчә, тоткарланучылар утырган бер камерага төймәле телефонны тәүлегенә 15 минутка гына бирәләр. Ашау бик аз, су бары тик туганнары тапшыра алса гына бирелә, ди ул. Галиевне адвокатлар Михаил Бирюковһәм Александр Мальцев(ОВД-инфо) яклый. Камил Галиев - тарихчы, ""Высокая Порта"" телеграм-каналы авторы. 23 гыйнвар Мәскәүдә килештерелмәгән митингта катнашуы өчен 31 гыйнварда тоткарланды һәм 10 тәүлеккә административ сак астына алынды.",Мәскәү шәһәре мәхкәмәсе тарихчы Камил Галиевне сак астында калдырды,Яңылыҡтар,1454,https://www.azatliq.org/a/31087880.html,2021-02-05T12:06:12+00:00
"Курган мәчетеРусия төбәкләрендәге мәчетләргә күбрәк Урта Азия, Төньяк Кавказ вәкилләре йөрсә дә, идарә, химаячеләр шурасы татарлар кулында кала дипсөйләгәниде Дөнья татар конгрессы рәисенең элекке беренче урынбасары, хәзер Татарстанның Петербурдагы вәкиле Ренат Вәлиуллин. Инде менә татарларны идарәдән дә әкрен генә читләштерә башладылар. Шундый хәл хәзер Курган шәһәрендә күзәтелә. Әле күптән түгел генә анда сентябрьдә имам итеп билгеләнгән Али Якуповның өендәтентү, янауларбулып ул кире Урта Әләзән авылына кайтып китәргә мәбүр булса, хәзер имамны билгеләгән Курган мөселман оешмасы рәисе Рафаил Галиуллинны вазифасыннан читләштереп, аның урынына башка кешене куйганнар. Бу хакта аның үзе белән сөйләштек. – Үзегезнең мәхәллә рәислегеннән алынуыгызны кайдан белдегез? – 9 май бәйрәменә кадәр юстиция идарәсеннән шундый хәбәр килде. Минем урынга таик милләтеннән булган Зиедали Мизробовны сайлап куеп, алар оешманы яңадан теркәгән. Рафаил ГалиуллинНоябрьдә инициатив төркем, анда казакълар һәм тагын кемнәрдер ыелып, ниндидер мәгънәсез ыен уздырып протокол төзегәннәр. Шул ыелыш нәтиәсендә мәхәлләнең башлыгын алмаштыру турында кәгазьләрне теркәү өчен юстиция идарәсенә биргәннәр. Башта, күрәсең, узмаган, әмма 28 апрельдә идарә ул оешманы теркәгән. Устав нигезендә бөтен ыелышлар да идарә рәисе катнашында узарга тиеш. Ягъни, минем катнашымда була инде. Мин юстиция идарәсеннән аларның ул мөрәәгатьләрен карамауларын сораган идем. Уздырган ыелышлары кануни түгел дигән документларны идарәгә тапшырдым, шуңа да карамастан алар минем мөрәәгатьләрне искә алмадылар. – Сезне рәислектән алу нәрсә белән бәйле дип саныйсыз? – Узган елның 9 сентябрендә Мизробовны имамлыктан азат итеп, аның урынына Урта Әләзәннән Али Якупов дигән Коръән хафизны чакырттым. Мизробов урыныннан китүдән баш тартты. Шуннан казакълар, чеченнарны үз ягына аудара башлады. ""Имеш татарлар килеп монда бөтен ирләрне үзләштергән"" дигән сүзләр ишетелгәләде. Бик хәйләкәр кеше. Заманында бездә Коръән укый белә торган кешеләр юк иде, шуңа Мизробовны имам итеп куйдык. Тора-бара ул инде шомарды. Аннары имам бит кешеләр белән очраша, аралаша. Үзенә кирәген сөйли. Шуннан ватандашлык алырга булыштык. Инде 15 ел имам булып торды. Менә хәзер инде шундый юлларга бара башлады. – Сезнең оешма мөфти Нәфигулла Аширов диния идарәсенә карый. Аширов нәрсә ди? – Аларга үз мәхәлләләрен генә саклап калу кирәк, рәиснең Галиуллин яки Мизробов булуы аңа әллә ни мөһим түгел. Аның өчен берни үзгәрми. Шулай килеп чыга инде. –Тиздән Казанда татар имамнары ыеныузачак. Анда катнашмыйсызмы? – Катнашам. – Бу мәсьәләне күтәрергә ыенасызмы? – Карарбыз инде. Ничек килеп чыгар. Яңгыратырга тырышырбыз инде. Ничек кабул итәрләр бит. Мондагы татарлар белән дә очрашып сөйләшербез. Безнең монда татар оешмасы итәкчесе итеп яңа яшь кеше сайланды – Марат Юнусов – бик акыллы егет. Без инде барысы да кануни булсын дип бернинди провокацияләргә бармадык. – Курганда татарлар күп бит. Мәчет-мәхәллә итәкчеләрен яклый алырлык татарлар юк мени? – Мондый хәлләр Русиядә күзәтелә бит инде. Урта Азия, Төньяк Кавказдан килгәннән соң татарлар инде мәчеткә йөрми башлый. Менә Мәскәүдә дә иске мәчет булганда татарлар йөри иде, аннары инде Урта Азиядән килүчеләр, кавказлар кереп тулды. Имамнан да күп әйбер тора. Безнең Мизробов ирле татарлар йөрмәсен өчен зур тырышлык куйды. Бик яхшы татар егетләре дә йөрмәс булдылар. Алар намазларын өйдә укый, мәчеткә йөрми. – Курган шәһәрендә бер генә мәчетме? – Әйе. Шәһәребез зур түгел. Яңа төзелгән мәчет инде дүрт ел эшләп килә.",Курганда татарларны мәчет-мәхәллә итәкчелегеннән читләштерделәр,Татарстан,3505,https://www.azatliq.org/a/27728089.html,2016-05-11T13:00:42+00:00
"Кырымтатар телендәге ""Бакчасарай"" кушымтасының беренче саны""Бакчасарай"" сәхифәсе Бакчасарай районының ""Слава труду"" газетында 2015 елдачыга башлап, 2016 елның сентябрь аеннан туктатылган иде. ""Финанс булмау сәбәпле кырымтатар сәхифәсе алга таба чыкмаячак"", диде Азатлыкка газетның мөхәррире Николай Балыков. ""Роскомнадзор газетаның низамнамәсендә аның кырымтатар телендә чыгуы билгеләнмәгәнен сәбәп итеп, низамнамәдә газета ике телдә, ягъни урыс һәм кырымтатар телләрендә чыгуын билгеләп яңадан теркергә кушты, ә без кырымтатар телендә сәхифәне ел ярым чыгарып тордык. Район шурасы безнең газетаның оештыручысы буларак низамнамәгә үзгәртүләр кертмичә эш итте, диде Балыков. Ләкин ул үзе моны белә торып ни өчен дәшмәгәнен аңлатмады. Район шурасы рәисе Рефат Дердаров сәхифәне мин ачтым дип йөрсә дә, аны яңадан теркәүне оештырмаган. Ләкин ул сәхифәне кырымтатар телендә чыгару өчен Татарстаннан акча сорарга онытмаган һәм Бакчасарай районына шефлык ясаган Татарстаннан бу сәхифәгә 500 мең сум аерттырган. Ләкин бу акчалар шик тудыра. Кырымтатар сәхифәсен чыгару өчен алынган кырымтатар журналисты янына баш мөхәррир беркем белән килешмичә, кырымтатар телен белмәгән кешене эшкә алган, ә эшне шул кырымтатар журналисты алып барган. Редакция сәхифәне чыгару өчен компьютер, фотоаппарат һәм башка иһазлар алырга кирәк дип күрсәтсә дә, бер принтердан башка яңа иһазлар алынмаган. Татарстаннан килгән акча ничек сарыф ителгәне хакында хисап та билгесез. Хәзер ""Слава труду"" газеты яңадан теркәлү уза. Яңа низамнамәдә газета ике телдә чыга дигән маддә юк. ""Газет урыс телендә чыгуын дәвам итәчәк, ә кырымтатар сәхифәсен чыгару өчен 2 миллион сум кирәк, ә бөтен газета өчен елына 5 миллион сум кирәк"", диде мөхәррир Николай Балыков. Бу кырымтатарларның Йолдыз журналы, Яңа дөнья газетының бергә кушылган еллык бюджетыннан да күп. Бу ике басманың еллык бюджеты 4 миллион сумга да итми. Ә кырымтатар сәхифәсе ирле бюджеттан тәэмин ителергә тиеш дигән фикерне хакимият санга да сукмый. Кырым Украинада булганда мондый кырымтатар сәхифәләре район газеталарында Карасубазарда, Судакта өстәмә түләүсез, ягъни бушлай чыгып торалар иде.","Кырымда Татарстан акчасына чыккан ""Бакчасарай"" сәхифәсе туктатыла",Яңылыҡтар,2121,https://www.azatliq.org/a/28150505.html,2016-12-01T13:46:30+00:00
"уртаклашуртаклашбастырИл гизәр, укытучы, шагыйрь Хәсән Туфанның гомере кыл уртасында өзелә язган. 40 яшендә аны атып үтерергә дигән хөкем карары чыгаралар. Тик ул шуннан соң да тагын 40 ел яши. Гомеренең соңгы ике дистәсе бәхетле булмаса да, тыныч кына уза. Тормышының ни кадәр ярсулы үтүен исәпкә алганда, бу да әз түгел. Хизбулла Фәхри улы Гөлзизин-Хәзрәтов-Кусинов(Хәсән Туфанның тулы исеме шундый) 1900 елда Иске Кармәт авылында туа. Биредә ""мәкруһлар"" (""отпавшие"") дип атала торган татарлар яшәгән - аларны гасыр уртасында татарларны көчләп чукындырган чакта христианнар рәтенә керткәннәр. Хәсән Туфан Уфада ""Галия"" мәдрәсәсендә укый һәм бу мәдрәсәне сайлавы аның алдагы тормышына да йогынты ясый. ""Галия"" мәдрәсәсен 1906 елда Уфада дин белгече һәм мөгалим Зыя Камалиача. Бу уку йортын бетереп чыгучыларның күбесе соңрак танылган галимнәр, язучылар, музыкантлар, әмәгать эшлеклеләре була. Татарның мәшһүр язучыларыннан берсе, кулга алынганнан соң, 1938 елда Казандагы төрмә хастаханәсендә үлгән Галиман Ибраһимов- Хәсән Туфанның әдәбият укытучысы була.1917 елда ""Галия"" мәдрәсәсендә Милли Мәлес - мөселман төрки татарларның парламенты ыела. Милли Мәлес беренче утырышларында ук территориаль автономия төзү мәсьәләсен алга чыгара, аны ""Идел-Урал штаты"" дип атыйлар, башкаласы итеп Казанны сайлыйлар. Милли мәлес эшчәнлегенең стенографиясен Хәсән Туфан башкара. Большевиклар автономия төзеттерми. Идел-Урал лидерларын кулга алалар, ә мөселман полклары коралларын тапшыра. Милли Мәлес таркалганнан соң, 1918 елның февралендә Хәсән Туфанга утырышларның стенограммаларын язарга һәм аларны гарәп теленә тәремә итәргә, ә соңыннан Милли Мәлес сәркатибе, Уфадан китәргә мәбүр булган Галиман Акчуринга бирергә кушалар. Туфанның гражданнар сугышы чолгап алган Себер һәм Ерак Көнчыгыш кала-авылларын гизүе шулай башланып китә. Болай итеп ил гизүләр берничә ел дәвам итә. Акчурин белән очрашу өчен Туфан Петропавлга бара. Хәзерге вакытта бу — Казакъстанның иң зур төньяк шәһәре. Тик ул анда Акчуринны тота алмый һәм Омскига юл тота. Омскидан — Читага. Ахырдан, ниһаять күрешәләр, үзенә бирелгән йомышны үтәп, Туфан Төмәнгә кайтып китә. Анда аның абыйсы яшәгән була.1919 елда Хәсән Туфанны ак армиягә чакыртып алалар. Ул хәрби хезмәтен кичектереп торуга ирешә һәм Байкал аръягына китеп бара. Нигә нәкъ менә Байкал аръягымы? Чөнки Петроградта һәм Мәскәүдә хакимиятне большевиклар яулап алганнан соң, күпчелек татар зыялылары һәм бай татарлар Идел буеннан Байкал аръягына китә. Анда алар башлыча Верхнеудинскига һәм Читага — шактый озак вакытлар ак гвардия атаманы Григорий Семеновконтролендә булган урыннардагы шәһәрләргә төпләнә. Хәсән Туфан Верхнеудинскида татар мәктәбенә укытучы булып эшкә керә. 1921 елда аны укытучы итеп Читага чакыралар. Чита — Себер һәм Ерак Көнчыгыш территориясендәге буфер дәүләтнең — Ерак Көнчыгыш республикасының башкаласы була. Ерак Көнчыгыш республикасы 1920 елда оеша һәм аны большевиклар контрольдә тота. Хәсән Туфан Верхнеудинскида да, Уфада чакта да Милли Идарәнең ирле оешмалары эшчәнлегендә актив катнаша. 1922 елның көзендә Ерак Көнчыгыш республикасы юк ителә. Идел буе татарларына кабат качарга туры килә.1924 елда, берникадәр вакыт әти-әнисендә яшәгәннән соң, Хәсән Туфан Казанга килә. Биредә ул кабат мәктәпкә укытучы булып эшкә урнаша. Казанда чагында, 1924 елда ул шигырьләрен чыгара башлый. Кавказ буйлап ике еллык экспедициясеннән соң ТАССР радиокомитетында, ә соңрак ""Совет әдәбияты"" журналында эшли, биредә ул аваплы сәркатиб буларак югары вазифаны биләп тора. Ләкин 1930 еллар башынннан аның тормышы акрынлап тәмугъка әверелә.1934 ел уртасында, ТАССРның Совет язучылары федерациясе идарәсе сайлаулары вакытында язучы Фатих Сәйфи(1937 елда репрессияләнә) Хәсән Туфан намзәтен кире кагып, аны ""совет язучысы түгел, мөһаир, Харбиннан кайткан милләтче"", дип белдерә.1935 елда Хәсән Туфанны Байкал аръягындагы эшчәнлеге белән бәйле сорау алуларга чакыралар. 1936 елда тәнкыйтьчеләр аңа ""Колчакчы офицер"" һәм ""япон шымчысы"" дигән ярлыклар тага.1937 елда Туфанны Язучылар берлегеннән куалар. Ул эшсез кала һәм 1940 елның 18 ноябренә - тоткарланганчыга кадәр хатыны тәрбиясендә яши. Язучыны совет хакимиятен бәреп төшерү максаты белән контрреволюцион сүз куешуда гаеплиләр. Кулга алынуыннан соң өч ай узгач, советка каршы пропаганда гаепләве өстиләр. Тикшерү фикеренчә, бу пропаганда аның ""Ант"" дигән поэмасында булган. Туфанның кулга алынуын тикшергән галимнәр Мәсгут Гайнетдиновбелән Гөлнара амалетдиновашуңа игътибар итә: тикшерү бер ел буе барса да, архивларда сорау алуларның 18 беркетмәсе генә сакланып калган. Алар барысы да ""артык схематик"", дип искәртә галимнәр. Тикшерүчеләр Милли Идарәнең Верхенудински һәм Читадагы идарә итү механизмы, һәм аларның элемтәләр географиясе белән кызыксынган. ""Гаепләү материалларының алдан ук һәм бик ентекле әзерләнгәне ачык күренә. Х. Туфанның 1935 елның 17 мартында, Г. Ризвановэше белән бәйле биргән күрсәтмәләрен, шулай ук элек Верхнеудинскида яшәгән, ә 1938 елда Хорезмда хөкем ителгән М. Сәйфуллиннансорау алуларны— гаепләүләрнең нигезе итеп алалар. Ул елларда моннан артыгы таләп тә ителми"".1945 елның августында төрмәдә утырган чакта, Хәсән Туфан үзенең эшен яңадан карауларын сорап, ""Большевикларга хат"" яза. Бу хат СССРның Югары мәхкәмәсе хәрби коллегиясенә атап языла. Әлеге хатында Хәсән Туфан Башков фамилияле беренче тикшерүчесенең үзенә әйткән сүзләрен искә ала: ""Ярамый, Туфан, сине хөкем итәчәкбез, юкса әмәгатьчелек: ""Бер гаепсез кешене утыртып куйдылар, күпме вакытлар төрмәдә тоттылар"", дип әйтәчәк. Юк, сине хөкем итми ярамый"". ""Һәм мин уйладым, — дип яза Туфан, — бәлки илнең гомуми мәнфәгатьләре өчен шулай кирәктер дә"". ""Большевикларга хат""ында Туфан тикшерү барган вакытта әфалауларга дучар ителмәсәм дә, ялган гаепләүләр белән рухи яктан газаплаулаулары түзеп булмастай иде, дип әйтә. Ул үзенә каршы күрсәтмәләр бирүчеләр белән күзгә-күз очраштыруларын да сораган, әмма аңа ""бу кешеләр инде күптән, 1937-38 елларда ук атып үтерелде"", дип авап биргәннәр.1942 елның 7 мартында Хәсән Туфанны атып үтерергә дип карар чыгарыла. Ахырдан Югары мәхкәмәнең хәрби коллегиясе бу хөкем карарын үзгәртә һәм аны ун елга ирегеннән мәхрүм итә. ""Дансыз һәм хурлыклы үлемемне көтеп утырдым. Ниһаять, миңа чыгарылган хөкем карарын ун еллык төрмәгә алыштырдылар"", дип яза Туфан. Эш материаллары белән танышуын һәм мәхкәмәне ул болай тасвирлый: ""Тикшерү итәкчесе Батулин эшне алып, каккалады да, канәгать тавыш белән: ""Кара нинди, тулы бер том, — диде. — Монда барысы да бар — милләтчеләр төзергә теләгән Идел-Урал респубикасының харитасы да, барысы да, барысы да. "". ""Һәм бөтен ялган да шушында"", дип әйтеп куйдым. Әлбәттә, ул кызып китте һәм ачуланды. Мин тыныч кына: ""Ләкин бу эшне бит әле чын большевиклар тикшерәчәк, гадел, алдан күрүчәнлек белән чыныккан большевиклар"", дидем. Батулин исә ""Юк, сине без хөкем итәчәкбез һәм сине һичшиксез Айга ибәрәчәкбез"", дип авап бирде. Мәхкәмәгә кергәндә мин киресенчә булачагына ышана идем, хәзер мин чын большевиклар янына барам, дип уйладым. Ләкин Батулин хаклы булып чыкты"". Туфан әза мөддәтен үтәгәндә Казанга якын гына урнашкан Зөя утравындагы төрмәдә утыра.1950 елның 18 ноябрендә, кулга алынуыннан соң төгәл ун ел вакыт узгач та Хәсән Туфанны Себергә сөрәләр. Күпләр кебек, аны ""гомерлек"" сөргенгә ибәрәләр. Ул 1956 елның язында азат ителә. Бу вакытка аның хатыны - актриса Луиза Сәлиәскәрова исән булмый инде. Хәсән Туфанны репрессияләгәннән соң ул эшен югалта. Төрмәдәге иренә азык-төлек ибәреп бара алу өчен, кан бирә. Туфан үзе әйтүенчә, хатыны ибәргән шундый бер посылка ачлыктан шешенгән, үлеменә якынлашкан чагында аның гомерен саклап кала. Казанга кайткач ул хатынының ридикюлен табып ала. Анда исә кан тапшыруы турында бер кочак квитанцияләр була. Репрессияләнгән язучының хатыны - Луиза Сәлиәскәрова башка төрле акча эшли алмый.1956 елда азат ителгәннән соң, Хәсән Туфан тагын 25 ел яши әле. Ул бик күп яза, күп басыла. 1964 елда ""Сайланма әсәрләр""е өчен Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләген тапшыралар. Аның белән таныш булган кешеләрнең барысы да Туфанны тыныч, тыйнак һәм хәтта оялчан кеше буларак искә ала. Тарихчы Рафаэль Хәкимовның Хәсән Туфан белән бакчадагы йортлары янәшә торган. Ул язучы турында болай дипязып калдырган: ""Без дачада күршеләр идек. Туфанның участогы башкаларныкыннан нык аерылып тора. Бернинди культуралы үсемлекләр дә үсми. Кыргый үлән кыры. Чүп үләннәре рәхәтләнә. Әрекмән, кычыткан һәм урман чәчәкләре котырып үсә. Өй тирәсендә сыерчык оялары. Хуа үзе әмәлләгән эскәмиягә утырып, тирә-як белән хозурлана. Күрше-күлән кыяр, помидор, иләк-имеш уңышы өчен борчыла. Туфан шигърият дөньясында яши"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр",Олы террор һәм язмышлар. Төрмәдә чагында Хәсән Туфанны үлемнән хатынының кан бирүе генә коткара,Татарстан,8686,https://www.azatliq.org/a/bolshoy-terror-i-sudby-ot-smerti-v-tyurme-hasana-tufana-spasla-krov-zheny/33108413.html,2024-09-21T00:24:17+03:00
"Кисәне Тамыр балалар-үҫмерҙәр телеканалының вокал студияһы балаларының шағирә һүҙҙәренә яҙылған ""Ҡаһармандар"", Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Искәндәр Ғәзизовтың Йәй ғүмере йырҙары биҙәне. Моңло тауышлы йырсы Венера Юлгилдинаның башҡорт халыҡ йыры Фәхерниса, Бүздәк районынан килгән яҡташтары сығыштары ла ҡатнашыусылар күңеленә хуш килде. Түңәрәк өҫтәлде Милли әҙәбиәт музейы директоры вазифаһын башҡарыусы Зәки Әлибаев йәнле итеп алып барҙы. Оло хөрмәткә лайыҡ Факиһа Һаҙый ҡыҙының рухы шат булһын!",Фатихаһын бирҙе шағирә,Яңылыҡтар,503,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-31/fatiha-yn-bir-e-sha-ir-4103338,2025-01-31T09:39:00+00:00
"Малоярославец мөселманнары узган елгы Корбан гаете бәйрәмендәКалуга өлкәсе Малоярославец шәһәре мөселманнары имамы Ринат Баткаевның көч структураларының гыйбадәт йортында даими тикшерүләр уздырып торуы турындагыязмасыкүпләрне битараф калдырмагандыр. Баткаев гомер-гомергә чиркәүләр уратып алган шәһәрдә мөселманнар шау-шу тудырмыйча динне тотарга тырышуын әйтә. Бу хакта аның үзе белән сөйләштек. – Ринат хәзрәт, Малоярославецта мөселманнар гыйбадәткә кайда ыела? –Безнең мәхәлләгә әле алты гына яшь. Мәчет төзегәнгә ике генә ел. Тарихи яктан монда элек мөселманнар булмаган, шуңа ирне үз акчабызга сатып алып мәчет булдырдык. Гыйбадәт йорты дип әйтү дөресрәк булыр, чөнки ул архитектура ягыннан манарасыз гына бер йорт рәвешендә. Шәһәрдә гыйбадәт йортын төзү өчен урын юк, чөнки һәрбер ир нәрсәгәдер яраклы булуын исәпкә алып бүленгән. Мисал өчен, бизнес, төзелеш өчен булырга мөмкин. Мәчет төзер өчен урын калмаган. ир алу өчен референдумнар уздырырга кирәк. Шуңа мөселманнар гыйбадәт йортына ыела. Намаз уку өчен манаралы булуы шарт түгел. – Гыйбадәткә мөселманнар күп йөриме? Ринат Баткаев мөселманнарны бәйрәм белән котлый– Малоярославецта омга намазына уртача 70-100 мөселман, ә бәйрәмгә меңгә якын килә. Алар арасында мигрантлар да, ирле халык та бар. Татарлар, үзбәкләр азәриләр, чеченнар, таиклар йөри. Үзәк Азиядән килүчеләрнең кайберләре инде Русия ватандашлыгын алган. Бездә әгъзалык системасы. Барысын да үз акчабызга башкарабыз. – Бәйрәмнәргә меңгә якын кеше килә дидегез. Алар гыйбадәт йортына ничек сыеп бетә? – Без Ураза, Корбан гает намазларын кырда ыелып укыйбыз. – Ничек кырда? –Кырда оештырабыз. Машиналар кую урыны булдырабыз. Полиция саклый, янгын сүндерү машинасы килә. Шунда бәйрәм намазын укыйбыз. – Ә кыш көнне? –Кыш көнне ылы итеп киенеп, итекләр киеп барабыз. Безнең бабайлар да элек шулай эшләгән, хәтта дини эзәрлекләүләр чораныда зиратларда намаз укыган. Тарих кабатлана. – Сез үз сәхифәгездә мәчеткә көч структуралары вәкилләренең килеп тикшерүләр уздыруы турында ачынып язган идегез. Хәтта мөселман дусты рухына сәдака бирергә килгән ике православ әбинең мәчет янында кораллы кешеләрне күреп аптырауларын, чиркәүдән чыкканда аларны автомат белән каршы алсалар, куркып хуштан егылырга мөмкинлекләре турында сөйләүләрен язган идегез. Тикшерүләр даими буламы? –Илдә, күрәсең, хәл бик яхшыдан түгелдер, шуңа вакыт-вакыт көч структуралары махсус рейдлар уздыра. омга намазыннан соң мөселманнарның документларын тикшерәләр. Проблем булмаса шунда ук ибәрәләр. Болай үзләрен әдәпле тоталар һәм безнең хокукларны бозмыйлар, әмма шулай да бу бик күңелле әйбер түгел. Сабыр булырга туры килә. Әрләшеп булмый, аларның үз хезмәте. Шуңа компрмисска барырга тырышабыз. Малоярославецтагы гыйбадәт йорты– Мөселманнар канәгатьсезлек белдермиме? – Мөселманнар теләсә-кайсы вакытта тикшерү килергә мөмкинлекне яхшы аңлый. Шуңа документларын алып киләләр. Бәлкем бу безнең өчен яхшыдыр да, чөнки арабызда төрле кеше булырга мөмкин. Мөхәммәт пәйгамбәргә тагын да авыр булган дип аңлатырга туры килә. – Чиркәүләрдә дә тикшерүләр уздыралар микән? – Анысын мин белмим. Чиркәүләр, монастырьләр монда бик күп, чөнки борынгы тарихи православ шәһәр. Мөселманнарның да дини ихтыялары инде канәгатьләндерелә дип әйтергә була. Мәчет, мәхәллә, мөселман зираты, хәләл кибет, якшәмбе мәктәбе бар. Шулай әкренләп мөселманнарга инфраструктура булдырабыз.","""Гает намазларын кырда укыйбыз""",Дин,3351,https://www.azatliq.org/a/27026671.html,2015-05-20T11:00:02+00:00
Президент России Владимир Путин поддержал идею ветерана боевых действий Светланы Гришановой по созданию единого для всех регионов стандарта поддержки семей участников СВО.,Путин поддержал идею единого для регионов стандарта поддержки участников СВО,Махсус хәрби операция,171,https://tanburz.ru/news/care/2025-03-07/putin-podderzhal-ideyu-edinogo-dlya-regionov-standarta-podderzhki-uchastnikov-svo-4151174,2025-03-07T13:05:00+00:00
"фикерләр елларда Татарстан бюджетын үтәү якынча 50 млрд сумга кыенлашачак. Бу хакта бүген республиканың бюджет үтәлеше һәм киләсе өч елга бюджет өлгесен әзерләү киңәшмәсендә Татарстан финанс министры урынбасары Марат Фәйзрахмановбелдерде. Аның сүзләренчә, Русиядә кертелүче салым реформасыннан Татарстан югалтулар кичерәчәк. — Салымнар үссә дә, бу Татарстанның берләштерелгән бюджеты керемнәрен арттыруга китермәячәк. Өстәмә ыелган сумма федераль бюджетка күчереләчәк. Шул ук вакытта республика бюджетына алар тискәре йогынты ясаячак, — диде ул. Фәйзрахманов китергән саннардан күренгәнчә, физик затларның керем салымын (НДФЛ) кире кайтаруга бәйле үзгәрешләр сәбәпле, Татарстан ел саен 1 млрд сум керемен югалтып барачак. Эшмәкәрләр өчен салым салуның гадиләштергән системы үзгәрүдән республика ел саен 3 млрд сумга азрак керем алачак. Керемсез калган үзмәшгульләргә бәйле төзәтмәләр дә Татарстанны 0,73 млрд сумга ярлырак итәчәк. Моннан тыш, федераль кануннар нигезендә республика минималь хезмәт хакын арттырырга мәбүр булачак. Киләсе елдан Татарстанга Мәскәүдән бүленәчәк финанслар да кимер дип көтелә. Федераль програмнардан — 18,3, илкүләм проектлардан — 17,2 процентка азаюы ихтимал. Шул сәбәпле, 2025 елда республика бюджетын үтәү 11,7 млрд сумга, 2026 — 18,8 млрдка, 2027 — 19,2 млрд сумга кыенрак булачак, ди Марат Фәйзрахманов. Киләсе өч елда бу 49,79 млрд сум булыр дип фаразлана.2024 елның 8 аенда Татарстан берләштерелгән бюджеты кереме 400 млрд сумга якынлашкан. Шул ук вакытта республикадагы төп салымнарның берсе — табыш салымы 10,4 процентка кимегән. Бу нефть һәм нефть-химиясе тармагы торышына бәйле. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановнефтька бәйле кертелгән чикләүләр без көткән нәтиәләр бирми диде. Ул итештерү сәнәгате индексы 101,5 процент үсеш күрсәтте, ләкин чикләүләр булмаса саннар күпкә зуррак булыр иде, дип өстәде Миңнеханов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Киләсе өч елда Татарстан бюджетын үтәү 50 млрд сумга кыенрак булачак,Яңылыҡтар,1956,https://www.azatliq.org/a/33109573.html,2024-09-06T11:54:38+00:00
"уртаклашуртаклашбастырРосстат демографиягә кагылышлы тәфсилле мәгълүматны уртаклашмый башлаган. Шул ук вакытта Русиядә туучы балалар саны кимегәннән кими. Моңа бәйсез демограф Алексей Ракшаигътибар иткән. Росстатның 16 майдадөнья күргәнайлык хисабында яңа туган һәм үлгән кешеләр, яңа никахлар һәм аерылышулар саны, шулай ук, төбәкләрдәге үзгәрешләр турында да бернинди мәгълүмат юк ди Ракша. Росстат бастыра торган биш таблицаның берсе генә калган. Анда ел башыннан саналып килә торган туулар, үлемнәр, никахлашулар һәм аерылышулар саны гына күрсәтелгән. ""Нигездә Русиядә 2025 елның мартыннан бирле әмәгатьчелеккә ачык булган демографик статистика юк"" дип яза Ракша. Ул шулай ук 2022 елның мартында, Русия Украинага бәреп кергәннән соң, Росстат яшькә карап һәм төбәкләр буенча алып барыла торган үлемнәр статистикасын яшергәнен искә төшерә. 2024 елда исә Русия гаскәренең фронттагы югалтуларын анализларга мөмкинлек бирә торган башка саннар да халыкка чыгарылмый башлаган иде. Демограф фикеренчә, ""министрлыкларда демографик истерика дәрәәсе эпик масштабларга иткән. Росстат мәгълүматларына караганда, гыйнвар-март айларында яңа туган балалар саны 11,5 меңгә кимегән һәм 288,8 мең тәшкил иткән. Ракша билгеләп үткәнчә, һәр ай саен яңа туган балалар саны - гасырлар чигеннән башлап антирекордлар куя. Росстат мәгълүматларына караганда, узган елны Русиядә 1,222 млн бәби туган, бу — 1999 елдан башлап иң кечкенә күрсәткеч. 2023 ел белән чагыштырганда, бала туу 3,4ка кимегән, 2014 ел белән чагыштырганда — 30ка кимегән. Халыкның табигый кимү дәрәәсе 20ка тизәйгән һәм 596,2 мең кеше тәшкил иткән: ай саен 50 мең кеше яки көн саен 1,6 мең дигән сүз.2018 елда Путин ""Демография"" милли проекты кысаларында 6 ел эчендә халык кимүен туктатуны боерган иде. Халык кимүе исә киресенчә берничә тапкырга арткан, елларда үлем дәрәәсе туу дәрәәсенә караганда 3,4 млн кешегә артып киткән. Узган елны Русия президенты Владимир Путин халык кимү дәрәәсен киметү максатын яңадан куйды: бу юлы сүз 2030 ел турында бара. Русиядә уртаклашуртаклашбастыр",Росстат демография статистикасын яшерә башлаган,Яңылыҡтар,2031,https://www.azatliq.org/a/rosstat-demografiya-statistikasin-yashera-bashlagan/33418126.html,2025-05-19T12:09:06+03:00
"""Атайсал"" тулы метражлы нәфис фильмын төшөрөүҙә ҡатнашырға теләүселәрҙе 7 августа 9:00 сәғәттә Граф күле янындағы район һабантуйы майҙансығына саҡыралар. Маҡсат: ат фестивале атмосфераһын күрһәтеү. Хәҙерге заман кейемендә, йәки милли кейемдә килеү зарур. Ат менөн килә алһағыҙ, бигерәк тә шәп. Программала: ат парады, "" Ауҙарыш "" һәм уҡтан атыу. Фильм төшөрөүҙә ҡатнашыу өсөн үҙең менән паспорт алыу мотлаҡ, майҙансыҡҡа инер алдынан ризалыҡ тултырырға кәрәк буласаҡ. Күмәк сәхнәләрҙә ҡатнашыусылар өсөн төшкө аш ойоштороласаҡ. Бөтә ил күрәсәк кинола төшөп ҡалырға ашығығыҙ. Мәҙәниәтте бергәләп үҫтерәйек!",Киноға төшкөң киләме?,Аңлатма,604,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-30/kino-a-t-shk-kil-me-4331881,2025-07-30T11:33:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАларның элегрәк ясалган тәкъдимнәренә Русия сәламәтлек саклау министрлыгы каршы чыккан иде. Русиянең ун галиме һәм медицина хезмәткәре хосусый клиникларда абортлар ясауга каршы чыгып ачык хатларимзалаган. Элегрәк алар ясалма аталандыру (ЭКО) ясатуга да каршы чыккан иде, Русия сәламәтлек саклау министрлыгы ул чакта бу белдерүләрен кире какты, дип хәтерләтә Север. Реалии. Имза куючылар арасында сәламәтлек саклау министрлыгының баш репродуктологы, Русиянең әмәгать пулаты әгъзасы Олег Аполихинда бар. Ул ""яралу мизгеленнән башлап ук, яралгы тере ан иясе булып тора"" һәм аның гомергә, үсешкә хокукы бар, ди.2020 елда ул абортларны ""тән әгъзаларын бүлгәләү"" (""расчленёнка"") дип атады һәм әзаларны үтәү федераль хезмәте системында махсус абортлар ясау урыннары булдырыргатәкъдим иткән иде. Ул чакта Русия сәламәтлек саклау министрлыгы профессорның тәкъдимен хупламавын белдерде. Икенче белгеч — Русия педиатрлары берлегенең президенты, Русия фәннәр академиясе академигы, медицина фәннәре докторы, профессор Александр Баранов. Ул абортларга күптәннән каршы чыгып килә һәм Русия православ чиркәвенең мәбүри медицина иминиятләштерүе системыннан абортларны чыгару тәкъдимен хуплаган иде. Ул шулай ук суррогат аналарга һәм ясалма аталандыругакаршы чыкты. Бала төшерүне тыюга өндәүчеләр арасында Мәскәүнең Пирогов исемендәге медицина университетындагы биоэтика кафедрасы профессоры Ирина Силуановада бар. Элегрәк ул ЭКОны аборт ясаганнан соң кысыр калган һәм христиан кыйммәтләрен кире кагучы хатыннар эшли, дигән иде. Шуңа күрә, аның фикеренчә, ""пробиркада аталандыруны"" мәбүри медицина иминиятләштерүе системыннан чыгарырга кирәк. Шулай ук ул бу чара ярдәмендә бер үк енесле парлар гаилә кора, ә суррогат аналык бөтенләй яралгылар белән сәүдә итүгә ошаган, ди. Шулай ук ул кияүдәге хатын-кызга ире рөхсәтеннән башка аборт ясатуны тыю турындагы тәкъдимне Дума кабул итмәгәнгәборчылган иде. Дарвинның эволюция теориясен мәктәп дәреслекләреннән алып атуны тәкъдим иткән кеше — Гаилә, ана хокукларын һәм балалыкны яклау мәсьәләләре өлкәсендәне Патриарх комиссиясе рәисе Фёдор Лукьянов, ""оешма медицина хезмәткәрләренең ачык хатларын хуплый"", дип белдерде. Элегрәк Русия сәламәтлек саклау министрлыгы медицина күрсәткечләре булмаган килеш аборт ясатырга килгән хатын-кызларга психологик басымны арттырырга тәкъдим иткән иде. Министрлыкта УЗИ ясаган чакта хатын-кызларга яралгының рәсемен күрсәтергә, ә баланы барыбер төшертергә булганнарны йөклелеге өзелү куркынычы янаган хатыннар белән бер бүлмәгә яткырырга тәкъдим иттеләр. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русиядә унлап медицина галиме аборт ясауны хосусый клиникларда да тыюга өнди,Яңылыҡтар,2584,https://www.azatliq.org/a/meditsina-hezmatkarlare-ham-galimnar-rusiyadage-hosusiy-klinikalarda-abortlarni-tiyuni-talap-ita/33291704.html,2025-01-28T16:31:00+03:00
"Бөгөн болотло, ҡар яуа. Ел көньяҡтан, уртаса тиҙлектә. Һауа температураһы -3 градус.",Көн торошо,Яңылыҡтар,84,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-03/k-n-torosho-4561628,2026-02-03T08:20:00+00:00
"Ҡайнар ләүкәгә ултырғансы, башта өҫтөгөҙгә һыу ҡойоп, еңелсә генә йыуынып алығыҙ. Ләкин сәсегеҙҙе еүешләмәгеҙ, юғиһә эҫе ҡабыуы мөмкин. Ҡатын-ҡыҙға мунсаға ингәнсе макияжын һөртөп алырға, алҡа-сылбырҙарын һалып ҡалдырырға кәрәк. Ләүкәгә менгәндә башығыҙға башлыҡ кейегеҙ йәки таҫтамал урағыҙ. Мунсала парланыуҙың иң мөһим ҡағиҙәһе: эҫе һауаға тәнде әкренләп күнектереү. Инеү менән ташҡа һыу һипмәгеҙ. Тәнегеҙ башта булған эҫегә күнекһен, аҙаҡ инде пар өҫтәһәң дә ярай. Ләүкәлә ултырыу түгел, ятыу яҡшыраҡ. Һауаны ауыҙ түгел, танау менән һулағыҙ. Кемгәлер яҡшылап тирләү өсөн биш минут та етә, бәғзеләргә ярты сәғәт кәрәк. Ләүкәнән төшкәс, һалҡынса һыу менән ҡойоноп тәнде бер аҙ һыуытығыҙ. Ҡыйыуыраҡ булһағыҙ, ишек алдында торған һалҡын һыулы мискәгә, ҡыш көрткә һикерә алаһығыҙ. Әммә һалҡында ярты минуттан да ашыу булырға ярамай. Унан инде яңынан ләүкәгә менергә кәрәк. Хәҙер миндек менән сабынырға була. Миндекте бешереүҙең дә үҙ сере бар. Иң яҡшыһы - уны кәмендә өс-дүрт сәғәт һалҡынса һыуҙа тотоу. Ваҡытығыҙ сикле булһа, ҡайнар һыуҙа бешерергә тура килә. Дөрөҫ эшләмәһәң, япраҡтары ҡойоласаҡ. Башта миндек менән тәнгә табан ҡайнар һауаны ҡыуырға кәрәк. Аҙаҡ аяҡ табандарынан башлап еңелсә генә һуҡҡылайһың. Бер аҙ шулай дауам иткәс, миндекте тәнгә ҡуйып, йоҙроҡ менән баҫҡылайбыҙ. Хәҙер нығытып сабынһаң да була! Һуңғы этап - миндек менән тәнде һыйпап сығыу. Организмдың хәленә ҡарап, ләүкәгә 3-4 тапҡыр менергә кәрәк. Һуңғы мәртәбә менер алдынан тәнегеҙҙе ышҡып йыуып, скраб һөртөгөҙ. Уны, балға диңгеҙ тоҙо ҡушып, үҙегеҙ ҙә яһай алаһығыҙ. Скрабты 10 минут тотоп, һыу менән йыуып төшөрөгөҙ. Магазинда хәҙер төрлө үләндәрҙең эфир майҙары һатыла. Бер сүмес һыуға бер нисә тамсы май тамыҙып, ташҡа һалһағыҙ, мунсаның файҙаһы бермә-бер артасаҡ. Сыҡҡас, бер аҙ ял итеп алыу мөһим. Бал менән тәмләп сәй эсегеҙ, яҡшылап кибенегеҙ. Еңел пар менән! Йәнә шуны хәтерҙә тотоғоҙ: йөрәк һәм ҡан тамырҙары системаһы ауырыуы, ҡан баҫымы юғары булғанда, эҫе мунсаға инеү, бигерәк тә сабыныу ҡәтғи тыйыла. Ҡайнар ләүкәгә ултырғансы, башта өҫтөгөҙгә һыу ҡойоп, еңелсә генә йыуынып алығыҙ. Ләкин сәсегеҙҙе еүешләмәгеҙ, юғиһә эҫе ҡабыуы мөмкин. Ҡатын-ҡыҙға мунсаға ингәнсе макияжын һөртөп алырға, алҡа-сылбырҙарын һалып ҡалдырырға кәрәк. Ләүкәгә менгәндә башығыҙға башлыҡ кейегеҙ йәки таҫтамал урағыҙ. Мунсала парланыуҙың иң мөһим ҡағиҙәһе: эҫе һауаға тәнде әкренләп күнектереү. Инеү менән ташҡа һыу һипмәгеҙ. Тәнегеҙ башта булған эҫегә күнекһен, аҙаҡ инде пар өҫтәһәң дә ярай. Ләүкәлә ултырыу түгел, ятыу яҡшыраҡ. Һауаны ауыҙ түгел, танау менән һулағыҙ. Кемгәлер яҡшылап тирләү өсөн биш минут та етә, бәғзеләргә ярты сәғәт кәрәк. Ләүкәнән төшкәс, һалҡынса һыу менән ҡойоноп тәнде бер аҙ һыуытығыҙ. Ҡыйыуыраҡ булһағыҙ, ишек алдында торған һалҡын һыулы мискәгә, ҡыш көрткә һикерә алаһығыҙ. Әммә һалҡында ярты минуттан да ашыу булырға ярамай. Унан инде яңынан ләүкәгә менергә кәрәк. Хәҙер миндек менән сабынырға була. Миндекте бешереүҙең дә үҙ сере бар. Иң яҡшыһы - уны кәмендә өс-дүрт сәғәт һалҡынса һыуҙа тотоу. Ваҡытығыҙ сикле булһа, ҡайнар һыуҙа бешерергә тура килә. Дөрөҫ эшләмәһәң, япраҡтары ҡойоласаҡ. Башта миндек менән тәнгә табан ҡайнар һауаны ҡыуырға кәрәк. Аҙаҡ аяҡ табандарынан башлап еңелсә генә һуҡҡылайһың. Бер аҙ шулай дауам иткәс, миндекте тәнгә ҡуйып, йоҙроҡ менән баҫҡылайбыҙ. Хәҙер нығытып сабынһаң да була! Һуңғы этап - миндек менән тәнде һыйпап сығыу. Организмдың хәленә ҡарап, ләүкәгә 3-4 тапҡыр менергә кәрәк. Һуңғы мәртәбә менер алдынан тәнегеҙҙе ышҡып йыуып, скраб һөртөгөҙ. Уны, балға диңгеҙ тоҙо ҡушып, үҙегеҙ ҙә яһай алаһығыҙ. Скрабты 10 минут тотоп, һыу менән йыуып төшөрөгөҙ. Магазинда хәҙер төрлө үләндәрҙең эфир майҙары һатыла. Бер сүмес һыуға бер нисә тамсы май тамыҙып, ташҡа һалһағыҙ, мунсаның файҙаһы бермә-бер артасаҡ. Сыҡҡас, бер аҙ ял итеп алыу мөһим. Бал менән тәмләп сәй эсегеҙ, яҡшылап кибенегеҙ. Еңел пар менән! Йәнә шуны хәтерҙә тотоғоҙ: йөрәк һәм ҡан тамырҙары системаһы ауырыуы, ҡан баҫымы юғары булғанда, эҫе мунсаға инеү, бигерәк тә сабыныу ҡәтғи тыйыла.",Мунса инеү ҡағиҙәләре,Аңлатма,3987,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-13/munsa-ine-a-i-l-re-4275831,2025-06-13T19:11:00+00:00
Башкортостан принимает очередное спортивное мероприятие из разряда уникальных: сегодня в Уфе стартовала Всероссийская спартакиада по зимним видам спорта глухих «Мы вместе. Спорт». В масштабах всей страны она проводится впервые. В соревнованиях примут участие более 800 спортсменов из 30 регионов страны. Башкирию на спартакиаде представляет сборная команда в составе свыше 30 человек.,Башкирия поборется за медали спартакиады «Мы вместе. Спорт»,Спорт,384,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-07/bashkiriya-poboretsya-za-medali-spartakiady-my-vmeste-sport-4112662,2025-02-07T15:00:00+00:00
"Йыйған донъя тигәне шул түшәк-ҡаралты: ике яҫтыҡ, бер яңы буй юрған менән турпыша инде, табаҡ-һауыт. Ҡырҡҡа етеп тапҡан балаҡайымды ярман һуғышына алды ла киттеләр. Атаһын да күрмәй үҫте ҡолонсағым. Уттай ҡыҙыу бесән өҫтөндә бер туҫтаҡ айран эсеп, ятҡан еренән торманы ла ҡуйҙы Хәлиуллам. Бына бит, ҡырҡҡа еткәс, малайлы булам тип ҡыуанып йөрөнө лә бит, күреп өлгөрмәне. Яҙғаны шулдыр шул, мәрхүмкәйем. Ут йотһам да, балаҡайымды һыр бирмәй үҫтерҙем. Фатима инәйҙең был зарҙарын ҡыҙ күптән ятлап бөтһә лә, йәнә сабыр ғына тыңлап ултырҙы. Кем белгән һуң, ысынлап, һуңғы хаты булған шул улғынаһына. Фәймә үҙе лә бит электән Хәлитте яратып йөрөй. Тик егет кенә быны һиҙмәне. Йомоҡ шул үҙе лә, ҡыҙ кеше хистәрен нисек кенә аңлатһын инде. Һуғышҡа китеүселәрҙе оҙатыусылар араһында моңһоу ҡараш ташлап, күҙҙәрен мөлдөрәтеп торған Фәймәне күргәндер ҙә инде ул. Контужен булып Хәлит ҡайтҡан икән тигән хәбәр бәләкәй генә ауылда тиҙ таралды. Ишетеү һәләтен юғалтҡанын да еткерҙеләр. Кәмһенеп өйөнән сыҡмай ятмаһа ярар ине, тип борсолдо Фәймә. Уйҙарына бирелеп урамға ҡарап торған Фәймәнең күҙҙәре тыҡрыҡтан ҡапҡаға боролған Сабирйән ҡартҡа төштө. Ул ирҙәр һуғышҡа алынып бөткәс, ҡарт-ҡоронан, бала-сағанан, еңгәй-апай-инәйҙәрҙән торған бригаданы етәкләй. Ҡушаматын да халыҡ биргән: Бригат Сабир тиҙәр. Ул килеп инеү менән: – Фәймә, дауай эшкә! Көҙөн һөрөп ҡалдыра торған ерҙәр бар. Хәҙер һөрмәһәң, йонсоу аттар әллә сыға яҙға, әллә юҡ. Ике үгеҙ ҡушҡан булдыҡ. Үгеҙҙәр әрһеҙ, нисауа. Әсәйең мәрхүмдең бикәсе Сафия менән бер-ике көн эшләп тор. Хәлит күршең дә контуженмын тип ятмай, эш даулап килгән. Һеҙгә ҡалған көн инде, ҡалайтаһың! Ярай, эшкә тигәс, эшкә! Иртән оноңдо һыуға болғап эсһәң дә эс, ас ҡарынға килмә инде, ҡыҙым, төшөндөңмө? Аттарҙы фронтҡа ебәреүе бик ҡыҙғаныс булды. Аттар менән уландар ҙа китте. Һау ҡайтһындар инде! Иң-иң шәп аттар китте. – тип әллә ҡыҙға, әллә үҙенә төбәп тигәндәй һөйләнде лә, туҡтамай ары китте. Фәймә бушҡа бошонған даһа, Хәлитте күрәһе көндәре бар икән! Йөрәге һулҡылдап тибеп ҡуйҙы. Эх, татлы ла, ғазаплы ла йәшерен йәшлек хисе. .Үгеҙҙәр Сабирйән олатай маҡтағанса бик шәп түгелдәр икән дә. Күҙен алартып ҡарап торған ҡарт үгеҙ оторо ялҡау. Ҡаҡ һөйәккә ҡалып барған мал ишараты әйләнгән һайын киреләнеп, шыпа туҡтай. Фәймәнең сыбыҡ тотҡан бармаҡтары ҡанһырап бөттө. Аптырағас, әллә туғарып ял иттерәйем микән, тигән уйға килде. Сыбыҡ йыйырға киткән Сафия апай күрмәй ҙә ҡалды, Фәймә тиҫкәреләрҙе туғарып та ебәрҙе. Ҡарт үгеҙ артынан уйнаҡлап башмаҡ та сапты. Шул арала шырлыҡҡа инеп юҡ та булдылар. Һылтыҡлай-һылтыҡлай йүгереп килгән Сабирйән ҡарт хәле бөтөп: Нишләп ебәрҙең үгеҙҙәрҙе эш өҫтөндә! ? Дезертирмы әллә һин! Һинең нурмыңды кем үтәр тип белдең? Ашау нурмыһы ла эшеңә ҡарап таһа. Сыҡмай инде хәҙер улар сауҡанан! Бар, Хәлиткә әйтеп ҡара! Сразы ҡағыҙ менән ҡәләм һора, яҙып шуны уҡыт! Һаңғырау бит уныһы, сәпсим ишетмәй, эй әттәгенәһе, тиҙ ҡылан, тием. Марш! Олаҡ, күҙемдән юғал! – тип йән асыуына ҡысҡырҙы. Хәлит, тыны бөтөп йүгергән Фәймәне күреп, ҡаршыһына сыҡты. Ҡарындаш, һаумы? Нимәгә былай өтәләнеп йөрөйһөң? Фәймә Сабирйән олатайҙың һүҙҙәренән тамам албырғап ҡалған ине. Ҡулдары менән ишаралап, һауаға яҙып күрһәтте. Эш сыҡмаҫтай булғас, Хәлит ҡағыҙ менән ҡәләмен алып сыҡты. Шунан ҡағыҙҙы уҡып бөтмәҫтән кейенә һалды ла, баҫыу юлына саптылар. Сабирйән ҡарт инде ҡысҡырыуҙан тамам ҡарлыҡҡан, ауыҙынан һүгенеү һүҙҙәре лә ысҡынып китә, ә үгеҙҙәр ыжламай ҙа. Тиҫкәреләрҙе көскә ҡыуып сығарып егеп алғансы, байтаҡ ҡына ваҡыт үтте. Икенсе рәтте һөрөп әйләнгәндә үгеҙҙәрҙең арҡалары лысма һыу ине. Ҡарт үгеҙ тағы ла шып туҡтаны. Хәҙер инде әрнегән Фәймә хәс тә Сабирйән ҡарттың үҙе кеүек ҡысҡырып ебәрҙе: Һиңә мына дезертирлыҡ өсөн военный трибунал! Шырлыҡҡа ҡастыңмы, ҡастың! Күпме туҡмама, ыжламай ҙа! Ҡарындаш, туҡтап тор әле? – тигәнгә әйләнеп ҡараһа, Хәлит килгән. Ул үгеҙгә яҡын уҡ барып, арҡаһынан һыйпай башланы. Бер ваҡыт тегенеһе мөңрәүгә оҡшаған ауаз сығарып, күндәм генә ҡуҙғалды ла китте. Тағы бер көн үтте. Күҙ төптәре ҡарайып, һурылып ҡалды Фәймә. Аяҡтары ныҡ арығанлыҡтан, һөрлөгөп тә китте ул бөгөн. Өйгә инеү менән итектәрен саҡ сисеп урындыҡҡа сүгәләне. Сабирйән олатайҙың Был баш-баштаҡлыҡ була, Фәймә! тигән һүҙҙәре ҡолағы төбөндә яңғырап тик тора.  Их, туйғансы ашарға ине, ярты икмәк тә аҙ булыр ине бөгөн тигән уйынан һиҫкәнеп китте. Усаҡҡа ут алды ла, ҡаҙандағы ҡайнаған һыуға ҡалған ғына ондо икегә бүлеп, шыйыҡ ҡына ыумас бешерҙе. Тамаҡ ялғаны ла, ишеген элеп юрған эсенә сумды, Хәлит менән эшләйһе яңы көндө күҙ алдына килтереп йылмайып йоҡоға талды. Ә алда уларҙы ҡыш көтә. Оҙон, аяуһыҙ ҡыш. Көҙгө иртә. Иртәнге һалҡын күңелде өшөтөп торһа ла, Фәймәнең күңелендә яҙ. Хәҙер яҙа ул күңелендәгеһен Хәлиткә. Хәлит ағай! Беҙҙең әсәйҙәр ҙә бер-бер артлы ғына баҡыйлыҡҡа күстеләр. Улар тере булһа, ниндәй ҡыуаныс булыр ине. Хәтергә уларҙың тик йылы һүҙҙәре уйылып ҡала икән. Ауылда йәштәр ҙә аҙ ғына ҡалды. Һеҙҙең имен-һау ҡайтыуығыҙ ҡыуаныс. Бирешмәйек әле, Хәлит ағай! Әллә ауыр эшкә күнегеп баралармы, бөгөн үгеҙҙәр ҙә бик ҡарышманы. Фәймә Хәлиттең ҡап-ҡара сәстәре араһынан аҡ сәс шәлкеме күҙгә күренеп торғанын шәйләне. Бала саҡтағы бер ваҡиға келт итеп хәтеренә килеп төштө. Ергә һыҙылған шаҡмаҡҡа таш ырғытып, онотолоп китеп уйнап йөрөгән Фәймәгә Фатима инәйҙең ата ҡаҙы, бәпкәләрен ҡурсыптыр инде, ҡаңғылдап килеп ташланды. Суҡыу ғына түгел, ҡанаттары менән дә һуҡҡылап аяҡтан йыҡты. Хәлит, дүрт йәшкә генә ҙур булыуына ҡарамай, Фәймәне уҫал ата ҡаҙҙан аралап алды бит шунда. Саҡ көсө етеп күтәреп, ҡурҡыуынан өнһөҙ-һүҙһеҙ ҡалған Фәймәне өйөнә алып килде. Көнө лә йыл кеүек оҙон үтте бөгөн. Ҡайтыр саҡта ғына Фәймә яҙған яҙыуын Хәлиткә бирҙе. Их, ишетһәң икән ул саҡ ҡына булһа ла! Шунда уҡ уҡыны хатты Хәлит. Йөҙө яҡтырып китте: Ҡарындаш, кис кер әле? Һөйләй торған һүҙҙәр ҙә бар, – тип әйтә һалды. Фәймә һағая төштө, еңел-елпе ҡыҙ тип уйлап ҡуймаһын, тип борсолдо күңеле. Ҡайтып йыуынды ла, инеп сығырға булды. Фатима инәйҙең һуңғы һүҙҙәрен хәтерләп, күҙҙәренә йәш төйөлгәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Ишек асыҡ ине. Ишек яңағына туҡылдатҡан булды. Яратҡан кешеһенә әйтәһе һүҙҙәре йыйылған да бит. Тупһаны ашатлауы булды, Хәлит: Әйҙүк, ҡарындаш. Минең иҫән ҡайтыу ҡыуаныс булһа ла, мин бар булмышым менән яу яланында  фронтта. Ятһам да, торһам да, күҙ алдында һуғыш. Иптәштәрем төшөмә кереп яфаланам. Өйҙә лә бөтә нәмә әсәйҙе хәтерләтеп тора. Мине үлемдән ҡотҡарған шәфҡәт туташы ла ауыр яраланды. Ә бит беҙ һуғыштан һуң осрашырға һүҙ ҡуйышҡайныҡ. Ниместе еңгәс, госпиталгә ятып дауаланырмын. Әле баҫыуҙа ла эш муйындан, – тип табын хәстәрләгән арала үҙ хәсрәттәрен теҙҙе. Баҡтиһәң, Хәлит һалдаттан алып ҡайтҡан тушенкаһын да яңғыҙ ашай алмай Фәймәне саҡырған икән. Беҙгә лә еңелдән түгел. Тылда ла хәрби тәртип, – тип әйткеһе килде Фәймәнең, тик өндәшмәне. Үҙ-ара аңлашып бер аҙ ултырғас, ҡайтырға ашыҡты. Ятҡас та уйҙарына сумды. Хәлит һаңғырау булһа ла, баҫыу буйлап бөтәһенә лә ярҙам итергә, хәл-әхүәлдәрен һорашырға ла өлгөрә. Госпиталде лә кисектереп тора бит әле. Әллә күпме орден-миҙал тағып ҡайтҡан яугир! Ә ҡыҙҙың Хәлит өсөн әсенеүе тик үҙенә генә билдәле. Фәймә ырғып торҙо ла тағы яҙа башланы: Хәлит ағай! Һинең хәлеңде хат аша белеп торҙом мин. Фатима инәй мәрхүмә минән яҙҙырҙы бит хаттарын. Ҡат-ҡат уҡыған хаттар аша һеҙҙең ут эсендә рус ҡыҙына ғашиҡ булыуығыҙҙы ла беләм. Бик бәхетле булыуыңды теләйем! Бәхеткә һинең хаҡың бар. Мин дә һине яуҙан көттөм. Һинең бәхет өсөн мин бөтәһенә лә әҙермен. Бәхетеңә кәртә лә булмам. Таң алдынан ғына йоҡоға талған Фәймәнең иртән тороуға аяҡтарында баҫып торорға ла көсө юҡ ине. Шулай ҙа яҙған хат киҫәген усына йомоп урамға атылды. .Сабирйән олатай баҫыуҙа бөтөнләй күренмәне бөгөн. Мөсһөҙ генә йөрөгән үгеҙ ҙә иртән тормаған. Хәлит тә өндәшмәй, ауыҙына һыу уртлағандай йөрөй. Баҫыу юлынан өйгә тиклем хәтһеҙ ара. Фәймә бөгөн тигеҙ ерҙә лә һөрлөгөп атлай. Аяғының һум итен көҙән йыйырып тартыша. Түҙ генә шул ауыртыуға! Түҙә инде, эш өҫтө бит. Хәлиттең кәйефе юҡлығын күреп, яҙған ҡағыҙын ҡайтыр алдынан ғына тотторҙо. Хатын уҡып, йөҙө ҡояштай балҡыуын күргәс, Фәймә оялды ла китте. Ҡолауынан ҡурҡа-ҡурҡа баҫып килһә лә, артҡараҡ ҡалып атларға булды. Юҡ шул, тыныс атлап ҡайтыу яҙмаған икән. Тағы көҙән йыйырып, һеңерҙәре таштай ҡатып, туп кеүек йомарланды. Ул тиклем ауыртыуға түҙмәй, Фәймә ҡысҡырып йығылды. Етмәһә, тамағын ниндәйҙер көс бөрөп, тын алырға бирмәне. Хәлит Фәймәне күтәреп алды. Ҡыҙ, үҙе лә һиҙмәҫтән, күҙ йәштәренә ирек бирҙе. Егеттең ҡосағында иланы ла иланы ул. Уныһы иһә шым ғына атлауын белде. Хәлит үҙ өйөнөң ҡапҡаһына боролғас, Фәймәгә ауыҙ ҙа астырманы. Ярай, һылыу, ауырын да, еңелен дә бергә күтәрербеҙ. Беҙҙең урамға ла байрам килер әле! – тип шыбырлай ине яралы һалдаттың ирендәре.",КӨТӘ БЕЛҺӘҢ.,Хикәйә,8629,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-05-07/k-t-bel-4223331,2025-05-07T18:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия саклану министрлыгы ышандыруынча, омгага каршы төндә Кырым күгендә өч  ракеты бәреп төшерелгән. Аннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксёнов 24 майга каршы төндә Украинаның ракет һөүменнән ике кешенең һәлак булуын иткерде. ""Акмәчет районына ракет һөүме нәтиәсендә очраклы үтеп барган ике кеше һәлак"", дип язды Аксёнов үзенең -каналында. Аның әйтүенчә, Алушта тирәсендә хуалык объектына да эләккән. Украинаның ""Крымский мост"" -каналы Алушта янында берничә шартлауларның видеосынчыгарды. ""Суспльне"" басмасыязуынча, кимендә биш шартлау булган. Үзен Кырымдагы украин партизан хәрәкәте дип атаучы АТЕШоешмасының -каналы ышандыруынча, Алушта янында Русиянең 28735 нче хәрби бүлекчәсенә зарар китерелгән. Аннексияләнгән Кырым хакимиятләре ракет буш торган шифаханәгә төште дип белдерде. Русия саклану министрлыгы ышандыруынча, омгага каршы төндә Кырым күгендә өч ракеты бәреп төшерелгән. Кара диңгез акваториясендә Украина диңгез көчләренең экипажсыз катерларын күргәннәр, алар Кырым ярымутравына таба барган. Катерларның өчесе юк ителде, дип белдерделәр Русия саклану министрлыгында. Кайбер ирле -каналлар мәгълүматынча, 23 майда Кырымда берничә шартлау булган. Аерым алганда алар Ялтада, Алуштада, анкөйдә, Акмәчеттә, Кизләүдә (Евпатория) һәм Бакчасарайда булган. Киевта бу мәгълүматка фикер белдермәделәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Аннексияләнгән Кырымда ракет һөүмендә ике кешенең һәлак булуы хәбәр ителә,Яңылыҡтар,1485,https://www.azatliq.org/a/anneksiyalangan-kirimda-raket-hojumenda-ike-kesheneng-halak-bului-habar-itela/32961940.html,2024-05-24T11:39:42+03:00
"Бәләкәй ҡалаларҙа һәм тарихи ерлектәрҙә уңайлы мөхит булдырыуға иң яҡшы проекттар буйынса Бөтә Рәсәй конкурсы йыл һайын ""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проектының (национальный проект ""Инфраструктура для жизни"") ""Уңайлы ҡала мөхите булдырыу"" федераль программаһына ярашлы уҙғарыла. Мәҫәлән, Бөрөлә туристарҙы йәлеп итеү дүрт тапҡырға артҡан, өс музей асылған, тематик фестивалдәр өсәүҙән 21-гә еткән. Туймазыла төҙөкләндереү эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә этәргес булған - 17 бизнес нөктәһе, шул иҫәптән кафе, магазиндар һәм оҫтаханалар асылған. 2025 йылда Башҡортостандан биш проект конкурста еңеү яулай. Улар - Октябрьский, Дүртөйлө ҡалаларынан, Кушнаренко, Үрге Йәркәй ауылдарынан, Шишмә ҡасабаһынан. Еңеүселәрҙең башланғыстарын тормошҡа ашырыуға, дөйөм алғанда, 436,28 миллион һум федераль аҡса йәлеп ителәсәк. Әле Башҡортостандың ҡалаларҙы үҫтереү буйынса институты 2026 йылда уҙасаҡ конкурсҡа әҙерлек эше алып бара. Белгестәр командаһы Туймазы, Бөрө, Яңауыл, Стәрлетамаҡ, Мәләүез ҡалалары һәм Малаяҙ ауылы ғаризалары өҫтөндә эшләй. ""Ҡалаларҙы үҫтереү буйынса институтҡа ижади һәм системалы эштәре өсөн ҙур рәхмәт белдерәм. Бер нисә йыл артҡа ҡараш ташлаһаҡ, ауыл-ҡалаларыбыҙҙың үҙгәреүен күрмәй булмай. Хәҙер башланған эштәребеҙҙе ваҡытында тамамлау мөһим"", - тип билдәләне Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Конкурс нигеҙендә Башҡортостанда барлығы 27 проект тормошҡа ашырылған. Әле Баймаҡта, Верхоторҙа, Благовещенда, Бәләбәйҙә, Салауатта, Учалыла, Нефтекамала проекттарҙы тормошҡа ашырыу дауам итә. Билдәле булыуынса, милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы булдырылды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.","436,28 миллион һум аҡса биреләсәк",Йәмғиәт,1779,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-23/436-28-million-um-a-sa-birel-s-k-4442426,2025-10-23T19:00:00+00:00
"Сентябрь һаны сәсмә әҫәрҙәргә лә бай – яҙыусылар Флүр Ғәлимовтың Башҡорт Монте-Кристоһы ретро-романы, Раят Вәлиевтең Майлы һүрәт, Рәзилә Ырыҫҡужинаның Бер үпкәм юҡ яҙмышҡа хикәйәләре бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. Шиғриәт рубрикаһында шағирә Фирҙәүес Бәшированың Һалдат, шағир Сәрүәр Ғәләүетдиновтың Беҙ – башҡорттар тигән бер ҡайҙа ла баҫылмаған бик йөкмәткеле поэмалары менән танышырға мөмкин. Ҡәләмдәштәр төҫө рубрикаһында Стәрлетамаҡ яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Римма Ғәлимованың шағирә, йәмәғәт эшмәкәре Зөбәржәт Йәнбирҙина хаҡындағы мәҡәләһе, уның ҡабатланмаҫ шиғри өлгөләре донъя күрһә, Беҙҙең юбилярҙар рубрикаһында был юлы талантлы шағирә Флүзә Мырҙабаеваның шиғырҙары, Луиза Кирәеваның әҙибә менән әңгәмәһе урын ала. Яҙыусы Мөнир Ҡунафиндың Яралы тынлыҡ махсус хәрби операция биләмәһендә булғанда күргән-ишеткән ваҡиғаларға нигеҙләнгән хикәйәттәре, йәш яҙыусы Айгөл Йәмилева- Манапованың Һөйөү йөрөткән юл яугир ҡатыны юлъяҙмалары реаль геройҙары, һүрәтләнеше менән күңелгә үтеп инә. Был һанда МХО-ла һәләк булған яугир Азат Аҡбулатовтың шиғырҙары, яҙыусы, тәржемәсе Гөлфирә Ғәскәрованың уның хаҡындағы мәҡәләһе лә бик тетрәндергес. Яҙыусы-публицист Тәлғәт Сәғитовтың иһә Статуслы йәшәйеш яҙмалары йөкмәткеһе, хиссиәт тигән өр-яңы жанрҙа яҙылыуы менән күңелде арбай. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 105 һумға ғына яҙылырға була. Берҙәм булайыҡ!","Һөйөнсө! ""Ағиҙел"" журналының сентябрь һаны донъя күрҙе.",Йәмғиәт,1560,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-09-19/y-ns-a-i-el-zhurnalyny-sentyabr-any-don-ya-k-r-e-4394707,2025-09-19T13:46:00+00:00
"Руководитель Агентства по печати и СМИ Башкортостана Максим Ульчев вручил почётную грамоту ведомства президенту Ассоциации книгоиздателей РФ Константину Чеченеву. Награды получили также девять сотрудников башкирского издательства «Китап» имени Зайнаб Биишевой, в том числе ветеран книгоиздания, бывший руководитель «Китапа» Галия Галимова. Фото Юлая Каримова",На книжной ярмарке «Китап-Байрам» в Уфе наградили книгоиздателей,Йәмғиәт,358,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-01/na-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-v-ufe-nagradili-knigoizdateley-4263558,2025-06-01T18:05:00+00:00
"Хужабикәләр фотоһүрәттән танығандыр - ""Йәйғор"" салаты был. Ул тәмле лә, матур ҙа! Етмәһә, еңел генә әҙерләнә.",Байрам табынына,Яңылыҡтар,109,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/bayram-tabynyna-4523221,2025-12-28T13:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны әле быел гына 20 елга утыртып куйган булганнар.2023 елның февралендә Башкортстанның Миякә районы, Кыргыз-Миякә авылында фаига була: 22 яшьлек егет элек йөргән 16 яшьлек кызын һәм аның 20 яшьлек яңа егетен үтерә. Ә соңрак Чишмә – Кыргыз-Миякә юлында ул машинада килеш үзенә кул салмакчы була һәм каршыга килүче машина ягына чыгып, юл һәлакәте ясый. Бу һәлакәттә 61 яшьлек машина йөртүче үлә, егет үзе исән кала. Быел март аенда аны 20 елга утыртып куялар. Мәхкәмәдә исә гаепләүче - республика прокуроры Игорь Патюшин үзе була. """" журналистларыачыклавынча, үтерүче колониядән ихтыяри буларак Украинадагы сугышка киткән. Анда яраланган, комиссия сәламәтлеген хәрби хезмәткә яраксыз дип тапкан һәм ул өенә кайткан. Кыргыз-Миякәдә яшәүчеләр әйтүенчә, хәзер ул авылда яши, төрле күңел ачу чараларына бара, яшьләрнең аннан куркуы искәртелә. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда өч кешенең гомерен өзгән егет Украинадагы сугышка киткән һәм яраланып авылына кайткан,Яңылыҡтар,898,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-och-kesheneng-gomeren-ozgan-eget-ukrainadagi-sugishka-kitkan-ham-yaralanip-avilina-kaytkan-/33163603.html,2024-10-18T13:59:30+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИнтернетта Русиянең Ка-52 боралагы экипажы Казан тирәсендә украин пилотсыз очкычын күреп алган һәм аны ракет белән бәреп төшергән дигән мәгълүмат таралган иде. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның матбугат хезмәте Казан янында Украинаның пилотсыз очкычы бәреп төшерелүе турындагымәгүлүматныкире какты. Бу хәбәр аерым алганда Русиянең сугыш турында язучы ""Рыбарь"" -каналында чыккан иде. Әлеге мәгълүматка ярашлы, Русиянең Ка-52 боралагы экипажы Казан тирәсендә украин пилотсыз очкычын күреп алган һәм аны башта туп (пушка) ярдәмендә бәреп төшермәкче булган, соңыннан ракет кулланган. ""Ялларда интернетта, шулай ук аерым бер мәгълүмат чараларында имештер Казанда төшерелгән дип видео чыкты, анда Ка-52 боралагының украин пилотсыз очкычын юк итүе күренә. Мондый фактларның Татарстан республикасы ирләрендә теркәлмәвен иткерәбез"", диелә матбугат хезмәте белдерүендә. Якшәмбегә каршы төндә Удмуртия башкаласы Ижауга дрон һөүме булды. Һөүмдә бер кеше зарар күрүехәбәр ителде. Дрон шәһәр читендәге сәнәгать бинасында шартлаган, бинада тәрәзәләр ватылган. 7 х 7 язуынча, биредә дроннар итештерүче завод урнашкан. Русиянең Украина белән өченче ел дәвам иткән сугышында пилотсыз очкычлар моңарчы күрелмәгәнчә күп кулланыла. Алар ярдәмендә сугыш кырында да, фронт сызыгы артында урнашкан объектларга да һөүм итәләр. Русия хакимиятләре көн саен диярлек украин дроннарын бәреп төшерүе турында хисап бирә. Алар шул исәптән Татарстанга, шулай ук Мәскәүгә дә очып килә. Мондый куркыныч булганда һава аланнары очышларны туктатып тора, очкычлар кабул итми.31 май иртәсендә Татарстанга бишенче тапкыр пилотсыз очкычларһөүм итте. Росавиация боерыгы белән Казан һәм Түбән Кама һава аланнары очкычларны кабул итүдән һәм очыртып ибәрүдән туктап торды, соңрак һава аланнарының кабат эшли башлавы хәбәр ителде. Әле 28 августта гына да дроннар куркынычы аркасында Татарстанда ике һава аланыэшләми торды. Соңрак билгеле булганча, пилотсыз очкыч Татарстан яныннан үтеп китеп, күршедәге Киров өлкәсендәге объектларга һөүм иткән.9 майда ""Газпром нефтехим Салават"" оешмасына дронһөүм итте. Бу Украинада сугыш башланганнан бирле Башкортстанга очып килгән беренче пилотсыз очкыч булды. Суырту станциясе корылмасына зарар килгән, әрәхәтләнүчеләр булмады диделәр. Шулай ук Русиягә пилотсыз очкычлар очып килүе нәтиәсендә корал саклана торган келәтләр һәм башка хәрби объектлар зарарлануы һәм юк ителүе очраклары дабулды. Мондый вакыйгалар турында Русия хакимиятләре бик аз мәгълүмат бирә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан президенты матбугат хезмәте Казан янында пилотсыз очкыч бәреп төшерелүе турындагы мәгълүматны кире какты,Яңылыҡтар,2527,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-prezidenti-matbugat-hezmate-kazan-yaninda-pilotsiz-ochkich-barep-tosherelue-turindagi-maglumatni-kire-kakti-/33206284.html,2024-11-18T10:45:35+03:00
"Визуаль образдар аша күп теллелекте үҫтереү сиктәрендә инглиз, испан һәм башҡорт телдәрендәге һандарҙың этимология үҙенсәлектәрен өйрәнеүгә бағышланған ул дәрес. Унда төрлө телдәрҙәге һандарҙы сағыштырғандар, лексик элементтарҙың килеп сығышын һәм үҫешен күргәндәр. Визуалләштереү, ролдәр уйнау дәресте күңелле иткән һәм йәнләндергән. Бер дәрестә бер нисә телде өйрәнеү уҡыусыларҙың күп теллелек һәм мәҙәниәт-ара компетенцияһын үҫтерә. Сығанаҡ: 23-сө мәктәптең ВК сәхифәһенән.",Һандар төрлө телдәрҙә,Яңылыҡтар,476,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-18/andar-t-rl-teld-r-4088475,2025-01-18T13:17:00+00:00
"Мәләүез ҡалаһындағы Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам итеү үҙәге күп яҡлы хеҙмәт күрһәтә. Унда аҙнаның билдәле бер көнөндә Мәләүез үҙәк дауаханаһы врачтарына, күп функциялы үҙәк һәм башҡа төрлө белгестәргә  консультацияға яҙылыу мөмкинлеге ҡаралған. Ватанды һаҡлаусылар фондының урындағы филиалы  социаль координаторы Альбина Арыҫланова әйтеүенсә, быйылдан ярҙам сараларына үҙгәрештәр индерелгән. Мәҫәлән, хәҙер ветерандарға теш протезлау өсөн 100 мең һумлыҡ сертификат бирелә. Санаторийҙа ял итеү мөмкинлеге менән ата-әсәһе, ҡатыны ла ҡуллана ала. Яугир һәләк булып, мөмкинлек менән ҡулланып өлгөрмәгән саҡта, был хоҡуҡ ата-әсәһенә тапшырыла. Ватанды һаҡлаусылар фондына мөрәжәғәт итеүселәр күп. Беҙ уларҙың һорауҙарын тыңлап,  мөрәжәғәтен кәрәкле дәүләт структураларына йүнәлтәбеҙ, – ти Альбина Шәриф ҡыҙы.",Мөрәжәғәт итеүселәр күп,Махсус хәрби операция,820,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-02-19/m-r-zh-t-ite-sel-r-k-p-4584692,2026-02-19T11:30:00+00:00
"– Сейчас непростые времена, мы в одиночку противостоим недружественному Западу. Поэтому главная задача — поддержка СВО, наших воинов и их семей. Вторая задача — развивать республику, строить жилье, дороги, поликлиники, физкультурно-оздоровительные комплексы и многое другое. А вы, в свою очередь, должны хорошо учиться. Это ваша основная задача. Глава республики представил детям участников программы «Время героев» — Героя России Дениса Чернавина и председателя Ассоциации ветеранов СВО Республики Башкортостан Оскара Ситдикова. Он является их наставником в рамках федеральной кадровой программы. Оскар Ситдиков, председатель Ассоциации ветеранов СВО РБ, подчеркнул значимость искреннего наставничества и передачи опыта «от сердца к сердцу». Он также выступил с предложением расширить институт наставничества в Движении. – Наши ветераны СВО, Герои Башкортостана и России – горят желанием делиться своими реальными, невыдуманными историями. Историями о дружбе, о принятии тяжелых решений, о верности долгу и Отчизне, ценностей братства и взаимовыручки. Проект «Герои Башкортостана» как раз и показывает: герои живут среди нас! Во-вторых, это могут и должны быть люди, которые прямо сейчас творят будущее республики: ученые, волонтеры, предприниматели, ответственные госслужащие. Особый акцент – третий, и, пожалуй, самый близкий вам – «ближнее» наставничество. И тут, юные активисты, вы – ключевое звено! Потому что со своими сверстниками и младшими ребятами вы говорите на одном языке, – отметил Оскар Ситдиков. В Башкирии сегодня более 315 тысяч детей и подростков являются активистами «Движения первых». Республика ежегодно принимает у себя федеральные этапы флагманских проектов «Движения первых». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Радий Хабиров встретился с активистами «Движения первых»,Мәғариф,1879,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-08-06/radiy-habirov-vstretilsya-s-aktivistami-dvizheniya-pervyh-4340940,2025-08-06T21:05:00+00:00
"Кит КеллогфикерләрАКШ Украинаның Русия эченә һөүмнәр ясавына каршы түгел. Бу хакта -ка әңгәмә вакытында АКШ президенты махсус вәкиле Кит Келлог әйтте. журналисты Джеки Хайнрих Келлогтан: ""Украина Русия эченә кадәр һөүмнәр ясый ала һәм моны президент рөхсәт иткән дип аңларга кирәкме? "" дип сорады. ""Әгәр Трамп, вице-президент Джей Ди Венс һәм дәүләт сәркатибе Марко Рубио сүзләренә карасак, авап - әйе"", диде. Ул шулай ук Украина президенты Владимир Зеленскийның Трамп белән очрашкан вакытта ерак арага ата торган ракетларын соравын искә төшерде, әмма бу хакта карар әле кабул ителмәгән. Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песков әлеге һәм башка белдерүләрне шәрехләп Мәскәүдә моны ""игътибар белән анализлыйлар"", диде. Шул ук вакытта аның фикеренчә, ерак арага оча торган ракетлар фронттагы хәлне төптән үзгәртә алмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Келлог: АКШ Украинага Русия эченә һөүмнәрне тыймый,Яңылыҡтар,914,https://www.azatliq.org/a/33544088.html,2025-09-29T13:29:22+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстанның сәнәгать шәһәрләре — Чаллы, Түбән Кама, Әлмәт һәм Яшел Үзәндә татар теленең торышы өйрәнелгән. Бу дүрт калада да миллилек югары дәрәәдә саклана, ди белгечләр. Аеруча Казан белән чагыштырганда шундый нәтиәгә килгәннәр. Татарларда милли хис, урысларга караганда, бер ярым тапкырга югарырак. Шул ук вакытта татарларның 25-30 телнең кулланылышы итәрлек дәрәәдә түгел дип уйлый. Кайсы өлкәләрдә татар теле ничек кулланыла? Татарлар, урыслар белән чагыштырганда, татар теленә нинди мөнәсәбәттә? Азатлык социологик тикшеренүне өйрәнде. Социологиктикшеренүне Татарстан фәннәр академиясенең Мәрани исемендәге Тарих институтында эшләүче галимә, социология фәннәре докторы Гүзәл Макароваүткәргән. Сораштыру 2021 елда үткәрелгән һәм анда татар һәм урыс милләтеннән 1 400 кеше катнашкан диелә.2021 елда узган Русиядә халык санын исәпкә алу нәтиәләренә караганда, Чаллыда 548 434 кеше яши, шуларның 48, — татар, 45,5 — урыс. Түбән Кама районында (шәһәр һәм авыллар) — 277 544 кеше (шәһәрдә — 255 389) яши. Халыкның 51,4 — татар, 41,9 — урыс. Әлмәт районында халык саны 213 235 кешене тәшкил итә. Аларның 54 — татар, 34,5 — урыс. Яшел Үзән районында 169 469 кеше яши. Шуларның 40 — татар, 55,2 — урыс. Искәрмә: Русия халык санын алу нәтиәләрендә мәгълүматлар шәһәрләргә аерып түгел, районнарга бүленеп бирелгән. Сораштыруда катнашучылардан милләтенә карата фикерен белешкәннәр. Бу сорауда татарларда милли хис көчлерәк булуын күрергә була. ""Үземнең татарурыс булуымны беркайчан да онытмыйм"" дигән авапны Чаллыда татарларның 76,5, урысларның — 48,1 сайлаган. Башка шәһәрләрдә дә шуңа охшаш күренеш күзәтелә. Түбән Камада татарлыгын онытмаучы татарлар — 78,1, урыслар — 51,4, Әлмәттә татарлар — 73,3, урыслар — 48,2, Яшел Үзәндә татарлар 82,5, урыслар — 52,6 тәшкил итә. ""Үзенең нинди милләттән булуы турында сирәк уйланучылар"" исәбендә татарлар аз — якынча чирек өлеше бу авапны сайлаган. Урыслар арасында мондый фикер йөртүчеләр саны — һәр икенче кеше. Шул ук вакытта миллилекнең төп күрсәткече булып татарлар өчен тел санала. Бу сорауга уңай авапны 53-62 очракта биргәннәр. Урысларда ул бераз азрак — 48-52. ""Бу шәһәрдә яшәү ошыймы"" дигән сорауга күпчелек уңай авап биргән. Урыслар да, татарлар да беренче урынга бу калада туып-үсүен, балачагы шушында узуын, туганнары һәм якыннары биредә булуын әйткән. Соңрак әлеге шәһәрдә яхшы хезмәт хакы алып булуын искәрткән. Ә менә миллилек аркасында монда яшим, дип авап бирүчеләр азчылык булган. Татарларның уннан бер өлеше генә миллилек сәбәпле шәһәрдә яшәү уңайлы дип авап биргән. Татарларның (91,5) һәм урысларның (82,8) күпчелеге әмәгать урыннарында татар телен куллану кирәклеген әйткән. әмәгать урыннары дигәндә галимә урам исеменәре, кибет атамалары, тукталышларны игълан итүдә татар телен куллану кебек мәсьәләне күз уңында тоткан. Мондый нәтиәне соңгы өч дистә елда Татарстанда алып барылучы тел сәясәтенең йогынтысы дип бәяли ул. Шулай да чынбарлык башкачарак булып чыккан. — Шул ук вакытта татар теленең шәһәр мохитендә тоткан чын урынын бәяләүдә аерма ачык күренә, — ди Гүзәл Макарова. — Биредә татарлар урысларга караганда күбрәк тәнкыйди карашта. Урыслар арасында татар теленең әмәгать урыннарында итәрлек булуын 89тан 95ка кадәре бәяләгән булса, татарлар арасында бу күрсәткеч — 67тан 72ка кадәр. Шәһәрдә барлык кешеләр файдаланган ирләрдә татар теленең кулланылышы белән канәгать булмаган татарлар саны чирек өлештән (14) алып өчтән бергә (13) кадәр тәшкил иткән. Бу күрсәткеч аеруча Казанның иярчен шәһәре — Яшел Үзәндә югары булып кала (32,7), анда шәһәр халкының күпчелеге — урыслар. Әйтергә кирәк, урыслар татар теленең кулланылыш даирәсе, татарларга караганда, киңрәк дип саный. Бу күпчелек авапта шулай икәне күренә. Татарлар исә, татар теле азрак урын ала дип саный. Хәзер кайсы өлкәләрдә татар теленең ешрак ишетелүенә күзәтү ясыйк. Татарлар һәм урыслар татар теленең торышын шәһәр хакимиятендәге сыман тасвирлаган. Хастаханәләрдә татар телен даими ишетүчләр саны татарлар арасында — 23-31, урысларда — 27-40. Татар теле биредә азрак кулланыла. Татарларның 15-20 гына ""даими төстә ишетә"". Урыслар арасында да ул шул чама булган. Татарларның 33-42 татар телен ""сирәк ишетә"", 18-25 — ""бөтенләй ишетми"". Гүзәл Макарова бу саннарга шикләнеп карый, чөнки авап бирергә кыймаучылар санының, башка сорауларга караганда, күбрәк булган. Мондый авапны нигездә 60 яшьтән өлкәнрәк кешеләр калдырган. Галимә фикеренчә, алар мәктәптәге чынбарлык белән таныш түгел. әмәгать транспортында татар телен дәүләт оешмаларындагы кебек ишетәләр булып чыккан. (татарларның 27,3, урысларның 36,1 ""даими ишетә"") Урамнарда, кибетләрдә, сәүдә үзәкләрендә татар телен куллану дәрәәсе зур булуы ачыкланган (татарлар — 31,7, урыслар — 37,9). Сабантуй, Шәһәр көне кебек чараларда татар сөйләмен даими ишетүләрен билгеләп үткәннәр (татарларда — 62,1, урысларда — 59,8). Бу иң зур күрсәткеч булып санала. Социология фәннәре докторы Гүзәл Макарова фикеренчә, бу тикешеренү Татарстанның сәнәгать шәһәрләрендә яшәүчеләрнең миллилеге көчле булуын күрсәткән. — Татарларда милли хис, урысларга караганда, 1,5 тапкырга югарырак. Аның иң мөһим компоненты булып тел санала, бигрәк тә татарлар өчен. Галимә Татарстан тел сәясәтенең йогынтысы бар дип санаса да, аерым татарларның — чирек һәм өчтән бер өлеше — татар теленең кулланылышы итәрлек дәрәәдә түгел дип санавын әйтә. Аныңча, татарлар һәм урыслар арасында шәһәрдә татар теленең кулланылышы төрлечә кабул ителә. — Тикшеренү барышында татар теленең төрле мохиттә төрлечә яшәве ачыкланды. Респондентлар фикеренчә, татар теле шәһәрнең белем бирү оешмаларында азрак кулланыла, сырхауханә һәм хастаханәләрдә, шулай ук шәһәр хакимияте һәм дәүләт оешмаларында күбрәк кулланыла. Иң ешы ул урамнарда һәм сәүдә үзәкләрендә, бигрәк тә мәдәни күңел ачу чараларында ишетелә. Гомумән, татар теле Татарстанның сәнәгать шәһәрләрендә, Казанга караганда, ешрак ишетелә. Яшел Үзән шәһәре генә чыгарма булып тора, — дип яза ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан шәһәрләрендә татар теленең хәле: татарларның чиреге канәгать түгел,Татарстан,6042,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-shaharlarenda-tatar-teleneng-hale/33069021.html,2024-08-08T00:00:58+03:00
"Серем бар. Уның менән миңә ғүмерем аҙағына тиклем йәшәргә тура килерме икән? Әллә барыһын да һөйләп бирергә лә тыныс күңел менән яңғыҙыма бала үҫтерергәме? Хәлемде ентекләберәк яҙайым. Елбәҙәк, еңел уйлы тип уйлап ҡуймағыҙ. Бәләкәйҙән етди булдым, әсәйем, яңғыҙы үҫтерһә лә, ҡаты тотто. Мәктәпте бөткәнсе клубҡа ла сығарманы хатта. Егеттәр менән институтта уҡығанда ғына дуҫлаша башланым. Үҙемдең ир-атҡа оҡшағанымды ла шул саҡта ғына белдем. Тик уҡыған саҡта егеттәр тураһында уйланманым. Ә бына эшләй башлағас, ғаилә хаҡында фекер йөрөтә башланым. Бер юлы ике егет артымдан йөрөй ине. Улар бер-береһе тураһында белмәне. Икеһе ике төрлө. Илдар - ҡыҙыу холоҡло, үткер, яндырай егет. Нимә эшләһә лә ҡулынан килә. Тик ҡыҙыулығы сәбәпле ҡайһы саҡта уйламаған аҙымдар яһай, кешене рәнйетә. Сәлим иһә - уның киреһе. Үтә тыныс, шым. Шул уҡ ваҡытта етди, төплө, ышаныслы. Икеһе араһында бик оҙаҡ һайландым. Шулай ҙа ғаилә ҡорорға, балалар үҫтерергә Сәлим яҡшыраҡ булыр тигән фекергә килдем. Тик бына Илдар менән араны өҙөр алдынан хата яһаным. Уртаҡ дуҫтарға ҡунаҡҡа барғайныҡ, шунда бөтөнләй эсмәгән миңә көсләп шарап эсерҙеләр. Ҡыҫҡаһы, уның менән яҡын булдыҡ. Ә инде араны өҙөп, Сәлим менән ныҡлап йөрөй башлағас, ауырға ҡалғанымды белдем. Был турала Илдарға әйткәйнем, ҡырҡа рәүештә минән дә, буласаҡ сабыйҙан да баш тартты. Аборт яһат, атай булырға йәшмен. Үҙең ташланың мине, хәҙер кәрәгең юҡ, - тине. Сәлимгә дөрөҫөн әйтергә ҡыйыулығым етмәне. Ул арала һөйгәнем кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. Уны-быны уйлап тормай ризалаштым. Ауырлы икәнлегемде белгәс, бик шатланды. Баланың уныҡы түгеллеген әйтергә ҡыйыулығым етмәне. Үҙем ғүмер буйы атайһыҙ үҫтем. Етемлектең, мәңге аҡса етмәүҙең, атайлылар алдында үҙеңде кәм тойоуҙың нимә икәнлеген яҡшы беләм. Баламды ла шундай яҙмышҡа дусар иткем килмәй. Тик Сәлим алдында ла уңайһыҙ. Ҡайһы саҡта дөрөҫөн әйткем килә, тик тыйылып ҡалам. Ике айҙан сабый тыуырға тейеш. Туйыбыҙ булды. Татыу ғына йәшәп ятабыҙ, бәпестең донъяға килеренә әҙерләнәбеҙ, әйбер алабыҙ. Барыһы ла яҡшы кеүек. Күңелем генә тыныс түгел. Дөрөҫ эшләйемме мин, хаталанаммы. Апайҙар кәңәш бирегеҙ миңә. Әйтәйемме, ғүмергә сер һаҡлайыммы? Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Серем бар.,Йәмғиәт,2253,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-17/serem-bar-4580782,2026-02-17T00:20:00+00:00
"В случае одобрения приказа он вступит в силу с года. Изменения предлагается внести в программы начального общего, основного общего и среднего общего образования. Также Минпросвещения предложило убрать положения об освоении школьниками на физкультуре практики массажа и банных процедур. Необходимость этой меры объясняется возрастной психофизиологией школьников. Кроме того, проект предлагает убрать из программы пункты о зарубежных игроках, тренерах и соревнованиях «в целях формирования осознанного отношения учащихся к истории, опыту и ценностям именно отечественной физической культуры и спорта». Источник: Образовательный портал ""Единый урок"" Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Минпросвещения РФ разработало проект приказа об исключении вариативных модулей «Гольф» и «Чир-спорт» (чирлидинг) из уроков физкультуры,Яңылыҡтар,769,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-23/minprosvescheniya-rf-razrabotalo-proekt-prikaza-ob-isklyuchenii-variativnyh-moduley-golf-i-chir-sport-chirliding-iz-urokov-fizkultury-3941601,2024-09-23T13:41:00+00:00
"Мәскәү әмигъ мәчете янында гает намазы, архив фотосы2017 ел тәмамланганда Мәскәүнең Көньяк Бутово районындагы мәчеттә омга саен полиция тикшерүләре узган. Бу хакта Азатлыкка әлеге мәчет имамы Марат Алимов әйтте. Аның сүзләренчә, омга намазына килгән мөселманнарның документларын тикшергәннәр, кайберләрен алып киткәннәр. ""Экстремизмга каршы үзәк итәкчесе Алексей Мезев безне кыса башлады. Русия мөселманнары диния нәзарәте, хөкүмәт безне яклап берни әйтми. Полициядән бик каты басым бара. Алар бу тикшерүләрне 2018 елда футбол дөнья беренчелеге, Русия президентын сайлау якынлашу белән аңлата. ""Без намаз гына укыйбыз, калганында эшебез юк"" дисәк тә, файда юк. Марат АлимовИнде шул рейдлардан туеп, омга намазына килүче мөселманнар кимеде, чөнки аларны полиция бүлегенә дә алып китәләр. Кайберләре омга намазында катнаша алмый. Аннары алар безгә килеп зарлана. Мәскәүдә мәчет төзергә мөмкинлек бирмиләр, булганнарында намаз укырга ирек бирмиләр. Нишләргә дә белгән юк. Кайда торганыбызны аңлыйбыз, түзәбез инде"" дип уфтана Алимов. Аның әйтүенчә, алар ир сатып алып, акча туплап дүрт-биш ел эчендә бинаны төзегән. ""Эсседә дә, суыкта да эшләдек. Авырлыклар белән булса да бинаны төзеп бетердек. Әмма анда да кеше сыймый, шуңа хәзер тагын өстәп төзергә телибез, әмма Росреестрда безгә таныклык бирмиләр, чөнки ул йорт кебек төзелгән, ә чынлыкта анда мәчет диләр. Алар бер миллион сум ришвәт сорый. Таныклык булмаганга газ да бирмиләр. ФСБ, Эчке эшләр идарәсе хезмәткәрләре даими тикшерүләр алып бара. Әмма без нинди илдә торуыбызны яхшы аңлыйбыз инде"", ди Алимов. 5Марат Алимов: ""Мәчет төзергә мөмкинлек бирмиләр, булганында намаз укырга ирек юк""Аның сүзләренчә, Бутово мәчетенә омга намазларына Мәскәүнең Көньяк-Көнбатышыннан шактый мөселманнар килә. ""Әмма урын юк, мәчет тулган. Хәзер Коммунарка бистәсендә ирбирәләр, әмма анда чиркәү дә, буддистларның гыйбадәт йорты да, синагога да була. Шуңа бу гына мөселманнарның проблемын хәл итеп бетерә алмаячак. Әлбәттә мөселманнарга Мәскәү әмигъ мәчетентөзеделәр, Автозаводская метросында Мәскәү Диния нәзарәтенә ""Дар"" дигән ислам үзәге өчен бина бирелде. Әмма безгә мәчетләр кирәк. Бутовода ярты яисә бер гектар урын бирсәләр бик канәгать булыр идек. Үзебез шул бинаны биш-ун елда төзеп бетерер идек. Мәскәүдә эшләп килүче дүрт мәчетнең урыныМәскәүдә 1200 ләп чиркәү бар. Әле тагын да төзелә. Мәскәүдәге ике миллион мөселманның бер проценты омга намазына йөри дип алсак, бу 20 мең булса. Мәскәүнең әмигъ – мәчетә 10 мең, Тарихи мәчеткә – ике мең, Отраднаядагы мәчеткә – ике мең, Тәүбә тавындагы мәчеткә ике-өч мең, безгә дә ике мең килә. Тагын бер мең мөселман кайдадыр урын эзләп йөри булып чыга. Безгә намазларны урамнарда укымасыннар өчен ким дигәндә тагын өч мәчет кирәк: бу - Яңа Мәскәүдә, Көньяк-Көнбатышта һәм кайдадыр Көнчыгышта. Аннары ир бирмәсәләр дә, төземәсәләр дә бер сүз әйтмәячәкбез, әмма хәзер мәчетләрсез булмый. Мәскәү хакимияте ""Уңайлы шәһәр"" (Доступный город) програмына бу мәчетләрне кертергә тиеш"", ди ул. Мәскәүдә омга намазына ыелган мөселманнар намаз укый. 3 апрель. 2015 ел. Декабрь азагында Мәскәүнең еллык епархия утырышында Урыс чиркәве патриархы Кирилл 2017 елда Русия башкаласында 24 яңа православ чиркәү ачылганын әйтте. ""Хәзер Мәскәүдә барлыгы 1154 чиркәү исәпләнә, дип китерә аның сүзләрен Интерфакс. Шул ук вакытта Мәскәү мэры Сергей Собянин инде берничә тапкыр Русия башкаласына дүрт мәчет итә дипбелдерде. Шул ук вакытта Русия мөселманнары Диния нәзарәте 2017 елга нәтиә ясаганда мөселманнарның дәүләт-конфессиональ диалогы шактый уңышлы дәвам итүен бәян итә. ""Бары тик кайбер төбәк һәм муниципаль дәрәәдәге хакимияткә мәчетләр кирәклеге һәм омга көнне куәт оешмаларының мәчетләрдә аулар оештыруы аларга карата ышанычны киметүен аңлатып иткереп булмый"" диелә нәзарәтнеңрәсми сәхифәсендә. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","""Мәчет төзергә рөхсәт бирмиләр, булганында намаз укырга ирек юк""",Дин,3837,https://www.azatliq.org/a/28953316.html,2018-01-07T21:18:21+00:00
"Эзләү эшләрендә катнашучыларАкмәчет районындагы Мамак (Строгановка) авылында 26 июльдә өч яшьлек Муса Сөләймановның мәете табылган. Бу турыда Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Кырымдагы бүлеге матбугат хезмәте һәм Кырымдагы журналист Лиля Буджуровахәбәр итә. Акмәчет районының Строгановка авылында эзләү эшләре тәмамланды. Кызганыч, 2017 елда туган үле бала табылды. Тикшерү эшләре бара, диелә гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хәбәрендә. Бала омга кичендә югалганнан бирле Кырым теләктәшлеге активистлары эзләү эшләрендә катнашты һәм бу турыда хәбәрләр биреп торды. Әлеге хәрәкәт активисты Лутфие Зудиевабелдерүенчә, еназа 27 июльдә булачак. Русиянең Крыминформ агентлыгы Тикшерү комитетының Кырымдагы бүлегенә таянып баланың көч кулланы нәтиәсендә үлүе билгеләре күренми дип хәбәр итә. Малайның мәете өй янындагы чокырда табылды, көч кулланып үтерү билгеләре күренми. Фаиганең ничек булуын тәфсилләп ачыклау өчен тикшерү эшләре бара. Якын арада үлемнең нинди шартларда һәм төгәл ни сәбәпле булганлыгын ачыклау өчен экспертиза билгеләнәчәк, диелә. Малайның әтисе — сивил журналист, Хизб ут-Тәхрир эшендә гаепләнүче Руслан Сулейманов.",Кырымда 3 яшьлек кырымтатар малае мәете табылган,Яңылыҡтар,1139,https://www.azatliq.org/a/30747796.html,2020-07-26T11:50:40+00:00
"Дөрөҫ туҡланыу ҡағиҙәләрен балалар беләме? Белһә, үтәйме? Уҡыусыларҙы хәстәрләп, Күмертау ҡалаһы мәктәптәрендә Сәләмәт туҡланыу аҙналығы үткәрелгән. Уҡытыусылар, медицина хеҙмәткәрҙәре балаларға дөрөҫ туҡланыу тураһында лекциялар һөйләгән, оҫталыҡ дәрестәре, интерактив уйындар үткәргән. Балалар туҡланыуҙың һаулыҡҡа һәм уҡыуға, өлгәшеүгә нисек тәьҫир иткәнен белгән. Уларға ҡоро-һары фаст-фудтың, татлы газлы һыуҙарҙың ни тиклем зыянлы, йәшелсә-емештең файҙалы икәнен аңлатҡандар. Мәктәптәрҙә ойошторолған сәләмәт туҡланыу күргәҙмәләрендә балалар һәм уларҙың ата-әсәләре ниндәй ризыҡтар әҙерләп булғанын күргән. Сәләмәтлек өсөн, туҡланыуҙан тыш, физик хәрәкәт тә, көн тәртибен тотоу ҙа мөһим. Мәктәптәрҙәге Сәләмәт туҡланыу аҙнаһы Йәштәр һәм балалар милли проекты сиктәрендә үткән. Сәғанаҡ: Күмертау ҡала хакимиәте. молодёжьидети йәштәрһәмбалалар",Күмертауҙа балаларға дөрөҫ туҡланыу тураһында һөйләгәндәр,Яңылыҡтар,847,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-21/k-mertau-a-balalar-a-d-r-tu-lanyu-tura-ynda-yl-g-nd-r-4476708,2025-11-21T11:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр51 очракта укытучыларны әләкләгәннәр. Бу әләкләрне нигездә укучылар үзләре яки аларның әти-әниләре язган. Русия Украинага бәреп кергәннән соң, сугышка каршы карашларын белдергән Русия укытучыларына кимендә 106 административ эш һәм 23 инаять эше ачылган. Бу ""ОВД-Инфо"" хокук яклау проектытикшеренүендәәйтелә. Соңгы ике ел ярым эчендә Русия мәктәпләрендә һәм югары уку йортларында белем бирә торган мөгалимнәргә хакимиятләр 148 тапкыр басым ясаган, дип исәпләп чыгарган хокук яклаучылар. Эзәрлекләүгә дучар ителгән укытучыларның күпчелеген (59 процентын) ахыр чиктә эштән куганнар (82 кешене эштән куганнар, өч кешене укытудан читләштергәннәр, ике очракта - эштән читләштереп, соңрак куганнар). Эзәрлекләнгән укытучыларның 22 се башка илгә күчеп киткән, бишесе исә Русиядән инаять эшләре аркасында китеп барган.2022 елдан башлап Русия хакимиятләре мәктәпләргә һәм югары уку йортларына пропаганда дәресләре кертте, патриотик тәрбияне көчәйтте, ә укытучылардан сугышны актив рәвештә хуплау таләп ителә башлады, дип яза хокук яклау проекты. Бу исә укытучылар итмәүгә китергән. 2023 елда мәктәпләрдә 193 мең укытучыкиткән, ә бу илдәге бөтен укытучыларның 14 проценты кадәр. ""Урыннарында калганнар исә сәяси карашларын ачыктан-ачык әйтә алмый. Алар компромиссларга барырга, эшләрендә эзоп телен кулланырга мәбүр"", диелә тикшеренүдә. Сугышка каршы булган мөгалимнәрне эзәрлекләү ешрак әләкләүләрдән соң башланган (148 очракның 51 ендә шулай булган). Бу әләкләрне нигездә укучылар үзләре яки аларның әти-әниләре (22 очрак), хезмәттәшләре (дүрт очрак), итәкчеләре (дүрт) һәм сугышны хуплаучы -активистлар (өч очрак) язган. Әләкләрнең 63 проценты укытучыларның укучылар яки хезмәттәшләре белән аралашканда телдән әйткән сүзләренә нигезләнә. Барлык очракларның 56 процентында бу әләкләргә аудио яки видео язма да беркетмәгәннәр. Тик барлык очракларда да әләктән соң укытучыны эштән куганнар яки административ йә инаять маддәсе нигезендә эзәрлекли башлаганнар, дип иткерә хокук яклаучылар. ""ОВД-Инфо"" әләкләүләрнең саны акрынлап кими баруы күзәтелә, ди. Шулай ук укытучыларга каршы административ һәм инаять эше ачу очраклары да кимегән (иң күп эзәрлекләүләр 2022 елда булган). Бу исә укытучылар арасында үзцензураның артуы турында ссөйләргә мөмкин, дип искәртелә. Эзәрлекләү очракларын өйрәнгән чакта хокук яклаучылар уңай күренешләргә дә тап булган. Мәсәлән барлык 148 очракның 43 ендә мөгалимнәрне хезмәттәшләре, укучылары һәм аларның ата-аналары хуплаган. Алты укытучы үзенә ачылган административ эшне туктатуга ирешә алган. Бер инаять эшен дә процессуаль канун бозулар аркасында туктатканнар. Дүрт укытучы исә канунсыз рәвештә үзен эштән ибәргәннәре өчен компенсация алуга ирешкән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""ОВД-Инфо"": сугыш башыннан бирле Русиядә сугышка каршы булган мөгалимнәрне кимендә 148 тапкырэзәрлекләгәннәр",Яңылыҡтар,2831,https://www.azatliq.org/a/ovd-info-sugish-bashinnan-birle-rusiyada-kimenda-148-tapkir-sugishka-karshi-bulgan-mogalimnarne-ezarleklagannar-/33102377.html,2024-09-02T11:06:37+03:00
Саф һауала хәрәкәтсән уйындар уйнау һәр кемгә оҡшаған. Мәғлүмәт « Үҫәргәндәр ере – Ейәнсура » сайтынан.,Күңелле ялдар!,Мәғариф,103,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-11/k-elle-yaldar-4533104,2026-01-11T13:44:00+00:00
уртаклашуртаклашбастырХа (гарәпчә: ) ислам диненең биш шартының берсе. уртаклашуртаклашбастыр,Ха кылу йоласы,Дин,93,https://www.azatliq.org/a/xac_hajj_mk/1356624.html,2008-12-05T19:17:15+03:00
"О запуске в эксплуатацию АИС «Баш Перевод» и инструкции для пользователей рассказал проректор по цифровой трансформации УУНи Т Айнур Хайбуллин, который является автором этой уникальной программы. Она позволяет делать сертифицированные переводы с русского на башкирский и с башкирского на русский языки. По словам проректора, разработка их университета — автоматизированная информационная система квалифицированного перевода «Баш Перевод» — была презентована еще в мае на Стратегической сессии «Информационные технологии и языки народов России». Мероприятие, организованное Федеральным агентством по делам национальностей и Домом народов России, проходило в московской штаб-квартире компании «Яндекс» при участии экспертов из регионов страны, -корпораций и государственных структур. И там выяснилось, что подобных практик в стране нет, и не удивительно, что программой заинтересовались многие, в том числе Бурятия и Чувашия. Первый заместитель премьер-министра правительства Башкортостана Урал Кильсенбаев заявил, что платформу можно будет запустить уже через три дня после проверки. Он отметил, что искусственный интеллект и другие технологии быстро проникают во все сферы нашей жизни. По его словам, совсем недавно в республике радовались появлению первой колонки «Һомай» на башкирском языке, а теперь вот уже разработали первый квалифицированный переводчик. Урал Кильсенбаев пояснил, что для внедрения этого переводчика пришлось изменить постановление правительства республики. И теперь комиссия координирует работу информационных систем с сертификатами квалифицированных переводчиков, без этого шага, он считает, просто нельзя было двигаться дальше. «Ещё одно изменение в постановлении правительства республики позволяет использовать автоматизированные системы для написания названий населённых пунктов, географических объектов, предприятий, организаций и учреждений на государственных языках», – подчеркнул Урал Кильсенбаев. Айнур Хайбуллин подробно объяснил, что платформа АИС «Баш Перевод» переводит тексты документов – это бланки, печати, вывески, тексты вывесок госорганов, организаций, учреждений и предприятий республики, а также информацию об изготовителях на башкирский язык. Он отметил, что заказчик, которому оказана услуга перевода, получает сертификат квалифицированного перевода с электронной подписью. «Сертификат подтверждает соответствие перевода исходному тексту и правомочность его использования для реализации законов РФ о языках народов и защите прав потребителей, а также признание перевода терминологической службой РБ», – подчеркнул Хайбуллин. А профессор, декан факультета башкирской филологии и журналистики УУНи Т Гульфира Абдуллина рассказала, что для перевода текстов будут привлекаться эксперты – опытные учителя башкирского языка, филологи. По её словам, авторы проекта уже смогли отобрать двух экспертов. Профессор подчеркнула, что кандидаты обязательно должны иметь русское и башкирское филологическое высшее образование. Она пояснила, что после регистрации на сайте и загрузки всех нужных документов они должны будут выполнить тестовые задания, а затем практические задания, после чего среди них отберут подходящих специалистов. Руководитель Фонда по сохранению и развитию башкирского языка Гульназ Юсупова рассказала, что для органов государственной власти и местного самоуправления Башкирии перевод документов возможен на безвозмездной основе при предоставлении официального письма по установленной форме. Для коммерческих организаций перевод предоставляется на платной основе. В АИС «Баш Перевод» можно зарегистрироваться через портал «Госуслуги». Руководитель структурного подразделения АНО «Диалог Регионы» в РБ Ильяс Сагитов рассказал о работе чат-бота по грамматике «Город без ошибок. Башкортостан», который был разработан Центром управления республикой, и он начал работать в конце декабря прошлого года. По его словам, на сегодняшний день насчитывается около 50 обращений со всей республики, и все они отработаны. Ильяс Сагитов считает, что жители региона должны активнее принимать участие в исправлении ошибок, допущенных на вывесках, рекламных плакатах, дорожных знаках, в названиях улиц и других надписях.",Әлегә бындай күренештең илдә булғаны юҡ ине,Иҡтисад,4154,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-05-28/leg-bynday-k-reneshte-ild-bul-any-yu-ine-4253335,2025-05-28T10:55:00+00:00
"фикерләр""Башкортстан"" мотоукчы полкын төзеп бетерү 30 июньгә төгәлләнергә тиеш, анда 2,5 мең ""ихтыяри"" булачак. Бу хакта бүген, республика хөкүмәте киңәшмәсендә Башкортстан башлыгы Радий Хәбировбелдергән. ""25 майда Сергей Зоринисемендәге танк батальонын һәм Шәриф Сөләймановисемендәге зенит-артиллерия батареясен хәрби әзерлек урынынаибәрдек. ""Башкортстан"" ихтыярилар полкын төзү эше дәвам итә. Бу эшне тәмамларга тәкъдим итәбез. 2,5 меңләп ихтыяри-сугышчы. Эшне 30 июньгә кадәр төгәлләргә кирәк, аларның Самар өлкәсендә хәрби әзерлек узарга вакытлары булсын"", дигән ул. Башкортстанда республика атамасы бирелгән мотоукчы полк оештырачаклары турындаапрель башында хәбәр ителде. Республика хөкүмәте бу тәкъдимне ""тулысынча хуплый"" һәм аны төзүгә бөтен көчен куячак, чыгымнарын үз өстенә алачак, дигән иде Хәбиров. Мотоукчы полкка шулай ук Башкортстанда төзелгән Мөгыйн Нагаевартиллериядивизионы, Даян Мурзинһәм Таһир Кусыймов""ихтыяри"" батальонннары да керүехәбәр ителгән иде. Хәзерге вакытта республикада сугыш өчен дип барлыгыалты батальон төзелгән, алар Миңлегали Шәйморатов, Александр Доставалов, Салават Юлаев, Даян Мурзин, Төньяк амурлары һәм Таһир Кусыймов исемнәрен йөртә. Гомумән алганда, Башкортстаннан Украинага ибәреләсе төркемнәрнең иге-чиге күренми. Алар арасында хәттамедицина ротасы да бар. 12 апрельдә ""Ватан"" ихтыярилар отрядын да Украинадагысугышка озатканнар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украинадагы сугышка ибәреләсе ""Башкортстан"" мотоукчы полкына 2500 ""ихтыяри"" керәчәк",Яңылыҡтар,1479,https://www.azatliq.org/a/32432526.html,2023-05-29T09:12:57+00:00
"Хэллоуин байрамы тигәс, саҡ һүгенеп ебәрмәнем, үҙемде ҡулға ала һалдым: - Гөлиә Сәлимовна! Ул ниндәй бөтмәҫ байрам булды: Көҙгө бал, Ҡойолған япраҡ байрамы. Үткән аҙна йәрминкә булды. Балалар гимназияла уҡып йөрөйҙәрме әллә байрам итәләрме? Үҙегеҙ яҡшы уҡыу талап тәһегеҙ. - Шулай ҙа ул Ришат Ғаязович! Беҙгә лә өҫтән ҡушалар бит! Был юлы министрлыҡтан ҡунаҡтар була тинеләр. Хэллоуин беҙҙең байрам түгел дә, ҡушылғас, үткәрергә кәрәк инде. Һеҙ бит гимназия тормошонда әүҙем ҡатнашаһығыҙ! Ҡатын менән уйлаштыҡ та, байрамда улыбыҙға ысын ҡабаҡ кейҙерергә булдыҡ. Ҡыҙыҡ күреп, Ринат та шунда уҡ риза булды. Зәлиәнең шиғыр сығарырға әҙерәк һәләте бар. Аш әҙерләгән арала дүрт юллыҡ шиғыр ҡойоп та ҡуйҙы: Хэллоуин! Хэллоуин! Ниндәй матур был уйын! Хэллоуинға барабыҙ, Бейеп күңел асабыҙ! Тамаҡ ашап алдыҡ та, улым менән ҡабаҡ эҙләп сығып киттек. Көн кисләп барыуға ҡарамаҫтан, яҡындағы йәшелсә-емеш баҙары эшләй ине. Күргән бер ҡабаҡты малайҙың башына тиңләп ҡарағанымды күргәс, кешеләр аптырай башланы. Аңлатып бирергә тура килде инде. -Хуллоуинға булғас, минең ҡабаҡ иң шәбе инде, - тип үҙенең ҡабаҡтарын маҡтарға тотондо бер апай, – һап – һары, тышы ҡаты, эсе йомшаҡ хатта мотоцикл йөрөткәндә лә кейергә була! Ринат улымдың башына төшөп кенә торғанын һайлап алдыҡ. Ҡайтҡас уйым яһап эсен алдым. Ике күҙ, танау тишектәрен үлсәп тиштем. Һөҙөмтәлә, ыржайған тешле ҡабаҡбаш килеп сыҡты. Кейҙереп ҡарағас, улыбыҙ бик ҡәнәғәт ҡалды. Тырышып әсәһе өйрәткән шиғырҙы ятланы. Ниһәйәт, шәмбе көн етте. Беҙ күтәренке кәйеф менән гимназияға киттек. Килеүселәрҙе Хэллоуин байрамына рәхит итегеҙ! тигән лозунг ҡаршылай. Тамаша залы уҡыусылар, ата-әсәләр менән шығырым тулы. Алғы рәттә ҙур ҡунаҡтар, яҙыусылар, журналистар, гимназия етәкселәре урын алған. Тантаналы музыка аҫтында байрам башланды. Гимназия директоры Зилә Шәрифовна тәбрикләү һүҙе әйтте. Ата – әсәләр комитетынан танылған шағирә Гөлсирә Сәғитова Хэллоуин байрамы тигән шиғырын уҡыны. Төрлө ҡиәфәткә инеп кейенгән уҡыусылар сыҡты. Мәскәй әбей, Шүрәле, Албаҫты һәм башҡа әкиәт персонаждары менән сәхнә тулды. Һәр береһе һөнәрен күрһәтте. Ринат, әсәһе өйрәткән шиғырын һөйләне. Һуңынан баш эйәм тигәйне, ҡабаҡ һурылып сыҡты, сәхнәнән залға тәгәрәп төшөп ярылды. Зал алҡыштарға күмелде. Байрам һәр ҡатнашыусыға маҡтау ҡағыҙы өләшеү менән тамаланды. Декабрь аҙағында беҙҙең ойошмала корпортив буласаҡ. Кисәгә нисек кейенергә хәл иттем инде – башыма ярашлы ҙур ҡабаҡ һатып алдым! Харис Шәрипов",Хэллоуин. Юмористик хикәйә. Харис Шәрипов.,Әҙәбиәт,2436,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-12-10/hellouin-yumoristik-hik-y-haris-sh-ripov-4500865,2025-12-10T12:18:00+00:00
"Бына өс тиҫтә йылдан ашыу Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы фән ниинновацион идаралығының фундаменталь ғилми тикшеренеүҙәр үткәреү секторының баш ғилми хеҙмәткәре, башҡорт һәм төрки филологияһы факультетының башҡорт филологяһы кафедраһы мөдире, филология фәндәре докторы, профессор Зөһрә Иҙрис ҡыҙы Сәләхова яңы быуат шәхесен булдырыуға бар тырышлығын һала. З. И. Сәләхованың белем бирә белеү һәләте, ғилемгә ынтылышы, ҡыйыулығы, ғәҙеллеге уның ғаиләһенән килә. Атаһы, Иҙрис Язар улы Аҡъюлов, быуат баштарында киң билдәлелек яулаған Ырымбур ҡалаһындағы Каруан-һарайҙы (Башҡорт халыҡ мәғарифы институтын) тамамлап, Бөйөк Ватан һуғышын үтеп, яу ҡырынан әйләнеп ҡайтҡас, үҙен мәктәптә балаларға белем биреүгә, уларҙы тәрбиәләүгә бағышлай. Әсәһе – Бөйөк Ватан һуғышы ауырлыҡтарын үҙ иңендә ирҙәрсә күтәреп үткәргән, илгә мең изге лек килтергән фронтовик, Һабыр ауы лының хөрмәтле кешеләренең береһе – Сәғиҙә Аҡъюлова. З. И. Сәләхова Хәйбулла районының Ғәлиәхмәт ауылында тыуып үҫеп, Йылайыр районының Һабыр урта мәктәбен уңышлы тамамлағандан һуң, уҡытыусы һөнәрен үҙләштереү маҡсаты менән 1978 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡырға юллана. Ул филология факультетында рус теле һәм әҙәбиәте, башҡорт те ле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы квали фикацияһын ала. Артабан Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы балалар баҡсаһында тәр биәсе, мәктәп-интер натта, ҡала мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй. Стәрлетамаҡ ҡа ла һының 18-се гимназияһында эшләү осоронда Башҡорт теле һәм әҙәбиә те уҡытыусыһы – 1997 төбәк-ара бәйгеһендә ҡатнаша һәм Гран-при яулай. З. И. Сәләхованың дәресе фантазияға бай, ҡыҙыҡлы булыуы менән айырылып тора. Дәресен стандарт дәрес итеп үткәреү ме нән генә ҡәнәғәтләнеп ҡалмай, төрлө яңы формаларға нигеҙләнеп, яңы техно ло гиялар ҡулланыуы, мауыҡтырғыс эш төрҙәре эҙләүе, уҡыусылар менән еңел аралашыуы һәм тиҙ генә уртаҡ тел табыуы дәрестә ҡатнашыусы рус балаларының да, жюри ағзаларының да күңеленә хуш килә. Бынан тыш үҙең менән таныш тырыу, үҙ предметыңа маҡтау йыры йырлау, класс сәғәте үткәреү, тест һорауҙарына (башҡорт теле һәм әҙә биә те, методика, этнопедагогика, этно пси хология, Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте буйынса) яуап биреү кеүек эш төрҙәрен башҡарыуҙа ла һы нат май уҡытыусы. Башҡортостан мәғариф министры урынбаҫары М. Б. Юлмөхәмәтов етәкселегендәге талап сан жюри ағзалары (улар иҫәбен дә абруйлы профессорҙар М. В. Зәйнуллин, М. Х. Иҙелбаев, Б. Б. Ғафаров, Д. С. Тикеев һәм 12 мәктәп уҡытыусыһы) 43 конкурсант араһынан иң юғары баһаға тап Зөһрә Иҙрис ҡыҙын лайыҡлы тип таба. Стәрлетамаҡ педагогия колледжын да эшләү осоронда Уҡыу-уҡытыу методик комплекстары асыҡ республика смотр-конкурсында ла еңеүсе булып өлгөрә. Уҡытыусы һөнәренең бар этаптарын да үтеп, 2006 йылдан алып Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһында (хәҙерге Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы) өлкән уҡытыусы, доцент, уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса декан урынбаҫары, башҡорт филологияһы факультеты деканы, башҡорт теле кафедраһы мөдире вазифаларын башҡара. З. И. Сәләхова ҡайҙа ғына эшләмәһен, үҙен компетентлы, инициативалы, ғәҙел, абруйлы хеҙмәткәр итеп таныта Уҡытыусы – изге һөнәр. Ниндәй ге нә үҙгәрештәр булыуға ҡарамаҫтан, З. И. Сәләхова эшенә һәр саҡ тоғро ҡала. Ил яҙмышы, уның киләсәге үҙе тәрбиәләгән йәш быуынға тапшырылыуын яҡшы аңлай. Шуға Зөһрә Сәләхова студенттар, уларҙың ата-әсәләре, коллективы менән йыш осраша, бай тәжрибәһе менән йомарт уртаҡлаша. Үҙен ысын мәғәнәһендәге уҡытыусы итеп таныта. Ул – башҡорт филологияһы факультеты башҡорт теле кафедраһының төп белгес тә ренең береһе. Башҡорт лингвистикаһы буйынса бер нисә төп теоретик дисциплина алып бара. Был дис циплиналар буйынса уҡыуметодик комплекстар эшләнә һәм интернетта урынлаштырыла. З. И. Сәләхова курс һәм сығарылыш квалификация эштәренә етәкселек итә. Материалды тәрән белеүе, үҙе белгәнде аудиторияға матур, әҙәби тел менән еткерә алыуы, үҙенә, студенттарға, магистранттарға, аспиранттарға талапсанлыҡ – педагогтан ҙур оҫталыҡ талап иткән сифаттар. З. И. Сәләхованың ғилми хеҙ мәттәре айырым иғтибарға лайыҡ. Ғали мәне башҡорт теленең лексикаһы һәм морфологияһы, структур һәм функциональ лингвистика, лингво-культурология мәсьәләләре ҡыҙыҡһындыра. Зөһрә Сәләхова 2004 йылда Хәҙерге башҡорт телендә хөрмәтләү саралары темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын, 2013 йылда башҡорт телендә йүнәлешлек категорияһын функ циональ-семантик планда өйрәнеп докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. Халыҡ-ара һәм Бөтә Рәсәй конференцияларын ойоштора һәм ун да әүҙем ҡатнаша. Ғалимәнең 7 монографияһы, 8 уҡыу ҡулланмаһы, 300-ҙән ашыу ғилми мәҡәләһе баҫылып сыға. Кандидатлыҡ, докторлыҡ диссертацияларына оппонент булып сығыш яһай, рецензиялар яҙа. Студенттар, магистранттар, аспиранттар менән етәкселек итеп, башҡорт теленең мөһим өлкәләрен өйрәнеүгә ҙур көс һала. Уның етәкселегендә Ғиззәтов Радик Башҡорт телендә ер эшкәртеү лексикаһы темаһына канди датлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай, 9 аспирант ғилми докладтарын уңыш лы яҡлап, Уҡытыусы-ғилми эҙләнеүсе дипломына лайыҡ була. Кафедрала магистранттар, аспирант тар, уҡытыусылар өсөн ғилми-методик семинар менән етәкселек итә. Фән, мәҙәниәт, мәғариф донъяһы халыҡ-ара ғилми журналына (тармаҡ: филология фәндәре) килгән ғилми мәҡәләләрҙе тышҡы эксперт баһалау институты ағзаһы булып тора. Материалдарҙы асыҡ матбуғатта баҫтырыу мөмкинлеген билдәләү буйынса ӨФТУ СФ эксперт ко миссияһы составында эшләй. З. И. Сәләхова заман менән бергә атлаусы, яңылыҡтарға ынтылыусы, тырыш, киң эрудициялы уҡытыусығалимә һәр ваҡыт эҙләнеүҙәр өҫтөндә. Зөһрә Сәләхованың педагогик оҫталығы, ойоштороу һәләте башҡорт филологияһы факультеты деканы булып эшләгәндә сағыу күренә. Уның етәкселегендә факультетта уҡыу-методик, ғилми һәм тәрбиәүи эш юғары кимәлдә ойошторола, һөҙөмтәлә йыл йомғаҡтары буйынса факультет йыл һайын призлы урындар яулай. Эшләгән осоронда З. И. Сәләхова үҙен һәр ваҡыт яуаплы ҡарарҙар ҡабул итеүгә әҙер булған юғары квалификациялы белгес, етәксе итеп күрһәтә. Үҙенә ышанып тапшырылған факультет менән оҫта етәкселек итә, вазифа бурыс тарын үтәүгә етди ҡарай. З. И. Сәләхова үҙен ғәҙел, яуаплы, талапсан итеп күрһәтә. Уның эшләү осоронда башҡорт филологияһы факультетында бик күп үҙгәрештәр була: Төркиәнең Ғәзи университеты, Ҡаҙағстандың Ҡарағанда Болашаҡ университеты, К. Жубанов исемендәге Аҡтүбә төбәк дәүләт университеты, Алтай Республикаһының Таулы-Алтай дәүләт университеты, Ҡалмыҡ дәүләт универ ситеттары менән хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөлә. Студенттар алда һаналып үтелгән вуздарҙа стажировка үтһәләр, уҡытыусылар белем дәрен камиллаштыра, уртаҡ ғилми эштәр башҡара, сит ил, Рәсәй студент-магистранттарына лекция уҡый, белемдәре менән бүлешә. Таулы Ал тай университетында үткән Рәсәй халыҡтары телдәре һәм әҙәбиәте буйынса олимпиадала студенттары һәр саҡ призлы урындар яулай, төрлө номинацияларҙа еңеүсе була. Әлеге көндә З. И. Сәләхова Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы фәнни-инновацион идаралығы фундаменталь ғилми тикшеренеүҙәр үткәреү секторының баш ғилми хеҙмәткәре вазифаһын башҡара, башҡорт филологияһы кафедраһын етәкләй, ҡуйылған бурыстарҙы уңышлы үтәй. Кафедрала бөтә коллективтың берҙәм һәм һөҙөмтәле эшмәкәрлеген булдырыуға ҙур көс һала. З. И. Сәләхованың етәксе булараҡ үҙен сә леге булып хеҙмәткәрҙәргә һәм студенттарға толерантлы мөнәсәбәт, уларҙың проблемаларын төшөнөү һәм хәл итә белеүһә ләте тора. З. И. Сәләхова етәкләгән кафедра Башҡортостан Республикаһының көньяғындағы ҡала һәм район мәғариф бүлектәре менән тығыҙ хеҙмәттәш лек итә, Стәрлетамаҡ ҡалаһында Кейекбаев уҡыуҙары Республика конференцияһын (38-сө гимназия), Ломоносов уҡыуҙарын (18-се гимназия) ойоштороуҙа ҡатнаша. Коллегалары, аспиранттары һәм студенттары араһында хөрмәт һәм абруй ҡаҙанған ғалимә йәмәғәт эштәрендә лә ҡайнап йәшәй: төрлө йылдарҙа Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы терминологик комиссияның рәйесе урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһындағы Законды ғәмәлләштереү буйынса Стәрлетамаҡҡа ла башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзаһы, Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округы хакимиә те янындағы комиссия ағзаһы вази фаларын башҡара. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса Йыл уҡытыусыһы ҡала һәм республика кон курсында жюри составында ҡатнаша. Ул – Башҡортостан Республикаһы башҡорт ҡа тын-ҡыҙҙары йәмғиәте ағзаһы. З. И. Сәләхова – Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы — 1997 Республика һәм Төбәк-ара конкурсында Гран-при яулаусы, Уҡыу һәм тәрбиә методик комплекстары асыҡ республика смотр-конкурсында еңеүсе (2002 й. ), Ҡатын-ҡыҙ – милләт әсәһе республика конкурсының Ҡатын-ҡыҙ – ғалимә номинацияһында еңеүсе (2020 й. ). Күп йыллыҡ тырыш һәм фиҙаҡәр эшмәкәрлеге өсөн З. И. Сәләхова Стәрлетамаҡ ҡалаһының мәғарифбүлеге, Стәрлетамаҡ ҡала Советының президиумы, Башҡортостан Республикаһының Мәғариф минис тр лы ғының, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының, Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министр лығының почет грамоталары, рәхмәт хаттары менән бүләкләнде, Баш ҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы исеменә лайыҡ булды. Ошо көндәрҙә хөрмәтле етәксе, билдәле ғалимә, абруйлы уҡытыусы Зөһрә Иҙрис ҡыҙы Сәләхова күркәм юбилейын билдәләй. Бар энергияһын, көсөн, белемен туған тел һәм уның яҡты киләсәгенә арнаған уҡытыусыға ижади ҡомар, уңыштар ғына юлдаш булһын! Яуаплы эшегеҙҙә сабырлыҡ, ҡаҡшамаҫ һаулыҡ теләйбеҙ!","Тәрән белемле уҡытыусы, ғалимә һәм талапсан етәксе",Яңылыҡтар,9266,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-13/t-r-n-belemle-u-ytyusy-alim-m-talapsan-et-kse-4196221,2025-04-13T18:32:00+00:00
Тәнзилә Исраилова сығышы менән Белореттан. Республиканың тау саңғыһы спорты һәм сноуборд буйынса олимпия резервындағы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе.,Башҡорт ҡыҙы - Рәсәй чемпионы!,Спорт,148,https://shonkar.com/news/sport/2025-02-14/bash-ort-y-y-r-s-y-chempiony-4121854,2025-02-14T11:54:10+00:00
"Сараға әҙибәнең үҙе уҡытҡан уҡыусылары, уның ижадын яратҡан билдәле шәхестәр, яҙыусылар, артистар йыйылған ине. – Кисәгә мин дә ҙур тулҡынланыу менән килдем, сөнки бөгөнгәсә балалар йорттарында ғүмерҙәрен ата-әсә ҡурсыуынан мәхрүм булған етем сабыйҙарҙы тәрбиәләүгә арналған тәрбиәселәр хеҙмәтенә дөрөҫ баһа биргән яҙмалар булманы. Бөгөн төплө фекерҙәр менән тулы, педагогтар өсөн методик ҡулланма булырлыҡ китаптың донъя күреүе – оло шатлыҡ. Китаптың һәр һөйләме йөрәк аша үтеп инә, һәр һүҙе шул тиклем тәрән мәғәнәле, яҙыусының оҫталығы ғәжәпләндерә лә, һоҡландыра ла, – тине барлыҡ ғүмерен етемдәр йортонда балалар тәрбиәләүгә бағышлаған тәрбиәсе Флизә Ниғмәтуллина. «Уҡытыусы бәхете» китабы – тормош, кеше яҙмыштары хаҡында уйландыра торған китап. Уҡытыусылар өсөн генә түгел, барлыҡ ата-әсәләргә лә бик фәһемле әсбап ул.",Уҡытыусыларҙың һәйкәл китабы,Яңылыҡтар,825,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-12/u-ytyusylar-y-yk-l-kitaby-4048273,2024-12-12T00:56:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә торакларны дрон һөүменнән иминиятләштерә башлаганнар. Бу хакта берничә иминиятләштерү ширкәтенә сылтама белән ""Известия""хәбәр итә. Иминиятләштергәндә моңа охшаш категорияне элегрәк тә сайлап була иде, әмма ул чакта ул чит объектлар, әйтик агачлар яки боз сөңгеләре төшү куркынычы дип күрсәтелде. Хәзер исә дроннар төшү куркынычы аерым куркыныч төре итеп билгеләнгән диелә. Басма язуынча, русияләр арасында милкен пилотсыз очкычлар төшү яки һөүм итү куркынычыннан иминиятләштерергә теләүчеләр күп. Аеруча украин дроннары һөүмнәренә дучар булган төбәкләрдә – илнең көнбатышында урнашкан оешмалар арасында ихтыя нык күзәтелә диелә.30 августка каршы төндә Украина кораллы көчләре сугыш башыннан бирле Русиягә иң көчле дрон һөүмеясады. Русиянең иде төбәгенә һөүм булды. Украинаның иң уңышлы һөүме Псков һава аланынатуры килде. Биредә сивил очкычлардан тыш, 334 нче хәрби-транспорт һава полкының Ил-76 очкычлары да урнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә торакларны дрон һөүменнән иминиятләштереп була башлаган,Яңылыҡтар,1048,https://www.azatliq.org/a/32574675.html,2023-09-01T15:02:55+00:00
"""Һиңә һоло ғына ярҙам итәсәк. Бер тоҡ һоло ал һәм уны күренгән урынға ҡуй. "" - тигән танышы.",Инәйем бик ныҡ ауырый башлағайны.,Сәләмәтлек,92,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-10/in-yem-bik-ny-auyryy-bashla-ayny-4501077,2025-12-10T15:00:00+00:00
"Сарала республиканың Йәмәғәт палатаһы ойошмаһы ағзалары, БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының бүлек етәксеһе В. Н. Батурин, БР Дәүләт комитетының торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе рәйесе урынбаҫары И. И. Насыров һәм башҡалар сығыш яһаны. Республикабыҙҙа етенсе йыл ғәмәлдә булған ""Башҡорт ихатаһы"" һәм күп фатирлы йорт подъездарын ремонтлау программаларына ярашлы 1469 ихата төҙөкләндерелеп, бының өсөн 7,6 млрд аҡса тотонолдо. Шул иәптән 670 уйын майҙансығы һәм 449 спорт майҙансығы төҙөлдө, 110 мең кв м хәүефһеҙ резина түшәм йәйелде, 8 мең төп ағас-ҡыуаҡлыҡ ултыртылды. Беҙҙең министрлыҡ был ихаталарҙың төҙөклөгөн, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләренә тап килеү-килмәүен тикшереп, йыл дауамынды рейдтар үткәреп тора. Етешһеҙлектәр өҫтөндә эшләүгә ике аҙна ваҡыт бирелә, – тине үҙ сығышында БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының бүлек етәксеһе В. Н. Батурин. Артабан сығыш яһаусылар балалар хәүефһеҙлеген тәьмин итеүҙә алда торған мәсьәләләрҙе әйтеп үтте. Балалар хәүефһеҙлеге дөйөм хәстәрлек икәнен һыҙыҡ өҫтөнә алып, был юҫыҡта артабан да бар көскә эшләү, ошондай файҙалы фекер алышыуҙар үткәреп тороу зарурлығын билдәләне.",Хәүефһеҙ бала саҡ,Яңылыҡтар,1121,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-11/h-ef-e-bala-sa-4274689,2025-06-11T20:29:00+00:00
"Күршеләребеҙҙә - Татарстанда, ун алты йәше тулмаған үҫмерҙәргә заправкаларҙа яғыулыҡ һатылырға тейеш түгел, тигән яңы закон ҡабул ителгән. Үҫмерҙәргә бәйле аварияларҙың көндән-көн артыу сәбәпле, беҙҙә лә ваҡытында закондар ҡабул ителһә, яҡшы булыр ине. Тик был яңылыҡҡа бәйле, халыҡтың фекере икегә бүленгән. Берәүҙәр, күршеләрҙә ҡабул ителгән яңы законды хуплай. Икенселәре, балаларҙы енәйәтселеккә етәрәсәкһегеҙ, ти. Уларҙың уйынса, яғыулыҡ һатылмаған хәлдә, үҫмерҙәр урлаша башлаясаҡ. Фото интернеттан алынды.",Күршеләр теҙгенде ҡыҫҡа тота,Йәмғиәт,512,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-13/k-rshel-r-te-gende-y-a-tota-4312343,2025-07-13T18:38:00+00:00
"Әсәйем. Минең әсәйем бигерәк уңған Бар эште иртән эшләп тә ҡуйған. Уята мине иртәнсәк наҙлап, Өйрәнерһең, тип барына яйлап. Ҡамырын баҫа, икмәк тә ҡуя Өйөбөҙ тәмле еҫтәргә тула. Үҙе бик етеҙ, шул тиклем сая, Көндәрем шуға бик йәмле була. Әсәйем менән донъябыҙ йәмле Аштарыбыҙ ҙа була тик тәмле Рәхмәт Аллама, барыбыҙ бергә Дуҫ, татыу ғына йәшәйек әле Ишморатова Илзидә Инсур ҡыҙы, 2 класс уҡыусыһы, 8 йәш, Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылы","Әсәйем бик аҡыллы, уңған, тырыш, ғәҙел",Яңылыҡтар,440,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/s-yem-bik-a-ylly-u-an-tyrysh-el-4021976,2024-11-24T22:27:00+00:00
"Бәләбәй гимназия-интернатын тамамлаусы Булат Хаматдинов химиянан БДИ-ны 100 балға тапшырған! Маҡсатлы, аҡыллы егет имтихандарға йылдар дауамында әҙерләнгән булған. Күреүебеҙсә, һөҙөмтәһе лә ҡыуаныслы. Сығарылыш уҡыусыһы БДМУ-ға уҡырға керергә уйлай. Аҡ юл һиңә, Булат! Барлыҡ сығарылыш уҡыусыларын имтихандарын уңышлы биреүҙәрен теләйбеҙ. Фото интернеттан алынды.",Исеме лә Булат бит уның!,Йәмғиәт,363,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-09/iseme-l-bulat-bit-uny-4270002,2025-06-09T10:24:00+00:00
"Фәрит Мөхәммәтшин татар блогерлары беләнТатарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин, үз сүзләре белән әйткәндә, шәхси тарихында беренче тапкыр блогерлар белән очрашты. Бу вакыйга Теләче Сабантуенда булды. Парламент итәкчесе янына татар блогосферасының иде танылган вәкиле килде. Мөхәммәтшин татар блогерлары белән бөтенләй таныш түгел дию дөрес түгел. Көзен узачак Дәүләт шурасына яңадан сайланырга теләүче Мөхәммәтшин ул Татар Малайкушаматлы Ринат Галиәхмәтовбелән аралашкан. Татар Малайдан Мөхәммәтшин веб-сайтларда утыручы башка милли блогерларны туплавын сорап, очрашу үткәрергә вәгъдә биргән. Әлеге вакыйга өчен Теләче Сабантуен сайлаганнар. Очрашу Сабантуй мәйданындагы йортта үтте. Кунакны түргә ук утырттылар, Галиәхмәтов үзе белән тагын алты кеше алып килгән: Альбина, Резеда, Рафилә Шәмсетдинова, Гүзәл Габдрахманова, Илүзә Галиәхмәтоваһәм Кызык-Мызык(Илназ Габидуллин). Очрашуда катнашкан блогерларМөхәммәтшин сүзен, ""мин блогерларның әмгыятьтәге миссиясен, ролен аңлап бетерә алмыйм, мөгаен һәм шуңа күрә сезнең белән фикер алышырга булдым дип башлады. Парламент рәисе яшь буын әмгыятьне төрле якка борырга мөмкин, шуңа күрә блогерларны күзәтү, аңлау кирәк дип санавын белдерде. Татар Малай бу сүзләрне ишетүгә Мөхәммәтшинне тынычландырырга ашыкты: ""Без позитив әйберләр генә күрсәтергә тырышабыз"". Аңа Рәфилә дә кушылды: ""Мин үзем аш-су блогеры, күбрәк хуабикәләр белән аралашам, ләкин шул ук вакытта мин Теләчедән, мин журналист булып эшлим, шул Теләченең матурлыгы, районнарыбызның чәчәк атуы турында да сөйлим инде һәм гади халык белән аралашам. Блогерның эше шундый инде ул. Гади, ихлас булырга тиеш һәм кешегә якын булырга тиеш"". Очрашу барышында сәяси төсмерләр гомумән чагылмады дияргә мөмкин, бары Илназ гына бераз милли проблемны күтәрде: ""Шушы көннәрдә татарларның үсешстратегиясетемасы бара бит инде. Бу минем үз фикерем, блогерлар килешә дип уйлым. Кызганыч, стратегиядә интернетның роле бик аз күрсәтелә. Үзегез күреп торасыз, аудиторияләребез безнең бик зур һәм без дә стратегиягә берәр ничек үз өлешебезне кертсәк, ничектер яхшырак булыр иде, минемчә. Чөнки киләчәк интернеттан тора. Шул ук темалар, яңалыклар. Әлеге стратегиядә интернет та урын алсын иде дигән фикер туды. ""Мөхәммәтшин моңа каршы булмавын белдерде. Очрашуда катнашкан блогерларТел мәсьәләләренә килгәндә, Дәүләт шурасы рәисе бездә Мәгариф федераль дәүләт стандартлары әле дә юк, аларсыз былтыр сентябрьда укый башладык диде. Мөхәммәтшин татар телен мәктәптә мотлак укыту тарафдары булса кирәк. ""Ә инде мин ничек сиңа әйтә алам татар телен факультатив өйрәнегез дип. Нишләп мин әти-әни телен качып өйрәнергә тиеш. Шундый борчый торган мәсьәләләр бик күп. Һәм үзебез дә хата ибәргән идек заманында. Без бик кискен куйдык бу мәсьәләне, татар теле бер програм, бер дәрәәдә өйрәнелергә тиеш дип куйган идек урысына да, татарына да. Авыр бит, әле татар булган кешегә дә татар телен яхшы, тирән өйрәнү бик авыр. Шундый нәтиәгә килдек - татар булмаган милләт вәкиленә сөйләм телен өйрәтергә кирәк. Сөйләшә ала, әмма өтер, синтаксис кебек әйберләрне белмәскә мөмкин. Хәзер Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев мәктәпләр төзүгә тотынды, полилингваль мәктәпләрне. ""Мин 45 яшькәчә бөтенләй татарча белми идем, ә аннан үзем өйрәндем дип мактанды Мөхәммәтшин. Блогерлар белән очрашырга аңа күршесе Миңтимер Шәймиев киңәш биргән икән. ""Кич белән ул таягын тотып килде дә, шулай шакыды, мин чыгып киттем. Блогерлар турында сүз булды, мин сиңа сылтадым (Татар Малайга мөрәагать итеп), менә шулай, таныштым бер егет белән, аның язылучылары күп дидем. Ул аларга ярдәм итәргә кирәк диде. Аларны син тартмасаң, башкалар тартса, нишләрсең? Төрлесе бар бит, алып китәрләр Навальный (Алексей Навальный, блогер, Русиядәге оппозиция итәкчесе - ред. ) ягына, гел тәнкыйтьткә бастырсалар нишләрсең? Ә безгә тынычлык кирәк, халыкара дуслык диде"", дип сөйләде Мөхәммәтшин. Очрашу тәмамлангач парламент рәисе әлеге фикерне журналистларга да кабатлады. ""Үз гомеремдә беренче тапкыр мин блогерлар белән очраштым, бу аралашу бик файдалы булды, шул исәптән үзем өчен дә. Минем фикеремчә, хакимияткә блогерлар (аларның фәкать татар телле булуы шарт түгел), гомумән социаль челтәрләрдә утыручы кешеләр белән ныклабрак шөгыльләнергә кирәк, чөнки алар әмгыятьнең кәефен формалаштыра"", диде Мөхәммәтшин.",Шәймиев Мөхәммәтшинга блогерларны Навальный ягына ибәрмәскә киңәш иткән,Татарстан,4270,https://www.azatliq.org/a/29989718.html,2019-06-10T14:47:07+00:00
"Һуңғы ваҡыт Мәрхәбә әбейгә әллә нимә булды. Ҡулына эш, тамағына аш бармай, йоҡоһо ҡасты. Күңеле тулып, күҙе йәшләнергә генә тора. Элегерәк балаларының ял ваҡыты етһә, эскәмйәгә ултырып ыстансы юлын күҙәтер ине. Ете балаһының береһе ҡайтмаһа, икенсеһе барыбер ҡайта ине. Хәҙер һәр береһенең үҙ машинаһы, поездыҡы кеүек килер ваҡыттары юҡ. Ҡасан бушайҙар, тәүлектең теләһә ниндәй мәлендә ҡайталар ҙа инәләр. Әүәл, бала-сағалары менән ҡайтып инһәләр, йорт йәмләнеп, йәнләнеп китер ине. Мәрхәбә әбей олоғайып, балаларының бала-сағалары үҙалланғандан алып, ауыл яғына һирәгерәк ҡайта башланылар. Хәҙер хат-фәлән яҙыу күптән юҡ. Кеҫә телефоны алып бирҙеләр. Уныһының аҡсаһы саҡ ҡына һөйләшһәң, бөтә лә ҡуя шул: – Әсәй, хәлең нисек, нимә кәрәк, эшебеҙ күп, ҡайтмағанға асыуланма,  –  тейеүгә генә етә. Ҡайһы саҡ көнөнә, бер нисә сәғәткә, аҙыҡ-түлек, кәрәк-яраҡ ҡалдырыр өсөн генә ҡайтып китәләр. Олоғая бара иғтибар нығыраҡ кәрәк икән. Иркенләп һөйләшеп ултырғыһы килә. Йылы мөнәсәбәт, рәхмәт һүҙҙәре ле ишетергә теләй күңел. Тик йәштәрҙең һис кенә лә ваҡыттары юҡ, үҙ мәшәҡәттәренән бушай алмайҙар. Эйе – е – е, тип һуҙҙы Мәрхәбә әбей, уй йомғағының осона сыға алмай, йәшәүҙең бер ҡыҙығы ла ҡалманы. Хәҙер ятып үлһә лә үкенмәҫ ине лә ул, тик һин уйлағанса ғына килеп сыҡмай шул, һәр нәмәнең үҙ ваҡыты. Балаларын да аңлай ул, тик күңел тынысһыҙлығы менән бер нәмә лә эшләй алмай ул. Көтмәгәндә килгән ҡартлығына ла йәне көйөп китә. Ғүмере буйы кеше көнлө булмай, һәр эштең алдына төшөп, емереп эшләп, бөгөн килеп ултыр инде ҡулыңды ҡаушырып. Бәйләйем тиһә, күҙе күрмәй, эйеләйем тиһә, биле ебәрмәй, йөрәк, баш, ҡан баҫымы. Бик бошонған саҡтарында урманға барып йөрөп ҡайтырға ярата ул. Шифалы үлән, еләк-емеш, бер ҙә булмаһа, бер пар миңдек булһа ла һындырып алып, йөрөп ҡайта. Бөгөн ни өсөндөр Инйәр йылғаһы яғына ыңғайланы. Ҡулына, инде әллә ҡасан кәртәгә ҡыҫтырылып онотолған, ҡаҙҙарын һыуға ҡыуа торған сыбығын да тотоп алды. Аҡҡан һыуға ҡарап ултырһа ла күңеле тыныслана уның. Әйтерһең, бөтә һағышын, уй-хәсрәтен ағыҙып алып китә. Шулай, яйлап ҡына яр буйлап бара торғас, ул йылғаның боролған моронона килеп сыҡты. Был урында һыу өйөрөлөп-өйөрөлөп, гөрләп, шашып аға. Унда бик күп кешенең ғүмере өҙөлдө, ҡош-ҡорт, эре мал батып үлде. Әбей өйөрмә эргәһенә туҡтаны: – Әллә шунда төшөргәлә ҡуйырғамы икән? – тигән шомло уй килде уның башына. –Бәлки, йәнем шунда тыныслыҡ табыр. Балаларыма ла артыҡ кеүекмен? ! Ҡалаға барып торһа ла була ул, тик Мәрхәбә әбейҙең бер ҙә генә ғәзиз нигеҙен ташлап сығып китәһе килмәй. Әле бында урамға сығып, сәхрәләрҙә йөрөп ҡайта ала, күрше-тирә инеп сыҡһа ла, күңелле, рәхәт булып ҡала. Унда иртәнән кискә тиклем бикле ултыраһың. Береһе эштә, икенсеһе уҡыуҙа. Кис арып-талып ҡайталар ҙа һәр береһе үҙ эше менән бүлмәһенә инеп бикләнә. Әбейгә шул әлеге лә баяғы: «Хәлдәрең нисек, әсәй, эй арыным, берүк асыуланма инде, ял итәм»дән башҡа артыҡ һүҙ ҙә юҡ. Уларға хатта минең яуабым да кәрәкмәй, ә һорарға кәрәк өсөн генә. Өйөрөлмәк әбейҙең уйҙарын уҡыған кеүек, уны үҙенә нығыраҡ тартты. –  Әллә, ысынлап, тәүәкәлләргә лә ҡуйырғамы? ! – тип әбей упҡынға яҡынайҙы. Туҡтап, йәшле күҙҙәре аша тирә-йүнгә күҙ ташланы. Уны үгәйһеткән тормоштан шунда инеп еңел генә ҡотолоп була лаһа! .. Башы әйләнде, күҙ алды томаланды. Шул ваҡыт көтмәгәндә көслө ағым туҡтап, быялалай ҡатып ҡалды. Һыу аҫтынан сәйер тауыш: – Мәрхәбә, туҡта, һин кем фатихаһы менән оло юлға сығырға әҙерләндең, ҡайҙа киттең? – тине. Әбей артына ултыра төштө: – Әллә тағы, инде башым да эшләмәй. Хәҙер миңә нимә, кем өсөн йәшәргә? – Үҙең өсөн д әйәшәп ҡара,  – тине теге һалҡын тауыш – Үҙем өсөн? ! Ниңә? Белмәйемсе. Хәтерем буталмаһа, тормошом ауыр тип зарланғанымды ла хәтерләмәйем. Биргәненә ҡәнәғәт булдым, бирмәгәнен һораманым,  – тине, ни әйтергә лә белмәй. – Ана шул, һораманың шул, һораманың. Алланан да һораманың, үҙең дә белмәнең. Һин донъя мәшәҡәттәренән башҡа тағы нимә күрҙең был донъяла? Тик бер генә тапҡыр булһа ла үҙең тураһында уйлап ҡарағаның булдымы? – Ҡайҙан булһын, тик мин. – Ишле ғаиләңә һирәк-мирәк килеп ингән тәм-томдо ла һин үҙең ашаманың, ә йыйып ҡуйып сабыйҙарыңа ғына ашаттың. – Мин ни уны ашамаһам да, Аллаға шөкөр. – Бында һүҙ ашау-ашамауҙа түгел, Мәрхәбә, ә үҙеңде бөтөнләй уйламауың тураһында, аңлайһыңмы? – Кит инде, буш хәбәр һөйләп торма, ашамағанмын икән – ашамағанмын, бер ерем дә китек тә, кәм дә түгел. – Ә шулайҙа? ! – Йәш, көслө саҡта тәмле итеп ашағы ла, матур итеп кейенге лә килгәндер ҙә ул. Тик заманалар икенсе, юҡлыҡ ине бит. – Шулай тиң, әтеү. – Ана, хәҙер магазин тулы әйбер, тик ашағы килмәй, әбей кешегә әллә ни кейем дә кәрәкмәй. – Балаларың башлы-күҙле булды, ҡайғы-хәсрәттәре юҡ. – Аллаға шөкөр, Аллаға шөкөр! .. – Шуға күрә һиңә борсолорға бер сәбәп тә юҡ. – Ысынлап та! .. – Балаларыңды саҡ ҡына онотоп тороп үҙ тормошоң менән йәшәп ҡара. Алда әле Хоҙай Тәғәлә тарафынан һиңә күп кенә ғүмер бүленгән. Ул һинең Уға эскерһеҙ хеҙмәтең өсөн! .. Донъя матур ул! – тигән тауыштан һуң өйөрөлмә, тынып, тигеҙ генә ағып китте. Мәрхәбә әбей ҡурҡып: – Собханалла, собханалла, бәй нимә булды был? – тип хәтеренә килгән доғаларын уҡыны. –Хоҙайҡайым, берүк ғәйепләмә, ғәфү итә күр мине – ҡолоңдо! Һин беләһең, аптыраған көндән, өмөтһөҙлөктән, –  тип, әбей йөҙө менән йәш үләнгә ҡапланды. Күңелен бушатҡансы, рәхәтләнеп илағыһы килгән ине, тик күҙҙәренн бөрсөк тә йәш сыҡманы. Күрәһең, ағаһы йәштәре лә ағып бөткәндер. Ауырлыҡтарҙы күп күрҙе ул. Әллә бая, өйөрөлмә әйтмешләй, күрер рәхәттәре ҡалдымы икән, әтеү ни сәбәбтән юлын киҫте яҙмышы? ! Ә яҙмышы сөсөләрҙән булманы уның. Ҡарты һуғыштан яраланы пҡайтҡас, сәләмәтлеккә туйына алмай өс йыл тигәндә гүр эйәһе булып ҡуйҙы. Итәгендә ҡалған ете баланы ас-яланғас, етем итмәйем тип көнө-төнө эшләргә тура килде уға. Йәйҙәрен колхоз эшендә бил бөктө. Уның араһында балалары менән емеш-еләк йыйҙы. Ҡала баҙарына һөт, эремсек, ҡаймаҡ, май йөкмәп барып, һатып, кәрәк-яраҡ алып ҡайтырға ла өлгөрҙө ул. Бесәнен дә үҙ көстәре менән генә әҙерләнеләр. Ҡош-ҡорт көттө, йәшелсә-емеш үҫтерҙе. Ә балалары уҡыуға төшкәс, шуларға күҙ-ҡолаҡ булырмын тип, мәктәпкә иҙән йыуыусы булып эшкә инде. Ул ваҡыт мәктәп мейес яғып йылытыла ине. Оҙон һалҡын ҡыштарҙа ҡара таңдан тороп, ауылдың икенсе осонда ятҡан мәктәпкә мейес яғырға йөрөнө. Кемдәрҙер унда, шайтан-ендәрк үрҙек, тип һөйләһәләр ҙә, ҡурҡыуын еңеп барҙы. Иптәшкә сиратлап балаларыңды йөрөт тиеүселәр булһа ла, йөрөтмәне, тәмле сабый йоҡоһон бүлгеһе килмәне. Бәхетенә ҡаршы, беренде лә күргәне булманы. Шлай итеп, балаларына мөмкин тиклем әҙерәк, ә бөтә донъя ауырлығын үҙ елкәһенә күтәрҙе. Әбей сиҙәмгә арҡаһына әйләнеп ятты. Ҡояш офоҡ яғына ашыҡмай тәгәрәй. Көн эҫе. Хәлһеҙ ҡулын ҡаш өҫтөнә ҡуйып, күҙҙәрен ҡояштың ҡайнар, сағыу нурҙарынан ышыҡлап, үҙенең йәш сағындағы зәп-зәңгәр күҙҙәренә оҡшаған күк көмбәҙенә күҙ һалды. Бер болот әҫәре лә юҡ, исмаһам, сабый күңелеләй тап-таҙа, саф! .. Ана, бейектә, иң-иң юғарыла, артынан аҡ юл һыҙып, самолет оса. Э-эй, самолетҡа ла ултыра алмай үтте ғүмере! Хәйер, башына ундай уй инеп тә сыҡмағандыр әле, ваҡыты ла булманы. Таң атты ла кис булды, кис булды ла таң атты. Эш менән ғүмеренең нисек үтеп киткәнен дә хәтерләмәй инде ул. Әле күктең зәңгәрлегенә, бөгөн ошонда килмәһә, иғтибар итмәҫ ине. Аллаға шөкөр, балалары ҡайғы-хәсрәт күрһәтмәнеләр. Рәхмәт уларға, сәләмәт, оҙон ғүмерле генә булһындар. Яҡшы уҡынылар. Үҫеп, буй еткәс, ҡалаға башта уҡырға, аҙаҡ шунда эшкә төштөләр. Ғаиләләнеп, йәшәргә ҡалдылар. Бала-сағалары ваҡ саҡта ҡайтмай ҡалған аҙналары булманы. Хатта ҡайсаҡта был тиклем тауышҡа үҙе лә арып китә ине. Ана шул, әле кисә генә зыр әйләнгән донъяһының күсәре бөгөн туҡтап ҡалды. Ҡапҡаһы эсендә ун бөртөк тауығынан башҡа йән эйәһе лә юҡ. Әбейҙең ҡарашы йәнә талғын ғына аҡҡан һыуға төштө. – Ә бит ул дөрөҫ әйтә, Хоҙай тәғәләнең ҡөҙрәте киң. Үткән менән һағышланып түгел, ә яҡты иртәгәгә ышанып, кинәнеп йәшәргә кәрәк! Һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа ла илап, меҫкен булып ултырманы ул. Әбей тороп ултырҙы, тирә-йүнгә күҙ һалды. Сиңерткә, ҡош тауыштары уның ҡолағын наҙланы. Сәскә еҫтәре, яулыҡ осо менән уйнаған шаян, йомшаҡ ел, уй-хтстәрен тулҡынландырған төрлө төҫтәге күбәләктәр, ауыл яғынан һирәк-һаяҡ ишетелгән әтәстәр ҡысҡырыуы, эттәр өрөүе, һыу ингән бала сағаның шау-гөрө, яҡында ғына үлән уртлаған ат тауыштары, себен-серекәй безелдәүҙәре уны ләззәтләндерҙе. Ул һоҡланыуын тыяа лмай: – Ожмах бит был донъя, ожмах! – тип йәнә-йәнә ҡабатланы. –Ә мин, алйот, ошоларҙың бөтәһен ҡалдырып, теге, ҡараңғы, ҡотһоҙ, һалҡын донъяға китергә йыйындым. –Әбей башындағы яулығын ысҡындырып, яурынбашына төшөрҙө. Кәлүшен йәтешләп кейеп алғас, аяғына тороп баҫты. Күкрәген тултырып тын алды ла яйлап ҡына йырлап ебәрҙе: Иртән генә тороп тышҡа сыҡһам, Ағас башҡайҙары шеш икән. Үткән ғүмерҙе уйлап уҡ торһаң, Йоҡоларың да күргән төши кән. Уның күңеле еңеләйеп, күҙҙәре нурланып, кәйефтәре күтәрелеп китте. Ваҡыт ағартҡан сал сәстәрен елдә тарап үрҙелә, тарағын түбәһенә ҡаҙап, яулығын йәштәрсә сөйөп бәйләп ҡуйҙы. Тәнендә илаһи еңеллек, йөрәгендә дәрт, беләктәрендә тау аҡтарырлыҡ көс тойҙо ул. Шунан яҡында ғына ултырған йәш ҡайындан бер бәйләм миндек һындырып алды ла, ауыл яғына ыңғайланы. Ҡапҡанан килеп инеү менән, ҡаршыһына тауыҡтары ем һорап йүгереше килде. Тауыҡтарына ем һипкәс, ямғыр һыуы тултырылған мунсаһын тоҡандырып ебәрҙе. Иртәгә йома, Алла бирһә, күршем Хәҙисә менән мәсеткә барып ҡайтырбыҙ. Кем белә, бәлки, балаларым да ҡайтып төшөр,  – тип үҙ алдына һөйләнә-һөйләнә, самауырына сыра тултырып, тоҡандырып ебәрҙе. Һуңынанһ үндерелгән күмерөҫтәгәс, күмер ҡуҙланып, самауыры яйлап ҡына шыжлай башланы.",Күңел ҡуҙы Хикәйә. Миләүшә Ғәйфуллина,Әҙәбиәт,9483,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-08-08/k-el-u-y-hik-y-mil-sh-yfullina-4343221,2025-08-08T14:23:00+00:00
Был фажиғә Әсәләр көнөндә Стәрлетамаҡ ҡалаһында була,Әсәһен. тәҙрә аша ырғытҡан,Йәмғиәт,52,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-04/s-en-t-r-asha-yr-yt-an-4493691,2025-12-04T14:00:00+00:00
"На секции по делам молодежи, развитию добровольчества и спорта Всемирного курултая башкир речь шла о молодежных проектах, развитии добровольчества, спорта и культуры.",Молодежь Башкирии: возрождение традиций и победы,Йәмғиәт,166,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-14/molodezh-bashkirii-vozrozhdenie-traditsiy-i-pobedy-4052462,2024-12-14T08:25:00+00:00
"Үксә тибенгеһен алыу буйынса операция бик ҡатмарлы, шуға күрә һирәк осраҡта ғына уны эшләйҙәр.  Төп дауалау консерватив ысул менән башҡарыла. Шулай халыҡ медицинаһы тәҡдим иткән ысулдар ҙа ярҙам итеүе ихтимал.  Үксәлә бындай шеш булғанда   ҡаты табанлы аяҡ кейеме кейеү тыйыла. 3 л эҫе һыуға  1 ҡалаҡ сода һәм 8–10 тамсы йод ҡушып, ванна әҙерләргә  лә, аяҡтарҙы 10 минут тирәһе шул һыуға тығып ултырырға. Һуңынан   яҡшы итеп ҡоротоп, ауыртҡан урындарына 5 процентлы  йод, иртәнсәк вазелин һөртөргә онотмағыҙ. Бындай ваннаны  өс көнгә бер тапҡыр эшләргә кәрәк. Яңы ғына өҙөлгән һарымһаҡ менән һуғанды бутҡа итеп иҙеп, шешеккә йәиһә үксә тибенгеһенә бинт һәм лейкопластырь менән нығытып, 3-4 сәғәткә  бәйләп ҡуйырға. Быны көн һайын эшләргә мөмкин. Әсеттерә башлаһа, мотлаҡ сисергә. Атлағанда ауыртмаһын өсөн үксә тибенгеһенә фольга киҫәге һалырға мөмкин. Бынан тыш төнгөлөккә  йомшартылған прополистан компресс эшләргә һәм һуңынан ҡоро бинт менән бәйләп ҡуйырға кәңәш ителә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Үксә тибенгеһен дауалау,Яңылыҡтар,1150,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-24/ks-tibenge-en-daualau-4589780,2026-02-24T14:00:00+00:00
"Галишән Нуриәхмәт ялгыз пикетта18 майда Казанның сәяси репрессияләр корбаннары истәлегенә куелган һәйкәл янында ТИҮ активисты Галишан Нуриәхмәткырымтатарлар сөргенен искә төшереп ялгыз пикетка чыкты. Нуриәхмәт кулына ""14 халык репрессияләнде. Сталин геноциды корбаннары мәңгегә исебездә"" дигән шигар күтәреп торды. ""Кырымтатарлар әле дә үз хокукларын кире кайтара алмыйлар. Алар әле дә Казан татарлары кебек үз хокукларыннан мәхрүмнәр. Кырымтатарлар ирләрен тартып алу бүген дә дәвам итә. Аларның бәйсез радиолары, газетлары, телевидениелары тыелган. Аларны Хизб-ут Тәхрир (Русиядә тыелган оешма - ред. ) дигән сәбәпләр белән кулга алулар бара"", дип белдерде ул Азатлыкка. Аның сүзләренчә, кырымтатарларга карата 1944 елгы геноцид 2021 елда да дәвам итә. Русия, кырымтатарларны сөргенгә ибәргәннән соң аларга үз ирен, милкен, мәдәниятен, хокукларын кире кайтарырга тиешләр иде, ди. ТИҮ активисты фикеренчә, хәзер инде Русиядә кырымтатарлар хокукларын кайтаруны таләп итү мөмкин түгел. Бүген бары тик аларның сөргенгә ибәрүләрен искә төшерү генә ярый. ""Русиядә безнең таләпләрне хәзер беркем дә тыңламый. Хөкүмәт белән халык берберсеннән аерылган. Хөкүмәт үзенең сихри дөньясында яши. Халык исә үзенең кара дөньясында көн күрә. Хәзер Русиядә хокукларны яклап көрәшү дигән сүзне әйтү дә куркыныч. Хаксызлыккка каршы көрәшү өчен Русиядә хәзер көчле булу кирәк. Кырымтатарлар геноциды бетмәде, ул хәзер дә дәвам итә"", дип белдерде ТИҮ активисты Галишан Нуриәхмәт.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Казанда кырымтатар сөргене корбаннарын искә алдылар,Яңылыҡтар,2289,https://www.azatliq.org/a/31261354.html,2021-05-18T13:32:12+00:00
Яшь укытучылар гаиләсе - Эльза һәм Искәндәр Нәбиуллиннар,"""Белемле кешеләр мәктәптән качып бетте""",Татарстан,56,https://www.azatliq.org/a/24387389.html,2011-11-12T09:59:00+00:00
"Салауат районынан махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы Вадим ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡанында һөйгәне Ләйсән менән ҡауышҡан. Был турала район хакимиәте башлығы Марс Кашапов социаль селтәрҙә яҙа. Вадим Әфтахов фронтта йөрөй. Отпускка ҡайтҡанда ул ғаилә ҡорған. ""Вадим беҙҙең өсөн ғорурлыҡ һәм батырлыҡ өлгөһө. Һеҙҙе туйығыҙ менән ҡотлайым! Донъяла тиҙерәк тыныслыҡ булһын һәм күберәк ғаиләләр барлыҡҡа килһен, балалар тыуһын"", - тип яҙған район етәксеһе. Әлбиттә, яңы ғаилә барлыҡҡа килеүе - һәр кем өсөн шатлыҡ. Вадим менән кәләшен ҡотлайбыҙ! Тыныс тормошта бик бәхетле йәшәргә яҙһын!",Яугир ғаилә ҡорған,Махсус хәрби операция,580,https://shonkar.com/news/care/2025-08-16/yaugir-ail-or-an-4351435,2025-08-16T23:11:00+00:00
"Ул 2024 йылдың яҙында РФ Оборона министрлығы менән контракт төҙөй, сөнки ситтә ҡала алмаған һәм илебеҙ һағына баҫҡан. - Бындай ҡатмарлы ваҡыттарҙа махсус хәрби операцияла ҡатнашыуҙы мин үҙемдең бурысым тип һананым. Минең улым, Муни ҡушаматлы хәрби хеҙмәткәр ҙә, өлөшләтә мобилизация сиктәрендә саҡырылды, - тине әңгәмәсебеҙ. Дед Олокүл ауылында тыуып үҫкән. Һигеҙенсе кластан һуң автотранспорт техникумына уҡырға инеп, техник-механик белгеслеге ала. Үзбәкстанда хеҙмәт иткән, ә контракт төҙөгәнсе транспорт өлкәһендә водитель булып эшләгән. Өйләнгән, ҡатыны менән ике ҡыҙ һәм ике ул үҫтергәндәр. Яҡындары уның ҡарары менән килешә, уны аңлағандары өсөн ул ғаиләһенә рәхмәтле. Уҙған йылдың июнендә ул яраланған, реабилитация үткән. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялдан һуң Дед яңынан махсус хәрби операцияға юлланған. Беҙ барлыҡ яҡаштарыбыҙға ла Еңеү яулап, иҫән-имен өйҙәренә ҡайтыуҙарын теләйбеҙ. Контракт хеҙмәтенә ҡағылышлы һорауҙар менән, телефондары буйынса шылтыратырға, йәиһә Ҡырмыҫҡалы һәм Архангел райондарының хәрби комиссариатына килергә мөмкин. Гөлназ ӘХМӘТОВА. ""Даирә"" гәзите сайтынан.",Ватаныбыҙҙы һаҡлау – изге бурыс,Йәмғиәт,1080,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-25/vatanyby-y-a-lau-izge-burys-4289501,2025-06-25T09:43:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмәдә каралган эш Русия хакимиятенең Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе ""Азат Европа Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенеңхәбәрендәәйтелгәнчә, мәхкәмә бертавыштан Русия хакимиятләре Кеше хокуклары турындагы Европа конвенциясенең сүз иреге һәм берләшмәләр ирегенә кагылышлы 10 һәм 11 маддәләрен бозган, дип тапкан. Мәхкәмә карарының тулы тексты аныңсайтындачыкты. Мәхкәмә карарынча, Русиянең ""ят агентлар"" турындагы хәзерге кануннары ярлык тага, ялгыш фикер уята, сәүдәгә корылмаган оешмалар эшчәнлегенең үтәкүренмәлелеген арттыруга түгел, ә әза бирүгә юнәлдерелгән. Русия хакимиятләренең ""ят агентлар""ны бөтен язмаларын тамгаларга мәбүр итүе аерым искәртелгән. Бу һәм башка төрле чикләүләр демократик әмгыять нигезләрен какшата, диелә мәхкәмә карарында. Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе Русия хакимиятләре ""Азат Европа Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",,Яңылыҡтар,974,https://www.azatliq.org/a/azatlik-radiosi-evropa-keshe-hokuklari-mahkamasenda-karalgan-eshta-rusiyane-jingde/33167973.html,2024-10-22T17:14:47+03:00
"Рефат ЧубаровКырымның Русия контролендәге мәхкәмәсе Кырымтатар мәлесе (Русиядә экстремистик дип танылган һәм тыелган оешма) рәисе Рефат Чубаровка читтән торып хөкем карарычыгарды. Аңа алты ел гомум тәртипле колония һәм штраф әзасы бирелде. Прокурор тугыз елсораган иде. Чубаровка карата инаять эше ""Көч кулланып киңкүләм чуалышлар"" оештыру маддәсе нигезендәачылды. Сүз 2014 елның 26 февралендә булган вакыйгалар турында бара. Тикшерү комитеты Кырым автоном республикасының Югары радасы бинасы янында ""Чубаровның киңкүләм чуалышлар оештыруда турыдан-туры катнашуына дәлилләр табылды"" дип белдерә. Русия тикшерүчеләре мәгълүматынча, 2014 елның 25 февралендә Чубаров үзенең урынбасары Ахтем Чийгозга ""Югары Рада бинасы янында киңкүләм чуалышлар оештырырга һәм анда катнашкан Мәлес тарафдарлары белән итәкчелек итәргә кушкан"". Әлеге вакыйгалар Кырым аннексиясе һәм Русия контроленә кадәр булды, ләкин Чубаровны ""тәртипсезлекләр оештыру"" өчен Русия кануннары нигезендә хөкем итәләр. Мәлес лидеры — Украина ватандашы, ул аннексиядән соң Кырымнан китте һәм Киевта яши. Аны читтән торып хөкем итәләр. Чубаров Крым. Реалиигаинтервью биреп, гаепләү карары тормышыма йогынты ясамый диде һәм беренче чиратта чынлап та Русия төрмәләрендә утырган кырымтатарлар, этник украиннар турында уйларга чакырды. Кырым аннексиясеннән Русия мәхкәмәләре дистәләгән украин тарафлы активистларны, Русиядә террорчыл дип танылып тыелган ""Хизб-ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнгән кырымтатарларны хөкем итте.2014 елның 26 февралендә Акмәчеттә Кырымның Югары Радасы бинасы янына Украинаның яңа хакимиятен тану таләбе белән биш меңгә якын кырымтатар ыелды. Алар Кырымны аннексияләүгә каршылык белдерде. Аларга каршы Акъярдан (Севастополь) махсус автобуслар белән сивил киемдә Русия хәрбиләре китерелеп, Русия яклы митинг башладылар. 27 февраль Кырым хөкүмәте, дәүләт биналары Русия тарафыннан аннексияләнде. Кырымтатар Мәлесе тыелды.2015 елның гыйнварында Русия тикшерү комитеты 26 февраль митингындагы тәртипсезлекләр турында инаять эше ачты. Ахтем Чийгоз, Али Асанов, Мустафа Дегерменджи, Эскендер Кантемиров, Талят Юнусов, Эскендер Эмирвалиев, Арсен Юнусовһәм Эскендер Небиевтоткарланды. Соңрак мәхкәмә әлеге эшне икегә бүлде, Кырымтатар Мәлесе лидерларының берсе Ахтем Чийгоз эше аерып чыгарылды.2015 елның декабрендә Талят Юнусов 3,5 елга, Эскендер Небиев ике елга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителде.2017 елның 11 сентябрендә Чийгоз тәртипсезлекләр оештыруда гаепләнеп, сигез ел колониягәхөкем ителде. Шул ук елның 25 октябрендә Русия хакимияте Ахтем Чийгозны иреккә чыгарды һәм Төркиягәтапшырды. Соңрак ул Киевка кайтты.2018 елның 19 июнендә Али Асанов һәм Мостафа Дегерменджи 4,5 елга, Арсен Юнусов һәм Эскендер Кантемиров 4 елга, Эскендер Эмирвалиев 3,5 елга шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм ителде. Һәрберсенә өч еллык сынау вакытыбилгеләнде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Русия мәхкәмәсе Рефат Чубаровка 6 ел колония хөкеме чыгарды,Яңылыҡтар,3078,https://www.azatliq.org/a/31284231.html,2021-06-01T09:53:08+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСугыш вакытында өченче балалары туган хәрбиләр бар, ди ул. Татарстан Дәүләт шурасы депутаты, ЛДПР фиркасе вәкиле Эдуард Шәрәфиев өч һәм аннан күбрәк балалы хәрбиләрне Украина сугышыннан кайтарырга тәкъдим итте. Ул ""махсус хәрби операция"" мәсьәләләре эшче төркеме итәкчесе Андрей Турчакка рәсми мөрәәгать беләнчыкты. ""Махсус хәрби операция үткәрелү вакытында гаиләдә өченче балалары туган хәрбиләр барлыкка килде. Әмма демобилизация өчен нигезләмә исемлегендә өч һәм аннан да күбрәк бала булу кебек сәбәп каралмаган. Шуңа да әлеге категориядәге хәрбиләрне демобилизацияләүдән баш тарталар"", диелә мөрәәгатьтә. Әлеге мәсьәләне ул эшче төркем утырышында карарга тәкъдим итте. Соңрак Эдуард Шәрәфиев бу хакта үзенең -каналында кабат постчыгарды. Анда ул сугышта катнашучы барлык мобилизациягә эләккән һәм контракт нигезендә хезмәт иткән егетләргә ротация үткәрү кирәклеген, ләкин гомум демобилизация мәсьәләсе хәл ителмәвен әйтте. Аныңча, хәрбиләрнең аерым төркемен генә кайтарырга кирәк. Татарстан дәүләт шурасы депутаты Эдуард Шәрәфиев Украинадагы сугышка 2022 елда 7 ноябрьдәкиткән иде. Ул үзенең гаскәрдә хезмәт итмәвен, әмма Русиядә мобилизация игълан ителгәч ""читтә кала алмавын"" сөйләде. Моңарчы депутат Русиядә гомуми мобилизация игълан итәргәчакырган иде. Аның әйтүенчә ""әмгыятьнең бер өлеше сугыш кырында һәр көн гомерен куркыныч астына куя"", ә икенче өлеше ""берни булмагандай кылана"". 2023 елның августында Шәрәфиев сугышта Русия хәрбиләре санын бер миллион кешегә иткерергәчакырды. Шулай ук ул төнге клубка йөргән егетләрне ыеп Украинага каршы сугышырга ибәрергә дәтәкъдим итте. 2022 елның 24 февралендә Украинага каршы сугыш башлаган Русия президенты Владимир Путин 21 сентябрьдә илдә ""өлешчә мобилизация""игълан итте. Ул вакытта Саклану министры Сергей Шойгу мобилизациягә 300 меңләп кеше әлеп ителәчәгенәйтте. Шул ук вакытта кайбер медиа чаралары Путин фәрманындагы яшерен пункт нигезендә сугышка миллионга кадәр кеше алынырга мөмкин дипязды. Рәсмиләр сугыш бетми торып, аларны бөтенләйгә кайтару булмаячак диелде. Узган ел ахырында Русия гаскәреннән качып китәргә теләүчеләр саны ике тапкыр диярлек арткан дипхәбәр итте""Идите лесом"" хокук яклау оешмасы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан депутаты өч балалы хәрбиләрне сугыштан кайтарырга чакырды,Яңылыҡтар,2323,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-deputati-och-balali-harbilarne-sugishtan-kaytarirga-chakirdi/32955297.html,2024-05-20T18:10:50+03:00
"Иван Подгорный Иглин ҡасабаһының Виктор Бесценный исемендәге 1-се мәктәбендә белем ала. Бик тырыш, уңған, өлгөр егет. Футбол уйнарға ярата, ҡапҡа һаҡсыһы икән. Бынан тыш, йәйге каникул мәлендә «Барыһы ла Еңеү өсөн» ирекмәндәр штабына ярҙам итергә йөрөй.",Унан өлгө алайыҡ!,Махсус хәрби операция,253,https://yanshishma.com/articles/care/2025-07-05/unan-lg-alayy-4303279,2025-07-05T14:05:00+00:00
"2025 йылда «Йәшәү өсөн инфраструктура» милли проекты аша Стәрлетамаҡ – Раевка юлының 12,3 саҡрымында ремонт эштәре башҡарылды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Транспорт министрлығынан. Быйылғы төҙөлөш миҙгелендә ошо трассаның тағы ла 6 саҡрымын төҙөкләндерергә кәрәк. Юл халыҡ тығыҙ йәшәгән биләмәлә йәшәүселәр өсөн мөһим роль уйнай, тип билдәләнеләр транспорт министрлығында. Стәрлетамаҡта 281 мең кеше йәшәй һәм тағы ла 80 меңдән ашыуы — Стәрлетамаҡ һәм Әлшәй райондарында. Ошо юлдан Стәрлетамаҡҡа йөрөйҙәр, шулай уҡ был Р-240 Өфө – Ырымбур федераль трассаһына сығыу юлы булып тора.",Стәрлетамаҡ — Раевка юлы яңыртылды,Яңылыҡтар,586,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/st-rletama-raevka-yuly-ya-yrtyldy-4567796,2026-02-07T09:00:00+00:00
"Балаларың ҡыҙыҡһынмаһа, шөғөлөңдөң фәтүәһе юҡ, – ти Илеш ҡортсоһо Данис Саҙертдинов. Уның балаларының да үҙ умарталары бар. Өҫтәлдә һәр саҡ - Илеш үләндәренән эшләнгән сәй.",Тыуған ерҙә йәшәү – үҙе дауа,Иҡтисад,172,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-02/tyu-an-er-y-sh-e-daua-4490003,2025-12-02T15:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРадик Гыйлмановның улы Марат Гыйлманов турында сүз бара. Аңа каршы ""террорчылыкны аклау"" турында инаять эше ачылган. ""Татар информ"" мәгълүмат агентлыгы эшне Гыйлмановның социаль челтәрләрдәге сүзләре өчен ачканнар, дип язды.18 декабрьгә каршы төндә -каналлар Татарстанның хөкемдарлар квалификация коллегиясе рәисе Радик Гыйльмановның улы Марат Гыйльмановны тоткарлаулары турында хәбәр итте. Соңрак ""Вечерняя Казань"" басмасы махсус хезмәтләргә сылтама белән ""әлеге мәгълүмат чынбарлыкка туры килә"", дип хәбәр итте. Аңа ""террорчылыкны аклау"" турында (Русия инаять кодексының 205.2 маддәсе) инаять эше ачылган. ""Татар информ"" мәгълүмат агентлыгы эшне Гыйльмановның социаль челтәрләрдәге сүзләре өчен ачканнар, дип язды. Хәзерге вакытта бу пост сөртелгән. Гыйлмановны Мәскәүгә китергәннәр, дип язды чыганакларына сылтама белән ""Бизнес "". Бүген Басман районы мәхкәмәсе аңа чикләү чарасын билгеләргә тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда республиканың хөкемдарлар квалификация коллегиясе рәисенең улын тоткарлаганнар,Яңылыҡтар,1058,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-respublikaning-hokemdarlar-kvalifikatsiya-kollegiyase-raiseneng-ulin-totkarlagannar-/33244143.html,2024-12-18T12:34:33+03:00
"Рузил МингалимовЧаллы шәһәр думасы депутаты, татар журналисты Рузил Мингалимов Бердәм Русия фиркасеннән куылып, 18 сентябрьдә узачак Русия Дәүләт думасына депутат булып сайланырга тели. Ул хәзер бәйсез намзәт буларак эш итә. Аңа һәм Татарстаннан тагын ике намзәткә Михаил Ходорковский багу иткән Ачык Русия итимагый оешма булыша. Азатлык Рузил Мингалимовтан элеккеге фиркадәшләренең аңа карата мөнәсәбәте турында сорашты, аяк чалулар бармы дип кызыксынды. Бәйсез намзәт шулай ук безгә Русиядә сайлауларны гадел оештырыр өчен нишләргә кирәклеге, Русиянең нинди юнәлештә үзгәреш кичерәчәге хакында сөйләде. – Рузил, элеккеге фиркадәшләрең сиңа карата ачулары бераз кимедеме? Сиңа карата мөнәсәбәтләре ничек? – Чаллы шәһәр думасы утырышына ыелган идек, барысы да сәлам бирде. Маладис дип аркадан сөеп китүчеләр юк, әмма начар малай дип шелтәләүчеләр дә күренми. Мин аларга дошман түгел, халык өчен тырышып йөргәнемне яхшы беләләр. Фиркадән чыгарганнар икән, хәерлесе. Бу минем эшемне тоткарламады, шулай ук кешеләр белән аралашам, аларның гозәерләрен тыңлыйм, депутат сорауларын юллыйм, мәсьәләләрен хәл итәргә тырышам. Моңа кадәр ничек эшләдем, шулай дәвам итәм. – Бердәм Русиянең праймерзын күзәттеңме? Нинди нәтиәләр ясадың? – Бу – 18 сентябрь алдыннан бер репетиция. Бердәм Русия халыкка бу – сезнең депутатлар, башка бернинди альтернатива юк дигәнне сеңдерергә тырыша. Бердәм Русия АКШтагы кебек булсын дип тырыша, алар алымын куллана, әмма Русиядә ул күз буяу өчен генә эшләнә. Чынында бернинди дә бәхәс тә, халык тавышлары өчен көрәш тә юк. Фирка праймеризга йөзләгән миллион сум акча сарыф ителә дип ачыктан-ачык әйтте. Татарстанда ул чарлараны уздырыр өчен 14 млн сум акча тотылган. Бу саннары Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин яңгыратты. Бу әллә кемнең акчасы түгел, сезнеке дә, минеке. Салымнар ыелган акчага уздырдылар. Административ ресурсны кулланып, халыкны алдыйлар. Менә карагыз, республикада узган праймеризлар йөзләгән мәктәпләрдә оештырылды. Уку йортларында чараларны уздырыр өчен тендерлар уздырылмаган. Мәктәпләр – муниципаль берәмлекләр милеге, Бердәм Русия аларны үз мәнфәгатьләрендә кулланган булып чыга. Без бу хакта Русиянең Татарстандагы монополиягә каршы көрәш хезмәтенә шикаять яздык. Тикшерсеннәр. Әлегә авап юкМәгънәлеме, юкмы? Бу – чеп-чи популизм галәмәте. Бердәм Русия кемне тели, шул депутатларны сайлап Мәскәүгә юллаячак. Шуңа күрә праймериз уздыруның мәгънәсен күрмим. Танышлар да, туганнар да барды. Бюджет өлкәсендәге кешеләр бармый кала алмый, минем әти-әни – укытучылар. Аларга эштән куабыз дигән кисәтү булмаса да, алар бердәм коллектив белән йөрергә күнеккән. Кушканнар икән, баралар. Карадык, тыңладык, тавыш бирдек, диләр. Бер үк сүзләр яңгырый, дип әйттеләр. Шулай да либераль фикердә булучы намзәтләр дә күренде. Әмма праймериз нәтииләреннән күренгәнчә, фирка фатихасы булганнары гына узды. – Халык сайлауларның ничек узганын бик яхшы белә, хәрәмләшүләр турында хәбәрдар. Халык чынында барысыннан да гарык. Аларның ышынычын кайтару, сайлаулар гадел узу өчен нишләргә? – Никадәр алдаулар күп булмасын, кеше актив булсын ул. Бу сайлаулар – Русиянең нинди юнәлештә үсәчәген билгеләү. Бу һәркемгә кагыла. Сайлауларга йөрмәү, минем баруым анда берни хәл итми дип фикер йөртү – зур ялгышлык. Хәл итә, кеше күбрәк килгән саен сайлауларда хәрәмләшүне булдыру авыррак. Әйтәм бит, андый очракта хәрәмләшү азрак булачак. Сайлауалды кампанияләрендә дә намзәтләргә уңайсыз сораулар да бирергә кирәк, моны сайлыйм да мин, тик ул миңа, районыма, авыл, шәһәремә нинди файдалы эш башкарды дип фикер йөртергә тиеш кеше. Програмы белән танышып, безнең мәнфәгатьне яклаячакмы, дигән сорау куеп эш итү булса, сайлау урыннарына бәйсез күзәтүчеләр булып килсәләр дә алга зур адым ясалачак. Башбаштаклыкны булдырмас өчен сайлауларга һәр кешенең өлеше керүе мөһим. Кеше кул селтәп, бармый кала икән, буш калган бюллетеньнәрне әвеш-тәвеш китерергә ай табыла. Сайлау урыннарында кеше килде дип тамгалыйлар, үзләренә уңай кешеләргә тавыш өстиләр. Халык үзенең күңеленә хуш килмәгән намзәтләр булса да, барыбер сайлау урынына килсен! Шул рәвешле булса да каршылык күрсәтсен. – Русия Үзәк сайлау комиссиясендә яңа кеше – Элла Памфилова эшли. Ничек уйлыйсың, ул сайлауларны үзгәртә алырмы? – Ул – либерал карашлы кеше, төгәллекне ярата, дөрес, гадел булсын, ди. Тик үзәктә хәлләр бер, төбәкләрдә – башкача. Беренче чиратта аны төбәкләрдә ишетергә тиешләр. Мәскәүдән гадел сайлаулар уздырабыз дигән күрсәтмә булса, аны төбәкләр, муниципалитетлардан таләп итеп була. Хакимият болай эшләвен дәвам итә алмый, аңа халыкның ышанычын кайтырырга кирәк. Моңа думага бәйсез депутатлар сайлану белән ирешеп була. Белмим, үзем быелгы сайлаулар азмы-күпме гадел узар дип саныйм. Кешедә сайлау мөмкинлеге, альтернатива булмаса, кешенең потенциалы юкка чыгачак. Ә Русиянең үсәсе килә икән, ул беренче чиратта кешеләргә таянырга тиеш. Сайлауларда хәрәмләшү ачыкланса, гаделсез эш иткән кешеләрнең гамәлләре беленсә, аларга карата инаять эше ачылырга тиеш. Бюллетеньнәрне санаганда арттырып язуда тотылган икән, әзасыз калмаска тиеш. Бу турыда кануннар бар бит, аны эшләтеп ибәрергә кирәк. – Рузил, ничек уйлыйсың: 18 сентябьдән соң Русия нинди сценарий белән үсеш алыр? – Берничә юл булырга мөмкин. Хәзерге вакытта Русиядә сәяси торгынлык. Өстәвенә икътисади кризис. Бу сайлаулар 2012 елдагы кебек хәрәмләшүләр белән узса, сценарий тискәре булырга мөмкин. Ач кешенең ачуы яман, диләр бит. Халык алдашудан, буш сүз, ялган сөйләүдән туйды. Кешеләрнең гап-гади итеп, киләчәкләре өчен курыкмыйча яшиселәре килә. Эшләгән кеше яхшы хезмәт хакы алырга тели. Хезмәттән соң гаиләсе белән ял итәргә хаклы. Үсешнең икенче варианты да бар. Кешеләр халык мәнфәгатен кайгыртучыларга тавыш бирә икән, алар думага уза икән, үзгәрешләр булмый калмас. Кимендә тузга язмаган кануннар кабул итмәячәкләр. Яшәешне үзгәртергә кирәк, болай булмый бит. Үз көчемә ышанам. Сайлаулар гадел булырмы, юкмы, әйтеп булмый. Әмма без тырышлык салырга тиеш. Русиядә үзгәрешләр булмаса, ирешелгәннән дә колак кагарга мөмкинбез. – Син әңгәмә башында кешеләр актив булырга тиеш дип әйттең. Һәрхәлдә шуңа омтылырга кирәк дидең. Сораштыруларга караганда, халыкның 14 проценты урам ыеннарында катнашырга әзер, әмма катнашучылар саны бер процентка да итми. Бу нәрсәгә бәйле? – Кешеләр үз мәнфәгатьләрен яклар өчен үз фикерен әйтергә курка. Беренче сәбәбе – курку. Кеше ирекле булып туган, ул үзе фикерен әйтергә хаклы, әмма моны эшләми. Аларны да аңлап була, кемдер кредит алган, бурычны каплыйсы бар, итәк тулы бала, эштән кусалар, ул балалар ач калыр, дип курка. Каршы дәшсәм, кыек әйтсәм, тәнкыйтьләсәм, кара исемлеккә кертерләр дә, утлы табада сикертеп, үч алачаклар дип фикерлиләр. Дәшми тору хәерлерәк дип уйлый. Икенче сәбәп - күбесенең үз мәнфәгатен кайгыртуына бәйле. Кешеләр күршесе, танышлары ничек яшәгененә игътибар итми. Үземнең эшем бармы, бар, башкаларның хәлләре минем проблем түгел, дип фикер йөртә. Халык үз фикерен әйтмәүнең тагын бер сәбәбе кешеләрнең канунны белмәүгә бәйле. Хокук яклау ысулларыннан хәбәрдар түгелләр. Аннары башка кешегә салышу гадәте дә көчле, кемдер килеп эшләр, мәсьәләне хәл итәр дип уйлау киң таралган. Кеше үз гомере, башкаларның яшәеше, торган урыны, киләчәк өчен дә аваплы булырга тиеш. – Сине сайлаучы аудитория нинди, аларны нәрсә борчый? – Кешеләрне социаль проблемнар борчый. Күпбалалы гаиләләрнең ир мәсьәләсе хәл ителмәгән. Балаларын бакчага йөрткән ата-аналардан андагы туклану турында күп зарлану ишетергә туры килә. Сыйфаты начарланды, дип әйтәләр. Ризыкта пальма мае күп дип зарланалар. Кешеләр глобальрәк фикер йөртә башлады. Ник мин идарә итү компанияләренә бу кадәр зур акча түлим, ә ишегалдында, йортларда бернинди үзгәрешләр юк, ди кешеләр. Салымнар түлим, алар кайда кулланыла? Юллар шул ук хәлдә, хастаханәләрдә иһазлар иске, ремонт ясалмаган. Кайда китә минем акча, кайчан үзгәрешләр булачак дип сорый. Яшьләрне эш табу мәсьәләсе борчый. Эшкә урнашсаң да, хезмәт хаклары бик түбән. Гомумән, Чаллыда акча түләми торган оешмлар арта. Кама аланы районында АЭС төзелеше яңара дип борчылалар. Кешеләрнең чынында тирә-ягын яхшыратасы килү, тормыш сыйфатын күтәрү теләге бар.","Рузил Мингалимов: ""Бердәм Русия"" халыкны башка альтернатива юк дип ышандырырга тырыша""",Татарстан,8104,https://www.azatliq.org/a/27799667.html,2016-06-15T23:00:12+00:00
"Үҙәк менән берлектә Башинком буласаҡ биологтарҙы, микробиологтарҙы, биотехнологтарҙы тәрбиәләү менән шөғөлләнәсәк. Шулай уҡ балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең үҫемлектәр донъяһына ҡағылышлы белемдәрен арттырыуға ла көс һаласаҡ. Күптәр баҡсасылыҡта  Башинкомдың препараттарын ҡуллана, бөтә баҡсасылар, сәскә, гөл үҫтереүселәр Гуми йә Фитоспорин менән таныштыр, моғайын. Шул уҡ көндө Дим районының Магистраль урамында Сәнәғәтселәр аллеяһына ла нигеҙ һалып ҡуйҙылар. Бында 200-ләп төп ағас, ҡыуаҡ, сәскәле үҫемлектәр ултыртылды. Һәр береһенең төбөнә Кормилица Микориза, 33 Богатыря, Фитоспорин, Гуми кеүек файҙалы препараттар һалып ҡалдырҙылар, сөнки сараның бағыусыһы Башинком булды. Фотолар: ""Башинком""дың ВК төркөмөнән.",Балалар үҫемлектәрҙе тәрбиәләргә өйрәнәсәк,Яңылыҡтар,711,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-29/balalar-emlekt-r-e-t-rbi-l-rg-yr-n-s-k-4405985,2025-09-29T11:09:00+00:00
"Тыуған ауыл, ураа! Такси машинаһынан төшөү менән йәш ҡатын хатта ҡысҡырып ебәрҙе. Ауылҡайы, Ибрайы, бигерәк матур шул. Күле-йылғаһы тиһеңме, мәшһүр үк булмаһа ла, бәләкәс тауҙар уратҡан. Ә яландары, яландары! Аллы-гөллө сәскәләр иле. Ибрайҙа барыһы ла бар - мәтрүшкә, ҡуҙғалаҡ, ер еләге, ҡайын еләге, урман сәтләүеге. Һанаһаң, күп. Эштәге ҡыҙҙар менән һөйләшеүҙән беленә. Ҡырмыҫҡалынан әхирәте Алһыу таш еләген күргәне лә, тәмләгәне лә юҡ икән. Бәлки, уның ауылы янында ғына юҡтыр. Кем белһен. Ә Ибрайҙар белә. Эреләнеп, фыртый баҫып, үҙ уйҙарынан үҙе ҡуҡырайып, Зилә ауылына баҡты. Отпукыһы башланыу менән оса тыуған еренә. Себер күстәнәстәре мул ғына йыйыла. Бүләктәре, таҫлап, юл сумаҙанына кереп бата. Эш хаҡына туйынды, тиһәң дә була. Үкенерлек түгел сығып киткәненә. Ун ике йыл Сорғот ҡалаһында йәшәй. Ошо асфальт юлы ғына юҡ, ҡәһәрең, ауылында. Әле генә күңеле менән ауылын маҡтаған Зилә уфтанып ҡуйҙы. Атла инде матур ташлы туфлийы менән. Эйй, тип мыжып килеүенә еңел машина тауышы ишетелде. - Рәмил! Ҡаршы сыҡҡан, килгән. Ярата, тимәк. - Һөйгәненең ҡуйынына ысын мәғәнәһендә инеп сумғас, ҡапыл айнып китте. - Ысҡындыр, кешеләр уҙа. Күрерҙәр. - Ҡурҡма, бөтә ауыл бесәндә. Йән әҫәре юҡ, урамдар буш. - Барыбер инде. - Һағындым, йәнем. Йәшәйбеҙ, былай булғас. Йәшәгеләр килеп китте. Рәмилдең ҡәнәғәт йөҙөнән Зиләгә лә өҫтәлде бер килке күтәренке кәйеф. Кеше ире менән сыуалыуҙан тәүге көндәрен намыҫы менән көрәшеп үткәрһә, һуңынан өйрәнеп китте. Ун ике йыл инде, айырыла алмайҙар. Бары йәй көндәре генә осрашалар. Кеше теленә эләккәндәре юҡ. Ауыл хәбәрҙәрен һөйләп туйғас, Рәмил ҡабалана башланы. - Миңә хәҙер бесән килтерәләр. Һыпырттым, йәме. Гөлсинә ҡайтырға тейеш төшкө ашҡа. Барып алам. Элеккесә, теге урында, Зиләм, йәме, чау! Элеккесә. Бер үҙгәрешһеҙ, элеккәсә. Икеһен дә күндерҙе йәшерен-батырын был һөйөү. Һөйөү микән һуң тик? Белә Зилә ярамай икәнен. Белә. Кеше ире бит ул, Рәмиле. Тик осраша. Көнөн-төнөн телефондан һөйләшәләр. Кәрәкле генә нимәләрен бүләк итәләр, Гөлсинә һиҙмәй ҙә ҡала, бер байрам бүләкһеҙ ҡалмай. Зиләнең тикшереүсеһе юҡ. Ҡурҡмай. Аҡса яғынан да Рәмил ҡомһоҙ түгел, ярҙамы тейә. Осрашыуҙары ла бит йылына бары егерме бер көн. Әммә ошо көндәр иң бәхетлеһе ҡатын өсөн. Бер нәмәгә алыштыра алмаҫ Рәмиленең тәмле ҡосағын, шашып яратыуын, наҙлы, сөм ҡара күҙҙәрен. Ярата улар бер-береһен, үлеп ярата. Тән сихәте - һөйөшөү өсөн генә тип уйламай. Күп һөйләштеләр инде был турала. -Зиләкәйем, һин берәү, һауам һин. Кәләшем бына тигән. Тик һин башҡаса, башҡа. Ташлама мине, зинһар. - Ошондай һүҙҙәрҙән һуң нисек иремәйһең. Зилә шым ҡала, әлбиттә. Уйҙары менән кеше йәрен һөйөп, ауылға керҙе. Ҡапҡа төбөнә етеү менән улы атылып килеп сыҡты. Бәхеткәйе! Балаҡайын иртәрәк каникулға ҡайтарып ебәрә йыл һайын. Олоғайған әсәһенә ярҙам, улына ял. Өләсәһе менән татыу итеп үткәрә каникул мәлен ҡолонсағы. Ҡосаҡлашып бер килке торҙолар. Ана, әсәһе туйтаңлап килә. Ийй инде. .Бына шулай ял көндәре башланды Зиләнең. Ауыл иртәләре, ауыл кистәре. Баҡса эштәре менән мәш киләләр. Ҡайнатмалар, ер еләгенән тәмле һуттар баҙға кереп ҡасты. Файҙалы үләндәр киптерелде. Рәмиле менән элеккесә осрашырға форсат табырға тырышалар. Бәләкәй генә күлдәре бихисап Ибрайҙың ауыл тирәләтеп. Рәхәтләнеп һыу инә ауылдаштары, бала-саға рәхәтләнә. Ағастары яр буйын уратып алған, эҫелектән һаҡлай, уңайлы бер яҡтан. Шундай күләгә ерҙәр - осрашыу урындары уларҙың. Бәхет иленә оса һөйгәне менән шул минуттарҙа Зилә. Яратышып туя алмайҙар. Зиләнең сәскәйҙәрен ҡулдарында тотоп, еҫкәп-еҫкәп һөйә Рәмиле. Тик бер ваҡиға боролош яһаны. Баҡтиһәң, Гөлсинәнең ҡорт сағыуға аллергия икән. Ике тапҡыр үҫмер сағында анафалак шоктан ҡотҡарған булғандар. Ҡорт сағыуына бирешә икән. Махсус уколдарын йәйгеһен һәр ваҡытта кеҫәһендә йөрөткән. Аптырай ине шул Зилә. Иҫенә төштө. Еләк-емеште, яланға сыҡһаҡ, үҙем йыям, кәләш усаҡ яғып, сәй табыны ғына әҙерләй, тип һөйләй ине Рәмил. Ялҡау икән, тигән мөһөр ҙә таҡҡайны шикелле. Сөнки Зилә үҙе йылғыр, һә тигәнсе бер биҙрә еләгеңде йыйып та өлгөртә. Боролош, тигәне шул. Рәмил өйҙә булмаған сағында ҡорт саҡҡан ҡатынын. Ҡыяр йыйып керетәйем тип сыҡһа, сағылған, бахырың. Рәмил, бесән өйөү менән мәш килеп, ишетмәгән-күрмәгән йығылғанын. Алланың ҡөҙрәте киң, сиғандар ҡотҡарған. Ышанма тимә. Ул сиғандар этләтә халыҡты. Осһоҙ хаҡҡа ҡаҙ йөнө һорап йөҙәтәләр, тимер-томор. Урамыңда, иҫке тимер ята тимә, алып китмәй туҡтамайҙар. Шул көндө лә уҙып барған бер төркөм сәйер халыҡ. - Үлем тәме килә ошо өйҙән. Ҡарап сығығыҙ, әле тип, Вера исемле сиған ҡатыны улын индереп ебәрә. Керһә, баҡса менән ишек алдында Гөлсинә ята ти, иҫһеҙ. Бына шулай, халыҡ йыйып, Рәмилгә шылтыратып, саҡ ҡотҡарып ҡалалар йәш ҡатынды. Ҡан баҫымы түбән төшкән. ""Гөлсинәмдең һыуыҡ ҡулдарын тотоп, бөтә донъям бер минутта селпәрәмә килде, - тип башын тотоп уфтанды һөйгәне. - Әгәр үлгән булһа, нисек йәшәр инем мин? Балаларым нисек? Зилә, яратам мин кәләшемде. Яңылыштыҡ беҙ"". Шул кисте ватсап селтәренән ошондай хәбәр генә ебәрҙе Рәмил. - Зилә, сәләм. Ғәфү ит мине. Бәхетле бул, йәме. .. Моңһоу ғына яр буйында баҫып торған Зиләне бар тәбиғәт аңлай һымаҡ. Ҡоштар тауыштары хатта ишетелмәй. Белә, улар сутылдай, һайрай әлеге мәлдә. Әллә ҡолағы тондомо? Юҡсы, үҙен ишетә бит. . Нисә сәғәт ултырғандыр аңҡы-тиңке, белмәй. Көтөү ҡайтыуы менән генә ауылға табан ыңғайланы. Мал уҙған юлдан саң борхоно. Ауыл урамында барлыҡҡа килгән бейек, ҡуйы туҙан томаны араһында күренмәне лә ҡатын кеше. Өйөнә табан атлауын ғына белде. Ғәфү итһәң алдаҡ уйҙарымды Йөрәгеңә уттар һалғанға. Еңел үтер ине кисерештәр Иҫәүән мин, баттым ялғанға. Үҙ ҡошсоғом минең берәү генә, Йән ҡатыным минең йөрәктә. Һуҡмаҡтарым тик өйөмә илтә, Күҙ ҡарашы һаман илертә. .. Ваҡытлыса ҡорған татлы һөйөү Йәмен-тәмен, бирмәй һуттарын. .Сеү, илама, ғазаплама мине Һағынам бит уның аштарын. .. .Эй, мин йүләр, артҡа борһам әгәр, Тамуҡ уттарына инермен. Гонаһлы ла үткән аҙымдарға Кисереүҙе һорап үтермен. .Рәмилдең ватсап аша ебәргән һуңғы һүҙҙәрен уҡып өлгөрмәне Зилә. Күршеһе Фатих ағайҙың эскән килеш урам ҡыҙырырға сыҡҡан ваҡытҡа тура килде әжәле. Мал көтөүен уртаға ярып, елдереп уҙып китте. Шәп тиҙлек менән килгән машинан ҡурҡҡан мал өйөрө араһында тапалып ҡалды.",УРТАҠ ЙӘР (хикәйә),Хикәйә,6126,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-04-28/urta-y-r-hik-y-4215779,2025-04-28T10:58:00+00:00
"Медицина училищыһында уҡып йөрөгәндә әсәйем менән бергә һайлау уйы менән йәйәүләп ауылға ҡайтып килдем. Элек ундай саралар оло байрамға әүерелә ине бит: кемеһелер ҡунаҡ саҡыра, күрше ауылдар кис үк килеп етеп ҡунырға ҡалып табын ойоштора, йорт ҡапҡаһына ҡыҙыл флаг сығарып эләләр, флагтары булмағандар француз яулығын, йә сәскә төшкән йыртыш киҫәген. Тотош ауыл йырға-моңға күмелә. Дөйөмләштереп әйткәндә оло тантана була торғайны ул һайлау тигәндәре. Мин иҫ белгәндә әле Верховный Советҡа Гингсбург тигән кандидатты һайланылар, шунан бер нисә саҡырылыш, СССР-ҙың финанс министры Гарбузовты. Күрше әбейҙең: ""инһеҙ бүректе һайлап ҡайтайым әле"", тип клуб яғына китеп барғаны хәтерҙә, шулай итеп ул Гингсбургты һайларға йыйынғандыр инде. Байрамса кейенеп һайлауға киттек, ә әсәйем өсөн оло ҡыуаныс, осраған береһенә: ""Бына улым үҫеп етеп балиғ булды, һайлауға, тип ҡайтты әле"", тип яр һала. Барып ингәйнек минең уҡытыусым - һайлау комиссияһыныңрәйесе һалҡын һыуға ҡойондорғандай хәбәрен һалды: ""Һайламайһың, не палужено, әткрипительный талуның юҡ! "" Һайлау комиссияһында ғүмере буйы көтөү көт-кән Әпсәләм ҡарт та бар ине. Улрәйескә былай тине: ""Ласылдатҡансы төкөрөп бирәм мин һинең талуныңа, ҡағыҙ йән! "" Шулай тине лә миңә бюллетень килтереп тотторҙо, тәүге тапҡыр һайлаусы кеше булараҡ бүләкләп тә ташланы. Йылдар үтеү менән гел әйтә киләм, һай, ҡайһылай ҙа афарин, аҡыллы ир булғанһың, Әпсәләм ағай! Икенсе тапҡыр Өфөгә делегат итеп һайланылар. Ун ике кешенән торған партком ағзалары тауыш бирҙе. Ете кеше ыңғай тауыш биреп үтеп киттем. Ә һуңынан партком ағзаларының ун икеһе лә килеп: ""Һине генә һайланым, дуҫ! "" тип ант итеп йөрөнөләр. Һуң бөтәһе лә ыңғай тауыш бирһә бер тауыштан үтер инем дә баһа! .. Шунан ауыл Советынарәйеслеккә икенсе тапҡыр тәҡдим иттеләр. Ул һайлау мәхшәр булып хәтерҙә ҡалған: кемгәлер туйға тип араҡы бирмәгәнмен икән, икенсеһенә лимитҡа бүленгән ҡарағайҙан өлөш сығармағанмын, өсөнсөһөнә инде талондан тыш дефицит тауарҙы йәлләгәнмен. Табалар инде ""йөйҙө"", сығаралар инде""сейҙе"". Дуҫ, тип йөрөгәндәрем өй беренсә йөрөп миңә ҡаршы һөсләтә башланылар. Нимәһе аптырашта ҡалдырҙы - ошоғаса мине дошманға хисаплағандар яҡлап сыҡты. Ғауғасыл бер ағайҙың әйткәндәре бөгөнгөләй иҫтә: ""Тәртип боҙоп ун биш тәүлеккә ултыртҡастар оҙаҡ уйланып йөрөнөм, ғәҙел кеше ул беҙҙеңрәйес, сөнки эсеп алып һуғышып йөрөргә ярамай, һәр әҙәм балаһы ҡылғанын иңе менән күтәрә белергә лә тейеш! Прес-тупник должен сидеть в тюрьме, в тюрьме! "" Ул осорҙа ""Место встрече изм-енить нельзя"" киноһы ныҡ популяр ине, Жегловтың һүҙҙәре менән еткерҙе фекерен. Һайлау комиссияһының эш барышын тикшереп клубҡа инеүем булды мине абайламаған бер ҡатын күренеү менән ҡысҡырып та ебәрҙе: ""Хәйҙәрҙе исемлектән һыҙып ырғытығыҙ, ҡалғандарын ҡалдырығыҙ! "" Һуң ул ҡатынды медпунктта эшләп йөрөгәндә ике тапҡыр үлемдән ҡурсып алып ҡалған инем бит, ҡышҡы буранда ДТ тракторына тейәп район дауаханаһына саҡ алып барып өлгөргәйнем. Өйҙә ҡалдырһам ҡанһырауҙан үлә ине бит, үлә ине. Тағы ла мине һайланылар, шунан киләсәктә өсөнсө срокҡа ла һайлаясаҡтар әле. Һайлау үтеп бер аҙна тигәндә теге ҡатын йәнә миңә килде, өйө башын һипләргә шифер кәрәк икән. Һайлауҙа үтеүем менән ""ысын күңелдән"" ҡотланы, минең өсөн тауыш биреүен дә өҫтәне. Ҡулымдан килгәнсе ярҙам иттем тегегә. Өсөнсө сроҡҡа үткәндә лә миңә ҡаршы тауыш биргәндер ул ҡатын, күреп тормағас әйтә алмайым, мәгәр кешенең холҡон, булмышын үҙ-гәртеү мөмкин түгел Бына шулай ҡыҙыҡ, үҙенсәлекле үтә ул һайлау тигәндәре. Бөгөн мине һайламайҙар инде күптән, дағаһы ҡуптарып алынған алаша хәлендәмен. Ни өсөн дағамды һалдырып алғандармы? Һуң, ул даға бәйгелә сабыр икенсе тайға кәрәк тә баһа! Яңылыштан тәҡдим иткән хәлдә лә кандидат булыуҙан баш тартыр инем, сөнки һәр әҙәм балаһы ваҡытында, мәлендә тауға үрләргә тейеш, ә мин хәҙер тауға ынтылыусы бәғзеләрҙе етәкләр, әйҙәр йәштәмен. Ҡустым, бынау тирәнән артылһаң һәйбәт булыр тим, анау тирәлә таш ята, бынау ере соҡорло. Үткән һайлауҙарҙа бик йоғонтоло түрә мине үҙенә ышаныслы кеше итеп барырға өгөтләне. Әҙәпле генә баш тарттым, нишләптер күңел тартманы, йә-нем ҡаршы килде, сөнки һайлауҙарҙа дуҫтарыңа ҡарағанда дошмандарың күберәк, күпкә күберәк. Шуны аныҡ беләм хәҙер. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Һайлау,Йәмғиәт,4315,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-16/aylau-3686502,2024-03-16T19:04:00+00:00
"Ежегодно благодаря бесплатным пригласительным билетам, выделенным филармонией, большое количество подопечных центра «Семья», Всероссийского общества слепых, Башкирской республиканской организации Всероссийского общества инвалидов, Республиканского реабилитационного центра для детей и подростков «Салют», а также социальных центров обслуживания населения всех районов Уфы имеют возможность побывать на этом празднике. Третий год подряд на Главный Новогодний утренник Уфы приглашаются и дети участников специальной военной операции и членов семей погибших участников СВО. Башгосфилармония имени Хусаина Ахметова тесно сотрудничает с филиалом Государственного фонда поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан: приглашает его подопечных на концерты. Новогодние утренники в главной концертной организации посетили около четырехсот подопечных фонда из разных районов нашей республики.",Благотворительная елка для юных друзей главной концертной организации республик,Яңылыҡтар,935,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-07/blagotvoritelnaya-elka-dlya-yunyh-druzey-glavnoy-kontsertnoy-organizatsii-respublik-4076959,2025-01-07T19:20:00+00:00
"Яҡташтарыбыҙ махсус хәрби операцияла хәрби бурыстарын лайыҡлы үтәй. Өфөләге Колонналар залында махсус хәрби операцияла һәләк булған яугирҙарҙың яҡындарына Рәсәй Федерацияһы наградалары тапшырылды. Тантанаға йыйылыусыларҙы сәләмләп, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров сығыш яһаны. «Бөгөн беҙ һәләк булған геройҙарыбыҙҙың ата-әсәләренә һәм ҡатындарына дәүләт наградаларын тапшырыу өсөн йыйылдыҡ. Уларҙың батырлығы ҡаһарманлыҡ, антҡа һәм Ватанға тоғролоҡ символы. Бөгөн был тантанала  Рәсәй Хәрби-диңгеҙ флотының Балтик флоты командующийы, адмирал Сергей Липилин да ҡатнаша. Балтик флотында Башҡортостандан күптәр хеҙмәт итә. Унда «Башҡортостан» кәмәгә ҡаршы бәләкәй карабы ла хәрби сафта. Рәсәйҙең диңгеҙ сиктәрен «Өфө»дизель-электр һыу аҫты кәмәһе лә һаҡлай. Тантаналар залына йәш армиясылар, шайморатовсылар, кадеттар килгән. Үҙ юлығыҙҙы һайлағанда бөгөнгө намыҫ, хәрби бурыс һәм батырлыҡтың иң юғары өлгөһө булған ҡаһармандарыбыҙға тиңләшә алаһығыҙ», – тине республикабыҙ етәксеһе һәм һәләк булған яугирҙарҙың яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашты. Белорет егете, хәрби офицер Владислав Бочаров ҡаланың 8-се мәктәбен алтын миҙалға, армия генералы  В. Маргелов исемендәге  Рязань хәрби-һауа көстәре училищеһын отличие менән тамамлаған.  Балтик флоты хәрби пехотаһының 336-сы айырым гвардия бригадаһында хеҙмәт итә. Махсус хәрби операция башланғандың тәүге көндәренән разведка ротаһы командиры булараҡ алғы һыҙыҡта йөрөй. Яуҙа күрһәткән батырлығы өсөн Владислав Алексеевич Ҡаһарманлыҡ өсөн, генерал Шайморатов ордендары, «Батырлыҡ өсөн», «Хәрби отличие өсөн», Ушаков миҙалдары менән бүләкләнә.   Гвардия капитаны   былтыр, 22 мартта Запорожье өлкәһендә барған алыштарҙың береһендә батырҙарса һәләк була, хәрби заданиенан ҡайтып барғанда дошман дроны уның автомобилен утҡа тота. Тантанала БР Башлығы Раий Хәбиров менән Рәсәй Хәрби-диңгеҙ флотының Балтик флоты командующийы, адмирал Сергей Липилин ҡаһарман офицерҙың ата-әсәһе Юлия менән Алексей Бочаровтарға Рәсәй Геройының йондоҙон тапшырҙы. Бер ниндәй һүҙ ҙә ғәзиз балаһын юғалтҡан ата-әсәне йыуата алмайҙыр. «Алтын йондоҙ менән бөгөн улыбыҙға бәйле йөрәк һыҙланыуҙарын ҡабул иттек. Был награда–уның хаҡында хәтер символы, балабыҙ өсөн сикһеҙ  ғорурлыҡ та», – тине күҙ йәштәре аша Юлия  Евгеньевна, бүләкте  ҡабул иткәс. Рәсәй Президентының Указына ярашлы, махсус операцияла хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы һәм ҡыйыулығы өсөн үлгәндән һуң ефрейтор Руслан Юлдашев,  сержант Фәрит Ғабдулбаянов, рядовой Сергей Медведев, рядовой Шамил Тимербаев  Ҡаһарманлыҡ орденына лайыҡ булды. Сарала уларҙың ата- әсәләре, ҡатындарына Рәсәй Федерацияһының  ошо юғары наградалары тапшырылды. Юлай КӘРИМОВ фотолары.",Башҡортостан – геройҙар төбәге!,Яңылыҡтар,2656,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/bash-ortostan-geroy-ar-t-b-ge-4552444,2026-01-27T16:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХакимият яклы медиалар һәм телеграм-каналлар Казандагы ыенны президент идарәсе тезислары белән туры килә торганча итеп яктырта да, дип яза ""Медуза"". Русия президенты хакимияте дәүләт басмаларына һәм хакимияткә теләктәшлек күрсәтүче медиаларга БРИКС ыенын ничек итеп яктыртырга тиешлекләре турында ярдәмлекләр әзерләгән, дип яза""Медуза"". Беренче чиратта, пропагандачыларга Владимир Путин- ""дөнья күпчелегенең рәсми булмаган лидеры"" булды, ә Украинадагы сугыш аркасында Русияне ""изоляцияләү омтылышлары"" барып чыкмады, дияргә киңәш итәләр. Шул ук вакытта дәүләт медиалары бу тезисны чит илдә чыккан язмалар да раславын искәртергә тиеш. ""Бөтен дөньядагы мәгълүмат чаралары Владимир Путинның дөнья процессларына йогынтысын бәяләгәндә бер үк карашта тора. Ул алдынгы рольне уйный һәм уртак үсеш перспективаларын билгели, болар Русиягә һәм бөтен дөньядагы миллиардлаган кешегә үзара файда китерәчәк"", диелә хәбәрләрдә һәм аналитик язмаларда кулланырга тәкъдим ителгән текстта. Шулай ук пропагандачыларга Путинның алдан күрүчәнлеге турында әйтергә кушылган. Аерым алганда, пропагандачыларга Путин ""бер юнәлеш белән генә чикләнмәгән стратегик элемтәләр урнаштырганда"", Көнбатыш ""кыска вакытлы беректәшлекләргә канәгать"" һәм ""кичәге дусларына хыянәт итә"", дип әйтергә кирәк. Моннан тыш, русияләр Көнбатыш илләре элитасы Путинның БРИКС вакытында -ка альтернатив түләү системы булдыру тәкъдимен ишетеп, ""паникага бирелде"" дигән сүзгә ышанырга тиеш булачак. Бу инновация ""АКШның өстенлек итүенә һөүм булачак, долларны алдынгы урыннардан бәреп төшерәчәк"", дип тә искәртелүе зарур. Шул ук вакытта хәтта Русия икътисадчылары да якын арада гына моныэшләп булмаячак, ди. Хакимият яклы медиалар һәм телеграм-каналлар Казандагы ыенны президент идарәсе тезислары белән туры килә торганча итеп яктырта да. Мәсәлән, ""Лента. ру""язуынча, Европада яңа түләү системыннан ""курыкканнар"", ә ""Комсомольская правда""язуынча, имештер ""Көнбатыш матбугаты югалып калган"" баш мөхәррире Маргарита Симоньянһәм аның медиасы да ""халыкара изоляциянең барып чыкмавын""искәртеп тора. ыенның беренче көнендә - 22 октябрьдә Путин чит илләрнең берничә лидеры, шул исәптән Кытай башлыгы Си Цзиньпинь, Һиндстан премьеры Нарендра Модибелән очрашты. Әмма бу очрашулар вакытында төгәл генә бернинди килешүләргә дә ирешмәделәр. БРИКС ыенына кагылган киңәшләр тексты шушының белән бетә, әмма анда башка темаларга берничә күрсәтмә бар, диелә. Мәсәлән, пропагандачылар үзләренең аудиториясенә русияләр чит илдә итештерелгән продукция урынына Русиядә итештерелгәненә өстенлек бирә башлаган диелә, әмма бу өстенлек бирүләрнең сугыш һәм санкцияләр белән бәйле була алуы әйтелми. Шулай ук АКШ президенты сайлауларында Камала Һаррисны иңдерү өчен тавышлар белән хәрәмләшмәкче булалар, дип тә ышандырыла, дип яза ""Медуза"". Имештер моның өчен мигрантларны һәм инде үлгән кешеләрнең исемлекләрен кулланачаклар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия пропагандачыларына БРИКС ыенын яктыртканда Путинны ""дөнья лидеры"" дип атарга һәм ""Көнбатышта паника"" тууы турында әйтергә кушылган",Яңылыҡтар,2915,https://www.azatliq.org/a/rusiya-propagandachilarina-briks-jienin-yaktirtkanda-putinni-donya-lideri-dip-atarga-ham-konbatishta-panika-tuui-turinda-ayterga-kushilgan-/33171855.html,2024-10-24T16:43:27+03:00
"Радий Хәбиров махсус операция хәрбиҙәрен юғары дәүләт наградалары менән бүләкләне. Башҡортостан башлығы ҡулынан Шайморатов генерал орденын армияның махсус разведка буйынса өлкән офицеры Азат Нурғәлиев, айырым танкыға ҡаршы артиллерия дивизионы командиры Альберт Йомағолов алды. ""Миңлеғәле Минһаж улы Шайморатов – Башҡортостандың лайыҡлы улы. Һәм мин ошо юғары награданы намыҫ һәм ғорурлыҡ менән йөрөтөргә, үҫеп килгән быуын өсөн өлгө булырға бурыслымын», — тине Азат Нурғәлиев. ""Беҙҙең дивизион өсөнсө йыл ДНР-ҙа лайыҡлы хеҙмәт итә. Беҙҙең подразделение 2022 йылда Һарытауҙа ойошторолдо һәм унда башлыса республика халҡы инде. Беҙ тиҫтәләрсә мең фронт юлын үттек, йөҙҙән ашыу хәрби бурысты үтәнек. Шайморатов генерал орденын дивизиябыҙҙың һәр һалдаты, офицеры, прапорщигы өсөн юғары награда итеп ҡабул итәм. Уларҙың барыһы ла лайыҡлы көрәшә», — тине Альберт Йомағолов. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хәбиров МХО-ла ҡатнашыусыларға Шайморатов орденын тапшырҙы,Аңлатма,986,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-21/radiy-h-birov-mho-la-atnashyusylar-a-shaymoratov-ordenyn-tapshyr-y-4320592,2025-07-21T15:11:00+00:00
Һиндостанда туй мәлендә чипсы арҡаһында  оло  низағ тыуған.,Туйҙа чипсы өсөн һуғышҡандар,Яңылыҡтар,59,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-06/tuy-a-chipsy-s-n-u-ysh-andar-4493448,2025-12-06T15:00:00+00:00
Дәүләкәндә 49 йәшлек Анатолий Владимирович Ереминды эҙләйҙәр. 15 декабрҙән бирле уның тураһында бер хәбәр ҙә юҡ.,Ирҙәр юғалған.,Яңылыҡтар,112,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/ir-r-yu-al-an-4515600,2025-12-19T23:16:21+00:00
"Резидент Межвузовского кампуса, БГМУ Минздрава России, с 5 по 7 мая проводит образовательно-патриотический марафон «Тактическая медицина: от Победы к Победе». Мероприятие сосредоточено на открытой площадке между 2 и 3 корпусом Башмедуниверситета. На торжественном открытии собрались студенты, практикующие врачи и школьники. – Нет ни одной семьи в нашей стране, которую бы не коснулась боль войны, и чьи родственники не прошли бы Великую Отечественную войну. Я сегодня вижу много молодых студентов, они улыбаются, смеются, а тогда, более 80 лет назад, молодые парни и девушки тоже мечтали, смеялись, планировали, но уходили на фронт. И ценой неимоверных усилий они заслужили наше будущее, – поприветствовала участников Председатель Государственного комитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. В первые два дня марафон посетили более 200 школьников медицинских классов со всей республики. Программа Марафона включает открытые занятия, мастер-классы по тактической медицине и оказанию первой помощи, реконструкцию перевязочного полкового медицинского пункта времен ВОВ, военно-полевую кухню, концертную программу студенческих творческих объединений. Ребятам рассказывают, как эффективно и правильно действовать при травмах, разбирают вопросы по составу эшелонирования средств медицинского обеспечения, знакомят с работой студенческих отрядов БГМУ Минздрава России. – От имени Константина Толкачева и всего депутатского корпуса приветствую участников марафона. Победа досталась нашей стране нелегко. Только из Башкирии более 800 тысяч человек были мобилизованы и поехали защищать Родину. Сегодня наши земляки снова вынуждены встать с оружием в руках, снова фашизм поднял голову. То, что делают сегодня будущие медики на этой площадке, очень нужно нашей стране и бойцам, – сказал Председатель Комитета Государственного собрания - Курултая Республики Башкортостан по здравоохранению, социальной политике и делам ветеранов Салават Харасов. Современная тактическая медицина - это неотъемлемая часть подготовки специалистов, способных работать в экстремальных условиях: на поле боя, в зонах чрезвычайных ситуаций, при ликвидации последствий катастроф. Её основы, заложенные в годы Великой Отечественной войны, спасли тысячи жизней и стали фундаментом для развития военно-полевой и экстренной медицины, отмечают организаторы образовательно-патриотического марафона. – Мы всегда со своей страной, со своим народом. Сегодня более 200 сотрудников Университета выполняют воинский долг. И более 50 врачей и преподавателей выполняют врачебный долг в новых регионах России. Мы помним имена наших прошлых героев, мы гордимся героями нынешними. Сегодняшний наш трехдневный марафон тактической медицины говорит о том, что мы должны жить и работать так, чтобы мы были сильными и всегда готовыми дать отпор любому врагу, который может покуситься на нашу великую Родину, – напутствовал марафонцев ректор БГМУ, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Познакомиться с работой Центра Тактической медицины может любой желающий – Марафон проходит на открытой площадке Университета между 2 и 3 корпусом до 7 мая включительно.",В Уфе в канун Дня победы проходит образовательно-патриотический марафон,Йәмғиәт,3138,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-06/v-ufe-v-kanun-dnya-pobedy-prohodit-obrazovatelno-patrioticheskiy-marafon-4226504,2025-05-06T17:50:00+00:00
"Республика синоптиктары алдағы өс көнгә һауа торошо тураһында хәбәр итте. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн көндөҙ республикала урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы мөмкин. Айырым райондарҙа боҙлауыҡ, юлдарҙа көрт, тайғаҡ. Ел көньяҡтан талғын. Һауа температураһы көндөҙ -2, -7 градус. Шишәмбе, 24 декабрҙә, яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡтан, көньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы төндә - 11, -16, урыны менән -21 градус, көндөҙ -6, -11 градус. 25 декабрҙә лә яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡтан, көньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы төндә - 11, -16, урыны менән -21 градус, көндөҙ -6, -11 градус.",Аҙна башында һауа торошо,Яңылыҡтар,597,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-23/a-na-bashynda-aua-torosho-4063650,2024-12-23T10:40:00+00:00
"31 март – 2 апрель көннәрендә Казанда Русия татар авылы эшмәкәрләре ыены узачак. Анда Русиянең 40 төбәгеннән 500 эшмәкәр катнашыр дип көтелә. Моңа кадәр узган ыен белән чагыштырганда, катнашучылар саны ике тапкыр әзрәк булачак. ыенда эшмәкәрләр биш дискуссион мәйданчыкка бүленеп фикереп алышачак. Бу хакта бүген татар эшмәкәрләре берләшмәсе рәисе Фәрит Уразаевматбугат очрашуында белдерде. ""Соңгы 30 елда Русиядә 40 мең авыл юкка чыкты. Дәүләт думасы мәгълүматлары буенча, тагын 50 мең юкка чыгарга тиеш. Менә шушы халәттә без татар авылларын ничек саклап калыйк дигән проектны башлап ибәрдек. Фермерларны ыю – стратегик гамәл. ире булган милләт кенә ул милләт, ире булмаганы – халык"", диде Уразаев. Фикер алышу темалары арасында авыл хуалыгы тауарларын эшкәртү технологиясе, кооперация оештыру өчен белгечләр әзерләү, онлайн сатуны арттыру һәм органик тауар итештерү булачак. ""Татарстанда органик тауар итештерү турында канун кабул ителде. Экологик чиста продукция эшләү турында сүз бара. Беләсезме, иң экологик чиста һәм органик ир авылда. Ләкин бүген авыл эчендәге ир эшкәртеләме? Авыл ирлекләренең 70-80 процентында бакчаларда күпъеллык үләннәр чәчелә"", диде Уразаев. ыенның икенче көнендә эшмәкәрләр Тукай районы авылына сәфәр кылачак. Биредә алар ирле эшмәкәрләренең хуалыклары белән танышачак. 2 апрель көнне ""Корстон"" сәүдә-күңел ачу комплексында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкатнашында ыенның пленар утырышы узачак. Шушында ук ""Татар базары"" дигән ярминкә проекты ачылыр дип көтелә. Анда Русиянең 60 эшмәкәре үз тауарын тәкъди итәчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татар авылы эшмәкәрләре ыенында кооперация һәм органик тауар үстерү турында сөйләшәчәкләр,Яңылыҡтар,1798,https://www.azatliq.org/a/31167473.html,2021-03-24T12:25:26+00:00
"Блогер Миләүшә Шәйхисламова ошо көндәрҙә йәнә операция өҫтәленә ятты. Бынан бер нисә ай элек ул Дағстанда ашҡаҙанын кесерәйтеү буйынса операция эшләтте. Һәм, ысынлап та, шаҡтай ныҡ ябыҡты. Шуға күрә йөҙөндә тәрән йыйырсыҡтар барлыҡҡа килде. Күптәргә был оҡшаманы һәм блогерға төрлө насар һүҙҙәр яҙыусылар ҙа табылды. Ниһайәт, Миләүшә пластик операция яһатырға риза булды һәм ошо көндәрҙә уға тәжрибәле табиптар ""матурлыҡ һәм йәшлек"" операцияһы эшләне. Был юлы ла блогер үҙенең булмышына тоғро ҡалды: операторы Урал операцияны тулыһынса төшөрҙө һәм тәүгеләрҙән булып телеграм каналына ҡуйҙы. Стористарҙан күренеүенсә, Миләүшә наркоздан бик ауыр сыҡҡан, әммә иҫенә килгәс тә: ""Урал, барыһын да төшөрә алдыңмы? "" тип һораған. Был хаҡта уның янындағы шәфҡәт туташтары ла, табиптар ҙа һөйләп, блогерҙы көлдөрөп тә алдылар. Әйткәндәй, ""Башҡорт хужабикәһе""нең операцияһы уңышлы үткән, әле үк уның йөҙөндә үҙгәрештәр күренә. Тиҙҙән беҙ ябыҡ һәм матур, нәзәкәтле һәм сибәр, шаян һәм шуҡ башҡорт блогерын күрәсәкбеҙ. Яңы йылға Миләүшә Шәйхисламова үҙенә бик шәп бүләк яһаған: бер нисә йылға йәшәргән! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Башҡорт хужабикәһе"" йәнә операция яһатҡан",Йәмғиәт,1199,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-17/bash-ort-huzhabik-e-y-n-operatsiya-ya-at-an-4511138,2025-12-17T12:00:00+00:00
"Әсәкәйем берҙән-берем Әсәкәйем  таянысым. Иң яратҡан  минең  кешем. Донъяла иң ҡәҙерлем һин. Әсәй, рәхмәт һиңә миңә Яҡты донъя бүләк иткәнгә. Һинең наҙлы ҡулдарыңда Иркәләнеп беҙ үҫәбеҙ!",Әсәкәйем берҙән-берем,Яңылыҡтар,186,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-23/s-k-yem-ber-n-berem-4019706,2024-11-23T15:55:00+00:00
"—Псё, мин диетаға ултырам! —Сафураның ҡапыл кәсәһен шаҡылдатаһынан өҫтәлгә ҡуйыуынан Хәмит терт итеп ҡалды. —Аллааа, кеше ҡурҡытмай ғына ултырһаң булмаймы диетаңа? —тип һуҡранды, йомаһы алышынған ҡарсығына ҡарап. —Кисә, Мәстүрә йәнемде көйҙөрөп, бәпәй алырға йөрөйһөгөҙ икән, ҡасан сругың тип ултыра!",ДИЕТА,Юмор,300,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-03-13/dieta-4155689,2025-03-13T14:15:00+00:00
"Беҙҙең урам мәҙәге. Етмешенсе йылдар аҙағы. Егет менән ҡыҙ китеп бара икән клубҡа урам буйлап, кис көнө. Октябрь айы, һыуыта башлаған саҡ.",Кем мендәрҙе төшөргән?,Юмор,138,https://henek.info/articles/++--/2025-01-28/kem-mend-r-e-t-sh-rg-n-4098724,2025-01-28T10:00:00+00:00
"Шаран районында «Ғаилә» милли проектына ярашлы яңы ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы асылды, тип хәбәр иттеләр төбәк һаулыҡ һаҡлау министрлығынан.",Шаранда - яңы ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы,Яңылыҡтар,140,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/sharanda-ya-y-atyn-y-ar-konsultatsiya-y-4529290,2026-01-02T09:00:00+00:00
"Алик 1969 йылдың 7 ғинуарында Ҡоҙғон-Әхмәр ауылында Сәбилә менән Булат Юлышевтарҙың ҙур ғаиләһендә дүртенсе бала булып тыуған. Ғаилә башлығы - гармунсы, шуға балалары ла ҡулына музыка ҡоралдарын бик иртә ала. Әйткәндәй, Юлышевтарҙың ғаиләһендә ете бала үҫһә, уларҙың алтыһы - биш егет һәм кинйәбикә Лариса гармунда уйнай, тик Луиза апайҙары ғына гармун тартырға өйрәнмәгән, әммә ул матур йырлай. Алик Юлышев ауылда башланғыс мәктәпте тамамлағас, Белорет мәктәп-интернатында белем ала. Ул шул саҡтан гармунды ҡулынан төшөрмәй: класташтарын бейетә, белем усағында уҙған сараларҙа әүҙем ҡатнаша. Ауыл клубында ла аккомпаниатор була, ә кистәрен йәштәрҙең күңелен аса. Мәктәпте тамамлағас, ул ҡаланың 26-сы һөнәрселек училищеһында ташсы, электромонтажсы, электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе һөнәрен үҙләштерә. Ҡулына диплом алған егетте 1987 йылда армия сафына саҡырылар. Уға Германияла хеҙмәт итергә насип була. Алик Юлышев тыуған ил алдындағы хәрби бурысын үтәп ҡайтҡас, Белорет ҡалаһындағы төҙөлөш предприятиеһына эшкә урынлаша. Әммә үҙгәртеп ҡороу осоронда ойошма бөлгөнлөккә төшә, ә эшселәре ҡыҫҡартыуға эләгә. Бөгөн Алик Булат улы тормош иптәше Зөһрә Дәүләтбай ҡыҙы Сөнәғәтова менән Ҡоҙғон-Әхмәр ауылында йәшәйҙәр. Ҡайҙа ғына йөрөһә лә Алик Юлышев гармундан айырылмай. Ауылдың мәҙәни сараларында әүҙем ҡатнаша, шулай уҡ төрлө кисәләрҙә, тыуған көндәрҙә, туйҙарҙа сығыш яһарға саҡыралар. Ул гармундан тыш тағы ла баянда, хромка-гармунда, гитарала уйнай. – Армиянан ҡайтҡас, Рәйес Вәлиев баянда уйнарға өйрәтте. Яңынан тыуған булһам, сәнғәт юлын һайлар инем, – ти һәүәҫкәр гармунсы. Алик Юлышев Хоҙай биргән ошо һәләтенә, гармунға һәр саҡ рәхмәт әйтеп йәшәй. – Гармунға мең рәхмәтлемен, сөнки ул мине күп насар хәлдәрҙән ҡотҡарып ҡалды. Төҙөлөш ойошмаһында эшләгән саҡта Исмаҡай ауылына мәктәп төҙөргә ебәрҙеләр. Беҙҙе бишәр кешегә бүлеп, урындағы халыҡҡа йәшәргә урынлаштырҙылар. Мин үҙем менән хромка-гармунды һалып алдым. Беҙҙең менән йәшәгән урыҫ егеттәре кисен клубҡа сығып, үҙҙәрен насар итеп күрһәткән. Ауылдың ир-егеттәренә был оҡшамаған. Бер мәл, беҙ йоҡлап ятҡанда, ҡоралланған ауыл егеттәре килеп инде, бөтәбеҙҙе лә стенаға теҙеп ҡуйҙы. Ныҡ асыулылар, беҙҙең ҡот алынды, ҡыбырларға ла ҡурҡып торабыҙ. Шул саҡ араларындағы бер егет иҙәндә торған хромка-гармунды күреп: Был нимә? Кем уйнай? – тип һораны. Мин ҡурҡып ҡына: Мин, – тип яуапланым. Уйнап күрһәт! – тип бойорҙо. Уйнап, йырлап ебәргәйнем, тегеләр йомшарҙы. Шулай итеп, беҙ был хәлдән имен ҡотолоп ҡалдыҡ. Шуға ла ҡайҙа ғына йөрөһәм дә, гармундан айырылмайым, – тип һөйләне ул. Гармунсы башҡа төрлө ҡыҙыҡлы ваҡиғаларға күп тарыған. Бынан бер-ике йыл элек ҡыш бер туған ағаһы менән райондың Инйәр ауылына йәрминкәгә йылҡы ите һатырға барғандар. – Эргәлә торған һатыусыларҙан дуңғыҙ итен алалар, ә йылҡы итен һораған кеше юҡ. Оят булһа ла, ҡайҙа гармун уйнап, йырлап һатып алыусыларҙы йәлеп итәйем әле, – тип гармунды сығарып, бәләкәй генә концерт ойоштороп ебәрҙем. Бер мәл беҙҙең эргәгә бөтәһе лә килеп һырылды, халыҡ йылҡы итен йәбешеп ала башланы. Ике йылҡы һатҡандай булдыҡ. Ағайым ҡайтҡас, шул аҡсаға машина һатып алды, – ти ул. Ысынлап та, һәләтле кеше бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмай. Халыҡ уларҙы күрә һәм һәр саҡ түрҙә йөрөтә. Аликтың да һыҙҙырып гармун уйнауы, моңло тауышы бер кемде лә битараф ҡалдырмай. Ошондай кешеләр беҙҙең тормошобоҙҙо йәмләй. Ихласлығың, киң күңеллелегең, ҡабатланмаҫ моңдарың өсөн рәхмәт һиңә, Алик Булат улы! Рәмилә Мусина ""Башҡортостан"" гәзите сайтынан -","Гармунға мең рәхмәтлемен, сөнки ул мине күп насар хәлдәрҙән ҡотҡарып ҡалды.",Мәҙәниәт,3457,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-07-12/garmun-a-me-r-hm-tlemen-s-nki-ul-mine-k-p-nasar-h-ld-r-n-ot-aryp-aldy-4311783,2025-07-12T10:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлександр Клебанов Башкортстанның транспорт һәм юл хуалыгы министры итеп 2022 елның декабрендә генә билгеләнгән иде әле. Башкортстанның транспорт һәм юл хуалыгы министры Александр Клебановны зур күләмдә ришвәт алуда шикләнеп тоткарлаганнар һәм республика башлыгы карары белән вазифасыннан алганнар. Бу хакта ТАССхәбәр итә. Республика башлыгы матбугат хезмәте хәбәрендәәйтелгәнчә, инаять турындагы ""мәгълүмат раслангач та""Радий Хәбиров""шундук Александр Клебановны эштән ибәрү турында карар кабул иткән"". Тикшерүфаразынча, 2021 елда ""Имин сыйфатлы юллар"" дәүләт проектын тормышка ашырган чакта республикадагы бер машина юлын төзекләндерергә алынганнар һәм төзелеш материаллары ташу өчен ""Башкиравтодор"" һәм сәүдәгә корылган бер оешма килешү төзегән.2023 елның маенда ""Башкиравтодор"" оешмасы мөдирләр шурасы әгъзасы булган Александр Клебанов йөк ташучы бу ширкәтнең баш мөдиреннән һәм аның урынбасарыннан биш млн сум ришвәт сораган. Моңа алмашка ул аларны үз канаты астына алырга сүз биргән һәм ""Башкиравтодор"" белән килешү төзеп элегрәк эшләгән эшләре өчен түләүләрен алырга ярдәм итәчәген әйткән. Ә акчаны бирмәсәләр түләүләрен алырга комачаулыклар тудыру белән янаган. Ширкәт итәкчелеге куркып аңа сораган акчаларын биргән диелә. Бу хәлне Башкортстан ФСБсы һәм тикшерү комитеты хезмәткәрләре бергәләп ачыклаган. Хәзерге вакытта тикшерү эшләре үткәрелә, Клебановның өендә һәм эш урынында тентүләр узган, чикләү чарасын сайлау мәсьәләсехәл ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда транспорт министрын 5 млн сум ришвәт алуда шикләнеп тоткарлаганнар һәм вазифадан алганнар,Яңылыҡтар,1603,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-transport-ministrin-5-mln-sum-rishvat-aluda-shiklanep-totkarlagannar/32936173.html,2024-05-07T10:25:44+03:00
"Ял көнөндә эшкә сығырға тура килһә, иң тәүҙә Фәнзилә ҡысҡыра: Беҙ ял базаһына барырға уйлағайныҡ, бер нисек тә сыға алмайым! ""Беҙ"" тигәненә айырыуса ныҡ баҫым яһай. Бармы ул еҙнәй, юҡмы – берәү ҙә белмәй. Иң ҡыҙығы тип әйтәйемме, ҡыҙғанысымы – үҙенә үҙе сәскә бүләк итеүен белеп ҡалып аптыраныҡ. Төшкө ял мәлендә сығып китә лә гөлләмә тотоп ҡайтып инә. Алыҫҡа командировкаға юллана, шуға төшкө ашҡа кафеға саҡырҙы, сәскә лә алған бит әле ул тип, ҡылансыҡланып йылмая үҙе. Ышана инек. Бер мәл, әхирәтемдең тыуған көнөндә, эштән һуң тиҙ генә ҡотлап сығырмын тип, төшкө ял мәлендә сәскә һатып алырға булдым. 8 Март байрамы яҡынлашып килгән мәл. Бөтә сәскә бутиктарында ләләләр тулған. Шуларҙы ҡарап, һоҡланып йөрөһәм, кассала бер ҡосаҡ ләлә гөлләмәһе күтәреп Фәнзилә тора. Миңә арты менән торһа ла, кейеменән шунда уҡ таныным. Ниңәлер ситкә китеүҙе хуп күрҙем. Коллегам аҡса түләне лә тыҡ-тыҡ баҫып сығып китте. Эшкә килһәм, теге ләләләр вазаға ҡуйылған. Эргәһендә шат йылмайып Фәнзилә ултыра. Бына төшкө ялда осраштыҡ, сәскә бүләк итте, - ти. Бына шулай хәлдәр. Нимә тип әйтергә лә белмәйем. Фәнзиләнең ыңғайына ул үҙенә үҙе сәскә алған һайын ҡыуанған булып ултырам. Мин барыһын да беләм, үҙеңде лә, беҙҙе лә улай алдама тип әйтә алмайым бит инде. Йәлләйем дә, аптырайым да, - тип тамамланы һүҙен танышым. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Йәлләйем дә, аптырайым да.",Йәмғиәт,1976,https://henek.info/articles/common_material/2025-11-05/y-ll-yem-d-aptyrayym-da-4452913,2025-11-05T10:35:00+00:00
"Напоминаем, что подписаться на республиканские и муниципальные издания можно традиционно через почтовое отделение или с помощью онлайн-сервиса. Последним легко воспользоваться на сайте. . Для этого в разделе «Подписка». . нужно выбрать газету или журнал, после клика развернется страница издания и будут предложены печатная или электронная версия, после чего покупка уйдет в корзину. Перейдя в нее, завершите заказ. Активных подписчиков ждет приятный бонус. С 1 по 11 октября и с 3 по 13 декабря Издательский дом «Республика Башкортостан» совместно с АО «Почта России» проводит традиционные акции – декады скидок. В этот период можно выписать республиканские издания и любимые «районки» по льготной стоимости. На этом приятные сюрпризы не заканчиваются. Ведь все подписчики, даже проживающие в отдаленных уголках республики, могут принять участие в розыгрышах призов. Для этого необходимо оформить подписку на два издания и прислать заявку на участие в произвольной форме с указанием своего адреса, контактного телефона, подкрепленную подписной квитанцией, по адресу: 450079, г. Уфа, ул. 50-летия Октября, 13, АО ИД «Республика Башкортостан», каб.212 с пометкой «Подпишись и выиграй», на электронный адрес до января 2026 года.",В Башкортостане стартует подписная кампания на газеты и журналы,Яңылыҡтар,1226,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-09-04/v-bashkortostane-startuet-podpisnaya-kampaniya-na-gazety-i-zhurnaly-4373650,2025-09-04T15:49:00+00:00
"Ул заманда һауа температураһы3,4 градус булған. Ә бөгөн иһә.",1965 йылда ла шулай булған.,Йәмғиәт,60,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-29/1965-yylda-la-shulay-bul-an-4486410,2025-11-29T11:10:00+00:00
"Нариман ДжелялРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) Кырымтатар мәлесе (Русиядә экстремист дип танылган һәм тыелган) рәисе урынбасары Нариман Джелялга Ангара авылындагы газүткәргечкә зыян салуда гаепләү маддәсен янә кырыслаткан. Бу хакта сәясәтченең адвокаты Николай Полозовхәбәр итте. Аның сүзләренчә, хәзер Джеляловны оештырылган төркем эчендә диверсия кылуда, шулай ук канунсыз рәвештә шартлаткыч маддәләр алуда һәм саклауда гаеплиләр. Бу гаепләүләр нигезендә Нариман Джелялга 20 елга кадәр ирегеннән мәхрүм ителү куркынычы яный. Башта аны диверсиягә ярдәм итүдәшикләнгәннәр иде, соңрак инаятьне кылуда тулысынча катнашкан дипгаепләделәр. Алданрак ФСБ таләбе белән Джелялов адвокатлары тикшерү эшләре барышы турында сөйләмәячәкләре хакында кул куйганнар дип хәбәр ителгән иде. Шул ук вакытта гаепләнүче күрсәтмәләр бирүдән бөтенләй баш тарта. Сентябрь башында Русия хокук саклау оешмалары Акмәчеттә кырымтатарларда тентү уздырды, нәтиәдә биш кеше тоткарланды. Нариман Джелял шуларның берсе иде. Бертуган Асанһәм Азиз Ахтемовларны диверсиядә, ягъни белә торып Ангара авылындагы газүткәргечкә зыян салуда гаепләделәр. Тоткарлаулардан соң, якыннарының язмышы турында белү өчен дистәләгән кырым татары Акмәчеттәге Русия ФСБсы бинасы янына чыкты. Полиция кырыктан артык кешенетоткарлап, ыелган кешеләрне куып таратты. Кырымтатарларын эзәрлекләүләр 2014 елда ярымутрауны Русия хакимиятләре аннексияләгәннән соң башланды. Кырымтатарларның күбесе Кырымны Русиягә кушуга каршы чыккан иде. Хәзерге вакытта йөздән артык кырымтатар төзәтү колонияләрендә яки тикшерү астында. Күп очракта аларны экстремизмда гаеплиләр. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырымда Нариман Джелялга гаепләү маддәсе янә кырыслатылган,Яңылыҡтар,1885,https://www.azatliq.org/a/31474381.html,2021-09-23T09:16:03+00:00
"Килдеғол ауылы ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы үткәргән ""Бай баҡса"" конкурсында еңеүселәргә, шәхсән мин үҙем 2026 йылдың беренсе ярты йыллығына ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналына яҙылып бүләк итәсәкмен тип вәғәҙәләгәйнем. Ошо арала, Әсәйҙәр көнөндә, вәғәҙәмде үтәп, журналға яҙылып, квитанцияларын еңеүселәргә тапшырып ҡуйҙым. Бына улар, иң бай һәм матур баҡса хужабикәләре: Искужина Ғәлиә Рәхимйән ҡыҙы; Исхакова Гүзәл Әғзәп ҡыҙы; Баязитова Рәғиҙә Абдулхаҡ ҡыҙы. Ошо уңғандарға 2026 йылдың беренсе ярты йылында ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналы киләсәк. Шәп баҡса үҫтергән уңған хужабикәләргә лә, уларға баҫмабыҙҙы яҙҙырып бүләк итеүсе Сажиҙә Билаловаға ла афарин! Беҙҙең менән бергә ҡалғанығыҙ өсөн ҙур рәхмәт! Фото авторҙыҡы.",Журнал уҡыусыбыҙ яҙа.,Аңлатма,707,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/zhurnal-u-yusyby-ya-a-4493155,2025-12-04T12:06:00+00:00
"Төзелеп килүче Әр-Рәхим мәчете, архив фотосыфикерләрУфада ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчетен төзү эшләре яңадан башланган. Бу хакта Башкортстан төзелеш һәм архитектура министры вазифаларын үтәүче Ридал Сәетовбелдерде, дип яза""Башинформ"". Түрә әйтүенчә, төзелеш эшләрен Башкортстан башлыгы Радий Хәбировкушуы белән башлаганнар. Шул ук вакытта мәчет төзелешен республика бюджетыннан түгел, меценатлар биргән ярдәмнән финанслаячаклар диелә. Сәетов төзелеш эшләрен ""булдыра алганча кыска вакытта"" төгәлләячәкләрен әйткән. ""Әр-Рәхим"" мәчете - Уфада иң озак төзелгән объектларның берсе, аны инде 16 ел буе төзеп бетерә алмыйлар. 13 мартта Уфада көчле ил аркасында аның бер гөмбәзекилеп төшкән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчетен төзү эшләре яңадан башлана",Яңылыҡтар,779,https://www.azatliq.org/a/32441895.html,2023-06-02T13:37:29+00:00
"Беҙҙең ғаилә, туған-тыумаса Мөжәүир хәҙрәтте белеп, күҙ күрешеп йәшәне, уны сикһеҙ ихтирам итте. Атайым, әсәйем, күрше-тирә, килгән таныштар гел уның мөғжизә-кирәмәттәрен һөйләп табынырҙай була, хайран ҡала ине, - тип башланы һүҙен Нәзифә апай. Атайым, Ибраһимов Саттар Әҙелмырҙа улы, Сибайҙың Рудник поселогы силовая станцияһында (электр биреүсе сығанаҡ) оҙаҡ йылдар кочегар булып эшләне. Тырыш хеҙмәте өсөн Ленин ордены менән наградланды. Әсәйем Орҡоя, 8 бала әсәһе, тәрбиәле, ипле, кешелекле, ярҙамсыл ҡатын булды. Атайымдың хәҙрәт менән дуҫ икәнен белгәнлектән, уға күренергә теләүселәр, таныш-белештәр беҙгә килә торғайны. Ғәбделсаттар, тиҙ генә атыңды ексе әле, беҙҙе Манһырға алып бар, әллә нимә булды, баштан сыҙамайым, - тиҙәр, йәки, башҡа төрлө рәнйеүҙең исемен атайҙар. Йомшаҡ күңелле, кеше йәнле атайым көн тимәй, төн тимәй алып китә. Бер ваҡыт кесе һеңлебеҙ Ғәлиәнең битенә шешек сыҡты. Битенең ныҡлап боҙолоп китеүенән ҡурҡҡан атайым атын йәһәтләп егеп Манһырға юлланды. Табип, ғәҙәтенсә, уларҙың килерен алдан белеп көтөп торған, һәйбәтләп тоҙ өшкөрөп биргән. - Борсолмағыҙ, йүнәлер, иншалла, - тип оҙатып ҡалған. Манһырҙы сығып Фәйзуллаға ла етеп өлгөрмәйҙәр, шеш башта һурыға, бер аҙҙан яра бөтөнләй уңала. Был хәлгә хәҙрәттең өшкөрөү һәләте тураһында күпте белгән атайым хатта хайран ҡала. Ә бер-ике көндән биттәге шешектең эҙе лә ҡалмай. Иҫемдә, атайым менән әсәйем ингән берәүгә Ғәлиә менән булған хәлде һөйләп: - Хәҙрәтте беҙгә Аллаһы Тәғәлә үҙе ебәргән ул! - тип ҡыуанырҙар ине. Нәзифә апайҙың хәтирәләре байтаҡ булып сыҡты. Бына тағы бер ҡыҙыҡлыһы. - Бер апай тейешлебеҙҙең ире эсергә, ҡатын-ҡыҙ менән шаярырға яратты. Апайым: Хәҙрәт олатай мөхәббәтле итеүгә тоҙ өшкөрөп бирә икән, "" - тигәнде ишетеп, нисек кәрәк еҙнәмде юхалап, Манһырға алып китә. Яртылыҡ юлда тоҙ алмауҙары иҫенә төшә. Боролоп инеп Кәрешкә ауылынан тоҙ алып сығалар, еҙнәм ике ярты ла һалып ала. Хәҙрәт быларҙы мәрәкәләп ҡаршылай: - Сибайҙа тоҙ менән араҡы бөттөмө әллә? Кәрешкәнән килеп алдығыҙ түгелме? - ти. Күңел асырға яратҡан еҙнәмә тағы төрттөрә: - Теге саҡта, ураҙа ваҡытында, Урғаҙы буйында ни эшләп йөрөгәйнең әле, ҡустым? Еҙнәм, ысынлап та, әшнәләре менән ураҙа ваҡытында Урғаҙы буйында эске табыны ҡорорға булалар. Уңарсы булмай, көслө ел сығып китеп, артынса ҡойоп ямғыр яуа башлай. Быларҙа араҡы ҡайғыһы китә. Тиҙ генә машиналарына тейәләләр ҙә ҡайтырға булалар. Йөҙ метр ҙа бармайҙар ямғыр туҡтай. Былар йәнә төшә - йәнә ямғыр ҡоя башлай. Еҙнәмдәр эштең ниҙә икәнен аҙак ҡына аңлап алалар ҙа тиҙерәк һыпыртыу яғын ҡарайҙар. Әле шулар иҫенә төшкәс, еҙнәмдең тәне эҫеле-һыуыҡлы булып китә, оялмайынса килеүенә үкенә. Тағы берәй ҡырын эшен һөйләп ҡатыны алдында ҡыйын хәлгә ҡалдырып ҡуймаһа ярар ине, тип тартына. - Ҡурҡма, ҡурҡма, сереңде сисмәм, - тип һаман уны мәрәкәләй хәҙрәт. - Тик шуны бел, бәйеле аҙмай, ир- атҡа бәлә килмәй, шашҡын хистәрҙе ауыҙлыҡламай донъя көтөп булмай. ,, Ҡайҙан бөтәһен белеп тора? ,, - тип хайран ҡала еҙнәм. Бына улар өшкөрөлөп, тоҙ өшкөртөп алып, Урғаҙының аръяғында ҡалған машинаһы яғына йүнәлә. Еҙнәмдең ишекте асырға тип тотҡаға үрелеүе була, унда эленеп торған теп-тере йыланды күреп, ҡото оса. Ишекте икенсе яғынан асырға итә, унда ла йылан аҫылынып тора. Инде ни эшләргә тигәндәй, артына боролһа, ҡапҡа төбөндә хәҙрәт рәхәтләнеп көлөп тора, ти. - Кабиналағы теге ике шешәң ике ҡара йыланға әүрелгән бит, әйтәгүр. Инде ни ҡылырһың икән, шәп ир? Йыландарҙы кире индереп һалырһыңмы, әллә анау һаҙға шыуышһындармы? - ти икән. Ҡото осҡан еҙнәм шешәләрен сумкаһынан алып бырғай ҙа был хикмәтле ерҙән тиҙерәк ҡасырға ашыға. Еҙнәгә им-том бик тә килешә: эсеүен дә, һулға йөрөүен дә ҡуйып, өлгөлө ғаилә башлығы булып китә. Мөжәүир хәҙрәт тураһында бик күп белгән Нәзифә Ибраһим ҡыҙы үҙе менән булған  бер ғәжәп хәлде һөйләп, йәнә һушты алды. - 1963 йылдар, миңә 31 йәштәр тирәһе, - тип башланы ул хәтирәһен. - Аяғымдың баш бармағы шешеп китте. Дауаханаға барғайным, бармағыңды ҡыркырға кәрәк, тинеләр. Их, Мөжәүир хәҙрәткә күренгәндә? Барыбер яйын табып йүнәлтер ине, тим. Тик мине унда кем генә алып барһын? Атайым күптән гүр эйәһе. Автобус менән Фәйзулла ауылына тиклем барып төшөп ҡалыр инем, аръяғына ете-һигеҙ саҡрым йәйәү атларға. Ауыртҡан аяҡ менән был мөмкин түгел. Көнө-төнө, их, ҡайһылайтып ҡына хәҙрәт олатайға барырға, тип уйлап йөрөй торғас, бер көнө төш күрәм. Имеш, олатай ап-аҡтан ғына кейенгән дә урындыҡта минең ауыртҡан аяҡты өшкөрөп ултыра. Ап-асыҡ күрәм, имеш, шешкән бармаҡтың эсенән ике ҡарыш оҙонлоғондай йылан сығып китте. Өндәге кеүек олатайҙың тауышын асыҡ итеп ишетәм: Йоҡоңдан тороуға бармағың төҙәлер, иншалла, -ти ул. - Мин уянып киттем дә тора һалып аяғыма ҡарайым: бармаҡтағы шеш уңала яҙған, һыҙлауы баҫылған. Аяғыма туфли кейеп урам буйлап китеп барам, ә шатлығым эсемә һыймай. Бөтә донъяны яңғыратып һөрән һалғы килә: - Рәхмәт, хәҙрәт олатай! Мең-мең йәшә! һинең һымаҡ кеше донъяла бүтән юҡ!",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Хәҙрәтте беҙгә Аллаһ үҙе ебәргән,Әҙәбиәт,4863,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-31/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-h-r-tte-be-g-alla-e-eb-rg-n-4333532,2025-07-31T12:54:00+00:00
"Күптән янып йөрөй был проект менән Гөлгөнә Баймырҙина. Тәүге хәтирәләре өләсәһенең һуғылған шәле менән бәйле. «Өләсәйем Хафиза Ғәлиәхмәт ҡыҙы Ғәлләмова Әбйәлил районы Үтәгән ауылында йәшәне. Күҙ алдымдан ошондай күренеш китмәй. Ҡышҡы һыуыҡ көн. Эре суҡлы шәлдәрен кәзәкейҙәре өҫтөнән баш аша ябынып алған ҡупшы өләсәйҙәр, инәйҙәр ҡунаҡҡа китеп бара. Атлағанда шәлдәренең остары үксәләренә етеп ергә һөйрәлә. Алдан олатайҙар атлай, бер нисә аҙым артта ҡалып, ҡатындары эйәрә. Шунан өләсәйем ҡулъяулығына төрөп, күстәнәс алып ҡайта. Беҙ, бала-сағалар, шуны көтөп алабыҙ. Шәлдән саф һауа бөркөлә, уның менән бергә тәмле күстәнәс еҫе лә өй эсенә тарала. Тәү сиратта һуғылған шәл ҡунаҡҡа барғанда ябына торған әйбер булып хәтергә һеңгән. Байыраҡтарҙың шәле – аҡ, ҡалғандарыныҡы һорораҡ, ҡарараҡ төҫтә ине. Боронғо фотоларға һәм олатайымдың ҡустыһы, билдәле халыҡ рәссамы Әхмәт Лотфуллиндың картиналарына күҙ һалығыҙ әле. Инәйҙәр, әбейҙәр һуғылған шәл менән һынландырылған унда. Ә бит рәссам тап тыуған яғында йәшәгән ҡатын-ҡыҙҙарҙы һүрәтләгән», – ти Гөлгөнә Вәлит ҡыҙы. Һуғылған шәл тураһында ғалим-сәйәхәтселәр ҙә телгә ала. Мәҫәлән, Италия этнографы, профессор Стефано Сомье быуатта Әбйәлил районы Ташбулат ауылынан үткәндә ике һумға һуғылған шәл һатып ала. Ҡаты буранлы Урал һыуығынан шуның менән һаҡланыуы һәм ул шәлдең эшләнеш тәртибе хаҡында яҙа. Үткән быуаттың 60–70-се йылдарында «фабричный» шәлдәр сыға башлағас, шәл һуғыу эше, кәрәге теймәй, онотола. Әммә тап Әбйәлил ерендә, айырыуса Боранғол, Амангилде, Үтәгәндә был шөғөл бөгөн дә һаҡлана. Шәлде ҙур итеп һуҡҡандар. Был бик уңайлы булған: һалҡын ҡыштарҙа санаға ултырып йөрөгәндә бөркәнгәндәр, хатта юрғандай ҙурҙарын ир-егеттәр ҙә ҡулланған, әсәй кеше ҡуйынындағы балаһын да шәл аҫтына алған. Ел һуҡмаһын һәм ныҡ торһон өсөн, маңлайҙан артҡа тарттырып яулыҡ менән бәйләп ҡуйғандар. Башҡорттарҙа һаҡланған боронғо ғәҙәт – килен һөйгәндә ҡәйнә кеше шәл яба. Халҡыбыҙҙың быуаттан быуатҡа күскән шөғөлдәрен онотмай, уны яҡшылап өйрәнеп, тергеҙергә, заманлаштырып ҡулланырға тейешбеҙ, тигән ҡарарға килә Гөлгөнә Баймырҙина. Шәл һуғыу өлгөһө халыҡҡа яңынан ҡайтһын, ул бренд булып таралһын, башҡорт ҡыҙҙары өсөн бер изге кәсеп барлыҡҡа килһен, тигән ниәтте, күптән күңелендә йөрөткән идеяны тормошҡа ашырыу маҡсатында проект әҙерләй. Конкурсты уңышлы үтеп, Мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендә дөйөм милли әһәмиәтле ижади проекттарға булышлыҡ итеү өсөн Рәсәй Президенты Грантын яулай. Ике ай ярым самаһында шәл һуғыу буйынса оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашып, йөҙгә яҡын кеше шәл һуғырға өйрәнә. Дәрестәр – түләүһеҙ. 1 декабрҙә ҡатнашыусыларҙың эштәренән күргәҙмә ойоштороу ҡаралған. Проекттың «Бәйләнештә» социаль селтәрендә үҙ төркөмө бар, эш барышы даими яҡтыртыла. «Тәүге маҡсатыбыҙ – боронғо шәлдәрҙе нисек булған, шулай килеш һуғыуҙы тергеҙеү. Артабан уларҙы заманлаштырып, һалҡын көндә ябынырлыҡ, өйҙә еңел япма, юрған, ҡунаҡ шәле итеп тотонорлоҡ, көндәлек ҡулланырлыҡ итеп эшләргә һәм башҡорт бренды булараҡ халыҡҡа таратырға тейешбеҙ», – тип ниәттәре менән таныштыра оҫтабикә. «Шәл һуғыу беҙҙең яҡҡа ғына хас, сөнки уның өсөн бөтә кәзәләрҙең дә мамығы бармай. Уның үҙенең әтнәкәләре, серҙәре байтаҡ. Әйтәйек, уға бер ниндәй ҙә эшлүн йөнө (шленка), яһалма еп ҡушылмай, һуғылған шәл бәйләнгәненән шуныһы менән айырыла. Оҫталар өйрәтеүенсә, оло кәзәнең дебетен яҙға сыҡҡанда тарағас, айырып алалар, ҡаты ғына итеп иләйҙәр һәм шәлдең буйлығына тотоналар. Арҡырыһына, һуға торғанына, кәзә бәрәне дебетен файҙаланалар, ул йомшаҡ була. Әгәр икеһен дә бер төрлө итеп иләһәң һәм бер үк бәрән дебетен алһаң, шәл ныҡ булмай, ептәр өҙөлә. Балалар шәленә ҡуян йөнө лә ҡушып ебәреүселәр булған – был бигерәк тә ҡарағай-ҡыпсаҡтарҙа таралған. Ырымбур, Силәбе яҡтарында шәлгә дөйә йөнөн дә ҡулланғандар. Тап ошондай һуғылған шәлдәр көньяҡ-көнсығыш башҡорттарына хас һәм өҫ кейеме булараҡ билдәле. Ә тула шәл йөндән генә һуғыла. Ҙур итеп эшләгәс, тула булһын өсөн, йыуып әҙерәк ултыртып алғандар. Ул кейеҙ һымаҡ йылыны ныҡ һаҡлай. Туланан сәкмән, аяҡ һәм баш кейемдәре, билбау ҙа тегәләр», – тип бүлешә этнограф. Станоктарға килгәндә, аяҡ менән баҫып эшләй торған ҡәҙимгеһендә һуғырға мөмкин. Хәҙер өҫтәлгә ултыртырлыҡ итеп ҡулайлаштырылғандары ла бар. Борон балаҫ һуға торған станокта оҙон итеп һуғып алып, аҙаҡ шуны өлөштәргә бүлеп, ҡушып ҙур шәл теккәндәр. «Күптәр оҫталыҡ дәресенә килеп, шәл һуға башлағас, беҙҙең бит әсәйҙәр ошолай итеп ултыра торғайны, өләсәйем шулай эшләй ине, тип иҫләй. Һәр ҡатын-ҡыҙ хәтирәләргә бирелә, бындай шәлде күргәс. Кемдер гастролгә ябынып йөрөгән. Альбина Исхаҡованың – үҙ тарихы. Өләсәһенән ҡалған ҡомартҡыға көйә төшкәс, кейәүе Вәсил Ханнанов уны «Урал батыр күлдәге» картинаһын булдырыуҙа ҡуллана. Һәр шәлдә – ҡыҙ балаға тапшырыла килгән ҡомартҡыла әсәйҙәрҙең йылылығын, ғаилә ҡотон күрәм. Халҡыбыҙҙа кәзә малына хөрмәт менән ҡарағандар, шуға ла уның хаҡында таҡмаҡтар, фольклор өлгөләре лә бихисап. Аслыҡ йылдарында кәзә тотоу файҙалы булған: һөтөн эскәндәр, итен ашағандар, дебетенән шәл һуҡҡандар. Проект бик фәһемле, ҡыҙыҡ йүнәлеш алды. Глобалләшеү осоронда халҡыбыҙҙың матур кәсептәрен, ижадын һаҡлау айырыуса мөһим. Был шөғөлдө тергеҙеү төбәгебеҙҙә мәҙәни үҙенсәлектәрҙе һаҡлауға, үҫтереүгә, байытыуға булышлыҡ итер», – ти Гөлгөнә Вәлит ҡыҙы.",Башҡорттарҙың һуҡма шәле,Аңлатма,5220,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-21/bash-orttar-y-u-ma-sh-le-4545230,2026-01-21T15:25:00+00:00
"Еләктәй бешкән матур йәшлегемдә бөрөләнгән мөхәббәтемде һағынып хәтерләп, ҡулыма ҡәләм алдым. Яратам, тип хисләнеп йөрөгән мәлдәрем. Һөйөүемде белдерер минуттарҙы күҙ алдына килтереп, хыял донъяһына сумам. Их, Хоҙайым, беҙҙе ҡауыштырып, бергә итә генә күр инде! Һиңә тәү тапҡыр һирпелеп ҡараған минуттарҙан алып ошо теләк менән йоҡоға талам һәм шул хыял менән күҙҙәремде асам. Ихласлап һораған теләк ҡабул була, тигәндәре дөрөҫтөр. Бер кис егетем үҙемде оҙатырға килде. Күктәге йондоҙҙарҙы һанап таң аттырҙыҡ, йәнә осрашырға килештек. Ошолай көн дә осрашып-һөйләшеп йөрөп, йәйҙең үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Егетемдең каникулы бөтөп, ҡалаға уҡырға китергә ваҡыты етте. Ул ҡалаға китһә лә, арабыҙ һыуынманы. Хат алыштыҡ, үҙе лә ай һайын мин тип йән атып ҡайтып төшөр ине. Был арала атай-әсәйебеҙ ҙә үҙ-ара ҡоҙа-ҡоҙағый булышып, ҡатышып йәшәй башланы. Мине лә килен тип йөрөтәләр. Шулай, яҙғыһын өйләнешәбеҙ, тип йөрөгәндә ҡапыл-ҡара ғәйбәт арабыҙҙы боҙҙо. Алтын балдаҡтар, ап-аҡ туй күлдәге, туй ҡайғыһы китте. Яҙмыш тигәндәре икебеҙҙе ике ярға ташланы. әйеп үҙемдә лә булды. Уҡыған ерендә йөрөгән ҡыҙы бар, тигән хәбәрҙе ишетеп, һөйгәнемде кире ҡаҡтым, кеше үҙенә ышандым. Ул ғына ла түгел, оҙаҡ уйлап тормаҫтан, башҡа берәүгә тормошҡа сыҡтым. Ә үҙем ғүмер буйы уны ағынып, көтөп, үкенеп йәшәйем. Уның менән бер төн үткәрһәм, йылы ҡосағында таң аттырһам ине, тигән бойомға ашмаҫ хыял менән янам. Мөхәббәтем ошондай оятһыҙ ҙа, ғазаплы ла хәтирәләр менән алмашынды. Был уйҙарымдан балам тыуғас та арына алманым. Ирем эсеп ҡайтһа, рәнйетһә, әлеге теләгем уғата көсәйә. Зинһар, ҡылығымды аҙғынлыҡ тип битәрләмәгеҙ! Яратам бит, нишләйем? ! Ул бер көн килһә, ҡосағына ташланырмын, ярһып-ярһып үбермен кеүек тойолоп китә. Күрәһең, татылмаған һөйөү, кисерелмәгән хис-тойғолар ялҡыны ошолор. Юҡ, күңелемдә, йөрәгемдә нисә йылдар һүнмәгән һөйөү ҡуҙылыр был. Их, бер күрешеп өйләшергә, аңлашырға ине. Һуң шул. Һин дә, мин дә тыуған ауылыбыҙҙан, хатта районыбыҙҙан ситтәбеҙ. Шулай ҙа ҡасан да булһа бер осрашыуыбыҙға ышанам. Мин һине элеккеләй, хатта тағы ла нығыраҡ яратам! Ә ин? Үҙеңде күрһәм, ошо һүҙҙәрҙе мең тапҡыр ҡабатлармын кеүек. Әллә һинең сит милләттән булған ҡатының миңә ҡарата һөйөүеңде юйҙымы икән? Яҙмышҡа үтенесем шул: теләә, ыуға, теләһә, утҡа һалын, тик һинең менән осраштырһын! Шул өмөт менән йәшәйем. Бер мәл ҡыйыуланып китеп, ҡатының барыбер башҡортса аңламай, уҡый алмаҫ тип, һеңлеңдән адресыңды һорап алып, хат та яҙырға уйлағайным. Хәҙер шуға аптырайым, нисек баҙнат итмәк кәрәк? Ә йөрәк үҙенекен итә, нишләргә лә белгән юҡ. Хистәр, күңел көндән-көн иңә нығыраҡ тартыла. Хыялым, уйҙарым тик инең хаҡта. Күңелемдәге серҙе һеҙҙең менән уртаҡлашмайынса булдыра алманым. Уйҙарымды ҡағыҙға төшөргәс, гүйә, һөйгәнемдең үҙе менән өйләшкән кеүек булып китте. Сөнки ир ҡатыны, бала әсәһе булып йәшәп ятһам да, эсем тулы ут минең. Кисерештәремде бер кемгә лә һөйләй алмайым бит. Һөйгәнемдең мине онотоуына ышанмайым. Ә, бәлки? Юҡ, юҡ, ҡатынымды өйәм! – тип әйтә күрмә, зинар. Ул үҙҙе ишеткәнсе, үлеүең мең артыҡ. Күңелем иҙә, мине күрһәң, һин улай тип әйтмәйәсәкең. Осрашыуыбыҙҙы хыялымда ғына күҙ алдына килтерәм. Ошолай ҡасан да бер күрешеребеҙгә өмөтләнәм. Әгәр һиңә ошо юлдарҙы уҡырға тура килә, моғайын, үҙ үҙең тураында барғанды аңларың кеүек. Яуабыңды әм үҙеңде көтөп ҡалам. Фәниә. Фото:","Яратам бит, нишләйем? !",Йәмғиәт,3295,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-20/yaratam-bit-nishl-yem-4354115,2025-08-20T17:05:00+00:00
В Башкортостане с 6 по 16 февраля будет проходить Первая Всероссийская спартакиада инвалидов и лиц с ограниченными возможностями по зимним видам спорта среди глухих.,Подготовка к зимней спартакиаде «Мы вместе. Спорт»,Спорт,165,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-04/podgotovka-k-zimney-spartakiade-my-vmeste-sport-4107234,2025-02-04T10:40:00+00:00
"Түбәне ябу өчен тагын ун көн итмәгәнИслам мәдәни үзәге рәисе Дамир Булатов Азатлыкка әйтүенчә, бина 1982 елда төзелгән, элек мәдәният йортының бер филиалы булган һәм торак йортка тоташкан. Мөселманнар аны дүрт миллион сумга сатып алган. Бер ел намазлар укыганнан соң мөселманнар анда ремонт ясарга булган. Шәһәрнең элекке мэры бу башлангычны хуплап чыккан. Әмма яңа башлык билгеләнгәч, бинаны ремонтлау белән проблемнар башланган. 5Дамир Булатов: ""Инде бер ел ислам үзәген төзергә мөмкинлек бирмиләр""""Без аны кирпеч белән тышларга тотындык, матур тәрәзәләр ясадык, түбәсен яңарта башлаганда Электрогорскига яңа мэр килде һәм проблемнар башланды. Полиция хезмәткәрләре түбә ябучыларны полиция бүлегенә алып китә башлады. Аларны анда өч сәгать утырталар да, аннары ""башка ул эшкә бармагыз"" дип кайтарып ибәрәләр. Бу канун нигезендә эшләүче төзүчеләр, ""Строитель"" дигән ширкәт белән килешүебез бар. Анда Электрогорскиның ирле халкы, күбесе урыслар эшли. Аларның да сәгатьләр буе полиция бүлегендә утырасы килми. Элек бу урында мәдәни йорт филиалы булганБик тырыша торгач яңа мэр белән сөйләшә алдык. Ул, мин комачауламыйм, дип ышандырды, әмма үзгәреш барыбер булмады. Бинада ниндидер эш башлауга полиция вәкилләре килеп итеп эшчеләрне бүлеккә алып китә. Алар якында яшәүче халык белән сөйләшеп куйганнар. Ниндидер эш башлауга полициягә хәбәр итәләр"", ди Булатов. Аның сүзләренчә, соңгы очракта полиция бүлеге урынбасары баскычлы машина белән килеп, түбәдә эшләүче егетләр янына менеп үзе белән бүлеккә барырга кушкан. ""Бу өмә вакыты иде. Түбә ябылмау сәбәпле матчага кар, яңгыр ява һәм такталар чери, шуңа егетләр ""Сенеж"" дигән сыекча белән эшкәртергә булдылар. Шул вакыт полиция хезмәткәре түбәгә менеп үз таныклыгын күрсәтте. Егетләр куркып ""хәзер паспортларны китерәбез"" дип аска төштеләр дә качтылар. Аларның өчәр сәгать участокта утырып торырга теләкләре юк"", ди Булатов. Аның сүзләренчә, полиция хезмәткәрләренең аларга комачауларга бернинди хокуклары юк. Шуңа да карамастан, алар төрле сәбәптән бәйләнә алуларын әйткән. ""Без теләсә нинди сәбәп таба алабыз, коймагыз юк, банер юк, объектта билгесез кешеләр йөри, аларны тикшерергә кирәк дип килә алабыз диләр. Шул ук вакытта коймагыз юк дисәләр дә, аны ясаган вакытта килделәр дә эшчеләрне алып киттеләр. Кыскасы, бернәрсә дә эшләргә ирек бирмиләр. Инде тикшерүчеләргә дә шикаять итеп карадылар. Дамир БулатовБылтыр декабрьдә мэр: ""Сез ремонт эшләргә тиеш, ә үзегез реконструкция алып барасыз дип"" белдерде. Имеш, кулланачак мәйданны зурайтканбыз дип әйтмәкче була. Безне тикшерү өчен Стройнадзор оешмасын ибәрмәкче иде. Стройнадзор ул безгә карамый, мең ярым квадрат метрдан артык булган объектларны гына тикшерәбез дип бу эштән баш тартты. Шуннан мэр прокуратурага язды. Фәрман булгач прокуратура баш тарта алмаган, безне килеп тикшерделәр. Барысы да кануни икәнне раслап кәгазьләр бирделәр. Апрельдә тагын бер тикшерү булды. Анда инде активистлар шикаять язганнар. Иң кызыгы, бу ислам үзәгенә каршы булучы активистлар үзләре бу тирәдә яшәми, ә мондагы халыкны безгә каршы котырта. Тагын Стройнадзор килеп тикшерү ясады да башкарак сүзләр язып шундый ук кәгазь бирде"", ди Ислам үзәге рәисе Дамир хәзрәт Булатов. Аның сүзләренчә, әлеге каршылыклар бинаның тышкы кыяфәте белән бәйле булырга мөмкин. Чөнки алар тәрәзәләрне шәрык стилендә ясаган. Ислам үзәгенең проекты""Аны төзегән вакытта манара, гөмбәз булмасын диелде. Без ризалаштык: гөмбәз дә, манара да, ай да булмас, гади түбә ябарбыз, әмма шәрык стилендәге тәрәзәсе булыр дидем. Шулай ук Сәмәркандтагы кебек арка ясадык. Бу бина шәһәргә кергәндә бер мәчетне хәтерләтә. Тәрәзәләрнең өсләре гөмбәз рәвешендә булды. Кыскасы бик матур килеп чыкты. Аларның шуңа мәчет төзиләр дип ачуы килде. Ремонтны башкача ясаган булсак сүз дә әйтмәсләр иде. Тышкы кыяфәт ошамый боларга. Гәрчә без проектны мэрга күрсәттек һәм ул хуплады, аннары Электрогорски архитектура бүлегендә килештердек"", ди Булатов. Аның сүзләренчә, түбәне ябу өчен тагын ун көн кирәк. ""Без инде 60ка атламалар һәм епсәләрне куйдык. Быел эшне бетермәкче идек, булмады. Каршы килүче епнең кайда барып тоташуын да белмибез. Кайбер чыганаклар аяк чалу хакимияткә бәйле дисә, икенчеләре полиция башлыгына сылтый. Активистлар да Ислам үзәге төзелешенә каршы 50 хат язды. Аннары ике меңнән артык имза ыйдылар. Бу хәлдән соң мөселманнар төзелешне яклап имза ыюга кереште. Мең ярым имза ыелды"", ди Булатов. Аның әйтүенчә, хәзер мөселманнар намаз уку өчен бүлмәне арендага ала. Электрогорски шәһәре кечкенә булу сәбәпле, омга намазына бары 20-30 кеше генә йөри. Гает намазларына 200 ләп кеше ыела. Шәһәрдәге 23 мең кешенең бер меңе мөселман. Яңа бинада күргәзмәләр залы, мәлесләр, төрле чаралар өчен урыннар булачак. Апрель аенда ислам үзәге эченә хулиганнар керә, соңрак диварларда төрле язулар калдыралар. Азатлык ислам үзәге мәсьәләсендә аңлатма бирүне сорап, Мәскәү өлкәсе эчке эшләр идарәсенең матбугат үзәгенә хат юллады. Әлегә авап килмәде. авап килгәч Азатлык аның белән таныштырыр. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Электрогорски мөселманнары: ""Бинабызны төзергә ирек бирмиләр""",Татарстан,5015,https://www.azatliq.org/a/28933788.html,2017-12-25T21:38:32+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоннан алдагы өч елда Татарстанга өч меңнән артык кеше әйләнеп кайткан. Аеруча 2021 елда күп булган - 1433 кеше. 2022 елда - 1034, 2023 елда - 582 кеше чит илдән республикага кайтып урнашкан. Татарстан хезмәт министрлыгы еллар өчен чит илдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерү програмы әзерләгән. Документ коррупциягә каршыэкспертизагабирелгән. Аңа ярашлы, өч ел эчендә бу програмда 900 кеше катнашырга мөмкин, бу моннан алдагы өч ел белән чагыштырганда ике мең кешегә кимрәк. Әлегә програм бюджеты якындагы ике елга гына каралган. елларда аны тормышка ашыруга 2,1 млн сум биреләчәк, шуларның 1,2 млн сумын федераль бюджеттан, 875 меңен - республиканыкыннан алачаклар. Исәпләүләрдән күренгәнчә, програмда катнашып, Татарстанга кайткан һәм республика эчке эшләр министрлыгына исәпкә басканнар һәм аларның гаилә әгъзалары ел саен 300 кеше булыр, өч елда 900 кешене тәшкил итәр дип ниятләнә. Шул ук вакытта алар арасында урта һөнәри һәм югары белемгә ия кешеләр кимендә 60 процентны тәшкил итәргә тиеш. Програмда катнашучыларның торак арендасы, шулай ук адаптация чорында медицина тикшеренүе үтү акчалары компенсацияләнәчәк. Документка ярашлы, моннан алдагы өч елда Татарстанга өч меңнән артык кеше әйләнеп кайткан. Бу програмда аеруча 2021 елда катнашучылар күп булган - 1433 кеше. 2022 елда - 1034, 2023 елда - 582. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",елларда Татарстанга чит илләрдән 900 ватандаш кире кайтырга мөмкин,Яңылыҡтар,1477,https://www.azatliq.org/a/ellarda-tatarstanga-chit-illardan-900-vatandashi-kire-kaytirga-momkin/33059008.html,2024-08-01T10:33:10+03:00
"2013 елда чыккан һәм шактый популярлык казанган ""Крудс гаиләсе"" мультфильмы дәвамы. Ул Таш дәвердә яшәгән гаилә тормышын тасвирлый. Яңа ирләргә эләккән гаилә яшәргә урын эзли. Үзләрен бердәнбер гаилә санаган килеш алар башка гаиләне таба. Крудс гаиләсе әннәт булып күренгән урында яңа күршеләр белән яшәргә өйрәнә, тик гаиләләр арасында киеренкелек арта. Мультфильмны оригиналда, инглиз телендә караучыларны танылган актёрлар тавышлары шатландырачак, тавышландыручылар арасында Николас Кейдж, Эмма Стоун, Райан Рейнольдс, Питер Динклэйджкебек йолдызлар бар. Яңа ел алдыннан гаилә белән карарлык иң отышлы вариантларның берсе. платформасы озын сериаллар гына түгел, аерым фильмнар да төшерә. 2018 елда платформа Раштуа бәйрәмнәре алдыннан ""Раштуа елъязмалары"" дип аталган фильм тәкъдим итте, һәм ул соңгы еллардагы иң популяр Раштуа фильмнарының берсе булды. Быел әлеге киноның дәвамын тәкъдим итә. Төп герой Кейт исемле кыз үскән һәм сүз тыңламаучы яшүсмергә әйләнгән. Гаиләсеннән канәгать булмыйча, ул Төньяк котыпка юл тота, анда Санта белән күрешергә тели. Санта Клаус белән берләшеп, Кейт Раштуаны урларга теләгән явыз Белсникельга каршы чыга. Әлеге фильм пандемия аркасында берничә тапкыр күчерелүгә дучар булган. Башта 2020 нең 4 июнендә чыгарга тиеш булган кино көзгә күчерелгән, аннан соң кинотеатрларда 2021 дә генә күрсәтеләчәк, дип хәбәр ителгән. Ахыр чиктә кинотеатрларның пандемиядән тулысынча чыгуын көтмәскә булган: 2021 дә алар барлык фильмнарын кинотеатрлар белән бергә стриминг платформасында да күрсәтергә булган. Могизалы хатын-кыз фильмы Диана Принсның 20 нче гасыр азагында маараларын күрсәтәчәк. Аның төп көндәше –Кристен Уигбашкаруында Гепарда. Стив Тревор ролен башкаруга Крис Пайнкайткан. Фильм замана трендына тулысынча туры килә, ул ирекле, көчле, шул ук вакытта хисләрдән мәхрүм булмаган хатын-кызның яңа тормышка айлашуын күрсәтә. Русиядә бу фильм ""Питер Пэн һәм Алисә могизалар илендә"" исеме белән күрсәтелә. Исеменнән аңлашылганча, фильм ике танылган британ әкиятенең яңача адаптациясен тәкъдим итә. Алисә белән Питер бертуган булганнар, һәм аларның сәяхәтләре хыяллана белү көченнән башланган. Яңа ел бәйрәмнәре алдыннан гаилә белән карарлык кызыклы фильм. Фильм шулай ук Анджелина Джолианатарларын да әлеп итә ала. Кикиның ризык китерү хезмәте( )Күзәтүгә бер иске мультфильмны да кертергә булдык. Эш шунда ки, быел танылган Хаяо Миядзакиның студиясенең 20 еллыгы уңаеннан, Русия кинотеатрларында әлеге иатчының иң танылган мультфильмнарын яңадан күрсәтәләр. Декабрь аенда кинода ""Кикиның ризык китерү хезмәте"" мультфильмын карап булачак. Ул 13 яшендә тылсымчы булган Кики исемле кызның маараларын күрсәтә. Мәчесе белән Кики башка шәһәргә юл тота, яхшы кешеләр белән таныша һәм үзенең тылсым көчен кешелеккә ярдәмгә кулланырга өйрәнә.",Киноханә: декабрьдә нәрсә карарга?,Мәҙәниәт,2767,https://www.azatliq.org/a/30985528.html,2020-12-05T21:01:50+00:00
"Миғраж - пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең күктең бар ҡаттарын үтеп, Аллаһ Тәғәлә ҡаршыһына күтәрелгән төн ул. Быйыл 15-енән 16 ғинуарға ҡарай кистә, ҡояш байығас инде. Ошо изге кистә Аллаһ Тәғәлә пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмде үҙенә саҡырып, бик күп хикмәтте, йәннәт менән йәһәннәмде күрһәткән. Мосолмандар өсөн ҡиәмәт көнөнә тиклем бүләк, динебеҙҙең ныҡлы терәге булған биш ваҡыт намаҙ ҙа Миғраж мәлендә фарыз ҡылынған. Риүәйәттә бәйән ителеүенсә, төндә Пәйғәмбәребеҙгә Ябраил фәрештә килә һәм Ҡотдосҡа сәйәхәт ҡылырға тәҡдим итә. Ҡаланың Әл-Аҡса мәсетендә Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм Ибраһим, Муса, Ғайса пәйғәмбәрҙәр менән осраша, унан Ябраил фәрештә менән күккә күтәрелә. Беренсе ҡатта уға Әҙәм күк ҡапҡаларын аса, икенселә – Яхъя һәм Ғайса, өсөнсөлә – Йософ, дүртенселә – Иҙрис, бишенселә – Һарун, алтынсыла – Муса, етенселә Ибраһим пәйғәмбәрҙәр осрай. Күктең бар ҡаттарын үтеп, Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм Аллаһ Тәғәлә менән осраша, һөйләшә. Был юлда Пәйғәмбәребеҙгә, алда әйтелгәнсә, ожмахты, тамуҡты күрһәтәләр, шулай уҡ Раббыбыҙҙан, мосолмандар биш тапҡыр намаҙ уҡырға тейеш, тигән әмер алына. Мәккәгә кире ҡайтҡас, сәйәхәттең бик аҙ ваҡытта, бер генә мәлдә үткәне асыҡлана. Пәйғәмбәрҙең юлға сығыр алдынан ҡолатҡан һауытынан һыу ҙа ағып бөтмәгән була. Изге кисте доғалар ҡылып, Аллаһ Тәғәләнән гонаһтарҙы ғәфү итеүен һорап үткәрәләр, ғибәҙәттә булалар. Миғраж һүҙе күккә күтәрелеү тигәнде аңлата. Доғала булайыҡ. Айрат Нурмөхәмәтов фотоһы.",Бөгөн – Миғраж кисе,Дин,1458,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-01-15/b-g-n-mi-razh-kise-4538316,2026-01-15T16:30:00+00:00
"Казандагы чарада катнашучыларфикерләр""Моннан 471 ел элек безнең әби-бабаларыбызның каннары елга булып аккан. Шуңа да карамастан алар үз теләкләре белән шәһәрне дә бирмәгән, телне һәм динне дә бирмәгән. Соңгы тамчы каннарына кадәр азатлыклары өчен көрәшкәннәр. Әлхәмдулилла, аларның дәвамчылары - без. Инде 471 елдан соң да бирегә килеп, Сөембикә манарасы янында үз телебездә дога кылабыз, үз телебездә сөйләшә алабыз икән, димәк милләтебез исән. Аллаһы Тәгалә догаларыбызны кабул итсен, әби-бабаларыбызның рухлары шат булсын"", диде язучы Фәүзия Бәйрәмова. Шулай ук Казан имамы Габдерәүф Зәбировһәм Айрат Шакировта дога кылдылар.15 октябрьдә ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге вәкилләре Казанның берничә урынында – аерым алганда Татарстан хөкүмәте бинасы янында һәм Бауман урамында Хәтер көне уңаеннан ялгыз пикетка чыкты. Катнашучылар ""Алар тез чүкмәде, баш бирмәде, шуңа алар исән бүген дә! 1552 мәңге хәтердә! "" дигән шигар тотып торды. ""Азатлык"" татар яшьләр берлеге Хәтер көне чарасын 15 октябрьдә үткәрмәкче булган. Канунда каралганча, бу хакта 10 көн алдан хәбәр итәргә кирәк. Активистлар шулай эшләгән дә: 5 октябрьдә Казан башкарма комитетына белгертү хаты тапшырганнар. Чараны Камал театры мәйданында, йә Тинчурин бакчасында үткәрергә теләк белдергәннәр. Тик шәһәр итәкчелеге канунга сылтанып, хатның каралмаячагы турында әйткән. Активистлар фаразынча, аларга белдерү хатын соңарып тапшырдыгыз дип әйтмәкче булалар. Казан башкарма комитетыннан килгән авапта әйтелгәнчә, (әлеге хат Азатлыкта бар) активистлар митингны 15 октябрь көнне көндезге 12 дән башлап, көндезге өчкә кадәр үткәрмәкче булган. ыелышлар, митинглар, демонстрацияләр, урам йөрешләре, пикетлар турындагы федераль канунга ярашлы, бу хакта 10 көннән дә соңга калмыйча белгертергә, хатны кулдан тапшырырга кирәк булган. Әмма активистлар белгертү хатын кулдан 5 октябрь көнне 17:20 сәгатьтә генә тапшырганнар. Шул рәвешле, башкарма комитет фикеренчә, активистлар соңга калып хәбәр иткән. Төркиянең Анталия шәһәрендә татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев, Аланиядә украиннар белән Ренат Татар, Польшада Нәфис Кашаповһәм Швециядә Аида Габдрахмановапикетка чыкты, Киевта ислам мәдәнияте үзәгендә чараны Ислам Гыймадутдинһәм Зөлфирә Бойкооештырды. Элегрәк үзен ""Татарстанның сөргендәге хөкүмәте"" дип атаучы төркем 15 октябрьдә Милли мобилизация көне үткәрергә чакырган иде. ""Хәтер көненә багышланган плакат белән бөтен дөньяда урамнарга чыгырга чакырабыз. Әгәр урамга чыга алмасагыз, өйдә плакат белән фотога төшегез һәм аны интернетта таратыгыз"" диелде төркеммөрәәгатендә. ""Үзебезне бәйсез милли дәүләткә лаеклы бердәм халык итеп күрсәтик! Бу хокук БМО низамнамәсендә беркетелгән"" дип искәртте мөрәәгать авторлары. Хәтер көне— 1552 елда Казанны Явыз Иван гаскәреннән саклап һәлак булганнарны искә алу чарасы. Казанда 1989 елдан бирле уздырыла. Баштагы елларда Ирек мәйданында уза. Анда катнашучылар Казанның үзәк урамнарыннан йөреш оештырып, Сөембикә манарасы янына килеп корбаннар рухына дога кыла иде. Соңгы елларда Казан шәһәр хакимияте Хәтер көне чарасын үзәккә якын урыннарда уздырырга рөхсәт бирмәү сәбәпле, ул башта ""Казан"" милли-мәдәни үзәге (хәзерге Милли китапханә бинасы) янындагы мәйданга, аннары Камал театры каршына, аннары Тинчурин бакчасынакүчерелде. Соңгы тапкыр Хәтер көне чарасы 2021 елда Тинчурин бакчасындаүтте. 2022 елдан башлап чараны уздыру рөхсәт ителми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хәтер көне: дога кылу, ялгыз пикетлар, шигар тотып фотога төшү",Татарстан,3444,https://www.azatliq.org/a/32638263.html,2023-10-15T22:00:31+00:00
"Занятие нацелено на формирование у детей представлений о значимой роли учителя в становлении личности каждого, осознание ребятами тех качеств, которые необходимы в профессии педагога, наставника, а также на воспитание уважительного отношения к людям, которые посвятили свой труд воспитанию и обучению подрастающего поколения. С помощью анализа иллюстративного материала, выполнения интерактивного задания, просмотра видео, ситуации и вопросов познавательного характера, раскрывающих значимость профессии учителя, ученики младшей школы узнают, что учитель – одна из важнейших в обществе профессий. В разные исторические времена труд учителя был и остается уважаемым, социально значимым, оказывает влияние на развитие образования членов общества. Назначение учителя – образование и воспитание подрастающего поколения, социальное служение. Учитель – советчик, помощник, организатор познавательной деятельности младших школьников. Учащихся средних и старших классов ждут размышления о том, сможет ли искусственный интеллект заменить живого учителя, а также о суперспособностях учителя будущего. Ученикам предстоит оценить предложенные нейросетью варианты таких способностей. Так, по версии нейросети, учитель будет обладать телепатическими способностями, чтобы передавать знания ученикам силой мысли без использования слов. А способность перевоплощаться в разных людей позволит на уроках истории создавать атмосферу изучаемой эпохи, общаясь с учениками от лица ее ярких представителей. Ребятам также предстоит прийти к выводу что ИИ не научит любить, дружить, сопереживать, заботиться, трудиться, уметь проигрывать и побеждать, признавать свои ошибки, находить решения в сложных ситуациях. Этому может обучить лишь человек. Кроме того, педагог ознакомит ребят с притчей об учителе, обсудит главные качества представителей этой профессии. В заключении занятия школьники узнают, что учителю необходимо постоянно учиться самому, чтобы идти в ногу со временем, ведь эта профессия не начинается со школьным звонком на урок и не заканчивается со звонком с урока, учитель – это работа в режиме 247. Со всеми материалами к занятию для школьников разного возраста можно ознакомиться на сайте проекта. Источник: «Учительская газета» Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Дню учителя посвятят «Разговоры о важном» 30 сентября,Яңылыҡтар,2341,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-27/dnyu-uchitelya-posvyatyat-razgovory-o-vazhnom-30-sentyabrya-3948418,2024-09-27T22:51:00+00:00
"Подкасты «Абонент недоступен» созданы в рамках проекта «Без срока давности»Национальным центром исторической памятипри Президенте Российской Федерации. Аудиозаписи основаны на архивных документах и реальных историях свидетелей и участников Великой Отечественной войны. Это не просто аудиозапись, это звонок из времени, где события Великой Отечественной войны разворачиваются прямо сейчас, словно вы – их непосредственный свидетель. Среди этих голосов – маленькая Таня Савичева, чьи дневниковые записи стали безмолвным криком блокадного Ленинграда. Вы услышите историю советского солдата Николая Масалова, который, рискуя своей жизнью, спас немецкую девочку в разрушенном Берлине. А еще – пронзительную исповедь матери-героини Епистинии Степановой, потерявшей на фронтах девятерых сыновей. Эти и другие обычные люди, ставшие невольными заложниками трагических событий, обращаются к нам, словно по телефону, сокращая расстояние между эпохами. Всего в серии 31 история – каждая из них основана на реальных событиях и подтверждена документальными источниками, тщательно отобранными специалистами Национального центра исторической памяти при Президенте Российской Федерации. Это не вымысел, а задокументированные свидетельства человеческого духа, выстоявшего перед лицом немыслимых испытаний. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Жители Башкирии могут ознакомиться с серией подкастов о войне годов,Еңеү,1447,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-06-20/zhiteli-bashkirii-mogut-oznakomitsya-s-seriey-podkastov-o-voyne-1941-1945-godov-4286481,2025-06-20T18:00:00+00:00
"Салауат районының Малаяҙ ауылы егете Рөстәм ФӘХРИЕВ махсус хәрби операцияла тиңһеҙ батырлыҡ күрһәтә. Ул бер үҙе һөжүм итеп, дошмандарҙы үҙ позицияһын ташлап китергә мәжбүр итә. Гвардия рядовойы Фәхриев Рөстәм сираттағы хәрби задание ваҡытында Донецк Халыҡ Республикаһы тораҡ пункттарының береһендә яңғыҙы нацистар позицияһын штурмлауға юллана. Дошмандарҙың береһен юҡ итеп, икенсеһен яралап, ҡаршылыҡты баҫтырҙы, уларҙы сигенергә һәм позицияларын ҡалдырып китергә мәжбүр итте. Уның ҡыйыулығы һөҙөмтәһендә подразделение ҡуйылған бурыстарҙы юғары кимәлдә үтәне, шулай уҡ личный составты һәм техниканы юғалтыуҙарға юл ҡуйманы, – тип яҙҙы ғәскәри часть командиры район хакимиәте башлығына юллаған хатында. Яҡташыбыҙ хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Жуков һәм Суворов миҙалдары менән бүләкләнгән. Рөстәм 2024 йылдың декабренән контракт буйынса мотоуҡсылар батальонында хеҙмәт итә. Уның батырлығы менән ғорурланабыҙ! Иҫән-һау еңеү менән әйләнеп ҡайтырға яҙһын! ""Йүрүҙән"" гәзитенән",Салауат тоҡомдары бит улар!,Махсус хәрби операция,1006,https://shonkar.com/articles/care/2026-02-02/salauat-to-omdary-bit-ular-4560276,2026-02-02T10:42:00+00:00
"Файҙалы үҙенсәлектәргә килгәндә, уларҙы һанап бөткөһөҙ: иммун системаһын, йөрәк-ҡан тамырҙары эшмәкәрлеген яҡшырта, һалҡын тейеүҙән, гипертониянан һаҡлай, йүтәлде бөтөрә, организмдан токсиндарҙы һәм шлактарҙы сығара, аш эшкәртеү системаһын, матдәләр алмашыныуын яҡшырта, биҙҙәр эшмәкәрлеген көйләй, стоматитты дауалай, нервы системаһын тынысландыра. Көнөнә 100 грамм ғына һырғанаҡ емешен ашаһағыҙ ҙа, иммунитетығыҙҙы ла нығытырһығыҙ, организмығыҙҙы ла витаминдар менән байытырһығыҙ. Уны шәкәр менән бутап, сәйгә ҡушып та эсергә була. Нисек кенә файҙалы булһа ла, һырғанаҡты бауыры, ашҡаҙаны ауыртҡан, панкреатит менән яфаланған, холецистит, бөйөрөндә һәм бәүел ҡыуығында таштар булған кешеләргә һаҡ ҡулланырға кәрәк. Файҙалы үҙенсәлектәргә килгәндә, уларҙы һанап бөткөһөҙ: иммун системаһын, йөрәк-ҡан тамырҙары эшмәкәрлеген яҡшырта, һалҡын тейеүҙән, гипертониянан һаҡлай, йүтәлде бөтөрә, организмдан токсиндарҙы һәм шлактарҙы сығара, аш эшкәртеү системаһын, матдәләр алмашыныуын яҡшырта, биҙҙәр эшмәкәрлеген көйләй, стоматитты дауалай, нервы системаһын тынысландыра. Көнөнә 100 грамм ғына һырғанаҡ емешен ашаһағыҙ ҙа, иммунитетығыҙҙы ла нығытырһығыҙ, организмығыҙҙы ла витаминдар менән байытырһығыҙ. Уны шәкәр менән бутап, сәйгә ҡушып та эсергә була. Нисек кенә файҙалы булһа ла, һырғанаҡты бауыры, ашҡаҙаны ауыртҡан, панкреатит менән яфаланған, холецистит, бөйөрөндә һәм бәүел ҡыуығында таштар булған кешеләргә һаҡ ҡулланырға кәрәк.",Һырғанаҡ,Сәләмәтлек,1433,https://henek.info/articles/----+-+/2025-09-09/yr-ana-4380853,2025-09-09T14:45:00+00:00
"Утром сегодня, 15 марта, в Башкортостане стартовала акция«Рахмат - 2024». Первые избиратели, проголосовавшие на выборах Президента России, получили в подарок лотерейные билеты для розыгрыша призов.",В Башкортостане запущена акция «Рахмат - 2024»,Яңылыҡтар,197,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-15/v-bashkortostane-zapuschena-aktsiya-rahmat-2024-3684673,2024-03-15T10:05:00+00:00
"Компания Буранғол ауылында интернатта ятып уҡыған (быйыл уларҙың һаны 29) Шәрип, Мәйгәште, Юлдаш, Рыҫҡужа, Үтәгән ауылдары балалары уңайлы шарттарҙа йәшәһен өсөн, буранғолдар яңы уңайлыҡтарҙан файҙаланһын өсөн 100 миллион һум аҡса бүлгән. Һәммәһенең шатлығын һөйләп аңлатып булмай, әлбиттә. Балаларҙы, уҡытыусыларҙы, ата-әсәләрҙе ҡотларға Әбйәлил районы башлығы Айрат Әминев менән Салауат ЯСЙ-һы  директоры Таһир Бәхтегәрәев килде. – Уҡыусылар уңайлы, йылы бүлмәләрҙә, ял ғына  түгел, спорт һәм ваҡытты дөрөҫ үткәреү өсөн бөтә шарттары булған бинала йәшәһен өсөн Буранғол интернатын ремонтларға булдыҡ, – тине Таһир Бәхтегәрәев. – Ошондай шарттар уларға тырышып уҡырға мөмкинлек бирер. Бөтә бүлмәләр заманса ҡорамалдар, кәрәкле инвентарь менән йыһазландырылды. Күп функциялы яңы кабинеттар, уңайлы ашхана барлыҡҡа килде, ихата матурлап яңыртылды. Капиталь ремонт быйыл 6 июндә башлана. 1100 квадрат метр майҙанда бара эштәр. Иҫке бинаның стеналары ғына ҡала. Төҙөүселәр ғәмәлдә интернатты тотошо менән ҡабаттан һала. Эске яғы бөтөнләй башҡа төҫ ала. Подряд ойошмаһы ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә тренажерҙар ҡуйылған һәм көрәш өсөн тәғәйенләнгән ике спорт залын эшләп ҡуйған. Йәнә бейеү залы,  ашнаҡ блогы, душ бүлмәләре, бәҙрәфтәр, торлаҡ бүлмәләр, музей, хеҙмәт кабинеты йыһазландырылған. Буранғолдарҙы мәктәп интернаты бинаһында урынлашҡан фельдшер-акушер пунктын ремонтлау бигерәк ныҡ шатландырған. Интернаттың  йылы ҡосағына балалар баҡсаһы ла күсеп сыҡҡан. Интернатты асыу тантанаһында район башлығы Айрат Әминев төҙөүселәрҙең тырышлығын һәм оҫталығын маҡтап телгә алды. Буранғолда иң шәп шарттар тыуҙырылыуы тураһында һөйләне: хәҙер бында автобус та бар, заманса интернат асылды, ауыл халҡы оло иғтибар менән солғанған. Быға ауыл халҡы лайыҡ, әлбиттә,  – тине башлыҡ. Айрат Әминев инвесторға – Салауат ЯСЙ-һына рәхмәт белдерҙе, уңыштар теләне һәм ойошманың районда теркәлгәнлеген билдәләне. Төҙөүселәр Ринат Тайыповҡа, Гөлмирә Тайыповаға, Гөлназ Нәбиуллинаға, Азат Сафиуллинға, Хәйҙәр Мәғәфүровҡа яҡшы эштәре өсөн Рәхмәт хаттары тапшырылды. Яңы объектты күрергә тип БР Экология министрлығының Күҙәтеү советы ағзалары ла килгәйне. Улар араһында Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай депутаты, тележурналист Рәмзиә Кәримова ла бар ине. – Интернат – балаларҙың торлағы ғына түгел, ата-әсәләрҙең күңел тыныслығы урыны ла ул. Улар хәҙер белә: балалары йылыла, тамаҡтары туҡ, хәстәрлек менән солғап алынғандар. Лайыҡлы шарттар тыуҙырылған. Ә сифатлы белем алыу өсөн көслө педагогтар кәрәк. Бындағы балалар артабан яҡшы һөнәри белемдәр ҙә алырына ышанам – Буранғол электән үк киң танылыу алған мәктәп тамамлаусылары менән билдәле бит, – тине Рәмзиә Кәримова. Ауылда интернаттың 40 йыл буйы нисек көн иткәнен яҡшы беләләр. Күмер яға инек, – тип иҫтәлектәре менән уртаҡлашты ветеран уҡытыусы Хәҙисә Рәйес ҡыҙы Хилалова. – Хөрмәтле Әхмәт Моратов менән Сибәғәт Килдейәровтың күпме көс түккәнен онотмайбыҙ. Шунан район хакимиәте тырышлығы менән газ үткәрелде. Ә бына капиталь ремонтҡа эш бер ҙә барып етмәй ине, ә ул ныҡ кәрәк ине. Хәҙер балалар баҡсаһы ла бында урынлашты – балаларыбыҙға нисек яҡшы! Тотош ауылыбыҙға байрам бит. Салауат ЯСЙ-һына  ата-әсәләр, ауыл халҡы, педколлектив исеменән оло рәхмәтебеҙҙе еткерәм. Бындайҙың булырына ышнмай инек, әммә улар беҙгә кемлеген күрһәтте. Сергей СЛОВОХОТОВ фотолары.",Буранғол ауылында яңыртылған интернат асылды,Яңылыҡтар,3303,https://amanat.su/articles/novosti/2025-09-02/buran-ol-auylynda-ya-yrtyl-an-internat-asyldy-4370882,2025-09-02T21:15:00+00:00
"«Шуға иғтибарҙы йүнәлткем килә: уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһендә урта махсус уҡыу йорттарына эшсе һөнәрҙәргә ҡабул итеүҙе арттырырға тип һөйләштек. Быны яҡшы итеп башҡарырға кәрәк», - тип билдәләне ул Башҡортостан премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаевҡа һәм республиканың мәғариф министры Илдар Мәүлитбирҙинға мөрәжәғәт итеп. Уҡытыусылар кәңәшмәһендә сығыш яһағанда Радий Хәбировреспубликаның күп кенә производстволарҙа кадрҙарға ҡытлыҡ кисереүен әйткәйне. «Беҙҙең Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә 2 меңгә яҡын белгесте эшкә алырға әҙерҙәр. Уларҙы колледждарыбыҙ әҙерләргә тейеш. Нефтекама, Бәләбәй һәм Туймазы ҡалаларындағы машиналар эшләү заводтарында ла өҫтәмә эшселәргә ихтыяж бар, — тине республика етәксеһе Радий Хәбиров.  — Беҙ колледждарҙа профилле һөнәрҙәргә ҡабул итеү планын 580 кешегә арттырҙыҡ. Ләкин бөгөн был һанды 2-3 меңгә еткереү зарур. Ошо мөһим мәсьәләне хәл итеүгә ижади ҡарарға кәрәк». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Урта махсус уҡыу йорттарына эшсе һөнәрҙәргә ҡабул итеүҙе арттырырға!,Яңылыҡтар,1061,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-19/urta-mahsus-u-yu-yorttaryna-eshse-n-r-rg-abul-ite-e-arttyryr-a-3891883,2024-08-19T19:35:00+00:00
"Исполняющий обязанности Министра просвещения РФ Сергей Кравцов выступил на заседании Комитета Государственной Думы по просвещению, посвященном обсуждению кандидатов на должности министров Правительства РФ. Он рассказал об изменениях, произошедших в системе образования, и сообщил, что разрабатывается стратегия образования в России до 2035 года. Члены комитета единогласно поддержали его кандидатуру на пост главы ведомства.",Комитет Госдумы по просвещению единогласно поддержал кандидатуру Сергея Кравцова на пост Министра просвещения РФ,Яңылыҡтар,424,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-13/komitet-gosdumy-po-prosvescheniyu-edinoglasno-podderzhal-kandidaturu-sergeya-kravtsova-na-post-ministra-prosvescheniya-rf-3764229,2024-05-13T23:41:38+00:00
"Тел - милләттең мөһим бер билдәһе, уның танытмаһы, йөҙө булып тора.",Халыҡтың туплаған аҡылынан мәхрүм ҡалмағыҙ!,Яңылыҡтар,67,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/haly-ty-tupla-an-a-ylynan-m-hr-m-alma-y-4506717,2025-12-14T21:28:25+00:00
"""Япониядәге татарлар"" дип аталган симпозиумЧарада катнашучылар татар зиратындаТатар, төрек ризыклары һәркемнең дә күңеленә хуш килде",Токиодагы татар мәчетенең 75 еллыгы искә алынды,Татарстан,132,https://www.azatliq.org/a/24993786.html,2013-05-22T11:00:35+00:00
"Гөлназ Вәкил ҡыҙы 1962 йылда Баймаҡ районының Темәс ауылында тыуа. ""Ирәндек"", ""Сибай"" бейеү ансамблдәре етәксеһе, Сибай ҡалаһының мәҙәниәт бүлеге начальнигы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында баш белгес булып эшләй. Республиканың бик күп фольклор, бейеү ансамлдәре менән хеҙмәттәшлек итте, иҫәпһеҙ-һанһыҙ бейеүҙәр, хореографик композициялар һалды. Бар ғүмерен башҡорт бейеүен үҫтереүгә арнаған шәхестең урыны ожмах түрҙәрендә булһын.","Бәхил бул, Гөлназ Вәкил ҡыҙы.",Яңылыҡтар,435,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/b-hil-bul-g-lnaz-v-kil-y-y-4574743,2026-02-11T23:09:00+00:00
"Айгөл Биктимерова, Илфар Хәсәнов һәм Булат МөбәрәковРамазан аена санаулы көннәр калып бара. Татарстан мөселманнары диния нәзарәте белдергәнчә, быел ураза тота торган ай 5 май кояш баегач, Казан өчен бу кичке сигезенче ярты була (19:29) керергә тиеш. Моның шулай икәнлегендә бернинди дә шик юк дип иткерделәр 29 апрель Рамазанга багышланган матбугат очрашуында мөфтият вәкилләре. Уразага керү вакыты мәсьәләсендә ислам дөньясында ел саен бәхәс куба. Гарәп илләренең күпчелеге, шул исәптән изге саналучы Мәккә һәм Мәдинә шәһәрләре урнашкан Согуд Гарәбстаны галимнәре моны айга карап билгели, чөнки Коръәндә нәкъ шулай язылган. Икенче бер дәүләтләр астрономик исәпләүләргә нигезләнә, шулар арасында Татарстан да бар. Русия дип әйтеп булмый, еш кына уразага керү, гает намазын укуда Казан белән Мәскәү арасында бер тәүлек аерма булды. Безнең ысул – иң дөресе, диде мөфтиятнең голәмә шурасы әгъзасы Булат Мөбәрәков. Булат Мөбәрәков""Күбрәк кешегә аңлашылсын өчен мин урыс телендә сөйләрмен, бөтен мөселманнарга файдалы булсын өчен"", диде Мөбәрәков. Аның әйтүенчә, согуд галимнәре әер-саваптан мәхрүм калачак: ""Согуд Гарәбстаны бу очракта хата ясый, безнең моны раслаучы дәлилләребез дә бар. Алар уразаны икенче көнне тота башлый. Бу – бик мөһим мәсьәлә, чөнки Рамазан аенда бер көн тотылган ураза савабы белән башка вакытта тотылган уразага тәңгәл килми. Алар бик зур әердән мәхрүм кала"", диде ул. Голәмә шурасы әгъзасы ураза шартларын иңеләйтү тарафдары булмавын да әйтте. ""Мин ураза тота алмыйм, мин тракторда, комбайнда, басуда эшлим, анда бик эссе"", дип әйтүчеләрне ул әби-бабалардан үрнәк алырга чакырды. Монысын күбрәк кеше белмәсен өчендер инде, татарча әйтте. ""Трактор юк иде, комбайн юк иде, ураза ул вакытта да әйгә туры килә иде, кешеләр үлә иде, ләкин уразасын бозмый иде. Әгәр үлү хәленә итә икән, ул вакытта уразаны бозарга була, чөнки бу гозер булып санала. Ничек кенә булмасын, безнең әби-бабаларыбыз зур үрнәк булып тора. Кайсы вакытта бозарга була? Әгәр үлү хәленә итә икән, бик авыр була икән, шуу вакытта шәригать рөхсәт итә"", диде Мөбәрәков. Уразаны калдырмауның әһәмиятен Татарстан мөфтие урынбасары Илфар Хәсәновүз әбисе мисалында аңлатты. Илфар Хәсәнов""Ул вакытта трактор да булмаган, бабайларыбыз, әбиләребез әйге эссе көннәрдә урак белән иген урган һәм шушы эсселектән базларга төшеп утыра торган булганнар хәл алу өчен. Аллаһның рәхмәте, ел саен бу бөек гыйбадәткә Раббыбыз үзе иңеллек бирә. Башлаганда кешенең тәне ураза гыйбадәтенә өйрәнсен өчен бер 3-5 көн иңеллек бирә. Безнең ач тору шул акылыбызда гына, әгәр бераз акыл белән эш итә башласаң"", диде ул. Быелгы Рамазан аеның үзенчәлекләре хакында журналистларга Татарстан мөселманнары диния идарәсенең социаль үсеш бүлеге итәкчесе Айгөл Биктимеровасөйләде. Иң мөһим яңалык – Рамазанның из зур чарасы, 25 май көнне узарга тиешле республика ифтары аеруча күләмле булачак. Анда 15 мең кешенең катнашуы көтелә. Ул быел 40 мең кеше сыйдырышлы ""Казан Арена"" стадионында оештырыла. Былтыргышундый чарадан аермалы буларак быел ирләр белән хатын-кызлар бергәләп авыз ачачак. Хәзер төп проблем – волонтерлар итмәве, диде Биктимерова. ""Волонтерлар күп кирәк, алар иртәнге 7 дән кичке 10 га кадәр эшли, ифтарны тәмамлап китәбез, аларны махсус өйләренә озату оештырылачак. Ураза тотмаучыларга төшке аш әзерләнә, ураза тотучылар кунаклар белән бергә авыз ача. Яшькә килгәндә, 16 яшьтән башлап, өске чиге юк. 750-800 ләп волонтерыбыз бар инде, без үзебезгә 1 мең волонтер ыярга план куйдык"", диде диния идарәсе вәкиле.2018 елгы республика ифтарында волонтерларБашка еллардан аермалы буларак, республика ифтарына акчаны эшмәкәрләр, байлар гына түгел, ә гади кешеләр дә күчерә ала. Моның өчен 7715 номерына ""Ифтар 500"" (йә башка суммалы) смс ибәрергә кирәк. Элемтә ширкәте 50 сумны үзенә алып кала. Рамазан аенның беренче көненнән мөфтияттә ""Дарул ифта"" дигән телефон үзәге эшләп китәргә тиеш. Ураза, башка гыйбадәткә бәйле сорауларга авап алу өчен шунда шалтыратырга мөмкин.","""Кешеләр үлә, әмма уразаларын бозмый иде""",Дин,3934,https://www.azatliq.org/a/29910741.html,2019-04-29T14:03:58+00:00
Бөрйән районының Ырғыҙлы ауылында мышар турғайҙарын күргәндәр. Был ҡоштар беҙгә ҡышларға килә.,Тимәк һалҡындар оҙаҡ көттөрмәйәсәк,Яңылыҡтар,94,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-06/tim-k-al-yndar-o-a-k-tt-rm-y-s-k-4496139,2025-12-06T11:40:00+00:00
"Борон замандарҙан уҡ Ватанды һаҡлау – ир-егеттәребеҙҙең изге бурысы һаналған. Ата-бабаларыбыҙ намыҫына тап төшөрмәй, әле лә  махсус хәрби операция биләмәһенең һәр мөйөшөндә яҡташтарыбыҙ илебеҙ сиген, тыныс тормошобоҙҙо уяу һаҡлай. Шуларҙың береһе - «Ветер» позывнойлы яугир Таһир Кусимов батальонының 31-се «Башҡортостан» полкында хәрби бурысын үтәй.  Яҡташыбыҙ 2023 йылдың май айында Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөгән һәм шул көндән алып бөгөнгәсә дөрөҫлөк өсөн көрәш юлына баҫҡан. Хәрби бурысын намыҫлы үтәгәне өсөн «Махсус хәрби операция ҡатнашыусы», Генерал Шайморатов, «Ҡаһарманлыҡ» миҙалдары менән наградланған - «Ветер» үҙең тураһында һөйлә әле? Сығышым менән Ивановка ауылынанмын. Ғаиләбеҙ Аҡъяр ауылына күсеп килгәс, уҡыуымды 1-се Аҡъяр урта мәктәбендә дауам иттем. Холҡом менән тыныс, ипле булдым, шуға күрә лә башҡаларҙан артыҡ айырылманым, өлкән кластарҙа көрәш түңәрәгенә йөрөнөм. Ғаиләлә баш бала булғас,  ата-әсәйемә ҡустымды һәм һеңлемде ҡарарға ярҙам иттем. Ошо ваҡытта миндә яуаплылыҡ, ҡайғыртыусанлыҡ, сабырлыҡ сифаттары барлыҡҡа килгәндер тип уйлайым. Мәктәпте тамамлағас, 110-сы һөнәрселек училищеһында машина-трактор паркын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау буйынса мастер һөнәренә уҡыным. Армия сафына саҡырыу ҡағыҙы алғас 138-се мотоуҡсылар бригадаһында матди тәьминиәт батальоны водителе булып намыҫлы хеҙмәт иттем. Тыуған яҡтарға ҡайтҡас, Аҡъяр үҙәк болницаһына шофер булып эшләнем, Себер яҡтарында ла йөрөп өлгөрҙөм. - Ни өсөн махсус хәрби операцияла ҡатнашырға ҡарар иттең? Махсус хәрби оперция башланғас та уҡ  күңелем тыныс булманы, һәр ваҡыт ошо хаҡта уйландым. Иптәш егеттәрер, класташтар яу яланына китә башлағас, икеләнеп тә тормай дәүләт именлеге һағына баҫырға булдым. Ата-әсәйем ҡырҡа ҡаршы булдылар, туғандарым бармаҫҡа өгөтләнеләр. Әлбиттә, тылда ла эш күп, бында ла кәрәкбеҙ, ләкин хәрби бурысты һайлағанмын икән мин быны лайыҡлы үтергә тейешмен. - Махсус хәрби операция биләмәһендә йәшәү шарттары нисек? Бындағы ҡырыҫ шарттарға өйрәндек. Үҙебеҙгә кәрәкле, уңайлы йәшәү шарттары тыуҙырғанбыҙ, кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин итәләр.  Блиндаждарҙа йылы, ҡоро. Ҡорал менән тәьмин ителгәнбеҙ. Күбеһенсә хәүеф күктән янай. - Кем булып хеҙмәт итәһең? «Урал», «ВАЗ» йөк машиналарын йөрөтәм, бер үк ваҡытта штурмын бурысын үтәйем. Аҙыҡ-түлек, кейемдәр, боеприпастар ташыйбыҙ. Машиналар боҙолған ваҡытта үҙебеҙ ремонтлайбыҙ. - Һеҙгә ниндәй хәрби бурыс йөкмәтелгән? Бында һәр яугир алдына ҡуйылған бурыстарҙы бер һүҙһеҙ, намыҫлы үтәй. Алғы һыҙыҡҡа кәрәкле әйберҙәр, боеприпастар алып барабыҙ. Сиктәге егеттәргә кәрәкле ярҙамды ваҡытында алып барып еткереү, дошман күҙенә, яуына эләкмәй уңышлы йөрөү мөһим бурысыбыҙ. - Алғы һыҙыҡта ҡурҡыу тойғоһон нисек еңәһегеҙ? Ҡурҡыу тойғоһо һәр кемдә лә бар, һәр беребеҙҙең йәшәгеһе килә. Әммә хәрби әҙерлек ныҡлы булғанда, ышаныслы иптәштәрең янда икән ҡурҡыу юҡҡа сыға. Һәр ваҡыт уяу булырға кәрәк, дошмандың ҡайҙан килеп сығырын белеп булмай. Тойомлау көсө ныҡ булырға тейеш. Яу яланында һәр минут ҡәҙерле һәм бер үк мәлдә хәүеф аҫтында. Иң мөһиме паникаға бирелмәҫкә. - Һеҙҙең ротала беҙҙең райондан яугирҙар бармы? Эйе, яугир яҡташтар менән бергә булыуыҙ еңелгә тура килә, бушаған арала тыуған яҡты һағынып һөйләшеп алабыҙ. Бер-беребеҙгә терәк-таяныс булып лайыҡлы хеҙмәт итергә тырышабыҙ. Ғөмүмән батальонда егеттәр ышаныслы, ниндәй милләттән, ҡайһы яҡтан булыуыбыҙға ҡарамаҫтан татыубыҙ, берҙәмбеҙ, хәрби туғанлыҡ менән көслөбөҙ. - Райондан гуманитар ярҙам килеп етәме? Тыуған яҡтың ярҙам-хәстәрен даими тоябыҙ.  Әле бына сентябрь айында гуманитар ярҙам алдыҡ. Район хакимәте башлығы Рөстәм Динислам улы Шәрипов шәхсән үҙе килеп китте. Райондаштарға ҙур рәхмәтлемен, тыуған яҡтың күстәнәстәренән ауыҙ итһәң, ҡайтып килгәндәй тояһың үҙеңде. - Отпускты нисек үткәрәһегеҙ? Ярты йыл һайын ике аҙнаға отпускыға ебәрәләр. Ялымды туғандарым, ҡыҙҙарым менән матур итеп үткәрергә тырышам. Беҙҙең яҡта йәшәү һәйбәт, тыныс, ҡәҙерен генә белергә кәрәк. - Бик үҙенсәлекле «Ветер» позывнойы нимәне аңлата? Сос, етеҙ, оҫта машина йөрөтөүемә ҡарап, ошо ҡушамат килеп йәбеште лә инде (көлә). - Афарин «Ветер»! Ихлас, көр күңелле, илһөйәр рухлы булыуың менән һоҡландырҙың, ғорурлыҡ тойғолары уяттың. Һинең кеүек егеттәребеҙ булғанда еңеү һис шикһеҙ беҙҙеке буласаҡ. Аллаһтың яҡлауында, һаҡлауында йөрөгөҙ. Яугирҙәр менән аралашҡанда күңел тула. Улар тыуған яҡтарынан бик алыҫта, үҙҙәре йәшәү шарттарын тыуҙырып, ил мәнфәғәтен яҡлай. Быуындан быуынға күскән изге бурысты намыҫ менән үтәй яугирҙарыбыҙ. Лира Таҡалова Хәйбулла хәбәрҙәре гәзитенән.",«Ветер» елдәй елеп ярҙамға ашыға,Махсус хәрби операция,4516,https://shonkar.com/articles/care/2025-10-23/veter-eld-y-elep-yar-am-a-ashy-a-4438106,2025-10-23T12:35:00+00:00
"Рустем Османовны тоткарлауСишәмбе иртән Ибраим Османовның өендә узган тентү вакытында аның улы Рустем Османовтан сорау алганнан соң куәт төркеме аны алып киткән. Ибраим Османов үзе өйдә булмаган. Битлекләр кигән кораллы төркем иртән мин йоклаган бүлмәгә килеп керде, миңа идәнгә ятарга боердылар, мин эчке киемдә булу сәбәпле аларның әмерен үтәмәячәгемне белдердем. Кече улым 18 яшьлек Ризаны башка бүлмәгә алып киттеләр, аннары олы улым Рустемны чакырып алдылар. Беркем бер якка чыкмасын дип боердылар. Безгә бернинди документ күрсәтмәделер. Бу инде иртәнге сигезенче ярты иде. Аннан соң Рустемны ул яшәгән күрше йортка алып киттеләр, дип сөйләде Ибраим Османовның хатыны Крымская солидарность төркеменә. Ибраим Османов ирле мәлес әгъзасы, авыл мәлесе рәисе. ""6 декабрь ул Киевта Корылтайның 100 еллыгына багышланган Югары Радада узган тантаналычараларда Кырымнан барып катнашканнарның берсе"", диде Русиядә тыелган кырымтатар мәлесе рәисенең урынбасары Нариман Джелял. Кырымда узган соңгы тентү һәм тоткарлауларга Украина тышкы эшләр министрлыгы вәкиле Марьяна Беца тәнкыйть белдерде. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Кырымда кырымтатар активисты өендә тентү узган, аның улы тоткарланган",Яңылыҡтар,1154,https://www.azatliq.org/a/28911794.html,2017-12-12T11:56:39+00:00
"Арыҫлан үҙ тормош тәжрибәһе тураһында Әбйәлил районы Аҫҡар ауылының Йәшел урман мәктәп урмансылығы ағзалары менән осрашҡанда уртаҡлашҡан. Ул үҙе лә ошо мәктәпте тамамлаған. Балаларға ул мәктәп партаһында ултырғанда уҡ буласаҡ һөнәре өсөн кәрәкле белемде туплай башларға, ғәмәли тәжрибә йыйырға кәңәш итә. Ә урман белгесе булып хеҙмәт юлын башлаған йәштәргә тикшеренеү эше менән шөғөлләнергә һәм экологик сарларҙа әүҙем ҡатнашырға тәҡдим итә. Уҡыусылар өсөн был осрашыу бик файҙалы булғандыр. Өлкән иптәштәре миҫалында улар тармаҡтың үҫкәнен, урман менән бәйле һөнәрҙәр даирәһенең киңәйгәнен күргәндер. Арыҫландың кәңәштәре уларға һөнәр һайлағанда ярҙам итмәй ҡалмаҫ, моғайын. Сығанаҡ: Башҡортостан Урман хужалығы министрлығының ВК сәхифәһе.",Арыҫлан Сафин кәңәштәре,Яңылыҡтар,740,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-24/ary-lan-safin-k-sht-re-4096468,2025-01-24T20:51:00+00:00
"– Бөгөн беҙ Волга буйы округы буйынса иң ҙур мәктәпте асабыҙ. Был, ысын мәғәнәһендә, балалар өсөн инновацион тәрбиә, мәҙәни, спорт һәм ял үҙәге. Уҡыусыларҙың, сығарылыусыларҙың ҙур уңыштары тураһында күп тапҡырҙар ишетербеҙ, тип ышанам. Иң мөһиме, мәктәп Тыуған илен яратҡан кешеләр тәрбиәләһен. Уҡыусыларға тырышып белем алыуҙарын теләйем, ә педагогтарға мөһим хеҙмәттәре өсөн рәхмәт белдерәм, – тине Радий Фәрит улы.164-се белем биреү үҙәгенең директоры - Миләүшә Мырҙағәлина. Мәктәп биләмәһенә контроль-пропуск пункты аша ғына инергә мөмкин. 176 видеокамера эшләй. Район эске эштәр бүлеге менән оператив бәйләнеш тәьмин ителгән. Мәктәптең проекты үҙенсәлекле: А хәрефе формаһында. Был башланғыс, урта синыфтар, ашхана өсөн айырым блоктар булдырырға мөмкинлек биргән. Белем усағында бер нисә йүнәлеш буйынса уҡыясаҡтар. Башҡорт дәүләт медицина университеты менән берлектә медицина синыфтары буласаҡ. Технология йүнәлеше робототехника, яһалма зиһен, ЗД моделләштереүҙе, пилотһыҙ осоу аппараттарын, программалаштырыу мәктәбен эсенә ала. Мәғлүмәти технологиялар синыфын асыу планлаштырыла. Тағы социаль-иҡтисади, гуманитар йүнәлештәр бар. Спорт менән шөғөлләнеү өсөн мөмкинлектәр ҙур. Дүрт спорт залы, мәктәп биләмәһендәге ике баскетбол майҙансығы, мини футбол, теннис уйнау, йүгереү, һикереү өсөн урындар, урам тренажерҙары ҡуйылған. Ял итеү, хатта йәшелсә-емеш үҫтереү өсөн махсус зоналар булдырылған. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Иң ҙур мәктәп асылды,Донъя,1793,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-02-16/i-ur-m-kt-p-asyldy-4580369,2026-02-16T16:32:00+00:00
"Ашҡаҙанына зарланмағандарға ҡырылған имбирь өҫтәргә мөмкин. Бер аш ҡалағы самаһы. Бынан эсемлек тағы көсәйәсәк. Термостағы сәйебеҙ йылы булғас, уға бер аҙ бал өҫтәйбеҙ (өҫтәмәһәң дә була) һәм уны йыш-йыш эсәбеҙ. Ауырый башлағанда ғына эсһәң, иртәнсәккә ауырыу ҡул менән һыпырып алынғандай була. Әйткәндәй, мин был еләктәрҙең икеһен ҡушып эшләнем. Улай бигерәк шәп. Был еләктәр һауыҡтырып ҡына ҡалмай, ә иммунитетты ла нығыта. Икеһе лә ла магазин, маркеттарҙа туңдырып һатыла. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Сөскөртә башланымы? ..,Сәләмәтлек,866,https://yanshishma.com/articles/auly-y-bayly-y/2025-11-25/s-sk-rt-bashlanymy-4481766,2025-11-25T22:45:00+00:00
"Женевадагы очрашуфикерләрАк йорт белдерүенчә, 23 ноябрь, якшәмбе көнне Женевада Киев вәкиллеге белән узган сөйләшүләрдә сизелерлек алга китеш булган. Очрашу нәтиәсендә, тарафлар яңартылган һәм төгәлләштерелгән концепция әзерләгән. Вашингтон билгеләп үтүенчә, әлеге документ Украина суверенитетын тулысынча хуплый һәм гадел тынычлыкка ирешүгә ярдәм итәчәк.23 ноябрьдә басылып чыккан белдерүдә АКШ әзерләгән 28 пункттан торган планга кертелгән үзгәрешләрнең нечкәлекләре әйтелми. Элек бу документны Киев тарадафлары Русиягә карата артык йомшак булуда тәнкыйтьләде. ""Күп нәрсә үзгәрә - без сугышны туктату өчен кирәк булган адымнар өстендә бик ентекләп эшлибез"", диде якшәмбе көнне кич Ак Йорт белдерүенә кадәр чыккан видео мөрәәгатендә Украина президенты Владимир Зеленский. Украина президенты офисы яңартылган һәм эшкәртелгән ""солых документының"" әзерләнгәнен раслады, эш якын көннәрдә Европа хезмәттәшләре белән берлектә дәвам итәчәк. Аерым белдерүдә Ак Йорт планның яңартылган өлешен Киев өчен көчәйтелгән иминлек гарантияләрен үз эченә алуын билгеләп үтте. Украина вәкиллеге документның дәүләт мәнфәгатьләренә туры килүен әйтте. АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубио журналистларга кайбер мәсьәләләр, шул исәптән НАТОның да ролен кертеп, өстәмә эшкәртүне таләп итүен белдерде, әмма аның такымы хәл ителмәгән мәсьәләләрнең күләмен киметүгә ирешкән. хәбәр итүенчә, Рубио килешүне 27 ноябрьгә - Доналд Трамп билгеләгән вакытка төгәлләргә өмет белдергән, әмма процесс сузылырга да мөмкин дип искәрткән. чыганаклары белдерүенчә, Зеленский АКШка инде бу атнада ук килергә мөмкин. Трамп белән очрашуда солых килешүенең аеруча да мөһим яклары, шул исәптән ир мәсьәләсе дә каралыр дип көтелә. Русиядә",Ак йорт Женевада Киев вәкилләре белән узган сөйләшүләрдә сизелерлек алга китеш булуын әйтте,Яңылыҡтар,1688,https://www.azatliq.org/a/33600138.html,2025-11-24T08:34:45+00:00
"В Баймакском районе 35 участников СВО – действующие, которые приехали в краткосрочный отпуск, демобилизованные по ранению, инвалиды, получившие тяжелые ранения, – прошли торжественным маршем в парадном строю, проехали на бронированной разведывательно-дозорной машине и квадроциклах. Важным моментом празднования 80-летия Великой Победы стал велопробег Баймак – Уфа. Амир Ахмеров, участник СВО с инвалидностью после военной травмы, принял в нем участие. Вместе с другими участниками велопробега, Амир преодолел расстояние от с. Темясово до Уфы – 480 км. В Дюртюлинском районе сыновья ветеранов СВО приняли участие в традиционном велопробеге «Дюртюли – Байгельды» на родину Героя Советского Союза Василия Горшкова. Ребята с гордостью отзываются о своих отцах и активно участвуют в патриотических мероприятиях, привлекая своих друзей. Социальные координаторы филиала фонда «Защитники Отечества» в Ишимбайском районе республики вместе с ветеранами и семьями погибших приняли участие в возложении цветов у стелы «Отдавшим жизни за Отечество». В параде Победы в Аургазинском районе приняли участие подопечные филиала фонда «Защитники Отечества». Один из ветеранов боевых действий пронес знамя Победы, а члены семей участников спецоперации прошли в шествии «Бессмертного полка». В акциях «Письмо солдату» и «Журавли» в Абзелиловском районе активное участие приняли социальные координаторы филиала фонда «Защитники Отечества» вместе с подопечными фонда. Соцкоры сопроводили членов семей погибших в Аллею Памяти, где посажены именные деревья. Умара Мусина, ветерана Великой Отечественной войны из Фёдоровского района Башкортостана, подопечные филиала фонда «Защитники Отечества» поздравили с 80-летием Победы. Ветераны СВО пообщались и поблагодарили бойца Великой Отечественной, которому в этом году исполнилось 102 года. Руководитель филиала фонда «Защитники Отечества» по Башкортостану Гульнур Кульсарина высоко оценила участие социальных координаторов филиала фонда. По её словам, это участие стало символом преемственности поколений и неразрывной связи между прошлым и настоящим. – Мероприятия стали платформой для выражения благодарности ветеранам Великой Отечественной войны и участникам специальной военной операции. Они продемонстрировали единство народа и готовность отстаивать интересы страны. Социальные координаторы продолжат оказывать всестороннюю помощь ветеранам и их семьям, обеспечивая им достойную жизнь и поддержку в решении возникающих вопросов. Эта работа является приоритетной задачей и будет вестись на постоянной основе, – подчеркнула Гульнур Кульсарина.",В торжественных мероприятиях в Башкортостане активно участвовали участники СВО,Йәмғиәт,2569,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-13/v-torzhestvennyh-meropriyatiyah-v-bashkortostane-aktivno-uchastvovali-uchastniki-svo-4236251,2025-05-13T18:30:00+00:00
"Уҡыусылар өсөн Өфөнән Мәскәүгә тематик поезд йөрөй башлаясаҡ. Беренсе рейс 27 мартҡа тәғәйенләнгән. ""Волга буйы аҫылташтары"" тематик поезын Федераль пассажир компанияһының Куйбышев филиалы ""Белем вагоны"" тигән проект сиктәрендә булдырған. Башҡортостан уҡыусылары ултырған поезға юл буйында Һамар, Пенза, Ульяновск һәм башҡа ҡалаларҙан балалар ҡушыласаҡ. "" Поезд, Рәсәй төбәктәренең мәҙәни коды байлығын күрһәтеп һәм йәш быуын араһында дуҫлыҡ бәйләнештәрен нығытып, халыҡтар дуҫлығы һәм берҙәмлеге символына әйләнәсәк. Һәр вагон этнофестиваль майҙансығына әүерелеп, ""дуҫлыҡтың йәш илселәре"" белемдәре һәм тәьҫораттары менән уртаҡлашасаҡ "", – тиҙәр республика Транспорт министрлығында. Мәскәүҙә сәйәхәтселәрҙе экскурсия, баш ҡаланың төп күренекле урындарына, мәҙәни объекттарына барыу, шулай уҡ тематик флешмобтар көтә. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостан уҡыусылары тематик поезда Мәскәүгә барасаҡ,Яңылыҡтар,837,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-16/bash-ortostan-u-yusylary-tematik-poezda-m-sk-g-barasa-4579858,2026-02-16T13:29:00+00:00
"Район үҙәгендә йәшәүсе Рәис Ишбаевтың төрлө ҡыҙыҡ хәлдәр хаҡында хәтирәләре бихисап. Редакцияға йомош менән ингән араһында уның боҙ аҫтынан балыҡ тотоусыларға бәйле ике мәрәкәһен һөйләтеп алып ҡалдыҡ. Тап шул миҙгел башланырға торғанда уларҙы һеҙҙең иғтибарға тәҡдим итәбеҙ. Боҙ өҫтөндә Исрафил ҡартты тишек кәмәгә ултыртҡаны Иҫке Собханғол ауылында Ағиҙел йылғаһында боҙ аҫтынан балыҡ тотоусылар әүәле һирәк кенә ине – бер нисә кеше генә булды. Уларҙың көндәр буйы шунда бер тишеккә тексәйеп ултырғандарын беҙ, ҡыҙыҡ күреп, йә ярҙан ҡарап тороп, йә үтеп барышлай күҙ ташлап, улайтып ултырыуҙың ней ҡыҙығы бар икән, тип уйлап ҡуя инек. Беҙҙең Бөрйәндә боҙ аҫтынан балыҡ тотоу бумы 80-се йылдарҙың баштарына тура килә. Боҙ өҫтө яйлап балыҡсыларҙан сыбарлана башланы. Шулай бер балыҡсы дуҫым, нишләп йөрөйөң, Рәйес, балыҡ тотмай, балыҡ һәтәр күп бит, тей. Миндә ҡыҙыҡһыныу арта төштө. Арта төштө генә лә түгел, гөлт итеп ҡабынды. Эште кейемдән башланым, сөнки боҙ өҫтөндә, тим буле ҡая төбөндә, ҡыш ныҡ һыуыҡ була бит инде. Уны ғына беләбеҙ. Ҡайҙа итергә белмәй һалып ҡуйған 5 һарыҡ тиреһенән эспесиәлне боҙҙа балыҡ тотоу өсөн елле толоп тектереп алдым.  Антарктида боҙо өҫтөндә лә бирешерлек түгел, йылы был. Ул саҡта йәнә эт тиреһенән бүрек тектереүгә мода сығып киткәйне. Мин дә үҙебеҙҙең яҡта йәшәгән оҫта Нәҙирә апай Алтынбаеванан бүрек тектереп алдым. Обмундирование буйтым әҙер була башланы. Йылы ыштанға ҡытлыҡ юҡ. Үҙем ғүмер буйы янғын һүндереү часында пожарник булып эшләгәс, спецовка итеп бирелгән һырмалы көпө салбар бар. Галушлы быйма ла бар аяҡҡа. Ҡыҫҡаһы, баштан аяҡҡаса ысын балыҡсы костюмына кейенеп, икенсе көн шул кейемдәргә испытание үткәреп ҡарау ниәте менән йылға буйына юлландым. Элекке комбинат эргәһенә барһам, боҙ уйымына текәлгән байтаҡ кеше күренә. Иң тәүге күҙгә ташланған кешеләр Исрафил Әбдрәшитов менән Таһир Малабаев булды.  Балыҡты тыпылдатып ҡына ултыра шул Исрафил бабай. Толобома күшерелеп, байтаҡ ҡарап торҙом тегеләрҙе. Күҙ ҡыҙа. Шунан яйлап ҡына боҙға төшөп, боҙҙо бырауым менән тишеп ҡарарға самаланым. Боҙҙоң ҡалынлығы метрға яҡын. Ә минең бырау мөсһөҙөрәк булып сыҡты. Ней тиһәң дә тәжрибә юҡ бит инде. Ҡоро теләк менән алыҫ китеп булмай. Ярҙан ҡарап йөрөү әле тәжрибә йыйыу түгел. Яйлап ҡына эргәһендә алабуға, йоморосабаҡ, ҡыҙылгүҙ, ҡарағойроҡ ише балыҡтар тәгәрәшеп ятҡан Исрафил бабай эргәһенә барҙым. Ҡулдарына күҙ эйәрмәй тегенең, бер-бер артлы мәкенән балыҡты сығарып тик ултыра бабайың. Үҙем мәке уя алманым бит инде, но күҙ ҡыҙа. Шунан ҡапыл башҡа бер уй килде бит, ҡәһәрең. -Бабай, - тейем, - бында килә ятҡанда юлда Фәниә инәй осраны. Ҡайҙа китеп бараң? Әллә һин дә шул балыҡ тип йөрөйөңмө? , тип һорай. Эйе, тейем. Әә, улай булғас, йәтеш осраның әле. Һыу буйына барһаң, шунда бабайың ултыралыр. Әйт әле, ҡайтһын. Төшкә аятҡа әйткәйнеләр. Тиҙерәк ҡайтһын әле, тине, тейем. Исрафил бабай теге мәке уйымынан ҡарашын көскә айырып, миңә ҡырын ғына күҙ һалып алды. Унан: -Самамдили, иртәнсәк бер нәмә һөйләгәндәй ине ул инәң. Ярай, мин ҡайтайым әле. Бабай эш монаяттарын йыя башланы. Минең ниәт – бабай ҡуҙғалыу менән уның мәкеһенә ултырыу. Бабай шунда уҡ аңланы инде минең ниәтте – күҙҙе теге мәкенән ала алмайым бит инде. -Ҡайтҡан саҡта мәкене ҡаплап ҡайтырһың. Анауы фанераны һал башта мәке өҫтөнә, унан өҫтөнә ҡар һиберһең. Ана, мәке эсендә еме лә бар. Хәҙер балыҡ эләгә башлар. Бабайҙың әйберҙәрен йыйып йөрөгәнен күреп, арыраҡ ултырған Таһир елдереп килә ята. -Мәкеңә мин ултырайым әле, - ти Исрафил ҡартҡа. -Юҡ, уны мин уже улыма бирҙем инде, - тине бабай. Уңайлы итеп урынлашып алдым да мин дә бер-бер артлы тыпылдата башланым балыҡтарҙы. Һәйбәт нәмә икән был боҙ аҫтынан балыҡ тотоу. Азарт уянып китте. Матур уйҙар килә башҡа. Саф һауа. Кейем шәп. Байтаҡ балыҡ тотоп алдым. Ҡайтыр мәл еткәс, иптәштәргә: Исрафил бабай иртәгә кәрәкте бирә инде. Мәкеһе өсөн уны алдап ҡайтарып ебәргәйнем бит, тейем. У-у, атыу жара һине. 3-4 көн был тирәлә күренмәй тор инде һин. Кәрәгеңә бирер атыу, тей Таһир ағай. Аҙна самаһы ул тирәгә барырға ҡыймай йөрөнөм. Ләкин дәрт тигән нәмә ҡуямы – аҙна самаһы үткәс ғәйепле башты түбән эйеп барҙым. Эйе, кәрәкте бирҙе генә! Сыҙа ғына инде. Ныҡ үпкәләне бабай. Ул ваҡытта пожарка Иҫке Собханғолдоң урта тирәһендә ине бит. Тышта торһаҡ, эргәнән үтә, һаулыҡ бирмәй ҙә, алмай ҙа был. Эс боша барыбер. Мәрәкәләйем, шаярам, тип үпкәләттем бит бабайҙы. Кире дуҫаштыҡ аҙаҡ барыбер. Нисек, тиһегеҙме? Шул ир-аттың бер юлы бар инде – өҫтәл артында асыҡтан-асыҡ, күҙгә-күҙ ҡарашып  «рәсми» һөйләшеп инде! Килешеү генә түгел, дуҫлашып киттек. Эргәһенә үҙе саҡыра башланы хатта. Минән 30 йәшкә олораҡ ине ул ағай. Хатта атайымдан 5 йәшкә оло. Ә боҙ өҫтөндә балыҡ тотоу – иҫ китмәле матур шөғөл. Ул мәрәкәләшеүҙәр, байктар. Үҙе бер донъя ул! Мөнирҙән теүәл 90 сантиметр булырға тейеш! Хеҙмәттәшем Мөнир Мәхмүтов та отчаянный балыҡсы булды. Бер көн был миңә: Рәис ағай, беҙҙең яҡта балыҡ һәйбәт ҡаба башланы. Әйҙә, кил. Сразу минең эргәгә урынлашырһың, тине. Миңә ней, балыҡ ене ҡағылған кешегә, етә ҡалды. Киттем! Ысынлап та, балыҡты бер-бер артлы боҙ өҫтөнә сығарып ырғытып ҡына ултыра был. Минең аптырабыраҡ ҡарап торғанды аңғарғас, был минең территория, ана, минең тишектән теүәл 90 сантиметр арыраҡ үлсәп, тиш тә ултыр, тей был. Үҙегеҙ беләгеҙ, минең бырауғынам да ана тора - боҙ тишергә артыҡ барымы юҡ. Минең хәлде самалағандыр инде, Мөнир кеҫәһенән йыйылмалы метрлыҡ килтереп сығарҙы ла, йәһәт кенә тағатып ебәреп, боҙ өҫтөнә һалып, теүәл 90 сантиметр алыҫлыҡты үлсәп, үҙенең шәп бырауы менән миңә уйым да эшләй һалып бирҙе. Мин дә балыҡты тыпылдата башланым. Эй күңелле бит ул балыҡ эләгеп торһа! Балыҡ шәп, киң күңелле дуҫ эргәлә! Уртаҡ һөйләшер хәбәр ҙә етәһе. Ҡыҫҡаһы, лафа! Был күренеште ҡырын күҙе менән күҙәтеп ултырған Пашка (Павел Рябов) түҙмәне, ахыры, беҙҙең янға килде. -Мөнир, метрлығыңды биреп тор әле, - тей теге. -Уны нимитәң? -Һинең тишегеңдән теүәл 90 сантиметрҙа ғына мәке уйып алайым тигәйнем. Ана, Рәис тыпылдатып тик ултыра бит, - тей. Ә Пашка беҙҙән 2 метрҙа ултыра ине. Мөнир дуҫ шулай мәрәкәсел булды. Кеҫәһенә метрлығын һалып йөрөүен әйт әле. Бындай ҡыҙыҡтар күп булды инде ул балыҡта. Әйтәм бит, боҙ аҫтынан балыҡ тотоуҙың үҙенең романтикаһы ла, ҡыҙыҡтары ла бик күп. Ситтән ҡарап үткән кешеләр, көнө буйы нимештәп ултыра инде былар бер тишеккә өңшәйеп, ти торғандыр. Ә унда, балыҡсылар араһында, үҙенсә генә ғәжәйеп тормош гөж килеп тора! Т. Баһауетдинова яҙып алды.","Боҙ өҫтөндә балыҡсылар туңып ултырмай, уңып ултыра!",Йәмғиәт,6369,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-02/bo-t-nd-baly-sylar-tu-yp-ultyrmay-u-yp-ultyra-4489945,2025-12-02T12:15:00+00:00
"Данлыҡлы әсәнең ҡыҙы булыу – Хоҙайҙың оло бүләге лә, һынауы ла шул. Бәләкәс Гөлназдың театрҙағы репетицияларҙа, спектаклдәрҙә һәм гастролдәрҙә тәүге рәттә әсәһенең һәр ым-хәрәкәтен күҙәтеп, һәр һулышын тойоп, ошо илаһилыҡҡа хилафлыҡ килтереүҙән ҡурҡып, шым ғына көтөп ултырыуы ныҡ хәтерендә ҡалған. Үҙ ихтыярына ҡуйып, азатлығын артыҡ сикләмәй, иркәләтеп кенә тәрбиәләй актриса ҡыҙын. Ижадҡа һөйөү һәм үҙ көсөнә ышаныс уята. Ул театр факультетын бөтһә лә, яҙмышын радио-телевидение менән бәйләгән, музыкаль биҙәүсе һәм режиссер. Хәҙер үҙе лә өләсәй инде. Асияһының – биш йәшлек Милана, ә Кәримәһенең өс йәшлек Вәрисә тигән ҡыҙҙары бар. Шуныһы ҡыҙыҡ: Нурия Исхаҡ ҡыҙын ейәнсәрҙәре лә, бүләсәрҙәре лә «әсәй» ти. Милана бүләсәрен үҙенә оҡшатып: «Ҡыҙым һәм ейәнсәрҙәрем минең юлды һайламаны, ә бына Милана үҙемде хәтерләтә. Хисле, наҙлы, иғтибарлы, ижади йәнле бала, – ти ул йылмайып. – Бүләсәрҙәрем менән өҫтәл аҫтына инеп тә уйнайбыҙ, һөйләшәбеҙ, йырлайбыҙ. Әсәләре бик яратып тәрбиәләй үҙҙәрен, оҫталыҡҡа, өлгөрлөккә йәштәргә етеп булмай, әммә әкиәттәрем, уйындарым бәләкәстәремде бик ҡыҙыҡтыра». Нурия Ирсаеваның исеме, ул башҡарған ролдәр, йырҙар мөхәббәт көсөнә ышаныс уята, йәшлек образын мәңгеләштерә. Ошо һүнмәҫ наҙ уның яҡындарының да күңелен балҡытып, гел матурлыҡҡа, изгелеккә һәм ижади бейеклектәргә әйҙәһен! Матур мәҡәләне тулы килеш ""Башҡортостан ҡыҙы"" сайтында уҡый алаһығыҙ -","Нурия Исхаҡ ҡыҙын ейәнсәрҙәре лә, бүләсәрҙәре лә «әсәй» ти.",Мәҙәниәт,1388,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-09-15/nuriya-isha-y-yn-ey-ns-r-re-l-b-l-s-r-re-l-s-y-ti-3929654,2024-09-15T08:26:00+00:00
"Рудольф Нуреев исемендәге Башҡорт хореография колледжы студенттарының еңел булмаған көндәре, яратҡан хыялына нисек өлгәшеүҙәрен күргегеҙ килһә, бик ҡыҙыҡлы күргәҙмәгә рәхим итегеҙ!",Хыялдар тормошҡа ашҡанда,Мәҙәниәт,180,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-14/hyyaldar-tormosh-a-ash-anda-4157300,2025-03-14T13:25:00+00:00
"Ростислав МорзаголовфикерләрУфа шәһәре Киров районы мәхкәмәсе Башкортстанның элеккеге түрәсе Ростислав Морзаголовка карата читтән торып хөкем карары чыгарган. Ул Русия Кораллы көчләре турында ялган мәгълүмат таратуда һәм ят агент буларак үз бурычларын үтәмәүдә гаепле дип табылган. Морзаголовка гомуми тәртипле колониядә сигез ел ирегеннән мәхрүм итү, 250 мең сум күләмендә штраф һәм дүрт ел дәвамында интернет-сайтлар белән идарә итүне тыю әзасы билгеләнгән. Гаепләнүче үзе дә, аның вәкилләре дә мәхкәмәдә катнашмаган. Бу хакта РБК яза. Киров районы мәхкәмәсе сайтындакүренүенчә, хөкем карары 2 июльдә чыккан. Тикшерү мәгълүматларына караганда, 2024 елның мартында Морзаголов, чит илдә яшәгәндә, платформасында ""Русия Кораллы көчләренең махсус хәрби операция барышында имештер канунсыз гамәлләре турында ялган мәгълүмат"" урнаштырган видеолар чыгарган. Моннан тыш, ул узган ел дәвамында үзенең социаль челтәрләрендә чыгарган материалларына ""ят агент"" тамгасы куймаган диелә. РБК Уфа хәбәр иткәнчә, Морзаголовка каршы ачылган инаять эше материаллары 2025 елның апрелендә мәхкәмәгә тапшырылган. Эшне хөкемдар Роза Булатова караган, тик ике ай дәвам иткән бу процесс май аеннан башлап өч тапкыр кичектерелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфадагы мәхкәмәгә чит илдә яшәүче Ростислав Морзаголовны 8 елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарган,Яңылыҡтар,1304,https://www.azatliq.org/a/33462723.html,2025-07-03T07:22:35+00:00
"Күптән түгел, был йәйҙә бөткөһөҙ мәғлүмәт ағымы араһынан берәүһе иғтибарҙы йәлеп итте – Өфөлә бер ир иртәнсәк тәҙрә аша фатирҙы таларға инә. Таларға тип, алкоголдән аңы томаланған бурға ни бары мең һум кәрәк була. Был ваҡиға ғәҙәттәгесә тамамланыр ҙа ине, әлегә лә баяғы тормоштоң ҡыҙыҡ шаярыуы – фатир хужабикәһенең һөнәре психолог булып сыға. Енәйәтсе аңғармаҫтан хужабикәне уятҡас, уға төрлөсә янай башлай, әммә күңеле йомшара һәм ҡатын менән ултырып һөйләшергә ҡарар итә. Оҙаҡ йылдар психолог булып эшләгән ҡатын иргә психологик бушаныу сеансын үткәрә. Бур тормошо хаҡында һөйләй, хатта хужабикәнең бесәйенең һаулығы менән дә ҡыҙыҡһына. Әңгәмә нисек кенә йылы бармаһын, шулай ҙа ҡараҡ аҡсаны ала, әммә уны кире ҡайтарырға вәғәҙә итеп сығып китә. Ҡатын полиция хеҙмәткәрҙәренә мөрәжәғәт итә, хоҡуҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре тарафынан уғры табыла. Һөҙөмтәлә уның бер нисә кешене талағаны асыҡлана. Айгөл ЙӘМИЛЕВА.","Фатир таларға инеп, психологик ярҙам ала",Йәмғиәт,910,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-11/fatir-talar-a-inep-psihologik-yar-am-ala-3964826,2024-10-11T16:58:00+00:00
"– Әсәй, ялҡытып бөттөң тиҙәйткестәрең менән. Миңә ял итергә мөмкинлек бир, күрмәйһеңме ни, күҙем йомолоп бара. Әле генә шаярып ятҡан Никитаның әсәһе әйткәнде ҡабатлағыһы килмәй, хәйләләшә. Үҙенекен талап итеп кенә өйрәнгән, үҙ һүҙле, иркә малайҙың холҡо хас та минең улымдыҡы кеүек. – Икегеҙ Ишәй менән Ҡушай кеүекһегеҙ. Хас та һинең кеүек, әсәһенә бойороп ҡына ултырған, тыңлашмаған  малай, – тим улыма. – Мин һис тә улай түгел. Ул бая күрше палаталағы малайҙы ныҡ итеп этеп ебәрҙе, тупаҫ итеп уйнай, – тип улым ризаһыҙлыҡ белдереп, дуҫының насар ҡылығын һөйләп ташлай.   Күреп торам, әсәһе минән олораҡ йәштә. Башҡа балалары үҫеп етеп, һуң ғына табып алған улы танһыҡ та, ҡәҙерлелер ҙә инде. – Һеҙҙең ирегеҙ минең йәштә барҙыр, моғайын. Төҫкә беҙҙең йәштәш кеүек күренә… Беҙгә әйберҙәр килтергәндә  палаталаш ҡатын иремә  иғтибар итеп ҡалған икән. – Өсөнсө балам был. Өлкәндәрем ҙурҙар инде, эйәле-башлы булып бөттөләр. Башҡа бәпес тапмаҫмын тип уйлағайным да бит, таптырҙылар. Һеҙ баланың өләсәһеме, тиһәләр, хатта үҙемә лә уңайһыҙ булып китә. – Хәҙер бала табыу йәшенән үтеп барғандарҙа бәпес «бум»ы китте бит. Хөкүмәт «әсәлек капиталы»н да бирә, пособиеһын да түләй. Һаулығың булһа, әйҙә, бала тап та өйҙә ят ҡына, – тип һүҙҙе шаяртыуға борам. – Иремдең көтөп алған балаһы был. Элекке мөхәббәтем менән яңынан ҡауышырға насип булғас, бала  табыуымды үтенде.   Ауырлы ваҡытта саҡ йөрөнөм. Дауахананан сыҡманым тиерлек. Табиптар: «Һеҙгә кем был йәштә  бала табырға ҡушты? » – тип әрләй ҙә бит.  Улай тимәгеҙ әле, табырға ҡуштылар шул, тип яуаплайым. Света менән  Валерий  ауыл хужалығы техникумында бер  төркөмдә белем ала. Уҡыу йортонда үткәрелгән сараларҙың үҙәгендә булған, үҙе йырсы, үҙе бейеүсе  ҡыҙҙы егет тәүҙә ситтән генә күҙәтеп йөрөй.  Бындай һылыу ҡыҙҙың ауылда егете барҙыр, моғайын, тип дуҫлыҡ тәҡдим итергә ашыҡмай. Етмәһә, Света  ла,  техникумда күҙ атҡан егеттәр булһа ла, улар менән дуҫлашырға ашығып бармай. Өләсәһе тәрбиәһендә генә төпкөл ауылда үҫкән һылыу белем алыуҙы өҫтөнөрәк күрә, әхирәттәре егеттәре менән осрашыуға  ашыҡҡанда ул китап тотоп ултырыуҙы, бәйләм бәйләүҙе хуп күрә.  Бер көндө ҡыҙҙар йәшәгән бүлмә ишегенең йоҙағы ватыла.   Бергә уҡыған төркөмдәштәренә яңыһын ҡуйырға ярҙам итешергә әйтеп ҡарайҙар,  эш ҡоралдары юҡ, тип барыһы ла баш тарта. Бер Валерий ғына: «Өйҙән инструменттар алырмын да йүнәтермен», – тип вәғәҙә бирә.  Һүҙендә тора егет. Кискә ишеккә өр-яңы йоҙаҡ та ҡуйыла. Рәхмәт йөҙөнән ҡыҙҙар  уны сәй менән һыйлай. «Йышыраҡ килеп йөрө, беҙҙең юҡ-бар эшебеҙҙе эшләшеп китергә. Өйҙән алып килгән тәмлекәстәр менән һыйларға ваҡыт табырбыҙ», – тип шаярта әхирәттәр. Уҡыу йорто урынлашҡан ҡасаба егете булған Валерий ятаҡҡа юлды һыуындырмай, ҡыҙҙарға йыш килеп йөрөй. «Света, һиңә килә бит ул. Егеттең күңелен күр инде, матур итеп һөйләш. Ипле генә күренә бит! » – ти бүлмәләш ҡыҙҙар Светаға. Бер көндө Валерий ҡыҙҙы дискотекаға  саҡыра. Шулай тора-бара дуҫлыҡ мөхәббәткә әүерелә.  Егет үҙенең һөйгәнен өйҙәренә алып ҡайтып, ата-әсәһе менән таныштыра.  Бына уҡыу йортон тамамлар ваҡыт та етә. – Һин хәҙер уҡыу йортон тамамлайһың да йүнәлтмә менән эшкә китәһең һәм шунда уҡ мине онотоп, берәйһенә кейәүгә сығасаҡһың. Әйҙә, әсәйҙәргә  әйтмәй генә ауыл советында никахты рәсмиләштерәйек, – тип тәҡдим яһай егет ҡыҙға. Яҡындарыбыҙға әйтһәк, һеҙ әле йәшһегеҙ, тип риза булмаясаҡтар, ти. Ҡыҙ юғалып ҡала. – Өләсәйем белһә, минең был аҙымымды ғәфү итмәйәсәк. – Береһе лә белмәйәсәк. Береһе лә белмәйәсәк, имеш. Етәксе урындарҙа эшләгән Петр Николаевичҡа хәбәр итмәйҙәр буламы һуң инде?  Хәбәр егеттең ата-әсәһенә тиҙ барып етә. – Ниндәй ЗАГС-ҡа инеү ти ул? Әле һиңә артабан уҡырға, һәйбәт эшкә инергә кәрәк. Светаның ғаиләһе беҙгә тиң түгел! Ауыл советына ирле- ҡатынлы Никитиндар ярһып килеп етә. Ер тишегенә  инерҙәй булып оялған ҡыҙға Валера менән араларҙы өҙөүҙән башҡа сара ҡалмай. – Улар беҙҙең ғаиләбеҙ тураһында бөтөн мәғлүмәтте лә белә булып сыҡты. Сөнки минең атайым табиптарҙың хатаһы арҡаһында операция үткәреп, шунан һуң мандый алмай, иртә вафат булды. Уның үлеменән һуң әсәй эскелеккә бирелде лә, аҫылынып үлеп ҡуйҙы. Бишенсе синыфтан алып мине өләсәйем ҡарап үҫтерҙе.  Ата-әсәһе булмаған, етешһеҙ донъяла үҫкән ҡыҙҙы улдарына тиң күрмәгәндәрен һиҙә инем инде. Осраҡлы хәлдәр булмай. Шулай кәрәккәндер. Светаның күҙҙәре уйсанланып китә. – Валерийҙың әйткәне раҫ килде. Йүнәлтмә менән ебәргән урында ветеринар егет менән дуҫлашып йөрөп, шуға кейәүгә сығып ҡуйҙым. Ирем эшкә килеп тороп әрһеҙ, уңған булды. Төп эшенән тыш, тимер оҫтаһы булғас, кешегә ҡапҡа, мунса мейесе, көнкүреш-кәрәк яраҡтары эшләп, аҡса эшләй ине. Ҡайным менән ҡәйнәм ҙур, иркен йорт һалырға ярҙам итте. Үҙебеҙ ауыл хужалығы белгестәре булғас, йәшелсә-емеш баҡсабыҙҙа нимә генә үҫтермәй инек! Йылы климатлы Ырымбурҙа  Башҡортостанда үҫмәгән ҡауын-ҡарбуздарыбыҙ емерелеп уңа торғайны. Улыбыҙ менән ҡыҙыбыҙ ҙа үҫеп буй еткерҙе. Иренә генә арҡаланып, наҙланып йәшәп ятҡан ҡатын инем. Ғаиләләге проблемаларҙы ирем хәл итте. Тормош шулай матур ғына дауам итһә икән дә… Юҡ шул. Бер көн ҡалаға машинаһында киткән ирем ҡайтманы. Ҡайтмаҫ булһа, әйтеп китер ине. Йөрәгем урынында түгел, күңелемә шом ояланы. Иртәгәһенә төшкә тиклем көттөм дә, киттем, милицияға хәбәр  итергә. Өсөнсө көндә,  үлтерелеп, машинаһы менән бергә яндырылған иремде танырға мәйетханаға саҡырҙылар. Нисек барғанымды хәтерләмәйем, ул түгелдер тип уйлағайным. Әммә экспертиза уның шәхесе булыуын раҫланы. Енәйәтселәр иремде талап, үлтереп, эҙҙәрен йәшереү өсөн автомобиле менән бергә яндырып киткән. Донъяның йәме, тормоштоң мәғәнәһе ҡалманы. Ике балама  бауыр баҫып, йәшәүемде дауам иттем. Улдарының фажиғәле  үлемен ҡайным менән ҡәйнәм дә ауыр кисерҙе, бер-бер артлы  ҡапыл донъя ҡуйҙылар. Ҡыҙым, нефть техникумын тамамлап, Себергә эшкә китте, улымды әрме сафына алдылар. Бер үҙем тамам яңғыҙ тороп ҡалдым. Эшкә барам да  эштән ҡайтам, баҡсала эшләйем. Арманһыҙ булып арып, эш менән яңғыҙлығымды баҫһам да, күңел тормоштан толҡа тапмай,  йөрәк китек. Шулай бер кис уйланып ятам, элекке йәшлек хәтирәләре иҫкә төшә. Йәшлек мөхәббәтем Валерий ни хәлдә икән, тип уйланам. Тоттом да, ҡыҙыҡ күреп, уның тураһында һорашып, әхирәтемә хат яҙып ебәрҙем. Уныһы, асыҡ ауыҙ, яҙғандарымды уҡыған да Валерийға хәбәр иткән, ирем үлгәнен әйткән. Бер көндө был адресымды алып, килеп тә еткән. «Ирең үлгәнен ишеттем, һине кейәүгә алырға килдем. Хәҙер һин минеке генә буласаҡһың», – ти. Ни хәл итәһең, яңғыҙлыҡ ялҡытты. Уйландым-уйландым да, хан һарайылай ҙур йортомдо, донъямды һаттым да элекке мөхәббәтем янына күсеп киттем дә барҙым.  Хатта ҡасандыр мине үҙһенмәгән ата-әсәһенең риза булыу-булмауы ла мөһим түгел ине. Беҙ тормош апаруҡ иләгән ололар бит инде.  Валерий утыҙ биш йәшенә еткәнсе өйләнмәй йөрөгән. Һуңынан ата-әсәһе берәүгә димләп өйләндергән. Тик ул ҡыҙ оҙаҡ тормаған. Тағы димләгәндәр, тағы айырылышҡандар. Светаны алдырманығыҙ, тип гел ата-әсәһенә үпкәләгән. – Беләһеңме, минең күңелемдә гел генә һинең образың йәшәне. Тәүҙә һиңә оҡшағаныраҡ ҡыҙҙар эҙләнем. Һуңынан өйләнгем дә килмәне. Өйләнгән ҡыҙҙарҙы ла үҙһенмәнем, – тине Валерий. Ҡатын өҫтөнә ҡатын алып йәшәй алмаған улдары мине алып ҡайтҡас, ҡасандыр беҙҙең никахҡа ҡаршы булған ҡайным менән ҡәйнәм эй ҡыуанды. Инде татыу ғына йәшәгеҙ, тиҙәр. Ейәндәре тыуғас, ҡарт булһа ла, ҡәйнәм уны ҡарарға ярҙам итте. Улым   әрме хеҙмәтендә фажиғәле вафат булған улдарына ныҡ оҡшап тора. Шул балаға ҡарап, күңелдәрен баҫалар. Һинһеҙ нисек йәшәгәнбеҙ, тип ебәрәләр. Быйыл улыбыҙ мәктәпкә бара. Ҡыҙымдың кейәүгә сығырға йөрөгәнен белһәм, әлбиттә, иргә бармай, ейәндәр генә ҡарап ултырыр инем, тип тә уйлап алам. Тормошома зарланмайым.  Әҙәм балаһына тормошта яңғыҙлыҡ та юлдаш түгел. Бына шулай, иллене ваҡлағанда әсәй ҙә, өләсәй ҙә булып, ошо малайҙың мәшәҡәттәре менән йәшәп ятҡан көн.  Йәш саҡта балалар менән үҙең дә үҫәһең, уларҙы ҡарарға ваҡыт та булмай. 45-тә, аҡыл ултырғас, йән емештәреңә нығыраҡ иғтибар кәрәклеген тояһың, уларҙы күберәк иркәләйһең. «Ҡарт» атай булған  ирем дә улын яратып туя алмай. Беҙҙе «бейетә» генә инде был малай. Эҙләп тапҡан бәхетем ҡәҙерле, ти Валерий. Яңғыҙлыҡ та әҙәм балаһына һынау. Һәр кем ошо хәленән сығырға, яҙмышын үҙгәртергә үҙе ниндәйҙер аҙым яһарға тейештер, тип уйлайым. Һүҙебеҙҙе телефон шылтырауы боҙҙо. Трубканы улы ала һалды. – Мам, папа тебе звонит! –  Сәләм, матурым! Һеҙһеҙ өйҙә күңелһеҙ. Ашағы ла килмәй. – Беҙ ун көндәй дауаханала ятырбыҙ әле. Һыуытҡыста һиңә ашарға билмән, манты туңдырып киттем. Ас йөрөмә! Ҡатын иренә тағы ла  күрһәтмәләр бирҙе лә телефонын һалып ҡуйҙы. – Эх, шул ирҙәрҙе. Әҙерҙе бешереп ашай ҙа белмәйҙәр. Аҙна уртаһында килеп етәм, китеп тә өлгөрмәнегеҙ, һағындым да, ти. Һағынып көтөр кешең булыуы ла бәхет бит. З. ЙӘҺҮҘИНА.",«Эҙләп тапҡан бәхетем ҡәҙерле»,Хикәйә,8635,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-04-10/e-l-p-tap-an-b-hetem-erle-4190838,2025-04-10T10:00:00+00:00
"Уфадан Украинадагы сугышка ибәрелгән хәрбиләрфикерләрБашкортстанда яшәүче кызны ВКонтактеда калдырган фикере өчен полиция тикшерә. Ул башкортларны Украинага ""урыс дөньясы өчен сугышырга"" ибәрүгә каршы чыккан. Бу хакта ""Кровавая барыня"" -каналыиткерә.25 майда Алия А. дигән кулланучы Салават шәһәренең ""Чёрно-Белый список Салават"" төркемендә, кызының чыгарылыш кичәсенә кайткан хәрби турындагы хәбәр астында фикер калдырган. Канал бу комментарның фотоларын китерә. Кызның фикере ""Башкортстан хәрбие кулына корал тотып чит илдә нәрсә эшли? "" дигән сорау белән башланып китә. Башкортстан – Мәскәү империясенең колониясе диелә. ""Безнең ирләрне ит урынына сугышка ибәрәләр. Украиннарның безгә начарлыгы тимәде, алар безнең халыкны үтермәде, динебезне кысмады, башкорт телен тыймады. Башкортларны нацизм белән көрәш дигән булып, Украинада урыс телен яклау өчен, ""урыс дөньясы өчен көрәшергә"" сугышка ибәрәләр. Шул ук вакытта Башкортстанның үзендә урыс нацилары мәктәпләрдә башкорт телен тыйды, Башкорт дәүләт университеты сайты биш телдә язылган, әмма алар арасында башкорт теле юк"", дип язган ул. Кыз Әр-Рәхим мәчетенеңдистә еллар төзелеп бетмәвен, шул ук вакытта эшләп торучы мәчетләрнең ябылуын әйткән. ""Ирләребезне үтерүләренә юл куймагыз, аларны ""махсус хәрби операция""гә ибәрмәгез, сугышта эшләгән акчалар сезгә бәхет китермәячәк. Башкортстан азат булырга тиеш. Башкорт иленең азатлыгы өчен көрәшегез, чит ирне басып алу өчен түгел! "", дигән ул. Бу фикерне башка бер кулланучы күреп калган һәм моны гаскәрне ""кимсетү"" дип кабул итеп, кыз өстеннән полициягә әләк язган диелә. Бу уңайдан басмасы эчке эшләр министрлыгыннан комментар сорапмөрәәгать иткән, әмма журналистларга авап бирмәгәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортларны ""урыс дөньясы өчен сугышырга"" ибәрүгә каршы чыккан кызны полиция тикшерә",Яңылыҡтар,1788,https://www.azatliq.org/a/32450500.html,2023-06-08T13:12:01+00:00
"Иҫке Собханғол урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 7-се класс уҡыусыһы, шайморатовсы, йәш тикшеренеүсе Шәүрә Манапова Тамыр канала ойошторған Асыш медиаконкурсында ҡатнашып, Кеше һәм тәбиғәт номинацияһында 3-сө урын яулаған! ""Аманат"" уның хаҡында, Бөрйәндәге әммерйәләр тураһында бына нимәләр яҙа:",Шәүрә Бөрйәндәге мәмерйәләрҙе өйрәнә,Мәғариф,295,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-02-17/sh-r-b-ry-nd-ge-m-mery-l-r-e-yr-n-4124224,2025-02-17T08:50:00+00:00
"Китап авторлары Ренат Абянов (сулда) һәм Марат Сәфәров. Мәскәүнең ""Читай"" нәшрият йортында ""Касыйм ханлыгы шәүләләре"" (""Тени Касимовского ханства"") дигән китап басылып чыкты. Әлеге китап Рязань өлкәсенең көнчыгыш районнарында яшәгән татар-мөселман тормышына багышланган. Китап фотоальбом рәвешендә эшләнгән — анда күп гасырлык татар-мөселман мирасы һәм хәзерге вакытта анда яшәүче халыкның тарихы сүрәтләнгән. Китапның авторлары — Русия мөселманнарының Диния нәзарәте мәдәният департаменты итәкчесе Ренат Абяновбелән педагогика фәннәре кандидаты, тарихчы Марат Сәфәров. ""Безнең фотоальбом — ул Рязань өлкәсе татарларының борынгы авылларына, мәчетләренә һәм зиратларына сәяхәт"", дип сөйләде Азатлыкка китап авторларының берсе, тарихчы Марат Сәфәров. Галим сүзләренчә, Рязань өлкәсенең көнчыгышында элеккеге Касыйм ханлыгы нәселләре генә түгел, борынгы мишәр авыллары да урнашкан. Китапта Әе, Карлар, Түстик, Саса, Кадом, Ермиш, Подлипка, Әхмәт, Акъяр, Бастан, Зур Суыксу һәм башка татар авылларының фоторәсемнәре тупланган. Китапта шулай ук юкка чыккан татар авылларының фотолары да кергән. Фотолардан тыш, китапта татар авылларында яшәүче өлкән яшьтәге кешеләрнең истәлекләре дә урын алган. Китаптагы фото""Этнографик фотография хәзер ренессанс кичерә. Аларга багышлап төрле конкурслар, күргәзмәләр уза, тупланмалар чыга. Безнең китап та чыгып өлгермәс борын Татарстанда зур кызыксыну уятты, чөнки без туплаган фото һәм текстлар әлегә аз билгеле булган — Рязань өлкәсенең көнчыгышында яшәгән татарлар турында"", дип сөйләде Азатлыкка Сәфәров. Бүген Рязань өлкәсендә 5 меңгә якын татар яши, ди ул. Якын арада китапны Мәскәү, Рязань, Касыйм шәһәрләрендә һәм Казанда тәкъдим итү планлаштырыла. Китап белән бергә документаль фильм һәм экспедиция вакытында ыелган материалларны да күрсәтү күздә тотыла.","Мәскәүдә ""Касыйм ханлыгы шәүләләре"" китабы чыкты",Яңылыҡтар,1795,https://www.azatliq.org/a/31039114.html,2021-01-08T15:38:00+00:00
"Уфаның Киров районы мәхкәмәсефикерләрУфаның Киров районы мәхкәмәсе Элдар Латыйповны ""милләт билгесенә карап нәфрәт яки дошманлык тудыруда"" гаепле дип тапты һәм аңа 20 000 сум штраф билгеләде. Бу хактагы карар 15 гыйнварда чыккан. Эш материалларына караганда, административ эш ачылуына сәбәп булган комментарийны Латыйпов башкорт сәяси эмигранты Руслан Габбасовның ""Тот самый из Башкорт"" -каналында калдырган. Мәхкәмә сайтында чыккан карарда ул комментарның төгәл текстын китермәгәннәр. Шулай ук, Латыйповның нинди милләт вәкилләренә каршы фикер калдыруы турында да төгәл мәгълүмат бирелми. Шулай да, "". Реалии"" ул комментарны тапкан. Анда автор урысларны каргап, яманлап язган. Әлеге сүзләрне язган аккаунт хәзерге вакытта юкка чыгарылган. Мәхкәмә утырышында Латыйпов үз гаебен танудан һәм үкенүдән баш тарткан. Киров районы мәхкәмәсе аны 20 000 сум штрафка тарткан — бу Русия административ хокук бозулар кодексының 20.3.1 маддәсе нигезендә физик затлар өчен каралган максималь әза. Латыйпов мәхкәмә карарын шикаять иткән. 24 февральдә Башкортстанның Югары мәхкәмәсе аның шикаятен тикшерәчәк. Соңгы вакытта Татарстан һәм Башкортстанда -да калдырган фикерләр өчен эзәрлекләү очраклары артты.4 февральдә 18 яшьлек Казан студенты Марат Мосыйфуллинның кулга алынуы билгеле булды. Ул Телеграмның ябык бер чатында урыс милләте кешеләренә каршы фикер белдерүе өчен 2,4 елга гомум тәртипле колониягә хөкем ителде. Татар милли хәрәкәте ветераны Зиннур Әһлиуллинга""Яңарыш Татар Халык Партиясы"" -каналындагы стрим вакытында әйтелгән сүзләре өчен урысларга карата ""нәфрәт яки дошманлык уяту"" турында инаять эше ачтылар. Эш Чаллыдагы мәхкәмәдә карала. Былтыр ""Яңарыш Татар Халык Партиясе"" каналында аудиоязма калдырган өчен 63 яшьлек пенсионер Рузилә Шәрәфетдинова 80 мең сум штрафка тартылды. Ул Русиянең административ хокук бозу кодексының ике маддәсе нигезендә хөкем ителде: 20.3.2 маддәсенең 2 нче бүлеге (Русиянең территориаль бөтенлеген бозуга чакыру) һәм 20.3.1 маддәсе (милләтара низаг чыгару). Аны Татарстанны Русиядән аерырга һәм ""урыс, россиян һәм русия хакимиятенә"" каршы торырга чакыруда гаепле дип таптылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфа кешесе урысларга карата ""нәфрәт һәм дошманлык"" уяту өчен штрафка тартылган",Яңылыҡтар,2206,https://www.azatliq.org/a/33306811.html,2025-02-07T12:13:07+00:00
"Хәҙер илерткес йылмайыуға, бүтәндәрҙә булмаған, танһыҡ еҫкә, әсир итерлек наҙлы ҡараштарға йөрәктең талпынып-ярһып тибеүенән башланған мөхәббәт тарихтары ҡайҙалыр, икенсе заманда ғына тороп ҡалған кеүек. Виртуаль донъяла ғына танышабыҙ ҙа, фотолар аша ғына бер-беребеҙҙе оҡшатыуыбыҙҙы белдерәбеҙ. Тик ҡайҙа урынлашҡанын берәү ҙә белмәгән, әммә һағыныуҙан һарғайыр, һағыштарҙан сәсәп тонсоғор хәлгә еткән саҡтарҙа бар булмышыңды көслө ауыртыуҙар менән солғап алған күңел тигән нәмә лә бар бит әле. Интернеттағы икенсе яртың юғалһа, уны секунд эсендә дуҫтар исемлегенән юйып, хатта ҡара исемлеккә лә керетеп ҡуйып була. Ә бына йөрәккә һалынған һөйөү яраларының уңалыуын йылдар буйы көтөргә тура килгән осраҡтар ҙа бар. Күрше йорт янында урынлашҡан балалар майҙансығында йәш әсәләр күптән үҙ-ара танышып бөткән. Бер мәл ҡыҙҙарыбыҙ уйнағанда, Әлиә исемле ҡатын менән яҡындағы эскәмйәгә арҡаларҙы терәнек. Ҡаршыла ике йәш егет телефондарына текәлеп ултыра. Былар ҙа осрашыуға ҡыҙҙар саҡырып, эҙләп ултыралар ахырыһы, - тип уйсан ғына көлөмһөрәп ҡуйғандан һуң, виртуаль донъяға ҡоролған мөхәббәт тарихын бәйән итте. Мәктәпте тамамлаған йылды үҙемдән ике йәшкә өлкән егет менән осраша башланым, - тип һүҙен башланы танышым йөрәк серҙәре менән бүлешеп. – Шулай тура килде, ул уҡыған ергә балдарым етмәй, мин икенсе ҡалаға уҡырға индем. Әммә уның өсөн йөҙәр саҡрымдар бер ни ҙә түгел ине. Ауырыйыммы, телефондан һөйләшкәндә тауышым бойоғораҡ сығамы, һә тигәнсе килә лә етә. Өйгә эштәремдә лә ярҙамлаша, минең өсөн инглиз теленән тәржемә лә эшләй. Байрамдарҙа ла иғтибарһыҙ ҡалдырмай. Тик бар яҡтан камил ғына кеше булмай, тиҙәр бит. Бының бер кәмселлеге – матур һүҙҙәр һөйләй белмәүендә ине. Ә беҙ, ҡатын-ҡыҙҙар, күпселек осраҡта ҡолаҡ менән яратыуыбыҙ, бер кемгә лә сер түгел. Һуңғы курста уҡығанда көткән принц, ниһайәт, мине эҙләп тапты. Социаль селтәрҙә уртаҡ дуҫтарыбыҙ ҙа, таныштарыбыҙ ҙа булмаһа ла, ҡайҙан күреп ҡалғандыр, бер мәл минең фотоларға лайктар яуҙыра башланы. Күп тә үтмәне комплименттар менән смс-хаттар сиратҡа теҙелде. Бер нисә көндән күптәнге таныштар һымаҡ телефон аша аралаша башлаған инек. Себерҙә вахта ысулы менән эшләй икән. Ҡайтырға бер ай самаһы ваҡыты ҡалған ине. Аэропорттан тура һиңә киләм, – тип вәғәҙәләр бирә. Матур-матур һүҙҙәр теҙелеп яҙылған смс-хаттарына ҡыуанып уянам да, бәхетле йылмайып йоҡлап китәм. Бүлмәләш ҡыҙҙар, өйҙә яҡындарым да был һаләтемде күрмәй ҡалманылар. Кем шул хәтлем һине шатландыра ул? – тип аптырайҙар. Теге шым егетем иһә икенсе планға күсте. Шылтыратыуҙарына ла илке-һалҡы ғына яуап бирәм, осрашыуҙарҙан да ҡасып ҡалам. Ниһайәт, дүрт күҙ менән көткән көндәр ҙә яҡынлашты. Тик ул ҡайтыу менән дә, унан һуң бер нисә аҙна уҙғас та килмәне. Виртуаль сәләмдәре лә һирәгәйҙе. Бары тик ҡырҡ биш көнлөк ялы үтеп барғанда ғына миңә ваҡыт тапты. Виртауль донъяла көнө-төнө бүләк иткән сәскәнең еҫе-ҡоҫо ла юҡ ине. Аҡ ҡар юрғанына уранып йоҡоға талған аллеяны бер нисә тапҡыр арҡырыһына-буйына юҡ-бар һүҙҙәр һөйләшеп йөрөнөк тә, һалҡын ғына хушлаштыҡ. Йәнем көйөп етәкләтмәнем дә. Тик эшкә китеү менән барыһы ла ҡабаттан башланды. Мине оҡшатыуы, хатта ярата башлауы янымда саҡта әйтергә ҡыймауы тураһында һөйләгәндән һуң, үҙемде күктең етенсе ҡатында итеп тойҙом. Сөнки тәмле-татлы һүҙҙәре менән күңелемде иретһә, киң йылмайыу, үҙен ышаныслы тотоуы менән йөрәгемде яулап алған ине инде. Түҙемһеҙләнеп көтөүем был юлы ла минең файҙаға булманы. Вахтаһы тамамланыу менән ул мине тағы ла иҫенән сығарҙы. Был юлы уны көтөп, ҡул ҡаушырып ҡына ултырманым. Күрше бүлмәләге ҡыҙ, мин беренселә уҡығанда, сығарылыш курс студенты -уның ауылдашы булып сыҡты. Һораша, белешә башлағас, шуныһы асыҡланды. Минең кеүектәре быуа быуырлыҡ, имеш. Баҡһаң, эштә ваҡытта кистәрен нимә эшләргә белмәй бәрелеп-һуғылғанда интернетта ҡыҙҙарға һунарға сыға икән. Аҙаҡ береһенән икенсеһенә барып, йөрөп ялдарын үткәрә, ти. Ҡосаҡтары ҡайнар, елбәҙәгерәктәре янында бер нисә ҡуна ла ҡала. Шунлыҡтан теге юлы сират миңә һуңлаған икән. Онлайнда ғашиҡ булып, ғазаптарын ысынбарлыҡта татырға шулай тура килде миңә. Ярай ҙа күңел яраларын имләргә теге шым егетем ярҙам итте. Ҡыҫыр бәхеткә ҡарағанда, яныңда өнһөҙ-тынһыҙ ғына ҡосаҡлап йыуатыусың булыуы оло бхет икәнлеген шунда ғына аңлай алдым. Сулпан ВИЛДАНОВА. Хәҙер илерткес йылмайыуға, бүтәндәрҙә булмаған, танһыҡ еҫкә, әсир итерлек наҙлы ҡараштарға йөрәктең талпынып-ярһып тибеүенән башланған мөхәббәт тарихтары ҡайҙалыр, икенсе заманда ғына тороп ҡалған кеүек. Виртуаль донъяла ғына танышабыҙ ҙа, фотолар аша ғына бер-беребеҙҙе оҡшатыуыбыҙҙы белдерәбеҙ. Тик ҡайҙа урынлашҡанын берәү ҙә белмәгән, әммә һағыныуҙан һарғайыр, һағыштарҙан сәсәп тонсоғор хәлгә еткән саҡтарҙа бар булмышыңды көслө ауыртыуҙар менән солғап алған күңел тигән нәмә лә бар бит әле. Интернеттағы икенсе яртың юғалһа, уны секунд эсендә дуҫтар исемлегенән юйып, хатта ҡара исемлеккә лә керетеп ҡуйып була. Ә бына йөрәккә һалынған һөйөү яраларының уңалыуын йылдар буйы көтөргә тура килгән осраҡтар ҙа бар. Күрше йорт янында урынлашҡан балалар майҙансығында йәш әсәләр күптән үҙ-ара танышып бөткән. Бер мәл ҡыҙҙарыбыҙ уйнағанда, Әлиә исемле ҡатын менән яҡындағы эскәмйәгә арҡаларҙы терәнек. Ҡаршыла ике йәш егет телефондарына текәлеп ултыра. Былар ҙа осрашыуға ҡыҙҙар саҡырып, эҙләп ултыралар ахырыһы, - тип уйсан ғына көлөмһөрәп ҡуйғандан һуң, виртуаль донъяға ҡоролған мөхәббәт тарихын бәйән итте. Мәктәпте тамамлаған йылды үҙемдән ике йәшкә өлкән егет менән осраша башланым, - тип һүҙен башланы танышым йөрәк серҙәре менән бүлешеп. – Шулай тура килде, ул уҡыған ергә балдарым етмәй, мин икенсе ҡалаға уҡырға индем. Әммә уның өсөн йөҙәр саҡрымдар бер ни ҙә түгел ине. Ауырыйыммы, телефондан һөйләшкәндә тауышым бойоғораҡ сығамы, һә тигәнсе килә лә етә. Өйгә эштәремдә лә ярҙамлаша, минең өсөн инглиз теленән тәржемә лә эшләй. Байрамдарҙа ла иғтибарһыҙ ҡалдырмай. Тик бар яҡтан камил ғына кеше булмай, тиҙәр бит. Бының бер кәмселлеге – матур һүҙҙәр һөйләй белмәүендә ине. Ә беҙ, ҡатын-ҡыҙҙар, күпселек осраҡта ҡолаҡ менән яратыуыбыҙ, бер кемгә лә сер түгел. Һуңғы курста уҡығанда көткән принц, ниһайәт, мине эҙләп тапты. Социаль селтәрҙә уртаҡ дуҫтарыбыҙ ҙа, таныштарыбыҙ ҙа булмаһа ла, ҡайҙан күреп ҡалғандыр, бер мәл минең фотоларға лайктар яуҙыра башланы. Күп тә үтмәне комплименттар менән смс-хаттар сиратҡа теҙелде. Бер нисә көндән күптәнге таныштар һымаҡ телефон аша аралаша башлаған инек. Себерҙә вахта ысулы менән эшләй икән. Ҡайтырға бер ай самаһы ваҡыты ҡалған ине. Аэропорттан тура һиңә киләм, – тип вәғәҙәләр бирә. Матур-матур һүҙҙәр теҙелеп яҙылған смс-хаттарына ҡыуанып уянам да, бәхетле йылмайып йоҡлап китәм. Бүлмәләш ҡыҙҙар, өйҙә яҡындарым да был һаләтемде күрмәй ҡалманылар. Кем шул хәтлем һине шатландыра ул? – тип аптырайҙар. Теге шым егетем иһә икенсе планға күсте. Шылтыратыуҙарына ла илке-һалҡы ғына яуап бирәм, осрашыуҙарҙан да ҡасып ҡалам. Ниһайәт, дүрт күҙ менән көткән көндәр ҙә яҡынлашты. Тик ул ҡайтыу менән дә, унан һуң бер нисә аҙна уҙғас та килмәне. Виртуаль сәләмдәре лә һирәгәйҙе. Бары тик ҡырҡ биш көнлөк ялы үтеп барғанда ғына миңә ваҡыт тапты. Виртауль донъяла көнө-төнө бүләк иткән сәскәнең еҫе-ҡоҫо ла юҡ ине. Аҡ ҡар юрғанына уранып йоҡоға талған аллеяны бер нисә тапҡыр арҡырыһына-буйына юҡ-бар һүҙҙәр һөйләшеп йөрөнөк тә, һалҡын ғына хушлаштыҡ. Йәнем көйөп етәкләтмәнем дә. Тик эшкә китеү менән барыһы ла ҡабаттан башланды. Мине оҡшатыуы, хатта ярата башлауы янымда саҡта әйтергә ҡыймауы тураһында һөйләгәндән һуң, үҙемде күктең етенсе ҡатында итеп тойҙом. Сөнки тәмле-татлы һүҙҙәре менән күңелемде иретһә, киң йылмайыу, үҙен ышаныслы тотоуы менән йөрәгемде яулап алған ине инде. Түҙемһеҙләнеп көтөүем был юлы ла минең файҙаға булманы. Вахтаһы тамамланыу менән ул мине тағы ла иҫенән сығарҙы. Был юлы уны көтөп, ҡул ҡаушырып ҡына ултырманым. Күрше бүлмәләге ҡыҙ, мин беренселә уҡығанда, сығарылыш курс студенты -уның ауылдашы булып сыҡты. Һораша, белешә башлағас, шуныһы асыҡланды. Минең кеүектәре быуа быуырлыҡ, имеш. Баҡһаң, эштә ваҡытта кистәрен нимә эшләргә белмәй бәрелеп-һуғылғанда интернетта ҡыҙҙарға һунарға сыға икән. Аҙаҡ береһенән икенсеһенә барып, йөрөп ялдарын үткәрә, ти. Ҡосаҡтары ҡайнар, елбәҙәгерәктәре янында бер нисә ҡуна ла ҡала. Шунлыҡтан теге юлы сират миңә һуңлаған икән. Онлайнда ғашиҡ булып, ғазаптарын ысынбарлыҡта татырға шулай тура килде миңә. Ярай ҙа күңел яраларын имләргә теге шым егетем ярҙам итте. Ҡыҫыр бәхеткә ҡарағанда, яныңда өнһөҙ-тынһыҙ ғына ҡосаҡлап йыуатыусың булыуы оло бхет икәнлеген шунда ғына аңлай алдым.",Беренсе лайктан ғашиҡ булдым.,Юмор,8423,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-14/berense-layk-tan-ashi-buldym-4196903,2025-04-14T12:00:00+00:00
"Бөтә донъя йәштәр фестиваленең слётына теркәлеү башланған. Ҡайҙа, ҡасан үтәсәкме?",Йәштәрҙең беренсе слёты үтә,Донъя,81,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-17/y-sht-r-e-berense-slyoty-t-4201514,2025-04-17T09:15:00+00:00
"Радий Хәбиров ""Теләктәр шыршыһы"" акцияһында ҡатнашып, Кушнаренконан Ревалдең теләген үтәгән. 5 йәшлек малай гитаралы булырға хыялланған. Хәҙер инде ул музыка мәктәбенә йөрөргә, уйын ҡоралында өйрәнергә уйлай.",Яңы йыл хыялы бойомға ашҡан,Яңылыҡтар,208,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2026-01-07/ya-y-yyl-hyyaly-boyom-a-ash-an-4530572,2026-01-07T12:35:00+00:00
"Үлеменең сәбәбе – үпкә яман шеше, шеште табиптар 2022 йылдың февралендә тапҡан. Былтыр дауаханаларҙа йыш ятыр булған. Илдә КВН барышына идара иткән АМи К-та (Александр Масляков и компания) баш продюсер булған Масляков өйҙән тороп эшләй, уға табиптар күп кешеле урындарға йөрөмәҫкә ҡуша, тиһәләр ҙә, уның ҡаты ауырыуға тарығанын күптәр белгән. Үткән яҙ бигерәк ныҡ бирешеп китә ул. Әле бына дауаханала йән биргән. Александр Васильевичтың ихтыярына ярашлы, КВН тапшырыуҙарын хәҙер Митя Хрусталев алып бара. Ә АМи К-та төп түрә – мәрхүмдең улы Александр Александрович Масляков. Өфөлә лә КВН хәрәкәте тамырланған, командаларҙың ярыштары, сығыштары ойошторолоп тора. Беҙҙә АМи К менән хеҙмәттәшлек итеүсе рәсми лига эшләй. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",КВН-сыларҙың атаһы ине,Яңылыҡтар,1148,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-09/kvn-sylar-y-ata-y-ine-3921084,2024-09-09T00:44:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБерничә атна элек Русия Харьков өлкәсендә һөүм итә башгач, Берлинның карашлары үзгәргән. Германия үзендә итештерелгән коралларны Украинага Русия ирләрендәге һәдәфләргә кулланырга рөхсәт итми иде, хәзер исә бу чикләүләрнебетергән. Бу хакта бүген, 31 майда Германия хөкүмәте вәкиле Штеффен Хебешрайтбелдерде. Аның әйтүенчә, берничә атна элек Русия Харьков өлкәсендә һөүм итә башгач, Берлинның карашлары үзгәргән. ""Соңгы атналарда Русия Харьков тирәсендәге позицияләреннән һөүм итте, аерым алганда чиккә якын ирләрдән. Халыкара хокукка ярашлы, Украинаның бу һөүмнәрдән сакланырга хакы бар"", дип искәртте Хебешрайт. АКШ президенты Джо Байденхакимияте дә Русиядәге һәдәфләргә һөүм иткәндә америка коралын куллану чикләүләрен бетерде. Моны хакимияттә рәсми расладылар. Шулай да бу бары тик Харьков өлкәсенә терәлеп тора торган урыннарга гына кагыла. Русиянең халыкара танылган ирләренә әйтик ракетлары белән һөүм итүне Вашингтон әле дә хупламый. Соңгы атналарда Украина хакимиятләре Көнбатыштан килгән коралларны куллануга чикләүләрне бетерергә кирәк дип әйтеп килә. Украина президенты Владимир Зеленский -га әңгәмә бирде, ул Русия эчендәге объектларга һөүм итү өчен АКШтан еракка очучы ракетларны кулланырга рөхсәт сорады. Бу Русиянең әзасызлык хисен бетерү өчен кирәк, ди ул. АКШ рөхсәт итмәсә, Украина Русиядәге һәдәфләргә башка илләрнең ракетларын да очырта алмаячак, мәсәлән Британиянекен, дип искәртте Зеленский. Элегрәк Британия дә үз коралын куллануга чикләүләрне бетергән иде. Тик аларны тулысынча ирекле кулланырга ярый дигән сүз түгел, дигән Украина президенты. НАТО баш сәркатибе Йенс Столтенбергбу чикләүләрне бетерү турындагы чакыруларны хуплады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украина Германия коралын Русиягә һөүм иткәндә куллану рөхсәтен алды,Яңылыҡтар,1813,https://www.azatliq.org/a/germaniya-rusiyadage-hadaflarga-hojum-itkanda-ukrainaga-alman-koralin-kullanirga-rohsat-itte/32974003.html,2024-05-31T16:25:41+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлегә беренче утырышның ничәсендә буласы билгеле түгел. Мәхкәмә август уртасында башланырга мөмкин. ""Баймак эше""ндә гаепләнүче алты кешенең мәхкәмәсе Ижауда үтәчәк, дип иткерә""Аспекты"". Айтуган Малабаев, Вилүр Карачурин, Данис Үзәнбаев, Азат Мирзин, Фатих Әхмәтшинһәм Венер Яубасаровкаачылган инаять эшләрен Ижауның Ленин районы мәхкәмәсендә карарга тиешләр, дип белдергән басмага чыганагы. Аларны киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуда (инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше) һәм хакимият вәкиленә карата гомер белән сәламәтлеккә куркыныч тудырмастай көч куллануда (инаять кодексының 318 маддәсе, 1 өлеше) гаеплиләр. Әлегә беренче утырышның ничәсендә буласы билгеле түгел. Мөгаен мәхкәмә август уртасында башланыр, дигән чыганак. Бу исемлектәге кешеләрнең берсен сак астында тоту вакытын 7 октябрьгә кадәр озайтканнар, дигән ул.3 июльдә Самар өлкәсенең Тольятти Үзәк район мәхкәмәсе ""Баймак эше"" нигезендә гаепләнгән өч кешенең эшен карый башлады. Халид Ишкуәтов, Илфат Ишморатовһәм Закир Колмөхәммәтовтөркем беләнхөкем ителәчәк.6 июньдә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге Ленин районы мәхкәмәсе Башкортстанның Хәйбулла районында яшәүче 50 яшьлек Илшат Ульябаевның инаять эшенкарый башлаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Баймак эше""ндә гаепләнүче алты кешенең мәхкәмәсе Ижауда үтәчәк",Яңылыҡтар,1355,https://www.azatliq.org/a/baymak-eshe-nda-gaeplanuche-alti-kesheneng-mahkamase-izhauda-utachak/33026325.html,2024-07-08T13:54:31+03:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Республика Журналистар союзының съезында ҡатнашты. Республика етәксеһе киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәрҙәренә юғары профессионаллығы, әүҙем гражданлыҡ позицияһы һәм социаль яуаплылығы өсөн рәхмәт белдерҙе. Башҡортостан Башлығы журналистар өсөн ""Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ"" премияһы булдырыуы хаҡында ла иҫкә төшөрҙө. Быйылғы премия тиҙҙән икенсе тапҡыр тапшырыласаҡ.",Өфөлә — Башҡортостан Республикаһы  Журналистар союзының съезы,Донъя,406,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-09/f-l-zhurnalistar-y-s-ezy-4499542,2025-12-09T14:00:00+00:00
"Эски Кырым шәһәре янындагы полигонда янгынфикерләрРусия аннексияләгән Кырымның көньягында полигонда чыккан янгын аркасында ""Таврида"" машина юлы ябылган. Бу хакта ярымутрауның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксёновиткерде. Ул янгынның сәбәпләрен дә, башка нечкәлекләрне дә атамады. Полигонга терәлеп торган урыннардан ике меңләп кеше эвакуацияләнергә мөмкин, диде Аксёнов. Дүрт торак пунктны эвакуацияләү турында сүз бара. Аннексияләнгән Кырым хакимиятләре машиналар һәм автобуслар хәрәкәте схемасын да үзгәрткән. Тимер юл транспорты үзгәрешсез йөри. Рәсми расланмаган белешмәләргә күрә, Эски Кырым шәһәре тирәсендәге кораллар саклана торган келәт яна һәм шартлый. Шартлаулар һәм янгын турында беренче булып ""Крымский ветер"" -каналыиткерде. Канал өч видео чыгарды, аларның икесендә еракта зур янгын булуы һәм шартлаулардан зур ""очкыннар"" чыгуы яхшы күренә. ирле халыкка сылтанучы ""Крымский ветер"" мәгълүматынча, келәткә өч тапкыр дрон яки ракет төшкән. Бу полигон Русия гаскәренең эчке тылында урнашкан, фронт сызыгының якын ноктасына кадәр кимендә 230 километр бар. Аңарчы украин -каналлары да Эски Кырым шәһәре янында кораллар саклана торган келәттә шартлаулар һәм янгын булуын хәбәр иткән иде. Русия саклану министрлыгы һәм Украина кораллы көчләре әлегә фикер белдермәде. Кичә төнлә Русия гаскәрләре Одессага һөүм иткән иде. Русия дроннарының Киевка һөүм итүен дә иткерделәр, украин хакимиятләре аларны бәреп төшердек дип хисап бирде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымда кораллар саклана торган келәт яна. ""Таврида"" машина юлы ябылган",Яңылыҡтар,1535,https://www.azatliq.org/a/32509688.html,2023-07-19T06:13:20+00:00
"Баймаҡ-Сибай юлының шәүләһе тураһында уҡығас, оҙаҡ уйланып йөрөнөм. Ысынында ла шул юлда ниҙер бар бит ул. Мин үҙем водитель булараҡ юлда күп йөрөйөм. Тәжрибә етерлек. Шуға күрә йоҡлап китеп күргәнмен йәки руль артында һаташҡанмын, тип әйтеп булмай. Бер кис дуҫым шылтырата: Сибайҙа ҡәйнәм ауырып киткән. Ашығыс барып етергә кәрәк, ә мин эштән һуң һуғып өлгөргәйнем. Барып ҡайтайыҡ әле. Дуҫымды ҡатыны менән ултыртып алып күрше ҡалаға остоҡ. Оло кешене дауаханаға алып барып, кире боролғансы төн төшөп китте. Ҡатыны әсәһе янында тороп ҡалды. Дуҫым менән ҡайтып барабыҙ. Төнгө ике тирәһе. Хәсән ауылын үткәс юлдың ситендә ниндәйҙер аҡ нәмә күренде. Аптырап, текләп ҡараһам. яланғас ҡыҙ. Яурынына шәл һымаҡ нәмә генә һалған. Теге ҡыҙ ҡулын күтәрҙе. Мин туҡтау ҡайҙа! Эргәһенән елдереп үтеп киттем. Әллә күҙемә күренде инде, тиһәм, дуҫым: Ысын ҡыҙ булдымы ул? -тип һораны. Күпмелер араны үткәйнек, баяғы ҡыҙ яңынан юл ситендә күренде. Ғәжәпләнеүемдең, ҡурҡыуымдың сиге булманы! Тағы ҡул күтәреп юлға сыға башланы. Эргәһенән, төкөмәҫ өсөн, кәйелеп үтеп киттек. Ҡот осто тамам. Тиҙлекте шәбәйтеп, Баймаҡ яғына елдерәм. Бер боролошто үткәс, ҡараһам был ҡыҙ тағы юлда тора. Хәҙер ул машинаның алдына йәһәтләп сыға башланы. Нисек төкөмәй үтеп киткәнмендер - белмәйем. Әммә уның ҡулы пассажир яғынан ишеккә ҡағылып ҡалды. Дуҫыма ҡарайым: теше-тешкә теймәй, ҡалтырай. Баймаҡҡа етеп барғанда көҙгө аша арттағы юлға күҙ һалдым. Ҡараһам, теге ҡыҙ юлдың өҫтөнән генә осоп килә. Хәҙер машинаға бәрелә инде тигәндә, Баймаҡ уттары күренде һәм ҡыҙ юҡҡа сыҡты. Ҡалаға ингәс, юл ситенә туҡтаным. Дуҫым менән икәүләшеп йыш-йыш тын алып, аптырашып ултырҙыҡ. Ҡыҙ ҡағылған пассажир яғындағы ишектә һиҙелер-һиҙелмәҫ тырнаҡ эҙҙәре ҡалған ине. Ошо хәлдән һуң, әле лә уйланам. Бәлки, юлда фажиғәле һәләк булған йәш ҡыҙҙың йәне тынғы тапмайҙыр? Дин әһелдәре был хаҡта нимә уйлай икән? Бәлки, Баймаҡ-Сибай юлында бар һәләк булғандарға аят-доғалар бағышларға кәрәктер? Ф.",Ҡыҙ. баҫтырҙы,Хикәйә,1940,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-01-17/y-ba-tyr-y-3606574,2024-01-17T14:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия саклану министрлыгы ""150 гә 150"" алмашы булды ди. Шул ук вакытта Украина президенты Владимир Зеленский Украинага 150 түгел, 189 әсир кайтты, дип хәбәр итте. Бүген, 30 декабрьдә Русия белән Украина чираттагы мәртәбә әсирләр белән алмашты. Әсирләр алмашы турындагы сөйләшүләр Берләшкән Гарәп Әмирлекләре арадашчылыгы белән барган. Ике якның китергән саннары бер берсеннән аерыла: Русия саклану министрлыгы ""150 гә 150"" алмашы булды ди. Министрлык белдерүенчә, Русия хәрбиләрен Беларуска чыгарганнар. Аларга медицина һәм психологик ярдәм күрсәтелә, туганнары белән шалтыратыша алалар. Әсирләрне кайтару кадрларын Русия кеше хокуклары вәкиле Татьяна Москальковачыгарды. Шул ук вакытта Украина президенты Владимир Зеленский Украинага 150 түгел, 189 әсир кайтты, дипхәбәр итте. Зеленский әйтүенчә, алар арасында төрле гаскәрләрнең вәкилләре, шулай ук Русия гаскәрләре Мариупольдә тотып алган ике сивил дә бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия һәм Украина чираттагы мәртәбә әсирләр белән алмашты,Яңылыҡтар,1068,https://www.azatliq.org/a/rusiya-ham-ukraina-chirattagi-martaba-asirlar-belan-almashti/33258269.html,2024-12-30T19:12:43+03:00
"- Донъялар тыныс түгел шул, балам. Борсолоу, хафалар күп. Йәш кенә егеттәребеҙ баш һала беҙҙең киләсәгебеҙ, тыныслығыбыҙ өсөн. - Улар геройҙар бит, олатай! - Геройҙар! .. Геройҙар күп беҙҙең арала. Бөйөк Ватан һуғышында, Афған, Чечня ерҙәрендә батырлыҡ күрһәткән ветерандар менән осраша торғайныҡ. Тормоштоң әсеһен-сөсөһөн татыған, донъя күргән, балалар үҫтергән олпат ағайҙар, сал сәсле бабайҙар килә торғайны. Бөгөн осрашыуҙарға йәп-йәш егеттәр килә. Уларҙың күбеһе ғаилә ҡороп та өлгөрмәгән, йәшлегенең матур йылдарында хәрби  хеҙмәткә саҡырылып, махсус  хәрби операцияларҙа  ҡатнашҡан ағайҙарың. Улар – бөгөн  һуғыш ветерандары. Улар – беҙҙең геройҙар! Яуҙан ҡайтыусы батырҙар  менән мәктәптә, клубта, китапханала осрашабыҙ. Йәш кенә егеттәр, махсус операцияла ҡатнашып, тыныслыҡ өсөн яуҙа булып, яраланып ҡайтҡандар. Ысын геройҙарыбыҙ беҙҙең! Үкенескә ҡаршы, һәләк булыусылар ҙа бар, улым. - Бәләкәй генә ауылдан, улым, өс батыр – Руслан, Дамир, Илнур ағайҙарың – һәләк булды. Йәшәргә лә йәшәргә  ине лә бит! – тине Әхмәт ағай көрһөнөп. - Олатай, элек бөтә ағайҙар ҙа, бабайҙар ҙа ил һаҡлап һуғышта ҡатнаштымы ул? - Улым, илде, Ватанды һаҡлау һәр егеттең, һәр ир-уҙамандың изге бурысы! Махсус хәрби операцияла ҡатнашыу – шулай уҡ илебеҙҙең тыныслығын  һаҡлау  ул! Элек тә һәр ир-егет мотлаҡ хәрби хеҙмәттә, яуҙа була торғайны. - Олатай, Дамир ағай командир булған бит? !. . - Эйе, улым. Ул командир булған. Бөгөн ул ауылыбыҙҙың, илебеҙҙең ысын ҡаһарманы! .. Дамир ағайың бәләкәйҙән эш эшләп үҫкән, алсаҡ егет ине. Атаһы бик йәшләй мәрхүм булғас, ғаиләһендә бөтә эште ул башҡарҙы. Әсәһе менән  генә йәшәгәс, бөтә йорт эштәре уның өҫтөндә булды. Баҡсаны, йорт-ҡураны ҡарау, утын, бесән әҙерләү. Әсәһе алдынғы һауынсы булды. Дамир уң ҡулы, ярҙамсыһы булды. Мәктәптә уҡығанда спорт менән шөғөлләнде, ярыштарҙа гел еңеү яулай торғайны. Малайҙар, ҡыҙҙар ауылдағы өлкән кешеләргә ярҙам иттеләр: утын ҡырҡтылар, һыу килтерҙеләр, иҙән йыуҙылар. Дамир ағайың һәр саҡ командир булып йөрөнө. Мәктәпте тамамлағас, электрик һөнәрен үҙләштерҙе. Ауылда бөтә кешенең электр утын ҡарап сығыр ине. Армияла хеҙмәт иткәндән һуң, яҡындағы ҡалала электр  мастеры булып эшкә  урынлашты. Ҙур хыялдар ҡороп йәшәп ята ине ул. Илебеҙҙә яуға саҡырыу булыу менән, махсус хәрби операцияға юлланды. Яҙмышы шулай ҡушҡандыр инде – батырлыҡ күрһәтеп, һәләк булған. Әллә күпме кешене ҡотҡарған ул Дамир ағайың. Хәҙер, улым, беҙҙең бурыс – героҙарыбыҙҙың исемен мәңгеләштереү. Беҙ бөгөн дә, киләсәктә лә геройҙарыбыҙҙы онотмай, уларҙың  исемдәрен быуындан-быуынға  еткерергә бурыслыбыҙ! .. Әхмәт ағай ейәне Илдарҙы ҡосаҡлап алды.",ҮҘЕБЕҘҘЕҢ ГЕРОЙ!,Яңылыҡтар,2597,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-09/ebe-e-geroy-4078457,2025-01-09T15:49:00+00:00
"19 декабрҙә Мәләүез районының Ҡотош ауылы мәҙәниәт йортонда Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү – 2026 программаһында ҡатнашыу буйынса халыҡтың йомғаҡлау йыйылышы үтте. Ҡотоштар бер тауыштан Ҡотош ауылы мәктәбе эргәһендәге юлды ремонтлау буйынса проектты хуплап, уны 2026 йылда ғәмәлгә ашырыу буйынса эшләргә ҡарар итте. Инициативалы төркөм – ауыл биләмәһе хакимиәтенә проектты әҙерләргә һәм уның бөтә этаптарын башҡарырға ярҙам иткән фекерҙәштәр командаһы – өлкә бюджетынан субсидия алыу өсөн конкурсҡа документтар әҙерләгәндән алып, ремонт эштәре тамамланғанға тиклем. Инициативалы төркөм ағзалары эш барышында төрлө кешеләр – ауыл халҡы, хакимиәт хеҙмәткәрҙәре, бағыусылар, подрядсылар менән менән тығыҙ аралашырға тейеш. Шулай уҡ уларҙың үҙ бурыстарын, маҡсаттарын һәм мөмкинлектәрен аныҡ күҙ алдына килтереүе, проекттың асылын яҡшы аңлауы һәм уның тураһында һөйләй белеүе лә бик мөһим. Ауыл биләмәһе башлығы Илмир Уразинбәтов ҡатнашыусыларға Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы буйынса конкурс процедураһының нисек үтеүен аңлатты. Инициативалы төркөмдөң бурыстарына халыҡтан аҡса йыйыу, эш барышы тураһында граждандарға мәғлүмәт биреү, проекттың үтәлешен контролдә тотоу һәм ҡабул итеүҙә ҡатнашыу инә. Хакимиәт башлығы шулай уҡ ауыл халҡына үҙенең атайсалы яҙмышына битараф булмағандары өсөн рәхмәт әйтте һәм 2025 йылға тапшырылған Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында ла еңеүгә өмөт белдерҙе. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡотоштарҙы мәктәп эргәһендәге юлды ремонлау мәсьәләһе борсой,Йәмғиәт,1539,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-25/otoshtar-y-m-kt-p-erg-end-ge-yuldy-remonlau-m-s-l-e-borsoy-4520529,2025-12-25T11:00:00+00:00
"фикерләрРусия хакимиятләре 2024 ел өчен дәүләт бюджеты өлгесенә Украинада үлгән хәрбиләрнең гаиләләренә түләү өчен дип акча салган вакытта якынча 100 мең һәлак булучыны күз уңында тоткан. Моны елларга каралган федераль бюджетөлгесенөйрәнеп ""Можем объяснить"" басмасыисәпләп чыгарган. Басма искәртүенчә, һәлак булучыларга бер тапкыр бирелә торган иминият түләүләреннән тыш, хәрбинең туганнарына ай саен компенсация дә килеп бара. Быел ул 21 922,12 сум. Компенсацияне Русия социаль фондыннан түлиләр. Сугышта яраланган һәм гарипләнеп калганнарның гаиләләренә ярдәм өчен, шулай ук һәлак булучыларның коммпенсациясе өчен бюджет өлгесендә 16 миллиард сумнан артык акча бүленгән. Шуның 5,2 миллиард сумы - һәлак булган хәрбиләр өчен бирелә торган айлык түләүләргә. Димәк, бюджетта 240 меңләп кеше өчен акчалар каралган. Моңа башка сугышларда һәлак булган хәрбиләр дә, хезмәт бурычларын үтәгәндә үлгәннәр дә керә. Әмма ""Можем объяснить"" аңлатуынча, Украинада сугыш башланганчы, 2022 ел бюджетына бу максат белән 2,2 млрд сумга кимрәк акча салган булганнар. Әлеге аерма 102 меңнән артык кешенең гаиләләренә түләргә итәрлек. Басма бу саннар Русия гаскәренең хәзерге вакыттагы югалтуларын күрсәтми, 2024 елга фаразлар гына булырга мөмкин, дип искәртә. Русия саклану министрлыгы Украинадагы сугышта булган югалтулары турында мәгълүмат бирми. Ачык чыганаклар аша ""Медиазона"" һәм ВВС сугыш башыннан бирле Русиянең 30 меңнән артык хәрбие үлүен ачыклаган. Чынлыкта аларның саны күбрәк дип фаразлана, чөнки ачык чыганакларда бөтен үлүчеләр турында да мәгълүмат юк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия бюджетына Украинадагы сугышта 100 мең үлемне күздә тоткан түләүләр салынган,Яңылыҡтар,1645,https://www.azatliq.org/a/32634702.html,2023-10-12T14:19:14+00:00
"Мәскәү татар мәктәбефикерләрМәскәүнең 1186 нчы номерлы бердәнбер татар мәктәбен күрше 2010 нчы мәктәбенә кушу ата-аналар һәм укытучылар ризалыгы белән генә хәл ителәчәк. Бу хакта ""Бизнес "" басмасына Мәскәүнең мәгариф һәм фән идарәсендә әйткәннәр. Берләшү очрагында 1186 нчы мәктәпнең белем бирү програмы, шул исәптән татар теле дәресләре дә сакланачак, дип ышандыралар идарәдә. Бинаның Муса әлил исеме дә калачак. — Әгәр берләштерү турында карар кабул ителсә, 1186 нчы мәктәпнең белем бирү програмы, шул исәптән татар теле дәресләре, дәрестән тыш эшчәнлек һәм түгәрәкләр сакланачак, — диелә идарә авабында. Мәгариф бүлеге мәктәпләрне кушу ""балалар өчен мөмкинлекләрне шактый киңәйтәчәк"" дип саный, күрше мәктәптә ""заманча матди-техник база"" булганын телгә ала. Русия башкаласында булган бердәнбер татар мәктәбендә ""заманча матди-техник база"" булдыруга нәрсә комачау итүе авапта әйтелми. Азатлыкэлегрәк язганча, Мәскәүнең мәгариф һәм фән идарәсе шәһәрдәге бердәнбер татар мәктәбен – Муса әлил исемендәге 1186 нчы мәктәпне күрше мәктәпкә кушу мәсьәләсе күтәрелгән. Бу хакта идарә 2025 ел ахырына кадәр карар кабул итәргә ыена. Мөгаллимнәр һәм ата-аналар мәктәп берләштерелгән очракта татар мәктәбенең күпьеллык традицияләре һәм Муса әлил исеме югалыр дип борчыла. Татар мәктәбен башка мәктәпкә кушуны Мәскәү татарлары да, Татарстан итәкчелеге дә ошатмый, моңа каршы көрәшеп тә караганнар. Хәзерге вакытта мәктәпнең мәбүри уку планына 1-3 нче сыйныфлар өчен ""Татар теле практикумы"" курсы (атнага бер сәгать, 4 нче сыйныфта ул үткәрелми) һәм 5-6 нчы сыйныфлар өчен – атнага ике сәгатьлек дәресләр кертелгән. Моннан тыш, 1 нче сыйныфтан алып 6 нчы сыйныфка кадәр дәрестән тыш эшчәнлек кысаларында ""Тел һәм мәдәният"" курсы атнасына бер сәгать укытыла. Русиядә","Мәскәү мәгариф идарәсе: татар мәктәбе күрше мәктәп белән кушылса да, татар теле дәресләре сакланачак",Яңылыҡтар,1753,https://www.azatliq.org/a/33551715.html,2025-10-07T05:46:43+00:00
"Казанда яшәүче 27 яшьлек Гүзәлия Минхәйдароваике малай үстерә, хәзерге вакытта декрет ялында. Гүзәлия сөйләгәнчә, аның ураза тоту теләге узган елда да булган, әмма ул вакытта беренче малаен беренче сыйныфка әзерләү эшләре белән мәшгуль булып тота алмаган. — Быел ничектер ниятем көчлерәк булдымы, узган ел тоту теләге булып тота алмаганга күрә күңелдә калмасын дипме, быел тотарга булдым. Иң беренче көнне, дөресен генә әйткәндә, көн уртасында бик нык су эчәсе килде. Ләкин түздем, һәм өйдәге эшләр белән шөгыльләнеп кимеде ул теләк. 5""Уразада рухи яктан иңеллек сиздем""Ураза тотучы суның тәмен белә диләр. Гүзәлия дә ураза тота башлаганнан соң шул фикергә килгән. Беренче көннәрдә ризыкка карап кызыгып йөрергә дә туры килде ди ул: — Ирем дә минем белән бергә берничә көн ураза тотты. Әмма эшкә һәр көн йөргәч, берничә көн генә тота алды. Аңлап була, һәр көнне эштә арып, ураза тотуы авыррактыр. Ирем эштән кайтып аны ашатканда, берәр ризыкка күзем төшеп, ифтар вакытына кадәр шул ризык турында уйлап йөргән чаклар да булды. Диетология белгечләре, табиблар арасында ураза тоту организмга файдага, эчке әгъзаларны ял иттерә дип әйтүчеләр бар. Гүзәлия исә организмда әллә нинди үзгәрешләр, иңеллек сизмәгән, күбрәк рухи яктан үзгәрешләр сизгән: — Уразага кадәр ничек 56 килограмм идем, шулай 56 булып калдым. Организмда әллә ни үзгәрешләр, иңеллек сизмәдем. Әгәр ниндидер анализлар тапшырып карасаң, бәлки үзгәрешләр күреп булыр иде, әмма мин уразаның бу ягы белән алай тирәнтен кызыксынмадым. Күбрәк рухи яктан иңеллек сиздем. Мәсәлән, кайчандыр әбием өйрәткән догаларны искә төшердем, һәр гамәлемне ""бисмилладан"" башладым. Минемчә, бу нәрсәләрне дә үзгәреш дип атап була, чөнки гадәти көннәрдә эштән кайтып, ашап, өй эшләрен башкарып, йокларга ятасың да ""Аллаһка шөкер, үз караватыма яттым, көнем уңышлы булды"", дип шөкер итмичә йокыга китәсең. Ә бу айда һәрнәрсә өчен шөкер итеп яшәргә тырыштым. Рухи яктан үсеш алырга, дини өлкәдә сораулар туган саен, авап табарга тырышып, яңа мәгълүмат туплап бардым һәм бу иңел итеп бирелде. Хәзер инде Рамазан ае үткәч тә, бу туплаган мәгълүматны югалтмаска тырышырга кирәк. Гүзәлия балачактан ук ислам дине нигезләрен өйрәнергә тырышып яшәгән. әй көне авылга әбисе янына кайтып, дин кагыйдәләрен үтәп баручы, сыйныфташ кызларыннан ислам нигезләрен өйрәнгән. Хәзер үз балаларына да азмы-күпме өйрәтәсе килә, ди. Ләкин әлегә бу эш бик иңел бирелми, ди Гүзәлия: Гүзәлия Минхәйдарова— Минем әбием бик тә дини кеше иде. Соңгы сулышына кадәр дисбесен кулдан төшермәде. Балачактан безгә исламның мөһимлеген, ураза тоту, дога кылуның әһәмиятен күңелебезгә сеңдереп барды. Ураза тоту — безнең бурычыбыз. Намаз укымаган өчен аерым авап тотачакбыз, калдырган уразаларыбыз өчен аерым авап бирергә туры киләчәк. Әбием безгә шуларны өйрәтеп, күңелдә калырлык итеп аңлата белгән. Мин менә үз балаларыма моны аңлата алмыйм, әбием кебек үтемле итеп аңлату авыр. Шулай ураза тотып, Рамазан аенда догалар кылып вакытны уздырганны күреп, бәлки минем балаларыма да әкренләп моның әһәмияте аңлашыла башлар. Рамазан ае тәмамлану белән мөселманнар Ураза гаетен бәйрәм итә. Мөселманнар өчен бу көн иң кадерле бәйрәмнәрнең берсе санала, бигрәк тә ураза тотучылар өчен. Беренче мәртәбә ураза тоткан Гүзәлия дә быел шушы бәйрәмне аеруча зарыгып көткәнен әйтә: — Әбием ""Ураза бәйрәмендә яңа пар оекбаш булса да киегез"", дип берәр яңа әйбер кияргә куша иде. Рамазан аенда кеше рухи яктан чистарына бит, шуңа күрә чистарынгач, яңа кием киеп, яңа тормышка аяк баскан кебек була. Шул истә калган. Ураза гаетен олы бәйрәм итеп каршылый идек электән үк. Шәхсән үзем өчен быелгы ураза гаете икеләтә кадерле, чөнки көттерде һәм үзенә тартып торды кебек. Күбәләк утка таба ашкына бит, мин дә бүген шул күбәләк хәләтендә. Казандагы оешмаларның берсендә итәкче булып эшләүче 61 яшьлек Рәфыйга Әхмәтановаозак еллар дәвамында ураза тоту турында хыялланган, әмма аны пенсиягә чыккач кына тормышка ашыра алган. — Рәфыйга ханым, ураза сезнең өчен нәрсә ул? — Балачакта әби-бабайдан, әнидән, якыннардан күргән барлык йолалар күңелгә сеңеп калган. Ураза да беренче чиратта эчке халәттер. Аллаһка рәхмәтле булу, бернәрсә дә тиктән генә килеп чыкмаганны аңлыйсың бит. Шуңа Аллаһка бурчыларны кайтару кирәк. Ураза — үзеңне сынап карау, түземлекне сынап карау. Минем өчен болар барысы да яңа. Хәтта шулай иңел булыр дип уйламаган идем. Бик гаәп. Мин инде үземне шулкадәр ашамчак кеше дип әйтә алмыйм, әмма барыбер гадәттә ашау вакыты иткәч, мисал өчен төшке аш вакытында, ашыйсы килә иде. Рамазан аенда бөтенләй башкача. Гаәп бит. — Сез беренче тапкыр ураза тоттыгызмы яки элек берничә көн тотканыгыз булдымы? — Әйе беренче тапкыр тоттым. Пенсиягә чыктым һәм шуңа тотып карарга кирәктер дип уйладым. Теләк һәрвакыт булды, әмма кайбер сәбәпләр аркасында килеп чыкмый иде. Мигрень белән авафаланам, шуңа эшләгәндә дару эчәргә туры килә иде. Шундый режим булды. Мине һәрвакыт Рамазан аенда төрле ашларга чакыралар иде. Ураза тотмаган килеш бару бик уңайсыз булды. Шул чараларга чакырган көннәрне булса да тотарга тырышып карасам да килеп чыкмады, һәрвакыт күпмедер вакыттан соң авызны ачарга туры килә иде. Ә быел мин бит ял итәм, аннары һава торышы да бик яхшы тора, ягъни кызу түгел. Әлбәттә иң мөһиме инде теләк. Быел өч көн тотачакмын дип уйладым. Әмма азагына иткәне сизелми дә калды. Бик шатмын. Эчемдәге шатлыгымны аңлатып бетерерлек түгел. — Эшләгән кешегә ураза тоту авыррак дип саныйсызмы? — Эш урыннары төрле була бит. Физик эш эшләүчеләргә ураза тоту тәэсир итәдер, эмоцияләр белән бәйле эш булса да ураза тотуы авыр. Әгәр кеше һәрвакыт ниндидер итди карарлар кабул итә, кешеләр белән сөйләшүләр алып бара, аннан һәркем нидер таләп итә икән бу инде эмоциональ хәлгә һәм сәламәтлеккә тәэсир итә. Син үзеңә-үзең хуа түгел андый вакытта. — Уразаны ризыктан тыелып тору дип кенә санаучылар да бар. Бераз ябыгырмын дип әйтүчеләр дә очрый. — Әйе, андыйлар да бар. Бу бигрәк тә яшьләргә кагыладыр инде. Минем өчен беркайчан да ризык культ булмады. Мин Аллаһ алдындагы бурычымны үтим дип кенә саныйм. Рухи яктан чистарынып рәхәт булып китә. Бүген дә ураза тота алдым дип шатланам, шулай көн артыннан көн узды. Мин аны ниндидер каһарманлык дип тә санамыйм. Ураза тотуымны да бик якын кешеләрем генә белә. Бу минем шәхси эшем, минем фәлсәфәм. — Ураза тотуда иң авыры нәрсә булды? — Төрле этапта төрлечә булды. Башта ничек сәхәргә йоклап калмаска икән дип борчылдым, әллә йокламыйча гына сәхәрне көтәргәме һәм аннары йокларгамы дигән уйлар да булды. Йокы белән сораулар туды. Чөнки төнге сәгать икеләр тирәсе сәхәр ашарга кирәк, ул бит инде төн, нәкъ тәмләп йоклый торган вакыт. Иртән эшкә барасы булмаганга гына бик авыр кабул итмәдем. Әмма хуалык эшләре дә бар бит әле. Дачага йөрисең. Шулай ук эчәсе килмәсен дип тә борчылдым. Башым авырткан чаклар да булды. Кайбер көнне тагын авыз ачарга бер сәгать калды, ярты сәгать калды, биш минут калды дип санап утырган вакытларым да булды. Бу ашыйсы килүдән түгел, ә баш авыртудан даруны тизрәк эчәр өчен. Шуңа барысы да шома гына барды дип әйтә алмыйм. Әмма каты зарланырлык та булмады. Киресенчә, болай тиз узып китәр дип көтмәгән идем. — Кайбер кешеләр ураза тотканда көч бетмәсен өчен витаминлы ризыклар ашарга тырыша, хәтта ураза башланганчы ук хәстәрен күреп төрле имешләр алып куючылар да бар. Сез сәхәр-ифтарга нәрсә ашауны алдан хәл итә идегезме яки башка көннәрдәгечә уздымы? — Күңелем теләгән әйберне әзерләдем. Төрлелек булдырырга тырыштым. Кипкән имешләргә өстенлек бирдем. Хөрмә белән йөземне күпләп ашадым. Калганында аерма юк. Бернинди өстәл тутырып ризык әзерләү дә булмады. Бер тапкыр бик якын туганнар берничә кешене генә кунакка чакырды, ул вакытта инде камыр ризыклары ашалды. Кунакта шулай бит. — Рамазан аеның азагын ничек күз алдыгызга китердегез? — Мин бит иң күбе өч көн тота алырмын дип уйладым. Ахыргы көннәрен бөтенләй уйламадым. Аннары янымдагы кешеләр арасында ураза тотучылар күп бит, алар һәрдаим күз алдымда. Күпмедер вакытка ябыгырга мөмкиннәр, шуның белән шул. Организм ураза тотудан файда гына аладыр дип саныйм. Бу минем өчен күңел теләгән, әмма булдыра алмый торган әйбер кебек иде. Шуңа бик канәгать калдым. Казаннан 32 яшьлек Рамилә Фәхрисламовабала имезүгә карамастан, быел беренче тапкыр башыннан ахырына кадәр ураза тоткан. Рамилә Фәхрисламова— Ураза — минем өчен Аллаһ алдында рухи чистарыну. Элек тота алмый идем, чөнки эшләдем, узган ел йөкле идем. Менә хәзер уңай мөмкинлек туды: бала белән өйдә утырам. Эшләгәндә тотуы авыр булыр дип уйладым. Бала имезгәндә ураза тоту мәбүри булмауны аңлыйм, әмма барыбер тотарга карар кылдым. — Авыр булмадымы? — Беренче көнне авыр булды, чөнки хәлсезлек барлыкка килде. Калган көннәрне мин үземне бик яхшы хис иттем. Көч һәм энергия ташып торды. Баланы да имездем. Әмма кызу көннәрдә эчәсе килде инде. Сусыз авыррак. Калганы әйбәт барды. Ашыйсы килмәде. — Сәхәрдә, авыз ачканда нинди ризыкларга өстенлек бирдегез? — у күп эчтем. Сәхәр һәм авыз ачканнан соң кимендә өч литр эчә идем. Кипкән имешләрдән күрәгә, кара имеш ашадым. Шулай ук башка иләк-имешләрдән банан, алма ашый идем. Калганы инде көн дә ашый торган ризыклар. Көне буе ашамасаң да, кыска вакытта шактый тукланып аласың. Көч туплап була. — Коронавирус сәбәпле кайбер мөселманнар быел ураза гадәттәгечә узмады диде. Коронавирус сезнең уразага тәэсир иттеме? — Коронавирус сәбәпле өйдә утырырга туры килде, хәтта ниндидер сәүдә үзәгенә, туганнарга да барып булмады. Шунысы авыр булды. — Элек берничә көн булса да ураза тотканыгыз бар идеме? — Әйе бер-ике көн тота идем. Бу кыш көнне булды, ул вакытта кояш иртә байый, шуңа сизелмичә дә уза иде. Хәзер бит төн кыска, көн озын.",Беренче тапкыр ураза тоту: булдыра алмам кебек иде,Дин,9553,https://www.azatliq.org/a/30624168.html,2020-05-23T21:05:06+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр18 май Казанда 14 нче тапкыр Русия татар дин әһелләре ыены узды. Очрашуга илнең 77 төбәгеннән меңнән артык делегат ыелды. Русия оккупациясендә калган Украина ирләреннән дә русия тарафлы дин әһелләре чакырылган иде. Алар сугышта яңа шәһәрләрне яуларга чакырды. Шул ук вакытта мөселманнарны борчыган проблемнар — мәчетләрнең ябылуы, мәктәпләрдә яулык кию, дини китапларны тыю кебек кискен мәсьәләләр күтәрелмәде. Мөфти Нәфигулла Әширов кына татарларның саны кимүенә һәм татарларны төрле төркемнәргә бүлергә теләүләре турында борчылуын белдерде. Азатлык дин әһелләре ыенында яңгыраган төп фикерләрне барлады. Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиев, узган ыеннардагы чыгышларын кабатлагандай, Украинадагы сугышны искә алудан һәм анда ""безнең егетләребез юлбарыс кебек көрәшә"" дип әйтүдән башлады. — Сугыш кырында, окопларда һәрдаим имамнарыбыз белән бергә атакайлар да ""махсус хәрби операциянең"" безнең иңү белән тәмамлануына, егетләребезнең исән-имин өйләренә, гаиләләренә әйләнеп кайтуларына дога кыла, хәтта үзләре дә һәлак була, — диде ул. Шуннан соң ул Русия президенты Владимир Путинныңкабат сайлануын искә алды һәм аның ""исән-имин, сәламәт булуына, Русияне уңышлы итеп алга таба алып баруына"" дога кылырга тәкъдим итте. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинукыган догада Путин исеме яңгырамады. Ул бары ""итәкчеләребезгә ихлас ниятләрен тормышка ашырырга ярдәм ит"" дип сорады. Шулай ук ""сугыш кырларында хезмәт итүче милләттәшләребез һәм барлык дин кардәшләребез"" өчен дә дога кылды. Дога укылганнан соң Русия вице-премьеры Марат Хөснуллингасүз бирелде. Чыгышының ахырын ул татар телендә укып тәмамлады. Үз нотыгында вице-премьер Русиянең нацизмга каршы көрәшүе турында сөйләде. — Без иңел вакытта очрашмыйбыз, — диде ул. — Ислам дөньясы авыр сынау уза. Якын Көнчыгышта вазгыять кискенләште. Изге китапларда язылган әхлак нормалары юыла. Бу хәл нацизмның таралуына, халыклар арасында таркаулыкка китерә. Русия актив төстә моңа каршы көрәшә. Русия Диния нәзарәте мөфтие Равил Гайнетдинтатар милләте яңадан калкып чыгачак дигән ышануын белдерде. — ""Татар"" этнонимы дөньяда иң борынгылардан санала, үзен татар дип таныган милләт безнең эрага кадәр үк оешкан. Татарлар күп төрле тарихи дәверләрне үткән, байлыгын да тапкан, шөһрәтен дә казанган, михнәтен дә, сугыш ачысын да күргән. Татар бетә-бетә дигәндә дә яңадан калкып, үсеп чыккан, чыныккан, ныгыган. Без бүген дә үз аякларыбызда нык басып, үз туган иребездә көн күрәбез, балалар үстерәбез. Аллаһка буйсынучылардан, Аңа итәгать итүчеләрдән булсак, без киләчәктә дә сакланырбыз, яңарыш табарбыз, үрчербез, югалмабыз, Аллаһ боерса, — диде ул. Гайнетдин быел Мәскәүдәге Тарихи мәчетнең 200 еллыгы билгеләп үтеләчәген әйтте. Бу уңайдан ул гыйбадәтханәгә багышланган китапны Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкабүләк итте. Русия Үзәк Диния нәзарәте рәисе, мөфти Тәлгать Таетдинкыйямәт көне якынлашуга ишарәләде. — Бик күпләр аптырауда, чөнки бүген дәүләтләр арасында кара-каршы тору искиткеч кискен дәрәәгә итте. Әллә кыйямәт микән дип сораучылар да әз түгел, ләкин без моңа авап бирә алмыйбыз, — диде ул. Таетдин бу сорауга Мөхәммәт пәйгамбәр дә авап белмәвен, ләкин бу вакытның ""дәүләтләр, милләтләр, халыклар арасында өлфәт-мәхәббәт киткәч"" итүен әйтте. Аныңча, Русия барлык дәүләтләр арасында ""үрнәк күрсәтүче"" булып аерым урын алып тора. Украинадагы сугыш — соңгы 100 елда инде өченче сугыш, диде ул. Тәлгать Таетдин сугышка имамнарның да ибәрелүе, мәхәлләләрнең сугышка хезмәт итүе турында сөйләде. Русиянең Азия өлеше Диния нәзарәте рәисе, мөфти Нәфигулла Әширов 2021 елда Русиядә узган анисәпне искә алды. Аның нәтиәсенә күрә, соңгы 10 елда татарлар саны 600 мең кешегә кимеде. Әширов сүзләренчә, кавказ халыклары белән чагыштырганда, татарлар ""авыр хәлдә"" кала. Ул Татарстан мөфтиенә гадәти булмаган карар кабул итәргә тәкъдим итте. — Камил хәзрәткә бер фәрман чыгарыргамы, юкмы инде, — ди ул. — Мөфтиләр, имамнар өйләнешеп, 10 баладан ким бала тудырмасын дигән фәрман чыгармыйча булмый инде (залда көлүләр һәм алкышлар). Аныңча, бүген татарны төрле төркемнәргә бүләргә телиләр. — Бүген төрле-төрле оешмалар төзелә. Болары — мишәрләр, болары — себерләр, болары — фәләннәр. Без моңа бирешергә тиеш түгел. Безнең татар милләтенә үз исеменнән оялырга бер сәбәп юк. Без — татарлар, бөек дәүләтләр төзеп яшәгән халык. Иншалла, киләчәктә дә Аллаһы Тәгалә милләтебезгә дәвам итәргә, көчәергә, куәтләнергә насыйп итсен. Әширов сүзләренчә, татарлар Эчкен авылына ярдәм күрсәтүдә үзенең бердәм милләт булуын күрсәткән. Әмма бүген Себердәге татар авылларыавыр хәлдәди ул. — Алар арасында Әшеван дигән авылны истә калдырыгыз. 1226 елгы, Себер ханлыгы вакытында, Алтын Урда чорында булган авыл. Барысы да су астында калды. Безнең шәехләрнең каберләре су астында калды. Бу фаигадән Аллаһы Тәгалә сакласын. Без Татарстан, Татар конгрессы белән сөйләштек. Анда да читтә калмыйбыз диделәр. Безнең татар милләтенең итәкчеләре булган әфәнделәребезгә халкыбызны шул юлны алып барырга көч-куәт бирсен, — дип тәмамлады мөфти сүзен. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллиндин өлкәсендә кадрлар мәсьәләсе кискенләште дип белдерде. — Татар-мөселман әмәгатьчелегендә бүген белгечләр итми. Алар әзерләнә, әмма килеп туган ихтыя тулысы белән капланмый. Шул нисбәттән сезне Татарстанга килеп гыйлем алырга чакырам, — диде ул имамнарга. Сәмигуллин сүзләренчә, Татарстанда ислам финанслары белгечләренә кытлык зур. — Бүгенге көндә Русиядә (Ислам финанс институтлары өчен бухгалтерлык хисабы һәм аудит оешмасы - ред. ) сертификатына ия булган барлыгы 11 белгеч бар, шуларның 7 се – Татарстаннан, шуларның 5 се – Голәмә шурасы әгъзалары, — дип санап китте ул. — – финанс оешмаларның ислам өлкәсендә эш таләпләрен һәм кагыйдәләрен билгеләүче халыкара дәрәәдәге аудитор. Бүген Казанда РИИда ның имтихан үзәге эшли. Шуңа күрә теләге булган һәркем Казанга килеп бу белгечлек буенча укый һәм эшли ала. Моннан тыш, ул Коръән белгечләрен әзерләүдә дә кыенлыклар булуын әйтте. Аныңча, хәзер татарлар арасында 4 курра хафиз гына бар. Курра хафизлар ул — Коръәнне 10 кыйраәт белән яттан укый белүче галимнәр, ди ул. Татарстан мөфтие татар-мөселман өммәтендә каллиграфларга ихтыя бик зур дип саный. — Мәчетләр төзелеп, аларны бизәү эшенә килеп терәлгәч, бу кытлык аеруча сизелә. Кызганычка каршы, кайчак бизәлешләр бик түбән дәрәәдә башкарыла. Югыйсә, Казанда РИИда каллиграфлар әзерли торган үзәк эшли. Үзебезнең белгечләр бу эшне югары дәрәәдә башкарып чыга ала, — ди ул. Бу юлы ыенда Русия оккупациясендә калган һәм фетнәчеләрнең ""ДНР"" ""мөфтие""Рәшит Брагингасүз бирелде. Хәзерге вакытта әлеге мөфтият Равил Гайнетдин итәкчелегендәге Русия Диния нәзарәтенәбуйсына. Ул чыгышын татарча алып барды. Үз нотыгында Брагин Равил Гайнетдингә, Мәскәүдән китаплар һәм башка кирәк-яраклар, кешеләр ибәрүләренә рәхмәт сүзләре әйтте. Ул Украинаның кануни шәһәрләрен Русиягә оккупацияләргә чакырды. — Крамоторски әле азат ителмәгән, Русиягә кушылмаган. Андый шәһәрләр бар: Крамоторски, Славянски, Константиновка… Андагы мөселманнар куркалар. Алар сез кайчан киләсез дип шалтыраталар. Бу шәһәрләрдә мәчетләр бозылган. Миналар, снарядлар белән мәчетләр юк. Исемлекләре бар, телефоннары бар, кем татарча, кем үзбәкчә сөйли. Куркалар. Авдеевка азат ителде, анда да мөселманнар бар, мәчет төзергә урын сорарбыз, — диде ул. Рәшит Брагин Русия хәрбиләренә ярдәм итүен, окопларда намаз укуларын сөйләде. — Бер проблем бар — бездән киткән мөселманнар бик күп. Әкертен генә кире кайталар. Документларын алырга булышабыз, — диде ул. ""ДНР"" вәкиле чыгышыннан соң Васил Шәйхразиев сугышның ""иңү"" белән тәмамлануын теләде. Башкортстанда Дөнья татар конгрессы вәкиле, Уфадагы ""Ихлас"" мәчете имам-хатыйбы Альфред Дәүләтшинкайбер мөселманнарның мәзһәбне инкарь итүенә борчылуын белдерде. — Кызганыч, безнең тарихи карашларга туры килмәгән фикерләргә иярү күзәтелә, — ди ул. — Мөселман яшьләре арасында гына түгел, өлкән буын дин әһелләре арасында да мәзһәбне сөекле пәйгамбәребез сөннәтенә каршы куючылар бар. Начарлык орлыгыннан яхшы бер имеш хасил булмас. Приморье краеның Уссурийски шәһәре дини оешма итәкчесе Айдар Гарифуллинирле татарлар һәм үз гаиләсе белән таныштырды. — Әлеге көндә әтием, имам буларак, Ерак Көнчыгышта хәрби бүлекләрдә дини эшчәнлеген алып бара. Русия саклану министрлыгы белән хезмәттәшлек итә, — диде ул. — Безнең таянычыбыз — дин әһелләре, — диде Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановыен ахырында. — Дин аша гына без үзебезне, милләтебезне, гореф-гадәтләребезне саклап кала алабыз. Әлбәттә, Татарстанда татарларның 30 проценты гына яши, калган өлеше — Русия төбәкләрендә, чит илләрдә. Ул мөфти һәм имамнарга ислам илләре белән эшләве турында сөйләде. — Авыр чорларда яшибез. Аңа карамастан, ислам илләре безнең ил белән бергә. Ислам илләре итәкчеләре безнең президентны ихтирам итә. Без моңа үз өлешебезне дә кертәбез. Татарстан уртак урын алып, шушы эшне башкаралабыз. Алар безнең эшне күрәләр. Мин әйтәм, бездә 20 миллионнан артык мөселман яши. Аларның (ислам илләренең) сезнең белән аралашасы килә, мәчетләр, хәләл, укыту процессы оештыруны (карыйсы килә). Үзебез генә оештыра алмыйбыз. Форум үткәрү, сезнең белән аралашу ил өчен зур этәргеч, — диде Миңнеханов ахырдан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Дин әһелләре ыены: Путин саулыгына дога, сугышны хуплау һәм татарның саны кимүгә зарлану",Дин,9233,https://www.azatliq.org/a/din-ahellare-jieni-putin-sauligina-doga/32953004.html,2024-05-18T22:56:15+03:00
"2026 йылдың 1 сентябренән уны илдең бөтә мәктәптәренә лә индерергә уйлайҙар. Рәсәй мәғариф министрлығы пилот проекты һөҙөмтәләрен иҫәпкә алып, ҡанун проектын әҙерләгән. Экесперттар белдереүенсә, тәртип өсөн баһа ҡуйыуҙы балаларҙың күпселеге ыңғай ҡабул иткән. Мәктәптәр зачет, незачет ҡуйырғамы, өс, биш баллы кимәлдә баһалауҙымы - үҙҙәре һайлаған. Уҡытыусылар тарафынан иһә һәр уҡыусыға айырым иғтибар талап ителә инде. Тәртип өсөн баһа ҡуйыу яңылыҡ түгел, совет осоронда һәр баланың көндәлегенә аҙна һайын синыф етәксеһе баһа ҡуя торғайны бит. Шулай ҙа насар баһа ҡуйыр алдынан уҡыусыға тәртибен төҙәтергә мөмкинлек бирелһен ине. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәртип өсөн баһа ҡуйыласаҡ,Мәғариф,1046,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-17/t-rtip-s-n-ba-a-uyylasa-4540604,2026-01-17T13:22:00+00:00
"Латиповтар ғаиләһендә өс малай үҫә. Иң бәләкәстәре быйыл 1-се класҡа төшкән. Ғаилә башлығы Илдар Латипов – эшҡыуар, ҡатыны Айгөл – хужабикә. Ғаилә Өфөлә яңы фатир отоуға бик ҡыуанған, балалар үҫеп килә, мәктәптән һуң Өфөгә уҡырға баралар, – ти ата-әсә. Һайлау участкаһында алған билетығыҙҙы рахмат 102. рф сайтында теркәргә онотмағыҙ. Приздар көн дә уйнатыла килде, бөгөн һуңғы көнө. Әммә тағы бер форсат бар: 13 сентябрҙә БСТ-ла тура эфирҙа суперприздар уйнатыу була. Теркәлгән бөтә билеттар ҙа ҡатнаша.",Латиповтар фатир отҡан,Яңылыҡтар,504,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-08/latipovtar-fatir-ot-an-3919589,2024-09-08T12:54:00+00:00
"Иҫке Монасип ауылы ҡыҙы тыуған ауылында мәктәпте тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында психолог һөнәрен үҙләштерә. Тап ошонда тормошон үҙгәртер егет менән осраша. Музыкант һөнәренә уҡып йөрөгән Илдар мөләйем йөҙлө Нурияны бер күреүҙән оҡшата. Хеҙмәт юлын Байғаҙыла башлаһа, аҙаҡ килен булып төшкән ерендә - Баймаҡ районының Иҫке Сибай мәктәбендә эшләй. Тормош ҡушыуы буйынса 2012 йылда йәштәр район үҙәгенә күсенгәс, Нурия Наил ҡыҙы Иҫке Собханғол мәктәбендә психолог булып эшләй башлай. Тормош иптәше Илдар Рәфҡәт улы олимпия резервы спорт мәктәбендә тренер. Ул балаларға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә. Тренерҙың һәм уның уҡыусыларының бик күп ҡаҙаныштары бар. Республика, Рәсәй буйынса чемпиондар әҙерләгән Илдар Рәфҡәт улының хыялы - көслө рухлы балалар тәрбиәләү. Ул шулай уҡ Баҙал башланғыс мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы ла. Көн һайын бер генә аҙым яһаһаң да, маҡсат иткән ереңә яҡыная бараһың, тигән бер аҡыл эйәһе. Шуның кеүек, йәштәрҙең сослоғо һөҙөмтәһе булып, бер нисә йылдан бәләкәй йорттарына төкәтмә төкәтелеп, ҙур йорт ҡалҡып сыға. Ғаилә башлығы тимер, ағас, баҡса эшенә оҫта. Ишек алдындағы ҡаралтыларҙы үҙ ҡулдары менән төҙөгән. Әйткәндәй, төрлө ҡош-ҡорт та алып үҫтерәләр. -Балаларҙы тәрбиәләүҙә тормош иптәшемдең ярҙамы бик ҙур. Малайҙарға, айырыуса атай тәрбиәһе бик мөһим. Ул ғаиләһендә өс ҡыҙ араһында үҫкән бер бөртөк малай. Уны ғәҙел, оҫта ҡуллы, ғаиләһе өсөн өҙөлөп торған ир-уҙаман итеп үҫтергән ҡайны-ҡәйнәмә ҙур рәхмәт. Атанан күргән - уҡ юнған, әсәнән күргән - тун бескән тиҙәр. Ысынлап та, кешенең тормошҡа ҡарашына, холҡона, хатта ябай ғына ғәҙәттәренә лә ата-әсәһе, ғаиләлә алған тәрбиә ҙур йоғонто яһай. Ул-ҡыҙҙарымды үҫтергәндә дөрөҫ башланғыс һалыусы - минең ата-әсәйем, - ти Нурия. Атаһы Наил Хисаметдин улы (мәрхүм) колхозда механизатор булып эшләгән. Әсәһе Вәзирә Хәлфетдин ҡыҙы ауыл хакимиәтендә секретарь вазифаһын алып бара, балалар баҡсаһында мөдир, аҙаҡ ашнаҡсы булып эшләп хаҡлы ялға сыға. -Ғаиләлә ниндәй әсәй, ҡатын-ҡыҙ булырға икәнлеген мин тап әсәйемдән күреп, унан үрнәк алып үҫтем. Уның аш-һыуға оҫта, ҡунаҡсыл, ипле булыуы мине хайран итә торғайны. Ауырлыҡтарға бирешмәй, тормош ҡанундарына таянып йәшәүе мине лә шулай йәшәргә өйрәтте. Ғаиләлә беҙ 4 бала - 3 ҡыҙ, бер малай үҫтек. Апайым, ағайым һәм һеңлем менән дуҫ, татыубыҙ. Туғанлыҡ ептәрен нығытып, бик матур аралашып йәшәйбеҙ. Бында ата-әсәйебеҙҙең тәрбиәһе ҙур роль уйнай, сөнки әсәйем беҙҙе бер-беребеҙгә терәк булырға өйрәтте. Мин дә үҙ балаларымды тап әсәйем тәрбиәһе менән үҫтерәм, - ти әсә. Киләсәккә яҡты өмөт һәм ышаныс менән баҡҡан, үҙ көстәренә ышанған мөхәббәтле, уңған Ырыҫйәновтар балаларына матур тәрбиә бирәләр, киләсәктәрен хәстәрләп, төрлө яҡтан үҫтерергә ынтылалар. Оло ҡыҙҙары Юлиә 9-сыны тамамлағандан һуң, Урал аръяғы агросәнәғәт колледжында уҡыған. Әлеге ваҡытта балаларҙы ихлас яратҡан йәш ҡыҙ ғаиләләргә бала ҡараусы хеҙмәттәрен күрһәтә. Алһыу 10-сы класта химия һәм биология йүнәлешендә уҡый, киләсәктә теш табибы булырға хыяллана. Мәктәптә тик яҡшы билдәләргә генә уҡыған Алһыуҙың спорт өлкәһендә лә уңыштары бихисап. Грэпплинг буйынса бик күп ярыштарҙа ҡатнашҡан Алһыуҙың иң ҙур еңеүҙәре алда әле. Тырыш, ныҡышмал ҡыҙ 4 тапҡыр республика чемпионы, ПФО буйынса 3 тапҡыр 2-се урын, Рәсәй буйынса Мәскәүҙә үткән ярышта 3-сө урын яулаған. Хатта үҙе лә 8 йәштән өлкән ҡыҙҙарға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә башлаған. Ырыҫйәновтарҙың ырыҫлы тормоштарын тағы ла йәмләп бер-бер артлы донъяға килгән малайҙары – өй шатлыҡтары. 5 йәшлек Дауыт балалар баҡсаһының өлкәндәр, 3 йәшлек игеҙәктәр Юныс менән Иҙрис уртансылар төркөмөндә. Сос, шаян, тиктормаҫ малайҙар атайҙары үткәргән күнекмәләргә йөрөй. Дауыт һүрәт төшөрөргә ярата. Яратып, күңел һалып башҡарған эш һәр ваҡыт уңа. Шуға балаларын һөйөүгә төрөндөрөп үҫтерергә тырышҡан Нурияны әлеге ваҡытта декретта ултыра тип әйтеү урынһыҙ, сөнки ул бер ҙә тик ултырмай. Буш ваҡытында оҫталыҡ дәрестәре алып, бешеренеү серҙәренә төшөнә. Белгәндәрен ҡыҙҙарына өйрәтеп, улар ҙа хәҙер роллы, пицца кеүек ризыҡтарҙы һә тигәнсе әҙерләп тә ҡуялар, ҡустыларын төрлө тәмлекәстәр менән һыйлайҙар. Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар Бәйләнештә селтәре аша Нурия асҡан альбомдарҙан заказ биреп кейем, өй кәрәк-яраҡтары алдырта. -Бер-бер артлы өс улым менән декрет ялында ултырған ваҡытта балалар йыш ауырып, төрлө дарыуҙар менән дауаланған саҡта Малайзия компанияһы, туҡланыу, таҙарыныу тураһында мәғлүмәт ишеттем. Үҙебеҙҙең ғаиләлә күп кенә һөҙөмтәләргә ирешкәс, яйлап кешеләргә лә был продукттар хаҡында һөйләй башланым. Малайҙар үҫә төшкәс, декрет ялында булыуға ҡарамаҫтан, Ҡыпсаҡ сауҙа үҙәгендә офис асып, продукцияларҙың файҙаһы тураһында презентациялар үткәрә башланым. Бөгөнгө көндә командала 200 партнер үҙ һаулыҡтарын нығыта. Һаулыҡ - ҙур байлыҡ, тигәндәй, был эш күңелемә ятты, киләсәктә лә ошо юҫыҡта эшемде дауам итергә ниәт, - ти Нурия Наил ҡыҙы. Нурия менән Илдар ишле ғаиләнән булғанға күрәлер, баштан уҡ күп балалы атай-әсәй булырға хыяллана. -Класташымдың, бер яңғыҙыма күңелһеҙ, тип һөйләгәне ныҡ хәтерҙә ҡалып, киләсәктә бер-береһе менән аралашып, кәңәшләшеп йәшәрлек балалар үҫтерергә хыялландым. Күмәк бала тәрбиәләү ауыр түгел, сөнки улдарымдың яратҡан, улар өсөн өҙөлөп торған апайҙары бар. Апайҙарына һүҙ тейҙермәйҙәр, яҡларға ғына торалар. Балаларыбыҙ үҙ-ара татыу, ярҙамсыл, бер-береһенә иғтибарлы. Яҡындарын белеп үҫһендәр өсөн ике яҡтың да туғанлыҡ ептәрен тигеҙ тартабыҙ. Ара алыҫ, тип тормай, иптәшемдең тыуған яҡтарына - Сибайға ял көндәрендә, байрамдарҙа йыш ҡайтып йөрөйбөҙ, - ти Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнгән Нурия Наил ҡыҙы. Ә. ЮЛСУРИНА.",Әсә булыу – оло бәхет,Йәмғиәт,5570,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-06/s-bulyu-olo-b-het-4519089,2025-12-06T09:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыриһазларны кул йөген һәм багажларны тикшергәндә кулланачаклар. Алар гексоген, нитроглицерин, кара дары, тетрил һәм башка шартлаткыч маддәләрне танырга, ике секунд эчендә ачыкларга тиеш. Казан һава аланы шартлаткыч маддәләрнең парларын һәм эзләрен ачыклау өчен өч миллион сумга ике детектор сатып алачак. Бу хактагы мәгълүмат дәүләткә сатып алулар сайтындачыкты. иһазларны кул йөген һәм багажларны тикшергәндә кулланачаклар. Алар гексоген, нитроглицерин, кара дары, тетрил һәм башка шартлаткыч маддәләрне танырга, ике секунд эчендә ачыкларга тиеш. Техник бурычларыннан күренгәнчә, һава аланы Русиядә итештерелгән М-ИОН югары сизгерлекле детекторы сатып алмакчы була, дип искәртә""Бизнес "". Бер ел элек Казан ""Метроэлектротранс"" оешмасы да шундый ук иһазларгазаказ биргән иде. Транспорт иминлеге өчен оешма шундый биш детектор алды. Кичә, 4 апрельдә террорчылыкка каршы комиссия утырышында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Украина куәт структураларының республикага игътибарын арттырдыдип белдерде. Аныңча, хәзерге вакытта Украина куәт структуралары Русиянең, шул исәптән Татарстанның транспорт инфраструктураларына һәм сәнәгать оешмаларына зур кызыксынуын күрсәтә. Миңнеханов Татарстандагы транспорт һәм юл хуалыгы инфраструктураларының террорчылыкка каршы ни кадәр сакланган булуын өйрәнергә кушты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан һава аланы шартлаткычларны ике секундта ачыклый алучы иһазлар сатып алачак,Яңылыҡтар,1461,https://www.azatliq.org/a/kazan-hava-alani-shartlatkichlarni-ike-sekundta-achikliy-aluchi-jihazlar-satip-alachak/32892132.html,2024-04-05T09:57:51+03:00
"Он создан для приема и учета сообщений граждан России, иностранцев и лиц без гражданства о преступлениях и правонарушениях, в том числе совершенных сотрудниками органов внутренних дел РФ. Всю информацию по данному телефону доверия принимает дежурный сотрудник. Сообщения ежедневно рассматриваются руководством регионального МВД. Результаты проверки направляются заявителю по почте. В исключительных случаях, а также при направлении запроса о представлении документов и материалов, срок рассмотрения обращения может быть продлен. Но не более чем на 30 дней, о чем одновременно уведомляется гражданин, который направил обращение.",Телефон доверия МВД по РБ,Йәмғиәт,627,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-03/telefon-doveriya-mvd-po-rb-4434672,2025-10-03T18:00:00+00:00
Учалы йырсыһы Илнур Ҡоләхмәтов атаһы менән өҙҙөрә. Оҡшаймы?,Дәртле көй тыңлап алайыҡ,Яңылыҡтар,59,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/d-rtle-k-y-ty-lap-alayy-4527137,2026-01-02T10:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашмакларны Стәрлетамак шәһәрендәге гыйбадәтханәгә йөрүчеләр бәйли. Соңрак психологлар аларны көмәнле хатын-кызларга тапшыра. Чараны оештыручылар фикеренчә, бу аборт ясатыргамы, баланы табаргамы дигән сайлау алдында калучыларга ""дөрес карарга килергә булыша"". Башкортстанда яшәүче хатын-кызларны аборт ясаудан тыеп калу өчен аларга балалар өчен бәйләнгән башмаклар тапшыра башлаганнар. Стәрлетамак шәһәрендә ""Православ хатын-кызлар берлеге"" һәм ирле гыйбадәтханә атакае Евгений (Мышкин) ""Тормыш шатлыгы"" ( ""Радость жизни"") дигән чарабашлап ибәргән. Хатын-кызлар консультациясендә психологлар авырлы булуы турында белеп алган хатын-кызларга гыйбадәтханәгә йөрүчеләр бәйләгән бала башмаклары тапшыра. Чараны оештыручылар фикеренчә, бу аборт ясатыргамы, баланы табаргамы дигән сайлау алдында калучыларга ""дөрес карарга килергә булыша"". Элегрәк Русия сәламәтлек саклау министрлыгы медицина күрсәткечләре булмаган килеш аборт ясатырга килгән хатын-кызларга психологик басымны арттырырга тәкъдим иткән иде. Министрлыкта УЗИ ясаган чакта хатын-кызларга яралгының рәсемен күрсәтергә, ә баланы барыбер төшертергә булганнарны йөклелеге өзелү куркынычы янаган хатыннар белән бер бүлмәгә яткырыргатәкъдим иттеләр.2024 елның гыйнварыннан октябренә кадәр Башкортстанда барлыгы 42,8 мең кешеүлгән. 2023 елның ун аенда 39,6 мең кеше үлгән булган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда хатын-кызларны аборт ясаудан тыеп калу өчен аларга бала башмаклары бүләк итә башлаганнар,Яңылыҡтар,1399,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-hatin-kizlarni-abort-yasaudan-tiep-kalu-ochen-alarga-bala-bashmaklari-bulak-ita-bashlagannar-/33312386.html,2025-02-12T18:57:30+03:00
"Дмитрий Иванов на сопровождении у филиала фонда «Защитники Отечества» с января 2025 года. Социальный координатор Айгуль Канзафарова подробно рассказала Дмитрию о федеральных и республиканских мерах поддержки участников СВО с инвалидностью. Ветеран отучился на курсах и получил сертификат об освоении особенностей эксплуатации и управления транспортным средством с ручным управлением, подал заявку на адаптацию жилья. Сделать это ему подсказала социальный координатор, она же помогла подготовить необходимые документы. К Дмитрию приехала специальная комиссия в составе заместителя руководителя республиканского филиала фонда, социального координатора филиала фонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан и эксперта. Комиссия обследует помещение и определяет, что нужно сделать, чтобы жилье стало комфортным, а передвижение в нем и по двору частного дома – безопасным. – У бойца – парная ампутация нижних конечностей. Ему положены кухонный гарнитур, кухонная мебель, кухонная утварь, душевая кабина, раковина, все необходимое. Будут меняться дверные блоки, также поставят новые двери, – уточнила Эльмира Егорова, социальный координатор сектора по работе с инвалидами филиала фонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан. В доме Дмитрия Иванова будет установлена система «Умный дом» – полностью автоматизированная система, подключенная к планшету или смартфону. – Все будет предоставлено за счет Государственного фонда «Защитники Отечества» для его комфортного проживания, – пояснила Эльмира Егорова. С января 2024 года по июль 2025 года в филиале получили 127 заявок на адаптацию жилья, 105 помещений из них обследовали, уже адаптировали 36 помещений. Подробнее о работе республиканского филиала фонда здесь: фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане находится по адресу: г. Уфа, ул. Мингажева, 107. Время работы: с 9.00 до 18.00, без выходных. Предварительная консультация по телефону: Текст – Галина Морозова, фото – филиал фонда «Защитники Отечества»Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Миякинском районе ветерану СВО с инвалидностью адаптируют жилье,Йәмғиәт,2150,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-08/v-miyakinskom-rayone-veteranu-svo-s-invalidnostyu-adaptiruyut-zhilie-4308809,2025-07-08T21:00:00+00:00
"Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы Фәтихова 1920 йылдың 10 ғинуарында Дүртөйлө районының Яңы Кәңгеш ауылында донъяға килә. Атаһы Ноғоман Сафиулла улы менән әсәһе Фәрхинур Бағман ҡыҙы бик уҡымышлы кешеләр була. Улар, рус телендә иркен аралашыуҙан тыш, ғәрәп, фарсы, төрөк телдәрен дә яҡшы белә. Мөсәйрә лә бәләкәстән белемгә ынтыла. «Бала саҡтан уҡырға яраттым. Тиҫтерҙәрем ҡурсаҡ уйнағанда минең ҡулымда һәр саҡ китап булды. Китаптарым шкаф тулып тора ине», – тип хәтерләй ул. Ете йыллыҡ мәктәптән һуң Бөрө  педагогия  техникумын      тамамлай, артабан Дүртөйлө районы халыҡ мәғарифы бүлегенә инспектор итеп эшкә ебәрелә. 1942 йылдың майында Башҡортостандан 3600 комсомол ҡыҙ үҙ теләге менән Ватан өсөн изге яуға китә. Республика буйлап комсомолдарҙы, иң әүҙем, белемле, рухлы һылыуҙарҙы йыялар. Улар араһында Мөсәйрә Ноғоманова (ҡыҙ фамилияһы) ла була. Оло йәштәге атаһы ҡыҙына повестка килеүен бик ауыр кисерә. Бығаса дүрт балаһын юғалтҡас, иҫән ҡалған  ҡыҙын  һис кенә лә ут эсенә ебәргеһе килмәй. Әммә Дүртөйлө пристаненә ғәзиз балаһын үҙе оҙатып килә. Пароходҡа ултырыр алдынан ҡыҙҙарҙы парикмахерға инде-рәләр. Ҡулым бармай, тип Мөсәйрәнең сәсен киҫеүҙән баш тарта уныһы һәм ҡайсыны атаһына тоттора. Сөм ҡара, ҡалын толомдарын ҡырҡып, атаһы үҙе менән алып ҡайтып китә. Беренсе Өфө ирекле комсомол ҡыҙҙар эшелоны тура Сталинградҡа юл ала. Бында уларҙы армияның  62-се һәм 64-се хәрби  частары составына ҡушалар. Ялан шарттарында ҡыҙҙар ун биш көн буйы хәрби эш нескәлектәренә төшөнә, ҡорал, кейем бирәләр. Винтовка ҡорорға, һүтергә техникумда яҡшылап өйрәткәндәр, шуға ул йәһәттән еңелерәк була. Тәүге тапҡыр үлем менән осрашыуын шулай хәтерләй ветеран: «Ул көндө уҡыуҙар бара ине. Бер саҡ көтмәгәндә тылдан, Волга яғынан унлаған дошман самолеты килеп сыҡты ла бомбаға тота башланы. Беҙҙекеләрҙән бер ниндәй ҙә команда булманы. Беҙ, эргәмдәге ҡыҙҙар менән, башты эйҙек тә үлгән булып ятабыҙ. Бер кем дә атмағас, былар иркенләп йөрөй, аҫҡа уҡ төшәләр. Ағастар араһында әҙерләп ҡуйған снарядтарыбыҙҙы ла юҡ иттеләр. Тотош батарея һәләк булды. » Ул хеҙмәтен 1079-сы зенит-артиллерия полкында приборсы булып башлай. Ҡыйыу ҡыҙҙы артиллерия батареяһы комсоргы, ә коммунистар партияһына ингәс, парторгы итеп тәғәйенләйҙәр. Фронтта хәрби корреспондент та була: «Бей врага! » тигән полк гәзитендә уның алғы һыҙыҡтан репортаждары, яуҙаштары тураһындағы мәҡәләләре, очерктары баҫыла. Элемтәсе, телефонсы, тоҫҡаусы һөнәрҙәрен дә үҙләштерә ҡыҙ. Бына уның ҡыйыулығын күрһәткән хәтирәләрҙең   береһе.   Дондағы  Ростов ҡалаһы өсөн барған алыштарҙың береһендә полктары ике ярға бүленеп ҡала, бәйләнеш өҙөлә. Командирҙың бойороғо буйынса Мөсәйрә Дон буйына китә һәм төн эсендә бер үҙе ҡул аҫтындағы материалдарҙан йылға аша сым һуҙа – таңға табан бәйләнеш булдырыла. Ә Сталинград өсөн барған һуғышты ветеран ошолай итеп хәтерләй: «Өйҙәр, ағастар, ер, һауа, йылға. – бөтә донъя янған кеүек ине. Беҙ үҙебеҙҙе йәһәннәмгә эләккәндәй тойҙоҡ. Ул тамуҡ утынан сыға алмаҫбыҙ кеүек ине». Шундай хәлдә лә кешеләрҙең күңеле ҡатмаған, йөрәктәрендә мәрхәмәт булған. Ут эсендә янған, аслыҡтан интеккән, үлем менән ҡапма-ҡаршы осрашҡан ҡыҙҙар теҙелеп үтеп барған йыртыҡ кейемле, ҡыҙғаныс ҡиәфәтле тотҡон немец һалдаттарын йәлләп ҡарап тора һаман да. Халыҡ араһынан кемдер уларға картуф, кемдер икмәк бирә. Айҙар буйы аслыҡтан, һыуыҡтан миктәгән кешеләр үҙ тамағын хәстәрләмәй, башҡаларҙы ҡайғырта. Сталинград азат ителгәс, ете ай буйы йыуыныу күрмәгән ҡыҙҙар өсөн плащ-палатка, таҡталарҙан мунса яһайҙар. Һәр береһенә берәр тас йылы һыу бирәләр. Ғүмер буйы һыуҙы самалап тотонор була Мөсәйрә инәй – был ғәҙәт ошо йылдарҙа ҡанына һеңгән. Һуғыш уйын түгел, аҙым һайын ғазраил һағалай унда. Бер саҡ полкка китеп барһа, немец каскаһын күреп ҡала. Шул ваҡыт берәү көслө ҡулдары менән итегенән тотоп ала ла ҡыҙҙы әллә ҡайҙа ырғытып ебәрә. Баҡһаң, шул немец йөрөгән ергә «Катюша»лар атырға йыйынған икән. Мөсәйрә саҡ ут аҫтына эләкмәй, мөғжизә менән генә иҫән ҡала. Элемтәсе хеҙмәте һис кенә лә еңел түгел. Уралған тимер сымды күтәреп йөрөйһөң. Ул туҡтауһыҙ өҙөлә, шул урынды табып ялғарға тейешһең. Ә бит өҙөлгән урын күре-неп кенә ятмай, уның хатта емерел-гән өй аҫтында ҡалыуы ла бар. Еңеү көнөн Польша менән Германия сигендә ҡаршылай Мөсәйрә. Бер саҡ командирҙары парторгты саҡыра ла, барыһын стройға теҙеп, еңеү тураһында иғлан итергә ҡуша. Ниндәй строй ти! Мөсәйрә шатлығынан йүгереп сыға ла: «Һуғыш  бөткә-ән! Еңе-еү! » – тип ҡысҡыра башлай. Батареялар бит алыҫта урынлашҡан, һәр кем ишетһен! Барыһы йүгереп килеп йыйылып китә, әйҙә, еңеүҙе һөйөнсөләгән нескә генә кәүҙәле ҡыҙҙы күккә сөйә башлайҙар, әллә ҡайҙа өҫкә «осороп» ебәрәләр. «Ниңә генә әйттем икән быны, анау хәтлем һуғыш тамамланғандан һуң ошонда осоп төшөп үлерменме икән. » – тигән хафалы уй ҙа үтә башынан. Һуғыш бөтһә лә, тыуған яғын тиҙ генә күрә алмай әле ул, бары 1945 йылдың көҙөндә генә әйләнеп ҡайта. Көҙгө саҡырылыш егеттәр килеп алмаштырғанын көттөрәләр. Шуныһы ғәжәп тә, ҡыуаныслы ла – уның менән бергә Дүртөйлө пристаненән киткән илле ҡыҙҙың барыһы ла тыуған тупрағына иҫән-һау килеш аяҡ баҫа. Аҙаҡ улар йыл һайын осрашып, аралашып торалар. Яуҙағы ҡаһарманлыҡтары өсөн Мөсәйрә Фәтихова дәрәжә Дан, Һалдат даны һәм  башҡа ордендар, «Сталинградты обороналаған өсөн», «1941 – 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» һәм башҡа миҙалдар менән наградлана. Һуғыштан һуң Әсән ауылы мәктәбендә уҡыта, тарих, немец теле, рәсем дәрестәрен бирәләр. Ул саҡтарҙағы юҡлыҡ. Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы дәрескә лә һуғыштан ҡайтҡан гимнастеркаһында йөрөй. Белем алыу теләге менән Мәскәүгә сит ил телдәре институтына уҡырға инә. Тик диплом алырға яҙмай уға. Һуғышҡа тиклем бергә эшләгән таныш офицер Нәзиф Фәтиховтан хат килеп төшә. Ул әле һаман ҡайтып етмәгән, Кенигсбергта була. Үҙе йөрөгән яҡтарҙы күрергә саҡырыуын ҡабул итеп, Мөсәйрә юлға ҡуҙғала һәм. кейәүгә сығып янында тороп ҡала. Тормош иптәше 1948 йылда демобилизацияланғас, Өфөгә ҡайталар. Фәтиховты төрмә начальнигы итеп тәғәйенләмәкселәр.  Аристократ  холоҡло  ир риза булмай, үҙ районымда балалар уҡытам, тип теләген белдергәс, балалар йортона директор итеп ебәрәләр. Фәтиховтар бергәләп Бөрө педагогия институтында уҡый. Шунан ғаилә башлығының тыуған ауылы Түбәнге Маншырға ҡайталар һәм шунда татыу ғүмер итәләр. Ике ул, бер ҡыҙ үҫтерәләр. Рәзиф, Рәмил, Рәфиә өсөһө лә    нефтсе һөнәрен һайлаған. Биш ейән-ейәнсәре, ете бүлә-бүләсәре, ике тыуа-тыуасары бар бөгөн Мөсәйрә инәйҙең. Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы ҡырҡ йылдан ашыу балаларға рус теле һәм әҙәбиәтенән белем бирә. Нәзиф Фәтих улы тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү фәндәрен уҡыта, мәктәп директоры була. «Элек кино алдынан хроника күрһәтә торғандар ине. 5-6-сы синыфтарҙа уҡыған сағым. Ниндәйҙер фильм алдынан хроника мәлендә әсәйемдең снаряд биреп торғанын күреп ҡалдыҡ», – тип хәтерләй Рәфиә апай. Ул иҫтәлекле таҫмалар ҡайҙалыр һаҡланалыр инде. Ә атаһы менән әсәһе һуғыш тураһындағы нәфис фильмдарҙы бөтөнләй ҡарарға яратмай. Дөрөҫ күрһәтмәйҙәр, ти торған булалар. Киноларҙа йыш ҡына яу яланындағы мөхәббәт һүрәтләнә. Ысынында ундай хәлдең булыуы мөмкин түгел, беҙҙә иҫ китмәле тәртип, дисциплина ныҡ булды, тип һөйләйҙәр. Кемдер саҡ ҡына «гонаһ ҡылһа», штрафбатҡа ебәрәләр. Бындай ғәҙәттән тыш хәл өсөн командир ҙа ҡаты шелтә ала, ҡыҙыҡайҙы иһә оятҡа ҡалдырып тыуған еренә оҙатыр булғандар икән. Һуғышта ир-егеттәргә «фронт 100 грамы» бүлгәндә, эсмәгән-тартмаған кешеләргә шоколад бирәләр. Фронттан ҡайтҡан ҡыҙҙарға ҡараш халыҡ араһында төрлө була. Уларҙы оятһыҙ рәүештә ғәйепләгәндәре лә осрай. Хатта ата-әсәләре лә аңламай ҡайһы саҡта. Бер мәл атаһы Мөсәйрә ҡыҙы менән һөйләшеп ултырғанда тартып ултырған тәмәкеһен ҡыҙының ҡулына тоттора. Ҡыҙ был хәлде бик ҙур кәмһетеү итеп ҡабул итә, атаһы менән байтаҡ ваҡыт һөйләшмәй йөрөй. Ысынында һуғыш сыныҡтыра, әммә инаныуҙарын боҙмай уның. Быуаттан ашыу йәшәү йылдарында спиртлы эсемлекте ауыҙына ла алмай. Калининградта никахтарын теркәгән көндө һалдаттар банкет ойоштора. Егеттәр спирт тапҡан, һеҙ ҙә килегеҙ, бер ыңғай өйләнеүегеҙҙе лә билдәләрбеҙ, тип саҡыралар. Мөсәйрә бармай, ирен дә ебәрмәй, паркка алып китә. Икенсе көнө шау-шыуға уяналар. Фашист йүнле нәмә ҡалдырып китәме – ағыулы спиртты эскән һалдаттарҙың барыһы ла тиерлек һәләк булған. Диверсант түгелме икән, тип яңы ғына килгән, банкетҡа бармаған ҡыҙҙы ла тикшерәләр. Бөтә биографияһын ентекләп өйрәнгәс кенә шиктәре тарала. Тәбиғи һиҙгерлегеме, ныҡлы холҡомо яңы ғына барлыҡҡа  килгән  ғаиләһен һаҡлап ҡала. Ғөмүмән, һаулығына үтә иғтибарлы була Мөсәйрә Ноғоман ҡыҙы. Ни етте шуны ашамай, бары тәбиғи ризыҡ менән туҡлана. Майы ағып торған ит, яҡшы балыҡ ярата. Балдан, башҡа тәмле-татлынан бер ҡасан да баш тартмай, шоколад ашай. Көн һайын иртән күнегеүҙәр эшләй. Табиптарға күренергә яратмай. Ҡан баҫымы күтәрелмәй, холестерины, шәкәре лә нормала, шөкөр. Үҙенә лә, эргәһендәгеләргә ҡарата ла бик талапсан. Кәйефен гел яҡшыға көйләргә тырыша. Яулыҡ бәйлә-мәй ул, берет кейә. Ошо йәшендә лә ҡунаҡтарҙы матур итеп кейенеп ҡаршы ала. Ә өйҙәренән кеше өҙөлмәй. Балалары ла, мәктәп уҡыусылары ла, төрлө кимәлдәге етәкселәр ҙә ки-леп, ветерандың хәлен белеп тора. Һуғыштың бар ауырлығын күргән, оло тормош юлы үткән ил инәһе һәр кемде ихлас ҡабул итә, үҙе     яҙған шиғырҙарҙы һөйләп ишеттерә: «. Һинең тупрағыңды үбеп, Сигенмәҫкә ант иттек, Маяҡ булды ялҡының – Һинән беҙ алға киттек. » («Сталинград» шиғыры) Гөлшат Ҡунафина Фот: ғаилә архивы, А. Королев",Иленең яугир ҡыҙы,Аңлатма,9307,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-09/ilene-yaugir-y-y-4570745,2026-02-09T15:19:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырФаразларның берсе - ут зарар күргән цистерналардан янәшәдәге нефть тутырылган резервуарларга күчкән, дип яза. Аннексияләнгән Кырымдагы Кефе (Феодосия) шәһәрендә пилотсыз очкычлар һөүменнән соң инде икенче көн нефть ныгытмасы яна. Меңнән артык кеше эвакуацияләнгән. Бу хакта шәһәрнең Русия куйган башлыгы Игорь Ткаченкохәбәр итте. Аның әйтүенчә, Кара диңгез яр буенда һәм Якын Камыш (Ближние Камыши) тирәсендә яшәүче 1047 кешене вакытлыча яшәү пунктларына ибәргәннәр. Теркәлү үткәч һәм медицина хезмәткәрләре тикшергәч кешеләрне Кефенең кунакханәләренә һәм пансионатларына урнаштырганнар. Янгынны сүндерү дәвам итә. Фаразларның берсе - ут зарар күргән цистерналардан янәшәдәге нефть тутырылган резервуарларга күчкән, дип яза. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Кефедә пилотсыз очкычлар һөүменнән соң икенче көн буе нефть базасы яна, меңнән артык кешене эвакуацияләгәннәр",Яңылыҡтар,887,https://www.azatliq.org/a/kefeda-pilotsiz-ochkichlar-hojumennan-song-ikenche-kon-bue-neft-bazasi-yana-mengnan-artik-keshene-evakuatsiyalagannar-/33150453.html,2024-10-08T12:34:27+03:00
"В течение октября в Башкирии будет отключаться теле- и радиовещание. Это связано с профилактическими работами, сообщает РТРС «РТПЦ РБ». В каждом из населенных пунктов республике вещание будет приостановлено по графику (смотрите таблицу внизу — время московское). Продолжительность отключения составит семь часов. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Башкирии временно прекратят телевещание,Йәмғиәт,490,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-08/v-bashkirii-vremenno-prekratyat-televeschanie-4419510,2025-10-08T15:32:00+00:00
"Көслө зат вәкилдәре  генә бәләкәй булыуына ҡыйынһынамы тиһәк,  ҡыҙҙар ҙа оҙонораҡ булырға хыяллана икән.  Өҫтәүенә, элегерәк бәләкәй буйлы ҡыҙҙар ыҡсым да, матур ҙа күренһә, хәҙер оҙон аяҡлылар модала. Әлбиттә, һәр кемдең үҙ матурлығы, әммә  быны баһалау һәләте олоғайғас ҡына килә. Ҡыҫҡа буйлы ҡыҙҙар файҙаһына бик күп миҫал килтерергә мөмкин.  Улар, ғәҙәттә, ир-егеттәрҙә  һаҡлау, яҡлау тойғоһо уята.  Өҫтәүенә, бәләкәй буйлы һылыуҙарға пар табыуы ла еңелерәк.  Өлкән йәштә лә үҙ-үҙен ҡарап йөрөһә, ундайҙар һәр саҡ йәш күренә. Әйткәндәй,  16 йәштә буйға бәләкәй булыу әле бер нәмә лә аңлатмай. Сөнки  20 йәшкә тиклем үҫеү мөмкинлеге бар. Бынан тыш,  нәҫелдән килгәнгә күрә,  кәүҙә оҙонлоғон үҙгәртеп булмай, тигән фекер ҙә  дөрөҫ түгел. Кешенең буйға үҫмәүенең төп сәбәбе  гормондар системаһындағы үҙгәрештәргә бәйле булыуы иҫбатланған. Кешегә нәҫел буйынса сантиметрҙар түгел, ә үҫеш өсөн яуап биреүсе эске секреция биҙҙәрендәге дисбаланс бирелә.  Йәғни бәләкәй буй –   гормондар боҙолоуы. Уны иһә үҙгәртеп, төҙәтеп була. Бының менән енси өлгөргөнлеккә тиклем шөғөлләнеү яҡшыраҡ.  Һуңлаһаң,  һөҙөмтәгә ирешеүе ҡыйыныраҡ.  Тәжрибәле эндокринолог  дарыуҙар менән дауалауҙың иң  ҡулай ысулын  тәҡдим итә ала.  Бында үҙаллы дауаланыу  мөмкин түгел, сөнки  ҡалҡан биҙе эшмәкәрлегенә юғары профессионал ғына тығыла ала. Һөйәктәрҙе үҫтереү буйынса операциялар ҙа эшләнә.  Әммә  улар бер яҡтан ҡыйбатлы булһа,  икенсенән, көслө ауыртыныу тыуҙыра.  Шуға күрә операция эшләтер алдынан Генрих Гейнының Мин белгән берҙән-бер матурлыҡ – ул сәләмәтлек тигән һүҙҙәрен онотмағыҙ.  Һәм тағы ла бер аҡыллы фекер – Иң яҡшы операция –  эшләнмәгәне.  Шуға күрә операция эшләтер алдынан  мең тапҡыр уйлағыҙ: кәрәкме ул һеҙгә, юҡмы? Күнегеүҙәр ярҙамында   буйҙы үҫтереү.  Был һәр кемдең ҡулынан килгән һәм  хәүефһеҙ ысул.   Тренажерҙарҙа, турниктарҙа,  гимнастика снарядтарында  махсус  күнекмәләр  уйлап табылған.  Айырыуса был ысулдар 20 йәшкә тиклем  һөҙөмтәле, әммә  олораҡ йәштә лә эшләргә мөмкин. Үҫмерҙәр өсөн күнегеүҙәр Тура торған килеш аяҡ осона баҫырға һәм бер үк ваҡытта ҡулдарҙы турайтып, баш өҫтөнә күтәрергә. Тартылырға һәм тын алырға.  Ҡулдарҙы  ике яҡҡҡа йәйеп, кире элекке хәлгә ҡайтырға, тынды сығарырға. Гимнастика таҡтаһының арҡыры һайғауына, аяҡҡа ер менән теймәй, 15 минут аҫылынып торорға. Эс менән таҡтаға ятырға, ҡулдарҙы һыртын бер-береһенә тура килтереп, баш осона күтәрергә, тын алырға. Ҡулдарҙы аҫҡа төшөрөргә, тынды сығарырға. Күнегеүҙе 3 – 4 тапҡыр ҡабатларға.",Буйҙы үҙгәртеп буламы?,Яңылыҡтар,2473,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/buy-y-g-rtep-bulamy-4545583,2026-01-21T22:30:00+00:00
"Булат Шәяхмәтова (уңда) әти-әнисе беләнфикерләр18 яшьлек Булат Шәяхмәтов Стәрлетамакның физкультура, идарә һәм сервис көллияте студенты. Егетнең анасы Эльвира Шаяхмәтова-каһәм""Вот так""басмасына сөйләвенчә, аның улы укып бетергәч армиягә барырга, аннары полициядә эшләргә ыенган. Хәзерге вакытта студентның рекрутка бару вакытын 2027 елга кадәр кичектергән булганнар. ""Октябрь ахырында Димаһәм Зәринәисемле кешеләр улымны һәм көллияттәге башка үсмерләрне акча эшләргә өндәгән. Алар ""СВО""га (Махсус хәрби операция — Русия хакимияте Украинадагы сугышны шулай атауны сорый) барырга теләгән, әмма сәламәтлеге сәбәпле тикшерүне үтә алмаган кешеләр өчен анализлар тапшыруны сораган һәм моның өчен яхшы акча вәгъдә иткән. Булат ризалашкан"", дип сөйли Шәяхмәтова. Ана сүзләренчә, 2 ноябрьдә Булат Дима һәм Зәринә белән Уфага киткән. Булат иртәгә кичкә кайтам дигән. Әмма икенче көнне Шәяхмәтова телефон геолокациясе буенча улының Уфада түгел, ә Екатеринбурда булуын күргән. Шалтыратып ни өчен шулай ерак китүе белән кызыксынган. Улы: ""Барысы да яхшы. Эшемне тәмамлыйм да кайтам"" дигән. Боларны Шәяхмәтова ""Вот так"" басмасына сөйләгән. Соңрак ачыкланганча, Дима белән Зәринә Булатны өченче кешегә -Эдуардисемле ир-атка тапшырган. Ана кеше әйтүенчә, улы: Кайда барабыз? дип сорагач, Булатка: ""Күбрәк акча түли торган иргә"" дип авап биргәннәр.3 ноябрь төштән соң Булат белән элемтә өзелгән. Ана кеше улының барлык дусларын аякка бастырган, тик беркем Булатның кайдалыгын белмәгән. Икенче көнне ата-ана полициягә мөрәәгать иткән. Кич белән аларга үзен Эдуард дип таныштырган ир кеше шалтыраткан. ""Кычкырды, сүгенде һәм: ""Улыгыз контрактт имзалады"", диде. Ачыкланганча, Булатның шәхси әйберләрен алганнар һәм ялганлап контракт имзаларга мәбүр иткәннәр. Аңа анализлар өчен кул куясың дип контракт имзалатканнар, ди егетнең әнисе. Контракт имзалатуларыннан соң, Булат исеменә аның паспорты буенча банк картасы ачалар, ә шәхси кабинетын чит телефон номерына бәйлиләр.5 ноябрьдә Булат һава аланыннан әнисенә шалтырата. Ул үзен алдауларын һәм Ростовка алып баруларын әйтә. Әнисеннән үзен кире кайтару өчен мөмкин булганның барысын да эшләүләрен үтенә. Шәяхмәтова сүзләренчә, Ростовка килеп иткәч, аның улын 137 нче мотоукчы бригадасына билгеләгәннәр. Анда 18 яшьлек яшь егеттән монда ничек килеп эләгүе белән кызыксына башлыйлар. Ул бары бер егеткә генә дөресен сөйли һәм ул бу хәлләрне өлкәннәргә иткерә. Алар бу хакта белгәч Булатка әти-әнисе белән элемтәгә чыга алсын өчен телефон сатып алырга ярдәм итә. Шәяхмәтова әйтүенчә, хәзер уллары Донецки өлкәсенең Русия басып алган өлешендә. Башта аларны биналарны сүтәргә, аннары блиндажлар төзергә ибәргәннәр. Булатның әти-әнисе улларына контракт имзалатучылар алдау юлы белән акча эшләүче төркем дип саный. Ана сүзләернчә, аңа Зәринәнең аудио хәбәрен ибәргәннәр. Ул анда ""СВО""га ибәрү өчен кеше кирәк, моның өчен 50 мең сум түлиләр дигән. ""Бу егетләрне сугышка ибәреп акча эшләүче оешкан төркем булырга охшаган"", ди Шаяхмәтова. Хәзер Булатның әти-әнисе контрактны гамәлдән чыгару өчен мөмкин булганның барысын да эшләргә тырыша. Алар Стәрлетамак прокуратурасына, Ростов һәм Екатеринбур хәрби прокуратурасына язган. Президент хакимиятенә дә мөрәәгать иткәннәр, әлеге мөрәәгать Саклану министрлыгына юлланган. Контрактны гамәлдән чыгару мөмкин түгел диярлек""Хәрби хезмәткә чакырылучылар мәктәбе"" (""Школа призывника"") хокук яклау оешмасының юридик бүлек итәкчесе Тимофей Васькин Булат Шаяхмәтов очрагы — алдау схемасының классик мисалы дипаңлата. ""Гадәттә, алдау кармагына ышанучан, документларның эчтәлеген укымыйча кул куярга әзер торган кешеләр каба. Моннан тыш, бу тарихта егет үзе дә аңлы рәвештә инаяткә, хәрәмләшү юлына барганы күренә. Ул алдап акча эшләргә теләгән, ләкин ахыр чиктә акчаны аның үзеннән эшләгәннәр"", — дигән ул ""Вот так"" басмасына. Аның хезмәттәше, оешма мөдире Алексей Табаловәйтүенчә, мондый хәлләр даими булып тора. ""Контрактны гамәдән чыгару мөмкинлеге бар, әмма шанслар бик түбән, һәм барысы да ананың активлыгына һәм ул мөрәәгать иткән түрәләрнең ничек эшләвенә бәйле булачак. Гомумән, килешүне дөрес төзелмәгән дип мәхкәмәгә дә мөрәәгать итеп була, әмма әни кешенең улының контрактны алдап кул куйдыртылганын исбатлый алуы икеле"", — дип аңлата Табалов. Белгечләр әйтүенчә, кайбер очракларда контрактларны канунсыз дип табалар: мәсәлән, әгәр култамга ялган булса, йә кеше документка стресс хәлендә яки исерек килеш кул куйган булса. Әмма күпчелек очракта контрактны гамәлдән чыгарту мөмкин түгел диярлек. ""Мәбүр итүне яки алдашуны исбатлау бик кыен, ә командирлар һәм түрәләр рекрут планы үтәлүен тели. ""Мин нәрсәгә кул куйганымны укымадым, чөнки дәүләтне алдап акчага эшләргә теләдем"" кебегрәк йомшак дәлилләр булганда бигрәк тә, - дип аңлата Васькин. Башкортстан сугыш хәрәкәтләре ветераннары әмәгать оешмасы рәисе, ""Бердәм Русия"" әмәгать кабул итүендә сугышта катнашучылар һәм аларның гаиләләренә ярдәм үзәге итәкчесе Әлфит Нигамәтановта, егет контрактка үзе кул куйган, дигән басмасына. — Әгәр кул куйган икән — эш бик авыр. Тикшерә башлагач, чынбарлык еш кына шундый булып чыга: егет үзе кул куйган, ә ата-аналар гауга күтәрә. Һәрвакыт шулай бездә. Эчке эшләр министрлыгы һәм хәрби прокуратурага мөрәәгать итсеннәр. Монда ул үзе дә канун бозуда катнашкан — башкалар өчен кан тапшырган. Бу да канун бозу булырга мөмкин. Булганмы, юкмы — тикшерәчәкләр, — дип аңлатты ул. редакциясе Булатка шалтыраткан номерлар аша Зәринә һәм Эдуард белән элемтәгә чыгарга тырышкан, әмма беркем дә авап бирмәгән, соңрак телефоннар бөтенләй сүндерелгән. Русия саклану министрлыгының мәгълүмат һәм массакүләм коммуникацияләр департаментында редакциясенә хәбәр итүләренчә, Шаяхмәтовның әнисе мөрәәгате нигезендә хәрби-тикшерү бара. Канун бозу ачыкланган очракта гаепле затлар авапка тарттырачаклар дигәннәр. Шулай ук телефоннан сөйләшү вакытында, егетне сугыш барган иргә ибәрмәячәкләр, дип аңлатканнар. Дустыңны сугышка ибәр һәм 100 мең сум акча эшләБулат Шаяхмәтов, күрәсең, ирләрне Украинага каршы сугышка ибәрү өчен контрактка алдатып кул куйдыру белән шөгыльләнгән аферистлар корбаны булган. Алар моны төбәк программалары аша рәсми түләүләр алып эшләгән. Кешене Украинадагы сугышка барырга күндергән өчен акча түли башлаган иң беренче төбәк Татарстанбулды. Монда андыйларга 100 мең сумбирәләр. Ярославөлкәсендә дә Татарстан кебек үк сугышка ибәрергә кеше алып килсәң 100 мең сум түлиләр. ""Важные истории"" исәпләпчыгарганча, 2025 елның октябренә һәр өченче төбәк шундый ""бонуслар"" керткән булган. Шуларның 11 е генә чыгымнарын ачык рәвештә белдергән: контракт төзүгә кызыксындыру кампанияләренә ким дигәндә 2 млрд сум бюджет акчасы тотылган. мәгълүматынакараганда, мондый төбәкләр ким дигәндә 30, ә бер контрактчы өчен түләнә торган уртача сумма — 100 мең сум. Кайбер төбәкләрдә бу түләүне ничә тапкыр алсаң да була. язуынча, иң ""майлы"" бонуслар Рязань өлкәсендә: башка төбәктән китерелгән рекрут өчен 574 мең сумга кадәр түлиләр. Икенче урында — Свердловски өлкәсе. Нәкъ менә шунда Булат Шаяхмәтовны алдап Русия саклану министрлыгы белән контрактка кул куйдырганнар. Төбәк түләве зур булмаса да (50 мең сум), Свердловски өлкәсенең кайбер районнарында 500 мең сумга кадәр эшләп була. Өченче урында — Сарытау өлкәсе. Анда рекрут тапкан өчен өчен 400 мең сум түләгәннәр. Сарытау өлкәсе програмның планын тутытрып 28 октябрьдә үк тәмамлап куйды. Ул 31 декабрьгә кадәр дәвам итәргә тиеш иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",18 яшьлек Булат Шәяхмәтовны сугышка ибәрү өчен хәйләләп контракт имзалатканнар: әти-әнисе улларын кайтару өчен тырыша,Башҡортостан,7429,https://www.azatliq.org/a/33594983.html,2025-11-19T08:44:08+00:00
"5Хаиларны бәянең кыйммәт булуы куркытмый25 сентярбрьдә Казаннан 220 ләп хаи инде Гарәбстанга очкан иде. 28 сентябрь көнне 200 ләп кешедән торган соңгы төркем иртәнге сигезенче яртыда Казанның һава аланына ыелды. Көндезге бердә генә очып киттеләр. Ни өчен шулай иртән чакырып дүрт-биш сәгать һава аланында булырга тиешлекне төгәл аңлатмадылар, изге сәфәргә ыенучылар өчен ул мөһим түгел иде. ""Аллаһ ризалыгы өчен барлык сынауларга да әзербез! "", ди хаилар. Берничә тапкыр баручы төркем итәкчеләре генә үзара сөйләшкәндә ун сәгатьтән артык Мәскәүдә очкыч көтүләрен искә алып китте. Хаилар төркемнәргә бүленгән иде. Иң күп санлысы Чаллы, Казан булды. Галимулла хәзрәт Кама Тамагы районынан, Согуд Гарәбстанына икенче тапкыр бара, бу юлы ул 44 кешелек төркемне итәкли. Барсы да яхшы бара, хәерле сәфәрләр булсын дип теләде. Хаилар арасында хезмәттәшебез, ""Беренче тапкыр барам, ун еллап хага барырга дип ниятләп йөрдем. Ни өчен Казаннан китәм дисәгез, Русиядә яшәгән кеше телегән шәһәрдән, бу очракта Казаннан хага бара ала икән. Телефоннан шалтыратып бәйләнешкә кердем дә, мөмкин диделәр. Бәясе бар ирдә дә бер үк диярлек, без кодагый белән барабыз, 150 шәр мең сум түләдек, Аллаһ кабул итсен. Мәчетләргә йөреп махсус өйрәтүләр уздык, китаплар укыдык. Әзерлек кирәк, әзерләнмичә генә хага барып булмый. Изге сәфәр турында язылган Фәүзия Бәйромаваның да китабын берничә тапкыр укып чыктым. Ходай кушса, үземнең дә журналист буларак ха сәфәрен язарга ниятем бар. Иң мөһиме, Аллаһ кабул итәрлек итеп ха гамәлләрен үтәп, исән-сау кайтырга насыйп булсын"", ди Сания Мирхалиева. Аның фикеренчә, Хага барырга зур теләк һәм ният кенә кирәк, изге ният белән башкарып чыгарга була, бәя дә, башка сәбәп тә киртә була алмый. Алар Согуд Гарәбстанында 22 көн тирәсе булачаклар. Туганнары белдергәнчә, татарстанлылар әйбәт кенә иддәгә барып итеп, дүшәмбе Мәккәдә булулары мәгълүм. Кунакханәләрдәге --ны кулланып яшь хаилар якыннарына хәл-әһвәлләре турында хәбәр язып тора.",Хаиларны бәянең кыйммәт булуы куркытмый,Дин,1953,https://www.azatliq.org/a/26612407.html,2014-09-29T22:43:51+00:00
"Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2024 йылда Башҡортостан Башлығы указы буйынса Дәүләт ҡурайсылар ансамбле ойошторолдо. Бынан тыш, республикабыҙҙа Ҡурай көнө булдырылды, ул йыл һайын 21 октябрҙә билдәләнә. Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле директоры Нәзир Байегетов Башҡортостан Башлығына республиканың бейеү сәнғәтенә ярҙамы, атап әйткәндә, Милли бейеү көнө булыдырылыуы өсөн рәхмәт әйтте. Ул шулай уҡ Башҡортостандың Хореографтар союзы ойошторолоуы тураһында һөйләне, төбәктә федераль эксперттар ҡатнашлығында халыҡ-ара бейеү конкурсы һәм конференция үткәреү пландары менән уртаҡлашты. «Асҡар-фильм» компанияһы директоры, кинорежиссёр Айнур Асҡаров төбәктә Башҡорт киноһы көнөн булдырыу тәҡдиме менән сығыш яһаны. Республика етәксеһе был мәсьәләне ентекле өйрәнергә ҡушты. Радий Хәбиров һүҙҙәренсә, бындай даталарҙың төп маҡсаты – республикала йәшәүселәр араһында башҡорт сәнғәтен популярлаштырыу.",Өфөлә Башҡорт киноһы көнөн булдырырға тигән тәҡдим индерелде,Йәмғиәт,921,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-28/f-l-bash-ort-kino-y-k-n-n-buldyryr-a-tig-n-t-dim-inderelde-4365594,2025-08-28T16:06:00+00:00
"фикерләрЕл ахырына кадәр Башкортстан Мәскәү Украинадан басып алган Красный Лучтагы 57 объектны төзекләндерәчәк. Бу хакта ""Башинформ""иткерә. Республиканың хөкүмәте идарәсе итәкчесе Азамат Абдрахмановәйтүенчә, Башкортстан фетнәчел Луһански ""Халык республикасы"" белән берлектә Красный Лучтагы кайбер инфракструктура объектларын үстерү турында план килештергән. Ул елларга каралган. Мәсәлән, юл хуалыгының 16 объектына тулысынча асфальт салу өчен Башкортстаннан былтыр китерелгән асфальт-бетон заводын эшкә игәләр диелә. Шулай ук быел Красный Лучта өч мәктәп, ике балалар бакчасы, күп функцияле үзәк (МФЦ) бинасы, коммуналь инфраструктураның тугыз объекты, алты энергетика объекты һәм 20 күпкатлы йорт төзекләндерелергә тиеш булачак. ""Башинформ"" язуынча, быел май башында республика башлыгы Радий Хәбиров фетнәчел Донбасска баргач, Красный Лучтагы Ленин исемендәге мәдәният сараен, Шәйморатов исемендәге мемориалга юлны быел ук төзәтергә кушкан. Болар өчен быел күпме акча тотылачагы әйтелми. Әмма хәбәрдә искәртелгәнчә, узган ел, мәсәлән, республика Красный Луч һәм Петровское шәһәрләрендә 50 объектны торгызган, моның өчен 650 миллион сум тоткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Ел ахырына кадәр Башкортстан басып алынган Красный Лучтагы 57 объектны төзекләндерәчәк,Яңылыҡтар,1242,https://www.azatliq.org/a/32414260.html,2023-05-16T15:02:26+00:00
"Милли парк белгестәре әйтеүенсә, шыршы турғайы минус 50 градусҡа тиклем һалҡынға сыҙай. Инә ҡош менән ата ҡош һайрай башлаһа, тауыштары шул тиклем бер-береһенә яраша, хатта  ҡайһыһы ҡайһыһының тауышы икәнен дә айырып булмай. Организмында ылыҫ сайыры күп тупланғанлыҡтан был ҡоштоң үләкһәһе серемәй, кәүҙәһе мумияланып ҡата. Сығанаҡ: Башинформ.",Шыршы турғайҙары шыршыла,Яңылыҡтар,343,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-26/shyrshy-tur-ay-ary-shyrshyla-4024920,2024-11-26T16:38:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Баймак районы мәхкәмәсе бинасы янындагы мәйданга активист Фаил Алсыновны хуплау өчен ыелган кешеләр арасында провокация ясаучылар барлыкка килгән. Бу хакта вакыйга бара торган урындагы хәбәрчесенә таянып, ""Пруфы""иткерә. Басма хәбәрчесе сөйләвенчә, кайберәүләр куәт оешмалары вәкилләре ягына кар һәм хәтта таш ата башлаган. Ул тәртипсезлекләр башлануын, ыелган халыкның куәт оешмалары белән бәрелеше башлануын әйткән. ""Әйе, тәртипсезлекләр башланды, хатын-кызлар кычкыра, кемдер хуплый, кемдер провокациягә бирешмәгез дип кычкыра"", дип иткергән ""Пруфы""га хезмәткәре. Шулай ук куәт оешмалары вәкилләренең ыелганнарны кысрыклавы төшерелгән видеолар таралды. ""Пруфы"" басмасы кайбер кешеләрнең кыйналуын яза, аларны читкә алып киттеләр, мөгаен тоткарларлар дип искәртә. Төрле белешмәләргә күрә Баймактагы мәхкәмә янына берничә мең кеше ыелды. Хәзерге вакытта алар башкорт активисты Фаил Алсыновны мәхкәмә бинасыннан алып чыгуларын көтә. Хөкем карары чыгарылганга бер сәгатьтән артык вакыт үтсә дә, аны әле дә чыгармадылар. Мөгаен моңа халыкның ыелуы сәбәпче булгандыр. Шул ук вакытта куәт оешмалары вәкилләренә каткан кар кисәкләре ыргытулары турында ""Говорит Не Москва"" каналы даиткерде. ОМОНның күз яше агыза торган газ куллануы әйтелә. ОМОН хезмәткәрләре халык төркеменә төтен шашкалары ыргыткан, аларның кайберләрен куәт оешмалары вәкилләренә таба кире атканнар диелә. Канал протест белдерүчеләрнең саны 10 мең кешегә кадәр итәргә мөмкин дип яза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Баймак мәхкәмәсе янында провокаторлар эш итә, тәртипсезлекләр башланды",Яңылыҡтар,1582,https://www.azatliq.org/a/32777759.html,2024-01-17T07:24:05+00:00
""". Шулайыраҡ хәлдәр дуҫтар. Йыр сәнғәтендә оло бер нөктә ҡуймаҡсымын. Дер һелкетеп юбилейымды үткәрергә лә, башҡа шәхсән концерттарымды эшләмәҫмен ахырыһы, сөнки Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты бар. ""-тип яҙҙы ул Бәйләнештә сайтындағы шәхси сәхифәһендә. Сәғиҙулла Байегет Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Сәғизулла Байегет йырсы карьераһын тамамлауы хаҡында белдерҙе.,Мәҙәниәт,421,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-04-03/s-izulla-bayeget-yyrsy-kariera-yn-tamamlauy-ha-ynda-belder-e-3713209,2024-04-03T18:21:00+00:00
"Башҡорттар, айырыуса, аҡыҡ ташын яратҡан. Урыҫ телендә ул сердолик тип атала. Аҡыҡ ҡыҙыл йәки ҡыҙғылт һары төҫтәге аҫыл таш. Уны боронғо вулкан процестары һөҙөмтәһендә, йәғни лаваның ҡыуығында, ирегән таштарҙың ҡушылмаһынан барлыҡҡа килгән, тиҙәр. Башҡорттарға аҡыҡты ҡулланыу йолаһы Ислам дине менән килеп ингән. Сөнки аҡыҡтың ғәрәп-фарсы һүҙе булыуы ла ошоға ишаралай. Аҡыҡ борон-борондан мосолмандарҙың яратҡан ташы һанала. Мөхәммәт бәйғәмбәр уң ҡулының сәтәкәй бармағында аҡыҡ ҡашлы йөҙөк кейеп йөрөгән, тиҙәр. ""Кем аҡыҡ ҡашлы йөҙөк тағып йөрөй, ул һәр саҡ рәхмәттә һәм шатлыҡта булыр"", - тигән, имеш, Мөхәммәт бәйғәмбәр. Аҡыҡты, ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙ кейемендә, алҡа, көмөш сулпыларҙың ҡашына, йә булмаһа селтәрҙәргә ҡуйғандар. Аҡыҡ шулай уҡ ир-аттарҙың бай итеп биҙәлгән ҡәмәрендә (көмөш, аҫылташтар менән биҙәлгән биллек) ҡулланылған. Бынан тыш, аҡыҡ ҡашлы йөҙөктәр булған. Башҡорттарҙың инаныуҙары буйынса, аҡыҡ күҙ тейеүҙән, йыландан, үлемдән һаҡлаусы таш һаналған. Ҡурсалау маҡсатынан йәш килендәргә аҡыҡ ҡашлы йөҙөк, беләҙек йөрөтөргә ҡушҡандар. Мөһөрлө аҡыҡ тип башҡорттар йөрәк һүрәтенә килтереп, көмөштән бәләкәй генә ай, йондоҙ ҡуйып эшләнгән аҡыҡ ташын ҡулланған. Ул ырым буйынса йөрәк ауырыуынан дауа итеп файҙаланылған. - быуаттарҙа Төркиә һәм Фарсы илендә хужаһының исеме яҙылған аҡыҡ ҡашлы йөҙөк киң таралған булған. Ул ҡурсалаусы шәхси талисман һаналған. Бындай йөҙөктәр Башҡортостанда ла киң ҡулланылған. Уны башҡорт старшиналары, кантон башлыҡтары (түрәләре) тағып йөрөр булған. Аҡыҡтың ҡурсалау көсөнә эйә булыуы тураһындағы башҡорттарҙың инаныуы ""Абдрахман"" исемле башҡорт халыҡ йырында ла телгә алына. Унда, мәҫәлән, ошондай юлдар бар: Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ, Һалдыр, егет, эйәр ҡашыңа Был йыр йылдарҙа 6-сы Башҡорт кантоны башлығы булып торған Абдрахман Биктимеровҡа бағышланған. Абдрахман Биктимеров хәҙерге Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылынан булған. Абдрахман кантон ялыу арҡаһында Сенат тарафынан хөкөмгә тарттырыла. Ошо ваҡиғаларға бәйле ижад ителгән ""Абдрахман"" йырында автор кантон башлығы Абдрахман Биктимеровҡа былай тип мөрәжәғәт итә: Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ, Һалдыр, егет, эйәр ҡашыңа. Атам дуҫы тиеп ышанма, егет, Атаң дуҫы етер башыңа. Йәғни, йырҙың авторы, билдәһеҙ сәсән, Абдрахман кантонға эйәр ҡашын ун аҡыҡ менән биҙәп, кешеләрҙең яуызлығынан, яман һүҙҙәренән, үлемдән һаҡланырға һәм кеше һүҙенә ышанмаҫҡа кәңәш бирә. Был йырҙа башҡорттарҙың аҡыҡ ташының ҡурсалау көсөнә инаныуы асыҡ сағыла. Йырҙың икенсе һәм өсөнсө куплеттарында Абдрахман кантондың биргән кәңәштәрҙе тотмауы, шуның арҡаһында бәләгә тарыуы хаҡында бәйән ителә. Унар ғына һумлыҡ ун аҡыҡлы Эйәрең булыр, егет, ат булһа. Яҡын күргән дуҫтан яманы юҡ, Ауыр саҡта һиңә ят булһа. Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ - Кәрәге лә юҡ эйәр ҡашыңа: Атам дуҫы тиеп ышандың, егет, Шул дуҫ етте һинең башыңа. Башҡорттар аҡыҡ тип тик сердоликты ғына атамаған. Аҡыҡ исеме бер төркөм таштарға ла ҡулланылған. Мәҫәлән, агат, оникс таштарын да башҡорттар аҡыҡ тип йөрөткән. Опалды халҡыбыҙҙа аҡ аҡыҡ тип атағандар. Сердолик менән бер рәттән, был таштарҙы ла улар биҙәүес әйберҙәр булараҡ киң ҡулланған. Һүрәттә: Аҡыҡ менән биҙәлгән эйәр. Аҡыҡ менән биҙәлгән сулпылар. Башҡорт түрәләре кейгән аҡыҡ ҡашлы йөҙөк. Башҡорт ҡатын-ҡыҙының селтәрендә йөрәк рәүешендә эшләнгән, уртаһында йондоҙ менән ай һүрәтләнгән ҡурсалаусы аҡыҡ. Азат ЯРМУЛЛИН. ""Киске Өфө"" гәзите, 36, 2023 йыл","УНАР ҒЫНА ҺУМЛЫҠ, АЙ, УН АҠЫҠ.",Тарих,3366,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-03-14/unar-yna-umly-ay-un-a-y-3681318,2024-03-14T14:03:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта әлегә ул республика парламентын итәкләү мәсьәләсендә өздереп кенә авап бирә алмый. Үзенә 77 яшь булуын исәпкә алып, ""бу мәсьәләне ныклап өйрәнергә, республика президенты белән сөйләшергә кирәк"" ди. Татарстан Дәүләт шурасының чакырылыш эшчәнлегенә йомгак ясалган матбугат очрашуында аның рәисе Фәрит Мөхәммәтшинреспублика парламентына сайлауларда ни өчен катнашачагын аңлаткан. Әмма бу юлы да республика парламентын итәкләрме - монысына тәгаен авап бирмәгән. Ул ""Бердәм Русия""нең Татарстандагы бүлекчәсе рәисе буларак беренчел тавыш бирүләрдә актив катнашып, үз фиркасенә тавышлар ыюны - үзенең бурычы дип атаган. ""Югыйсә үземне хөрмәт итми башлар идем"" дигән. Шулай ук янәсе аны ""ил өчен авыр чорда куак арасына кереп качарга ниятлисең икән, син - намуссыз"", дип әйтеп тә оялтканнар. ""Хушыгыз, парламент эшчәнлеген төгәлләде, соңгы утырышларны үткәрдем, бүләкләрне тапшырдым һәм мин ял итәм, дип тә әйтә алыр идем. Тик бөтен нәрсәне болай ташларга намусым һәм тәрбиям кушмый. Шуңа күрә кешеләр ""Мөхәммәтшин курыкты, ташлады, бөтен кеше иңелен тели, пенсиядә утырасы килә"", дип әйтмәсен өчен мин дә намзәтемне тәкъдим итәргә булдым"", дигән ул. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Шул ук вакытта Фәрит Мөхәммәтшин ""хакимияткә атлыгып тора торган кеше түгелмен"" дигән. ""Әлбәттә, үземнең кайбер тәрибәләремне чакырылыш депутатларына тапшырасы килә. Иң мөһиме кешеләр ""Аңа итте инде. Туйдырды"", дип әйтми"", дигән. Тик әлегә парламентны итәклим дип өздереп әйтмәгән. Мөхәммәтшин үзенә 77 яшь булуын исәпкә алып, ""бу мәсьәләне ныклап өйрәнергә, республика президенты белән сөйләшергә кирәк"" дигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Фәрит Мөхәммәтшин Татарстан парламентына сайлауларда катнашуын ""ташларга намусы кушмау"" белән аңлатты",Яңылыҡтар,1751,https://www.azatliq.org/a/farit-mohammatshin-tatarstan-parlamentina-saylaularda-katnashachagin-boten-ayberne-tashlarga-namusi-kushmau-belan-anglatti/33033805.html,2024-07-12T14:34:20+03:00
"Миҙгелле инфекциялар ваҡытында ла һуған һөҙөмтәле ҡулланыла. Ундағы фитонцидтар һауалағы микробтар менән көрәшеүсе сара булараҡ билдәле – уның өсөн туралған һуғанды өҫтәлдә асыҡ ҡалдырыу ҙа етә. Һыуыҡ тейҙереп ауырыған саҡта, ятыр алдынан табанға яңы һығылған һуған һуты һылап, йоҡа ойоҡ кейеп ятырға мөмкин. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Быны һәр кем эшләй ала,Сәләмәтлек,981,https://henek.info/articles/----+-+/2026-01-07/byny-r-kem-eshl-y-ala-4530516,2026-01-07T11:35:00+00:00
"Республикабыҙҙа рус теле менән бергә башҡорт теле лә дәүләт теле булғас,  балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә туған тел уҡытыла. Баланы әсә теленә өйрәтеү өсөн әсбаптар, дәреслектәр сығарыла. Шундайҙарҙың береһе Аҡыллы тирмә тип атала. Ул йыйылмалы стенд рәүешендә төҙөлгән. Тирмәнең бер яғы башҡорт мәҙәниәтенә арналған. Ул мауыҡтырғыс шөғөлдәрҙән, дидактик уйындарҙан тора. Мәҫәлән, Башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары доминоһы өндәрҙе дөрөҫ әйтергә өйрәтә,  ә Балаҫ тәрбиәүи уйыны бармаҡ моторикаһын үҫтерә, башҡорт орнаменты менән таныштыра. Тирмәнең икенсе һәм өсөнсө яғы Башҡортостандың тәбиғәтен кәүҙәләндерә. Тауҙар, йылғалар, күлдәр буйлап сәйәхәттә балалар төбәгебеҙҙең тәбиғәт ҡомартҡылары менән таныша, уларҙың башҡортса атамаларын хәтеренә һала. Дүртенсе яҡ милли ризыҡтарыбыҙ тураһында һөйләй. Табын әҙерлә уйынында бала милли ризыҡтарҙы дөрөҫ һайларға, уларҙың атамаһын әйтергә һәм өҫтәлгә ултыртырға тейеш була. Тирмәнең бишенсе яғына хәрефтәр һәм ике телдә һүҙҙәр яҙылған. Диктофондан теләгән бер бала хәрефтәрҙең һәм һүҙҙәрҙең нисек уҡылыуын, ике телдә яҙҙырылған ябай ғына һөйләм өлгөләрен  тыңлай ала. Тирмәнең эсендә милли кейем-һалым, көнкүреш кәрәк-ярағы, баланың ижади эше өсөн материал ҡуйылған. Шулай итеп, Аҡыллы тирмә ярҙамында балалар тыуған республикаһының мәҙәниәтен, башҡорт телен рәхәтләнеп өйрәнә ала. Авторҙар: Г. ЗӘЙЕТҠОЛОВА, Г. ӘМИРҒӘЛИНА, С. ТИТОВА.",Аҡыллы тирмә кескәйҙәрҙе башҡорт теленә өйрәтә,Йәмғиәт,1380,https://amanat.su/news/common_material/2025-01-19/a-ylly-tirm-kesk-y-r-e-bash-ort-telen-yr-t-4088699,2025-01-19T00:33:00+00:00
Беларусь республикаһының Милли китапханаһында йәш яҙыусылар өсөн үткәрелгән «Дуҫлыҡ күпере» конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы үтте. Еңеүселәр араһында - БР Яҙыусылар союзы ағзаһы Заһиҙә Мусина ла бар ине. Йәш ҡәләмдәшебеҙ «Аҙна көнө» хикәйәһе менән ун еңеүсе иҫәбенә ингән. Заһиҙәнең әҫәре белорус теленә тәржемә ителгән һәм альманахта донъя күргән. Быға тиклем уның «Килен» повесын әҙәбиәт донъяһында киң танылыу яулайғайны. 2023 йылда Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында повесть буйынса спектакль ҡуйылды. Әле Заһиҙә Мусина Рәзинә Урманшина менән бергә Кемель Тоҡаевтың «Серле эҙ»ен тәржемә итеүе өсөн Шәйхзада Бабич исемендәге премияға тәҡдим ителде.,Йәш яҙыусы Заһиҙә Мусина Минскиҙа әҙәбиәт конкурсында ҙур еңеүгә лайыҡ булған!,Яңылыҡтар,687,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-12-01/y-sh-ya-yusy-za-i-musina-a-minski-a-nagrada-tapshyr-andar-4487964,2025-12-01T11:23:00+00:00
Был программа рус теленән башҡорт теленә һәм башҡорт теленән рус теленә сертификатланған тәржемәләр эшләргә мөмкинлек бирә.,Өр-яңы тәржемәсе булдырыла,Йәмғиәт,123,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-06/r-ya-y-t-rzhem-se-buldyryla-4110547,2025-02-06T10:47:43+00:00
"Бөтә яҡшы теләк ҡабул була торған көн. Һаулыҡ, именлек, бәхет, уңыштар насип итһен һәммәбеҙгә Аллаһ! Тыныс тормошта, ҡыуаныста йәшәргә яҙһын!",Хәйерле иртә!,Яңылыҡтар,141,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/h-yerle-irt-l-r-4526951,2026-01-02T08:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУзган әйдә кабул ителгән ""дәүләт серен саклау таләпләрен бозу"" турындагы маддә нигезендә Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) кимендә 22 инаять эше ачкан. Бу маддә Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, русияләр илдән китә башлаганда барлыкка килгән иде. ""Медиазона""ачыклаганча, нигездә бу эшләрне Абхазиядә булып кайткан русияләргә ачканнар, алтысына гаепләү карарлары чыгарылган. Яңа маддә йогынтысына дәүләт серен белә алырдай түрәләр, куәт оешмалары һәм дәүләт оешмалары вәкилләре эләгә диелә, аларга илдән чыгу тыела. Дәүләт сере белән таныш булучыларга Русиядән кимендә биш ел чыгу тыелган һәм бу эш урыныннан киткәннәргә дә кагыла. ""Первый отдел"" хокук яклау проекты бәяләмәләренә күрә, бу маддәгә дистәләгән мең галим һәм инженер эләгә, әмма аларның төгәл санын бәяләү мөмкин түгел. Канунга ярашлы, мондый кешеләргә чит илгә чыгу өчен режим-сер бүлегеннән рөхсәт алырга кирәк. Кайбер очракларда аларның чит ил паспорты да биредә саклана. Шуңа күрә алар чит илгә чыгарга теләсә, Русия паспорты белән барып булырдай урыннарга гына бара ала, әйтик Әрмәнстан, Беларус һәм Казакъстанга. Гаепләнүчеләрнең берсе – Түбән Новгородта яшәгән программчы. Мобилизация башлангач ул Казакъстанга киткән. Элек ""Росатом""га керә торган зур атом үзәгендә инженер булып эшләгән, әмма эшеннән өч ел элек киткән булган. Мәскәүнең Соловьев исемендәге фәнни-гамәли психоневрологик үзәгендә эшләгән хатын-кызны да гаепләгәннәр. Ул Абхазиягә дәвалану өчен шифаханәгә барган булган. Аңа Русиягә кайтуыннан соң өч ай узгач эш ачканнар, дип искәртә ""Медиазона"". Бу маддә нигезендә 200-500 мең сум штраф яки өч елга кадәр иректән мәхрүм итүне күз уңында тота. Хәзерге вакытка кимендә алты эш нигезендә чыккан хөкем карарлары билгеле. Басма язуынча, бөтен гаепләнүчеләргә дә 250 мең сумнан да артмаган штрафлар салынган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Медиазона"": дәүләт сере турындагы маддә нигезендә 22 инаять эше ачылган",Яңылыҡтар,1919,https://www.azatliq.org/a/32472602.html,2023-06-23T14:42:48+00:00
"Стәрлетамаҡ районы Латип ауылында тыуып үҫкән Асия Смакова йәштән үк йыр-бейеүгә һәләтле була, сәхнәлә йырлай, спектаклдәрҙә ҡатнаша. Өфө сәнғәт училищеһында уҡый, шунда буласаҡ ғүмер юлдашы, мәшһүр талант эйәһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, йырсы Илфаҡ Смаков менән таныша. Асия һуңғараҡ Өфө дәүләт сәнғәт институтында юғары һөнәри белем ала. Башҡорт дәүләт академия хор капеллаһында эшләй. Башҡорт дәүләт филармонияһында Илфаҡ Смаков төркөмөндә йырлағанда йыр һөйөүселәргә нығыраҡ таныла. Уларҙың дуэты һәр ваҡыт көслө алҡыштарға күмелә, моң тантанаһына әүерелә. 1993 йылда Илфаҡ Мөзип улы яҡты донъяны ҡалдырғас, Асия ханым уның исемен мәңгелләштереү өсөн ҙур хәстәрлек күрә: ҡәберенә иҫтәлекле гранит таш ҡуйыла, Саҡмағош районы Рапат ауылы мәҙәниәт йортона Илфаҡ Смаков исеме бирелә, районда уның исемендәге призға йырсылар бәйгеһе үткәрелә, Өфөлә ул йәшәгән йортҡа таҡтаташ ҡуйылған. Динә Мырҙаҡаева. — Асия ханым, сер булмаһа, һөйләгеҙ әле, Илфаҡ Смаҡов менән ҡайҙа, нисегерәк таныштығыҙ? — Тәүҙә Илфаҡ менән тыуған ауылымда телевизор аша таныштым. Сәнғәт училищеһының 2-се курсынан һуң йәйге каникулдамын. Әсәйем менән бесән сабып, хәлдән тайып ҡайтып инһәм дә, скрипкамды ҡулға алыу менән бөтә арыуым юҡҡа сыға. Шул көндө лә уйнай ғына башлағайным, өйҙән әсәйем саҡыра: Асия, Асия, ин тиҙерәк, концерт бара, — ти. Илфаҡ Смаҡов йырлай, — тип күрше-тирә ҡатын-ҡыҙҙарына ла әйтте. Өләсәйем дә абына-һөрөнә тыштан килеп инде. Өйҙә кеше күп булыуға ҡарамаҫтан, тын да алмай бер-бер артлы Еҙ ҡыңғырау моңдары, Раушаниям, Әҡлимә, Бәрәңге, Томбойоҡ йырҙарын тыңланыҡ. Вәт, йырлай, исмаһам! — тине күрше бабай, әҫәрләнеп. Асия туғаным, беҙгә Өфөнән Илфаҡ Смаҡовтың пластинкаларын алып ҡайт әле, — тине ауылдаш апайҙар, концерт бөткәс. Мин өндәшмәнем. Өфөлә лә Илфаҡ Смаҡовтың пластинкаларын табыу еңел түгел ине. — Ә күрешеп танышыуығыҙ ҡасан булды? — 1970 йылдың июнь айы. Филармония алды артистар менән тулған. Һәр бригада үҙ автобусын көтә. Төрлө райондар буйлап йәйге һабантуйҙарға китергә йыйынабыҙ. Оҙаҡ та үтмәй, автобустар килде. Мин дә капеллаға тип тәғәйенләнгәненә килдем. Ҡараһам, бер урын да ҡалмаған. Эстрадниктарға эйәрҙем. Алдымда төҙ, матур һынлы бер егет ултыра. Тулҡынланып торған ҡара сәсе килешле итеп таралған, үҙе күк костюмда. Бер кем менән дә һөйләшмәй. Иғтибар менән ҡарайым. Бәй, Илфаҡ Смаҡов табаһа! Стәрлетамаҡ яҡтарына, тыуған ерҙәремә юл тоттоҡ. Бер аҙҙан автобустар заправкаға туҡтаны. Мин дә башҡалар менән автобустан сығып, бер үҙем ситкәрәк барып баҫтым. Көн кискә ауышҡан булһа ла, салт аяҙ. Өҫтөмдә аҡ селтәр яғалы ҡыҫҡа еңле зәңгәр күлдәк. Туҙан теймәһен тип, тиҙ генә плащымды алып кейҙем. Бына бер автобус, көтмәгәндә мине баштан-аяҡ бысраҡ һыуға күмеп, янымдан шыжлап үтеп китте. Беҙҙекеләр автобусҡа инеп бөттө. Мин был көйө инә алмайым бит инде. Барыһы ла мине йәлләй. Тәҙрәнән күреп ҡалғанмы икән, Илфаҡ Смаҡов йүгереп тә сыҡты, ерҙән үлән йолҡа-йолҡа, өҫтөмдө таҙартырға тотондо. Аҙаҡ аҡ ҡулъяулығын алып, һөртөп ҡуйҙы. Уға рәхмәт әйтеп, ултырып киттем. Күренекле йырсының бөтә кеше араһында йүгереп килеп миңә ярҙам ҡулы һуҙыуы күңелемдә ғүмерлеккә яҡты тойғо ҡалдырҙы. Ошо осрашыуҙан һуң Илфаҡ мине ҡайҙа күрһә лә хәлемде һорашып, үҙенең дә пландары менән уртаҡлашыр булды. Дуҫлығыбыҙ тора-бара ҙур хискә әүерелде. — Шунан һуң эстрадала бергә йырлай башланығыҙ инде? — Эйе, минең оло сәхнә юлына сығыуымда Илфаҡтың профессиональ ярҙамы ҙур булды. Йырҙарҙы өйҙә лә, гастролдәрҙә лә өйрәндек. Бер-беребеҙгә кәңәштәр бирә торғайныҡ. Тауышымдағы моңло боролоштарҙы ярата ине. Йыр һайлауға талапсанлығы миңә лә күсте. Көйө лә, һүҙҙәре лә күңелгә ятышлы йырҙарҙы ғына репертуарына индерҙе. Шуға ла уның бөтә йырҙарын да әле булһа яратып тыңлай халыҡ. — Ә өйҙә, ғаилә башлығы булараҡ ниндәй кеше ине Илфаҡ ағай? — Ситтән ҡарағанда ҡырыҫ күренһә лә, йомшаҡ тәбиғәтле булды ул. Өй эштәрендә лә ярҙам итте, ә инде ғаиләне матди яҡтан тәьмин итеүҙе, ялға барыу, концерттар ойоштороу кеүек мәсьәләләрҙе тулыһынса үҙенең яуаплылығына алды. Дуҫтарына ҡарата ихласлығы, ярҙамсыллығы һоҡландырҙы. Ҡыҙыбыҙ Айһылыу өсөн бөтәһен дә эшләргә әҙер ине. — Бигерәк иртә китте шул. — Үлем һәр саҡ ваҡытһыҙ киләлер, күрәһең. Ә Илфаҡҡа әле йәшәргә лә йәшәргә ине. Уны юғалтҡанға тиклем дә яҙмыш бик күп һынауҙар, ҡайғылар ҡуйҙы алдыма. Уҡып йөрөгән сағымда уҡ, ҡырҡ биш кенә йәшендә әсәйем вафат булды. Тормошҡа сыҡҡас, бәхетемә ҡыуанып ҡына йәшәгәндә өләсәйем үлеп китте. Мине тәрбиәләүҙә, белем биреүҙә ҙур ярҙам күрһәткән Ғәбделхәй ағайым Ғәббәсов аварияға осрап һәләк булды. Түҙергә кәрәк, түҙергә, янымда ҡыҙым, Илфағым бар бит әле, тип йыуандым. 1993 йылдың апрелендә. Илфаҡ ҡабаланып филармониянан ҡайтып инде. Асия, Шишмәлә Назар Нәжми ағайҙың ижад кисәһе үткәрелә. Унда һинең килеүеңде лә һоранылар, әйҙә, тиҙерәк репетицияға! — тип сабый бала һымаҡ үтенде. Шығырым тулы залда, тирен һөртә-һөртә, илһамланып йырланы ла йырланы. Был һуңғы тапҡыр икебеҙ бер кисәлә ҡатнашыуыбыҙ булған икән. 27 майҙа Илфаҡ йоҡларға ятҡан еренән уянманы. Күренекле йырсының ҡапыл үлеүе уны яратҡан бөтә халыҡ өсөн дә йәшен һуҡҡандай булды. Ә йәшәргә кәрәк. Әлдә эргәмдә ҡыҙым, туғандарым, дуҫтарым булды. Айһылыуыбыҙ хаҡына мин үҙемде ҡулға ала алдым. Бөтә күңел наҙымды, көсөмдө уны тәрбиәләп аяҡҡа баҫтырыуға, музыкаль һәләтен үҫтереүгә йүнәлттем. Гөлфиә Юнысова.",Асия менән Илфаҡ Смаковтар.,Тарих,5296,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-02-16/asiya-men-n-ilfa-smakovtar-4123801,2025-02-16T12:58:00+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 16. Ә бөгөн ошондай башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.,Башығыҙҙы эшләтеп алығыҙ,Яңылыҡтар,71,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/bashy-y-y-eshl-tep-aly-y-4527957,2026-01-03T20:00:00+00:00
"Иртәнсәк ипләп кенә тороп сәхәр эсергә әҙерләнәм. Тауыш сығармаҫҡа тырышып, бесәй шикелле генә баҫып йөрөйөм. Ә шулай ҙа, инде генә өҫтәл артына ултырҙым тигәндә, ейәнсәремдең мине күҙәтеп ятҡанын күреп ҡалам. Ҡайһы арала уянғандыр инде сабыйым. Бына ул минең саҡырыуыма һикереп тороп ҡуйыныма килеп һыйына. Мин уның бите-ҡулын йыуҙырып эргәмә сәй эсергә ултыртам. Ул ҡыуана-ҡыуана эргәмдә ултыра. Уға алдына ҡуйған ризыҡ та, яһап биргән сәй ҙә ҡыҙыҡ түгел, тик бер генә уртлап ҡуйҙы. Бәпәй генәм күҙҙәре ялтырап, ҡыҙыҡһынып минең янымда ултыра. Уға шулай ултырыу, ҡартәсәйен күҙәтеү ҡыҙыҡ. Ошо бәләкәй генә ҡәҙерле йомғаҡты ҡосаҡлап, арҡаһынан тупылдатып һөйөп, мин икһеҙ сикһеҙ бәхеткә сумам. Аллаһыға шөкөр, һау ғына булһындар инде бәпәйҙәрем. Шунан минең үҙемдең бала сағым иҫемә төшә. Ураҙа тотҡан, намаҙ уҡыған ҡартәсәйемде, өләсәйемде иҫләп алам. Йәндәре йәннәттә булһын ҡәҙерлеләремдең. Беренсе тапҡыр ҡартәсәйемдең ураҙа тотҡанда сәхәр эсергә йыйынғанын күҙәтеп ятҡанда ошо сабыйымдан саҡ ҡына ҙурыраҡ булғанмындыр инде. Бына ҡараңғыла, күҙгә төртһәң дә бер нимәлә күрерлек түгел, бөтөнләй ҡараңғыла ҡартәсәйем урынынан тороп китә. Башҡаларҙы уятмаҫҡа тырышып, ипләп кенә йөрөп мейескә ут яғып ебәрә. Кистән ҡоро утын тултырып, туҙ тығып ҡуйғанға, утын тиҙ генә тоҡанып китә, туҙына шырпы менән ут төртөү ҙә етә. Утын ҡуҙланғас та самауырына һыу тултырып, торбаһына тере ҡуҙ һалып, ҡайнатырға ҡуя. Самауыр күңелле генә шыжлап йырлай ҙа башлай. Ҡартәсәйем йомортҡаларҙы яҡшылап йыуып, самауырҙың ҡапҡасын асып, марля менән шунда бешерергә ҡуя. Инде шыр ҡуҙға әйләнгән утта, кистән баҫып ҡуйған әсе ҡамырынан май икмәктәр күптереп ала. Һуңынан һүрелеп килгән талғын ғына утта, өйгә тәмле еҫтәр таратып, бутҡа бешерә. Көршөгөнән һап һары тары бутҡаһын сеүәтәгә бушата ла өҫтөнә ҙур ғына һары май киҫәге төшөрә. Шунан һуң ҡартәсәйем, беҙ икәү бергә йоҡлаған урындыҡ ситенә ашъяулыҡ йәйеп, сәй эсергә әҙерләнә башлай. Ашъяулыҡҡа тәмле ризыҡтарын теҙә, самауырын алып килеп ултырта, сәйнүккә тәмле сәй һалып самауырҙан ҡайнар һыу ағыҙа ла кәмфәркә өҫтөнә бешерергә ултырта. Сығып соландан сәйгә һөт, ҡыҙыл эремсек, муйыллы ҡорот, төрлө емештәрҙән ҡойолған ҡаҡ, йәтеш кенә сеүәтә менән ҡаймаҡ алып инә. Бөтә булған был эштәрҙе ҡартәсәйем тауыш тынһыҙ ғына йөрөп эшләй. Уның йомшаҡ ҡына баҫып йөрөүҙәре һаман да күҙ алдымда тора. Бына ҡартәсәйем минең күҙҙәрем йызлап уны күҙәтеп ятҡанымды күреп ҡала. Ул күҙҙәре менән генә көлөп, бармағы менән ымлап мине янына саҡыра. Мин һикереп тороп уға һыйынам. Рәхәтләнеп мине һөйөп, иркәләп туйғас, ҡартәсәйем ҡомғандан һыу ҡойоп минең битемде, ҡулымды йыуҙыра. Шунан эргәһенә ултыртып сәй яһай башлай. Шулай итеп беҙ ҡартәсәйем менән ҡабаланмай ғына ризыҡланабыҙ. Тары бутҡаһына сират еткәс ҡартәсәйем сеүәтәләге үҙе яғындағы бутҡаны майы менән бергә болғап ала. Минең яғындағыһына теймәй. Мин бутҡа өҫтөндәге һап һары майҙы бутҡа менән ҡуша һоҫоп ашарға яратҡанды белә шул ул. Шуға ла болғатмай, ә миңә шулай тәмлерәк тойолғандыр инде. Бына һыйланыуыбыҙ тамам. Ҡартәсәйем доға уҡып әпәр иткәндә, мин дә ҡулдарымды бергә ҡуйып әпәр итәм. Шунан тағы ҡартәсәйемә килеп һыйынам да: ""Ҡартәсәй, әйҙә иртәгә лә урлап сәй эсәйек йәме, ""- тейем. Бөтә кеше иҫе китеп йоҡлағанда, бесәй шикелле генә баҫып йөрөп, тауыш - тын сығармай ғына сәй эскәнгә, ""урлап эсәбеҙ"", тип уйлағанмындыр инде мин бала аҡылы менән. Ҡартәсәйем усы менән ауыҙын ҡаплап, эстән генә кет, кет көлөп алған була. Шунан миңә: "" Әллә оҡшап ҡалдымы, балаҡайым? Юҡ бәпкәм, беҙ урлап сәй эсмәнек. Мин ураҙа тотам бит. Шуға күрә таң һыҙылыр һыҙылмаҫ борон, ҡараңғыла сәхәр эсәм, ә ҡояш байығас инде ауыҙ асам, ""- тип аңлата. ""Атыу ней мин дә һинең менән бергә ураҙа тотам, сәхәр эсәм, ауыҙ асам. Ә ауыҙҙы ҡайһылайтып асаһың ул? Ошолайтыпмы? ""- тип мин ауыҙымды ҙур итеп асып күрһәтәм ҡартәсәйемә. Ул баяғы һымаҡ ипләп кенә көлөп. ""Юҡ балам, улай итеп асмайһың ауыҙҙы. Кискеһен ҡояш байығас, ҡараңғыла тамаҡ ашайым, сәй эсәм. Шул ауыҙ асыу була. Иртәнсәк ауыҙымды көнө буйына ябып ҡуям, бер тамсы һыу ҙа йотмайым. Кискеһен, ҡояш байығас ауыҙымды асам, аңланыңмы? Ә ураҙа тоторға һиңә иртәрәк әле сабыйым. Үҫә торған балаға ураҙа тоторға ярамай, әҙер түгелһең әле балам. Ваҡыты еткәс тоторһоң Аллаһы бирһә. Йә ярай, бар инде урыныңа ят, артабан йоҡла. Мин намаҙ уҡып алайым. "" - тип ҡартәсәйем мине урыныма яҡтыра. Оҙаҡламай мин иҙрәп йоҡлап та китәм. Эй бер ҡайғы, хәсрәтһеҙ, үтә бәхетле бала сағым! Ҡартәсәйле, өләсәйле иркәләргә, наҙҙарға, һөйөүҙәргә төрөнөп йәшәгән сабый мәлдәрем! Йөрәгемдә Аллаһы Тәғәләгә ышаныу, уның биргән ниғмәттәренә һөйөнөү, шөкөр итә белеү орлоҡтары һалған. Күңелемә ислам нуры индергән, Аллаһы Тәғәләнән башҡа илаһ юҡҡа инандырыу, Ҡөрьән Кәримде ололау, һаҡлау, бисмиллаһи рәхмәнир рәхимде, Лә иллаһи илла Ллаһ, Мәхәммәт Рәсүлуллаһ тип иман килтереүҙе өйрәткән ҡартәсәйем, өләсәйемдәргә мең рәхмәтлемен ошо көндө. Ейәнсәремә ҡарайым да, үҫеп еткәс, ул ваҡытта мин донъя менән хушлашкан да булырмын бәлки, уның иҫтәлектәрендә мин булырмынмы икән? Миңә ҡартәсәйем, өләсәйем, әсәйем, атайым ҡалдырған рухи мираҫтарҙы бүләләремә ҡалдыра алырмынмы? Йөрәктәренә Аллаһы Тәғәләгә инаныу, тик уға ғына ышаныу орлоҡтары һибә, күңелдәренә ислам нуры индерә алырмынмы? Эй Аллаһы ошо изге ғәмәлдәрҙе үтәргә насип итһәң ине.","Ҡартәсәй, әйҙә урлап сәй эсәйек. Зилдә Хәмиҙуллина",Хикәйә,5239,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-04-17/art-s-y-y-urlap-s-y-es-yek-zild-h-mi-ullina-3224014,2023-04-17T21:29:00+00:00
"Приказом министра обороны России Андрея Белоусова артисты Сибайского концертно-театрального объединения отмечены высокими государственными наградами. Фларид Биргалин награждён медалью «За боевые отличия», артист театра «Сулпан» Ильнур Сафаров — медалью «Воинская доблесть» степени, сообщает администрация Сибая. «Ни у кого из нас не было мысли избежать мобилизации. Если Родина зовёт, значит, мы без колебаний должны встать на е защиту. Передаю привет своей невесте Янгузель. Пусть наши близкие не волнуются за нас. С нами все хорошо. Танцуем, поем, нет времени на уныние», — поделился Ильнур Сафаров в день отправки на фронт. «Я еду не только с коллегами из филармонии, но и со своим родным братом, — сказал Фларид Биргалин. —Единство и дружба делают нас сильнее, увереннее в себе. Самое главное, о наших семьях будет заботиться республика, о чем неоднократно подчеркивал Радий Фаритович. Мы вернемся домой с победой». Напомним, Фларид Биргалин в составефронтовой творческой бригады Юлии Чичеринойвыступает перед бойцами на позициях и тыловых зонах.",Сибай артистары юғары наградаларға лайыҡ булды!,Махсус хәрби операция,1050,https://shonkar.com/news/care/2025-06-05/sibay-artistary-yu-ary-nagradalar-a-layy-buldy-4265742,2025-06-05T12:05:00+00:00
"Керич политехник көллиятеКерич көллияте узган атнадагы һөүмнән соң 23 октябрьдә үз эшен кабаттан башлады. ТАСС язуынча, сишәмбе уку йортында сыйныф сәгатьләре узган, аларда студентларга алдагы көннәргә дәресләр тәртибе турында сөйләгәннәр. Көллияткә бүген Русия кеше хокуклары омбудсмены Татьяна Москальковаһәм Кырымның Кремль куйган башлыгы Сергей Аксеновкилгән. Алар һөүмдә һәлак булганнар һәм яраланганнарның туганнары белән дә очраша дип хәбәр ителә. Элегрәк Русия мәгариф министры урынбасары Ирина Потехинакөллият програмында гамәли дәресләр күп каралган, шуңа күрә аларны Керич ширкәтләрендә уздыру мәсьәләсе күтәрелә дип белдергән иде.17 октябрьдә Керич политехник көллиятенә һөүмоештырылды. Атыш корбаннары 20 гә итте. Аларның күпчелеге студентлар, шул исәптән алты үсмер. 40 тан артык кеше яраланды. Яраланганнарның тугызы Мәскәүгә китерелде, аларның өчесе бик авыр хәлдә дип белдерелә. Кырым хастахәнәләрендә 14 яшүсмер һәм 11 өлкән кеше кала. Аларның хәле уртача авырлыкта диелә. Тикшерү мәгълүматынча, һөүмне әлеге уку йортының 18 яшьлек студенты Владислав Росляковоештырган. Ул үз-үзен атып үтергән. Керич һөүмендә һәлак булган укучылар арасында кырымтатар Руден Джураевда бар. Аны иде Кое (Ленино) районы Горностаевка авылында мөселманча ирләделәр. Руден электрик булырга әзерләнгән. Тагын ике кырымтатар кызы авыр хәлдә хәстәхәнәдә кала. Арзы Ильясова Краснодарда, Фатиме Капушева Мәскәүдә. Капушева комада, авыр хәлдә, дип хәбәр ителде.",Керич политехник көллиятендә укулар башланды,Яңылыҡтар,1452,https://www.azatliq.org/a/29558928.html,2018-10-23T07:52:37+00:00
"Өфөлә пенсионер ҡатындың башына таможня бинаһы янында боҙ шыуып төшкән. Был бинала таможняның эксперт-тикшеренеү бүлеге урынлашҡан. Зыян күреүсене ашығыс рәүештә Өфөнөң 13-сө клиник дауаханаһына оҙатҡандар. Табиптар уның мейеһе һелкенеүен, баш һөйәге йәрәхәтләнеүен хәбәр итә.",Һаҡ булығыҙ! Пенсионерҙың башына боҙ төшкән!,Яңылыҡтар,276,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/a-buly-y-pensioner-y-bashyna-bo-t-shk-n-4567163,2026-02-06T11:35:00+00:00
"– Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасы (урысча – ОБСЕ)фикерләрУзган атна Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасының (, урысча – ОБСЕ) әйге сессиясе ахырында Ванкувер декларациясе һәм башка мөһим документлар кабул ителде. Аларның берсе аеруча игътибарга лаеклы – анда Русия дәүләтенең империячел һәм колониаль булуы әйтелә, Русия хакимияте илдәге халыклар хокукларын кысуда гаепләнә. Бу фикерләр "" принципларына иярү өлкәсендә Русия федерациясенең Украинага каршы агрессиясе нәтиәләрен аңлату"" дип аталган резолюциянең 14 нче маддәсендә урын алган. Документ Русиянең башка күрше илләренә каршы гамәлләрен һәм үз ирендә этник азчылыкларга карата булган сәясәтне хөкем итә. Без төрле белгечләр белән бу документның әһәмияте турында сөйләштек һәм ул Русиядәге милләтләргә нинди яктан файдалы була ала дип сораштык. ассамблеясе сүзчесе Нэта Пэррификеренчә, бу декларация Русияне ниндидер адымнар ясарга мәбүр итә алмаса да, аның сәяси әһәмияте зур, ул оешма әгъзалары булган илләр тарафыннан имзаланган күпсанлы фундаменталь килешүләргә нигезләнә. — гомум иминлек өчен милли азчылыклар хокуклары мәсьәләсен һәрвакыт мөһим дип саный. Милли азчылыклар эшләре югары комиссары эшчәнлеге аша барлык әгъза-оешмаларда миноритар әмгыятьләр хәлен күзәтә, — дип белдерде Пэрри "". Реалии""га. Сүзче резолюциянең бу өлешенә Русия реакциясен әлегә күрмәвен әйтте. Русия делегациясе тарафыннан рәсми авап та әлегә юк, ди ул. Шуны искәртү мөһим, Русия вәкилләре әлеге резолюция кабул ителгән утырышта катнаша алмады, бу Канадага керү өчен кирәк булган визалар алу проблемнарына бәйле. Русия депутатлары Украинадагы сугышны хуплаганы өчен Канаданың санкцияләр исемлегенә кергән.2019 елда Казанга оешмасының вәкилләре һәм аның ул вакыттагы милли азчылыклар эшләре комиссары Ламберто Заньеркилгән иде, ул чакта ул әмәгать эшлеклеләреннән Павел Шмаковбелән очрашты. Озак еллар мәктәпләрдә татар телен дәүләт теле буларак укытуны яклап килгән ""СОл НЦе"" мәктәбе мөдире ул чакта Заньерга милли мәгариф проблемнары турында сөйләде, Татарстанда телләр укытуда дискриминация мәсьәләсенаңлаткан иде. Павел ШмаковШмаков фикеренчә, резолюциясен кабул итүгә хәзерге сәяси вазгыять тәэсир итте. Ул бу документның соң кабул итүен кызганыч ди. — елларда төрле халыкара оешмалардан күп вәкилләр дә килде, чит ил медиа чаралары да татар теле һәм бездәге мәгариф проблемнары турында күп язды. Алар бездәге вазгыять белән бик күп кызыксынды, ләкин ул чакта бернинди белдерүләр булмады, — дип әйтте ул Азатлыкка. Мөдир фикеренчә, ул чакта халыкара оешмалар Русия хакимияте белән мөнәсәбәтләрне бозарга теләмәде. Ул чакта бу оешмаларның Русиягә тәэсире була алыр иде. — 5-6 ел элек без мәктәпләрдә татар теле өчен көрәшне үз көчебез белән генә алып бара алдык. Үзебезнең көчебез генә итмәде булып чыкты. Хәзер исә поляризация көчле, кемнең уң якта, кемнең сул якта булуы яхшы күренә. Шуңа чит илләрдә булучылар хакыйкатьне сөйләргә курыкмый, — дип саный Шмаков. Аның фикеренчә, оешмасының резолюциясе хәзер Русиягә берничек тә тәэсир итә алмый. — Ул чакта кабул ителсә, мондый белдерүләрнең нәтиәсе булыр иде. Хәтерлисездер, ул чакта митинглар да узды, әмәгатьчелек тә актив чыгышлар ясый иде, кешеләр милли мәсьәләләр турында ачыктан сөйләшергә әзер иде. Хәзер исә барысы да курка, — ди ул. Ул елларда милли мәгариф проблемнарына игътибар зур булды, Шмаковның үзеннән испан, француз, япон һәм башка медиалар интервьюлар алды. Ләкин чит ил сәясәтчеләре, халыкара оешмалар вазгыятьне киеренке итәргә теләмәде, ди ул. Үзләрен ""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаган бер төркем татар активистлары оешмасының бу резолюциясен хуплап кабул итте һәм 2022 елны ""Русия деколонизациясен де-факто игълан итү елы"" дип атады. Алар сүзләренчә, хәзерге Русиянең колониаль булуы беренче тапкыр халыкара дәрәәдә таныла. — Бу Русия империясен кансыз рәвештә сүтү һәм яңа бәйсез дәүләтләр төзү өчен хокукый механизмнар булдыру мөмкинлеген бирә. Без Русия деколонизациясе халыкара хокукка нигезләнергә тиешлеген һәрвакыт истә тотарга тиеш, — диелә оешма белдерүендә. Халыкара хокукка килгәндә, беренче чиратта, Кеше хокуклары декларациясе һәм халыкларның БМО низамнамәсендә теркәлгән үзбилгеләнү хокукы күздә тотыла. ""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" оешмасы фикеренчә, Русиядән чыккан бәйсез дәүләтләр оешмасының әгъзалары булачак. — Русия деколонизациясе зур халыкара процесска әйләнәчәк. Без, асаба халыклар вәкилләре, әлеге халыкара сәясәтнең объекты түгел, субъекты булып торабыз, һәм үзебезне төрле халыкара мәйданнарда, форумнарда вәкиллек итә алабыз, — дипбелдерәүз мөрәәгатендә оешма. Милли активистлар һәм белгечләр һәм башка халыкара оешмалар белән күптәннән тыгыз бәйләнештә эшли, Русия халыклары проблемнары турында чыгышлар ясый, дип сөйләде Азатлыкка журналист һәм сәясәт белгече Ләйлә Латыйпова. Ул активистларның тырышлыгы мондый документ кабул итүенә тәэсир итте дип саный. Ләйлә Латыйпова— -ның мондый резолюцияне кабул итүенә гаәпләнмим, моңарчы мин дә, башка белгечләр дә бу оешма белән тыгыз эшләп, үзебезнең экспертизаларыбызны тәкъдим иттек. Узган елның сентябрендә без Мария Вьюшковабелән -ның Варшаудагы конференциясендә дә чыгыш ясадык, анда Русия деколонизациясе турында да сөйләдек, анда күп сәясәтчеләр дә, дипломатлар да, Көнбатыш белгечләре дә булды, — ди ул. Халыкара оешмаларда эш тәртибе озак бара, инде ел дәвамында бу проблемнарны күтәрү нәтиә буларак бу резолюциядә чагылды, диде ул. — Бу резолюцияне деколонизация мәсьәләсе белән шөгыльләнүче һәм милли хокукларны яклаучыларның иңүе дип кабул итәм. Ниһаять, без Русиянең либераль оппозициясе генә ""басып алган"" мәгълүмати кырга бәреп чыга алдык, — ди Латыйпова. резолюциясен белгеч бик мөһим документ дип саный, аның файдасы әле киләчәктә үзен күрсәтәчәк, ди ул. Киләчәктә Русияне милли азчылыкларга карата алып барган этноцидны гаепләү өчен бу яхшы дәлил булып тора. Бу этноцид Украинадагы сугышка милли азчылыклар вәкилләрен күпләп ибәрүдә дә, милли мәдәниятләрне һәм телләрне елларча юк итү тырышлыкларында да чагыла, ди сәясәт белгече. — Бу проблемның галимнәр тикшеренүләре һәм журналистик материалларда гына түгел, күпсанлы дәүләтләр таныган халыкара оешмалар документларында да күтәрелүе мөһим. Бу резолюция проблемга тагын да күбрәк игътибар әлеп итәчәк, Русия милләтләре һәм аларның авыр хәле турында тагын да күбрәк язачаклар, — диде Азатлыкка Латыйпова. Журналист мондый белдерүләр иртәрәк чыкса, файдалырак булыр иде дигән фикер белән ризалаша, ләкин факт буларак чыгуы хәерле ди. Украинага кайбер Көнбатыш илләреннән ярдәм дә соңрак килгән кебек, Русия милләтләре проблемнарын да күрү һәм күтәрү бераз соңара, ди ул. — Элек халыкара оешмалар Русиянең ачуын чыгармаска тырышкан, Кремльне котыртмыйча, диалогка бару юнәлешендә эшләүгә омтылган. Шуңа алар ачыктан-ачык бу проблемнарны күтәрмәгән. Украинадагы сугыш — зур фаига, ләкин Русия халыклары өчен бу аларның проблемнарына да игътибарны әлеп итү ягыннан файда китерә ала, — дип сөйләде белгеч. Русиядә яшәүче халыклар вәкилләренә, активистлар, галимнәр һәм журналистларга милли проблемнарны даими яктыртырга, бу хакта халыкара мәйданчыкларда сөйләргә кирәк. Киләчәктә бу Русия хакимиятен милли азчылыкларга тискәре мөнәсәбәте өчен аваплылыкка тарту өчен ярдәм итә алачак, дип саный Ләйлә Латыйпова. Хокук белгече, ойрат-калмык халкы конгрессы әгъзасы Даавр Доринсүзләренчә, мондый документлар ""йомшак хокук""ка карый. Алар юридик яктан бернигә дә мәбүр итә алмый, ләкин резолюция өчен тавыш биргән илләрнең күмәк фикерен белдерә, ди ул. оешмасына 57 ил керә, аны ""евроатлантик әмгыять"" дип тә атыйлар. Белгеч фикеренчә, әлеге резолюция нәтиәсендә, евроатлантик дөньяның Русия турында колониаль һәм империячел ил буларак фикере формалашты. — Алга таба безне күп кызыклы нәрсә көтә дип уйлыйм. Халыкара хокукта деколонизация мәсьәләсе милләтләрнең үзбилгеләнү хокукы белән тыгыз бәйләнештә яши. Госманлы яки Британ кебек империяләрнең имерелүе халыкара әмәгатьчелек таныган күпсанлы дәүләтләр барлыкка китерүен беләбез, — ди Дорин. Аның фикеренчә, кабул иткән резолюция милли һәм төбәк хәрәкәтләре өчен евроатлантик әмгыять тарафыннан көчле рухи һәм сәяси терәк булачак. Моңарчы Русия ""деколонизаторлары"" дәүләтнең көчле басымына дучар булган. әмгыятьтә дә бу карашлар тискәре кабул ителгән, дип саный ул. — Резолюциядә әйтелгәнчә, Мәскәү асаба халыклар яшәүче төбәкләрне сәяси-икътисади яктан куллана. Либераллар моны куллану түгел, хуаның хезмәтчеләренә карата ""кануни хокук"" ди. Гадәттә, алардан ""гаделрәк бюджет сәясәте"" турында ишетеп була, бу барыбер эксплуатация булып кала. Мондый сөйләшүләрдә резолюциягә сылтау колониаль мантыйкның итешсез булуын дәлилләргә ярдәм итәчәк, — дип сөйләде "". Реалии""га Дорин. Русия деколонизациясе халыкара һәм төбәк сәясәтендә ""мейнстрим""га (төп юнәлеш) әйләнә бара, һәм моны күрү – күңелле күренеш, дип саный хокук белгече. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Бу деколонизациягә юл ача"". Европа иминлек оешмасы Русияне империя дип атаган резолюция кабул итте",Татарстан,8852,https://www.azatliq.org/a/32500252.html,2023-07-12T21:00:00+00:00
Өфөнөң Совет районында тар ғына һуҡмаҡ буйлап йырын янынан үтеп барған саҡта ҡатын 50 метр түбәнгә тәгәрәп төшкән. Унда ул күпме ятҡандыр - билдәһеҙ.,Йырынға осҡан бисара,Яңылыҡтар,149,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-20/yyryn-a-os-an-bisara-4515967,2025-12-20T20:15:00+00:00
"– Рәмил менән бик бәхетле ғүмер иттек. Әйләнеп ҡараһаң, иҫкә алырлыҡ матур ваҡиғалар, уртаҡ еңеүҙәр, карьера баҫҡысынан үрләү, ирешкән дәрәжәләр ҙә бар. Беҙ БДУ-ла бергә уҡыныҡ. Бер ятаҡта йәшәп, һуштан яҙырлыҡ мөхәббәт менән оло тормош юлына аяҡ баҫтыҡ. Мин – буласаҡ филолог, фән юлын һайланым, үҙемде туған телебеҙҙе, уның ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын өйрәнеүгә бағышланым. Рәмил эске эштәр министрлығына урынлашты. Бер-беребеҙгә терәк булдыҡ, бары – бергә, юғы уртаҡ, тигәндәй. Бер нисә йылдан улыбыҙ тыуҙы. 90-сыларҙың юҡсыллыҡ заманы ине. Ирем тулыһынса эшенә сумды. Көрәш менән шөғөлләнде. Ил, округ кимәлендәге ярыштарҙа еңеү яуланы, балаларҙы ла өйрәтте. Мин карьераны ла алып барҙым, амбицияларым көслө булды, балаларҙы ла уңышлы итке килә, үҙемдең  мөмкинлектәрҙе лә ҡулдан ысҡындырырға теләмәйем. Һәйбәт эш урынына бүлек етәксеһе итеп саҡырҙылар. Ярай әле ирем, туғандар ярҙам итте, кәрәк саҡта баланы ҡарап торҙолар. Миңә эш буйынса Мәскәүгә лә йөрөргә тура килде, диссертация яҙыу, яҡлау көстө лә, ваҡытты ла ныҡ алды. Рәмил икенсегә бәпәй табыуымды һораһа ла, эш артынан сабып йөрөп, тиҫтә йыл үтеп китте. Үҙем дә тиҙ генә ауырға ҡала алманым. Улыбыҙға 9 йәш тигәндә ҡыҙ табып алдым. Ирем сабыйҙы инде яратты, үҙе һайлап исем ҡушты. Көтөп алынған бала булғас, өрмәгән ергә ултыртманы. Улыбыҙҙы тәрбиәләү менән күберәк Рәмил үҙе шөғөлләнде. Буш ваҡыты һирәк булһа ла, уны бергә үткәрергә тырыштылар. Үҙе менән көрәшкә йөрөттө, яйы сыҡҡанда эшенә лә алып бара ине. Декрет ялынан һуң йәнә эшкә баттым. Яңы проекттар башларға, тикшеренеүҙәр үткәрергә кәрәк. Ҡала ситенән булһа ла ипотекаға өс бүлмәле фатир, ҡиммәтле сит ил машинаһы һатып алдыҡ. Ике бүлмәле фатирыбыҙҙы балаларға булыр тип инселәнек. Ҡыҙым менән төрлө конкурста ҡатнашып, еңеүҙәр яуланыҡ. Рәсәйҙең бик күп урынында булдыҡ. Барған ерҙән диплом менән ҡайттыҡ. Рәмил дә ҡаршы килмәне. Хәленән килгәнсә ярҙам итте, юл хәстәрен үҙ өҫтөнә алды. Уңыштарға бергә һөйөнөп йәшәнек. Ләкин ваҡыты етмәй ине. Гел «пенсияға сыҡҡас» тип йыуатырға тырышты ҡыҙыбыҙҙы. Фән юлын арҡыры-буй йөрөп сыҡҡан кеше булараҡ, был өлкәлә уңышлы эшләү серҙәренә лә төшөндөм. Ҡатын-ҡыҙ өсөн бер һөнәр икәненә инандым. Ҡыҙыбыҙҙы ла үҙем һалған һуҡмаҡтан ебәрергә теләйем. Минең тәжрибә менән уға тағы ла еңелерәк буласағын беләм. Шуға күрә ҡыҙыбыҙ мәктәпте тамамлауға артабан уҡытыу өсөн Мәскәү университетын һайланыҡ. Ана шул саҡта ниңәлер Рәмил ҡаршы килде. «Ниңә һикерәңләп йөрөйһөгөҙ, бында ла уҡып була, шул уҡ университет инде», – тине. Ләкин минең бирешергә иҫәп юҡ ине, Мәскәү  Мәскәү инде. Беҙҙә һәм унда фән яғынан ниндәй мөмкинлектәр барлығын күреп, балабыҙға иң яҡшыһын биргем килде. Ҡыҙыбыҙ үҙе лә Мәскәү тип атлығып тора бит. Тырыштым, тырмаштым. Сентябрҙән беренсе курс студенты булып, ҡыҙыбыҙ Мәскәү университеты ишектәрен асып инде. Әллә уныңса килеп сыҡмағанға, әллә үҙ һүҙен бирергә теләмәгәнгәме – атаһы унда уҡыуына бер ҙә һөйөнмәне. Биш йыл уҡыу дәүерендә бер тапҡыр ҙа янына барманы. Ҡыҙыбыҙ хәҙер ҡулына ҡыҙыл диплом алды инде. Уҡытыусылары аспирантураға инергә тәҡдим итте. Атаһы тағы ҡаршы килде. «Ҡайҙа ашҡынаһығыҙ тағы, ҡыландығыҙ инде! » – ти, һөйләшмәйенсә йөрөй хатта. Мин баланың киләсәге өсөн тырышып йөрөгәндә иремдең шундай битараф булыуы  аптыратты. Битарафлыҡ ҡына түгел, балаһының уңышлы булыуын теләмәү кеүек тойола башланы. Әллә үҙ һүҙҙәрен дәлилләр өсөн шулай эшләйме ул? Йәнәһе, әйттем мин һеҙгә, бында ғына уҡығыҙ, әллә ҡайҙа һикерәңләп йөрөмәгеҙ. Ана шул үҙенекен иҫбатлау, миңә үҙ дөрөҫлөгөн күрһәтер өсөн киреләнеү тип кенә аңлайым мин быны. Сабырлығым шунда өҙөлдө. Көтөп алынған хаҡлы ялға сыҡты ул. Эше ауыр, яуаплы ине, һүҙ ҙә юҡ. Ялдары бик һирәк эләкте, байрам көндәрендә уларҙың эше ҡыҙған саҡ – тәртип һаҡлайҙар. Оҙаҡ йылдар көтөп алған лайыҡлы ялын тыныслыҡта үткәрергә теләгәндер. Ул пенсияны мин дә көттөм, балалар ҙа. Ниһайәт, беҙгә ваҡыты булыр, һәр саҡ бергә булырбыҙ, бергә йөрөрбөҙ, тип уйланыҡ. Ә Рәмилгә бары тик тыныслыҡ ҡына кәрәк. Ҡала ситендә бәләкәй генә баҡсабыҙ ҙа бар ине. Ул бөтә ваҡытын шунда уҙғара, бер ҡайҙа ла йөрөргә яратмай. Һуңғы йылдарҙа үҙе лә бигерәк ҡырыҫланды. Ләкин үҙеңде генә уйлап йәшәп булмай, хәлеңдән килгәнсә балаларҙың киләсәге өсөн тырышырға кәрәк.  Бергә булыу өсөн бик оҙаҡ көттөм был ялды. Ә ул уны үҙе өсөн генә көткән икән. Бер тауыш та сығармай ғына айырылыштыҡ Рәмил менән. Бүлер әйберҙәребеҙ булһа ла, уныһы ла яйлы хәл ителде. Ул баҡсаны ғына үҙенә ҡалдырҙы. Бер йыл шулай йәшәйбеҙ инде. «Беҙҙең менән барырға теләмәһәң, үҙ юлыбыҙҙы үҙебеҙ генә дауам итәбеҙ», – тинем. Мин ҡыҙыма кәрәк. Бындай ваҡыт гел булмай ул. Диссертацияһын яҡлаһа, үҙ юлы менән китәсәк, мин кәңәшсе генә булып ҡаласаҡмын. Ләкин хәҙер беренсе аҙымдарын яһағанда миңә уны аяғында ныҡ баҫып торорлоҡ, аҡса эшләй алырлыҡ белгес итеп үҫтерергә кәрәк. Был юлда Рәмил менән бергә  еңелерәк булыр ине. Улыбыҙ ҙа, ҡыҙыбыҙ ҙа үҙҙәре ғаилә ҡорор йәшкә етте. Ейәндәрҙе бергә тәрбиәләр йәшкә еткәс кенә бына шулай айырылышырға тура килде. Ир менән бала араһында һайларға тура килһә, ҡатын-ҡыҙҙың кемде һайлауы көн кеүек асыҡ. Мин шулай уйлайым. Балалар аталары менән аралаша. Ләкин ҡыҙыбыҙҙың атаһына бер аҙ үпкәһе бар кеүек. Ғүмере буйы көтөп үҫтергән ғәзиз кешеһе унан  алыҫ. 37 йыл бергә йәшәгәндән һуң бына шулай юлдар айырыла икән. М. ЙӘНГИЛДИН.",Ғибрәт булһын.,Йәмғиәт,5260,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-11/ibr-t-bul-yn-4424102,2025-10-11T18:24:00+00:00
"""Кырым хокук яклау төркеме""нең матбугат очрашуыРусия баш прокуратурасы Украинаның ""Кырым хокук яклау төркеме"" оешмасын Русиядә теләнмәгән дип таныды. Бу хакта прокуратураның -каналындахәбәр ителә. Баш прокуратура хокук яклаучыларның эшчәнлеге ""Русия Федерациясенең конституцион корылышына һәм иминлегенә куркыныч тудыра"" дигән карарга килгән. ""Кырым хокук яклау төркеме"" аннексияләнгән Кырымда кеше хокукларын яклау, хокук бозулар очракларын ыеп, дөньяга чыгару белән шөгыльләнә. Аерым алганда хокук яклаучылар сәяси активистларга басым һәм ""Хизб ут-Тәхрир"" дини хәрәкәте тарафдарларына инаять эзәрлекләүләре турында сөйли. ""Хизб ут-Тәхрир"" хәрәкәте Русиядә террорчы оешма дип танылган, әмма Украинада ул канунлы оешма.2021 елның июлендә, аннексияләнгән Кырымда барган хәрби чакырылыш турындагы язмалары өчен, ""Кырым хокук яклау төркеме""нең сайтын ярымутраудатомалаганнар иде. Мәхкәмә фикеренчә, бу язмалар ""Русиянең конституцион корылышын какшата"". Ул вакытта ""Кырым хокук яклау төркеме"" итәкчесе Ольга Скрипникбу карарны, Русия хакимиятләренең Кырымны мәгълүмати изоляцияләвенең тагын бер мисалы, дип атаган иде. Оешманы теләнмәгән дип танулары - Русиядә аның теләсә нинди эшчәнлеге тыелуны аңлата, ә бу оешма белән хезмәттәшлек иткән өчен инаять эше ачарга һәм иректән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Прокуратура Кырым хокук яклау төркемен ""теләнмәгән"" дип тапты",Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/31837573.html,2022-05-06T13:48:51+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу адым - Русиянең Украинага каршы башлаган сугышының ""шактый киеренкеләшүе""н аңлата, дип тә искәртелә. НАТО Төньяк Корея хәрбиләренең Русиягә, Курски өлкәсенә китерелүен раслады. Моны бүген, 28 октябрьдә Брүсселдә чыгыш ясаганда НАТО баш сәркатибе Марк Рюттеәйтте. Бу адым - Русиянең Украинага каршы башлаган сугышының ""шактый киеренкеләшүе""н аңлата һәм Русия президенты Владимир Путинның сугышта 600 меңнән артык солдатын югалткач, ""өметсезлеккә бирелүен"" күрәсәтә, дип белдерде Рютте. Украина президенты Владимир Зеленский Русиянең хәрби хәрәкәтләр барган урынга Төньяк Корея гаскәрләрен урнаштырырга ниятләве турында 27 октябрьдә кисәткән иде. Ул бу ике ил БМО кануннарын хөрмәт итә башласын өчен аларга ""сизелерлек"" халыкара басым ясарга чакырды. ""Дөнья Русиянең сугышны дәвам итәргә дигән чын ниятләрен күрә. Шуңа да дөнья лидерларының принципиаль һәм карарлы аваплары мөһим"", диде ул. АКШ дәүләт иминлеге шурасы вәкиле Джон Кирбиисә хәзерге вакытта Русиягә Төньяк Кореядән өч меңнән артык хәрби ибәрелгән булуы бик мөмкин, дип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","НАТО Төньяк Корея гаскәрләренең Русиягә килүен раслады һәм моны Путинның ""өметсезлеген"" күрсәтә диде",Яңылыҡтар,1202,https://www.azatliq.org/a/nato-tonyak-koreya-gaskarlareneng-rusiyaga-kiluen-rasladi-ham-moni-putinning-ometsezlegen-kursata-dide/33176248.html,2024-10-28T15:32:02+03:00
"Бер үк күләмдә бәпембә тамыры, сөйәл үләне (чистотел), һарыгүҙ (золотясячник), ҡыр сәйе (буквица), ҡайын япрағы һәм үлмәҫгөл (цмин) сәскәһе алырға. Бер ҡалаҡ ошо ҡатнашмаға ярты литр һыу ҡойоп, талғын утта бер-ике минут ҡайнатырға һәм бер сәғәт төнәтергә.  Әҙер төнәтмәне бер көндә эсеп бөтөрөргә.  Шулай уҡ ас ҡарынға эсергә тәҡдим ителә. Дауаланыу курсы – бер ай. Һуңынан бер аҙна ял итеп торорға ла йәнә ҡабатларға мөмкин. Ике йыллыҡ бәпембә тамырын ҡаҙып алып, яҡшы итеп йыуырға һәм 1,5–2 см ҙурлығындағы киҫәктәргә ҡырҡып, табала йәки мейестә ҡыҙҙырырға. Һуңынан уны ҡәһүә онтағыста ваҡларға һәм ғәҙәти ҡәһүә урынына эсергә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Гепатиттан һәм бауыр циррозынан,Яңылыҡтар,807,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/gepatittan-m-bauyr-tsirrozynan-4567726,2026-02-07T15:00:00+00:00
"Форумды әһәмиәте Форумдың әһәмиәте тураһында һөйләп, Радий Хәбиров  «Рәсәй – спорт державаһы»  илдең төп спорт форумы булыуын, унда спорт мәсьәләләре тураһында фекер алышыу, тәжрибә уртаҡлашыу мөмкинлеге булыуын билдәләне.  Ғәҙәттә, ошо Форум барышында ил Президенты Физик культура һәм спорт буйынса совет ултырышын үткәрә, унда тармаҡты үҫтереү буйынса яңы ҡарарҙар әҙерләнә. Форумдың Рәсәй Федерацияһындағы төп спорт байрамы  булыуын ошолар билдәләй, тине Башлыҡ һәм Өфөгә 170-тән ашыу Олимпия чемпионы һәм призеры килеп төшөүе лә байрамса кәйеф тыуҙырыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Спорт объекттары тураһында Республика мөһим сараны яңы спорт объекттары асып, булғандарын ремонтлап әҙерләнде.  Хәбәрсе улар тураһында һорашты. Радий Хәбиров Көрәш һарайын төп объект тип атаны. Был ҡоролмала биш зал, 18 келәм, ҡунаҡхана, медицина блогы һәм башҡалар бар. Майҙаны – 28 мең квадрат метр. «Форум да, Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Совет ултырышы ла шунда үтәсәк», – тине республика етәксеһе. Йәнә Фехтование үҙәге асылды. Был үҙәк, Радий Фәрит улы әйтеүенсә, Токиолағы Олимпия уйындарында Башҡортостандың ике спортсыһы фехтование буйынса алтын миҙал яулағас төҙөргә вәғәҙә ителгән объект. Ишкәкле слалом комплексы иһә Башҡортостанда 1980-се йылдарҙан үҫешеүсе спорт төрө өсөн төҙөлгән. Был уникаль комплекс  йыл әйләнәһенә эшләй, йылы һыу уға йылылыҡ электр станцияһынан килә. Нефтекамала ҙур физкультура-һауыҡтырыу комплексы асылырға тора. «Беҙҙең спорт объекттарының бығаса булмаған күләмдәрҙә төҙөлөүе һәм асылыуы  – спорт һәм физик культура үҫешһен, меңәрләгән малайҙар һәм ҡыҙҙар тыныс һәм яҡшы шарттарҙа спорт менән шөғөлләнә алһын өсөн, тип әйтер инем», – тине Радий Хәбиров. Форумдың бәйгеләре Хәбәрсе  Форум сиктәрендә үтәсәк спорт ярыштары тураһында һораны. Етәксе Форум сараларына 5 меңгә яҡын кеше,  30-лап илдән ҡунаҡтар килеүен белдерҙе. Спорт һәм физик культура министрҙары менән осрашыуҙар үтәсәк, бөгөнгө ҡатмарлы шарттарҙа спортты үҫтереү перспективалары ҡараласаҡ. Форум сиктәрендә үтәсәк ярыштар тураһында һөйләп, Радий Хәбиров  Фехтование үҙәгендә халыҡ-ара кимәлдәге «Салауат ҡылысы» турниры башланыуын,  кёрлинг, «Бокс төнө»,  баскетбол, көрәш ярыштарын телгә алды. 19 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Физик культура һәм спорт буйынса совет ултырышы үтәсәк, унда тармаҡтың үҫешенә йомғаҡ яһаласаҡ. Шул уҡ 19 октябрҙә Йәйәү йөрөү көнө үткәреләсәк, унда 25 меңләп кеше ҡатнаша. Башҡортостандар ниндәй спорт төрҙәренә өҫтөнлөк бирә? «Беҙ хоккейҙы бик яратабыҙ, – тине Радий Фәрит улы. –  Яратҡан командабыҙ «Салауат Юлаев» менән ғорурланабыҙ һәм уның өсөн һәр саҡ «көйәбеҙ». Футбол менән дә хәл насар түгел – уңыштар ҙа, юғалтыуҙар ҙа бар. Волейбол клубы һәм дөйөм алғанда волейбол, баскетбол бик яҡшы үҫешә. Көрәш төрҙәрен яратабыҙ – был традицион һәм боронғо спорт төрө, сөнки беҙҙә спорттың милли төрө булған көрәш тә бар. Шуға күрә грек-рим, ирекле көрәш төрҙәрен, самбо, дзюдоны үҫтерәбеҙ. Грэпплинг буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы Джефф Монсон күнекмәләр алып бара. Бокс буйынса тәүге Рәсәй, Европа чемпиондары барлыҡҡа килде. Фехтование тураһында әйттем инде. Еңел атлетика яҡшы үҫешә – унда дисциплина төрҙәре байтаҡ, һәм һәр береһендә билдәле уңыштар бар. Шуға күрә малайҙар һәм ҡыҙҙарҙың бөйөк спортсы булып китеүе мотлаҡ та түгелдер, бәлки. Дөрөҫ, уныһы ла яҡшы. Иң мөһиме – улар ныҡ, көслө һәм сәләмәт булһын. Спорт һәм физик культураның асылы тап шул инде». Сығанаҡ",Радий ХӘБИРОВ: «Меңәрләгән малай һәм ҡыҙҙар спорт менән шөғөлләнә алһын өсөн төҙ,Яңылыҡтар,3427,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-17/radiy-h-birov-me-rl-g-n-malay-m-y-ar-sport-men-n-sh-ll-n-al-yn-s-n-t-3971753,2024-10-17T19:37:00+00:00
"Яңы йылға хәтәр өмөтөм ҙур: Һәр көн аңға килгән бер теләк Үтәлер ҙә Ерҙән салют осор! Ура! Еңеү! Тиер һәр йөрәк! Ошо көнгә йәнен фиҙа ҡылған Ҡаһармандар үтер сафтарҙа! Оноторға һеҙҙе хаҡыбыҙ юҡ: Килерһегеҙ уйға «Еңеү! »тиеп Тантанаға ингән саҡтарҙа. Аяҡ-ҡулһыҙ һәм сараһыҙ ҡалған Егет-ҡыҙҙар, һеҙһеҙ юҡ байрам. Һәр берегеҙ - герой! Һәр берегеҙ Ҡылған батырлыҡҡа беҙ хайран! Еңеү өсөн бөтә көсөн һалған Ирекмәндәр, Һеҙҙең батырлыҡ Изгелектәр булып кире ҡайтһын! Иманлыҡҡа ерҙе саҡырып. Әсәләрҙең доғалары булып, Кәләштәрҙең гәлсәр күҙ йәштәре! Үтә ҡиммәтлегә төшкән Еңеү - Килһен, Килһен нурлап өй эстәрен! Еңеү байрамының иң түрендә Хаҡ урынын алһын ябай һалдат! Ғүмер хаҡы, йәшәү ҡәҙерҙәре Сылбырҙарын килә бит ул ялғап! Яңы йылдар менән күкрәп килһен! Ошо мөғжизәгә беҙ бит лайыҡ! Яңы тыуған һәр бер иртә менән Еңеү килә, тиеп ышанайыҡ!",Яңы 2026 йылға!,Мәғариф,838,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-01-01/ya-y-2026-yyl-a-4527038,2026-01-01T23:14:00+00:00
"Төшө алынмаған 11 стакан сейәгә ярты стакан һыу һалып бешерәһең. 7 стакан шәкәр һалып, ипләп кенә болғатаһың. 10 минут ҡайнатаһың. Тағы 7 стакан шәкәр һалып, әкрен генә болғатаһың. Һыуынғансы ултыртаһың. Аҙаҡ банкаларға һалып ҡаплайһың. Телеңде йоторлоҡ тәмле ҡайнатма килеп сыға.",Сейә ҡайнатмаһы,Аңлатма,280,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-08/sey-aynatma-y-4306757,2025-07-08T14:41:00+00:00
Өфө ҡалаһынан Розалиә Иксанова махсус хәрби операция биләмәһендә шәфҡәт туташы булып хеҙмәт итә. Күптән түгел Иксановтарҙың   балаларына – 320-се балалар баҡсаһында йөрөүсе Радимға һәм 56-се мәктәптә уҡыусы Ринатҡа «Минең әсәйем – Герой» тигән значоктар тапшырылды.,"Әсәйҙәре – МХО-ла, ә атайҙары балаларҙы тәрбиәләй",Яңылыҡтар,265,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/s-y-re-mho-la-atay-ary-balalar-y-t-rbi-l-y-4513845,2025-12-19T10:18:24+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыринаять эшен ""вазифаи вәкаләтләрдән явызларча файдалану"" (инаять кодексының 285 нче маддәсе, 1 нче өлеше) нигезендә ачканнар. Стәрлетамакта яшәүчеләр чүплек корылмасы төзүгә каршы 27 меңнән артык имза ыйды. Башкортстан тикшерү комитетының Стәрлетамактагы идарәсе шәһәрдә каты коммуналь калдыкларны эшкәртәчәк чүплек корылмасы төземәкче булулары белән бәйле инаять эше ачкан. Башта тикшерү комитеты башкортстаннардан килгән мөрәәгатьләрдән соң тикшерү үткәргән булган. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. инаять эшен ""вазифаи вәкаләтләрдән явызларча файдалану"" (инаять кодексының 285 нче маддәсе, 1 нче өлеше) нигезендә ачканнар. Стәрлетамак шәһәрендә каты коммуналь калдыклар (ТКО) чүплегенең икенче чиратын төзиячәкләре әйтелде. Ул компостлауны, ягъни органик калдыкларны эшкәртүне һәм -ягулык итештерү цехы булдыруны күзаллый. Аны киләсе өч елда төзергә ыеналар. Моңа кадәр шәһәрдә яшәүчеләр корылманы төзетмәүне сорап өч тапкыр Русия президентына мөрәәгать иткән иде. Соңгы мөрәәгатьләрен 16 гыйнварда үткән әмәгать тыңлауларыннан соң юллаганнар. Стәрлетамакта яшәүчеләр экологиягә һәм һаваның сыйфатына куркыныч яный дип белдерә. Чүплек корылмасы төзүгә каршы 27 меңнән артык имзаыйдылар. Активистлар бу объектта чүп яндырылачак дип саный. — Ул елына өстәмә 6 мең тонна зыянлы матдәләр бүлеп чыгарачак. Бу хакта проект документында язылган. Анда -ягулыгы (калдыклардан итештерелгән ягулык атамасы) итешерергә дә уйлыйлар. Бу — вакланган чүп, пластик. Төбәк операторы үзе шулай дип әйтә. Бу ягулыкны цемент итештерүчеләре янында ясарга һәм шунда яндырырга ыеналар, — дип аңлата экоактивист Вадим Искәндәров. Аныңча, чүплек беренче категорияле иң куркыныч объект дип саналачак. Активистлар әйтүенчә, чүплек төзергә ниятләнгән ир кишәрлеге торак йортлардан нибары 950 метр ераклыкта урнашачак. ""Коммерсантъ"" Стәрлетамактагы чүплек корылмасын ""Мохит-СТР"" оешмасы төзетмәкче булуын яза. Чүплек корылмасын Ишембайдагы комплекска кадәр ара ерак булуы һәм аның тиздән кулланылыш вакыты төгәлләнүе белән аңлаталар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Стәрлетамакта чүплек корылмасы төземәкче булулары аркасында инаять эше ачылган,Яңылыҡтар,2071,https://www.azatliq.org/a/starletamakta-chuplek-korilmasi-tozemakche-bululari-arkasinda-jinayat-eshe-achilgan-/33314662.html,2025-02-14T12:55:26+03:00
"Дыуан районының Арый ауылынан Лариса Бәйтуллина отҡан электр сепараторын ейәне Айвар Фәссәхов килеп алды. Хөрмәтле дуҫтар! Баҫмабыҙға яҙылыусыларға ҙур рәхмәт! Кемдәр өлгөрмәгән, бошонмағыҙ – 20-һенә тиклем яҙылһағыҙ, Йәшлек һеҙгә алдағы айҙан килә башлаясаҡ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Бүләкле булыуығыҙ менән ҡотлайбыҙ!,Яңылыҡтар,437,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/b-l-kle-bulyuy-y-men-n-otlayby-4556681,2026-01-30T09:50:00+00:00
"Мин үҙем шиғыр яҙам, шуғалыр ҙа, тәү сиратта йырҙы һүҙҙәре өсөн яратам, мәғәнәле һүҙҙәр күңелгә үтә, моңландыра, уйландыра. Мәғәнәһеҙ һүҙҙәр йырҙы йырта, күңелде китә. Бында тәү сиратта йырҙың һүҙҙәрен яҙған шағирға, икенсе сиратта көй яҙғанда һүҙҙәренә иғтибар итмәгән композиторға үпкә белдерергә кәрәктер. Шағир, рифмаға тура килтерәм типме, ҡолаҡҡа ятмаҫ һүҙҙәр яҙа. Мәҫәлән: ""Зөлфиә, кейәүгә сыҡ миңә тиҙерәк, тыуыр игеҙәк"", - тип йырлайҙар. Ниндәй әҙәпһеҙлек, мәғәнәһеҙлек! Тағы бер йырҙы алайыҡ: ""Һин тип ҡайынды ҡосҡанмын, мин уны һин тип торам"", имеш. Лаяҡыл иҫерек ир ҙә йығылмаҫ өсөн ҡайынды ҡосҡанда үҙ йәрен ҡайын менән бутамаҫ. Ҡайһы бер шағирҙар, мәңгелеккә тыуған һымаҡ, йырға яҙылған шиғырҙарында әйләнгән һайын ""мәңгелеккә һөйәм, мәңгелеккә килдем"" кеүек һүҙҙәрҙе ҡуллана. Бер кем дә мәңгелек түгел. ""Мәңгелек"" һүҙен ""ғүмерлек"" һүҙе менән алыштырғанда күңелгә ятышлы булыр ине. Бер саҡ үҙебеҙҙең мәҙәниәт йортонда бер ҡыҙ әсәһен юбилейы менән ҡотлап, ""Мең йәшә, әсәй, мең йәшә"" тип йырлап, үҙенсә ҙурланы. Әсәһе мең йәшкә етер ҙә, ҡыҙы уны күрә алыр микән? Шағир кеше нимә уйлап яҙған ул һүҙҙәрҙе, ""йөҙ йәшә, әсәй, йөҙ йәшә"" тип яҙып булмай инеме, йөҙ йәшкә етеүсе әсәйҙәр бар бит. Хәҙер күп йырсылар сәхнәлә йырҙы башлап ебәрә лә, дауамын тамашасылар йырлауын һорап, микрофонды залға төбәй. Тамашасы аҡса түләп йыр йырларға түгел, йыр тыңларға килә бит. Үҙе йырларға ул мәжлестә ултырмай ҙаһа. Күп йырсылар концерттарға флешка менән йөрөргә кәлепләнде, ә ысын музыканттар сәхнә биҙәр ине бит. — Законопроект призван обеспечить право потребителя на получение достоверной информации о зрелищно-развлекательных услугах и повысить качество таких услуг, — сообщил председатель Государственного собрания Константин Толкачев. — К сожалению, сегодня мы нередко сталкиваемся с ситуацией, когда исполнители и творческие коллективы поют «под фанеру» даже перед многотысячной аудиторией. Зритель, покупая  билет на концерт, не знает, что вместо живого выступления его ждет «суррогатный продукт». Его права не защищены. Мы предлагаем закрепить понятие «плюсовая фонограмма» и установить обязанность исполнителей и организаторов информировать потребителей об использовании в выступлении фонограмм либо об исполнении под «живой звук». Также законопроектом закрепляется право потребителей в случае отсутствия информирования возвращать деньги за билет. Субъекты Российской Федерации предлагается наделить правом устанавливать на своих территориях порядок использования фонограмм и информирования потребителей. — Современный звук на концертных площадках — сложная система, — сказал Константин Толкачев. — На выступлениях могут использоваться отдельные фрагменты композиции с серьезной студийной обработкой голоса, со спецэффектами, которые делают музыкальное произведение более выразительным. Но если исполнитель выступает под «плюсовую фонограмму», у зрителя возникают справедливые вопросы. В отдельных случаях исполнение под «плюс» оправдано, например, особенностями концертной площадки, погодными условиями. Такое возможно, но организаторы мероприятия должны поставить зрителя в известность, чтобы он понимал, за что платит деньги. Считаю, что принятие закона положительно скажется на качестве проводимых концертов. Подготовке законопроекта предшествовали длительные консультации с представителями творческих коллективов, министерства культуры, депутатами федерального парламента, общественниками и экспертами. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",ЙЫРҘЫ ЙЫРТАЛАР КҮҢЕЛДЕ КИТӘЛӘР,Яңылыҡтар,3574,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-17/yyr-y-yyrtalar-k-elde-kit-l-r-3772353,2024-05-17T18:24:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘгәр фәрман өлгесе кабул ителсә, чит ил ватандашларына аерым алганда куркыныч йөкләр ташуны, таксида эшләүне, финанс хезмәтләре күрсәтүне һәм башкаларны тыячаклар. Татарстанда 2025 елда республиканың хуалык оешмаларында кайбер өлкәләрдә эшкә чит ил ватандашларын алуны тыярга ниятлиләр. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановфәрманының шул хактагы өлгесе хәзерге вакытта коррупциягә каршы экспертизаүтә. Әгәр документны кабул итсәләр, мигрантларга: Шулай ук документта әйтелгәнчә, хуалык оешмаларына үзләрендә эшли торган чит ил ватандашларының санын исәпләүгә өч ай биреләчәк. Элегрәк ""Бизнес ""язганча, август аенда Татарстанда мигрантларны нинди өлкәләрдә эшләтмәү турында караганнар иде инде. Ул чакта әлеге исемлектә 18 өлкә бар иде. Аларга гомуми туклану, кунакханә бизнесы һәм автобуслар йөртү, спорт, ял һәм күңел ачу өлкәләре һәм башкалар кергән иде. Күптән түгел Татарстан урыс телен белмәүче мигрант балаларын мәктәпкә алуны тыючы канун өлгесенәкаршы чыкты. Аерым алганда Татарстан халыклары ассамблеясы башкарма комитеты итәкчесе Ренат Вәлиуллин""Ул балалар укырга кабул ителмәгән очракта, кая барырга, кем булырга, нинди форматта яшәргә тиеш? Шуның белән берлектә аларның шактый күп булуын да беләбез. Бу аларны турыдан-туры маргиналь форматка яки криминаль рәвешкә китереп иткерергә мөмкин"", дип белдерде. Быел Русия мәктәпләренә һәм балалар бакчаларына бер сыйныфка һәм бер төркемгә урысча начар белән торган өчтән дә артык мигрант балаларын алмаскатәкъдим иттеләр. Русия мәгариф министрлыгы төбәкләргә шундый киңәшләр ибәргән иде. ""Урыс телен начар белсәләр"", ул чакта мондый балаларны укыту — ""сәламәтлек ягыннан мөмкинлекләре чикле булган балаларны"" укыткан кебек үк, иңел эш түгел, дип чагыштыра министрлык. ""Шуңа күрә бер сыйныфта (төркемдә) урыс телен начар белгән өчтән дә артык бала булмавына омтылырга кирәк"", дип киңәш ителә. Шулай ук Урта Азиядән килүчеләрне Русиядә яшәргә өйрәтә торган адаптацион курс барлыкка килүебилгеле булды. Лекция дәвамында мигрантларны Русиядә яшәгәндә үзеңне ничек тотарга өйрәтәчәкләр. Лекцияне алып баручылар мигрантларга урыс телен белү мөһимлеген иткерергә, таныш булмаган кешеләргә ""брат"", ""сестра"" сүзләрен кулланып эндәшү отышсыз икәнен аңлатырга тиеш. Шулай ук мигрантларга башка кешеләр янында туган телләрендә пышылдап сөйләшмәскә, чит кешеләрне тикшермәскә киңәш итәләр. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда мигрантларга ун өлкәдә эшләүне тыймакчы булалар,Яңылыҡтар,2402,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-migrantlarga-un-olkada-eshlaune-tiymakchi-bulalar/33234391.html,2024-12-10T11:43:09+03:00
"Лилия ЧанышевафикерләрРусия баш прокуратурасы Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышевага чыгарылган хөкем карарына шикаять гаризасы ибәргән. Бу хакта "". Реалии""га активистның адвокаты Рамил Гыйззәтуллинсөйләгән. Гаризаны Олег Лавров имзалаган. Мәхкәмә вакытында ул төп гаепләүче булды. Лавров Чанышевага әзаны кырыслатуны сорый. Рамил Гыйззәтуллин әйтүенчә, дәүләт гаепләүчесе Лилия Чанышевага мондый әза бирелүен сорый: ""Экстремист эшчәнлекне тормышка ашырырга чакыру"" маддәсе нигезендә 3 ел 6 айга колониягә хөкем итәргә, әмма вакыты чыгу сәбәпле, азат итәргә. ""Ватандашларның шәхесенә һәм хокукларына кул сузучы сәүдәгә корылмаган оешма гамәлләрен пропагандалау"" маддәсе нигезендә 120 мең сум штраф бирергә, әмма вакыты чыкканга күрә, бу әзадан да азат итәргә. ""Вазифаи хәленнән файдаланып экстремист оешма оештыру"" маддәсе нигезендә 10 елга колониягә ибәрергә һәм 700 мең сум штраф салырга. ""Дәүләт гаепләвенең вакыты чыккан инаятьләрдә әзаны кырысландыруын аңламыйм. Мәгънәсе нидә? Мәхкәмәдә миңа шәкаятьне карау якынча быел октябрьдә булачагын әйттеләр"", ди адвокат. Чанышеваның тагын бер адвокаты Сергей Макаренкофикеренчә, ""Монда Баш прокуратура хакимият каршында куштанланып, үзенең аяусызлыгын күрсәтә"". ""Прокуратура хакимият каршында тәти булырга тырыша, аларга тугры хезмәт итеп, менә дәүләтнең дошманнарына карата кырыс көрәш алып барабыз дигәнне дәлилләргә тырыша. Чанышева да, без, аның адвокатлары да, гомумән аны аклауны сорыйбыз. Прокуратура ""баланс"" саклансын дип үзенең таләбен чыгарды. Мәхкәмә ахыр чиктә ни сезгә дә, ни аларга да дигән принциптан эш итеп, хөкем карарын ничек бар, шулай калдырачак"", — дип фикерләре белән уртаклашты Макаренко. Русия Баш прокуратурасы Рөстәм Мөлековка карата да шикаять гаризасы язганмы – билгеле түгел. Июнь ахырында Лилия Чанышева һәм адвокатлары да хөкем карарыншикаять иткән иде. Рөстәм Мөлеков та шулай ук эшләде. Активистлар шикаятьләрендә хөкем карарын гамәлдән чыгаруны, үзләрен аклауны сорый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Баш прокуратура Лилия Чанышевага чыгарылган хөкем карарын кырыслатып, 10 елга кадәр колония бирүне сорый",Яңылыҡтар,2071,https://www.azatliq.org/a/32491904.html,2023-07-06T12:08:01+00:00
Казан федераль университетының төп бинасыИскәндәр ЯсәвиевИкенче уку бинасы,"""КФУда авторитар идарә хөкем сөрә""",Татарстан,74,https://www.azatliq.org/a/25393290.html,2014-05-22T03:48:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл колониядә ярты ел да утырмаган. Украинадагы сугышта катнашып кайткан, 2023 елның мартында Киров өлкәсендә яшәүче 85 яшьлек хатын-кызны аеруча рәхимсез рәвештә үтергән ирне кабат колониядән азат иткәннәр һәм сугышка ибәргәннәр. Бу хакта""Травмпункт""хокук яклау проекты иткерә. Киров өлкәсенең 1 нче төзәтү колониясе итәкчесе зыян күрүчеләр ягына хат ибәргән, ул бу хатта быел 23 мартта кабул ителгән 61 нче федераль канунга сылтана. Канунга ярашлы, Русия саклану министрлыгы инаять кылган һәм элек хөкем ителгән затларны контракт белән хәрби хезмәткә алырга мөмкин. Быел 24 апрельдә Киров өлкә мәхкәмәсе пенсионерны үтергән һәм көчләгән ирне 22 ел колониягәхөкем иткән иде. Июльдә апелляция мәхкәмәсе ирнең әза мөддәтен арттырды һәм 23 елга ирегеннән мәхрүм итте. Хокук яклаучылар искәртүенчә, колониядә ярты ел да утырмаган килеш ир сугышка китеп барган. Шул ук вакытта ул рухи зыян өчен мәрхүмәнең туганнарына ике миллион сум акча түләргә тиеш. Элегрәк Азатлык бу инаять турында тулырак язган иде. Былтыр март ахырында Татарстанның күршесе - Киров өлкәсендә пенсионер хатын-кызны үтерүдә шикләнелеп Украинадагы сугыштан кайткан тоткын -Иван Россомахинтоткарлануыхәбәр ителгән иде.2023 елның мартында ул сугыштан туган ягына Киров өлкәсенең Новый Бурец авылына кайта һәм анда яшәүчеләрне куркытып тора башлый. Аның урамда балта һәм пычак күтәреп йөрүе, машиналарны имерүе әйтелә, авылдашлары егетнең үтерү белән янавын сөйли. Элегрәк ир авылдашын үтергән өчен 14 елга хөкем ителгән була, тик ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән контракт төзеп, 2022 елның сентябрендә колониядән чыга. Тикшерү фаразынча, ир исерек килеш бер карчык янына керә, карт булганга күрә ул ярдәмгә мохта хәлдә булган, каршы тора алмаган. Ир аңа күп тапкырлар чәнчегән, бер үк вакытта аны көчләгән диелә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киров өлкәсендәге пенсионер хатын-кызны көчләгән һәм үтергән өчен хөкем ителгән вагнерчы кабат сугышка киткән,Яңылыҡтар,1943,https://www.azatliq.org/a/kirov-olkasendage-pensioner-hatin-kizni-kochlagan-ham-utergan-ochen-hokem-itelgan-vagnerchi-kabat-sugishka-kitkan/33093017.html,2024-08-26T15:32:29+03:00
"Беҙҙең яҡтан барып Салауат ҡалаһына ҡайҙалыр, ниндәйҙер сәғәтле эшкә кергән ике йәш Остап Бендер ошо бахыр(может бик бахыр ҙа түгелдер) ҡарсыҡтарҙы тишек шөмәнгә ултыртып китеүҙе кәсеп итеп алғандар, бер заман, эштән ял иткән саҡтарында. Эш шунда, симешкә һатыу ул күбеһенең ширма ғына, ә төп кәсеп өҫтәл аҫтынан – араҡы һәм самогон һатыу. Йөҙ, ике йөҙ грамм һалып та бирәләр ине. Был ике шилма малай шундай схема ҡорған- берәү алдан барып, литр һатып ала, йәнәһе, әммә ләкин әбей сығарып өҫтәлгә ҡуйыуы менән, шешәләрҙе алып ҡаса, икенсеһе артта күҙәтеп килә, бер ни булһа -ярҙамға килергә әҙер тора. Әтнәкәһе шунда, һатыусы баҫтыра алмай- беренсенән был егет шәп югерә, икенсенән- һатыу урынын ташлап бурҙы баҫтырып йөрөгәнсе, бер тауарһыҙ ҡалыуы мөмкин, хужаһыҙ өҫтәлгә махом ревизия үткәрәсәктәр шунда йөрөгән асарбаҡтар. Милиция! -тип тә ҡысҡыра алмай, үҙенә штраф күберәк эләгә, законһыҙ спиртлы эсемлектәр менән һатыу өсөн. Шулай итеп былар арыу ғына ваҡыт Салауат ҡалаһының төрлө райондарында был хилафлыҡтарын ҡылып йөрөйҙәр, ике-өс көнгә бер тапҡыр, кәйеф күтәрергә аҡсаһыҙ ғына иҫерткес эсемлектәр алып. Әммә ҡасан да осечка була бит ниндәй безотказный тигән нимәлә лә, һиҙмәҫтән элегерәк талаған нөктәгә киләләр былар. Алдағы егет литрҙы алып ҡаса башлай, арттағы егет ниңәлер, арттараҡ ҡалған була. Шул моментта әбей сигнал бирә, һәм ул яллаған, засадала торған ике таҙа, наколкалы егет бурҙы ҡыуып китә, бер квартал тирәһе үткәс ҡыуып етеп, тотоп кәрәген бирә башлайҙар. Иптәше килеп етеугә арыу ғына төпәҫләйҙәр быны. Шунан иң ҡыҙығы башлана ла инде. Теге Операция ы киноһын беләһегеҙ бит инде ҡараған барҙыр моғайын. Моргунов уйнаған дружинниктың Вициндың иҫен алғансы биргәнен, расхититель социалистической собственности тип? Бында ла шундағы сцена башлана. Иптәше килеп етеү менән, теге бахырҙың ҡолаҡ төбөнә- шалт! берәй ярамаған һүҙ ысҡырғансы, көрәктәй ҡулы менән иҫен алғансы ултырта. Теге иҫһеҙ ятҡан арала, теге ирҙәргә әйләнеп, милиционер удостоверениеһын күрһәтә. - был бурҙы беҙ күптән тоталмай инек, рәхмәт һеҙгә! Әйҙәгеҙ отделениеға барайыҡ, показания бирерһегеҙ! - Юҡ юҡ, үҙегеҙ генә алып барығыҙ, беҙҙең ваҡыт юҡ, эш күп! - араҡыларҙы алып китәм инде, вещдоктар! Алығыҙ, алығыҙ, шулай инде! - Беҙ киттек! -тип биттәре -беҙ-зэк! Тип ҡысҡырып торған ирҙәр таялар бер яҡҡа, оҙаҡламай тороп, беҙҙең геройҙар икенсе яҡҡа китәләр. ""Кәсеп"" ошоноң менән тамам була. Ә милиционер удостоверениеһы ул ваҡыт баҙарҙа һатып алыуы ике тин бер аҡса ине. Салауат бәләкәй ҡала, наколкалы теге «иптәштәргә"" осраһаң, эш нисек бөткәнен һамаҡлаған егеттәр тиҙ генә эштәрен ташлап, ауылға һыпырта.",Башҡортса Бонни һәм Клайд. Булған хәл. Иншар Асҡаров,Хикәйә,2605,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-06-19/bash-ortsa-bonni-m-klayd-bul-an-h-l-inshar-as-arov-3305313,2023-06-19T15:13:00+00:00
"Ә тарих былайыраҡ. Көҙөн мал тәләфләп, ауыл халҡын бик ныҡ йонсотҡан айыуҙы һаҡлап-һаҡлап та ала алмағас, ауыл һунарсылары уны өңгә ""ятҡырған"" икән. (Ятҡырыу - айыуҙы тәүге ҡарҙа юлынан юллап, өңө ҡайҙа икәнлеген белеү). Айыу йоҡоға талғас, уны уятып сығарғандар. Өңдә ике балаһы менән инә айыу һәм тайлаҡ була. Өс һунарсы уларҙы атып ала, итен бар ауылға тарата. Фотоға төшкәндә иһә айыуҙарҙы күҫәк менән терәтеп ултыртҡандар. Был хәл 60-сы йылдарҙа була. Тыңлаусыларыбыҙ төшкө тапшырыуҙарҙың береһендә уртаҡлашҡан тарихты ниңә тап бөгөн иҫкә төшөрҙөкмө? 13 декабрҙә Айыуҙар көнө билдәләнә икән. Ә һеҙҙең айыу менән осрашҡанығыҙ булдымы? Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Бер фото тарихы,Йәмғиәт,798,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-12-13/ber-foto-tarihy-4505918,2025-12-13T18:51:00+00:00
8 декабрҙә Өфөлә юғалған Айгөл Ғәлимйән ҡыҙы Ғәлина хаҡында әлегәсә бер хәбәр ҙә юҡ.,Ҡайҙарҙа ғына икән.,Яңылыҡтар,84,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/ay-ar-a-yna-ik-n-4521240,2025-12-25T18:20:00+00:00
"Майҙаны 2 мең квадрат метрлыҡ яңы объектты Рима Баталова исемендәге республика спорт әҙерлеге үҙәге эргәһендәге Затон биҫтәһендә төҙөйҙәр. Бинала 150 тамашасыға иҫәпләнгән спорт залы, кейенергә бүлмәләр, тренажер һәм күнекмә залдары, шулай уҡ административ һәм ярҙамсы биналар урынлашасаҡ. Тантанала ҡатнашыусыларҙы сәләмләп, Радий Хәбиров, республикала спортты үҫтереүгә һәм уға йәштәрҙе йәлеп итеүгә ҙур иғтибар бүленә, тип билдәләне. - Тиҙҙән Өфөлә яңы спорт объекты барлыҡҡа киләсәк. Өҫтәл теннисы бик динамик һәм матур спорт төрө. Александр Михайлович Бабаковҡа республикабыҙҙа өҫтәл теннисы үҙәген төҙөүгә ярҙам итеү тураһында ҡарар өсөн айырым рәхмәт һүҙҙәрен әйтергә теләйем. Һеҙгә халыҡ ҙур рәхмәт әйтә, - тине төбәк етәксеһе. - Спорт менән шөғөлләнергә теләгән балаларҙы күргәс, күңелем шатлана. Һәм беҙ уларға бындай мөмкинлек бирергә тырышасаҡбыҙ. Беҙ ҙур ябыҡ еңел атлетика манежын проектланыҡ, унда 30-ға яҡын спорт төрө үҫешәсәк. Шулай уҡ бокс прогрессы Үҙәген һәм Теннис Академияһын төҙөү планлаштырыла. Иң мөһиме, халыҡ спорт залдарына, көрәш келәмдәренә, футбол майҙансыҡтарына, теннис стадиондарына килә һәм спорт менән шөғөлләнә. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хәбиров Өфөлә өҫтәл теннисы үҙәген төҙөүгә старт бирҙе,Аңлатма,1267,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-10/radiy-h-birov-f-l-t-l-tennisy-gen-t-g-start-bir-e-4423019,2025-10-10T16:08:00+00:00
"Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының өлкән актеры, Башҡортостандың халыҡ артисы Муллаян Һөйәрғолов арабыҙҙан китте. Уға 92 йәш ине. Хушлашыу  иртәгә сәғәт 10-да.","Бәхил бул, яратҡан артисыбыҙ!",Яңылыҡтар,188,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/b-hil-bul-yarat-an-artisyby-4505688,2025-12-13T13:05:00+00:00
"""Талисман"" ирекмәндәр төркөмө Әбйәлил халҡы йыйған сираттағы гуманитар ярҙамды махсус хәрби операция зонаһына алып килде. Был юлы гуманитар миссияны беҙҙең райондың тәжрибәле ирекмәндәре Шөһрәт Әширов һәм Әнүәр Ғималов етәкләне. Улар алыҫ юл үтеп, Әбйәлил яугирҙәре хеҙмәт иткән Белгород һәм Курск өлкәләренә, Луганск һәм Донецк халыҡ республикаларына, шулай уҡ Запорожье өлкәһенә гуманитар ярҙам алып барҙы. Был юлы алғы һыҙыҡҡа дүрт машина: ике ""Нива"", УАЗ ""Буханка"", ВАЗ-2110, шулай уҡ бензогенераторҙар, маскировка селтәрҙәре, инструменттар, төҙөлөш материалдары, элемтә саралары, исем посылкалары, аҙыҡ-түлек һәм күстәнәстәр алып барҙылар. Үҙ сиратында, беҙҙең район яугирҙәре Әбйәлил районы халҡына, ""Талисман"" ирекмәндәр командаһына гуманитар ярҙам ойошторған һәм килтергән өсөн ҙур рәхмәт белдерҙе. Яҡташтарыбыҙға имен-һау, еңеү менән ҡайтырға яҙһын! ""Осҡон"" гәзите сайтынан.",Беҙ үҙебеҙҙекеләрҙе ташламайбыҙ!,Махсус хәрби операция,883,https://shonkar.com/news/care/2025-07-11/be-ebe-ekel-r-e-tashlamayby-4310755,2025-07-11T10:10:00+00:00
"Напомним, что в октябре 2025 года в БГМУ Минздрава России открылась кафедра «Адаптивной физической культуры и спортивной медицины». Она будет выпускать высококвалифицированных специалистов с медицинским образованием для работы с профессиональными спортсменами и любителями физической культуры. Площадками для образовательного и практического обучения студентов выступили клубы и секции физкультурно-спортивного общества «Динамо». Кафедру возглавил Алексей Лукьянов, кандидат педагогических наук, доцент по научной специальности «Теория и методика спорта», автор более 80 научных работ, 4 монографий, 12 учебных пособий. Алексей Борисович сам мастер спорта России по тяжелой атлетике, тренер с 18-летним стажем, тренер-преподаватель высшей категории. Подготовил более 100 победителей и призеров спортивных соревнований международного и всероссийского уровней. Среди его воспитанников есть победители и призёры первенств Азии и Европы. Экспертом в мастер-классе выступил Михаил Касаткин - врач ЛФК и спортивной медицины, Почетный доктор наук РАЕ, врач-консультант по спортивной реабилитации профессиональных хоккейных клубов КХЛ, автор патента РФ по проприоцептивной ортодиагностической системе и государственной программы цикла ТУ «Основы кинезиологического тейпирования» в Первом МГМУ им. И. М. Сеченова и РНИМУ им. Н. И. Пирогова, Президент Национальной ассоциации специалистов по кинезиотейпированию, обладатель Кубка Гагарина 2021 в составе ХК «Авангард», автор и редактор более 8 учебников по диагностике и тейпированию. Он поделился с участниками языком тела пациента, основными диагностическими методами, функциональным тестированием, инструментальныи методами контроля, на практике продемонстрировал технологии диагностики в спортивной медицине. В открытии конференции приняли участие ректор Башкирского государственного медицинского университета, академик РАН, профессор Валентин Павлов, первый заместитель председателя РОО ФСО «Динамо» РБ заслуженный мастер спорта России, шестикратный чемпион мира, бронзовый призер Олимпийских игр Максим Чудов, директор Башкирского института физической культуры, доктор педагогических наук, профессор Лилия Макина, генеральный директор футбольного клуба «Уфа» Марат Шмаков, генеральный директор Баскетбольного клуба «Динамо» (Уфа) Сергей Медведев, генеральный директор волейбольного клуба «Динамо-Урал» Юрий Лисицкий, заслуженный тренер России, трёхкратный чемпион Европы, призёр Олимпийских игр Борис Соколовский, капитан команды хоккейного клуба «Салават Юлаев» Григорий Панин. - Сегодня мы наблюдаем развитие технологий, которые только недавно были доступны лишь узкому кругу людей. Более того, сейчас эти технологии активно внедряются в практическое здравоохранение – это технологии спорта, здорового образа жизни, здоровьесбережения, реабилитации, нутрициологии и правильного питания. Работа кафедры спортивной медицины БГМУ обеспечит высококвалифицированной медицинской помощью от генеза до терапии спортивные команды Башкортостана. Это огромный пласт науки и медицины, - сказал Валентин Павлов. - Я 25 лет отдал профессиональному спорту, и знаю, что такое нехватка спортивных врачей, восстановления и реабилитации. У вас есть уникальная возможность в эту сферу окунуться и работать в профессиональных спортивных клубах. С обществом «Динамо» мы с Валентином Николаевичем прорабатываем вопрос наполнения наших аудиторий, проекты и программы обучения. В Уфе есть много спортивных клубов по волейболу, футболу, хоккею и у вас есть уникальная возможность проходить обучение на практике и поработать с врачами команд, - обратился к студентам Максим Чудов. Директор Башкирского института физической культуры Лилия Макина отметила, что второй год Башкортостан становится самым спортивным регионом России. И поэтому создание кафедры спортивной медицины на базе медуниверситета неслучайно: - Система спортивной подготовки состоит из системы соревнований, тренировок, медико-профилактического, научного, материально-технического обеспечения. И выпадение хотя бы одного элемента затормаживает движение вперед. До этого момента спортивной науке уделяли мало внимания. Сейчас важно не только мастерство и талант спортсмена, сейчас в борьбу вступают и технологии. Без науки мы дальше в спорте не сможем продвинуться. Поздравляю с открытием кафедры спортивной медицины, с ее помощью мы достигнем наилучших результатов. Набор на обучение на кафедре «Адаптивной физической культуры и спортивной медицины» продолжается. Кафедра дает возможность освоить новые знания студентам, ординаторам, аспирантам и получить квалификацию врача по спортивной медицине. Подробнее об обучении – по ссылке. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Уфе обсудили современные технологии диагностики в спортивной медицине,Йәмғиәт,5355,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-24/v-ufe-obsudili-sovremennye-tehnologii-diagnostiki-v-sportivnoy-meditsine-4520057,2025-12-24T17:07:00+00:00
"Өфө фән һәм технологиялар университеты доценты, иҡтисад фәндәре кандидаты, башватҡыстар оҫтаһы Илдар Ғәбитов арабыҙҙан китте. Илдар Ғәбитов 1961 йылда Әбйәлил районының Буранғол ауылында тыуған. Ростов дәүләт университетының иҡтисад факультетын тамамлай. йылдарҙа — Өфө дәүләт авиация техник институты, йылдарҙа Өфө юридик институты доценты була. 2004 йылдан Башҡорт дәүләт университетында (хәҙерге Өфө фән һәм технологиялар университетының Финанстар институтында) эшләй. 80-дән ашыу ғилми хеҙмәт, бик күп публицистик эштәр авторы. Илдар Ғәбитов сканвордсы булараҡ та билдәле. Уның башҡорт башватҡыстары милли матбуғат уҡыусыларының һөйөүен яуланы. Күп йылдар дауамында Ғәбитовтың кроссвордтары һәм сканвордтары республика гәзит-журналдарында баҫылды.",Иҡтисадсы Илдар Ғәбитов арабыҙҙан китте,Яңылыҡтар,751,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-09/i-tisadsy-ildar-bitov-araby-an-kitte-4077948,2025-01-09T11:10:00+00:00
"Проект направлен на сохранение исторической памяти о подвиге героев Великой Отечественной войны и проводится ежегодно. Участники акции оформляют окна здания портретами своих ветеранов (фронтовика, труженика тыла, блокадника, ребенка войны, узника концлагеря, подпольщика и партизана).",Уфе проходит Республиканская общественная гражданско-патриотическая акция «Окна Победы: «Бессмертный полк Башкортостана - 2024»,Яңылыҡтар,284,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-09/ufe-prohodit-respublikanskaya-obschestvennaya-grazhdansko-patrioticheskaya-aktsiya-okna-pobedy-bessmertnyy-polk-bashkortostana-2024-3759685,2024-05-09T00:21:49+00:00
"Казан федераль университеты. Иллюстратив фотофикерләрБу уку елына Русия мәгариф һәм фән министрлыгы Татарстан югары уку йортларына 21 меңнән артык бюджет урыны бүлеп биргән. Шуның 10 проценты яки 2,1 мең урын аерым квота белән Русия каһарманнарының һәм Украинадагы сугышта катнашучыларның балалары өчен билгеләнгән. Бу хакта Татарстан мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллинхәбәр итте. ""Махсус квота кысаларында хәрбиләрнең һәм һәлак булган, имгәнгән яки авырган хәрби хезмәткәрләрнең балаларын укырга сынауларсыз кабул итәчәкләр"", — дигән ул. Аның әйтүенчә, иади яки һөнәри юнәлештәге өстәмә сынаулар гына булачак. Аерым квота кысаларында Русия каһарманнары, өч Батырлык ордены белән бүләкләнгән кешеләрнең, шулай ук Украина ирләрендә сугышкан хәрбиләрнең һәм эчке эшләр оешмалары хезмәткәрләренең балалары укырга керә ала диелә. Татарстанда абитуриентларны 45 югары уку йорты кабул итә, шуларның 28 е – дәүләтнеке. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда югары уку йортларындагы бюджет урыннарның 10 процентын сугышта катнашучыларның балаларына бирәчәкләр,Яңылыҡтар,1019,https://www.azatliq.org/a/32489838.html,2023-07-05T06:03:26+00:00
"Башҡортостанға аномаль эҫе килә. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн, 10 сентябрҙә, Башҡортостан биләмәһендә көндөң аяҙлы-болотло булыуы, яуым-төшөмһөҙ булыуы фаразлана. Ел көньяҡ-көнсығыштан секундына 5-10 метр тиҙлектә иҫә. Һауа температураһы көндөҙ 21,26 тиклем күтәрелә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","Һауа температураһы көндөҙ 21,26 тиклем күтәрелә",Яңылыҡтар,709,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-10/aua-temperatura-y-k-nd-21-26-tiklem-k-t-rel-3923098,2024-09-10T10:02:00+00:00
"Итоги республиканского конкурса подвели еще 5 мая, но по ряду обстоятельств торжественное мероприятие решили провести 15 мая — в Международный день семьи. И это оказалось символично, потому что семьи, где какой-либо из родителей увлекается «зеленым змием», трудно назвать счастливыми. Именно моральное здоровье людей назвала одним из главных приоритетов депутат Гос Думы, председатель президиума Всемирного курултая башкир Эльвира Аиткулова — организации, под эгидой которой и проводится конкурс. Согласно положению, победителей конкурса «Трезвое село» за 2024 — 2025 годы определили по номинациям согласно численности населения. Таких номнаций четыре. В номинации «Крупные населенные пункты»: первое место заняли жители села Белянка Белокатайского района; вторые — Аургазинский район, с. Исмагилово; третье место – Караидельский район, с. Абызово. В номинации «Большие населенные пункты»: место – Кугарчинский район,  д. Таваканово; место – Абзелиловский район, д. Казмашево; место – Бурзянский район,  д. Иргизлы. В номинации «Средние населенные пункты»: место – Аскинский район, д. Амирово; место – Благоварский район, с. Янышево; место – Стерлитамакский район, с. Аючево. В номинации «Малые населенные пункты»: место – Зианчуринский район, д. Кинзябулатово; место – Бураевский район, д. Алтаево; место – Туймазинский район, д. Байракатуба. Из более тысячи сел Башкирии, которые в прошлом году решили участвовать в уже шестом конкурсе «Трезвое село», в финальную стадию вышли 53 населенных пункта. Не ставшие победителями села тем не менее получили по 200 тыс. рублей на благоустройство населенных пунктов. Победителям же выделили от 1,5 млн до шести миллионов рублей. Все эти средства пойдут на самые неотложные нужды этих сел: благоустройство, освещение, устройство детских площадок, спортивных сооружений и так далее. — Очень важный и нужный конкурс, — дала оценку прошедшим мероприятиям глава Сикиязского сельсовета Дуванского района Татьяна Пестерева. — Мы не вошли в число победителей, но деньги нам все же выделят. У нас есть на что их потратить. Но не меркантильный вопрос здесь важен, а сама идея: вывести людей на путь трезвого образа жизни. Говорят, вода камень точит. Также и здесь — потихоньку, помаленьку происходят сдвиги в самосознании, люди начинают понимать — счастье не на дне стакана, а в радости от общения с близкими, смеющиеся дети, любимая работа. Конкурс этого года завершился, впереди новые. С 2019 года в нем приняли участие более трех тысяч сел и деревень, около 120 тысяч активистов и более 5 тысяч волонтеров. Уже 64 сельское поселение в Башкирии носит звание «Трезвое село». Главная цель конкурса «Трезвое село» — популяризация трезвого и здорового образа жизни, вовлечение жителей в общественную деятельность, мотивация на добрые и полезные дела, говорят его организаторы. Глава республики Радий Хабиров еще на старте проекта подчеркивал, что с участием в конкурсе меняется мировоззрение жителей республики, а власти не просто вводят запреты, а предлагают альтернативу. «Открываем двери всех спортивных, культурных, досуговых учреждений. Можно было ничего не делать и избежать критики, но мы боремся за жизни наших людей. За нашу республику, за большую башкортостанскую семью», — говорил он шесть лет назад. «У наших предков, если вспомнить, вообще не было культуры потребления алкоголя. Я понимал, что в наше время решить эту проблему силовыми методами не получится. Нужно поднимать людей, чтобы они сами сказали «нет» этой заразе. И сегодня могу с гордостью сказать, что благодаря совместной работе у нас в разы уменьшилось число тех, кто умирает от отравления суррогатным алкоголем. Мы сделали большое дело, но это всего лишь малая часть предстоящей работы. Смысл конкурса в том, чтобы объединить людей», — говорил в свое время глава Башкирии Радий Хабиров. Трудно с этим не согласиться. Фото Александра ДАНИЛОВА.","""Айыҡ ауыл"" конкурсының еңеүселәре билдәле!",Йәмғиәт,3851,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-15/ayy-auyl-konkursyny-e-e-sel-re-bild-le-4237298,2025-05-15T21:06:00+00:00
"Раевкаауылында Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре шикле хәрәкәт иткән ""ВАЗ-2115"" автомобилен күргән. Туҡтатылғандан һуң, водителдең иҫерек булыуы асыҡланған. Дәүләт автоинспекцияһы базалары буйынса тикшереү күрһәтеүенсә, егет бер ҡасан да шофёр таныҡлығы алмаған, ә тотҡарланған автомобиль башҡа кешенеке була. Материалдарҙы рәсмиләштереү барышында егет шул уҡ ауылда йәшәгән дуҫынан машинаны алғанын аңлатҡан. Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре енәйәтте тикшереү бүлеге хеҙмәткәрҙәре менән бергә күрһәтелгән адресҡа барып, автомобиль хужаһын табып, унан һорау алған. Ул үҙенең ризалығынан тыш транспорт сараһының алынғанлығын раҫлаған.21 йәшлек урындағы кешегә ҡарата урлау факты буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Шулай уҡ уға ҡаршы ҡаршы юлдан хәрәкәт итеү һәм иҫереклеген асыҡлау буйынса медицина тикшереүенән баш тартыу буйынса административ протоколдар төҙөлгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Дуҫының машинаһын урлаған,Яңылыҡтар,1047,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/du-yny-mashina-yn-urla-an-4555974,2026-01-29T16:51:00+00:00
"– Азат  беҙҙең күрше ауылдан. Бер юлдарҙан йөрөгәнбеҙ, уртаҡ таныштарыбыҙ булған, тик бер ҙә осрашмағанбыҙ. Шуныһы ҡыҙыҡ: Өфөлә институтта уҡып йөрөгәндә Фәрит ағай Бикбулатов Сибайҙа уҙасаҡ концертында сығыш яһарға саҡырҙы. Һине бер егет машинала алып бара, – ти. Был егет менән юл буйы һөйләштек, хушлашҡанда аудиокассетамды бүләк иттем. Осраҡлы ғына танышыуыбыҙ ғаилә усағына әүерелде. Мин матурлыҡ һәм ижад донъяһында хисләнеп йәшәһәм, иремә эше буйынса тормоштоң ҡараңғы яҡтары менән осрашырға тура килә. Шулай ҙа ул сәнғәт менән ҡыҙыҡһына, ижадымды хөрмәт итә, – тине йырсы. Гөлсөм Вәлиулла ҡыҙы менән Азат Сабир улы бер ул һәм бер ҡыҙ үҫтерә. Искәндәр Мәскәү политехник университетында программист һөнәренә уҡый, Айсель – 6-сы класс уҡыусыһы. ""Башҡортостан"" гәзитенән","Гөлсөм Бикбулатова: ""Осраҡлы танышыу мөхәббәткә әүерелде""",Мәҙәниәт,774,https://shonkar.com/news/culture/2025-04-11/g-ls-m-bikbulatova-osra-ly-tanyshyu-m-h-bb-tk-erelde-4193544,2025-04-11T09:40:00+00:00
"- Ат тиҙәге һибәм һәр ваҡөыт, химикатлап-мимикатлап тормайым, Аллаға шөкөр. Кушнарендан ҡоҙаларым килтереп тора. Әле бөтөп китте әле. Тағы заказ бтрермен тип торам. Бына күрәһеңме? -тип маҡтанды Альбина, бала башындай эре помидорҙарына күрһәтеп. - Уны ҡайҙан алырға бит әле? - Ипподромға барып ҡара, ат заводы ла бар. Бик булмаһа, яҡын – тирә районға барып кил, - тип кәңәш бирҙе Альбина. Гөлмирә, хужалыҡ тауарҙары магазинынан сүп һала торған шыптыр тоҡтар, унар кило һыйҙырышлы, алыпһатарҙар тауар ташый торған ике баул һатып алды ла, автобусҡа ултырып, ипподроиға китте. Юлы уңманы. Беҙҙең аттарҙы йәйгелеккә районға алып киттеләр, аҙбар тап-таҙа, - тинеләр. Бер ниәт иткәс, берәй районға барып килергә булды. Иртүк тороп ҡәһүә генә эсте лә, электричка менн Шишмә районына юлланды. Бер станцияға яҡын ғына ятҡан ҙур ауылды күрҙе лә, төшөп ҡалды. Сәйғәфәр тигән ауыл икән. Урамда тәүге осраған кешенән: Һаумыһығыҙ! Ҡайҙан ат тиҙәге алырға була икән? - тип һорашҡайны, уныһы әллә аңламаны, Гөлмирәгә иҫәр кешегә ҡараған кеүек итеп ҡараны ла, бер һүҙ әйтмәй үтеп китте. ""Ат тиҙәге булһа, шул Ғатауллала була инде. Ул ғына йылҡы малы тота, анау комбайн торған йортҡа барығыҙ, - тип күрһәтте бер ҡатын. – Үҙе өйҙә түгелдер, ҡатыны Рәйҙә өйҙә тора торған"". - Һеҙгә нимә кәрәк? Йомартҡамы, май-ҡаймаҡмы? -тип һораны ишек алдында йөрөгән хужабикә. - Һаумыһығыҙ, Һеҙ Рәйҙәме? Миңә ат тиҙәге кәрәк ине, - тине Гөлмирә ҡыйыуһыҙ ғына. – Шуны һибеп ҡарарға ине, юҡһа, баҡсамда бер нәмә лә үҫтерә алмайым. - Эйе, һатабыҙ, әлбиттә, һатабыҙ! Һеҙгә күпме кәрәк? Дөрөҫөн әйткәндә, уларҙың быға тиклем тиҙәк һатып ултырғандары юҡ ине. Гөлмирә шул тиклем юл килгәс, һатып алырға ла риза ине. Ике шыптыр тоҡто баулдарҙың эсенә урынлаштырҙы ла, һыйғансы ат тиҙәге тултырҙы. Еҫе сығып тормаһын тип баул эстәрендәге тоҡтарҙы ныҡлап бәйләне. Хужабикә һораған бер меңлекте бирҙе лә, ҡушарлап бәйлгән баулдарҙы аллы – артлы яурынына артмаҡлап ҡайтырға сыҡты. Рәйҙә иһә, тиҙәктән дә вҡса эшләй алғанына шатланып, иренә шылтырата һалды. Ат тиҙәге һатыла, адресы шундай"", тип иғлан яҙып ҡуйҙы. Йөгө яурынын ныҡ баҫһа ла, Гөлмирә ат тиҙәге таба алғанына ҡәнәғәт ине. -Әйбер һатып йөрөйһөгөҙмө? Нимәләрегеҙ бар? – тип ҡыҙыҡһынды ҡаршыһына осраған бер ҡатын. - Бер нәмә лә һатмайым, үҙем Рәйҙәнән ат тиҙәге һатып алдым баҡсама. - Ыстағафирулла! Ат тиҙәген дә һата башлағандар икән һыҡмырҙар, - тип аптырап тороп ҡалды ҡатын. Сумкаларын йөкмәп станцияға барып еткәнсе тамам хәлдән тайҙы Гөлмирә. Билет алып, электричкаға ултырғайны, арыуы еткәнме, иҙерәп йоҡлап киткән. Төшөндә үҙенең баҡсаһында тоҡлап-тоҡлап ҡыяр, баклажан, йәшникләп эре помидор йыйғанын күрҙе. Дим станцияһын үткәс, уянып китһә, сумкаларынан елдәр иҫкән. Урлағандар, сумкаларымды урлағандар! , - тип вагон яңғыратып ҡысҡырҙы Гөлмирә аҙарынып. Ике ир кеше баулдар йөкмәп Дим станцияһында төшөп ҡалды, - тинеләр ишек янында ултырған пассажирҙар. Өфө вокзалына еткәс тә полиция бүлегенә йүгерҙе. Ах та ух килеп хәлен аңлатып бирҙе. Сумкаларымда бик ҡыйбатлы әйберҙәр ине, - тип тә өҫтәне. Полиция хеҙмәткрҙәре шунда уҡ Дим станцияһы менән бәйләнешкә керҙе. Борсолмағыҙ, йыраҡ китмәһәләр, әйберҙәрегеҙ тиҙ арала табылыр, - тинеләр Гөлмирәгә. Урлаған ике ир Дим станцияһына яҡын вғвслыҡ араһында Гөлмирәнең сумукаларын аҡтарып ултырған саҡта тотолдо. Нимә урлағандарын белгәс, икеләтә үрһәләнделәр. Полиция хеҙмәткәрҙәре Гөлмирәгә сумкаларын ҡайтарып бирҙе. Кисен телевизор ҡарап ултыра ине, криминаль яңылыҡтар күрһәтәләр: Ике ир кеше электр поезында Өфөлә йәшәүсе ханымдың ике сумка ат тиҙәген урлаған. Бурҙар тотолоп яуапҡа тарттырылды. Урланған әйберҙәр ханымға ҡайтарып бирелде, - тинеләр. Был хәбәр шунда уҡ интенет сайттарында таралды. Харис Шәрипов.",Йәй аҙағында. Юмореска. Харис Шәрипов.,Әҙәбиәт,3691,https://bashkizi.ru/news/-bi-bal-ysh/2025-09-13/y-y-a-a-ynda-yumoreska-haris-sh-ripov-4386475,2025-09-13T14:27:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБелгород шәһәренә булган пилотсыз очкычлар һөүме нәтиәсендә бер кеше яраланган. Ул хакта ""Пепел"" -каналыхәбәр итә. Өлкәнең губернаторы Вячеслав Гладков 18 яшьлек егетнең яраланганынраслады. Пилотсыз очкыч килеп төшү сәбәпле ""Белгород-Арена"" янында урнашкан сәүдә үзәгенең фасады яна башлаган, дип яза ""Пепел"". Краснояружски районында исә ике мини-автобус миналарга эләккән, шартлаулар аркасында 5 кеше зыян күргән дип хәбәр итте төрле -каналлар. язуынчазыян күрүчеләр - ""Краснояружский бройлер"" оешмасы хезмәткәрләре. Соңрак губернатор Гладков автобусның шартлаганын раслады, әмма өч кеше зыян күрде дип белдерде. Русиянең саклану министрлыгы төнлә Белгород өлкәсендә 41 дрон бәреп төшерелгән дип хәбәр итте. Пилотсыз очкычлар шулай ук Брянски, Курски һәм Орёл өлкәләрендә дә юк ителгән диелде. Соңрак Курски өлкәсен итәкләүче Александр Хинштейн төбәккә булган дрон һөүме нәтиәсендә биш кешенең яраланганын хәбәр итте. Русия сугышын яклаучы блогерлар Украинаның кораллы көчләре сишәмбе иртән Белгород өлкәсенә Украинаның Сумы өлкәсе ягыннан бәреп керергә тырышкан дипяза. Белгород өлкәсе губернаторы Вячеслав Гладков Украина чигендә вазгыятьне ""катлаулы"" дип тасвирлый. Аның сүзләренчә, украиннар актив рәвештә Краснояружски районына атып тора. Кайбер -каналлар ""Краснояружски районында һөүм активлаша"" дип яза. Рәсми рәвештә бу сугыш хәрәкәтләре турында Русия хәрбиләре дә, Украина хәрбиләре дә берни дәшмәде әле. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Белгородка 40 тан артык дрон һөүм иткән, яраланган кешеләр бар",Яңылыҡтар,1483,https://www.azatliq.org/a/belgorodka-40tan-artik-dron-hojum-itkan-yaralangan-keshelar-bar/33351368.html,2025-03-18T10:47:14+03:00
"Вместо привычных школьных обедов, на кухне варилось нечто особенное – ароматная и питательная солянка. Но самое главное – ингредиенты для этого блюда были выращены самими школьниками и педагогами на пришкольном участке. От семечка в земле до готовой консервации – это пример истинной заботы и вклада в общее дело. Эта постоянная и искренняя помощь – не просто поддержка для солдат, это бесценный урок для учеников. Каждая банка солянки, приготовленная с любовью, несет в себе вкус родного дома, силу родной земли и огромную благодарность от жителей Абзелиловского района. Мы от всей души благодарим коллектив Янгельской школы за их большое сердце и неутомимый труд. Ваша работа имеет огромное значение!",Солянка для бойцов,Махсус хәрби операция,702,https://uchbash.com/articles/care/2025-09-29/solyanka-dlya-boytsov-4405671,2025-09-29T09:12:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2025 елга исәпләнгән Башкортстан бюджетында дәүләт үзенә каралган чыгымнарны ике тапкырга арттырган. Шул ук вакыттта социаль, торак-коммуналь хуалыгы, экология, массалы спорт кебек тармакларга акчаны киметкән. Укытучылар, медицина хезмәткәрләре һәм башка бюджетта эшләүчеләрнең хезмәт хакы, Башкортстанның уртача хезмәт хакыннан, 20 процентка азрак булып кала. Азатлык 2025 елга исәпләнгән бюджетны барлады һәм сезгә Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов фикерен тәкъдим итә. Башкортстан Корылтае рәисе Константин Толкачев 2025 елгы бюджетны ""киеренке, ләкин баланслы һәм социаль юнәлешле"" дипбәяләде. Киләсе елда бюджет керемнәре — 324 млрд сум, чыгымнары — 328 миллиард сум күләмендә фаразлана. Дефицит — 4 млрд сум, бу чыгымнарның 1,2 тәшкил итә. Толкачев ""республика икътисады тотрыклы үсеш күрсәтә, кайбер тармакларда үсеш илнең уртача күрсәткечтән дә югары тора"" дип белдерде. Шул ук вакытта ул Мәскәүдән бирелүче сумма әлегә төгәл билгеләнмәгән дип тә өстәде. Башкортстан хакимияте хәрби итештерүгә, нефть эшкәртү һәм нефть химиясе, машина төзелешенә өмет баглауларын белдерде. Шул ук вакытта ипотека базары төшкән мәлдә торак һәм төзелеш тармагына ""сак"" каравын әйтте.2024 елда Башкортстан бюджетының кереме 309,5 млрд сум булыр дипкөтелә. Бу сумманың 233 млрды, ягъни дүрттән өче республикада ыелган салымнар һәм төрле түләүләр тәшкил итә. Бюджет керемнең чирек өлеше исә Мәскәү ярдәменнән тора. Шул ук вакытта Башкортстан хакимиятенә чыгымнарны каплар өчен әле тагын 18 млрд сум кирәк булачак. Финанс министрлыгы китергән саннардан күренгәнчә, 2025 елда Мәскәү ярдәме кимергә мөмкин. Башкортстан бюджеты кеременең кимендә биштән бер өлеше федераль бюджет дотацияләреннән торачак. Шул ук вакытта республика үзендә калучы салымнарны арттырырга ыена. Беренче чиратта физик затлар кеременә салымны (НДФЛ) 76,5 млрд сум (6,5 млрдка үсә) күләмендә ыеп алырга телиләр. Моның сәбәбе хезмәт хакы артуы белән бәйле. Икенче яктан оешмаларның табыш салымы 6,5 млрд сумга үсәр һәм 89,5 млрдка итәр дип өметләнәләр. Гәрчә, соңгы вакытта табыш салымы кимеде. Тармаклар2024, сум2025, сум-Гомумдәүләт13,2 млрд22,2 млрд68,6 Саклану194,3 млн195,9 млн0,8 Торак-коммуналь хуалыгы22,4 млрд11 млрд-50,7 Экология537,7 млн349,3 млн-30 Мәгариф89,4 млрд90,7 млрд1,4 Кино, мәдәният9,5 млрд11,2 млрд17,6 Сәламәтлек саклау31,3 млрд35,6 млрд13,8 Социаль сәясәт75,1 млрд68,8 млрд-8,4 Физик культура8,2 млрд4,2 млрд-48,4 Дәүләт бурычын тәэмин итү2,1 млрд3,7 млрд70,8 әмгысе327,5 млрд327,6 млрд0,03 Чыганак: Башкортстан финанс министрлыгы2025 елда Башкортстан бюджетының чыгымнары 2024 елдан әллә ни үзгәрми — 327,6 млрд сум күләмендә кала. Шул ук вакытта кайбер тармакларга финансларның нык кимүен күрергә була. Мәсәлән, торак-коммуналь хуалыгына акчалар ике тапкырга киселгән, экологиягә — 30-ка, социаль сәясәткә — 8,4-ка, физик культурага — ике тапкырга. Бюджетның гомум чыгымнары быелгы күләмдә калгач, кайсы тармакларга акча күбрәк бирелгән? Беренче чиратта ""гомумдәүләт мәсьәләләре"" дигән өлкәдә чыгымнарның 68,6ка артуын күзәтергә була: 13,2 млрдтан 22,2 млрд сумга кадәр. Бу тармакка каралган акчалар дәүләт аппаратын, аерым алганда, хөкүмәтне, башлыкны, парламентны һәм башка дәүләт оешмаларын тотар өчен китәчәк. ""Гомумдәүләт"" юнәлешендә резерв фондка 4,7 млрд сум бүлеп бирү каралган. Соңгы ике елда фонд өчен чыгымнар бөтенләй каралмаган булган. Бу шартларда мәгариф тармагына чыгымнарның бары 1,4-ка гына артуын әйтергә кирәк. Кино һәм мәдәният тармагына акчалар — 17,6-ка, сәламәтлек саклау тармагына — 13,8-ка үскән. Соңгы елларда Башкортстанның дәүләт бурычы артты. Шунлыктан бурычны кайтару чыгымнары да 70ка үсүен күрергә була.2024, сум2025, сум-Салым һәм салым булмаган керемнәр233,2 млрд254,8 млрд9,2 Мәскәү ярдәме76,3 млрд68,8 млрд-9,7 әмгысе309,5 млрд323,6 млрд4,5 Чыганак: Башкортстан финанс министрлыгыУфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов""Открытая политика"" каналында Башкортстанның бюджет сәясәтен тәнкыйтьләпчыкты. ""Кызганыч, безнең бюджетта укытучыларга, табибларга зур экономия ясалган"", ди ул. Сүз зур катлам турында бара, чөнки бүген бюджет өлкәсендә эшләүчеләрнең саны халыкның чирек өлешен тәшкил итә. Урта медицина хезмәткәрләре — шәфкать туташы, фельдшерларның уртача хезмәт хакы 49 мең сумны тәшкил итә. Ә менә Башкортстанда уртача хезмәт хакы — 66 мең сум. Димәк, аларның уртача хезмәт хакы өчтән бергә азрак булып чыга. Хезмәт хакының инфляциягә караганда акрынрак артуын исәпкә алганда, хәзер бюджет хезмәткәрләренең кереме уртача күрсәткечләрдән 20 процентка кимрәк. — Бөрән районындагы укытучы 30 мең сум хезмәт хакы алган вакытта, күпмедер вакыттан соң бу ирлектә укытучылар булмаячагын алдан белеп торырга була. Йөк ташучы, курьер булып ике-өч тапкырга күбрәк акча эшләргә мөмкин. Акылсыз бюджет сәясәте бу республика үсешендә яңа проблемнар китереп чыгара. Укытучыларның түбән хезмәт хакы — ул мәгариф һәм балаларның көндәшлеккә сәләте начаррак дигән сүз. Шул сәбәпле, күп кенә ата-аналар республикадан читкә күчеп утыра. Күпләр авыл ирлегендә яшәргә теләми, чөнки баланы 30-40 чакрым ераклыкта урнашкан мәктәпкә алып барып йөртергә кирәк, — ди Рөстәм Шаяхмәтов. Дәүләт үзенә чыгымнарны арттыра, аналар һәм балаларга, экологиягә — киметә, ди икътисадчы. Аныңча, дәүләт аппараты үзенә ике тапкырга диярлек финансларны арттырды, ләкин ""ана һәм баланы саклауга чыгымнарны кисә"". Шул ук вакытта ул дәүләтнең гаиләләрдән бала табарга кушуын искә ала. Иң нык арткан чыгымнарның берсе — дәүләт бурычын түләү. Бу — 3,7 млрд сум. ""Әлеге акчага 3 мең урынга исәпләнгән мәктәп төзеп булыр иде"", дип өсти ул. Шаяхмәтов сүзләренчә, соңгы елларда бюджет акчалары тиешенчә тотылмаган. Әйтик, ул Көрәш сарае (7 млрд сум), Уфада абхаз колоннасының күчермәсе (200 млн сум) төзелешләре, хәзер Музыка йорты салырга ыенуларын искә ала. — Бу укытучылар, табиб, шәфкать туташы кесәсеннән алып төзү булачак. Без акчаларны йә бюджет хезмәткәрләре өчен, йә пафослы проектларга тотачакбыз. Бу проектларны әле тәэмин итеп торырга кирәк булачак, — ди ул. Башкортстан өчен зур проблемга әверелгән мәсьәлә — экология. Куштауһәм Баймаквакыйгаларынәкъ шуның нигезендә барлыкка килде. Бу юнәлешкә дә чыгымнар нык кими ди икътисадчы. 2023 елда әлеге максатка 3 млрд сум каралса, быел 300 млн сум гына бүленгән. ""Бу халыкның яшәү шартларын начарайту һәм кешенең гомер озынлыгын киметүгә китерә"", ди ул. — Зур бизнес структураларның аппетитын чикләр өчен акча бүлергә һәм дәүләт оешмаларын тиешенчә эшләттерергә кирәк. Бу Салаваттагы нефть химия заводы, Стәрлетамактагы химия оешмаларына кагыла. Экология министрлыгы сүзләренчә, Агыйдел елгасының пычрануы 90-ка БСК (Башкорт сода ширкәте) заводына бәйле, — ди ул. Әлеге проблемнар Башкортстанның сәяси итәкчелегенә бәйле ди икътисадчы. Башкортстан бюджеты Мәскәүгә бәйле булып кала, дип саный икътисадчы Рөстәм Шаяхмәтов. Башкортстан хакимияте салымнарны күбрәк ыеп алачакбыз дип белдерсә дә, чынлыкта керемнәр көтелгәннән азрак туплана. Әйтик, быел салым һәм салым булмаган керемнәр узган елдан азрак ыелган, гәрчә бюджетта 20-30 үсеш каралган булган. ""Нәтиәдә республикадагы тормышның күп кенә өлешен көйли торган бюджет документына ышаныч юкка чыга"", ди ул. Мисал өчен, республикада табыш салымы 20 процентка төшкән. Бу төр салымны 80 млрд сум күләмендә ыярга теләгән булсалар, быел иң күбе 50 млрд ыя алачаклар, дип өсти ул. — Әгәр бу акчалар (30 млрд сум) килмәсә, чыгымнарны каплап булмаячак. Безгә федераль бюджет нык ярдәм итә. Ул бюджетның 30-35 процентын алып тора. Безнең (Мәскәүгә) булган бәйлелек алга таба нәрсә эшләргә, дип фикер йөртү мөмкинлеген бетерә.2025 елда Татарстанда да бюджетны үтәү кыенлаша ди рәсмиләр. Татарстанның 2025 елга бюджетын беренче укылышта 13,5 млрд сум дефицит беләнхупладылар. Киләсе елда нефтьчеләр салымы, 2023 елга караганда, 30 процентка кимер дип көтелә. Салым реформасы да керемнәрне киметә. Төп сәбәбе — Мәскәү сәясәтендә, рәсмиләр телендә әйтсәк, федераль кануннарның үзгәрүендә. Шул ук вакытта чыгымнар сугышка йөз тотаргаохшый. Русиянең 2025 елгы бюджетына сугыш өчен моңарчы күрелмәгән чыгымнар – 13,5 триллион сумбилгеләнде. Бу быел тотылган акчалардан 35 процентка күбрәк. Русиядә","Башкортстан бюджеты: ""Бу укытучылар, табиблар кесәсеннән экономияләп ясалган бюджет""",Башҡортостан,8085,https://www.azatliq.org/a/33195023.html,2024-11-10T22:48:05+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстан Диния нәзарәте ураза тотуның төгәл көннәрен, фитыр сәдакасы, фидия һәм нисаб күләмен билгеләде. Әлеге карар 6 февральдә мөфтиятнең Голәмәләр шурасы һәм Казыйлар шурасы утырышында кабул ителгән. Рамазан ае 10 мартта кояш баю белән башланачак. Бу көнне республиканың мәчетләрендә тәравих намазы укылачак. Мөселманнар уразаның беренче көнен 11 мартта тотачак. Быел ураза 30 көн тотылачак. Уразаның соңгы көне 9 апрельдә булачак. Ураза бәйрәме 10 апрельгә туры килә. Фитыр сәдакасын түләү өчен нисаб күләме – 43 000 сум (көмеш белән), зәкят чыгару өчен нисаб күләме – 495 000 сум (алтын белән) дип билгеләнде. Фитыр сәдакасы арпа белән исәпләгәндә – 150 сум, йөзем белән исәпләгәндә – 1000 сум. Сәламәтлеге аркасында ураза тота алмаганнар ураза тотылмый калган һәр көн өчен 400 сум күләмендә фидия бирергә бурычлы. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан Диния нәзарәте быел ураза тотуның төгәл көннәрен, фитр сәдакасы, фидия һәм нисаб күләмнәрен билгеләде",Яңылыҡтар,943,https://www.azatliq.org/a/32807562.html,2024-02-06T12:44:59+00:00
"Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәүсе Лилиә менән Азат Юлгилдиндар ғаиләһендә өс бала үҫә. Ун ике йәшлек Азалия менән туғыҙ йәшлек Амалия Ж. Кейекбаев исемендәге 3-сө башҡорт гимназияһында уҡыйҙар. Лилиә Ғәйнислам ҡыҙы ла ошо уҡ белем усағында башҡорт теленән уҡыта. Әлеге ваҡытта бер йәшлек Арыҫлан менән декрет ялында. Һәр ғаилә бәләкәй генә бер дәүләт, тиҙәр. Ысынлап та, шулай. Һәр ғаиләнең үҙ йолалары, бала тәрбиәләүгә үҙ алымдары бар. Ялдарыбыҙҙа Йылайыр районының Йылайыр ауылында йәшәүсе ата-әсәйҙәребеҙ янына ҡайтырға ашҡынып ҡына торабыҙ. Әсәйем Зөһрә Хәйретдин ҡыҙы Ҡаһарманова ҡыҙҙарыма стилләштерелгән түшелдеректәр эшләргә өйрәтә. Ҡайным Азамат Динислам улы менән ҡәйнәм Гөлнур Вәхит ҡыҙы ла ейән-ейәнсәрҙәрен шатланып көтөп торалар. Туғандар менән, яйы тура килгән һайын, осрашырға тырышабыҙ. Бала тәрбиәләгәндә быуындар бәйләнеше булдырыу мөһим, - ти Лилиә Ғәйнислам ҡыҙы. Ҙур һәм бәхетле башҡорт ғаиләһе йылында бындай ғаиләләрҙең күберәк барлыҡҡа килеүен, һәр баланың бәхетле үҫеүен теләйбеҙ.",Бәләкәй генә бер дәүләт,Йәмғиәт,1003,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2026-01-10/b-l-k-y-gen-ber-d-l-t-4532757,2026-01-10T18:08:00+00:00
На форум «Сильные идеи для нового времени» также принимаются предложения по поддержке участников СВО и их семей.,Форум «Сильные идеи для нового времени» принимает предложения,Йәмғиәт,112,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-21/forum-silnye-idei-dlya-novogo-vremeni-prinimaet-predlozheniya-4207002,2025-04-21T17:00:00+00:00
Кемдәр Өфөлә? Баш ҡалабыҙҙа бик матур һәм мауыҡтырғыс саралар үтә.,Өйҙә ятып арып китһәгеҙ.,Яңылыҡтар,66,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/y-yatyp-aryp-kit-ge-4527909,2026-01-03T14:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Битараф булмаучы гражданнар"" моңа тискәре фикер белдерергә мөмкин, дип саныйлар республиканың мәдәният министрлыгында. Янәсе чараны үткәрмәүне сорап, мәдәният министры белән Татарстан президенты исеменә хатлар юллый башлаулары бар. Татарстан мәдәният министрлыгы театрларга, музейларга һәм республикадагы башка оешмаларга 14 февральдә буласы чараларын Изге Вәли көненә багышламаска киңәш иткән. Бу хакта мәдәният министрлыгы матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Бизнес ""хәбәр итә. — Без бер нәрсәне дә тыймадык. Бу киңәш кенә иде. Чараны нәкъ менә Гашыйклар көненә әзерләнгән дип тәкъдим итмәгез генә дидек, дип белдергәннәр министрлыкта. Оешмаларның итәкчеләрен әгәр дә чара оештырып, аны Изге Вәли көне белән бәйләсәгез, ""битараф булмаучы гражданнар"" моңа тискәре фикер белдерергә мөмкин, дип кисәткәннәр. Янәсе алар чараны үткәрмәүне, яки бәйрәмнең исемен телгә алмауны сорап, мәдәният министры белән Татарстан президенты исеменә хатлар юллый башларга мөмкин, дип саныйлар республиканың мәдәният министрлыгында. Министрлык вәкиле әйтүенчә, Казандагы бер театр афишасына Изге Вәли көненә багышланган чара үткәрүен ""купшы итеп"" язып куйган. — Минемчә дәүләт оешмасы афишасына дип язу дөрес түгел. Аны алыштыргач, күпкә яхшырак булды, дип сөйләгән ул.11 февральдә Русия Думасы урыс телен яклау турындагы канун өлгесен беренче укылышта кабул итте. Ул әйтик кибетләрнең элмәтакталарында, торак комплексларның атамаларында, медиада инглиз теленнән алынган сүзләрне һәм чит телдәге сүзләрне куллануны чикли. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстан оешмаларына ""Изге Вәли көне""нә багышлап чаралар үткәрмәскә киңәш иткәннәр",Яңылыҡтар,1570,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-oeshmalarina-izge-vali-konena-bagishlap-charalar-utkarmaska-kingash-itkannar/33313247.html,2025-02-13T11:51:41+03:00
"Рөстәм Миңнеханов Согуд Гарәбстанындагы татар диаспорасы вәкилләре белән очраша, иддә, 24 ноябрь 2021""Русия – ислам дөньясы"" стратегик караш төркеме утырышына иддә шәһәренә килгән Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Казанны ""Беренче басма Коръән шәһәре"" дип атарга тәкъдим итте. Утырыштан соң ул Согуд Гарәбстанындагы татар диаспорасы вәкилләре белән дә очрашты. Татарлар аннан Казан белән ике арада туры очышлар булдыруны, татарча онлайн мәктәп сорады. Мәккә студентлары татарстанлыларга гарәп телен өйрәтү өчен онлайн курслар оештыру теләге барлыгын әйттеләр. Согуд Гарәбстаны белән Татарстан арасындагы мөнәсәбәтләрнең гасырдан артык тарихы бар. Инкыйлабка кадәр үк татарлар Согуд Гарәбстаны ирләрендәге вакыфлы милек ияләре булган, ягъни татар сәүдәгәрләре шул ирләрдә хәйрия эшләре белән шөгыльләнеп, ""Казан мәчете"", ""Казан мәдрәсәсе"", сәүдә рәтләре, тауар саклау складлары ачкан. Татарлар салган вакыфлы милекләрдә хаилар, укырга килүче шәкертләр, мохта кешеләр вакытлыча яшәп торган. Мәккәдә, Мәдинәдә татар сәүдәгәрләре дә яшәгән. Рөстәм Миңнеханов Русия президенты кушуы белән иденче ел рәттән ""Русия – ислам дөньясы"" стратегик караш төркемен итәкли. 24 ноябрьдә Согуд Гарәбстанының иддә шәһәрендә әлеге төркемнең еллык пленар утырышы узды. Аңа кадәр соңгы утырыш Уфада 2019 елның ноябрендә үткән иде. Ул утырышларда гадәттә Русиянең ислам дәүләтләре белән хезмәттәшлеге турында сөйләшенә: динара мөнәсәбәтләр, үзара тыныч-тату яшәү, терроризмга каршы көрәш, әлбәттә, сәүдә-икътисад проблемнары хакында да сөйләшәләр. Пленар утырышта катнашучыларТатарстан делегациясе иддәгә 23 ноябрьдә үк килде. Рөстәм Миңнеханов белән бергә утырышта Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин, Татарстан һәм Казан митрополиты Кириллда катнаша. Делегациядә Дөнья татар конгрессы итәкчесе Васил Шәйхрахиевта бар. Төркем эшендә шулай ук Ислам хезмәттәшлеге оешмасы (ОИС) итәкчесе Хөсәен Ибраһим Таха, Согуд Гарәбстанының тышкы эшләре министры урынбасары Вәлид бин Абдул Кәрим, Русиянең башка төбәкләре итәкчеләре, дипломатлар, фәнни һәм дини даирәләр, итимагый оешмалар итәкчеләре дә катнаша. Быелгы утырыш ачылышында Миңнеханов Путинның сәламәләү сүзләрен иткереп, Русиянең ислам дәүләтләре белән дустанә мөнәсәбәтләрдә яшәүгә зур игътибар бирүе, бердәм рәвештә гадел демократик әмгыять төзергә омтылулары турында әйтте. Путинның ул сәламәләү телеграмы Кремль сайтында дабасылды. Миңнеханов үзенең чыгышында Казан шәһәрен ""Беренче басма Коръән шәһәре"" дип танырга тәкъдим итте. Аның әйтүенчә, Коръәнне күпләп бастыруның беренче очрагы 1803 елда нәкъ менә Казанда булган. Согуд Гарәбстанындагы татар диаспорасы вәкилләре белән очрашуӘлеге утырыштан соң Миңнеханов ""Согуд Гарәбстанындагы татар диаспорасы"" оешмасы вәкилләре белән очрашты. Шул хакта әлеге оешманы оештыручы Алия Ихсановабелән сөйләштек. Алия әйтүенчә, бүген Согуд Гарәбстанында 100 гә якын татар яши. Аларның күбесе бирегә дини белем алырга яки эшкә дип килгән. Гарәпләргә кияүгә чыгып килүче татар кызлары да бар. Алар илнең төрле почмакларыннан Миңнеханов белән очрашуга дип иддәгә махсус килгәннәр. Алия Ихсанова— Ил бик зур, безнең диаспора төркеменә бүген илнең көнчыгышында һәм үзәк өлешендә яшәүче татарлар кергән, биредә барлыгы 35 татар исәпләнә. Моннан тыш, Мәккә һәм Мәдинәдә яшәүче татар-мөселман шәкертләренең үз төркеме дә бар. Менә шушы ике төркемне алсак, бүген Согуд Гарәбстанында, балаларны да исәпләп, 100 гә якын татар яши. Элек татарлар саны күбрәк иде, әмма пандемия сәбәпле укулар дистанцион форматка күчте, шуңа күп студентларның гаиләләре өенә кайтып китте. Бу очрашуга без төрле шәһәрләрдән ыелдык. Әл-Һубар, Әл-үбәйл, Дәһран, Әр-Рияд, Мәккә, Мәдинәдән килүчеләр бар иде. Очрашу иддәдә узды. Безнең торган шәһәребездән иддәгә кадәр 12 сәгатьлек юл. Без аны балалар белән бергә 4 көн килдек. Беренчедән, бу безгә кечкенә генә сәяхәт булды, икенчедән, ирем Гомрә хаы кылды, - ди Алия. — Очрашу озак бардымы? Ни өчен Рөстәм Миңнеханов татарлар белән очрашырга булган? — Татарлар белән очрашу Татар конгрессы итәкчесе Васил Шәйхразиев инициативасы белән оештырылган, Рөстәм Миңнеханов үзе Согуд Гарәбстанында моның кадәр татар яшәвен белмәгән дә. Үзе шулай дип сөйләде. Бу очрашу бер сәгать чамасы барды, аны Васил Шәйхразиев алып барды. Башта Русиянең Согуд Гарәбстанындагы илчесе Сергей Козлов Татарстанның Русиядәге урыны, ике ил арасындагы мөнәсәбәтләрнең уникальлеге, моңарчы мондый мөнәсәбәтләрнең булмавы турында сөйләп алды. Аннары Рөстәм Миңнеханов нинди эшләр белән килүен кыскача шәрехләгәч, үзе белән рәхәтләнеп татарча сөйләштек. Очрашуда берничә татар үзе турында сөйләде, сорауларыбызны бирдек. Татарстан президентына сорау-тәкъдимнәр— Нинди сораулар куелды? — Беренчедән, Казан белән Согуд Гарәбстаны арасында туры очышлар юк, бу бик зур проблем тудыра. Мәккә студентлары татарстанлылар өчен онлайн рәвештә гарәп теле курслары ачарга теләүләрен әйтте. Бирегә эшкә килүчеләр, виза, импорт, экспорт мәсьәләсендә ярдәм кирәклеген әйтте. Мәсәлән, Русиядән Согуд Гарәбстанына тауар китергәндә, чыгымнарны каплаучы махсус субсидияләр, програмнар бар. Ә кире якка тауар ибәргәндә бу бик кыйммәткә төшә. Хәтта әти-әниеңә, туганнарыңа бүләк салам дисәң дә, ул бик кыйммәт. Мин үзем аттестат бирелә торган татарча онлайн мәктәп булдыруны сорадым. Белүемчә, әгәр Русия балалары өйдән торып укый икән, ә без балаларны шулай укытырга ыенабыз, аннары гадәти мәктәпкә күчәргә теләсәң, анда документлы рәвештә татар телең дә булырга тиеш. Миңа очрашуда документың булмаса да ярый, диделәр. Дөресен генә әйткәндә, бу безнең өчен проблем да түгел, без репетитор да ялларга әзер. Тик татарча онлайн мәктәбе булса, әле шуның нигезендә документ та бирелсә, бик яхшы булыр иде. — Миңнеханов боларны булдыруга ярдәм итә аламы? Гомумән, бу очрашуны файдалы булды дип саныйсызмы? — Ул һәр сорауга игътибарлы карады, кайсы мәсьәләдә кем белән элемтәгә чыгасын әйтеп, аларның сылтамаларын, контактларын бирде. Миңа калса, очрашу бик файдалы булды. Бу очрашудан тыш, без ирле татарлар белән дә бер-беребезне күрдек, таныштык, берләштек. Ахырдан президент янына аерым барып сөйләшүчеләр дә булды, ул безгә тулаем ачык иде. Күмәк фото— Алия, Согуд Гарәбстанында балаларны татарча тәрбияләү өчен шартлар бармы? — Без монда 2020 елның гыйнварында күчеп килдек, ә март аенда пандемия башланды. Шунда татарча онлайн чаралар артты. Татарча спектакльләрне онлайн рәвештә рәхәтләнеп карадык. Балалар белән гаиләдә гел татарча сөйләшәбез. Татарстанга кайткан саен татарча китаплар, уеннар, уку әсбаплары алып киләбез. Әби-бабайлар, туганнар белән дә видео аша гел элемтәдә торабыз, анда да аралашу теле – татарча. Татарстан ягыннан читтәге татарлар өчен дә шактый шартлар тудырыла, мәсәлән, балалар өчен татарча канал карыйбыз, татарча интернет-радио тыңлыйбыз. Киләчәктә балаларга татар теле һәм әдәбиятын укыту өчен онлайн репетитор ялларга планлаштырабыз, әлегә аларга 3 һәм 5 яшь кенә. Бәлки, татар теле буенча онлайн мәктәп барлыкка килмәсме? (Андыйонлайн мәктәпләрбелән Азатлык татаныштырып килә- ред. ) Безнең кебек татарларга бик яхшы булыр иде. Без татар диаспорасын да балаларыбызны киләчәктә татарча тәрбияләү, татарлар белән очрашып тору өчен булдырдык, - ди Алия. Әлеге сәфәрендә Рөстәм Миңнеханов Гомрә хаы кылырга да планлаштыра. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Согудтагы татарлар Миңнехановтан туры очышлар һәм татарча онлайн мәктәп сорады,Татарстан,7440,https://www.azatliq.org/a/31577565.html,2021-11-24T22:05:41+00:00
"Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Кирилл Первов хәбәр итеүенсә, бөгөн һауа шарттарының насар булыуы сәбәпле ведомствоның шәхси составы юғары әҙерлек режимына күсерелгән. Ҡотҡарыусылар Р-240 юлының 226-сы саҡрымында (Көйөргәҙе районы) һәм М-5 юлының 1306-сы саҡрымында (Туймазы районы) мобиль йылытыу пункттарын асҡан. Кирилл Первов һүҙҙәренсә, төп бурыс - хәлде күҙәтеү, буран ҡамауында ҡалған водителдәргә ярҙам итеү һәм йылытыу пунктының эшләүе. Башҡортостан буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, республика автомобиль юлдарында биш күсмә йылытыу пунктының дежурлығы ойошторолған. Бөтәһе 56 кеше һәм 48 берәмек техника йәлеп ителгән, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығынан - 16 кеше һәм 8 берәмек техника. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Йылынырға барығыҙ, водителдәр!",Яңылыҡтар,964,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/yylynyr-a-bary-y-voditeld-r-4587270,2026-02-20T16:48:00+00:00
"Нәғимовты ерләгәндең өсөнсө көнөндә атайымдың белеше Дмитрий ҡайҙалыр китеп барышлай беҙгә фатирға төштө. Уның ниндәй маҡсат менән йөрөүен әле булһа ла төшөнә алманым. Ҡунағын оҙатҡас, атайымдың: «Рәсәй батшаһын дөмөктөргән бәлшәүник белешем ана шул инде! Хәҙер бик тә оло урында ултырыуына ҡарамаҫтан, мине онотмаған. Үҙенә тиң күреп, көнө буйы минең менән һөйләшеп ултырҙы, кәңәшләште, ауыл кешеләренең тормошо тураһында һорашты», – тип ғорурлыҡ менән һөйләне. Атайымдың Дмитрий исемле белеше менән маҡтаныу сәбәбенә әсәйем төшөнмәне. Ҡунағы һорауы буйынса сусҡа ите бешерелгән сөгөн көршәгебеҙҙе көл һелтеһе менән ышҡып йыуа-йыуа, сирҡанышынан йөҙөн сирылтып, өҙлөкһөҙ уҡшыны. – И, Хоҙайым, сусҡа ла булдымы мал? ! Сусҡа итен бешереп биреп гонаһ шомло ғына булдым бит! Уның еҫенә сыҙамай, фәрештәләр ҡасып киткәндәрҙер инде өйөбөҙҙән. Һауыт-һаба ла бысранды. Уларҙы нисек таҙартырға инде? – Митрий белеш көн дә килеп йонсотмай. Ҡыйынһынһаң да, сыҙа, юҡ өсөн һуҡранма, – тине атайым, асыуланып. – Улайтып зарланғансы, көршәгеңде берәй сүплеккә апарып бырағыт! – Көршәгемде сүплеккә бырағытһам, өйрәне нимәлә бешерермен аҙаҡ? – Берәй әмәлен табырһың әле. Үҙ алдына ниҙер һөйләнә-һөйләнә, сөгөн көршәген көл һелтеһе менән ышҡыуын белде әсәйем. Гонаһлы булыуынан ҡурҡып, шунда ла тыныслана алмағас, көршәген тышҡа сығарып ҡуйҙы. Үҙ ғүмеремдә белмәгән, бер тапҡыр ҙа күрмәгән сусҡа донъяла иң хәшәрәт, иң әшәке, әкиәттәрҙәге аждаһалар менән дейеү пәрейҙәре кеүек ҡот осҡос ҙур һәм оло мәхлүк һымаҡ булып тойолдо миңә. Сусҡаның уҫал һәм көслө булыуы хаҡында, ул хатта үҙ балаларын бүреләрҙән һаҡлап алып ҡала, имеш, тигән хәбәрҙе атайымдан күп тапҡырҙар ишеткәнлектән, ундай мәхлүккә ҡарата кире мөнәсәбәтем икеләтә артты. Ошо хайуан тураһында бар белгәндәремде, уның итен ашаған кеше иманынан яҙыуы, мәңге ожмахҡа инмәй, тамуҡ утында яна икән тигән ҡурҡыныслы һүҙҙәрҙе үҙемдән ике-өс йәшкә генә оло Фәйзулла исемле малайға ла әйттем. Мин һөйләгәндәргә ул саҡ ҡына ла аптыраманы. – Юҡ, сусҡа улай яман түгел, – тине Фәйзулла. – Ҡайҙан беләһең? – тип һораным. – Күргәнем бар. – Алдашма! – Мин уға ышанманым. – Ниңә алдашайым, ти? – Фәйзулланың хәтере ҡалды. – Күмер яндырған мейестәр араһында йөрөгәндәрен күрҙем. – Улар һине баҫтырманымы? – Юҡ. – Уларға күренмәй ҡастыңмы? – Күрендем. – Теймәнеләрме? – Мин яҡын барманым. Теләһәң, әйҙә, бергә барып күрәйек. – Ҡурҡам. – Улай шөрҙәмә сусҡаларҙан, – тип тынысландырҙы Фәйзулла. – Бер-бер яман хәл булһа, беҙҙе әрсәләрҙәй кеше бар унда. – Кем? – Хөпөтдин еҙнәм күмер яндырыу мейесендә эшләй. Сусҡалар беҙҙе баҫтыра башлаһа, уға ҡысҡырырбыҙ! Бик ныҡ ҡурҡһам да, сусҡаларҙы үҙ күҙем менән күрергә теләүем өҫтөнлөк алды. Фәйзуллаға эйәреп, үҙебеҙҙең урам осона табан ыңғайланым. Тумарлы һаҙлыҡта кәкре-бөкрө, ергә ҡуша тапалып үҫкән зәғиф сауҡалар араһынан уҙғас, тау итәгендәге күмер яндырыу мейестәре төҫмөрләнде. Уларҙың оҙон ағас торбаларынан сыҡҡан ҡуйы төтөн күккә ағыла. – Был мейестәрҙә яндырылған ағас күмеренең нимәгә кәрәк икәнлеген беләһеңме? – тип һораны Фәйзулла, аҙым һайын тиерлек туҡтала-туҡтала. – Иҙелбашындағы суйын ҡойоу зауыты тураһында ишеткәнең бармы? Был күмерҙәр ана шул зауыт өсөн әҙерләнә. – Ул зауыт бынан алыҫмы? – Бик алыҫ, ти әсәйем. – Ә күмерҙәрҙе нисек апаралар шунда? – Ялан ыстансаһына тиклем күрепкә тейәп апаралар. Унда еткәс, күрептәге ағас күмерҙәрҙе вагундарға ауҙаралар ҙа сөгөн юлы буйлап Иҙелбашындағы зауытҡа оҙаталар. – Ҡайҙан беләһең? – Хөпөтдин еҙнәм һөйләне. Ул Ялан ыстансаһында күп мәртәбә булған. Ике рәт Иҙелбашына лы барып ҡайтҡан. – Аҙашмағанмы унда? – Аҙашмаған. Хөпөтдин еҙнәм аҙаша торғандарҙан түгел, – тип маҡтанды Фәйзулла. Ул тағы ла әллә нимәләр тураһында бик күп һөйләне. Ләкин мин, сусҡалар тураһында уйлап, Фәйзулланы артабан тыңламаным. Мейестәрҙең юғарғы яғында тау-тау булып өйөлөп ятҡан ағас күмерҙәрен күргәс, Фәйзулла туҡталды. – Уларҙы ошо тирәлә осратҡайным. Беҙ аҙым һайын тиерлек төрлө яҡҡа ҡарана-ҡарана, һағайып ҡына алға атланыҡ. Ҡайын әрҙәнәләр өйөмөнә еткәс, Фәйзулла шып туҡталды һәм ҡысҡырып ебәрҙе: – Ана! – Нимә? – Сусҡалар! .. – Ҡа-ҡайҙа? – Ҡотом алынып, мин тирә-яғыма ҡарандым, тубыҡтар ҡалтыранды. – Ул яҡта түгел. Был яҡта, әрҙәнәләр өйөмө аръяғындағы асыҡ урынға ҡара, – тип Фәйзулла күлдәгемдән тартты. Хорхолдаша-хорхолдаша, йәмһеҙ томшоҡтары менән йәшел сиҙәмде аҡтарып, тыныс ҡына йөрөгән бәп-бәләкәс мәхлүктәрҙе күргәс, аптырап ҡалдым. – Беҙҙең Аҡтырнаҡтан да бәләкәйҙәр ҙә улар! – Былары бала сусҡалар. Ололары ана тегендә, уларҙан арыраҡ. – Улары ла өлкән түгел бит. – Уларҙан да өлкәнерәк сусҡалар булмай, – тине Фәйзулла. – Шулай булһалар ҙа ташланалармы кешегә? – Балаларына тейһәң, ташланалар. Әйҙә, яҡыныраҡ барып ҡарайыҡ. Мин, ҡурҡыуымдан йөрәгем алынып, баҫҡан урынымда тапандым. Фәйзулла, киреһенсә, үҙенең батырлығын күрһәтергә тырышып, ашыҡмай ғына алға табан ыңғайланы. Өлкән сусҡалар ҙа уға ташланманы. Улар, беҙгә иғтибар итмәйенсә, йәм-йәшел кәҫте томшоҡтары менән аҡтара-аҡтара, бер тирәлә аҙапланды. Ләкин мин, атайым менән әсәйем сусҡалар тураһында яман фекерҙә булыуҙарын иҫләп, һаҡлығымды юғалтманым. – Был сусҡалар йыуаш. Ҡурҡма, яҡынараҡ кил. Улар эргәһенән уҙабыҙ ҙа, тегендә эшләгән Хөпөтдин еҙнәмә етеп ҡайтырбыҙ, – тип Фәйзулла мине үҙе торған ергә саҡырҙы. Байтаҡ ваҡыт икеләнеп торғас, сусҡаларҙан күҙҙәремде алмайынса, Фәйзуллаға яҡынлаштым. Ҡорһағы батҡаҡҡа буялған оло инә сусҡа, хорх-хорх итеп, нимәнелер сәйнәүҙән туҡталмайынса, күҙҙәрен миңә бәзрәйтте. Ул яман, бик яман һымаҡ булып күренде миңә. Тәүәккәлләнеп, тағы ла бер нисә аҙым алға атлағайным, оло сусҡа ауыҙын шапылдатып сәйнәүенән тыйылды. Бәләкәй күҙҙәрен ялтлатып, йәлпәк томшоғон тағы ла йәлпәкләндереп хорхолдай-хорхолдай, мине күҙәтте. Был мәхлүк мине ашарға уйлайҙыр, ахырыһы, тип, артым менән сигенә генә башлағайным, аяғым ағасҡа эләгеп, ергә йығылдым. – А-а-ай! .. – Нимә булды? – Бер нисә һикереүҙә Фәйзулла минең эргәмә килеп етте. – Сусҡа мине ашай! – тип ҡысҡырҙым. – Ашамаҫ, – тине лә оло күҫәк менән ҡоралланған дуҫым сусҡаларҙы баҫтырып алып китте. Кире килгәс, сыйылған балтырымды хәстәрлек менән һыйпаны. – Ауырттымы? Сусҡаларҙы баҫтырып ебәргән Фәйзулланың абруйы минең күҙ алдымда үҫте. Уның изгелеклеге, ярҙамлашырға әҙер тороуы, уға ҡарата ниндәйҙер ышаныс, йылы тойғо уятты. Шул хис бер-беребеҙгә яҡынайышыуға, ҡыйынлыҡтарға осрағанда бер-беребеҙгә ярҙамлашырға һәм артабан дуҫлашыу өсөн этәргес көскә әүерелде. – Еҙнәм эшләгән ерҙе лә барып күрәйекме? – тип һораны Фәйзулла. – Барайыҡ, – тип ризалаштым мин. Күмер яндырыусы эшселәрҙең төшкө тамаҡтарын туйҙырған ваҡытҡа барғанбыҙ икән. Биттәре ҡараға буялған ирҙәр менән тамаҡ туйҙырып ултырған Хөпөтдин, беҙҙе күргәс, үҙе эргәһенә саҡырҙы: – Әй, ҡәйнеш, кил бында! Беҙ яҡынлашҡас, оло икмәк киҫәген умырып тешләп, һыңар ҡулындағы бер шешә һөттө һемерә-һемерә: – Ниңә килдегеҙ? Әллә йомош менән ебәрҙеме апайың? – тип һораны. – Күмер яндырған ерҙе ҡарарға килдек, – тип яуап ҡайтарҙы Фәйзулла. – Ә быныһы кем малайы? – Минең кем икәнлегемде Фәйзулла әйткәс, йәш эшселәр, бер-береһенә ҡарашып, көлөштө. – Ә, ул ҡарттың малайы икән! – Ҡарт булһа ла, бисәһен көнләшеп маташа, тиҙәр әле. Уларҙы тыңлауы миңә ҡыйын һәм оят ине. Беҙҙән өс өй аша ғына йәшәгән Хөпөтдин дә атайымдың яманатын сығарыу буйынса башҡаларҙан ҡалышманы: булмаған, күрмәгән, ишетмәгән нәмәләрҙе лә үҙенән сығарып һөйләне-һөйләне лә ашағандан ҡалған икмәген Фәйзуллаға һондо: – Мә, ҡәйнеш, һин дә тамаҡ ялғап ал! – Икмәкте бүлешеп ашайыҡ, – тип Фәйзулла миңә һонғайны, уны еҙнәһе тыйҙы: – Улай килешмәй, ҡәйнеш. Дуҫың тәүҙә бер ергә барып килһен, – тип миңә йомош ҡушты: – Эй, малай – арты ҡалай, ысталауайға барып, бутҡа ашарға ҡалаҡ алып кил! – Кемдән әпкилергә? – тип һораным. – Унда бер һары сәсле мәрйә эшләй. Шунан һора. – Мин урыҫса белмәйем. – Өйрәтермен, – тип, көлә-көлә, Хөпөтдин ҡалаҡтың исемен урыҫса нисек әйтергә икәнлеген аңлатты. – Ул әйткән ике генә һүҙҙе мин отоп алырға тырыштым. Хөпөтдин күрһәткән бер ҡатлы ағас өйгә ингәс, өҫтәлдәге тимер тәрилкәләрҙе йыйған аҡ халатлы йәп-йәш ҡатын минең яҡҡа боролоп ҡараны ла ниҙер әйтте. Уның һүҙен аңламайынса, йомошомдо әйттем. Йәш ҡатын, күкһел күҙҙәрен сырт-сырт йомғолап, миңә уҡталды: – Чего, чего? .. Ҡатындың бер ни төшөнмәүенә асыуым килеп, Хөпөтдин ағай өйрәткән һүҙҙе тағы ла бер нисә тапҡыр ҡабатлағайным, теге аптырап ҡалды. Шунан, ҡапыл ҡыҙарынып, елкәмдән умырып тотто ла, мин белмәгән әллә ниндәй һүҙҙәрҙе әйтеп әрләй-әрләй, асыҡ ишектән тышҡа алып сыҡҡас, осама типте. Минең илай-илай килеүемде күргәс, Хөпөтдин ҡысҡырып һораны: – Мәрйә бирмәйме? – Бирмә-ә-әй! .. – тип яуап ҡайтарҙым. Күмер яндырыусы ауылдаштарым барыһы бер ыңғай һаһылдашып көлөшә башланы. Олораҡ ағай асыуланды. – Сабыйҙы шулай ҡыландырыу егетлекме? Оят һүҙ өйрәткәнсе, малайҙың киләсәге хаҡында хәстәрлек күрер инегеҙ! .. Уның яҡлашыуына күңелем тулыуҙан әсенеп иларға тотондом. Йәп-йәш йөрәгемә ағайҙар мәңге уңалмаҫлыҡ яра һалыуҙарын Фәйзулла ла аңланы. Минең менән бүлешергә һаҡлаған икмәк киҫәген еҙнәһенә бирҙе лә: –  Һеҙ аламалар, – тип ҡысҡырҙы ла беләгемдән тотто: – Әйҙә, киттек! Мине етәкләп бер аҙ барғас, Фәйзулла артҡа әйләнеп ҡараны ла ололарға йоҙроҡ күрһәтте. – Мына һеҙгә! ..",Яныбай Хамматов Автобиографик повесть Хәсрәтле бала саҡ (7),Әҙәбиәт,9113,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-05-01/yanybay-hammatov-avtobiografik-povest-h-sr-tle-bala-sa-7-4221165,2025-05-01T14:00:00+00:00
"РФ Оборона министрлығы менән контрактҡа ҡул ҡуйғанға тиклем «Абдулла» позывнойлы яугир коммуналь хужалығы предприятиеһы директоры булып эшләй, ә унан алдараҡ Ивановка ауыл биләмәһе башлығы була. –Февраль айынан МХО биләмәһендә хеҙмәт итәм. Әлеге ваҡытта артиллерия разведкаһында водитель булып хеҙмәт итәм. Бер йыл элек егеттәргә гуманитар ылау менән барып килгәйнем, – ти «Абдулла». Имен йөрөп, һау-сәләмәт әйләнеп ҡайт, батыр яугир! ""Хәйбулла хәбәрҙәре"" гәзите сайтынан.",Элекке ауыл биләмәһе башлығы – алғы һыҙыҡта,Йәмғиәт,472,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-23/elekke-auyl-bil-m-e-bashly-y-al-y-y-y-ta-4286606,2025-06-23T08:00:00+00:00
"Советтар Союзының Днепропетровск өлкәһендәге Могилев ауылында йәшәгән 34 йәшлек Надежда Лебедина кейәүҙә була һәм биш йәшлек ҡыҙы Валентинаны тәрбиәләй. 1954 йылда Надежда ире менән ныҡ ҡына ирешә. Мөнәсәбәттәрҙе асыҡлағандан һуң, арыған ҡатын йоҡо бүлмәһенә бер аҙ ял итергә инә. Иренең талашҡыһы килмәй, шуға ҡатыны янына бармай. Иртәнсәк тә тормағас, ул уны уятырға маташа, әммә булдыра алмай. Надежда тауышҡа ла, уны һелкетеүҙәргә лә яуап бирмәй. Ир, йөрәк өйәнәге булғандыр тип ҡурҡып, ашығыс ярҙам саҡырта. Дауаханала табиптар яурынын ғына һикертә: пациент тере, организмдың бөтә күрһәткестәре лә яҡшы, әммә ниңәлер уянмай. Оҙайлы һөҙөмтәһеҙ тикшереүҙәрҙән һуң Надежданы психиатрия дауаханаһына ебәрәләр. Урындағы табиптар уның карточкаһына ""шизофрения"" диагнозы ҡуя. Надежда палатала санитарҙар һәм табиптар күҙәтеүе аҫтында дүрт йыл йоҡлай, шунан һуң әсәһе уны үҙенә алып ҡайта. Ҡатын ҡыҙын тейешенсә тәрбиәләй. Ошо ваҡыт эсендә Надежда кешеләрҙең һөйләшеүен ишетә һәм нимәләр булғанын аңлай, әммә ул хәрәкәтләнә һәм ярҙам һорай алмай.1974 йылда әсәһенең вафат булыу хәбәрен ишеткәнгә тиклем ул күп йылдар ошолай ярым үле хәлдә ята. Был ҡайғы Надеждаға ныҡ тәьҫир итә, һәм ул уяна. Был мәлдә уның үҙ ҡыҙы инде үҫеп еткән була. Әсәһен күрергә килгән Валентина уның түшәктә илап ултырғанын күрә. Уянғас, Надежданы оҙайлы реабилитация көтә: ул яңынан йөрөргә, хәрәкәтләнергә һәм һөйләшергә өйрәнә. Бер нисә айға уны психиатрия дауаханаһы стационарына урынлаштыралар. Табиптар һәм шәфҡәт туташтары сәйер пациенттың күҙ алдында ҡартайыуын күреп ғәжәпләнә. Бер нисә аҙна эсендә уның йәш йөҙөн йыйырсыҡтар баҫа, сәсе ағара. Һөҙөмтәлә ул үҙенең әлеге йәшенә ярашлы ҡатынға әйләнә. Надежда аяҡҡа баҫҡас, уны дауахананан сығаралар һәм элек ҡуйылған диагнозды алып ташлайҙар. Уның урынына улар карточкаға нервы истерияһына бәйле ""патологик йоҡо"" тип яҙып ҡуя. Табиптар Надежда тиҙ ҡартайып, ғүмере оҙаҡҡа һуҙылмаясаҡ тип иҫәпләй. Әммә белгестәр яңылыша: уянғандан һуң Лебедина тағы ла 20 йыл - 74 йәшкәсә йәшәй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ире менән талашҡан да. мәрткә киткән,Йәмғиәт,2117,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-01-16/ire-men-n-talash-an-da-m-rtk-kitk-n-4538643,2026-01-16T09:30:00+00:00
"Каракүлдә янган йорт урыны6 майдаянгын чыгып, 25 корылмасы көлгә калган Каракүл авылы кешеләре өчен ярдәм ыю бара. Ике тәүлек эчендә 150 мең сум акча, берничә йөк машинасы кием һәм азык-төлек ыелган. ""Каракүл авылында янгыннан зыян күргәннәр өчен ике көндә 150 мең сум акча ыелган, шулай ук азык-төлек, кием һәм башка төр һуманитар ярдәм килә, Русия шәһәрләреннән һәм башка илләрдән ярдәм итәләр"" дип белдерде Азатлыкка Омски өлкәсе ""АЮ"" Татар яшьләре берлеге. Омски өлкәсе мөселманнары диния нәзарәтендә дә Каракүл авылы кешеләре өчен акча һәм кирәк-яраклар ыела. 8 майда аннан Каракүлгә азык-төлек, кием, келәмнәр һәм көндәлек кирәк булган башка әйберләр төягән йөк машинасыозатылган. Ярдәм ыюны оештыручылар әйтүенчә, бу эштә бөтен татар итимагый оешмалары, аларның итәкчеләре һәм Каракүл кешеләренең бу хәленә битараф булмаган кешеләр актив катнаша.6 май көнне Омски өлкәсенең Большеречье районы Каракүл авылы 15 сәгать эчендә яртылашянып бетте. Барлыгы 14 торак йорт, бер кибет, һәм тагын корылма янды, йортларның мичләре генә утырып калды. 20 ләп гаилә йортсыз калды. 5Себердәге Каракүл авылында янгын: 20 ләп гаилә йортсыз калдыЯнгын 6 май көндезге берләр тирәсендә чыккан. Ут көнбатыштан, коры үлән һәм камышлар аша килгән диелә. Ике йорт янып яткан вакытта янгын сүндерүчеләр дә килеп иткән, ләкин көчле ил сәбәпле, ут башка йортларга бик тиз күчкән, аны 15 сәгатьтән генә иңә алганнар. Каракүл авылы – борынгы себертатар авылларының берсе, андагы йортлар матурлап бизәкләп эшләнгән тәрәзә яңаклары белән тарихи-мәдәни кыйммәткә ия иде. Моннан тыш, авыл халкының үзенә генә хас гореф-гадәтләре дә сакланган. Каракүлдә 48 кеше яши, барысы да шушы авылда туган, гомер иткән кешеләр, янгында кемнеңдер тулысы белән йортлары янып көлгә әйләнгән, кемнеңдер хуалыклары янган, маллары абзарларында һәлак булган. Каракүлдән берсе дә күченеп китәргә ыенмый. 7 май иртәсендә авылга Омски өлкәсе губернаторы Александр Бурковкилде, ул янгында йортсыз калучыларга ярдәм күрсәтеләчәк, йортлар төзеләчәк дип вәгъдә итте. Каракүлдә янгыннан зыян күрүчеләргә Омски губернаторы йортлар төзеп бирергә вәгъдә итте, әмма хәзерге вакытта тагын өч күрше татар авылына янгын чыгу куркынычы яный. Татарлар кизү торып авылларын саклый. Үләнкүл һәм Тусказан авыллары тирәсендә дә урман яна. Бүген шушы ике авыл арасында янгын белән көрәшкәннәр. Бу авыл кешеләре урманнардагы янгынны сүндерәләр, өстәмә рәвештә авыл белән урман арасындагы ирне сөреп, ут килүне туктатырга тырышалар. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Яртылаш янган Каракүл авылына ярдәмгә 150 мең сум акча ыелган,Яңылыҡтар,2708,https://www.azatliq.org/a/31244599.html,2021-05-08T18:20:13+00:00
"Теперь Соцфонд будет рассматривать обращения вдвое быстрее: пять дней вместо прежних десяти. Если требуется запросить дополнительные документы, то срок составит 12 дней (ранее было 20 дней). Об этом на оперативном совещании со своими заместителями сообщил председатель правительства РФ Михаил Мишустин. «Важно, чтобы родители имели больше времени на детей, а не на оформление бумаг. Будем и дальше расширять поддержку семей, создавая для них необходимые условия», – подчеркнул он. Напомним, программа материнского капитала реализуется в России с года и сегодня является частью национального проекта «Семья». Выплату можно направлять на улучшение жилищных условий, оплату образования ребёнка, товары и услуги для детей с инвалидностью и другие цели. Сначала года маткапитал проиндексировали на 9,5, писал «Башинформ». Сейчас выплата на первого ребенка составляет порядка 690 тысяч рублей, на второго и последующих – более 912 тысяч рублей. Саму программу маткапитала продлили до 2030 года.",В России родители смогут быстрее распорядиться маткапиталом,Йәмғиәт,988,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-12/v-rossii-roditeli-smogut-bystree-rasporyaditsya-matkapitalom-4348697,2025-08-12T15:10:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәрҙә аграрийҙар алдына ҡуйылған бурыстар тураһында яҙҙы. Малды дөрөҫ итеп тәрбиәләү, туҡландырыу, етештереү процесын автоматлаштырыу, яңы белем, алдынғы технологиялар ҡулланыу һәм йылына бер миллион тонна һөт етештереү пландарын билдәләгән төбәк етәксеһе. ""Әлегә беҙ 750 мең тонна һөт етештерәбеҙ. Заманса фермаларыбыҙ – 25. Шуларҙың икәүһе уҙған йылда асылды. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яҙ Әбйәлил районында ""Бүләк"" экофермаһының беренсе этабына старт бирелде. ""Ҡыҙыл Башҡортостан"" ауыл хужалығы предприятиеһындағы өҫтөнлөклө инвестиция проектын 2028 йылға тулыһынса тормошҡа ашырыу планлаштырыла. Ә яңыраҡ Илеш районындағы ""Уңыш"" тоҡомсолоҡ заводында роботлаштырылған комплекстың беренсе этапын төҙөү тамамланды. Киләсәктә фермала 1500 һауын һыйыры аҫраласаҡ. Ауыл хужалығын үҫтереү, был өлкәлә эшҡыуарҙарға ярҙам итеү – беҙҙең өҫтөнлөклө бурыстар. Был республикабыҙҙың, илебеҙҙең аҙыҡ-түлек именлеге нигеҙе, иҡтисадыбыҙҙың таянысы"", - тип яҙҙы Радий Фәрит улы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",2030 йылға - 50 заманса һөт фермаһы,Иҡтисад,1115,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-01-08/2030-yyl-a-50-zamansa-t-ferma-y-4531482,2026-01-08T17:30:00+00:00
"Ҡурсаҡҡа күлдәк тектем, Ҡыҙыл еп менән сиктем. Камзул тегеп кейҙерҙем, Сәсен таҫмалап үрҙем. Рәхмәт әйтә ул миңә, Һөйөнөп кейеменә. Э. Абдуллина. Юлай Кәримов фотоһы.",Ҡурсаҡтарым,Яңылыҡтар,166,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/usa-tarym-4549044,2026-01-24T11:28:00+00:00
"Рөстәм Миңнеханов Татар теленнән халыкара олимпиада иңүчеләре белән (архив фотосы)Татарстанның мәгариф һәм фән министрлыгы Татар теленнән халыкара олимпиада тирәсендә шау-шуга сәбәп булган хәлгә аңлатма бирде. Олимпиадада катнашырга теләүче япон егете киңәш сорап татар телендә мөрәәгать иткән, әмма аңа урыс телендә язарга кушылган иде. Министрлык авабын Инказанкитерә. Мәгариф министрлыгы аңлатуынча, бәйгенең читтән торып уздырылучы этабы Казан федераль университетында оештырыла. Төрле илләрдә яшәүче катнашучылар оештыруга бәйле сорауларны тәүлекнең төрле вакытында бирә. Аларга авап кайтару өчен бик күп хезмәткәр әлеп ителгән. ""КФУның техник хезмәткәренә интернет-сынауда катнашу турындагы сорау белән мөрәәгать итүче урыс телендә авап алган, чөнки хезмәткәр татар телен яхшы белми. Мәсьәлә тиз арада һәм уңай хәл ителде. Япония вәкиле Чихироберничә телдә камил сөйләшә, шул исәптән татар һәм урыс телләрендә"", диләр матбугат хезмәтендә. Министрлыкның милли мәгариф идарәсе итәкчесе Лилия Әхмәтановаолимпиаданың техник ягы өчен КФУ белгечләре авап бирә дип өстәгән. ""Бу очракта без бары тик татарлар яки урыслар гына эшләргә тиеш дип таләп куя алмыйбыз"", ди Әхмәтанова. Ул Чихироның киңәш сорап якшәмбе төнлә язуына да басым ясый. Техник төркем итәкчесе бу очракта авапның татарча булуыннан бигрәк оперативлык мөһирмәк дип хәл иткән һәм урыс телендә авап биргән, ә сорауны мәгариф министрлыгы белгеченә дә ибәргән. Нәтиәдә Япония вәкиле министрлык вәкиленнән татарча авап та алган. Татар теленнән халыкара олимпиадада 2014 елдаиңү яулаганяпон егете Юто Хишиямаүзенең сәхифәсендә ""дустым татарча язган сорауга урысча авап биргәннәр"" дип пост чыгарган иде. Соңрак ул аны алып куйды. Постта япон егете ""Олимпиада өчен интернет имтиханны телефоннардан тапшырырга мөмкинме? Хәзер сәяхәттә булганыма күрә миндә компьютер юк"", дип язган иде. Аңа ""задайте вопрос на русском языке, пожалуйста"", дигән авап килгән.",Татарстан мәгариф министрлыгы: япон егетенә урысча авапны техник хезмәткәр биргән,Татарстан,1911,https://www.azatliq.org/a/29711300.html,2019-01-15T13:50:07+00:00
"— Мин көн дә Ергә осам да, бар тереклекте нурға күмәм, ә шулай ҙа минең инде кеше йөрәгенә йылы өләшкем килә. — Ярай, һин ҡояш утының бер тамсыһын кеше йөрәгенә тамыҙа алаһың, - тип рөхсәт иткән ти ҡояш. — Был ут кешегә бөйөк ижадсы булып китергә ярҙам итер. Тик бер шарт: кешеләр араһынан ҡарап, иң яҡшыһын һайлап ал. Нур Ергә осоп килгән дә, уйға талған: ""Кешеләрҙең кем иң яҡшыһы икәнен ҡайҙан белергә? "" Тап ошо ваҡытта ул берәүҙең төшөнкөлөк менән һуғарылған тауышын ишеткән: — Бер нәмә лә килмәй ҡулымдан. Рәссам булырға хыяллана инем, маляр булдым. Бер ҡыҙға ғашиҡ булдым, ул минең яҡҡа әйләнеп тә ҡарамай. — Һинең бит һәләтең, йәшлегең һәм оҫта ҡулдарың бар! - тип ялтырап киткән нур һәм был кешене ҡарашын юғарыға күтәрергә, шиңгән яурындарын киреп ебәрергә мәжбүр иткән. Кеше буяуҙар алған да, һөйгән ҡыҙына иҫ киткес матур гөлләмәне һүрәткә төшөргән. ""Был мөғжизә! "" - тип ҡыуанған ҡыҙыҡай. Аҙаҡ кеше шундай итеп өйҙө буяп ҡуйған, уға был эште йөкмәткәне һоҡланып туя алмаған: ""Мин һеҙҙе маляр икән тиһәм, һеҙ ысын рәссам бит! Минең өйөм сәнғәт өлгөһөнә әүерелде! "" Нур ҡояшҡа әйләнеп ҡайтҡан да, ғәйепле генә әйтә ти: — Кешеләрҙең иң яҡшыһын табырға икәнен онотҡанмын. Осратҡан бер кешегә утымды бүләк иттем. — Һин тәү сиратта уға ышаныс белдерҙең, һәм тап ошо ышанысың уға яҡшыларҙан яҡшыһы булырға ярҙам итте, - тип ҡыуанып яуап биргән ҡояш.",ЫШАНЫС КӨСӨ,Хикәйә,1355,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-01-20/yshanys-k-s-4089964,2025-01-20T14:52:00+00:00
"Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының съезы ойошманың етәкселәре өсөн тауыш бирҙе. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы президиумы рәйесе итеп –  Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе  вазифаһына Юлдаш Йосопов яңы срокка ҡабаттан һайланды. Валерий Шахов фотоһы.",Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы етәкселәре һайланды,Яңылыҡтар,324,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-13/f-l-b-t-don-ya-bash-orttary-oroltayy-et-ksel-re-aylandy-4053748,2024-12-13T21:30:00+00:00
"Римма Ришат ҡыҙы мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, 2016 йылда БДАУ-ға урман хужалығы факультетына уҡырға инә. 2020 йылдан уҡыуын магистратурала дауам итә. 2022 йылда ер эшкәртеү һәм үҫемлекселек йүнәлешен һайлай һәм әле ул үҫемлектәр селекцияһы һәм биотехнология кафедраһының 4-се уҡыу йылы аспиранты, агроном һөнәрен үҙләштерә. Бәләкәйҙән үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ аспирантураға ингәс тә фән менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Өҫтөнлөк 2030 дәүләт программаһы сиктәрендә Башҡортостандың көньяҡ урман-дала зонаһы шарттарында хужалыҡ-файҙалы билдәләре менән борсаҡ культураһының тиҙләтелгән селекцияһы проекты буйынса ғилми эшкә тотона. Ғилми-тикшереү эштәре Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең ВУЗ-ара кампусында бара. Унда студенттарға уҡыу, фәнни эш, йәмәғәт тормошо һәм ял өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. -Университеттың кампустағы лабораторияһында фитотрон камералар урынлаштырылған. Унда беҙ йыл әйләнәһенә борсаҡтың яңы сорттарын сәсеп, тикшереү үткәрәбеҙ. Ялан шарттарында яңы сорт сығарыу өсөн 15 йыл талап ителә. Ә уңайлы климат шарттарында был ваҡыт 5 йыл тәшкил итә. Кәрәкле сорт килеп сыҡҡанға тиклем ул гибрид тип атала. Улар Ғ1, Ғ2 һәм Ғ3 тип билдәләнә. Мәҫәлән, Ғ1 гибридын сығарыу өсөн ялан шарттарында бер йыл кәрәк. Лабораториялағы климат камералары беҙгә был ваҡытты тиҙләтеү өсөн ҙур мөмкинлек бирә. Ғилми проектты һайлағанда миңә бойҙай, ҡарабойҙай һәм борсаҡ араһынан берәүһен һайларға кәрәк ине, борсаҡ  нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Сәскәндән алып уңыш биргәнгә тиклем ул 3 ай үҫә. Үҫемлектең үҫеш осоронда бөтә булған күрһәткестәрен теркәп барабыҙ. Мәҫәлән, протеин, йәғни аҡһым күләме 25 булырға тейеш. Гибрид тейешле күрһәткестәргә тура килмәй икән, уны артабан икенсе сорттар менән аталандырабыҙ. Аталандырыу өсөн борсаҡтың Путник, Попов иҫтәлегенә, Родник, Шишмә кеүек Рәсәй сорттарын ғына ҡулланабыҙ. Башҡа үҫемлектәрҙән айырмалы, борсаҡты тик ҡул ярҙамы менән генә аталандырып була. Сорт килеп сыҡҡас, ул тағы ла 1-2 йыл ялан шарттарында тикшерелә, дәүләт һынауы үтә. Йәйге осорҙа баҫыуҙа, БДАУ-ҙың Өфө районының Ягодная Поляна ауылында урынлашҡан уҡыу-ғилми үҙәгендә эшләйбеҙ. Ҡояш аҫтында эҫелә сәғәттәр буйы ултырырға ла тура килә. Сәсеүҙе, ғәҙәттәгесә, майҙа башлайбыҙ ҙа август аҙағында уңыш йыйыу була. Ә лабороторияла уңышты йылына 3-4 тапҡыр алабыҙ. Тикшеренеүҙәр тиҙләтелгән борсаҡ селекцияһы үҫешендә мөһим этап булып тора. Заманса технологиялар ярҙамында үҙебеҙҙең команда менән уҙған йылда ҡиммәтле гибрид комбинацияларын алыуға өлгәштек. Улар киләсәктә яңы юғары продуктлы сорттарҙың нигеҙен тәшкил итәсәк. Яңы сорттар индустриаль партнерҙарыбыҙҙың талаптарына тулыһынса яуап бирә. 2030 йылға тиклем беҙ борсаҡтың 2-3 сортын сығарырға тейешбеҙ, - ти буласаҡ ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Борсаҡтан тыш, маш тип аталған Азия культураһын, ярауай бойҙайҙы үҫтереү буйынса ла тәжрибәһе бар аспиранттың. Римманың диссертация эше лә борсаҡ культураһы буйынса. Уңған ҡыҙ киләсәктә үҙ исеме аҫтында юғары продуктлы, беҙҙең климат шарттарына яраҡлашҡан, һыуһыҙ ҙа үҫә алған, ҡоротҡостарға бирешмәгән борсаҡ сортын уйлап сығарырға ниәтләй. Борсаҡ яратыусы гәзит уҡыусыларыбыҙға ул сәсеү өсөн беҙҙең шарттарҙа яҡшы үҫкән. исемле борсаҡты һайларға тәҡдим итте. Йәшелсә һәм мал аҙығы сифатында ҡулланылған ҡуҙаҡлы был үҫемлек азот иҫәбенә тупраҡтың уңдырышлылығын да яҡшырта. Борсаҡты ҡара, һелтеле тупраҡлы ергә сәсергә, яҡшы уңыш алыу өсөн тамырҙары сереүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Ауырыуҙарға ҡаршы «Фитоспорин» тигән биологик препаратты ҡулланырға мөмкин, тип белдерҙе ул. Римма уҡыуҙан, эшенән тыш, ауыл хужалығына бәйле төрлө фәнни конференцияларҙа, байрамдарҙа, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Краснодар, Ырымбур, Мәскәү ҡалаларында стажировкалар, уҡыуҙар үтә, уҡыусылар, студенттар өсөн кампуста экскурсиялар үткәрә, төрлө Рәсәй журналдарында ғилми мәҡәләләр сығара. Бейеүгә лә, йырға ла, спортҡа ла маһир ҡыҙ коллектив исеменән конкурстарҙа ла ҡатнашып, ярайһы уҡ уңыштарға өлгәшкән. Ә ғилми хеҙмәт өлкәһендәге маҡтау ҡағыҙҙарының иҫәбе-һаны ла юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ Вятка дәүләт агротехнология университеты базаһында уҙған конкурста 2-се урын алып, аҡсалата сертификатҡа лайыҡ булған. Эш буйынса барған ҡалаларҙа махсус хәрби операцияла яраланып, дауаханаларҙа ятҡан райондаш ир-егеттәрҙең хәлен белешеп, күстәнәстәр алып барып китергә лә өлгөрә ул. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң,  өлкән ғилми  хеҙмәткәр булараҡ университетта эшкә ҡалырға, кампустағы эшен дауам итергә уның иҫәбе. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булалыр. Римманың әсәһе Зөлфирә Бүләкбәй ҡыҙы күпләп йәшелсә-емеш, гөл-сәскәләр үҫтереү менән мауыға. Бала сағында уҡытыусы, аҙаҡ табип булырға хыялланған Римма баҡсаларында әсәһенә булышып үҫкәнгәме, күңелемә барыбер ер яҡыныраҡ, тип үҫемлекселекте һайлаған да инде. Тағы ла юғарыраҡ уңыштар яуларға насип булһын уға. Г. Хафизова ""Таң"" гәзите сайтынанРимма Ришат ҡыҙы мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, 2016 йылда БДАУ-ға урман хужалығы факультетына уҡырға инә. 2020 йылдан уҡыуын магистратурала дауам итә. 2022 йылда ер эшкәртеү һәм үҫемлекселек йүнәлешен һайлай һәм әле ул үҫемлектәр селекцияһы һәм биотехнология кафедраһының 4-се уҡыу йылы аспиранты, агроном һөнәрен үҙләштерә. Бәләкәйҙән үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ аспирантураға ингәс тә фән менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Өҫтөнлөк 2030 дәүләт программаһы сиктәрендә Башҡортостандың көньяҡ урман-дала зонаһы шарттарында хужалыҡ-файҙалы билдәләре менән борсаҡ культураһының тиҙләтелгән селекцияһы проекты буйынса ғилми эшкә тотона. Ғилми-тикшереү эштәре Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең ВУЗ-ара кампусында бара. Унда студенттарға уҡыу, фәнни эш, йәмәғәт тормошо һәм ял өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. -Университеттың кампустағы лабораторияһында фитотрон камералар урынлаштырылған. Унда беҙ йыл әйләнәһенә борсаҡтың яңы сорттарын сәсеп, тикшереү үткәрәбеҙ. Ялан шарттарында яңы сорт сығарыу өсөн 15 йыл талап ителә. Ә уңайлы климат шарттарында был ваҡыт 5 йыл тәшкил итә. Кәрәкле сорт килеп сыҡҡанға тиклем ул гибрид тип атала. Улар Ғ1, Ғ2 һәм Ғ3 тип билдәләнә. Мәҫәлән, Ғ1 гибридын сығарыу өсөн ялан шарттарында бер йыл кәрәк. Лабораториялағы климат камералары беҙгә был ваҡытты тиҙләтеү өсөн ҙур мөмкинлек бирә. Ғилми проектты һайлағанда миңә бойҙай, ҡарабойҙай һәм борсаҡ араһынан берәүһен һайларға кәрәк ине, борсаҡ  нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Сәскәндән алып уңыш биргәнгә тиклем ул 3 ай үҫә. Үҫемлектең үҫеш осоронда бөтә булған күрһәткестәрен теркәп барабыҙ. Мәҫәлән, протеин, йәғни аҡһым күләме 25 булырға тейеш. Гибрид тейешле күрһәткестәргә тура килмәй икән, уны артабан икенсе сорттар менән аталандырабыҙ. Аталандырыу өсөн борсаҡтың Путник, Попов иҫтәлегенә, Родник, Шишмә кеүек Рәсәй сорттарын ғына ҡулланабыҙ. Башҡа үҫемлектәрҙән айырмалы, борсаҡты тик ҡул ярҙамы менән генә аталандырып була. Сорт килеп сыҡҡас, ул тағы ла 1-2 йыл ялан шарттарында тикшерелә, дәүләт һынауы үтә. Йәйге осорҙа баҫыуҙа, БДАУ-ҙың Өфө районының Ягодная Поляна ауылында урынлашҡан уҡыу-ғилми үҙәгендә эшләйбеҙ. Ҡояш аҫтында эҫелә сәғәттәр буйы ултырырға ла тура килә. Сәсеүҙе, ғәҙәттәгесә, майҙа башлайбыҙ ҙа август аҙағында уңыш йыйыу була. Ә лабороторияла уңышты йылына 3-4 тапҡыр алабыҙ. Тикшеренеүҙәр тиҙләтелгән борсаҡ селекцияһы үҫешендә мөһим этап булып тора. Заманса технологиялар ярҙамында үҙебеҙҙең команда менән уҙған йылда ҡиммәтле гибрид комбинацияларын алыуға өлгәштек. Улар киләсәктә яңы юғары продуктлы сорттарҙың нигеҙен тәшкил итәсәк. Яңы сорттар индустриаль партнерҙарыбыҙҙың талаптарына тулыһынса яуап бирә. 2030 йылға тиклем беҙ борсаҡтың 2-3 сортын сығарырға тейешбеҙ, - ти буласаҡ ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Борсаҡтан тыш, маш тип аталған Азия культураһын, ярауай бойҙайҙы үҫтереү буйынса ла тәжрибәһе бар аспиранттың. Римманың диссертация эше лә борсаҡ культураһы буйынса. Уңған ҡыҙ киләсәктә үҙ исеме аҫтында юғары продуктлы, беҙҙең климат шарттарына яраҡлашҡан, һыуһыҙ ҙа үҫә алған, ҡоротҡостарға бирешмәгән борсаҡ сортын уйлап сығарырға ниәтләй. Борсаҡ яратыусы гәзит уҡыусыларыбыҙға ул сәсеү өсөн беҙҙең шарттарҙа яҡшы үҫкән. исемле борсаҡты һайларға тәҡдим итте. Йәшелсә һәм мал аҙығы сифатында ҡулланылған ҡуҙаҡлы был үҫемлек азот иҫәбенә тупраҡтың уңдырышлылығын да яҡшырта. Борсаҡты ҡара, һелтеле тупраҡлы ергә сәсергә, яҡшы уңыш алыу өсөн тамырҙары сереүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Ауырыуҙарға ҡаршы «Фитоспорин» тигән биологик препаратты ҡулланырға мөмкин, тип белдерҙе ул. Римма уҡыуҙан, эшенән тыш, ауыл хужалығына бәйле төрлө фәнни конференцияларҙа, байрамдарҙа, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Краснодар, Ырымбур, Мәскәү ҡалаларында стажировкалар, уҡыуҙар үтә, уҡыусылар, студенттар өсөн кампуста экскурсиялар үткәрә, төрлө Рәсәй журналдарында ғилми мәҡәләләр сығара. Бейеүгә лә, йырға ла, спортҡа ла маһир ҡыҙ коллектив исеменән конкурстарҙа ла ҡатнашып, ярайһы уҡ уңыштарға өлгәшкән. Ә ғилми хеҙмәт өлкәһендәге маҡтау ҡағыҙҙарының иҫәбе-һаны ла юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ Вятка дәүләт агротехнология университеты базаһында уҙған конкурста 2-се урын алып, аҡсалата сертификатҡа лайыҡ булған. Эш буйынса барған ҡалаларҙа махсус хәрби операцияла яраланып, дауаханаларҙа ятҡан райондаш ир-егеттәрҙең хәлен белешеп, күстәнәстәр алып барып китергә лә өлгөрә ул. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң,  өлкән ғилми  хеҙмәткәр булараҡ университетта эшкә ҡалырға, кампустағы эшен дауам итергә уның иҫәбе. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булалыр. Римманың әсәһе Зөлфирә Бүләкбәй ҡыҙы күпләп йәшелсә-емеш, гөл-сәскәләр үҫтереү менән мауыға. Бала сағында уҡытыусы, аҙаҡ табип булырға хыялланған Римма баҡсаларында әсәһенә булышып үҫкәнгәме, күңелемә барыбер ер яҡыныраҡ, тип үҫемлекселекте һайлаған да инде. Тағы ла юғарыраҡ уңыштар яуларға насип булһын уға.",Беҙҙе туйындырған ер күңелемә яҡын,Аңлатма,9536,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-11/be-e-tuyyndyr-an-er-k-elem-ya-yn-4574110,2026-02-11T14:59:00+00:00
"«Башинформ» агентлығы мәғлүмәттәре буйынса, был хаҡта мәрхүмдең улы хәбәр иткән. Ринат Шәмхетдин улы Байымов 1961 йылдың 16 майында Силәбе өлкәһенең Магнитогорск ҡалаһында тыуған. Өфө дәүләт сәнғәт институтында вокал буйынса белем ала. Ул күп сараларҙа йырсы булараҡ сығыш яһай, уның «Башҡортостан» йыры күптәрҙең күңеленә хуш килә. 1998—2003 йылдарҙа Ринат Байымов Башҡорт дәүләт филармонияһы симфоник оркестры солисы булып эшләй. 1991—1992 йылдарҙа «Башҡортостан» киностудияһының тәүге директорҙарының береһе була, ә 2011—2013 йылдарҙа Өфө конгресс-холына етәкселек итә. Ринат Байымов менән хушлашыу йәкшәмбе, 19 октябрҙә, «Торатау» конгресс-холында үтә. «Башинформ» агентлығы мәғлүмәттәре буйынса, был хаҡта мәрхүмдең улы хәбәр иткән. Ринат Шәмхетдин улы Байымов 1961 йылдың 16 майында Силәбе өлкәһенең Магнитогорск ҡалаһында тыуған. Өфө дәүләт сәнғәт институтында вокал буйынса белем ала. Ул күп сараларҙа йырсы булараҡ сығыш яһай, уның «Башҡортостан» йыры күптәрҙең күңеленә хуш килә. 1998—2003 йылдарҙа Ринат Байымов Башҡорт дәүләт филармонияһы симфоник оркестры солисы булып эшләй. 1991—1992 йылдарҙа «Башҡортостан» киностудияһының тәүге директорҙарының береһе була, ә 2011—2013 йылдарҙа Өфө конгресс-холына етәкселек итә. Ринат Байымов менән хушлашыу йәкшәмбе, 19 октябрҙә, «Торатау» конгресс-холында үтә.",Юғалтыу,Яңылыҡтар,1313,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-17/yu-altyu-4431633,2025-10-17T17:39:00+00:00
"Активистлар каршында пикет уздыра17 гыйнвар Нью-Йоркның залында беренче тапкыр ""Үзгәреш иле"" татар ырыконцерты узды. Концерт башланыр алдыннан активистлар бу чарада артист Чулпан Хаматовакатнашуына протест белдерде. Пикетта катнашучыларның берсе, ""Азат Идел-Урал"" итимагый платформасы вәкиле Камил Сукаев Азатлыкка чараның максатларын аңлатты. 5Активистлар татар концертында Чулпан Хаматова катнашуына протест белдерде— Чулпан Хаматова — Путин кешесе (ул аннан читләшергә тырышса да), аның кулыннан бер генә тапкыр бүләк алмады. Ул икейөзле һәм сатлык. Чулпан Хаматова татар ыры концертында алып баручы булса да, татар телен бөтенләй белми. Бу нонсенс кебек, ләкин Нью-Йоркта концертка тамашачыларны тагын ничек әлеп итәргә. Күрәсең, монда мәсьәләнең финанс ягы өстенлек итә. Хаматованың татар мәдәниятетеле белән бернинди кызыксынуы юк. — Камил, каршылык чарасы ничек үтте? — Карнеги-холл акциясе тыныч, гаугасыз үтте. Шул ук вакытта безне фотога күп төшерделәр. Берничә кеше килеп, плакаттагы язулар турында сорады (инглизчә язылган ике плакат, татарча — берәү). — Концерт үзе уңышлы булдымы? — Оештыручылар барлык билетларны да сата алмаган, концерт башланыр алдыннан безгә Татарстанның Мәдәният министрлыгы вәкиле килеп бушлай билетлар тәкъдим итте. — Концерт програмын ничек бәялисез? — Концертта булган танышларым ""вәгъдә ителгән халык ырлары урынына татар джазы, хип-хоп һәм рэп булды, биючеләр ковбой һәм гарәп бәдәвиләре киемендә биеде"" дип язды. Күпләр тәнәфестән соң чыгып китте. омга көнне Нью-Йоркның 2800 кеше сыйдырышлы залында беренче тапкыр ""Үзгәреш иле"" татар ыры концерты узды. Тамашада Татарстаннан килгән 20 ләп артист катнашты. Концертка Татарстан бюджетыннан кимендә 30 миллион сум акчатотылган.",Нью-Йоркта активистлар татар концертында Чулпан Хаматова катнашуына протест белдерде,Татарстан,1718,https://www.azatliq.org/a/30384199.html,2020-01-18T06:05:28+00:00
"Юлдар, мәғариф, торлаҡ-коммуналь, хужалыҡ, төҙөкләндереү, халыҡты социаль яҡлау, МХО яугирҙарына һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам: ошо һәм башҡа хәл ителәсәк мәсьәләләр араһында яҙыусыларға ҡағылғаны ла бар: Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Айгиз Баймөхәмәтов Радий Хәбировҡа Коммунистик урамындағы союз бинаһында төҙөкләндереү эштәре барышы хаҡында һөйләне. — Һеҙҙең тиҙҙән үҙ өйөгөҙ буласаҡ. Ҙур ойошманың үҙ өйө булмауы бик насар күренеш. Эйе, матур бина бар, әммә ул шәптән түгел. Төҙөкләндереү эштәре дауам итә, барыһын да хәл итәсәкбеҙ, - тине Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров был теманы күтәреп алып.","""Һеҙҙең тиҙҙән үҙ өйөгөҙ буласаҡ"": Радий Хәбиров Башҡортостан Яҙыусылар союзы би",Яңылыҡтар,609,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-12-04/e-e-ti-n-y-g-bulasa-radiy-h-birov-bash-ortostan-ya-yusylar-soyuzy-bi-4037584,2024-12-04T13:17:00+00:00
"Ул этәргес көс бирә, нимәлер эшләү теләге уята. Шунлыҡтан һары төҫ уратып алған кешеләр туҡтауһыҙ нимәлер эшләргә ынтыла, бер урында ултырып сыҙай алмай. Тап ошо сәбәп арҡаһында  йоҡо бүлмәһен,   дауаханаларҙы  биҙәгәндә һары төҫтө ҡулланырға кәңәш итмәйҙәр. Ул уҡырға, ижад итергә, эшләргә теләк уята,  хәтерҙе яҡшырта. Уны күңел төшөнкөлөгөнә бирелгәндә, кәйеф булмағанда һәм ялҡауҙарҙы ҡыбырҙатып ебәреү өсөн ҡулланалар. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һары төҫ кешегә нисек тәьҫир итә?,Яңылыҡтар,601,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/ary-t-kesheg-nisek-t-ir-it-4588202,2026-02-22T17:00:00+00:00
"Әсә көтә улын! Әсә көтә улын, Йөрәккәйе генә өҙөлөп. Хәбәр көтөп, керпек ҡаҡмай, Йоҡолары ҡала өҙөлөп. Ашы аш түгелдер улымдың тип, Ауыр уйҙарынан интегә. Ҡулына тотоп телефонын, Хәүефләнеп көнөн үткәрә. Йоҡоң йоҡо түгел, улыҡайым. Һыуыҡ ерҙә туңаһыңдыр. Йылы мунса күрмәй, айҙар буйы Ҡайҙа ғына тәнең йыуаһыңдыр. Тыуған илкәйеңде һағынып, Йөрәккәйең ҡара яналыр. Маңлайҙағы әсе, ҡара тирең Күҙ йәштәрең булып ағалыр. Доғаларым аша һаҡлармын мин, Өшкөрөрмөн, һөйләп елдәргә. Аһ-зарымды дошман ишетмәһен, Серем сисәм йылға-күлдәргә. Айзилә Иҫәнаманова, Баймаҡ ҡалаһының агросәнәғәт колледжы суденты. Тыуған ерем Һандуғасҡай түгелеп һайрай, Алыҫ диңгеҙ, күлдәр кистем тип. Юлдарымда урман, тауҙар үтеп, Уралыма ҡайтып еттем, тип. Алмас Бикм Әтов, Силәбе өлкәһе Арғаяш районының Бәжекәй мәктәбе уҡыусыһы. Кәрәкмәй беҙгә һуғыш! Ил һағында тора һалдаттар, Тыныс булһын тиеп тормош. Гөл-сәскәләй матур еребеҙ, Һис кәрәкмәй беҙгә был һуғыш! Бер ҡасан да кире ҡайтмаҫ өсөн Яландарҙа, яуҙа ятып ҡалған. Әсәләрҙең ғәзиз балалары Беҙ йәшәһен өсөн башын һалған. Илнур Ғөбәйҙуллин, ""Аманат""тың йәш хәбәрсеһе, Ишембай ҡалаһының Әхмәт-Зәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы. Юл Кешеләрҙең ғүмере юл кеүек шул, Төрлөсә була кеше яҙмышы: Ҡайһы саҡта гөл-сәскәләй була, Ҡайһы саҡта – елле, дауыллы. Шул юлда кешеләр ҡайһы саҡта Абынып та йығылып ҡуялар. Кемдер ятып ҡала, тора алмай, Аҡыллылар юлын дауам итә. Һәр бер кеше үҙе һайлай юлын: Кемдер – туғай буйлап килгәнен, Кемдер – упҡынға алып барғанын, Кемдер – тау башына менгәнен. Айһылыу Хутова, Иглин районының Оло Ҡарамалы мәктәбе уҡыусыһы. Йөрәк илай Балаһын уйлап көнөн-төнөндә, Һыҙлай әсә йөрәге. Ишек төбөн һаҡлай көн дә, Көтә әсә балаһын. Һаҡла, Хоҙай, һин баланы, Алып китмә йәш кешене. Уйла әсә йөрәккәйен, Һаҡла һалдат ғүмеркәйен. Гүзәлиә Хәмитова, Бөрйән районының Байназар мәктәбе уҡыусыһы. Аяҙғолом! Аяҙғолом – тыуған төйәгем, Иң гүзәл ер донъяла. Ауаз һалған саҡтан бире Һиңә һаман һоҡланам. Әллә ҡасан ҡәртнәйҙәрем Килен булып төшкәндәр. Ошонда ҡартатайҙарым Илгә хеҙмәт иткәндәр. Ожмах баҡсаһы ул — ауылым, Емеш-еләк күп бында. Килегеҙ, әле, дуҫтарым, Тирәйек бергә-бергә! Аяҙғол! Аяҙғолом! Вилиә Ситдиҡова, Арғаяш районының Аяҙғол мәктәбе уҡыусыһы.",Шиғриәт бәйгеһе,Еңеү,2226,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-16/shi-ri-t-b-yge-e-4121799,2025-02-16T13:45:00+00:00
"–  Этот фестиваль - прекрасная возможность показать регионам, чем живет культура в армии. Ранее проект был воплощен в Тыве, Тульской области, Санкт-Петербурге и Якутии. Так что здесь, в Башкортостане, наш пятилетний юбилей. Хотелось бы отметить беспрецедентный масштаб мероприятий. Огромное количество концертов, творческих встреч, выставок, мастер-классов. Мы рады, что получилось организовать выступление и приезд ребят-артистов из фронтовых творческих бригад, для которых эта республика является родиной. Они достойнейшим образом несут службу на полях СВО, поддерживая бойцов, вдохновляя на подвиги. Все организовано на высочайшем уровне. Таким образом, культура – основной фундамент силы нашей страны, великой нации, великих народов, населяющих Россию, – сказал Артем Владимирович. Представитель Минобороны подчеркнул, что проведение Дней армейской культуры в Год защитника Отечества и в Год 80-летия Победы особенно символично. – В каждой семье своя история – история их предков, дедушек, бабушек, прадедушек и прабабушек, которые приняли тот бой 80 лет назад и победили! В моей семье – это история моего деда Артема Григорьевича Горного. Он прошел всю войну, участвовал в защите Крыма, Севастополя, освобождал Венгрию и Чехословакию, Чехию. И сейчас на полях СВО рождаются герои, чьи будущие внуки и правнуки будут вспоминать их подвиги, – отметил Артем Горный.",Артем Горный: «Дни армейской культуры поражают масштабом»,Яңылыҡтар,1367,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-28/artem-gornyy-dni-armeyskoy-kultury-porazhayut-masshtabom-4365023,2025-08-28T10:48:00+00:00
"Бына ошо ваҡытта беҙҙең ауылдың егете, тракторист, армияла хеҙмәтен тултырып, ауылға ҡайта. Ул заманда куп һорап тромайҙар, бер–ике аҙна ял иткәндән колхозға эшкә сығаралар ине. Был егеткә шунда уҡ трактор бирәләр - эшлә генә! Егет эшләй эшләүен, тик теле әсе икән, һәм ололарҙың һуҙен тыңлап бармай ти. Бригадир ҙа ҡаты кеше булған, тыңламаған егетте тотҡан да төнгөлөккә бер үҙен ер һөрөргә ебәргән. Ауыл эргәһендәге ҙур яланды. Ярар, егет ни эштән ҡурҡа торған кеше түгел, ныу шулай ҙа бригадир менән әрепләшеп алмайынса булдыра алмаған күрәһең…Башланған эш, бына ҡараңғы ла төшкән, эш ырай, папирос тарта биреп, бураҙналар һала тракторист. Был ялан тигеҙ, матур… Тик бер генә әтнәкәһе бар - уның бер яғында Аллағыуат зыяраты, боронғо, селек баҫып бөткән шомло зыярат, оҙон буйға һөргәндә, һәр әйләнеш уның эргәһенән утә… Беҙҙең егет ҡурҡып барғандарҙан тугел тугеллеккә, барыбер йөрәк урынында тугел. .Таңға табан зыярат эргәһенән боролғанда, бураҙнаны ҡарайым тип артҡа боролһа егет - йә хоҙай! Һабан өҫтөндә! .. Оҙон иләмһеҙ нәмә һабан өҫтөндә ултыра, ултырһа ғына бер хәл, ҡул болғай! Егеттең хәле бөтә, шыбыр тиргә бата, нишләргә? ?! ! Ни булһа булһын, ти ҙә егет тракторҙы ауыл яғына бора. Ауылға табан бара барыуын, теге нимә юғалмай, төшмәй! Егет яландан да сыға, теге нәмә лә юҡҡа сыға, әммә кире боролорға юҡ инде, егет ауылға һыпырта, һабанды ла кутәртмәй! (элекке һабандарҙы тышҡа сығып, ҡул менән күтәргәндәр). Өйөнә тиклем һөрөп ҡайтҡан был. Йүгереп өйөнә инәйем тиһә, тупһала әллә ниндәй эт ултыра! Ҡымшанмай ҙа, исмаһам! Был егет ҡысҡырыуына һыйыр һауырға уянған әсәһе килеп сыға ла, атаҡ-атаҡ, кисә Ашҡаҙар буйында үлеп ятҡан этте кем бында килтеп ҡуйған, йүнһеҙҙәр, тип сығарып ташлай. Иртәгәһен төштән һуң эшкә барһа егет, күҙен астырмайҙар икән механизаторҙар, баҡтиһәң, бригадир таң алдынан эш тикшерергә барған да, бер юлы егетте ҡыҙыҡ итергә булған (ул заман кальсон модала, кейем юҡлыҡ, эстән кейергә) өҫ кейемен сискән дә зыярат эсендә көтөп ултырған. Ул заманды мызлаҡ фарҙарында, етмәһә ҡурҡҡан куҙҙәргә әллә ниҙәр булып күренер аҡ кальсондағы бригадир! Был ваҡиғанан һуң егет әҙерәк телен тыйған, тик бүтән төнгө сменаға сыҡмаған. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ауылым мәҙәктәре,Юмор,2321,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-04-08/auylym-m-kt-re-3720429,2024-04-08T19:16:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШүрәле — милләт мирасы, аның белән аерым кешеләр кесә калынайтырга тиеш түгел дип саный Татарстанда татар телле мохиттә әнал кубарга тора. ""Әкият"" дәүләт курчак театры мөдире Илгиз Зәйниевтеатрдан Шүрәле, Су анасы, Камыр батыр һәм башка татар әкиятләре каһарманнарын кулланганы өчен 500 мең сум акча каерырга маташалардиде. Ул аны депутат буларак Татарстан парламентының Мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышында әйтте. ""Национальные игрушки"" ширкәте Су анасы, Камыр батыр, Шүрәле, Казан ханбикәсе, Кар кызы кебек сүзләргә патент алган булып чыкты. Бу татар әкиятләре каһарманнарының исемнәре тауар билгесе буларак теркәлеп үзләштерелгәне ачыкланды. Башта ""Национальные игрушки"" ширкәте ""Әкият"" театрыннан ярты миллион сум акча түләүне таләп иткән булса, Зәйниевнең бу мәсьәләне әмәгатьчелеккә чыгарганнан соң ширкәт итәкчесе Искәндәр Әсәновкилешү тәкъдиме беләнчыкты. Ул ""Коммерсант""ка ""Әкият"" театры бу каһарманнарны бер сумга кулланырга рөхсәт итәргә риза булуын әйткән. Илгиз Зәйниев 1 сумга ризамы, юкмы — билгесез, әмма театр бу мәсьәләдә мәхкәмәдә хокукларын якларга әзер булуын әйтте. Татарстан мәдәният министрының беренче урынбасары Юлия Әдһәмова""Без мәхкәмәгә барабыз"", дип белдерде. Республика мәдәният министры Ирада Әюповамондый оешмаларга сугыш игълан итәргә кирәк дип саный. ""Мин Роспатент белән элемтәгә кердем. ""Патент тролле"" дигән төшенчә бар икән, бөтен ил өчен зур проблем. Безгә ниләр эшләргә кирәклеген әйтәчәкләр"", дипкитерә Әюпова сүзләрен ""Реальное время"". ""Патент тролльләре"" нинди дә булса атамага, технологиягә, сүзгә патент хокукы терки дә, аларны кулланучыларга дәгъва белдерә. Оешма үзе берни итештерми. Әмма юридик яктан караганда, бу — кануни эшчәнлек. ""Национальные игрушки"" исә курчак театрының зур әнал куптаруын хупламаган. Бу аларның ""Реальное время""га биргән әңгәмәсендә дә сизелә. — Без бит килешергә риза булуыбызны белдердек. Бюджет оешмаларга лицензияләрне 1 сумга бирергә кызганмыйбыз. Әмма алар бу хакта сөйләшергә теләмәде, мәсьәлә парламентта күтәреләчәк дип, акча турында әйтеп игътибарны әлеп итүләре турында әйттеләр. Эшлекле мәсьәләләр бу рәвешле хәл ителми, — дип аңлаткан ширкәт итәкчелеге. Әсәнов итәкләгән ширкәт быел гына теркәлеп эшли башлаган. Кар кызы, Су анасы, Шүрәле, Камыр батыр, Милли Зилант кебек каһарманнарга патент быелның әй азагында алынган. Һәм көз итү белән, урак өсте дип, акча ыю эше дә башланган булып чыга. ""Национальные игрушки"" ширкәте Шүрәлеләр белән генә чикләнеп калырга теләми — мәсәлән, алга таба Искәндәр Әсәнов Алтынчәч, убырлы карчык белән бергә ""татар кызы"" һәм ""татар егете"" сүзләренә дә лицензия алмакчы. Бу исемлектә Явыз Иван да бар. Әмма бу очракта аның татарча варианты түгел, ә урысча язылышына патент алынырга тиеш. Дөнья татар яшьләре форумы әлеге хәл белән килешмичә, Роспатентка хатюллаган. ""Без шундый шикаятьләрне алган театрларны яклап чыгабыз һәм халык байлыгына кул сузган оешманы хурлыйбыз. Искә төшерәбез: ""Авторлык һәм янәшәлек хокуклары турында"" федераль канунның бүлеге, 8 нче маддәсе буенча халык иаты әсәрләре авторлык хокукы объекты була алмый"", дипбелдердефорумның матбугат хезмәте. ""Шүрәле — милләт мирасы, аның белән аерым кешеләр кесә калынайтырга тиеш түгел"". Бу — татар фольклор белгече фикере. Русия хакимиятләре — Татар халык мәкальләре, әкиятләр, аларның каһарманнары, әйтемнәр, табышмаклар, ырлар һәм башкасы — ул милләтнең мәдәни мирасы. Шүрәле дә, Су анасы да шулай. Албастысы да, Бичурасы да, Убырлы карчыгы да. Барысы да татар халкы уйлап чыгарган мифологик персонажлар. Ни өчен кемдер аңа хуа булып акча эшләп утырырга тиеш әле? Бер дә дөрес эш түгел. Һәм бер сумга ул лицензияне сатып алу — ул татарны мыскыл итү. Татарның мирасына бөтен татар халкы хуа. Куллансын гына! Бер сумга сатып алып без алга таба татар халкы үзе уйлап тапкан, гасырлар буена кулланган сүзләре өчен түли башлаячакбыз. Бер сумга ризалашасы түгел, алга таба акчаны каерып кына ятачаклар. Әлегә курчак театрын капшап карыйлар. Тавышны ныграк күтәрергә кирәк. Бүген —Шүрәле, иртәгә Тукай була ала, — дип аңлата галим. 2017 елның маенда Татарстан парламенты ""Матди булмаган мирас турында"" канункабул итте. 2018 елның башында ул гамәлгә керде. Бу вакытында юристлар тарафыннан иң яхшы язылган кануннарның берсе дип бәяләнде, әмма вакыт узу белән анда да тишек-пошыклар калганы ачыкланды. Бу канун өлгесен язган кешеләрнең берсе — Әйе, әле дулыйбыз, әмма алга таба бу мәсьәлә калкып чыкмас дип кем гарантия бирә ала? Канунда төгәллек юк. Роспатентны да сүгеп була, ни өчен тикшермиләр дип? Әмма алар Русиядә яшәгән йөздән артык мифологик каһарманны каян белеп бетерә алсын? Әйе, тоткан да биргән, тикшерергә кирәк иде, консультация алырга тиеш иде, — дип аңлата әңгәмәдәш. — Роспатент бу очракта канунны бозмаган булып чыга, чөнки анда бу хакта өздереп язылмаган. Шуңа кичекмәстән Татарстан мәдәният министрылыгы, Татарстан парламентына мөрәәгать итеп, бу канунга өстәмә кертү инициативасы белән чыгарга тиеш. Халык мирасы булып билгеләнгән һәр әйбер халыкныкы һәм аларны аерым кешеләр, ширкәтләр үзләштерергә тиеш түгел дигән фикерне язарга кирәк. Халык мирасына кергән үрнәкләрне дә төгәл язып кую мөһим. Татарстанның матди булмаган мирасы реестры бар, анда татар халкының мифологик күзаллавы турында аерым бер өлеш булырга тиеш, ди белгечләр. Фольклор, тел белгечләре мәсьәлә мифологик персонажлар белән генә чикләнми дип аңлата. Шул ук Шүрәле яки Су анасын, Камыр батырны гына алсаң да, бу сүзләр белән бәйле йөзләгән мәкаль, табышмак, әйтем, ырлар бар дип искә төшерә. Һәм юристлар ""Национальные игрушки"" ширкәтенә оттыра икән, бу әйтемнәрне дә куллану канунсыз булып чыга ала дип әйтә. —Фәрит Яруллинның ""Шүрәле""се, Рамил Төхвәтуллинчыгарган шулай ук ""Шүрәле"" мультфильмы, Туфан Миңнуллинның ""анкисәккәем"" спектакле белән нишләргә? Кемдер Шүрәле кәнфитен чыгарырга теләр, яки уен уйлап чыгарыр, алар да сүзләр өчен түләргә тиеш буламы? Сафсата. Менә Туган батыр дигән персонажбарлыкка килде, анысын язучы Зөлфәт Хәкимуйлап чыгарды. Уйлап чыгарылган яңа персонажга патент кирәк, әмма татар халкы уйлап чыгарганына — юк! Бу милләтнең йөзенә төкерү, — дип фикеләре белән уртаклашты. Шулай да ""Национальные игрушки"" ширкәте ""Реальное время""га татар әкият каһарманнарын кулланган китап авторларына дәгъвалар юк дип белдергән. Патентланган сүзләр өчен акча каеру яки штраф белән кисәтүләр моңа кадәр дә булды. Мәсәлән, Арчада урнашкан ""Кыш бабай резеденциясе""н оештырган""Трэвэл-эндовк""ширкәте дә Кыш бабай, Кар кызысүзләренә патент алыпүзләштерде. Алардан башка бу сүзләрне кулланучылар аның өчен акча түләргә тиеш. Башка кешеләр Кыш бабай исемен кулланып бәйрәмнәр уздыра икән — алар канунны боза булып чыга. Яшел Үзән районындагы ""Татар авылы"" дип исемләнгән ачык һавада оештырылган музей кыш көне балаларга Яңа ел бәйрәмен Кыш бабай белән уздыра алмады. Аларга ""Кыш бабай резединциясе""ннән кисәтү хаты килде. Нәтиәдә ""Татар авылы"" Кыш бабай исемен кулланудан баш тартып, аны тамашачыларга Суык бабай дип тәкъдим итәргә мәбүр булды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Бүген — Шүрәле, иртәгә Тукай исеме белән акча эшләрләрме?",Мәҙәниәт,7022,https://www.azatliq.org/a/bugen-shurale-irtaga-tukay-iseme-belan-akcha-eshlarlarme-/33143497.html,2024-10-04T00:36:15+03:00
"Правительству и Совету общественной безопасности республики поручено организовать разработку комплекса мер по усилению антитеррористической защищенности и безопасности образовательных организаций. В нем должны быть, в частности, предусмотрены меры по усилению пропускного режима и охраны, обеспечению свободного проезда машин экстренных служб и силовых структур. Комплекс должен содержать проведение инструктажей по действиям в случаях ЧС и терактов, по проверке средств оповещения и сигнализаций. В образовательных организациях также должны обновить инструктажи, памятки и другие документы по безопасности. Кабмин должен внести предложения по увеличению финансирования охраны в учреждениях образования. Правительству также поручено проработать предложение по закреплению ответственных за профилактику деструктивного поведения обучающихся в образовательных организациях с установлением им стимулирующих доплат. Организовать обучение таких лиц поручено Минпросвещению республики. Министерство также должно усилить функционирование психологических служб в образовательных организациях. Администрациям городов и районов Башкирии глава региона поручил принять дополнительные меры по усилению безопасности в муниципальных организациях в сфере образования. Вузам предложено принять аналогичные меры. Проверять соблюдение требований будет в ходе выездов контрольное управление главы региона. Подписание указа глава региона Радий Хабированонсировал 10 февраля на встрече с директорами школ. Он отмечал также необходимость «перезагрузки» школьной психологической службы. Какписал РБК Уфа на прошлой неделе в Башкирии произошло два ЧП в образовательных учреждениях. 3 февраля девятиклассник с игрушечным автоматом и петардой напал на одноклассников и учителя в гимназии 16, никто не пострадал. 7 февраля 15-летний подросток с ножом зашел в здание общежития 6 БГМУ иатаковалвахтера, студентов, а затем прибывших полицейских. Пострадали шесть человек, включая самого нападавшего. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Хабиров подписал указ об усилении безопасности в школах и вузах Башкортостана,Мәғариф,2090,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-13/habirov-podpisal-ukaz-ob-usilenii-bezopasnosti-v-shkolah-i-vuzah-bashkortostana-4577810,2026-02-13T18:42:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов — Башкортстан депутатлары тәкъдим иткән ""чайлдфри"" идеологиясенә каршы тору канун өлгесенең зыяннан кала файдасы юк дигән фикердә. Ул республикада бала табуны арттыру өчен социаль-икътисади хәлне яхшыртырга кирәк ди. Аныңча, ""чайлдфри""га шартларны рәсмиләрне һәм депутатлар үзләре тудыра. Шуның өчен аларның үзләрен әзага тартырга кирәк ди ул. Сентябрь башында Русия Думасына Башкортстаннан сайланган депутатлар Эльвира Аиткуловаһәм Римма Үтәшева""чайлдфри"" дип аталган идеологиядән саклау турында федераль канун өлгесентәкъдим итте. ""Чайлдфри идеологиясе"" — ягъни олы кешеләрнең һәм гаиләләрнең бала табудан баш тарту идеясе — балалар аудиториясендә тыелган тема булырга тиеш дип саный алар. ""Бу деструктив социаль тормышны барлыкка китерә, Русиянең традицион гаилә кыйммәтләренә һәм дәүләт сәясәтенә каршы килә"" дип аңлатыла канун өлгесендә. Урыс православ чиркәве Башкортстанның канун өлгесен хуплапкаршы алды. Русия хөкүмәте дә ""чайлдфри пропагандасы"" өчен штрафлар бирүнехуплады.30 сентябрьдә Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов ""Аспекты — Башкортстан"" каналына Башкортстан депутатларының әлеге тәкъдименә үз фикеренбелдерде. Аныңча, Русиядә депутатлар үзләре ""чайлдфри"" идеологиясен пропагандалый. — Русиядә ""чайлдфри"" турында белгән кешеләрнең 95 проценты бу идеологиянең барлыгы турында депутатлардан белгәннәрдер, — диде ул. — Алар үзләре көчле пропаганда алып бара, чөнки кешеләр бала кирәкме, юкмы дип фикер йөртми. Сез кайчан да булса ""чайлдфри"" рекламын күргәнегез булдымы — 80 нче еллардан башлап күрмәгәнсез. Бу дәүләт өчен нинди куркыныч тудыра? Бәлки, ""чайлдфри""га шартлар тудыручы рәсмиләрне һәм депутатларны әзага, шул исәптән инаять аваплылыгына тартыргадыр? Алар балалы гаиләләргә ярдәмне киметә, керемнәре азрак булсын өчен эшли, шуңа да бездә бала табучылар түбән дәрәәдә кала. Сәясәтне үзгәртегез. Моның өчен Русиядә 600 млрд сум бүлеп бирергә кирәк. Бу федераль бюджетның 2 процентын алып тора. Ни өчен бүлеп бирмиләр соң? Безнең игътибарны читкә юнәлтү өчен эшләнәме бу? Шул ук беркемгә дә йогынты ясамый торган ""гей-пропаганда""ны алыйк. Әлеге канун өлгесе безгә нигә кирәк? Алардан әмгыятькә нинди куркыныч яный? Шуннан башларга кирәк, моның куркыныч әйбер икәнен беркем дәлилләмәде. Шаяхмәтов сүзләренә караганда, ""чайлдфри""ның аңлатучы юк. әмгыятьтә һәрвакыт бала табарга теләмәүчеләр булды, шулай да гаиләләргә ярдәм итү булса, бала табучылар булачак, дип саный ул. — Ни өчен ХХ гасырның икенче яртысында бала табулар нык артты? Сәбәбе — матди кызыксыну тудыручы чаралар барлыкка килде. Балалар өчен күпме бушлай секцияләр, аларга үсеш системы бар иде. Хәзер ул юк. Гаиләнең кереме нинди булуына карамастан, балалар түгәрәкләргә йөри алды. Кайда соң алар? Бәлки, акчаларны шунда юнәлтергә кирәктер. Кайбер депутатларның бер баласы да юк. Элекке депутат Юмашева (Инга Юмашева— Русия Думасының Башкортстаннан сайланган элекке депутаты) бик каты кычкыра иде, әмма аның баласы юк. Кайбер кешеләр бала таба алмый — алай да була. Шулай да күп очракта бу аңлы төстә кабул ителгән карар. Тикшеренүләрне карагыз. Кешеләр бала табуны төрле сәбәпләр белән кичектерә һәм бу бала табуга китерми. Шуннан соң кеше миңа инде 40-50 яшь ди. 60-70 тә ул баласына булыша аламы? Росстат саннарына караганда, бүген Башкортстанда — 4 млн 64 мең, Татарстанда 4 млн 3 мең кеше яши. 2021 елда узган халык санын алу нәтиәләре белән чагыштырганда, Башкортстанда халык саны 27 мең кешегә кимегән, Татарстанда зур үзгәрешләр юк, ләкин кеше саны да артмый.2024 елның иде аенда Башкортстанда табигый кимү 10 423 кеше тәшкил иткән: 19 639 бала туган һәм 30 062 кешенең гомере өзелгән. Узган ел белән чагыштырганда табигый кимү 40 проценткаарткан. Татарстанда үлүчеләр туучыларга караганда 5 972 кешегә күбрәк булган. Бу күрсәткеч ягыннан Башкортстанда демография ике тапкырга начаррак күренә. иде айда Татарстанда 16 941 бала дөньяга килгән һәм 22 913 кешеүлгән. Башкортстанда эшкә яраклы яшьтәге ирләр (16-61 яшьлекләр) 2024 елның беренче иде аенда узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда 18,2 процентка күбрәкүлгән. Рөстәм Шаяхмәтов сүзләренчә, Башкортстанда халык зур тизлек белән кими. Монда төп сәбәп — табигый кимү генә түгел, Башкортстаннан асаба халкының төрле төбәкләргә, шул исәптән Татарстанга күченүендә дә. — Миграция үсеше 1 300 кеше булды. Бу халыкара миграция хисабына — Урта Азия, Һиндстан, Пакьстан һәм башка дәүләт вәкилләре тарафыннан үтәлә. Асаба халыклардан 900 кеше башка төбәкләргә күчкән. Бу безнең республика көндәшлеккә сәләтле булмавы турында сөйли. Бездә Татарстанга, Мәскәүгә, Петербурга караганда, яшәү уңайлы түгел дигән сүз. Бу мине нык борчый, — ди ул. Моның өчен Башкортстанга инновацион програмнарга игътибар итәргә кирәк. Тормышка ашырдай проектлар юк, ди Шаяхмәтов. — Әгәр дә без Татарстан белән чагыштырсак, халык саны бер тирә булачак. Тик аларда эшли торган яшьтәге халык 200 мең кешегә күбрәк. Бездә яшьләр интенсив рәвештә читкә китә, — дип чагыштыра белгеч. Ул Татарстанда Иннополис шәһәре һәм аның махсус икътисадый зонасын мисал итеп китерә. Бу акыллы кешеләрне һәм ширкәтләрне үзенә әлеп итәр өчен бер зур проект булды. Башкортстанда исә, мондый проект юк, ди ул. Иннополис дигән фәнни шәһәр мәгълүмати технологияләр һәм иновацион югары технологияләрне үстерү өчен булдырылган. Ул Татарстанның Югары Ослан районында урнашкан. Анда Попов исемендәге технопарк, Иннополис университеты бинасы, кампуслар, спорт комплексы төзелә. Ломоносов исемендәге технопарк, торак йортлар, юллар булдырыла. Иннополиста 3600 кеше даими рәвештә шәһәрдә яши. — Ни өчен яшьләр башка шәһәрләргә — Мәскәү, Петербур, Казанга, Түбән Новгород, Самарга укырга китә? Алар анда үзләренең кирәклеген тоя, үзенә эш булачагын һәм үсешен сизә. Мәсәлән, бездә Татарстанга караганда, зур керемле эш урыннары ике тапкырга азрак. Икътисадчы Рөстәм Шаяхмәтов сүзләренчә, 1990 нчы елларда Башкортстан Татарстан белән ныклап ярыша торган булса, хәзер республика Русиядә уртача бер төбәккә әйләнде. Мәсәлән, Татарстанның икътисады ике тапкырга көчлерәк, дип өсти ул. Моңа кадәр бәйсез демограф Алексей Ракша Башкортстан белән Татарстаннычагыштырган иде. Ике республикада да бала табучыларның кимүе — 1990 нчы еллардагы демографик упкынның кайтавазы һәм ана капиталын беренче балага күчерү йогынтысы белән бәйле дип аңлаткан иде ул. Алексей Ракша сүзләренчә, алга таба халык саны кимүгә таба барачак, аеруча Башкортстанда ул зур тизлек белән азаячак. ""Башкортстанда, ничек кенә язмасыннар, халык саны нык кимиячәк. Татарстан исә миграция хисабына хәзерге саннарны саклар дип уйлыйм"", дигән иде ул. Башкортстанда демографик упкын 2017 елдан бирле дәвам итә. Пандемиягә кадәр — 2019 елда — үлүчеләр туучыларга караганда 7 164 кешегә күбрәк булган. Татарстандагы кебек, Башкортстанда да үлемнәр коронавирус таралган елларга кадәрге дәрәәгә төшкән. Әмма туучыларның соңгы сигез елда нык кимүе күзәтелә. 2015 елда республикада 59 196 бала дөньяга килгән булса, 2022 елда — 36 213 сабый гына. Ягъни, сигез ел эчендә туучылар 38,8 процентка азайган. Бу Татарстаннан да начаррак вазгыять турында сөйли. Татарстанда табигый кимү пандемия башланганнан бирле дәвам итә. Аңа кадәр республикада халыкның табигый үсеше күзәтелә иде. 2015 елда туучылар, үлүчеләргә караганда — 10 416 кешегә, 2016 елда — 10 959 кешегә, 2017 елда — 4 158 кешегә, 2018 елда —1 600 кешегә, 2019 елда — 180 кешегә күбрәк булган. Дөрес, коронавирус чире таралганчы ук республикада үсеш нык акрынайган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанда халык саны кимүгә ""чайлдфри"" йогынты ясыймы?",Башҡортостан,7473,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-halik-sani-kimuga-chayldfri-yoginti-yasiymi-/33140717.html,2024-10-01T08:02:26+03:00
"Төплө генә ҡарарға килмәгәнгә микән, машинам ризаһыҙ ғына шығырлап, уның эргәһенә туҡтаны. Дөрөҫөн әйткәндә, аптыраған көндән ултыртып алдым. Үҙегеҙ беләһегеҙ, быйыл ҡыш йылы килә. Ә шулай ҙа йылы ҡышты һыуыҡ йәйгә тиңләп булмай. Аллам һаҡлаһын, тайып китәр. ҡолап китәр. тора алмаҫ. туңып ятыр. Ҡуй, мәйтәм, бындай гонаһты алмайым әле үҙемә. Юлаусыны әйтәм, юл ситендә оҙаҡ тапанып тороп, өшөп бөткән. Аяҡтарын бергә ҡуйып, яурындарын көмөрәйтә биреп, бер аҙ алға иңкәйә төшөп, ике усын ауыҙ тапҡырына ҡуйып, оҙаҡ ҡына бөршәйеп барҙы ул. Ниһайәт, йылынып китте. Хәҙер ""бисара"" егеттең яурындар турайҙы, аяҡтар алға һонолдо, ҡараштар осҡонланды, иң мөһиме, тел асылды. Аптырарһың, бая ғына ләм-мим барған кеше хәҙер хәбәрҙе ҡоя ғына бит, әй! - Рәхмәт, ағай, һиңә. берәү туҡтамай. һин ултыртып алдың. һәйбәт кеше икәнең йөҙөңә сыҡҡан. ҡарашың яғымлы. һинең һымаҡ һәйбәт кешеләр бик һирәк. һин дә мин, тигәндәй. Ошолай мине маҡтай-маҡтай барған егет ҡапылдан ғына туҡтап ҡалды. Хатта уның шым ҡалыуына мин аптырап киттем. Шул арала ул миңә кәүҙәһе менән боролоп ултырҙы. Шунан күкрәк тултырып тын алды. Һәм ҡыуаныслы, дөрөҫөрәге, тантаналы тауыш менән ошолай әйтеп ҡуйҙы. - Ә. мин. һиңә. юл. хаҡын. түләйем! Шуныһы ҡыҙыҡ. Һәр һүҙгә айырым баҫым яһап әйтә. (""Хәҙер. сәхнә түренә. эстрадабыҙҙың. йондоҙон. саҡырабыҙ! "" - тигән әртисең ары торһон). Үәт, исмаһам, әйтте һүҙ, тип уйлап ҡуйҙым мин. Мәйтәм, хәҙерге заманда кем түләмәй? Буштың атаһын күмәкләп әллә ҡасан уҡ ""күмеп"" ҡуйҙыҡ бит. Хәҙер уны иҫкә алған кеше лә юҡ. Ирекһеҙҙән, мин көлөп ебәрҙем. Әйткәндәй, әгәр ул егет миңә, мин һиңә юл хаҡын түләмәйем, тиһә, мин ысынлап аптырар инем. Мин генә түгел, хатта һеҙ ҙә аптырар инегеҙ. Минең ихлас көлөүгә был егет аптырай төштө. - Нимә, түләй алмай, тейһеңме? (Ирендәре бер аҙ бүлтәйә төшә). Хәҙер түләйем! (Тауышында бер аҙ ғәрләнеү сифаттары һыҙатланып ҡала). Минең атайым шулай булды. мин үҙем шулаймын. минең балам шулай буласаҡ. беҙҙе ауылда шулай тип йөрөтәләр. (Егеттең борсағы алманан да эре былай). Шул арала был егет биленә аҫып алған бәләкәй сумкаһынан йомарлап аҡса килтереп сығармаһынмы! Берәү әйтмешләй, уш китте, әй. Гел меңәрлек тә биш йөҙлөк! Минең аптыраулы ҡарашты күргән егет тағы маһайып китте. Ул хәбәрҙе киренән тетә башланы. - Аҡса мине тапмай. мин аҡсаны табам. мин шулай эшләйем. мин былай эшләйем. оҫтамын. эшләгән ерҙә ауыҙға ғына ҡарап торалар. көнөнә биш мең эшләү миңә чипух. Аптырағандан, мин уфтанып ҡуям. - Түләү кәрәкмәй. Исмаһам, шул аҡсаңа балаларыңа күстәнәс алып ҡайтыр инең. Аҡса эшләү менән меней ул. юлда уҡ уны туҙҙырып йөрөгәс. өйгә алып ҡайтып еткермәгәс. Ярай, ҡалған яғын яҙып тормайым әле. Беҙҙең һөйләшеүҙең ошо юнәлештә барғанын үҙегеҙ ҙә аңлағанһығыҙҙыр инде. Район үҙәгенә етәрәк, был егет ошолай хәбәр һалды: - Алмайым, тейһең инде. һе. ә уны мин дә кире алмайым. Егет ҡулындағы аҡсаларын тегеләй тулғандырып, былай болғандырып барҙы-барҙы ла (нишләп улайталыр инде), ике ҡағыҙ аҡсаны һайлап алып, уларҙы машинаның ҡумтаһына (йәғни, бардачогына) һалды. Юҡ, һалманы, ә ташланы. Шунан бардачокты шап иттереп ябып ҡуйҙы. Шул арала район үҙәгенә килеп еттек. Егет төшөп ҡалды. Мин ары киттем. Ярай, мәйтәм, минән бурыс төштө. Үҙемсә, бар хәлемсә аңлатырға, ул аҡсаларҙы алмаҫҡа тырыштым. Әммә килеп сыҡманы. Аҡсаларҙы көсләп бирҙеләр. Ә шулай ҙа күңелде бер нәмә өйкәп тик тора - был егет күпме аҡса ташланы икән бардачокка? Бындай иҫәп ябай. Ике меңәрлекте ташлаһа, тимәк, ике мең ята бардачокта. Меңәрлек һәм биш йөҙлөк булһа, мең ярым була инде. Әгәр ике биш йөҙлөк булһа, мең һум аҡса ҡалдырған була был егет. Ярай, мәйтәм, күпме булһа ла насип иткәне шулдыр инде. Берәү әйтмешләй, насип нәмә ауыҙҙы ҡайырып инә ул! Тик торғанда нишләптер күңел күтәрелеп китте. Мәйтәм, моғайын да бардачокта кәм тигәндә лә мең һум аҡса ятҡанға түгелдер инде. Ҡышҡы көн матур бит ул. Моғайын, шуға күңел күтәрелеп киткәндер. Мәйтәм, туҡта, юл ыңғайы заправкаға инеп сығайым әле. Бына әле ошо юлдарҙы яҙып ултырам, ә үҙем был хәлде иҫкә төшөрөп, көлөп ултырам. Нимәһенә көләһең, тапҡанһың көлөр нәмә, тейһегеҙме? ! Ә хәҙер һеҙ үҙегеҙ көлмәй ҡарағыҙ әле. Сөнки бардачокта. ун һәм илле һумлыҡ ҡағыҙ аҡсалар ята ине! Әғләм ШӘРИПОВ. ""Киске Өфө"" гәзитенән.","ИКЕ МЕҢ ҺУМЛЫҠ КӘСЕП, ЙӘКИ АЛТМЫШ ҺУМЛЫҠ ФАЙҘА",Юмор,4186,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-10-02/ike-me-umly-k-sep-y-ki-altmysh-umly-fay-a-4411511,2025-10-02T12:30:00+00:00
"Мероприятие, организованное Управлением по молодежной политике Уфимского университета в рамках акции «Живёт Победа в поколениях», собрало студентов и школьников. Композитор представил 30-минутную видеоверсию своей симфонии, сочетающей традиции и современность, историю и актуальность, затрагивающей общечеловеческие ценности. После просмотра состоялась оживленная дискуссия, в ходе которой Марат Файзуллин ответил на вопросы слушателей. «Я в полном восторге от прошедшего мероприятия, ведь зал был полон, и ребята проявили огромную вовлеченность, внимание к моему музыкальному посылу, который является моей личной инициативой и высказыванием, - поделился впечатлениями Марат Файзуллин. - Надеюсь, что мне удалось преподнести слушателям очень сложную тему специальной военной операции. В этом, я думаю, и заключается моя миссия сегодня». Композитор отметил, что увидел искренние эмоции и переживания молодых людей за судьбу нашей страны. Он выразил благодарность руководству УУНи Т и Межвузовского кампуса за предоставленную возможность общения с молодежью. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",В Геномном центре Кампуса прошла встреча с композитором Маратом Файзуллиным,Еңеү,1216,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-10-16/v-genomnom-tsentre-kampusa-proshla-vstrecha-s-kompozitorom-maratom-fayzullinym-4429500,2025-10-16T12:55:00+00:00
"Сапсан – бик текә ҡош. Ул осошо, ул ултырышы, ул ҡыяҡ-ҡыяҡ! тип ҡысҡырған көслө тауышы! Күҙе үткер, тырнаҡтары осло, көсө, сослоғо иҫ китмәле. Ыласындар тоҡомонан бит ул. Таш ыласыны, ыласын, ласын тип тә йөрөтәләр был йыртҡыс ҡошто. Тиҙлеге буйынса сапсанға етерҙәй ҡош ерҙә юҡ. Сәғәтенә 120 км оса, ә ҡорбанына ташланғанда, уҡ шикелле атылып, тиҙлеген сәғәтенә 320 километрға еткерә. Ҡыйыу ҡош урманлы тау-ҡаяларҙа йәшәй. Ҡош-ҡорт аулай. Элек ата-бабаларыбыҙ сапсанды ауға, һунарға алып йөрөгән. Ҡош сөйөп һунар итеү башҡорттоң борондан килгән һөнәре булған. Шуға сапсан  башҡорттарҙың хөрмәтле ҡоштарынан һанала. Аҫыл ҡоштарҙан. Беҙ әлеге көндә лә сапсанға битараф түгел. Бына бит, һәйкәлдәр ҡуябыҙ. Сапсан һыны Күмертау ҡалаһының гербында бар. Рәсәйҙә Сапсан тигән электропоезд йөрөп ята, сөнки сапсан ыласыны башҡортта ғына түгел, Рәсәйҙең күп халыҡтарында абруйлы ау ҡошо булған, әле уны һәр ҡайһыһы ҡомартҡы тип һанай. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Сапсан тигән аҫыл ҡош,Яңылыҡтар,1356,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-29/sapsan-tig-n-a-yl-osh-3903262,2024-08-29T12:04:00+00:00
"""Доктор, с вас - пузырь! "" Инженер профессиялы булған бер прапорщиктың ана шулай тип әйткәне хәтеремдә. Минең автомагнитоламдың бер нәмәһен көйләп биргәс, шулай тигәйне ул миңә. Шунан бер аҙ алдараҡ ҡына был һөнәрмән техник беҙҙең госпиталдә ятҡан ине. Шул мәл уның теле-радио аппаратура йүнәтеүгә лә маһир икәнлеген белеп ҡалғайным. Шуға күрә лә ул егеткә мөрәжәғәт иттем дә инде. ""Ярай, бер шешә икән - бер шешә булһын"", тип, уны ризалаштырҙым. Ул дәүерҙә әлеге бер шешәнең (халыҡта ""бер ярты"" тип тә йөрөтөлә ине) үҙенә күрә ""валюта"" булғанын хәтерләмәгән кеше юҡтыр. Шуның менән эш бөткән булһа, әлбиттә, әллә ҡасан уҡ онотҡан да булыр инем, әммә… Төн уртаһы үткәс, дежурҙағы фельдшер телефондан шылтыратып, мине уята: ""Иптәш подполковник, һеҙҙең ашығыс рәүештә госпиталгә килеүегеҙ һорала. Әҙерләнеп тороғоҙ, доктор, хәҙер өйөгөҙгә машина ебәрәм"". Оҙаҡламай ашығыс ярҙам машинаһы мине госпиталгә алып та килде. Ҡабул итеү бүлмәһенә ингәс, албырғап ҡалдым: бәй, был әлеге минең ""мастерым"" да баһа! Муйынын алға һонған, ярым асыҡ ауыҙынан бер туҡтауһыҙ шайыҡ аға. Иҙәнгә ағыҙмаҫ өсөн, ҡулъяулығы менән әленән-әле еүешләнгән ауыҙын һөрткөләй. Ҡабаланып ашаған (әллә ""закусывать иткән"") мәлдә тамағына балыҡ һөйәге ҡаҙалған икән. Йәһәт кенә ""смотровой"" бүлмәгә алып инеп, махсус инструменттар ярҙамында ярайһы ғына төптә торған ҡылсыҡты алып та ташланам. Үҙемдең табиплыҡ бурысымды атҡарғаным өсөн, әлбиттә, унан бер ни ҙә талап итмәнем. Миңә уның ысын күңелдән рәхмәт әйтеүе етте… Счетчик подключен… Хәрбиҙәрҙең хеҙмәт урындарын әленән-әле алыштырып, төрлө урындарға ла күсеп йөрөүе тәбиғи. Балалар бәләкәйерәк саҡта, өйрәнгән урынды ташлап, башҡа гарнизонға күсергә тура килгәйне. Бер аҙ ғына яңы ҡаласыҡта йәшәй башлағас, етенсе синыфта уҡып йөрөгән кесе улымдың кәйефһеҙ икәнен шәйләнем. Ошо хаҡта һораша торғас, өлкән кластағы бер малайҙың улымдан аҡса талап итеүен асыҡланым. Шул хулигандан шөрләп йөрөй икән. Әлеге егет, үҙенең өй адресын күрһәтеп, ""записка"" ла тотторған улыма. ""Фәләнсә числоға тиклем ошо адресҡа фәләнсә һум аҡса алып килмәһәң, счетчик подключим…"" тигән мәғәнәләге яҙыуҙы уҡығас, шул егеттең өйөн табып, ата-әсәһе менән һөйләшергә мәжбүр булдым, үҙемдең ошо ҡаласыҡҡа хеҙмәт итергә килгән яңы табип икәнлегемде лә таныттым. Был егеттең сирләп китеп, миңә килеү ихтималлығы ҙур булмаһа ла, ошо хаҡта ла иҫкәрттем: ""Тау менән тау осрашмаһа ла, кеше менән кеше осраша бит. Донъя хәлен белеп булмай, бәлки, миңә мөрәжәғәт итергә лә тура килер…"" Инде һәүетемсә ир еткән улдары үҙенең ҡылығы өсөн гарнизонда абруйлы ғына булған ата-әсәһе алдында оялғандыр, тип тә уйлайым. Шунан күп тигәндә лә бер-ике ай самаһы үткәндер, башы ныҡ ауыртып, әлеге егет госпиталгә килде. Участковый табип ебәргән икән. Ентекләп, тейешенсә тикшереп, рентген-фәлән яһап, уға ""Острый двухсторонний гнойный гайморит"" тигән диагоз ҡуйҙым. Танауының ""гаймор ҡыуышлығын"" тишеп, был хулиганды бик уңышлы ғына дауалап, әмәл иттем. Бер нисә көн эсендә йүнәлде ул (фамилиляһы - Неустроев, әле булһа иҫемдә), рәхмәттәр әйтеп сығып китте. Финансисҡа ла доктор кәрәк икән… Туҡһанынсы йылдар уртаһы ине. Бөтә илде баҫып алған инфляция тигән нәмә, әлбиттә, әрмебеҙҙе лә ситләтеп үтмәне. Аҙыҡ-түлек, башҡа әйберҙәр дефициты, эш хаҡын тотҡарлау һымаҡ проблемалар хәрбиҙәргә лә тейҙе. Кибеттәрҙәге һатыусылар, шулай уҡ эш хаҡы биреү менән шөғөлләнгән хеҙмәткәрҙерҙең (финансистар) ул саҡ ""почетта"" булыуы бер кем өсөн дә сер түгел. Бәғзе бер финансист иптәштәр үҙҙәрен саманан тыш һауалы тотто. Шул осорҙар, минең сираттағы отпуск яҡынлашып килгән мәлдәге бер хәл иҫемдә. Тыуған яҡты һағынып, зар-интизар булып, йылына бер тапҡыр биргән отпускыны көтөп йөрөгән кеше булараҡ, көн дә тыл штабына йөрөргә мәжбүрмен: ""отпускной"" аҡсаны ала алмай аҙапланам. Өҫтәүенә, айлыҡ эш хаҡын да гел генә сиратта тороп ала инек. Ваҡыты күберәк булғандар, әлбиттә, иртә менән сиратҡа баҫып, алып өлгөрә, бер аҙ һуңыраҡ килгәндәр өсөн кассала аҡса бөтөп тә ҡуя. Киләһе көндө көтөргә ҡала. Госпиталдә үҙемдең эшем тығыҙ ғына булыуға ҡарамаҫтан, бер аҙ ваҡыт табып, штабта финансист булып хеҙмәт иткән бер майорҙың бүлмәһенә индем, үҙемде таныштырҙым. Доктор икәнемде лә әйттем (хәйер, уныһы китель яғаһындағы эмблеманан да билдәле инде). Проблемамды ла һөйләп бирҙем. ""Отпуск башланырға тора, тыуған илгә ҡайтып китергә кәрәк, сиратта тора алмайым. Госпиталдә ауырыуҙарым көтә, иптәш майор"", тинем. Минең өсөн бер аҙ ташлама яһауын - кассаға сиратһыҙ барып, ""отпускной""ымды алып биреүен үтендем. ""Вы знаете, товарищ доктор, я никогда к кассе не подойду! "" тип ҡырҡа ғына яуап бирҙе тәккәббер майор. Үҙемдең дә ошо мәсьәләлә әллә ни ғәҙел булмауымды ла тойомлағанғамылыр, артабан, әлбиттә, ялынып торманым. Иртәгеһен төшкә тиклем стационарҙағы ауырыуҙарымды ҡарап бөткәс, бер аҙ ғына ваҡытым булыуҙан файҙаланып, тағы тыл штабына барырға йыйынып торған мәлдә, 4-5 йәшлек ҡыҙ балаһын күтәргән әлеге финансист иптәш, уның ҡатыны, минең бүлмәгә килеп инделәр. Ҡыҙҙарының ҡолағы ауырта башлаған, шул сәбәпле төнө буйы тиерлек йоҡлай алмаған икән. (Гарнизонда граждандар өсөн поликлиника булыуға ҡарамаҫтан, ни өсөндөр, күп хәрбиҙәр балаларын, ҡатындарын госпиталь табиптарына күрһәтергә тырыша ине). Мин: ""Дүшәмбенән отпускыға китергә тейешмен, аҡса ала алмай йөрөйөм. Хәҙер штабҡа барып киләм дә, балағыҙҙы ҡарармын. Бер аҙ көтөп ултырырға тура килер"", - тип, халатты сисеп, китель, фуражкамды кейеп алдым. Әммә әлеге майор мине туҡтатты: ""Иптәш подполковник, хәҙер мин штабҡа үҙем генә барып, алып килермен һеҙҙең ""отпускной""ығыҙҙы. Юғиһә, оҙаҡлап китеүегеҙ бар, сөнки унда кассаға сират ҙур. "" Ҡыҙын ҡатыны менән ҡалдырып, үҙе йәһәтләп бүлмәнән сығып та китте. Оҙаҡламай, атай кеше аҡсамды алып килеүгә, мин баланы ҡарап, тейешенсә дарыу, рецепттар яҙып бөткән инем инде. Шул ваҡиғаны хәтерләһәм, ни өсөндөр, урыҫтағы ""Не зарекайся"" тигән бер әйтем иҫкә төшә… Эйе, һеҙ - табип, әммә мин табип түгел… Хәрби хеҙмәтемдең мөҙҙәте етеп, отставкаға сығыр мәлдә булды был хәл. Рәсәй ҡанундарына ярашлы, тейешенсә стажын тултырып, пенсияға сыҡҡан хәрбиҙәргә торлаҡ сертификаты биреү тейешле. Ана шул сертификат тигән нәмәне Мәскәүҙән, Оборона министрлығынан ебәрәләр. Кәрәкле ҡағыҙҙар әҙерләгән ваҡытта беҙҙең тыл штабында минең атайымдың исемен ""Тухфатович"" тип яҙып ебәргәндәр икән (""Тыуыу тураһында таныҡлыҡ""та, дипломда ла ""Тухватович"" тип яҙылған). Ана шул бер хәреф арҡаһында, әлеге сертификатым яраҡһыҙ тип табылды, һөҙөмтәлә фатир алып булманы ла ҡуйҙы (банк эшсәндәре, ғәҙәттәгесә, бик иғтибарлы булып сыҡты). Бер генә хәрефте төҙәтеп, ҡабаттан яҙып биреү мәсьәләһе менән штабҡа килдем. Документтар әҙерләүсе ""штабист"" ҡатын иртәгәһенә ниндәйҙер йомош менән Мәскәүгә китергә тейешле ине. Шул йыуан ханымдың кабинетына инеп, ялынып-ялбарҙым, тигәндәй: ""Һеҙ Мәскәүгә йыйынаһығыҙ тип ишеттем, хатаһын төҙәтеп, документтарымды үҙегеҙ менән алып китегеҙсе, зинһар! .. "" Әммә минең мөрәжәғәтемде был гүзәл зат оҡшатманы: ""Ваҡытым юҡ! - тип ҡырҡа һуҡты. - Мне некогда! "" Минең дә сигенергә уйым юҡ, бик мөһим мәсьәлә хәл ителә бит: ""Мин табип булып хеҙмәт итәм. Төн уртаһында йә ял көнө саҡырһалар ҙа, ауырыуҙы ҡарарға һис һүҙһеҙ киләм…"" ""Һеҙ - табип, әммә мин табип түгел"", - тигән яуап алғас, уның начальнигына инеп (ул мине белә ине), шуның аша бик тиҙ хәл иттем был мәсьәләне. Ә иң ҡыҙығы: Мәскәүҙән йөрөп ҡайтҡас, оҙаҡ та үтмәй, әлеге ҡатын да сирләп киткән икән. Ҡабул итеү бүлмәмә килеп ингәс тә, мине таныны. Йөҙөндә уңайһыҙланыу билдәһен шәйләнем. Мин, әлбиттә, һәр ваҡыттағыса, яғымлы мөғәмәлә күрһәтеп ҡабул иттем был ханымды, иғтибар менән ҡараным, рентген кабинетка ебәрҙем. Тик шул киттеүҙән, башҡаса миңә килмәне ул. Оялып, граждандар поликлиникаһына киткәндер тип уйланым… Һүҙ аҙағында. Ысынлап та, бер уйлаһаң, бына ошондай хәлдәрҙең булыуы - осраҡлы ғына тап килеү һымаҡ та бит. Әммә был доньяла бер нәмә лә осраҡлы булмай, фәҡәт Раббыбыҙ ҡушҡан тәҡдир буйынса бара. Бәләкәй генә берәй ҡырын һүҙ йә насар ғәмәл дә Аллаһ Собхәнә үә Тәғәләнең иғтибарынан ситтә ҡалмай. Был донъяла булмаһа, Ахирәттә лә әҙәм балаһы үҙенең ҡылыҡтары өсөн яуап бирә… Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ ошо хаҡта? Хәлил ҺӨЙӨНДӨКОВ, отставкалағы хәрби табип. ""Киске Өфө"" гәзите, 3, 23 - 29 ғинуар 2026 йыл","ДОКТОР, ҺИНӘН - БЕР ЯРТЫ.",Йәмғиәт,8144,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2026-01-31/doktor-in-n-ber-yarty-4558750,2026-01-31T00:14:00+00:00
"Республиканың балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ""Йәншишмә"" һәм ""Аманат"" баҫмалары ""Китап-байрам"" байрамында шашка турниры үткәрә.",Балаларға – шахмат турниры,Яңылыҡтар,121,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/balalar-a-shahmat-turniry-4259474,2025-06-01T15:35:00+00:00
"Мәчеттә низаг вакытыТатар авылларыннан иң зур дип саналган һәм ун меңнән артык халык яшәгән Урта Әләзәннең 44 нче мәхәлләсе мәчете тирәсеннән инде ике атна ОМОН, Юл иминлеге хезмәткәрләре китми. Бу хакта Азатлыкка чыгышы белән әлеге авылдан булган, Пензада яшәүче 61 яшьлек Зөфәр Якуповәйтте. Аның сүзләренчә, моңа 9 майда мәчеттә туган гауга сәбәп булган. ""9 май көнне мәчетебезне канунсыз тартып алган Пенза өлкәсе мөселманнары үзәкләштерелгән диния идарәсе рәисе Асиат Уразаевүз кешеләре белән килеп, безне мәчеттән куып чыгара башлады. Бабайларны, инвалидларны кыйнадылар"", диде ул. Зөфәр әфәндеәйтүенчә, мәчет тирәсендәге гауга инде 2012 елдан ук дәвам итә. Шул елны мәчет мөселманнары имам итеп Али Якуповнысайлады. Әмма 2013 елда нахак әләк белән Али Якуповмәхкәмәгә тартылгач, мөселманнар имам итеп Әбүбәкер Бикмаевнысайлап куя. ""Әмма ул имам гына түгел, ә мәхәллә рәисе һәм казна башлыгы да булуга дәгъвалый башлады. Уставта бит имам рухи эшчәнлек белән шөгыльләнергә генә тиеш диелгән. Шуңа без моңа каршы булдык. Ул мәхәллә рәисе белән уртак тел таба алмады. Шулай да аның мөддәте чыкканчы, ягъни 2016 елга кадәр түздек. Әмма ул вакытка кадәр инде ул үз тарафдарларын туплап өлгергән иде. Шулай итеп мәчеттә ике төркем барлыкка килде. Ул инде имам итеп сайланмаса да, аның тарафдарлары Бикмаев артына басып укыса, без канунсыз имамга оемадык, ә рәсми рәвештә сайлап куйган үз имамыбыз – 37 ел мәчеттә эшләгән Кәзыйм Исяняевартына басып намаз укыдык. Шулай итеп бер мәчеттә ике имам артыннан ике төркем булып намаз укылып килде. Без 2013 елда үзебезнең мәхәллә рәисе итеп Кязыйм Якуповнысайлаган идек һәм 2016 елда аның мөддәтен тагын озайттык. Имамны да, мәхәллә рәисен дә Тәлгать Таетдин раслады. Безнең мәчет инде 100 ел Таетдин итәкләгән Русия мөселманнары Үзәк диния нәзарәтенә карый. Әмма 9 февраль көнне бер төркем мөселманнар авылның бер кафесында яшерен рәвештә ыелып яңа рәис итеп Ядкәр Богдаловһәм имам итеп Әюб Бикмаев(Әбүбәкер Бикмаевның улы – ред. ) сайлыйлар. Шуннан соң Русия Юстиция министрлыгының Пенза өлкәсендәге идарәсендә теркәләләр. Ягъни Таетдин идарәсеннән чыгалар һәм Асиат Уразаевка карый башлыйлар. Бу канунсыз, чөнки аларның ыелышта тиешле кворум ыелмый. Күрәсең, Юстиция министрлыгында мондый очракта ничек хәлдән чыгарга икәнне аңлаталардыр, чөнки алар хакимиятләр белән тыгыз эшли"", ди Якупов. Аның сүзләренчә, рәсми рәвештә мәчет Уразаевка карый һәм аның имамына буйсынмаган мөселманнарны куып чыгарганнар. Урта Әләзәндә 44 нче мәхәллә мәчете""9 май көнне мәчеткә халык күп ыелды. Без Уразаев имамын михрабка ибәрмәдек. Китте тавыш. Бабайларны кыйный башладылар. Шуннан ОМОН чакырып безне куып чыгардылар. Нәтиәдә Асият Уразаев намазны үзе укытты. Аннары без аерым укыдык та мәчеттән киттек.11 май көнне омга намазына килдек. Уразаев инде Пензадан, Кузнецкидан үз кешеләрен күпләп китерде. Шуннан намазны кем укытырга тиеш дигән бәхәс туды. Уразаев мин монда рәсми мөфти дип үз имамына укытырга кушты. Монда Пенза өлкә хакимиятеннән дин эшләре вәкиле дә килгән иде. Ул да Уразаевны яклады"", ди Якупов. Әлеге мөселманнарның тарткалашу, хәтта сугышу видеосы интернетта да таралды. Бер кешегә, мәхәлләнең элекке рәисе Кәзыйм Якуповка хәтта ашыгыч ярдәм дә күрсәтергә туры килде. БУ ТЕМАГА: Урта Әләзән – дөньяда иң зур татар авылы Мөселманнар арасында туган мондый каршылыктан соң булса кирәк, Равил Гайнетдин Уразаевны Русия мөселманнары Үзәк диния нәзарәтеннән чыгарды. Нәзарәт тараткан хәбәрдә Уразаевның чыгарылуы ышанычны акламау белән аңлатыла. Зөфәр Якупов әйтүенчә, алар инде кемгә мөрәәгать итәргә, кемнән ярдәм сорарга да белми. ""Без инде хәзер ул мәчеткә йөрмибез. Башка мәчетләргә барабыз. Элек башка мәчетләрдән килеп омга намазын укыткан имамнарга да кисәтү ясаганнар. инаять эше ачабыз дип куркытканнар. Тәлгать Таетдин да бернинди ярдәм күрсәтмәде, гәрчә без моңа бик өметләнгән идек. Шулай итеп бездән мәчетне тартып алдылар. Хәзер Асиат Уразаев бердәнбер хуа булып калды. Ул хәтта мәчетне сатып та ибәрә ала"", диде ул. Азатлык аңлатма алырга теләп Асият Уразаевка да шалтыратып караган иде, әмма ул телефонын алмады. Белешмә: Урта Әләзәндә 10 меңнән артык кеше яши. Анда ун мәчет һәм мәдрәсәбар. Шулай ук шәхси кибетләр, икмәк пешерү заводы, казылык эшләү цехлары бар. Кибетләрдә исерткеч эчемлекләр сатылмый, мәчетләргә һәр көнне бик күп кеше йөри. Совет хакимияте мәчетләрне имергәндә дә, бу авыл халкы мәчетләрен тар-мар итәргә рөхсәт бирмәгән, ислам гадәтләрен саклап килгән.",Урта Әләзән мәчетендә низаг чыкты,Дин,4436,https://www.azatliq.org/a/29242925.html,2018-05-22T12:01:00+00:00
"Владимир Зеленский Дәүләт саклануы университетында чыгыш ясыйфикерләрКичә, 11 декабрьдә Украина президенты Владимир Зеленский Кушма штатларга ике көнлек сәфәрен башлап ибәрде. Ул Вашингтондагы Дәүләт саклануы университетында чыгыш ясады һәм АКШ саклану министры Ллойд Остинбелән очрашты. ""Безне бөтен дөнья күзәтә. Украина бирешмәде һәм бирешмәячәк тә. Нәрсә эшләргә кирәген беләбез, безгә ышанып тора аласыз. Без дә сезгә ышанып тора алабыз дип өметләнәбез"", диде Владимир Зеленский Американың дәүләт иминлеге мәсьәләләре белән шөгыльләнүче рәсми затларына һәм хәрбиләренә мөрәәгать итеп. ""Капитолий калкулыгында проблемнарны чишә алмауларыннан илһам алучылар - Путин белән аның өере генә"", диде ул. Ллойд Остин исә Зеленский белән очрашудан соң ""Әгәр торган саен агрессиврак була барган Путин Русиясенә каршы торсак, Америка ныграк иминлектә булачак"", дип искәртте. язуынча, Зеленскийның белдерүләре Конгресс әгъзаларына карата яңгыраган. Алар Ак йортның Украинага 61 миллиард долларлык ярдәм бүлеп бирү турындагы гаризасын хуплаудан баш тарта. Владимир Зеленскийның Вашингтонга килүе - канун чыгаручыларны Украинага ярдәмне хупларга күндерер, дип өметләнәләр Ак йортта. Бүген, 12 декабрьдә исә Украина президенты ябык ишекләр артында Сенат әгъзалары белән очрашырга тиеш. Шулай ук ул Конгрессның Вәкилләр пулаты рәисе Майк Джонсонбелән очрашырга тиеш. Көннең икенче яртысында Ак йортта Джо Байденбелән очрашачак һәм шуннан соң президентлар бергә матбугат очрашуы үткәрәчәк. Дүшәмбе көнне Зеленский Дөнья банкы һәм Халыкара валюта фонды итәкчеләре белән дә очрашкан иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Владимир Зеленский ике көнлек сәфәр белән АКШка килде,Яңылыҡтар,1670,https://www.azatliq.org/a/32726738.html,2023-12-12T06:37:45+00:00
"Кубаньнан Кырымга электр күпереКраснодар өлкәсе хакимияте матбугат үзәге хәбәрендәязылганча, әлеге чара Русия энергетика министрлыгы тәкъдиме белән кертелгән. Төбәкнең Новороссийски, Анапа, Геленджик шәһәрләрендә һәм тагын биш районында кичке сәгать сигездән кичке унбергә кадәр электр энергиясе өзелеп торачак, диелә. Электр энергиясен өзеп тору аерым урыннарда башкарыла һәм төбәк энергетика һәм торак-комуналь хуалык министрлыклары контролендә булачак, дип белдерелә.2016 елның маеннан Кырымның электр тәэминаты Краснодар өлкәсәсеннән башкарыла. Ярымутрауга кирәк булган электр энергиясенең 30 процентын гына Кырым үзе тәэмин итә ала. Элек Кырымга электр энергиясе Украинадан килә иде.",Кырымга ярдәм итәр өчен Краснодар өлкәсендә электр тәэминәтен өзеп тору графигы кертелгән,Яңылыҡтар,688,https://www.azatliq.org/a/28667676.html,2017-08-09T13:17:59+00:00
"Билдәле булыуынса, улар сәхнәне ҡаплаған. Һуғышты видеоға төшөрөүселәр ҙә булған. Магнитогорск ҡалаһында Элвин Грейҙың концерты 3 февралдә үк үтә. Ул урындағы мәҙәниәт йортонда сығыш яһай. Артист һуғышыусылар хаҡында бер ни ҙә әйтмәй, бәлки уға сәхнәнән күренмәгәндер ҙә. Сығышынан һуң ул тамамшасыларына рәхмәттәрен әйтә. Һуғышҡа шаһит булыусылар иһә икегә бүленә: берәүҙәр алғы рәттәге ҡатын-ҡыҙға етди йәрәхәттәр яһаған ирҙе ғәйепләй, икенселәре ҡатын үҙе тәүгеләрҙән булып сумкаһы менән һуҡты, тип раҫлай.",Шок! Элвин Грейҙы туҡмағандармы?,Яңылыҡтар,509,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/shok-elvin-grey-y-tu-ma-andarmy-4569742,2026-02-09T09:20:00+00:00
Владимир ПутинДанил СәфәровРаил ГатауллинИлфат Фәйзрахманов,Кремльнең аерым сайтларны финанслау тәкъдиме шик уята,Донъя,59,https://www.azatliq.org/a/24778684.html,2012-11-22T23:55:38+00:00
"Профсоюз-АРТ күргәҙмә комплексында йәш рәссамдар һәм уларҙың остаздарының экспозицияһы урын алған: рәсем сәнғәте, графика, биҙәү-ҡулланма сәнғәте. Бында төрлө йылдарҙағы эштәр йыйылған. Мәктәпте тамамлаусыларҙың станок композициялары: натюрморттар, пейзаждар, портреттар, декоратив стена панноларын да күрергә була. Уҡытыусылар һәм уҡыусылар төрлө тема өҫтөндә - Бөйөк Ватан һуғышы, ғаилә, яратҡан ҡала, бала саҡ, тыуған яҡтың мәҙәниәте һәм тәбиғәте - төрлө техника ҡулланып - акварель, гуашь, пастель, картонға гравюра, майлы буяуҙар һәм япма тегеү, ҡулдан туҡыу - яһаған эштәр ҡуйылған ғәжәп күргәҙмә был. Эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 1-се йорт адресы буйынса күргәҙмәне ҡарай алаһығыҙ. Инеү ирекле. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",Өфөлә - Уҡытыусы һәм уҡыусы күргәҙмәһе,Мәҙәниәт,780,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-11-14/f-l-u-ytyusy-m-u-yusy-k-rg-m-e-4477970,2025-11-14T10:00:00+00:00
"Үткән аҙнала Магнитогорск ҡалаһында милли Ҡарһылыуҙар конкурсы үтте. Унда беҙҙең мәктәптең 6-сы синыф уҡыусыһы Фәйзуллина Дания, башҡорт Ҡарһылыуы образында ҡатнашып, Маҡтау грамотаһы һәм Ҡыш бабайҙан бүләк алды. Дания бик тырыш, һәләтле уҡыусы. Ул ""5"" билдәләренә генө уҡый, матур һүрәт төшөрә, бейей, йырлай, ҡул эштәренә оҫта. Ҡарһылыу образын тыуҙырғанда күлдәк, маңлайса, түш биҙәүесте бергәләп эшләнек. Рәхилә РӘХИМОВА. Фотоларҙа: Дания – башҡорт Ҡарһылыуы; Дания уҡытыусыһы Рәхимова Рәхилә Ғәлибай ҡыҙы һәм әсәһе Фәйзуллина Әлфиә Вил ҡыҙы менән.",ДАНИЯ БАШҠОРТ ҠАРҺЫЛЫУЫ БУЛДЫ,Яңылыҡтар,552,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-29/daniya-bash-ort-ar-ylyuy-buldy-4524057,2025-12-29T13:26:00+00:00
"Бер литрлыҡ банкаға һуған ҡабығын тултырырға һәм  бер ҡап ҡәнәфер (гвоздика) һалып, өҫтөнә сыҡҡансы араҡы ҡойорға.  Даими рәүештә болғатып тороп, 10 көн ҡараңғы урында тоторға.  Сәсте йыуыр алдынан  тамырҙарына ошо төнәтмәне һөртөргә.  Һуңынан полиэтилен  ҡапсыҡ менән ҡаплап, башты таҫтамал менән урарға. Ике-өс сәғәттән һуң сәсте йыуырға.  Бер нисә тапҡыр ошо процедураны ҡабатлағандан һуң, сәсегеҙҙең ҡойолоуы кәмер, улар ҡуйырып, матурайып китер. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Сәсте ҡойолоуҙан һаҡлай,Яңылыҡтар,628,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/s-ste-oyolou-an-a-lay-4554654,2026-01-29T15:00:00+00:00
"Фестиваль ҡунаҡтары иғтибарына тәҡдим иткән китаптар араһында – балалар яҙыусыһы, сығышы менән Баймаҡтан Тимур Рәхмәтуллиндың «Тылсым эйәләре» тигән сағыу китабы һәм Бөрйән районында тыуып үҫкән Миләүшә Ҡаһарманованың Урал аръяғы халҡының яҙмышы хаҡында бәйән иткән «Бетерә шаршыһы» повестар йыйынтығы, Таңсулпан Ғарипованың «Бөйрәкәй» роман-бестселлеры урын алған. Әйткәндәй, Бөйрәкәй китабы бүләк вариантында ла бар: зауыҡ менән йыйылған комплектҡа китап, француз яулығы һәм ҡурай сәскәһе формаһындағы этно-брошюра һалынған. ""Китап"" нәшриәте «Башҡорт аты» фестиваленә ошондай йыйылмалар серияһын, шул иҫәптән башҡорт түшелдереге рәүешендәге сувенирҙар алып килде. Ҡунаҡтар «Китап» сатырында Мәхмүт Сәлимовтың «Башҡорт аты» китабы менән таныша ала. Баҫма «Башҡорт аты – 2024» фестивале айҡанлы донъя күргәйне. Уникаль йыйынтыҡта башҡорт аты тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр, риүәйәттәр һәм хикәйәләр тупланған. Автор башҡорттарҙа ат культын билдәләй, традицион ҡымыҙ эсемлегенә, ерле халыҡтың көнкүреше һәм йолаларына иғтибар бүлә. Бынан тыш, Башҡорт аты фестиваленә Китап нәшриәте урыҫ телендә донъя күргән «Музы не молчат. Башкортостан. » тигән фундаменталь йыйынтығын алып килде. Унда рәссамдар, шағирҙар, музыканттар һәм фотографтарҙың хәрби хәрәкәттәр зонаһына йәки гуманитар сәйәхәт һөҙөмтәләре нигеҙендә ижад ителгән әҫәрҙәре туплаған. Был баҫма магазинда бер нисә көн элек кенә һатыуға сығарылған. Ә уның тәүге даналары яңыраҡ Өфөлә үткән Армия мәҙәниәте көндәренең абруйлы ҡунаҡтарына тапшырылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, бөгөн, 6 сентябрҙә, Баймаҡ районының Граф күле янында «Башҡорт аты» халыҡ-ара башҡорт аты фестивале башланды. Бөтә экспозициялар, әүҙемлек һәм конкурстар ошо темаға арналған.",Урал аръяғы авторҙарының китаптары,Яңылыҡтар,1701,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-07/ural-ar-ya-y-avtor-aryny-kitaptary-4377652,2025-09-07T16:38:00+00:00
"Часов Яр шәһәрефикерләрРусия гаскәрләре Украинаның Донецки һәм Харьков өлкәләрендә яңа торак пунктларны басып алу өчен Купянски, Лиман һәм Бахмут юнәлешләрендә һөүм итә. Бу хакта Украина кораллы көчләренең Коры ир гаскәре белән итәкчелек итүче Александр Сырскийүзенең -каналында язды. Аңарчы украин -каналларында Русия гаскәрләренең аеруча Бахмут янында берничә уңышы турында хәбәрләр булды. Сырский бәяләмәсенә күрә, Русия гаскәрләре хәзер төп көчләрен Бахмут юнәлешенә юнәлткән. ""Штурмлау өчен десант гаскәрләренең, диңгез пехотасының сугышка иң сәләтле бүлекчәләрен һәм элекке тоткыннардан оешкан ""Шторм "" белән ""Шторм "" хәрби төркемнәрен кулланалар"", дип яза Украина генералы. Сырский бәяләмәсенә күрә, Русия гаскәрләренең максаты аңлашыла - ""бу - Часов Яр торак пунктына, аннан соң Константиновкага, Дружковкага, Славянскига, Краматорскига һөүм итү һәм алга таба Донецки өлкәсе чикләренә чыгу"", ди ул. Шулай ук Русия гаскәрләре Макеевка юнәлешендә (Луһански өлкәсе) һәм Купянски янындагы Синьковки юнәлешендә (Харьков өлкәсе) һөүм итә. Сырский вазгыять катлаулы ди. ""Безгә дошман корал ягыннан да, хәрбиләр саны ягыннан да өстенрәк булган шартларда сугышырга туры килә"". Шул ук вакытта ул Русия гаскәрләренең зур югалтуларга дучар булуын искәртә. Соңгы көннәрдә Русия гаскәрләренең Бахмут тирәсендә алга китүе турында хәбәрләр чыкты. Май аенда ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте отрядлары бу шәһәрне алганнан соң, Бахмут янында украин хәрбиләре һөүм итте. Әмма соңгы атналарда кабат Русия һөүмгә күчте. Төп һөүмнәр Бахмуттан төньяк-көнбатышка ясала. Алдагы көнне чыккан кайбер хәбәрләргә күрә Русия хәрбиләре алга китеп Часов Ярдан ерак түгел урнашкан Ивановское торак пункты өчен сугыш башлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Генерал Сырский: Русия Бахмут янындагы Часов Яр шәһәренә аеруча актив һөүм итә,Яңылыҡтар,1795,https://www.azatliq.org/a/32737922.html,2023-12-19T13:26:59+00:00
"На сегодняшний день Москва является самым востребованным направлением среди жителей и гостей республики, на которое приходится около 40 процентов от общего пассажиропотока внутренних воздушных линий. Так, по поручению главы Башкортостана Радия Хабирова с 22 июля количество авиарейсов из Уфы в Москву увеличится до 17 в день. Распределение рейсов по аэропортам Москвы: Шереметьево (11 рейсов: «Аэрофлот» – 7, «Россия» – 3, «Победа» – 1); Внуково (3-5 рейсов в неделю: «Ютэйр» – 1, «Победа» – 1 или 2, «Россия» – 1); Домодедово (3-4 рейса: «Сибирь» – 2, «Норд Стар» – 1 или 2). Уфимский аэропорт активно сотрудничает с 40 авиакомпаниями, которые осуществляют рейсы в 69 направлениях, включая международные. В 2025 году открыты дополнительные рейсы в Батуми (« »), на морской курорт Санья («Аэрофлот») и в Стамбул («Ютэйр»). Стоит отметить, что аэропорт Уфа попал в топ самых удобных аэропортов России по версии. В 2024 году аэропорт признан лучшим международным аэропортом с пассажиропотоком от 2 до 6 миллионов пассажиров в рамках премии «Воздушные ворота России». Это признание, в том числе, стало результатом модернизации инфраструктуры, считает Денис Никитин. - Мы проводим большую работу по модернизации терминальной инфраструктуры, - отметил коммерческий директор уфимского аэропорта. - В частности, за последние пару лет мы соединили терминалы вылета и прилета в единое здание, расширили и увеличили зону регистрации и досмотра пассажиров, провели ремонт терминала внутренних воздушных линий, установили в зоне вылета два новых дополнительные эскалатора. Кроме того, в здании воздушной гавани появился  новый навес площадью 9000 квадратных метров, который соединяет внутренние и международные терминалы, улучшая навигацию для автотранспорта и пассажиров. В планах - увеличение пассажиропотока аэропорта Уфа к 2030 году до 7,2 миллиона пассажиров в год. На сегодняшний день Москва является самым востребованным направлением среди жителей и гостей республики, на которое приходится около 40 процентов от общего пассажиропотока внутренних воздушных линий. Так, по поручению главы Башкортостана Радия Хабирова с 22 июля количество авиарейсов из Уфы в Москву увеличится до 17 в день. Распределение рейсов по аэропортам Москвы: Шереметьево (11 рейсов: «Аэрофлот» – 7, «Россия» – 3, «Победа» – 1); Внуково (3-5 рейсов в неделю: «Ютэйр» – 1, «Победа» – 1 или 2, «Россия» – 1); Домодедово (3-4 рейса: «Сибирь» – 2, «Норд Стар» – 1 или 2). Уфимский аэропорт активно сотрудничает с 40 авиакомпаниями, которые осуществляют рейсы в 69 направлениях, включая международные. В 2025 году открыты дополнительные рейсы в Батуми (« »), на морской курорт Санья («Аэрофлот») и в Стамбул («Ютэйр»). Стоит отметить, что аэропорт Уфа попал в топ самых удобных аэропортов России по версии. В 2024 году аэропорт признан лучшим международным аэропортом с пассажиропотоком от 2 до 6 миллионов пассажиров в рамках премии «Воздушные ворота России». Это признание, в том числе, стало результатом модернизации инфраструктуры, считает Денис Никитин. - Мы проводим большую работу по модернизации терминальной инфраструктуры, - отметил коммерческий директор уфимского аэропорта. - В частности, за последние пару лет мы соединили терминалы вылета и прилета в единое здание, расширили и увеличили зону регистрации и досмотра пассажиров, провели ремонт терминала внутренних воздушных линий, установили в зоне вылета два новых дополнительные эскалатора. Кроме того, в здании воздушной гавани появился  новый навес площадью 9000 квадратных метров, который соединяет внутренние и международные терминалы, улучшая навигацию для автотранспорта и пассажиров. В планах - увеличение пассажиропотока аэропорта Уфа к 2030 году до 7,2 миллиона пассажиров в год.",Количество рейсов из Уфы в Москву увеличится,Йәмғиәт,3717,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-08/kolichestvo-reysov-iz-ufy-v-moskvu-uvelichitsya-4307230,2025-07-08T18:15:00+00:00
"Көн йылы, тик бик томанлы ине. Был иң шәп, көслө, етеҙ атайҙар өсөн һис ҡамасау булманы. Төрлө бәйгеләрҙә ярышты улар. Республикабыҙҙың министрлыҡтары вәкилдәренән тыш, бер команда махсус хәрби операция яугирҙарынан төҙөлгәйне. Береһе лә һынатманы. Етмәһә, эргәлә иң яҡын кешеләре – ҡатындары, балалары дәрт биреп тора бит! Әйткәндәй, атайҙар ярышҡан арала кескәйҙәр ҙә тик ултырманы – викторина һорауҙарына дөрөҫ яуап биреп, тәмлекәстәр алып ҡыуанды. Йомғаҡтарға килгәндә, призлы урындарҙы ""Пульс"" (БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы), ""Айболит"" (Ветеринария буйынса дәүләт комитеты), ""Тиҙерәк! Юғарыраҡ! Көслөрәк! "" (Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты) командалары яуланы. Сара ғаиләләрҙәге бәйләнеште нығытыу, балаларҙы шәхси өлгө менән тәрбиәләү һәм йәмғиәтебеҙҙе берҙәм, көслө итеү йәһәтенән әһәмиәтле булды.",Иң көслө атайҙар ҡайҙан?,Конкурстар,816,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-26/i-k-sl-atay-ar-ay-an-4441695,2025-10-26T17:04:00+00:00
"В Москве, в учебно-выставочном комплексе «Тимирязев Центр», торжественно завершился Национальный чемпионат по профессиональному мастерству среди инвалидов и лиц с ограниченными возможностями здоровья «Абилимпикс». В нем приняли участие 1000 человек, в том числе 90 ветеранов специальной военной операции. Они соревновались в 15 компетенциях. Победителями чемпионата стали 450 человек. Среди победителей - ветеран специальной военной операции и социальный координатор фонда «Защитники Отечества» Артем Мухарямов занял второе место. Абилимпикс - это большая дружная семья, в которую нас тепло приняли. Помогли во всем - освоить новые компетенции, вернуться к старой профессии, несмотря на ограничения здоровья. Спасибо большое организаторам за великолепное мероприятие, фонду «Защитники Отечества» за предоставленную возможность своим примером показать, что несмотря на инвалидность, можно и нужно заниматься любимым делом. Меня в Башкортостане поддерживает любимая семья - жена и сын. Жена уже поздравила, смотрела прямую трансляцию. Блпголарен родному коллективу и большой семье «Абилимпикс», - делится Артём. Артем родился в Челябинской области, в городе Усть-Катав. Получил средне-специальное образование по программированию. Работал на заводе, затем — на вахте оператором станков с программным управлением. В 2013–2014 годах служил в армии. С марта по май 2014 года охранял границу в Ростовской области, за что был награждён медалью «За возвращение Крыма». Когда объявили частичную мобилизацию, Артем сразу понял, что его призовут. В армии он служил в разведке и имел военно-учётную специальность — командир отделения. года по мобилизации попал на специальную военную операцию. Был назначен наводчиком-оператором БМП в разведывательной роте. Артем проявил исключительное мужество и героизм в ходе специальной военной операции. Дважды награжден медалью «За отвагу», в том числе за 18-дневную оборону позиций в окружении. Среди его наград также медаль «Участник специальной военной операции». Получив тяжелое ранение в октябре 2023 года во время штурма Авдеевки, он потерял руку. С января 2025 года он служит Родине, работая социальным координатором в Башкортостанском филиале Фонда «Защитники Отечества», оказывая всестороннюю поддержку семьям погибших военнослужащих и ветеранам СВО, включая консультации по вопросам адаптации, спорта и реабилитации. Артем – активный участник патриотических мероприятий, спортсмен и настоящий патриот своей страны. На закрытии участников чемпионата приветствовал заместитель Министра просвещения РФ Владимир Желонкин. «На чемпионате была создана замечательная атмосфера, наполненная добром и любовью. Можно было не только соревноваться, но и знакомиться с важными техническими средствами, которые помогают участникам в жизни. Все финалисты – настоящие мастера, нам дорог каждый. Уважаемые участники движения «Абилимпикс», вы все – в нашем сердце», – подчеркнул Владимир Желонкин. В программу также был включен показ адаптивной одежды. Ветераны СВО и их близкие продемонстрировали разработки российских производителей в нескольких стилях: повседневном и деловом, спортивном, вечернем и рабочем. «Мы стремимся обеспечить ветеранам всестороннюю помощь и внимание, включая медицинскую реабилитацию, психологическую поддержку и необходимые средства для адаптации к мирной жизни. Важную роль в создании чувства уверенности и комфорта играет правильно подобранная одежда.  Герои СВО из Республики Башкортостан уже получили 11 комплектов, 144 заявки направлены в центральный аппарат, трём ветеранам  вручим адаптивную одежду на следующей неделе», - отмечает руководитель регионального филиала Госфонда «Защитники Отечества»Гульнур Кульсарина. В рамках деловой программы чемпионата «Абилимпикс» прошли пленарное заседание, мастер-классы и круглые столы, посвященные актуальным вопросам развития инклюзии в России. Совместно с фондом «Защитники Отечества» были организованы обсуждения вопросов социализации и трудоустройства героев после их возвращения к мирной жизни, наставничества и реабилитации через спорт. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Артем Мөхәрәмов Абилимпикста икенсе урын яуланы.,Махсус хәрби операция,4156,https://bashkizi.ru/news/care/2025-11-07/artem-m-h-r-mov-abilimpiks-ta-ikense-uryn-yaulany-4457635,2025-11-07T16:13:00+00:00
"Төбәк парламенты спикеры Константин Толкачев билдәләүенсә, республика биләмәһендә мәғариф һәм медицина учреждениеларында, мәҙәниәт, физкультура һәм спорт ойошмаларында энергетик һатыу тыйылған. Хәҙер тәртип боҙоусыларға ҡарата санкциялар индерелә. Административ эштәрҙе республиканың сауҙа һәм хеҙмәттәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре ҡараясаҡ. Протоколдарҙы ла улар төҙөйәсәк. Билдәләнгән сикләүҙәрҙе боҙған өсөн штрафтар ҡаралған: граждандарға - 3000 һумдан 4000 һумға тиклем, вазифалы кешеләргә - 30 000 һумдан 40 000 һумға тиклем, юридик шәхестәргә - һум. Ҡабаттан ҡағиҙәне боҙған өсөн штрафтар юғарыраҡ: граждандарға - 4000 һумдан 5000 һумға тиклем, вазифалы кешеләргә - 40 000 һумдан 50 000 һумға тиклем, юридик шәхестәргә - 200 000 һумдан 250 000 һумға тиклем. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Энергетик һатһаң - штраф,Яңылыҡтар,940,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/energetik-at-a-shtraf-4546299,2026-01-22T12:19:00+00:00
"Сергей АксеновСергей Аксеновтан тыш, әлеге вазифага КПРФ депутаты Сергей Богатыренькоһәм ЛДПРдан Русия Думасы депутаты Павел Шперовдәгъва иткән иде. Бу өч намзәтне дә Русия президенты Владимир Путинтәкъдим итте. Аксенов төбәк итәкчесе итеп икенче мөддәткә сайланды. Русия хакимиятләренә буйсынучы Кырым башлыгы биш елга сайлана һәм ике мөддәтән артык итәкче булып тора алмый. Аксенов Кырым хөкүмәтен 2014 елның февралендә, Русия аннексиясенә кадәр итәкләде. Украина хакимиятләре аның билгеләнүен кануни түгел дип атады, Кырым Дәүләт шурасы депутатлары ул вакытта ""Русское единство"" фиркасе лидеры башлыгын басым астында сайлады дип белдерде. Республика парламенты бинасын Русия хәрбиләре контрольдә тота иде. Аннексиядән соң Аксенов Кырым республикасы башылгы дип атала башлады. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный. Кырымны аннексияләүне Мәскәү тарихи гаделлек урнаштыру дип атый.2014 елдан АКШ һәм кайбер Көнбатыш илләре Кырым аннексиясе сәбәпле Русиягә карата чикләүләр кертте һәм аларны ярты ел саен озайтыр килә.",Аннексияләнгән Кырым башлыгы булып янә Сергей Аксенов сайланды,Яңылыҡтар,1198,https://www.azatliq.org/a/30175264.html,2019-09-20T13:27:02+00:00
"Глава поручил оперативно внести в Госсобрание кандидатуры премьер-министра и вице-премьеров. Заседание пройдет через неделю после инаугурации – 18 сентября. Таким образом к концу следующей недели правительство республики будет сформировано и приступит к работе. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Инаугурация Радия Хабирова пройдет 12 сентября,Яңылыҡтар,384,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-09/inauguratsiya-radiya-habirova-proydet-12-sentyabrya-3922792,2024-09-09T22:39:00+00:00
"«Китаптар һанайбыҙ» тигән квеста балалар яратҡан китаптары тураһында һөйләй,  «Әлләсе» телеуйынында ҡатнаша, приздар һәм бүләктәр ота ала. «Тамыр» телеканалының йәш хәбәрселәре «Бөтәбеҙ күмәкләп китап яҙабыҙ! » тигән медиасәйәхәткә саҡыра, күмәкләшеп «Китап Батыр» тигән әкиәт ижад ителә. Тирмәлә төрлө ҡул эштәре, һүрәт төшөрөү буйынса оҫталыҡ дәрестәре бара. Ошонда уҡ өҫтәл уйындары һатыла. Китап БайрамыАманат Журналы","""Тамыр"" әкиәт яҙҙыра",Яңылыҡтар,421,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/tamyr-ki-t-ya-yra-4258673,2025-05-31T18:49:00+00:00
"В пресс-службе медуниверситета рассказали, что Вэньчжоу стал уже третьим китайским вузом, с которым сотрудничают коллеги из Башкирии. Новая программа рассчитана на студентов БГМУ шестого курса и ординатуры второго года обучения. Во время обучения они смогут проводить передовые медицинские исследования. — Важно, что из года в год мы повышаем свои позиции в международных рейтингах, диплом нашего университета признан во многих странах мира. БГМУ — член российско-китайской ассоциации медицинских университетов, и за 10 лет сотрудничества уже реализовано около 60 программ академической мобильности для 700 наших студентов и молодых ученых. Опубликовано более 100 совместных статей в высокорейтинговых журналах. Новые договоренности решают важные задачи в подготовке и переподготовке высококвалифицированных медицинских кадров, — отметил ректор БГМУ Минздрава России, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Благодаря сотрудничеству Башкирского медуниверситета с китайскими вузами более 30 молодых ученых БГМУ получили ученую степень. Сегодня они работают в лабораториях Института фундаментальной медицины, Института урологии и клинической онкологии, кампусе Евразийского НОЦ и структурных подразделениях университета, реализуя прорывные проекты в рамках программы «Приоритет-2030». С Сычуаньским университетом БГМУ сотрудничает в области онкологии, кардиологии, фармакологии и психиатрии. А выпускник лечебного факультета БГМУ, обладатель ученыой степени Сычуаньского университета Данил Галиуллин проводил научное исследование по изучению механизмов резистентности к противоопухолевой терапии при раке желудка. Он работал под руководством ведущего специалиста по исследованию и лечению рака желудка провинции Сычуань, заместителя директора гастроинтестинальной хирургии Западной Китайской Больницы профессора Ху Дзянкуна в подведомственном ему учреждении. Сейчас башкирский медик трудится онкологом в Клинике БГМУ и Институте урологии и клинической онкологии. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Медуниверситет Башкирии начал сотрудничать с престижным китайским вузом,Яңылыҡтар,2634,https://henek.info/news/novosti/2025-04-15/meduniversitet-bashkirii-nachal-sotrudnichat-s-prestizhnym-kitayskim-vuzom-4199761,2025-04-15T20:20:00+00:00
Был хаҡта Миләүшә Шәйхисламова үҙенең социаль селтәрендә хәбәр итә.,"Үәт, әй! «Башҡорт хужабикә»һен эскесе тип атағандар!",Яңылыҡтар,67,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/t-y-bash-ort-huzhabik-en-eskese-tip-ata-andar-4497509,2025-12-08T10:25:00+00:00
"Башҡортостанда баҡса ширҡәттәренә транспорт менән йөрөү өсөн ҡулай шарттар булдырыуға ҙур иғтибар бүленә. 2022 йылда Башҡортостан Башлығы баҡсаларға инеү юлдарын ремонтлау программаһын тәҡдим итте. Өс йыл эсендә 212 баҡсаға 85 км самаһы юл ремонтланған да инде. Башҡортостан Республикаһының транспорт һәм юл хужалығы министры вазифаһын башҡарыусы Любовь Минакова белдереүенсә, 2024 йылда Өфөлә, Күмертауҙа, Бәләбәй, Ҡырмыҫҡалы, Кушнаренко, Иглин, Өфө һәм Шишмә райондарында 72 баҡсасылыҡ ширҡәтенә алып барған 26 саҡрым самаһы юл ремонтланған. Был эштәргә 154 миллион һум йүнәлтелгән. 2025 йылда территориаль заказға төҙәтмәләр индергәндә ошо эштәргә 150 миллион һум бүлеү планлаштырыла.",Баҡсаға йөрөү ҡулай булһын өсөн,Яңылыҡтар,687,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-09/ba-sa-a-y-r-ulay-bul-yn-s-n-4077770,2025-01-09T10:05:00+00:00
"Өфөлә Башинформ мәғлүмәт агентлығының конференц-залында Рәсәй матбуғаты көнөнә арналған тантаналы сара үтте. Журналистарҙы Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы етәксеһе Максим Ульчев, Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов һәм башҡалар һөнәри байрам менән ҡотланы, министрлыҡтар һәм ведомстволар ойошторған конкурстар йомғаҡтары буйынса журналистар, шул иҫәптән хеҙмәттәшебеҙ Баныу Ҡаһарманова ла бүләкләнде. Ул Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, БР Финанс министрлығы, Рәсәй Банкының Башҡортостан Республикаһы буйынса Милли банкы бүлексәһе, Башҡортостандың Финанс тикшеренеүҙәре үҙәге, республикабыҙ Журналистар союзы ойошторған Аҡса тураһында – ябай ғына Республика конкурсының Финанс грамоталылығы темаһын иң яҡшы яҡтыртыу «Тарих номинацияһында 1-се урын яуланы. Шулай уҡ Башҡортостан Республикаһының киң мәғлүмәт сараларында ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләрен иң яҡшы яҡтыртыу буйынса журналистарҙың республика конкурсында 3-сө урын алды. – Был еңеүҙәрем өсөн Йәшлек гәзитенең эшсән, татыу, берҙәм коллективына, беҙҙе ҡеүәтләп, яуланғандарҙа туҡтап ҡалмай, һәр ваҡыт алға барырға, уңыштарға өлгәшергә дәртләндергән етәксебеҙ Артур Дәүләтбәковҡа, тоғро гәзит уҡыусыларыбыҙға ҙур рәхмәт!  –ти Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Баныу Латиф ҡыҙы. – Һуңғы ике йылда инвестициялар һәм башҡа финанс хеҙмәттәр өлкәһендә, ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау йәһәтенән мутлыҡтарҙы иҫкәртеүгә арналған материалдарҙы күп яҙам, киләсәктә лә ошо юҫыҡта эште дауам итергә, кешеләрҙе мутлашыусыларҙан-бәләләрҙән һаҡлауға үҙ өлөшөмдө индерергә ниәтләйем. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡотлайбыҙ!,Яңылыҡтар,1870,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/otlayby-4537732,2026-01-15T11:10:00+00:00
"Филология фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Мәғарифты үҫтереү доценты, Өфө күп профилле һөнәри колледжының башҡорт теле уҡытыусыһы, «Йыл уҡытыусыһы – 1993», «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы – 2025» төбәк-ара конкурсы лауреаты Фәнзил Бүләк улы Санъяров «Башҡорт теле дәрестәрендә эшмәкәрлек алымдары»  менән таныштырһа, филология фәндәре кандидаты, доцент, башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәт кафедраһы мөдире вазифаһын башҡарыусы Зөбәржәт Фәнил ҡыҙы Шәйхисламова студенттарҙы олимпиадаға әҙерләү методикаһы менән бүлеште. «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналының баш мөхәррире Салауат Ғайса улы Кәримов журнал менән тығыҙ хеҙмәттәшлеккә саҡырҙы. Журнал һәр уҡытыусыға методик энциклопедия вазифаһын да үтәй. «Ағиҙел» журналының яуаплы сәркәтибе Луиза Риф ҡыҙы Кирәева журналдың уҡытыусыға ярҙамсы әсбаб булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. «Башҡорт телен дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙа заманса технологияларҙы ҡулланыу» тәжрибәһе менән  Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт университетының төрки һәм көнсығыш филологияһы кафедраһы доценты, филология фәндәре кандидаты Раушания Абдулхай ҡыҙы Солтаҡаева уртаҡлашты. Шулай уҡ коллегаларына Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының башҡорт теле уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты, Рафаэль Әхмәтйән улы Сиражетдинов, Нефтекама нефть колледжы уҡытыусыһы Айгөл Салауат ҡыҙы  Йәһүҙина үҙҙәренең эш алымдарын еткерҙе, Стәрлетамаҡ төҙөлөш һәм профессиональ технологиялар колледжынан  Шәмиғолова Зөһрә Ғибәҙәт ҡыҙы «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә нейроселтәрҙе ҡулланыу», ә Даян Мурзин исемендәге Кушнаренко күп профилле профессиональ колледжы уҡытыусыһы  Фәттәхова Гөлфинә Мазһар ҡыҙының «ФГОС талаптарын тормошҡа ашырыу өсөн студенттарҙың телдән һәм яҙма телмәрен үҫтереү» буйынса сығыштары барыһына ла күп мәғлүмәт бирҙе. «Башҡорт теле дәрестәрендә  тасуири уҡырға өйрәтеү ысулдары һәм алымдары»н  Туймазы педагогия колледжының башҡорт теле уҡытыусыһы Кәримова Гөлнара Яхъя ҡыҙы уртаҡлашты. Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының башҡорт теле уҡытыусыһы Лилиә Ишбулды ҡыҙы Әхмәҙиева  «Дидактик материалдарҙың уҡытыуҙағы роле» һәм Стәрлетамаҡ күп профилле профессиональ колледжынан Тимерғәлиева Светлана Ивановна «Башҡорт теле дәрестәрен үткәргәндә Эсборд Һәм Сферум-видео онлайн-таҡтаһы мөмкинлектәрен файҙаланыу» кеүек үҙенсәлекле эш тәжрибәләрен бәйән итте.  «Профессиональ белем биреү ойошмаларында башҡорт телен уҡытыуҙың көнүҙәк мәсьәләре» темаһына түңәрәк өҫтәл ойошторолдо. Олимпиаданы ябыу тантанаһы шул уҡ көндә билдәләнде. Туған тел булараҡ башҡорт телен өйрәнеүсе студенттар араһында абсолют еңеүсе Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжынан Шаһисолтанов Ризуан (етәксеһе Әминева Ф. С), дәүләт теле булараҡ – Стәрлетамаҡ күп профилле профессиональ колледжынан Юрчак Арина (етәксеһе Тимерғәлиева С. И. ) билдәләнде. Еңеүселәрҙе, призерҙарҙы һәм уларҙың остаздарын ҡотлайбыҙ! Артабан да ижади уңыштар, яңынан-яңы еңеүҙәр теләйбеҙ!",Телһөйәрҙәр йыйылды,Мәғариф,2905,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-11-21/tel-y-r-r-yyyyldy-4477767,2025-11-21T23:13:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта Татарстан Русия бюджетына 1 трлн сум салымын юллаган.2024 елда федераль бюджет Татарстан казнасына 88,9 млрд сум федераль ярдәм күчергән, дипхәбәр итәреспублика финанс министры. Бу көтелгәннән 10 млрдка күбрәк. Бу акчаларны төп өлеше субсидия булып санала диелә, шуңа да республика хакимияте аны максатчан гына куллана ала, үз ихтыяри белән бүлеп бирә алмый.2024 елда Татарстанда барлыгы 1,5 трлн сум салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алыначагыәйтелде. Бу сумманың 67ы — федераль бюджетка күчерелгән, калган 33ы — республикага калган. Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салым юллана. Бу узган елдан 20 процентка күбрәк. Соңгы биш елда Татарстанда 5,63 трлн сумнан артык салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алынган. Мәскәүгә — 3,68 трлн сум, яки 65,3 киткән. Татарстанда — 1,94 трлн сум, яки 34,7 калган. Шул ук вакытта федераль үзәк республикага 375 млрд сум гына финанс бүлеп бүлеп биргән. Былтыр Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин Дәүләт шурасы утырышында 2025 елда республикада ыелачак салымнар федераль үзәккә күбрәк китәчәк дипкисәтте. Бу быел кабул ителгән салым реформасына да бәйле. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2024 елда Мәскәү Татарстанга 89 млрд сум федераль ярдәм күчергән,Яңылыҡтар,1191,https://www.azatliq.org/a/elda-maskau-tatarstanga-89-mlrd-sum-federal-yardam-kuchergan/33279078.html,2025-01-17T13:07:40+03:00
"Был хаҡта республика етәксеһе хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә белдерҙе. «Сығышымда беҙҙең идара итеү командаһы өсөн яңы бурыстар билдәләргә тырышырмын. Үҙебеҙҙең эшкә көйләйбеҙ, билдәләнгән пландарҙы үтәргә кәрәк. 2026 йылда барыһына ла халыҡҡа уңыштар теләйем», — тине Радий Хәбиров.",Республика Башлығы Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамә тураһында әйтте,Яңылыҡтар,285,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/respublika-bashly-y-oroltay-a-m-r-zh-tnam-tura-ynda-ytte-4545711,2026-01-12T13:45:00+00:00
"Роспотребнадзор канаты астында эшләүче СПИДка каршы көрәшүче һәм чирне булдырмау профилактика фәнни-методология үзәге мәгълүматларына караганда, 2021 елның 30 сентябренә Русиядә ВИЧ-инфекция диагнозы белән кеше теркәлгән, шуларның 413 930 ы үлгән. 2020 елның шушы вакыт аралыгындагы саннарга караганда, бу 5,7 процентка күбрәк. Үлүчеләрнең уртача яше — 42 яшь. Үлемнәрнең төп сәбәбе — туберкулез.2021 елның соңгы 9 аена караганда, ВИЧ инфекция йоктыруның 54 423 яңа очрагы теркәлгән. 2020 ел белән чагыштырганда, бу 1,1ка әзрәк. Әмма белгечләр моның сәбәбен дөньяда коронавирус пандемиясе белән бәйле дип аңлата, ул вакытта ВИЧ инфекцияне тикшерү күләме кимегән, СПИД үзәкләренә азрак кеше мөрәәгать иткән. Светлана ИзамбаеваРәсми статистика чирләүчеләр саны 1,5 миллионнан арткан дисә дә, Светлана Изамбаевабу сан тагын да күбрәк дип саный, чөнки чирен яшерүчеләр шактый. Светлана 20 ел дәвамында ВИЧ диагнозы белән яши. 2008 елда үз исемендәге фонд булдырып, Татарстандагы ВИЧ инфекцияле балаларга ярдәм итү эше белән мәшгуль. Фондның төп эшчәнлеге — чир турында аңлату һәм профилактика эшен алып бару һәм диагноз куелган икән, нишләргә кирәк дигән сорауларга авап бирү. Әлеге вакытта фонд карап торган балалар саны 50 дән артык. Русиядә андый балаларның саны 10 меңнән арта, күпчелек балалар тулы булмаган һәм аз керемле гаиләләрдән. Аларның барысы да диярлек ярдәмгә мохта. —Светлана, бу саннар зурмы? Үзгәрешләр кайсы якка бара? — Рәсми статистика булса да, бу зур дип саныйм. Шуны истә тотарга кирәк: монда хисапка басучылар гына, мигрантларны алыйк, алар арасында да чирләүчеләр бар, әмма алар исәпләнми. Русия ватандашлыклары булмаганга күрә алар статистикадан төшеп кала. Әмма алар биредә, безнең белән яши. Әле бит авырганын белмичә йөрүчеләр дә, чирен белеп тә хосусый клиникаларга мөрәәгать итеп аноним рәвештә дәваланучылар да бар. Боларны да исәпкә алсаң, сан тагын да зуррак булачак. Үсешме, артка чигенешме? Рәсмиләр саннар азая яки стагнация кичерә дип әйтсә дә, чынында соңгы ике елда дөньяның коронавирус белән яшәвен исәпкә алырга кирәк. Бөтен көч шуңа юнәлдерелде. ВИЧ белән чирләүчеләр дә, башкалар да читтә калды. Тикшерү дә, ачыклау да бераз артта калынды. Әмма коронавирустан куркып, яки катлаулы итеп авырый башлаучылар ахыр чиктә СПИД үзәкләргә мөрәәгать итә, димәк азмы-күпме ВИЧ инфекцияле кешеләр рәсми теркәлде дигән сүз. — Менә бу пандемиягә туры килгән соңгы ике ел авыр булды. Әле дә чир тынмады. ВИЧ белән чирләүчеләр моны ничек кичерә? — Башкалар ничек авырды, без дә шулай ук авырдык. Кемдер иңел үткәрде, кемдер авыр уздырды. Башта башкалар кебек без дә куркуга калдык. Нәрсә ул, ничек булыр — аңлашылмады. Пошаманга калдык. ВИЧ чире булган хатыннар белән тыгыз эшлим. Күпчелек — балаларын ялгыз тәрбияләүче хатыннар. Аларның төп борчылулары шул: әгәр авырып китсәк, балалар кемгә кала? Хастаханәгә эләгә икән кеше, бала берүзе нишли? Мин итәкләгән фонд ВИЧ инфекцияле балаларны багып тора. СПИДтан кемнең әнисе, кемнең әтисе үлгән, дөм ятим балалар да бар. Аларны күп очракта әбиләре карый. Менә алар авырып китсә, өлкән яшьтә бит алар, нишләргә? Баланы кайда, кем белән калдырырга? Әле тегендә, әле монда кешеләрнең коронавирус белән авырып үлгәннәрен ишеткәндә йөрәгем ""жу"" итә, әбиләре үлсә, аларны ятимнәр йортына бирергә туры киләчәк. Әле дә куркам. Шөкер, без багып торучы Татарстан балалары барысы да исән-сау, әбиләрен дә коронавирус читләтеп үтте. Алар саклана. — Светлана, сез барысы да коронавирус турында гына уйлады, сөйләде, ул әле дә шулай, башка чирлеләр, шул исәптән ВИЧ белән чирләүчеләр онытылды дидегез. Моны ничек сиздегез? Ниндидер авырлык кичердегезме? — Чынында ВИЧ диагнозлы кешеләрне болай да хастаханәләргә алырга атлыгып тормыйлар иде, мөмкин кадәр өйдә дәваланырга тәкъдим итәләр иде моңа кадәр дә. Кемгә кирәк инде алар? СПИДка кадәр итүчеләрне хастаханәгә салган очракта хәлен иңеләйтәләр, озак тотмыйлар, алар үләргә дип өйгә кайтырыла. Андый очраклар күп. Паллиатив бүлекләр бар, әмма ВИЧ белән авыручыларны анда алмаска тырышалар. Дискриминация бу. -19 эләктерелгәндә урын юк дип кенә әйтелә. Чыннан да урын булмаска мөмкин, Татарстанда коронавирус белән вазгыять авыр иде, мин анысын да аңлыйм. Үзем дә чирләдем. Шулай ук авыр кичердем, мине дә хастаханәгә яткырмадылар. Өйдә дәваландым. Танышларым арасында авыр хәлдәге пациентлар да булды, ашыгыч ярдәм машинасы килә, әмма алып китмәделәр. Коронавирустан хәле китеп аңын югалткан хатын булды, кызы куркып ашыгыч ярдәмгә шалтыратты. Килделәр, рәткә китерделәр, шуның белән бетте. Ул үзе аннары берничә хастаханәгә мөрәәгать итте, урыннар юк, ала алмыйбыз дип авап бирделәр. ВИЧ инфекцияле кешеләрнең кайберләре коронавирус симтомнары булса да, кайчак -19 диагнозын куймыйлар иде. Анысы инде адым саен. — Коронавирустан үлүчеләр бармы? Ниндидер хисап алып барасызмы? — Андый очракларны белмим. Чирне авыр кичерүчеләрне беләм. Хроник чирләр бар икән, ВИЧлымы кеше, юкмы үзенең сәламәтлегенә тагын да аваплырак, игътибарлырак карарга тиеш. Дәваланмаучылар бар, менә алар үзләрен авыр хәлгә иткерә. Вакцина ясатмаучылар – аерым бер баш бәласе. Болай да авырыйсың, әле коронавирус та эләктерсәң, ВИЧ диагнозы белән тагын да хәлләр катлаулана ала бит дим. ""Ник вакцина ясатмыйсыз? "" дип кайда үгетлим, кайда әрлим. Кем коронавирусны авыр кичерде, алар вакцинаны берсүзсез ясата. Үзем беренчеләрдән ясаттым. Кемдер курка, кемдер вакцинага ышанмый. кодлар белән таләпләр кырысландырылгач, миңа күп кеше ""ВИЧ диагнозы белән медотвод алып буламы? "" дигән сораулар бирә башлады. Вакцина хәлне начарайта дигән фикерләр таралган, сертификатны сатып алыйкмы дип тә уйлыйлар. Ярамый! Сатып алу — инаять! Вакцина мөһим дип һаман аңлатам да аңлатам. Кешеләр төрле бит, әмәгатьчелек фикере тәэсире көчле. — Бөтен медицина системы коронавируска каршы көрәшкәндә ВИЧ белән чирләүчеләр тиешле дарулар, медицина ярдәмен ала алдымы? Мәсәлән, препаратларга кытлык булдымы яки табиблар итешмәү очракларын әйтә аласызмы? — Татарстандагы бөтен СПИД үзәкләре моңа кадәр ничек өзлексез эшләде, шулай дәвам итте. Дөрес, табибларның саны бераз кимеде, чөнки инфекционистлар коронавируска каршы көрәшкә күчерелде, ""кызыл зона""да, ковид һоспитальләргә ибәрелде. Әмма безгә андый үзгәрешләр начар тәэсир итмәде. Өлкәннәр, ятып авыручыларга дарулар кирәк икән, аларга илтү хезмәте эшләде. Берсе дә препаратсыз калмады. Бер такым булып эшләдек. Табиблар — безгә, без аларга ярдәм иттек. Көтелмәгән хәл иде бит, әмма эш тукталмады. — Ә гомумән ВИЧ инфекцияле кешеләрнең тормыш сыйфаты үзгәрдеме? — Дәвалау протоколы яхшы якка үзгәрде. Мәсәлән, быел ВИЧ инфекцияле балалар көненә бер дару гына эчүгә күчте. Бу бер даруга берничә препарат кушылган. Препаратлар күпкә сыйфатлы була башлады. Өлкәннәр моңа кадәр өч компонентлы дару эчә иде, хәзер ике компонентлы. Бу шулкадәр уңайлы. Элеккеге вакытта иртән бер уч дару эчәсең, кич тагын сигез данә дару кабырга кирәк. Онытырга гел куркасың, дөрес эчтемме, барысы да кердеме дип уйлыйсың. Искә дә төшерәсе килми. Хәзер мондый борчылулар юкка чыкты. Мин 20 ел буена бу диагноз белән яшим, медицина системындагы үзгәрешләрне күрәм. Тулы диспанцеризацияне уза алабыз. Проблем юк. — Дарулар кыйммәтме? Айлык чыгым нинди икәнен әйтә аласызмы? — Дарулар бит төрле, шуңа бәяләре дә аерыла. Кемгә нинди дарулар биреләдер — белмим. Һәр кешенең үз протоколы. Шуңа даруларга киткән акчаны әйтү авыр. Һиндстанда чыккан бер дару 5 мең сум була ала, аның Русиядә итештерелгән аналогы арзанракка төшәргә мөмкин. Әмма без бер генә даруны да үзебез сатып алмыйбыз. Ул бушлай бирелә. Препаратларны да авыручылар үзләре аларга уңай булганын табибтан сорый ала. Кемгәдер туры килми икән, алмаштырып була. Берничә ел элек даруларны сатып алуга заказны соң бирү сәбәпле тоткарлаулар булды, әмма быел мондый хәл күзәтелмәде. — Дөнья бүген -19 белән мәшгуль, СПИД турында гына сөйләшкән вакытлар бар иде. Ул куркыныч афәт итеп күрсәтелде, сөйләнелде. Бу тукталды кебек. Бу СПИДның таралуы контрольдә тотыла дигән сүзме. Русиядә бу чиргә карата мөнәсәбәт нинди? — Коронавирус пандемиясенә кадәр дә СПИД турында 1 декабрь генә искә алалар иде, әле дә шулай. Мин аның турында күп сөйләнә, эшләнә дип әйтмәс идем. Нинди контроль инде? Кешеләр ничек үлде, шулай дәвам итә. Ел дәвамында игътибар үзәгендә булырга тиеш ул, бу да куркыныч чир. Балаларга зыян килмәскә, алар яшәргә тиеш. Коронавирус турында ничек көне-төне СПИД турында сөйләнгән булса, СПИД чиренең таралуын контрольдә тотып булыр иде. Кешеләр һаман курка бит, СПИД үзәкләргә бармый, теркәлми, медицина ярдәмен алмый. Препаратларны вакытында эчсәң, өстәвенә бушлай бирелә алар, тулы канлы тормыш көтеп була дигәнне белмиләр. Әле ВИЧ диагнозын белә торып та бернинди дә саклану чарасыз енси тормыш белән яшәүләрен дәвам итүчеләр дә күп. Бөтен проблем кешенең түбән белемендә. Чынында тулы канлы бу өлкәдә төпле белем, мәгълүмат бирүче дәүләт програмнары кирәк. Кешеләр курыкмасын, оялмасын, алар тыныч кына СПИД үзәкләргә килеп ярдәм алырга тиеш. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",СПИД һәм коронавирус. ВИЧ инфекциялеләр пандемияне ничек кичерә,Татарстан,9158,https://www.azatliq.org/a/31587432.html,2021-11-30T22:09:37+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБылтыр Башкортстанда эш урынында 125 кеше үлгән. Бу хакта Башкортстан Дәүләт хезмәт инспекциясе идарәсе итәкчесе урынбасары Азамат Салиховхәбәр итте, дип яза. Аның әйтүенчә, 49 кеше хезмәтне саклау кагыйдәләрен бозганга һәлак булган. Иң куркыныч эш урыннары – эшкәртү белән бәйле оешмаларда, аларда 42 бәхетсезлек очрагы булган. Икенче урында – төзелеш (34 кеше), өченчедә - файдалы казылмалар ташу һәм саклау (20 кеше) һәм файдалы казылмалар чыгару тармагы (20 хезмәткәр). Бәхетсезлек очракларының күпчелегенә эшне оештыру тиешенчә булмау сәбәпче дигән түрә. Шундый 40 очрак турында билгеле. Шулай ук юл йөрү кагыйдәләрен бозу (25 очрак), эшчеләрнең хезмәт дисциплинасын бозуы (11), технологик процессны бозу (10) кебек сәбәпләр аталган. Шулай ук былтыр бәхетсезлек очракларын тикшергәннән соң, Дәүләт хезмәт инспекциясе эш бирүчеләргә 710 штраф салган, аларның күләме 16 миллион сумнан артык булган. 209 очрак уңаеннан инаять эшләре ачылачак диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2022 елда Башкортстанда эш урынында 125 кеше үлгән,Яңылыҡтар,1072,https://www.azatliq.org/a/32488620.html,2023-07-04T09:57:26+00:00
"8 февраля отмечается День Российской науки. В преддверии праздника в Межвузовском студенческом кампусе Евразийского НОЦ открылась выставка, посвященная ученым республики.",Выставка учёных Башкортостана и -маршрут для школьников,Мәғариф,170,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-06/vystavka-uchyonyh-bashkortostana-i-it-marshrut-dlya-shkolnikov-4112675,2025-02-06T19:20:00+00:00
"На выставке представлено собрание книг писателей Башкортостана, изданных в разные годы на разных языках, в переводах на языки народов РФ, СНГ и на иностранные языки. С выставкой уже ознакомились народные поэты и писатели Республики Башкортостан: Кадим Аралбаев, Марсель Салимов, Тансулпан Гарипова, Гузаль Ситдыкова, Ринат Камалов, а также литераторы Башкортостана и гости Уфы – участники международного молодёжного литературного фестиваля «Ко Рифеи». Большой интерес выставка вызвала у студентов-филологов из БГПУ и УУНи Т. Выставка открылась в рамках просветительского проекта по переводу произведений писателей Башкортостана «Соседи по огню», организованном Союзом писателей Башкортостана при поддержке Фонда грантов Главы Республики Башкортостан. Благодаря проекту пять переводчиков получили возможность издать на русском языке произведения литераторов Башкортостана, пишущих на башкирском или татарском языках. Они будут работать в течение двух месяцев, после чего подготовленные ими книги планируется опубликовать в книжном издательстве. Ожидается, что к широкому читателю в номинации «Крупная проза» выйдет дидактический роман Марьям Буракаевой «Аргымак» в переводе Зухры Буракаевой. В номинации «Сборник прозы» – рассказы Тансулпан Гариповой в переводе Алика Шакирова. В номинации «Поэзия» – сборник лирики поэтов Башкортостана «Поиски счастья» в переводе Юрия Татаренко. В номинации «Лучшее произведение для детей и юношества» – рассказы Дили Булгаковой в переводе Загиды Мусиной. И в номинации «Классик» – проза Зиннура Ураксина в переводе Юлдаша Ураксина. ФСГОРБГранты РБнкогранты 2024",«Литература без границ»,Мәҙәниәт,1596,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-11-27/literatura-bez-granits-4027053,2024-11-27T20:06:00+00:00
"Тәмәке арҡаһында Әбйәлил районы Йәнекәй ауылында фажиғәле хәл булған. Бәхетһеҙ осраҡ ирҙең ғүмерен өҙгән. 45 йәшлек ир янғында ныҡ зыян күрә. Уны ауыр хәлдә Белорет дауаханаһының реанимация бүлегенә оҙаталар, икенсе көндө ул ауыр йәрәхәттәрҙән үлеп ҡала. Күҙаллау буйынса, түшәктә тәмәке тартып ятҡан и рҙең кейеме янып киткән. Ут һүндерелгәндән һуң йортта янғын сығыуын белдереүсе ҡорамал табыла. Тик ул түшәмдә түгел, ә шкаф кәштәһендә ятҡан. Әгәр ҙә извещатель эшләп торһа, кеше ғүмерен ҡотҡарырға мөмкин булыр ине. Байрам осоронда фажиғәле хәлдәр йыш була, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен онотмағыҙ. Уттан һаҡ булығыҙ, үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ!",Тәмәке башына еткән.,Яңылыҡтар,651,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/t-m-ke-bashyna-etk-n-4531649,2026-01-08T21:25:00+00:00
"- прикрепить видеовизитку (не более минуты) и ссылку на регистрацию в качестве комментария в группе ВКонтакте под верхней закрепленной новостью; в видео так же должна прозвучать фраза «Пойдем с нами»; - и наконец, до 12.00 (Мск) 30 марта подготовить и разместить свой репортаж или ролик на страничке конкурса ВКонтакте в качестве предложенной новости. Укажите ФИО ребенка и его руководителя, возраст участника, город, республику, номинацию, тему, анонс работы (3-4 предложения) и хештег Пойдемснами. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөлә йәш репортерҙар конкурсы башланды,Яңылыҡтар,930,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-27/f-l-y-sh-reporter-ar-konkursy-bashlandy-4138695,2025-02-27T13:01:00+00:00
"әй көнне чәйне самавырдан эчәләр. Әмин Акболыт () самавырга утын тутыра. Әфәнде күпере авылының күпере. Аны узган ел торгыздылар. Тантаналы ачылышы булды. Күпернең истәлек ташы. Мич өендә апайлар юка пешерә. Бертуганнар Надидә һәм Әминә ханым. Надидә ханым камыр әя, Әминә ханым мич яга һәм пешерә. Юканы мичкә утын ягып пешерәләр Авыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеәй көнне чәйне самавырдан эчәләр. Әмин Акболыт () самавырга утын тутыра. Әфәнде күпере авылының күпере. Аны узган ел торгыздылар. Тантаналы ачылышы булды. Күпернең истәлек ташы. Мич өендә апайлар юка пешерә. Бертуганнар Надидә һәм Әминә ханым. Надидә ханым камыр әя, Әминә ханым мич яга һәм пешерә. Юканы мичкә утын ягып пешерәләр Авыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеӘфәнде күпере авылының күпере. Аны узган ел торгыздылар. Тантаналы ачылышы булды. Күпернең истәлек ташы. Мич өендә апайлар юка пешерә. Бертуганнар Надидә һәм Әминә ханым. Надидә ханым камыр әя, Әминә ханым мич яга һәм пешерә. Юканы мичкә утын ягып пешерәләр Авыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеКүпернең истәлек ташы. Мич өендә апайлар юка пешерә. Бертуганнар Надидә һәм Әминә ханым. Надидә ханым камыр әя, Әминә ханым мич яга һәм пешерә. Юканы мичкә утын ягып пешерәләр Авыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеМич өендә апайлар юка пешерә. Бертуганнар Надидә һәм Әминә ханым. Надидә ханым камыр әя, Әминә ханым мич яга һәм пешерә. Юканы мичкә утын ягып пешерәләр Авыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеБертуганнар Надидә һәм Әминә ханым. Надидә ханым камыр әя, Әминә ханым мич яга һәм пешерә. Юканы мичкә утын ягып пешерәләр Авыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеЮканы мичкә утын ягып пешерәләрАвыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл мәчете. Сафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеСафия ханым авылда татарларның аз калуы турында сөйли. Аның улы да башта Кырымда, хәзер Македониядә имам булып хезмәт итә. Акболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАкболытлар гаиләсенең ата-бабалары бу якларга Сары Биккол авылыннан килеп урнашкан. Гаиләдә татарча гына сөйләшәләр. Элекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеЭлекке авыл шурасы бинасы. Хәзер буш. Бөтен рәсми кәгазьләр йә шәһәрдә эшләнә, йә онлайн хәл ителә. Авылда татарлар кош-кортлар асрый Авыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвылда татарлар кош-кортлар асрыйАвыл күренеше Авылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвылдагы өйләр Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвылдагы өйләрАвыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвыл күренеше Авыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвыл күренеше Авыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвыл күренеше Авыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвыл мәчете Авыл күренеше Авыл күренешеАвыл мәчетеАвыл күренеше Авыл күренешеАвыл күренешеАвыл күренешеАвыл күренеше","Татарлар Төркиягә беренче килеп урнашкан Әфәнде күпере авылы: мәчет эшли, мәктәп инде юк",Татарстан,7684,https://www.azatliq.org/a/33403227.html,2025-05-04T07:25:26+00:00
"Шулай уҡ төбәктә аяҙлы-болотло һауа торошо булыуы фаразлана. Урыны менән бер аҙ ҡар яуасаҡ. Ел көньяҡ -көнбайыштан секундына 8-13 метр. Һауа Температураһы төндә -14, -19, көньяҡ райондарҙа -20, -25, көндөҙ -9, -14тәшкил итәсәк. Юлдарҙың ҡайһы бер участкаларында ҡар яуғанда күреү мөмкинлегенең 1-2 саҡрымға тиклем кәмеүе көтөлә.",Башҡортостанды көслө буран сығасаҡ,Яңылыҡтар,328,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/bash-ortostandy-k-sl-buran-sy-asa-4552221,2026-01-27T14:55:00+00:00
Казанда Татарстан мөселманнары диния идарәсеннән бәйсез Әл-Ихлас мәчетен бетон койма белән ябу күренешеРенат Шәйхетдинов,Демократия һәм мәчетләр саны арасындагы бәйләнеш,Татарстан,120,https://www.azatliq.org/a/24896864.html,2013-02-18T06:58:23+00:00
"Байрамға республикабыҙ район-ҡалаларынан 1100  бала йыйылды. Улар – уҡыу алдынғылары, төрлө конкурс-олимпиада, конференция еңеүселәре, махсус хәрби операцияға ҡатнашҡандарҙың, унда һәләк булған яугирҙәрҙең, күп балалы ғаиләләрҙең   балалары ла саҡырылды. Быйыл байрам программаһы Өфөнөң юбилейына арналған  «Һыуһарҙың Яңы йыл мажаралары» тип аталған программа һәр бер баланың күңеленә ятты.  Бынан тыш, ҡунаҡтарға концерт залы фойеһында күңел асыу программаһы тәҡдим ителде. Уҡыусылар уйын-көлкө, әйлән-бәйлән, дәртле конкурстар, викториналар уйнап күңел асты. Байрамда ҡатнашыусы балаларҙы республикабыҙҙың мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлитбирҙин ҡотлап, иң изге теләктәрен еткерҙе.",Республика Яңы йыл шыршыһы үтте,Яңылыҡтар,687,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-25/respublika-ya-y-yyl-shyrshy-y-tte-4066791,2024-12-25T15:33:00+00:00
В республике начался прием заявок на лучшее освещение деятельности судов и органов судейского сообщества в СМИ.,В Башкирии стартовал конкурс на лучшую публикацию о судах,Конкурстар,111,https://tanburz.ru/news/konkurstar/2025-01-21/v-bashkirii-startoval-konkurs-na-luchshuyu-publikatsiyu-o-sudah-4091594,2025-01-21T15:42:38+00:00
Йылайыр районы Мәҡсүт ауылы. Нурия Такалова балыҡ тота.,Әйҙәгеҙ балыҡ тоторға!,Мәғариф,55,https://amanat.su/articles/baly-sy-m-kt-be/2024-12-14/y-ge-baly-totor-a-4051532,2024-12-14T12:10:00+00:00
"Корылтайда катнашучыларКорылтайда Равил хәзрәт Гайнетдин узган биш елга нәтиә ясады. Ул Коръән тәфсирен тыю карарын 2013 елны мәхкәмәдә үзгәртә алу һәм экстремистик әдәбият исемлегенә кертелгән 50 ислам китабын 2015 елны бу исемлектән алынуга ирешүен иңү буларак бәяләде. ""Бу проблемнарны хәл итүдә Русия мөфтиләр шурасының Русия президентына мөрәәгате һәм шулай ук безнең оешманың эксперт вәкилләре – юрист һәм адвокатларның нәтиәле эшчәнлеге зур роль уйнады. Шул сәбәпле без эксперт шураның структурасын киңәйтергә һәм Русия мөфтиләр шурасының итимагый берлегенә үзгәртергә тәкъдим итәбез. Аның беренче максаты булып аналитик мәгълүмат иткерү һәм Русия мөфтиләр шурасы идарәсенә мөселман әмгыяте стратегиясе үсеше тәкъдимнәрен булдыру, оператив бурычыларны үтәүдә катнашу тора. Беренче этапта биш профиль комитет булдыру планлаштырыла: Шулай ук сәламәтлек саклау, иминлек һәм экология проблемнары белән бәйле сораулар булганда өч эксперт берлеген булдыру тәкъдим ителде. Калганында үзгәрешләр булмады. Корылтайда шулай ук мөфтиләр шурасының президиумы сайланды һәм расланды. Анда Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин, Русиянең Азия өлеше мөселманнары диния нәзарәте рәисе Нәфигулла Аширов, Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе Мөхәммәт Нигъмәтуллин, Төньяк Осетия мөселманнары диния нәзарәте рәисе Хаиморат Гацалов, Сарытау өлкәсе мөселманнары диния нәзарәте рәисе Мөкаддәс Бибарсов, Мәскәү өлкәсе мөселманнары диния нәзарәте рәисе Рушан Аббясов, Мәскәү шәһәре мөселманнары диния нәзарәте рәисе Илдар Аляутдинов, Петербур һәм Ленинград өлкәсе мөселманнары диния нәзарәте рәисе Дамир Мөхетдинов, Пенза өлкәсе мөселманнары диния нәзарәте рәисе Ислям Дашкин, Төмән өлкәсе мөселманнары диния нәзарәте рәисе Зиннәт Садыйковкерде. Ун кешелек президиумнан тыш рәистәшләр булмаячак. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Равил Гайнетдин тагын биш елга Русия мөфтиләр шурасы рәисе итеп сайланды,Яңылыҡтар,1861,https://www.azatliq.org/a/28926915.html,2017-12-19T13:31:32+00:00
"Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы күтәреп алған был проект бер нисә йыл эсендә халыҡ-ара кимәлгә сыҡты. Башҡорт теленән үҙенең белемен Мәскәү, Санкт-Петербург, Силәбе, Ырымбур, Һарытау, Һамар, Ҡурған, Свердловск, Мурманск өлкәләре, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономиялы округтары, Пермь, Алтай, Краснодар, Приморье крайы, Якутия, Татарстан республикалары халҡы тикшерә алды. Сит илдәрҙән, мәҫәлән, Үзбәкстан, Тажикстан, Испания, Швейцария, Германия, Бөйөк Британия, Италия, Франция, Беларусь, Ҡаҙағстан, Төркиә, Польша, Иран, Аргентина, Индонезия, Ҡытай, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренән ҡатнашыусылар бар. Дикторҙың диктант тексын уҡыуын тура трансляцияла Башҡортостан юлдаш телевидениеһында, акцияның рәсми сайтында, ойоштороусыларҙың социаль селтәрҙәрендә тыңларға була. 2013-14 йылдарҙа БСТ-ла «Көндәлек тигән тапшырыу эшләй инем. Беҙ, райондар буйлап йөрөп, урындағы башҡорт йәмәғәтселегенән диктант яҙҙырта торғайныҡ. Бөтә республиканы тиерлек йөрөп сыҡтыҡ, — тип иҫләй был сараның нисек башланыуы тураһында «Ватандаш» журналының баш мөхәррире, филология фәндәре кандиданты Рәшиҙә Рәфҡәт ҡыҙы Мәһәҙиева. — Тапшырыу тамамланғас, башҡа: «Ниңә республика менән диктант яҙып ҡарамаҫҡа? » — тигән уй килде. Киттем БДУ-ға, декан Риф Барый улы Әхмәҙиевҡа индем, ул шунда уҡ башҡорт теле кафедраһы мөдире Ишмөхәмәт Ғәләүетдиновты саҡырып алды. Өсәүләп ултырып хәл иттек тә декан ректорға китте. Тулҡынланып көттөк. Рәхмәт инде, Николай Данилович хуплау ғына түгел, диктантты ойоштороуға университеттың төрлө хеҙмәттәрен йәлеп итте. Башҡорт теленән диктант була тип, гәзиттәргә, радио - телевидение аша иғлан бирҙек тә (ул ваҡытта социаль селтәрҙәр юҡ), үҙем ҡурҡыуға ҡалдым: кеше килмәй ҡуйһа, нишләрбеҙ? Университетҡа иртүк барҙым. Айтишниктар университеттың филиалдары менән бәйләнеште көйләй, Сибай, Стәрлетамаҡ, Бөрө, Нефтекама филиалдарында уҡыусы студенттар онлайн форматта ҡушылырға тейеш. Сәғәт 11-се яртыны үтеүгә 1-се ҡатта кешеләр күренә башланы. Милли кейемдәгеләр ҙә килә башлағас, күңел урынына ултырҙы. Сара бик матур башланып китте. Диктант өсөн Яңыбай Хамматовтың Башҡорттар китте һуғышҡа тигән романынан өҙөк һайлап алынғайны (Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан бит). Уны кемдән уҡытырға тип баш ватманыҡ, мин был ролдә фәҡәт Хөрмәтулла ағай Үтәшевты ғына күрә инем һәм уны тәҡдим иттем дә. Хөрмәтулла Ғаззали улы тексты уҡый башлауы булды, филиалдар менән бәйләнеш юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Баштан мең төрлө уй йүгереп үтте. Баҡһаң, бер юлы бик күп кешенең онлайн бәйләнешкә инеүен сервер күтәрә алмаған икән. Ярай әле егеттәр тиҙ генә көйләп ебәрҙе һәм беҙ артабан тыныс ҡына эшебеҙҙе дауам иттек. Бөтәһе 3500 кеше ҡатнашты тәүге диктантта. Туған телгә һөйөү тәрбиәләү маҡсатында ойошторолған акцияның оҙайлы проект булыры шунда уҡ төҫмөрләнде, – тип хәтерләй был көндө Рәшиҙә Рәфҡәт ҡыҙы. Бөгөн Башҡорт теленән халыҡ-ара диктант Башҡортостан Республикаһының Мәғариф Һәм мәҙәниәт министрлыҡтары, Матбуғат Һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса фонды, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты, Өфө фән һәм технологиялар университеты ҡатнашлығында уҙғарыла. Зилә Ғәлләмова.","Диктант яҙҙым ултырып, аҡ ҡағыҙҙы тултырып.",Йәмғиәт,3137,https://amanat.su/articles/common_material/2025-12-10/diktant-ya-ym-ultyryp-a-a-y-y-tultyryp-4501244,2025-12-10T15:16:00+00:00
"Был ҡурҡыныс хәл тураһында баш автоинспектор Владимир Севастьянов хәбәр итте: ""Бәләбәй-Аксаков-Аксенов юлының 27-се саҡрымында ""Кам АЗ"" менән ""Лада Гранта""бәрелешкән. Еңел машиналағы дүрт кеше лә урында һәләк булған"". Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡот осҡос фажиғә!,Яңылыҡтар,395,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-03/ot-os-os-fazhi-4563208,2026-02-03T21:47:00+00:00
"Гуманитар ярҙам алған яугирҙәребеҙҙең рәхмәт һүҙҙәре – беҙҙең өсөн иң ҡиммәтлеһе, – тип яҙҙы Ҡариҙел районы хакимиәте башлығы Айҙар Шәйҙуллин сираттағы тапҡыр махсус хәрби операция биләмәһенә сәфәр ҡылғандан һуң. Яугирҙәребеҙ менән осрашыу һәр саҡ яңы эш-ғәмәлдәргә дәртләндерә, ярҙам сараларын юҡҡа башҡармауыбыҙҙы ныҡлы дәлилләй. Күпме шатлыҡ, йылылыҡ бөркөлә уларҙан! Ылауҙы туплауға, алып барыуға өлөш индергән һәр кемгә рәхмәт белдерәм. Беҙ МХО биләмәһенә төрлө кәрәк-яраҡ, аҙыҡ-түлек, медикаменттар ғына түгел, ә тыуған ерҙең, өйҙөң йылыһын да килтерәбеҙ. Шуның өсөн дә һәр посылка, әйбер мөһим – улар оло һөйөү, хәстәрлек менән ебәрелгән. Аҡсалата һалынған һәр һум да ҡиммәт – ул донъябыҙ хәүефһеҙлеген тәьмин итә, иртәгәһе көнгә ышанысты арттыра. Ылау туплауҙа ярҙам иткән һәр кемгә рәхмәт! Һеҙҙең булышлығығыҙ – Ватан һаҡсылары өсөн иң юғары баһа, – тип яҙҙы Айҙар Шәйҙуллин. Ҡариҙел районы хакимиәте башлығы МХО биләмәһендә һаулыҡ һағындағылар менән дә даими осрашып тороуҙары хаҡында белдерҙе. – Улар шул ҡәҙәр ауыр һәм мөһим ғәмәл башҡара – яугирҙәребеҙҙең һаулығы, ғүмере өсөн көрәшә. Хеҙмәттәре – көндәлек ҡаһарманлыҡ өлгөһө, – ти Айҙар Шәйҙуллин. – Беҙгә әле барғанда Луна позывнойлы шәфҡәт туташы менән осрашыу бәхете тейҙе. Махсус хәрби операция биләмәһендә инде оҙаҡ ваҡыт хеҙмәт иткән яҡташыбыҙҙың тәжрибәһе, эшен мөкиббән яратып башҡарыуы һоҡландыра. Ихтыяр көсө, яҡты киләсәккә ышанып ҡарауы – гүйә, ҡараңғылыҡтағы нур. Шулай уҡ беҙ районыбыҙҙың Әбүталип ауылынан шәфҡәт туташы Гөлизә менән осраштыҡ. Яҡташыбыҙ үҙе эшләгән госпиталгә кәрәкле принтер, гигиена саралары, медикаменттар менән ярҙам итеүҙе һорағайны. Уның үтенесен оло ҡәнәғәтлек менән үтәнек. Ҡәҙерле медицина хеҙмәткәрҙәребеҙ, рәхмәт һеҙгә! Фотолар А. Шәйҙуллиндың сәхифәһенән алынды.",Ҡариҙелдән оло һөйөү менән,Махсус хәрби операция,1769,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-07/ari-eld-n-olo-y-men-n-4535235,2026-01-07T13:30:00+00:00
"Онотолмай беренсе саф мөхәббәт, тип йыр ҙа йырлайҙар. Ысынлап та, был тойғо бер ҡасан да онотолмаймы икән? Шулайҙыр, кеше олоғайғас та һөйөү хисе һүрелмәйҙер. Ышанмаһағыҙ, бына бер ауылда булған хәлде һеҙгә лә һөйләйем әле. Уны миңә яҡын ғына танышым бәйән иткәйне. Улар бер синыфта уҡый. Хөснә бик матур ҡыҙ була. Ә Сәлим – оялсан һәм баҙнатһыҙ егет. Ҡыҙға ғашиҡ булып йөрөһә лә, әйтергә ҡыймай. Хөснә лә уның үҙенә ҡарата һөйөү хистәре менән янғанын һиҙенә. Әммә иғтибар итмәҫкә тырыша. Үҙе өндәшмәгәс ни, ҡыҙ башы менән дуҫлыҡ тәҡдим итә алмай бит инде. Шулай айҙар, йылдар үтә. Мәктәпте тамамлап, йәштәр төрлөһө-төрлө яҡҡа таралыша. Хөснә ауылда ҡала. Шунда кейәүгә сыға. Балалар үҫтерәләр. Ә егет әрменән һуң баш ҡалаға барып, институтҡа уҡырға инә. Уны тамамлап, ҡалала эшкә ҡала. Ул да ғаилә ҡора. Ғүмер уҙа, сабата туҙа, тигәндәй. Олоғайып, олатай-өләсәй булып бөтәләр. Әммә тәүге һөйөү хистәре онотолмаған икән, әй. Сәлим ағайҙың күңелендә үҫмер сағында ғашиҡ булған ҡыҙыҡай һаман да һаҡлана. Ғүмер буйы онотмаған, унан бер ниндәй яуап хисе лә талап итмәгән, янмаған-көймәгән дә, ә эстән генә яратып тик йөрөгән. Ысын, шулай ҙа була икән шул. Хәҙер ҡыйыуланған инде ул. Йәш сағында әлеге кеүек булһа, Хөснәне киске уйындарҙан һуң оҙатып ҡуйһа, бәлки, аҙаҡ өйләнешеп тә ҡуйған булырҙар ине. Кем белә инде? Шулай ҙа Сәлим бабай олоғайған көнөндә булһа ла, һөйөүен белдереп ҡуя. Был хәл бик ҡыҙыҡ та, сәйер ҙә күренә ҡайһы берәүҙәр өсөн. .Ауыл клубында ситтән ҡайтҡан яҡташтар менән осрашыу бара. Бына Сәлим бабайға ла сығыш яһарға сират етә. Ул сәхнәгә бер ҡосаҡ рауза сәскәләре тотоп сыға. Кемгә тәтер был бай гөлләмә? Бабай һөйләп бөтә лә бер аҙ тынып торғандан һуң: – Был ауылда, ғүмерем буйына йыраҡтан булһа ла күңелемде йылытып, минең тәүге мөхәббәтем йәшәй. Хөснә, ошо сәскәләрҙе һөйөүем билдәһе итеп, һуңлап булһа ла, һиңә бүләк итәм, – тимәһенме! Бөтә зал геү итеп ҡала. Ә урта рәттәрҙә ултырған, башына матур сәскәле яулыҡ ябынған инәй, уның бер осо менән ауыҙын ҡаплап, ояла-ояла ғына сәхнәгә табан атлай. Нисәмә йылдар үтмәгән дә, тиерһең. Иҫ киткес мәлде уҡыусылар ялт та йолт кеҫә телефондарына фотоға төшөрә башлай. «Хөснә инәй, ә һеҙ Сәлим бабайҙың һеҙҙе яратҡанын һиҙә инегеҙме? » – тип һорауҙарын да бирергә тартынмайҙар. Был икәүҙең хәләл ефеттәре нимә уйланы икән, тиһегеҙме? Улар, үкенескә ҡаршы, был яҡты донъяла юҡ инде. Бына шундай тарих. Осрашыуҙан һуң Сәлим бабай кире ҡалаға ҡайтып китә. Йәшлектә ҡалған тәүге һөйөү, саф хистәр һаман да уның күңел түрендә һаҡлана. Э. МӨХӘМӘТОВА.",Онотолмай тәүге хистәр,Йәмғиәт,2513,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-13/onotolmay-t-ge-hist-r-3678936,2024-03-13T07:52:00+00:00
"Моның хакта журналист үзенең сәхифәсендәбелдерде. Аның сүзләренчә, реклам язмасын модератор уздырмаган. Вконтакте ""Игълан модератор тарафыннан кире кагылган"" дип язган, һәм игъланның гамәлдәге кануннарны, өченче затлар хокукларын һәм Вконтакте кагыйдәләрен бозмаска тиешлеген искәрткән. Журналист Азатлыкка хәбәр иткәнчә, рекламны ул бүген, 20 май көнне урнаштырырга теләгән. Реклам ""Тау ягы белдерүләре"" дип аталган Вконтакте төркеме турында булган. ""Мин татар телле төркемне рекламларга теләдем, ул татар телен аңламаучыларга кызыклы түгел. Моннан тыш рекламда Татарстан шәһәрләре генә күрсәтелгән иде"", ди ул. Ленар Мифтахныкы үзенең язмасында бу хәлне ""татар телен дискриминацияләү"" дип бәяләде. Элегрәк журналист охшаш хәлнең Яндекс хезмәте белән дә булуын хәбәр иткән иде. Яндекс. Директ хезмәте татар телендә контекстлы рекламныкабул итмәгән. ""Яндекс белән хәзер компромисска килдек"", дип хәбәр итте Мифтахныкы Азатлыкка.",Журналист Вконтактены татар телендә реклам чыгармауда гаепли,Яңылыҡтар,928,https://www.azatliq.org/a/29952512.html,2019-05-20T10:25:11+00:00
"Бер мәктәптә яҙыусылар менән осрашыу булғайны. Сара бик йәнле, ҡыҙыҡлы барҙы. Ул бөткәс, беҙҙе директор сәй эсергә саҡырҙы. Ашханаға ингәс, табындың муллығына аһ иттек. Вәт, әй! Әҙерләнгәндәр тәк әҙерләнгәндәр! Өҫтәлдә нимә генә юҡ. Ҡыш булыуға ҡарамаҫтан, емеш-еләктең ниндәй генә төрө юҡ. Ул бәлеш, ул сәксәк, ул ҡоймаҡ, шәңге, бәрәмәстәр. Әллә биш төрлө ҡайнатма. Аштың да төрлөһөн әҙерләгәндәр. Тәрилкәлә мине һоғон, мине тигәндәй, ҡаҙ боттары өйөлөп ята. Иң беренсе булып нимәһенә ынтылырға белмәй, күҙ ҡамаша. — Беҙ ризыҡ күрмәгән әҙәмдәр түгел, шулай ҙа бындай хөрмәтегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Ул тиклем үк толланмаһағыҙ ҙа булыр ине, — тине, уңайһыҙланып, сатирик Венер Исхаҡов. — Күренеп тора, бында әҙәбиәтте һөйгән халыҡ йәшәй. Ана бит, туйға һымаҡ әҙерләнгәндәр, — тип өҫтәнем мин. Был һүҙҙәрҙе ишеткән директорҙың ауыҙы йырылды. — Дөрөҫөн әйткәндә, бөгөн беҙ Обрнадзорҙы көткәйнек. Ә улар килмәне лә ҡуйҙы. Уларға тигән һый һеҙгә яҙған икән. Оялмағыҙ, әйҙәгеҙ, ынтылығыҙ! Бер мәктәптә яҙыусылар менән осрашыу булғайны. Сара бик йәнле, ҡыҙыҡлы барҙы. Ул бөткәс, беҙҙе директор сәй эсергә саҡырҙы. Ашханаға ингәс, табындың муллығына аһ иттек. Вәт, әй! Әҙерләнгәндәр тәк әҙерләнгәндәр! Өҫтәлдә нимә генә юҡ. Ҡыш булыуға ҡарамаҫтан, емеш-еләктең ниндәй генә төрө юҡ. Ул бәлеш, ул сәксәк, ул ҡоймаҡ, шәңге, бәрәмәстәр. Әллә биш төрлө ҡайнатма. Аштың да төрлөһөн әҙерләгәндәр. Тәрилкәлә мине һоғон, мине тигәндәй, ҡаҙ боттары өйөлөп ята. Иң беренсе булып нимәһенә ынтылырға белмәй, күҙ ҡамаша. — Беҙ ризыҡ күрмәгән әҙәмдәр түгел, шулай ҙа бындай хөрмәтегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Ул тиклем үк толланмаһағыҙ ҙа булыр ине, — тине, уңайһыҙланып, сатирик Венер Исхаҡов. — Күренеп тора, бында әҙәбиәтте һөйгән халыҡ йәшәй. Ана бит, туйға һымаҡ әҙерләнгәндәр, — тип өҫтәнем мин. — Дөрөҫөн әйткәндә, бөгөн беҙ Обрнадзорҙы көткәйнек. Ә улар килмәне лә ҡуйҙы. Уларға тигән һый һеҙгә яҙған икән. Оялмағыҙ, әйҙәгеҙ, ынтылығыҙ!",Көткәндәр,Юмор,1911,https://henek.info/news/m-kt-r/2025-12-04/k-tk-nd-r-4493106,2025-12-04T11:45:00+00:00
"Профессоры Алексей Абрамов и Александр Боткин, доцент Олег Голубев, преподаватель Ренат Хаматдинов - сотрудники Института технологий и материалов УУНи Т - разработали инновационную смазку для холодной обработки металлов давлением. Она используется в производстве изделий путем пластического деформирования. Холодная обработка позволяет сохранить прочность и упругость металла, однако может привести к появлению трещин или нежелательной деформации. Избежать этого помогает применение смазочных материалов. - Нами предложена смазка для холодной обработки металлов давлением, включающая в определенном соотношении отходы производства полиэтилена, масла, органические и неорганические компоненты, а также некоторые дополнительные присадки, - поясняют изобретатели. Кроме того, разработанная командой ученых УУНи Т смазка обладает повышенными трибологическими свойствами, то есть ее использование позволит снизить энергозатраты при большом количестве операций. Благодаря Центру трансфера технологий УУНи Т Межвузовского студенческого кампуса изобретение успешно прошло государственную регистрацию в Роспатенте. В настоящее время Центр трансфера технологий имеет внушительную базу знаний и специалистов. Среди его сотрудников - два патентных поверенных из 17 специалистов такого уровня в регионе. Процесс патентования, который обычно вызывает множество трудностей, стал для изобретателей  и инновационных разработок Башкортостана вполне решаемой задачей. - Это еще один показательный пример того, как эффективно работает созданная в республике на базе Межвузовского студенческого кампуса система взаимодействия между научными ресурсами, патентованием интеллектуальной собственности и коммерциализацией изобретения, - констатирует ректор Уфимского университета Вадим Захаров. – Благодаря этому мы активно укрепляем позиции региона в инновационном и научном поле, включаемся в решение государственных задач - обеспечение технологического суверенитета и технологического лидерства страны. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Изобретение ученых Межвузовского кампуса Уфы признали патентом недели в РФ,Йәмғиәт,2834,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-25/izobretenie-uchenyh-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-priznali-patentom-nedeli-v-rf-4289982,2025-06-25T12:32:00+00:00
"– Бесәй асыҡҡан бит, ашатайым да. Ашамаһа әтеү эсе ауыртыр…Бер аҙ көтәм быны. Эй, һуҙыла бала, «аҙыҡтың» теләһә ниндәйен түгел, һайлап ҡына бирә. – Инде пижамаһын кейҙереп йоҡларға һалайым! – ә ул бесәйҙең 50-ләгән «кейеме». Бөтәһен дә барлай башлағас, ваҡыт оҙаҡҡараҡ һуҙылды. Үҙем ярҙамлашырға булдым, йәнәһе, тоттом да береһен «кейҙерҙем». «Юҡ, ул бит машиналар төшөрөлгән пижамаһын ярата! » – бала сар итеп ҡалғанға бөтә бөҙрәхана боролоп ҡараны. Ҡыҫҡаһы, теге-был сәбәбен табып, телефондан айырылмай бит. Өгөтләп тә, юхалап та, төрлөһөн вәғәҙәләп, алдап та ҡарайым, юҡ… Минең сабырлыҡ та шарт һынды. Телефонды ҡулынан тартып алып, салондан елдереп сығып киттем. Улым аҡырып илап, артымдан эйәрҙе. Бына тағы мин монстр әсә, тағы улым менән тупаҫ ҡыландым. Икәүләп илап ҡайтып киләбеҙ, бала ҡысҡырып, мин йәшләнеп. Ошондай минуттарҙа бала тәрбиәләү буйынса барлыҡ ҡағиҙәм юҡҡа сыға – сабырлыҡ тигәнгә өйрәнеп буламы, юҡмы? Баланың тағы бер еңмешләнеүе алдында үҙеңде лайыҡлы тота белмәнең, тағы ла дауыл ҡуптарҙың, тип әрләйем үҙемде. Бала тәрбиәләгәндә түҙемлек, түҙемлек һәм түҙемлек кәрәк, тип яҙа барлыҡ психологтар. Бәләкәстең үҙһүҙлеләнеүе йыш ҡына олоғара ғауғаға әйләнеп китә, хис-тойғолар бәрелешеп, күҙ йәштәре даръя булып аға. Үҙеңде ҡулда тота алмайынса, сығырыңдан сығаһың. Унан инде бала алдында үҙеңде ғәйепле тойоп, иркәләйһең, ғәфү үтенәһең. Таныш хәлме? Мин үҙем дә бала саҡта үҙ һүҙле булдым. Атай-әсәй нисек түҙгәндер, ә бына сыбыҡ тейгәнен бер ҙә хәтерләмәйем. Әсәйемдең: «Һеҙ ҡағылмай-һуғылмай үҫтегеҙ. Үҙегеҙ ҙә балағыҙ алдында йоҙроҡ уйнатып тормағыҙ», – тигән һүҙҙәре иҫкә төшә. Нисек уртаҡ тел табып йәшәргә һуң? Берәү ҙә бала тәрбиәләргә белеп тыумай. Тора-бара улымдың тәбиғәте шундай икәнен, Искәндәрҙе ҡысҡырып еңеп булмаясағына төшөндөм. Уны мин киләсәктә төрлө яҡлап үҫешкән шәхес итеп күрергә теләһәм, мин-минлегенә аяҡ салырға тейеш түгелмен. Тупаҫлыҡ, ҡырыҫлыҡ, баҫым яһау бала менән араны алыҫайта. Әсәһенә ҡарата ихтирамы булмаһа, үҫә килә үҙенә ситтән абруйлы кеше эҙләйәсәк. Хоҙай миңә бик аҙ биргән сабырлыҡты усҡа йомарлап тотоп, баланың һәр мыжыуына иғтибар итмәҫкә өйрәнә башланым. Теге-был хәл килеп тыуһа, кәйефем бармы- юҡмы, улымды көлдөрә башлайым. Юморҙы бигерәк ярата икән үҙе! Турһайып бер минут та ултыра алмай, миңә «бирешә», үҙе лә ҡушылып китә. Атаһы вахта ысулы менән эшләгәнгә күрә, ялға ҡайтһа улын иркәләтеп туя алмай. Йәғни атай юл ҡуя, ә әсәй – юҡ. Ирем менән бер һүҙле булырға килештек, сөнки беҙҙең тәрбиәләү алымдары арҡаһында ҡаршылыҡтар килеп тыуа башланы. Ғаиләлә атай-әсәй бер һүҙле булырға тейеш. Самаһыҙ әпәүләп тормайым, бер ваҡыт асфальтҡа йығылды һәм тубығы ҡанай башланы – «Малай саҡта улай ғына була инде ул! ». Быға тиклем: «Ҡана «өф» итәйем! И, бәләкәсемде, ҡалай ныҡ ауырттырған», – тип ах та ух килә инем. Хәҙер барлыҡ йәлләүемде үҙ эсемдә тоторға тырышам. Кәрәгенән артыҡ тыймайым да. Ошоға бәйле хәл магазинда булды. Супермаркетка килеп инеү менән бөтә әйберҙе тотоп ҡарарға тырыша, ә үҙе күҙенең сите менән мине күҙәтә. Әсәйҙән ҡырҡ тапҡыр: «Теймә», «Тотма», «Үрелмә» кеүек тыйыу һүҙҙәрен ишетмәгәс, витриналарға ҡарата ҡыҙыҡһыныуы һүрелде лә ҡуйҙы бының. Уйынсыҡтар тирәһендә генә өйрөлөп алды ла, миңә эйәреп тыныс ҡына кассаға юл тотто. Үҙенә һайлау мөмкинлеге бирәм – ҡайһы футболканы кейергә теләйһең, китап уҡыйыҡмы әллә һүрәт төшөрәйекме, велосипедта бараһыңмы әллә йәйәүме, тигәнерәк. Уның фекере менән ҡыҙыҡһына башлағас, бала үҙен яуаплыраҡ, етдиерәк тота кеүек. Балаға «Юҡ! » тип ҡаты ғына бер тапҡыр әйтәм дә, уның илағанын ишетмәйем дә, күрмәйем дә. Мин иғтибар итмәгәс, ул да ризаһыҙлыҡ күрһәтеүҙең ҡыҙығын күрмәй. Битараф булып оҙаҡ ҡылана алмайым, сөнки бала үҙен кәрәкмәй, тип хис итә башлай. Үҙе килеп ҡосаҡлай, яратыуын белдерә, ҡыҫҡаһы, нисек булһа ла әсәйҙең иғтибарын кире яуларға кәрәк, ә низағ сәбәбе уның өсөн күптән онотолған. Ҡайһы ваҡытта бер һүҙһеҙ теләген үтәп ҡуям, инстинктив рәүештә еңмешләнергә йыйынған бала аптырап ҡала, яуап итеп, минең үтенесте лә тыңлай. Үҙ-үҙемде төрлөсә тотоу баланың ҡаршылашыу өйәнәктәрен юҡҡа сығара башланы. Мәйтәм, тырышһаң була икән. Ысынлап та, түҙемлек кәрәк, ә баланың тартҡылашыуына ҡаршы көрәшергә кәрәкмәйҙер. Уның кирелеге ҙурайғас, үҙһүҙлелеккә әйләнәсәк бит. Минеңсә, ул бер ҙә насар сифат түгел. Үҙ һүҙле булыу – маҡсаттарға ирешеү өсөн иң мөһиме. Шулай итеп, тиҫкәреләнмәгән бала булмайҙыр ул. Тик был сифатты киләсәктә үҙенә файҙа килтерерҙәй йүнәлешкә бороп ебәрергә генә кәрәк. Яратыу һәм, әлбиттә, түҙемлек аша. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Тиҫкәренең дә тиҫкәреһе,Йәмғиәт,5148,https://henek.info/articles/common_material/2025-08-11/ti-k-rene-d-ti-k-re-e-4345697,2025-08-11T15:10:00+00:00
Һаумыһығыҙ йыр-моң һөйөүселәр! Баландар шау сәскә атҡан мәлдә беҙҙә тиҙ генә видео төшөрөп һеҙгә музыкаль сәләм ебәрергә ашыҡтыҡ. Нәйлә Әхмәтгәрәева һәм Зилә Йәнбулатованан ҡабул итегеҙ! Күгәрсен районы Йомағужа ауылы.,Баландар шау сәскә атҡан мәлдә,Йәмғиәт,218,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-06-08/balandar-shau-s-sk-at-an-m-ld-3803538,2024-06-08T11:09:00+00:00
"Викторинала ҡатнашып, Башҡортостан һәм Аманат журналы тураһында белемдәрегеҙҙе тикшерерһегеҙ. Рәссам Светлана Тарханова менән бергә таш ҡурсаҡтар биҙәрһегеҙ. Шулай уҡ журналыбыҙға яҙылыусылар, кисәге кеүек, Республика Башкортостан нәшриәт йорто үткәргән приздар уйнатыуҙа ҡатнаша ала. Добрая подписка акцияһы ла дауам итә. Мосолмандар өсөн мөһим һаналған Зөлхизә айында изгелек ғәмәле ҡылыу форсаты сығып тора. Етем балаларҙы 2025 йылдың икенсе яртыһына башҡортса баҫма бүләк итеп ҡыуандырыу сауаплы эш булыр. Китап БайрамыАманат Журналы","""Китап Байрамы""нда һеҙҙе ""АМАНАТ"" көтә",Яңылыҡтар,537,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/kitap-bayramy-nda-e-e-amanat-k-t-4259291,2025-06-01T12:46:00+00:00
"Шағирәнең тыуыуына 75 йыл тулыу айҡанлы сығарылған китап-альбомға уның шиғырҙары, остаздарының, замандаштарының иҫтәлектәре, арнауҙары тупланды. Баҫма ғаилә архивынан алынған фотоһүрәттәр менән байытылды. Ул шағирә ижадын һөйөүселәргә һәм киң ҡатлам уҡыусыларға тәғәйенләнә. Яңы баҫманы Зәйнәб Биишева исемендәге ""Китап"" нәшриәтенең магазинынан (Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 26-сы йорт) һатып алырға мөмкин.",Халыҡ шағиры тураһында китап сыҡты,Яңылыҡтар,403,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/haly-sha-iry-tura-ynda-kitap-sy-ty-4569312,2026-02-08T14:00:00+00:00
"Мин өлкән разведчик-снайпер булып хеҙмәт иттем, әммә пилотһыҙ аппараттар менән эшләнем. Телефонға -дрон симулятор ҡушымтаһын күсереп алдым һәм күнекмәләр генә яһаным. Тыл зонаһындағы уҡыу үҙәгенә килгәс, инструктор мине пультҡа ултыртты, минең нисек осоуымды ҡараны һәм әҙер булыуымды билдәләне. Беренсе көндә үк дронды һауаға күтәрҙем, - тип хәтерләй Алгис. Алгис Кәримовтың нисек снайперҙан БПЛА инструкторы булып китеүе хаҡында «Красная звезда» хәбәрсеһе Сергей Черновтың материалында уҡығыҙ",Снайперҙан БПЛА инструкторына,Йәмғиәт,494,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-06/snayper-an-bpla-instruktoryna-4567177,2026-02-06T11:38:00+00:00
"Рок-концерт афишасы лейблы 14 мартта Мәскәүдә татар рок-концерты тәкъдим итә. Шәһәрнең ""Китайский летчик Джао Да"" кафе-клубында Казаннантөркеме, Рәдиф Кашапов, Мәскәүдән ""Карт аяк"" төркеме катнашачак. төркемен тумышы белән Башкортстанның Бөре шәһәреннән булган Әскәр Юнысовитәкли. Төркемнең "" "" һәм """" альбомнары бар, ул ""КУ"" рок-спектакле һәм ""Буяулар"" вербатимында катнашты, Татарстан хоры белән хезмәттәшлек итә, кинода төшә. Мәскәүгә төркем яңа музыкантлар һәм акустик экспериментлар белән бара дип хәбәр итә оештыручылар. Журналист, язучы һәм әмәгать эшлеклесе Рәдиф Кашапов ырлар иат итү белән 2013 елдан ныклап шөгыльләнә башлый. 2015 елда Петербур, Казан, Мельбурн, Һельсинки һәм Түбән Новгородтагы дуслары белән ""Тамгалар"" альбомын яздыра, ә 2017 елда ""Өмет станциясе"" ыентыгын чыгара. ""Карт аяк"" дип аталган Мәскәү төркеме 2018 ел башында оешты. Ул тел һәм милли фольклорны блюз, фанк һәм хард-рок белән берләштерү максаты белән формалаша дип белдерелә.",Мәскәүдә татар рок-концерты узачак,Яңылыҡтар,963,https://www.azatliq.org/a/29814858.html,2019-03-11T11:33:54+00:00
"Заманында был ерҙәр гөрләп тора торғайны. Борондан ауыл халҡының йәйләү урыны булған. Ҡайһы тирәләлер ғәҙәти булмаған шишмәһе лә аҡҡан, тиҙәр. Йәнәһе, шул шишмә һыуы тоҙло булған да, унда әселек эҙләп болан-маралдар төшөр булған. Ысынмылыр-юҡмылыр, мин белгәндә, ул тирәләге тоҙло һыуҙы төртөп күрһәтер әҙәм юҡ ине инде. Һәр хәлдә, был урындар Асыбар тип атала һәм, моғайын, юҡҡа түгелдер. Мәктәп йылдарымда Асыбарҙа атайым йылҡы ҡышлатып ята торғайны. Йылына бер ауыл апайҙары, мәктәп уҡыусылары йыйылып барып ир-егеттәр генә төйәк иткән ерлекте таҙалап, йорттарын ҡырып йыуып та ҡайта торғайныҡ. Аҙаҡ, ҡалаға уҡырға китеп, интернаттан өс-дүрт айға бер ҡайтҡанда, йәйәү юлым ошо утар аша үтә, һәм мин әлеге урынға етәрәк ҡыуанысымдан хатта йүгерә башлайым. Атай үҙе булмаған осраҡта ла, уның менән алмаш эшләгән ауыл ағайҙары ҡаршы алып, ашатып-эсереп, менеп ҡайтырға ат биреп ебәрә ине. Шуға был утар миңә яҡын. Студент булып киткәс, тыуған яғыма Өфөнән тура самолет менән йә икенсе яҡтан үҙәккәсә автобуста ҡайта башланым. Һәм бына осраҡлы юл тағы ла бала саҡ һуҡмағынан алып килә – Асыбар яланынан үтеп барыуым. Ташландыҡ утарҙың өй ҡыйығын булһа ла аңғарып китәйем, тип ҡалҡыуыраҡтан үтеп барһам, ни күрәйем, ҡышлаҡ элекке хәле менән күҙ алдыма баҫты. Йорт мөрйәһенән күтәрелгән төтөн көҙгө һауаға теремеклек, йылылыҡ биреп тетелеп-таралып тора. Тирә-яҡтағы ялан кәртәләр тергеҙелгән. Барыһынан бигерәк кәртәләрҙәге йылҡылар эсемә йылы йүгертте. Тимәк, бында ауыл хеҙмәтсәндәре. Яландағы кипкән үләнде йырып аҫҡа ашыҡтым. Туҡтап китмәй сара юҡ. Ун өс-ун дүрт саҡрым ҡара һыуыҡта атлау үҙәккә үткән. Асфальттан ғына йөрөй торған тәтәй ботинкаларымдың да ауыҙы йырылған инде, ҡойоға уҡмаша барып суҡмарға әйләнгән. Барыһынан бигерәк арҡаға дымпылдата һуғып килгән еле яман. Мине аңғарған йылҡы малы башын күтәреп ҡарап-ҡарап алды ла ашау менән мәшғүл булды. Асыҡ соланға үтеп, өй ишеген туҡылдатам. Бер шаҡыйым, ике. Эстән тауыш юҡ. Ахырҙа, көтөп торорға сабырлығым етмәй, ауыр ағас ишекте көскә тартып асам да эстән урғылған йылы һауаға һурылып барып инәм. У-уй, йылыҡайғынаһы. Һыуығым сығып бөткәнсе ҡалтыранып торам да, бысраҡ ботинкаларымды һалып, түргә үтәм. Ундағы эҫе мейескә барып устарымды терәйем, унан арҡамды. Шул арала хас минең бала саҡтағыса итеп йыйыштырылған өйҙө күҙҙән үткәрәм. Шул уҡ өс мөйөштәге өс һике, уларҙа ирҙәрҙең ҡаралдылары ята. Уртала – ябыуһыҙ таҡта өҫтәл, ике яҡтан – артһыҙ эскәмйәләр. Эшселәрҙең ашап йөрөгән ризыҡтары, ҡул һөрткән бысраҡ сепрәк-сапрағы. Ишек төбөндәге ҡулйыуғыстан аҫтағы тасҡа тыпылдап тамсыһы тамып-тамып ҡуя. Мейестең усаҡ яғында ут гөрләй, алдына утын өйөлгән, плитәһе өҫтөндә ҡара баҡырса бығырлап ҡайнап сыҡҡан. Эргәһендәге ҡапҡасы ябыҡ табанан һеләгәйҙе ағыҙыр тәмле еҫ килә. Мин уны ялан осонда уҡ һиҙгәйнем инде – ҡыҙҙырылған картуф еҫе. Мейескә һөйәлеп арыуыҡ торҙом, инде тамам йылындым, ә йортҡа һаман ҡайтмайҙар. Быға артыҡ аптырамайым, сөнки ағайҙарҙың ат эҙләп йөрөүҙәре лә, һунарға сығып китеүҙәре лә бар. Бала саҡта уларҙың шулай бушағанын көтөп яртышар көн ултырғаным була торғайны. Әле лә, тәртип өсөн көтәүәлләй бирҙем дә, бысраҡ таҫтамалдарҙың береһе менән тотоп теге табаны өҫтәлдәге гәзиткә ултырттым. Ҡапҡасын асҡас та татлы парына иҫереп торҙом: ситтәре көрәнәйгәнсе һары майҙа йөҙгән картуф киҫәктәре. мммм. Алюмин ҡалаҡты ҡат-ҡат һөртөп алып, таба ситендәге иң-иң ҡурылғандарын ғына һайлап кертелдеге сығарам. Шыптыр пакеттан кемдеңдер ҡомалаҡ икмәген табып, салғы осонан яһалған үткер бысаҡ менән киҫеп алдым. Аҙ ғына ашайым да. тағы саҡ ҡына. ти торғас, табаның өстән бер өлөшөн һыпырып ташлағанмын. Ярай, ауылдаштарым, моғайын, юл кешеһенән ҡурылған картуф ҡыҙғанып тормаҫ, тип үҙемде тынысландырып, табаны ябып урынына ҡуйҙым. Ярты көрөшкәләй ҡайнар сәй эстем. Сәй артында тәҙрә төбөндә ятҡан китаптарҙы алмаш-тилмәш алып, ҡыштырлатып ултырҙым. Гел уҡымлы романдар. Беҙҙең ауыл кешеләре шулай китап уҡый бит ул. Ысын, ат өҫтөнән төшмәгән, яҙа-йоҙа белемле генә ағайҙар ҙа, мәҫәлән, минең атай һымаҡ, ҡалын-ҡалын китаптарҙы һөйрәп йөрөп уҡый. Асыбар йортонда һәр ваҡыт ошондай китаптар була торғайны, бында хатта китапханасы ла килеп китә, буғай. Һәр хәлдә, элек шулай ине. Элек. Атай һөйләгән ҡыҙыҡтарҙың береһендә, Асыбар ерҙәре борондан енле урындар булған. Атайҙың әсәһе бала саҡта, ауыл халҡы был тәңгәлдә йыш ҡына ендәр менән тап булышҡан. Кемдер уларҙың һөйләшкәнен ишеткән, кемдер ат ҡыуғанын, кемдер күсенеп барғандарын. Берәү, арбаларын шығырлатып, бала-сағалары менән сыр-сыу килешеп үтеп китеүҙәренең барыһы ла ап-асыҡ ишетелеп тора, тик күҙгә күренмәйҙәр генә, улар барған тәңгәлдә ике-өс ҡойон өйөрөлөп барҙы, шулай китеп олаҡтылар, тип һөйләгән. Ә инде Хәким апаның әкәмәте балалар ҡурҡытҡысы һымағыраҡ булды. Йәнәһе, ауылдан Ҡупырыш ҡушаматлы Хәким олатай ошо Асыбарҙа мал ҡарауҙа ятҡан да, бер көн, яңғыҙы ҡалғанында, өйгә иҫ киткес һылыу ҡатын килеп ингән. Ағай бының кем булырын шундуҡ төшөнгән һәм, йоҡлап ятҡан булып, һыңар күҙе менән генә күҙәтеп ята, имеш. Ҡатын килеп инеү менән мейескә ут яғып ебәргән, сәй ҡуйған, донъя көтә башлаған. Унан ирҙең уянғанын аңғарып ҡалып, таҡмаҡ әйтеп, бейеп киткән, ти: – Уйнайыҡ та көләйек, Ҡупырыш Хәким бар саҡта! Бармаҡтары шарт-шорт итә, күҙҙәре ялт-йолт килә, ти, ҡатындың. Хәким инде түҙә алмаған, ҡапыл ырғып тороп, баш осонда ятҡан мылтығын алып берҙе атып ебәргән дә, атылып сығып атына һикереп менеп ауылға ҡарай сапҡан. Шулай булған, йәнәһе. Атай һөйләй ҙә үҙе: Ул Хәкимдең ҡупырыш булыуын да белгән, ти, бисура, – тип һығылып көлөп ала торғайны. Ә беҙ ҡурҡабыҙ, бейеп йөрөгән бисураны күҙ алдына килтереп: Бисмилла. Бисмилла. – тип төкөрөнәбеҙ. Туйынып алғас, ауырайтты, арыу ҙа, өшөү ҙә үҙенекен иткәндер, урындыҡ ситенә ултыра торғас, ойоп тантып барам. Йоҡо менән көрәшеп маташҡанымды аҙыраҡ иҫләйем, унан түшәк осона ятып йоҡлап киткәнмен, күрәһең. Күпме ятҡанмындыр, кемдер ҡолаҡ төбөндә генә исемемде өндәшкәндәй булғанға уянып киттем. Әсәйемдең тауышы һымаҡ булды, ап-асыҡ итеп исемем менән саҡырҙы. Тертләп уянып, йоҡо аралаш һикереп тороп, бөршәйеп ятҡандан ойоған яурынымды ыуа-ыуа тәҙрәнән тәҙрәгә йөрөп ҡарайым – әллә береһе килдеме? Юҡ, урамда шул уҡ аттар өйөрө, яландың теге яғында ла, был яғында ла кеше заты күренмәй. Көҙгө көн һарҡыуға барып, ҡояш офоҡҡа ҡоларға тора. Хәҙер генә ҡапыл ҡараңғы төшәсәк. Был ат ҡараусылар һуңғаса килмәһә, ауылға ҡайта торғандары булмаһа, төнгә бында ирҙәр араһында ҡалып булмай бит инде, тип уйлап, йыйына башланым. Хәҙер инде туҡ, йылынған мин йылдам ғына атлап сығып киттем. Ҡалған туғыҙ саҡрымды шул ҡыҙыулыҡ менән үтеп, ҡараңғы ҡуйыра башлауға ауылға барып та индем. Бына тыуған йортом, ҡапҡа, ишек алды. – Һау-мыһығыҙ! Аш ашап, мунса төшөп, һөйләшеп ултырып, ҡыҙҙар өсөн бүленгән бәләкәй яҡҡа инеп ятҡас ҡына юл мажараларым иҫкә төшөп, стена аша ҡысҡырып өндәшәм: – Атай, Асыбарҙа кемдәр ята икән ауылдан? Атайым аҙыраҡ ваҡыттан ғына һорауыма һорау менән яуаплай: – Анда кем ятһын ул? Мин аптырай төшәм: – Нисек – кем? .. Мин бая унда инеп. сәй эстем, – тип әйткәнемдә атайҙың түшәге эргәһендә торам инде. Ул тороп ултыра, көлөмһөрәй бирә: – Шунан? – Аттар тора ине кәртә тулы. Өй яғылған, ҡаралтылар ята – кеше йәшәй! – Кешеләрен күрҙеңме? – Юҡ. Йылынып. көтә бирҙем дә киттем. Атайым алдына ҡарап ултыра бирә лә мине бөтөнләй шаҡ ҡатырған хәбәр әйтә: – Анда ней. хәҙер инде ун йыллап тормайҙар. Дауна кәртә-мәртәһен ташып алдылар. Өйөндәге мейесен дә берәү емереп әпкиткән ине ике-өс йыл әүәл һуғылғанда. – А-а. атыу. кем? Атайым көлә әле: – Кем булһын, ен инде! Түрбаштағы мәшәҡәттәрен ташлап килеп, һөйләшкәнебеҙҙе сала-сарпы ишетеп ҡалған әсәй сар-сор итеп ҡала: – Шунда төшөп йөрөмә тип әйтелмәнеме һиңә? Уй, ошо балларҙың йәйәү йөрөүе! Бер төпкөлдә тороп ҡалынды! Ней юлы юҡ, ней автобусы! Ҡалай ҡыҙыҡ нәмәгә ауыҙ йырып ултыра! Атайым уның әрләүенә оторо көлә: – Илайыҡмы атыу? Бошмай ҙа ендең сәйен эсеп ҡайтҡан да һаң. – Кит, мәғәнәһеҙ! – Улар өсөн әллә беҙ ендер әле! Мынау Сәйәхтең ҡыҙы нишәп йөрөй бында? – тип, әллә улар аптырап ултырып ҡалған? .. Атайым шулай оҙаҡ көлдө. Әсәйем көйҙө. Мин теге өйҙәге һәр секундымды яйлатылған кинокадрҙағы һымаҡ итеп ҡабаттан баштан үткәреп, был хәлдең юрамал булғанына ышана алманым. Әммә ялдарҙан һуң, кире киткәндә, атай менән ярым емерек ташландыҡ Асыбар утары янынан һыбай үттек. Минең күҙ маңлайға менеүенән атай һаман көлә: – Ошо яҡта күпме йөрөһәм дә, мине һыйлағандары юҡ, былар һине ҡунаҡ күргән, әләйһәң. .Шул хәлдән алып ҡыҙҙырылған картуф ашай алмайым. Ҡурҡҡандан йәки ерәнгәндән түгел, ә тәрән психологик шок кисереүҙән, күрәһең. Асыбарҙа был ризыҡты шундай яратып, тәмләп ашауым һуңғы тапҡыр булған икән. Миләүшә ҠАҺАРМАНОВА.",АСЫБАР (хикәйә),Йәмғиәт,8602,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-26/asybar-hik-y-4137461,2025-02-26T14:43:00+00:00
"Үҙенсәлекле фестиваль быйыл Мишкә районы үҙәгендә үтәсәк. Халыҡ дауалаусылары, өшкөрөүселәр, һөлөк һалыусылар, быуын ултыртыусылар, табиптар, юристар, психологтар бер урынға йыйыла.","""Ер ҡото""на рәхим итегеҙ!",Яңылыҡтар,181,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-18/er-oto-na-r-him-itege-4279995,2025-06-18T10:23:00+00:00
"- Наши исследователи активно работают над научными проектами в области иммунологии, в частности, над разработкой новых подходов в иммунотерапии рака, а также разработкой новых методов диагностики и лечения заболеваний. Участие в столь важном научном мероприятии определит новые точки роста. Сейчас ученые БГМУ активно интегрированы в мировую науку. Результаты, представленные на Конгрессе, получены в рамках реализации программы развития университета «Приоритет-2030», - рассказал и. о. проректора по научной и международной деятельности, доцент Руслан Ишемгулов. В рамках программы участники на пленарных заседаниях, секционных и постерных докладах, а также круглых столах обсудили актуальные вопросы аллергологии, разработки вакцин, иммуноонкологии, изучения памяти -клеток и -регуляторных клеток, иммунного восприятия аллергенов и инфекционных антигенов, роли микробиома в патогенезе иммунопатологии. Башкирские ученые представили 8 постерных докладов, которые вызвали большой интерес со стороны участников конгресса. Заведующая лабораторией стволовых клеток Ле Тху Чанг рассказала о потенциале применения - при почечно-клеточной карциноме. Кадрия Еникеева, заведующая лабораторией иммунологии, в своей работе отразила полученные результаты научной работы по секвенированию единичных клеток при раке простаты и раскрыла траекторию развития моноцитов. Отметим, что в настоящее время в лаборатории иммунологии проводятся исследования опухолевого микроокружения при раке простаты с целью разработки новых технологий диагностики и таргетного подхода на основе биомаркеров. Впервые в России исследователями лаборатории проведено секвенирование единичных клеток опухоли простаты. Иммунологические основы формирования рака простаты в рамках секционных докладов раскрыл ассистент кафедры урологии и онкологии Самуэль Акинйеми. Эмиль Ямансаров, заведующий лабораторией молекулярных гибридов БГМУ, расположенной в Межвузовском кампусе Уфы, представил работу по исследованию накопления модифицированных природных соединений в тканерезидентных макрофагах печени, что свидетельствует об их потенциале для создания иммуномодулирующих средств. Профессор БГМУ Резеда Файзуллина на конференции представила доклад ""Генетические предикторы атопической бронхиальной астмы у детей роль и "", а также тяжелые клинические варианты аллергических заболеваний, связанных с анафилаксией. Ученые-медики БГМУ доказали ассоциацию полиморфизма генов с формированием тяжелой бронхиальной астмы. Результаты этих исследований в дальнейшем помогут обосновать назначение иммунобиологической терапии пациентам. Высоко оценен профессором Рудольфом Валента и академиком РАН Александром Карауловым вклад ученых БГМУ Минздрава России в исследования, которые проводятся совместно с Венским и Сеченовским университетами. На Конгрессе рассмотрели также влияние антибиотиков на лечение социально-значимых заболеваний. - Последние масштабные данные когортных исследований указали, что антибиотики значительно снижают эффективность традиционной и инновационной таргетной противораковой терапии в широком спектре нозологий. Полученные знания будут транслированы в клиническую практику БГМУ во избежание блокировки антибиотиками действия терапевтических противораковых препаратов, - поделилась профессор кафедры фундаментальной и прикладной микробиологии, научный руководитель программы «Научная ординатура БГМУ», заведующая отделом врожденного иммунитета и иммунологической толерантности Института Маннгейма, профессор Юлия Кжышковска. Делегация Башкирского государственного медицинского университета в рамках визита посетила научные лаборатории Венского Университета, где достигнуты предварительные соглашения о совместной реализации ряда научных проектов. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Ученые Межвузовского кампуса Уфы представили свои исследования в Австрии,Йәмғиәт,4760,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-27/uchenye-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-predstavili-svoi-issledovaniya-v-avstrii-4364381,2025-08-27T17:55:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Любимый позывнойлы яугир менән осрашыу уҙҙы. Мәсетле район хакимиәте башлығы Әнис Әсәҙуллин уға Рәхмәт хаты менән ҡумыҙ тапшырҙы. Шулай уҡ уға Үҙебеҙҙекеләр өсөн тегәбеҙ һәм бәйләйбеҙ. Башҡортостан хәрәкәтенән толстовка бирҙеләр. Яугир Оло Ыҡтамаҡ ауылынан. Лицейҙы, Дыуан күп профилле колледжы филиалын, ә 2013 йылда Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлаған. Бер нисә йыл элек ҡатыны менән бьюти-хеҙмәтләндереү өлкәһендә үҙ бизнесын ойоштора. Предприятиенан тотороҡло килем алһа ла, МХО-ға барыуҙы үҙенең бурысы тип һанай. Хәҙер ғаилә бизнесын тулыһынса уның ҡатыны алып бара. 2024 йылда ир контрактҡа ҡул ҡуя һәм махсус хәрби операция зонаһына юллана. Диңгеҙ пехотаһында хеҙмәт итеү өсөн ул үҙенә Любимый позывнойын һайлай, яу яланында водитель булып хеҙмәт итә. 2008 йылда Мәскәүҙә армия хеҙмәтендә алған тәжрибәһе бик тә ярҙам итә. – Контракт төҙөү тураһында ҡарарым яҡындарым өсөн көтөлмәгән хәл булды, әммә ваҡыт үтеү менән күнделәр һәм бөгөн уларҙың ярҙамын ныҡ тоям, – ти яугир. – Дуҫтарым – алғы һыҙыҡта, мин дә уларға ҡушылырға булдым. Ватанға хеҙмәт итеүҙе ирҙәр бурысы, тип иҫәпләйем. Әле яугир тыуған яғына ялға ҡайтҡан. Был көндәрҙе ул ҡатыны һәм өс балаһы менән үткәрергә, туғандарына ба-рырға һәм хәрби бурысын үтәргә яңынан юлланыр алдынан көс тупларға ниәтләй. ""Мәсетле тормошо"" гәзитенән","""Любимый"" ялға ҡайтты",Еңеү,1392,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-12-08/lyubimyy-yal-a-aytty-4498774,2025-12-08T23:35:00+00:00
"Башҡортостан 2024 йыл йомғаҡтары буйынса Фәнни-технологик үҫеш буйынса төбәктәрҙең Милли рейтингында тәүге 10 лидер иҫәбенә инде, унда етенсе урын алды. Был хаҡта республика фән һәм юғары белем биреү буйынса Дәүләт комитеты рәйесе Светлана Ммостафина Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уҙғарған аҙналыҡ оператив кәңәшмәлә хәбәр итте. Рейтинг төҙөгәндә төбәктәрҙең эшен фәнни-технологик үҫеш менән идара итеү сифаты, шулай уҡ фәнни талап иткән бизнес һәм тикшеренеүселәр эше өсөн йәлеп итеүсәнлек буйынса баһалайҙар. Быға тиклем республика унда һигеҙенсе урынды биләне. – Ҡотлайым! Юғарыраҡ баҫҡысҡа мендек – был бик яҡшы. Ләкин Башҡортостандың кәм тигәндә өсәү иҫәбендә булыуын көтәбеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Бының өсөн барыһы ла бар. Оператив кәңәшмәлә Светлана Мостафина республикала фәнни-технологик үҫеш идаралығының ниндәй принциптарға нигеҙләнеүе хаҡында ла һөйләне. Улар нигеҙендә ике стратегик йүнәлеш ята. Был йәш ғалимдар өсөн мөмкин тиклем уңайлы шарттар булдырыу һәм технологияларҙы тиҙ индереү өсөн фән менән бизнес араһында һөҙөмтәле үҙ-ара эш итеүҙе көйләү. Ғәмәлдә ғилми-технологик үҫештең төбәк идара итеү моделе предприятиеларҙың технологик һорауҙарынан башлана, улар нигеҙендә фән өсөн аныҡ бурыстар формалаша. Улар университеттарға һәм ғилми ойошмаларға уҡырға инә. Шул уҡ ваҡытта заказсы предприятиеларҙы контролдә тотоу һәм һөҙөмтәләрҙе ҡабул итеү мөһим. Бындай модель үҙенең һөҙөмтәлелеген күрһәтә. Мәҫәлән, Рәсәй ғилми фонды төрлө йүнәлештәр буйынса федераль пилот проекты сиктәрендә Башҡортостан предприятиелары 18 технологик запрос әҙерләгән. Уларҙың потенциаль башҡарыусылары – республиканың юғары уҡыу йорттары һәм ғилми ойошмалары. Беренсе еңеүсе – Өфө фән һәм технологиялар университеты һәм ЕСМ компанияһы ҡатнашлығында газ турбиналы двигателдәрҙең монотәгәрмәстәрен сығарыу өсөн электрохимик станок төҙөү проекты. Рәсәй фәнни фондынан ярҙам күләме предприятие һәм төбәк яғынан берлектә финанслау шарты менән 90 миллион һум тәшкил итә. – Шулай итеп, беҙ фән һәм сәнәғәтебеҙ потенциалын бөтә Башҡортостан өсөн реаль ҡаҙаныштарға һәм ныҡлы конкурент өҫтөнлөктәргә әйләндереүсе эшләүсе механизм булдырабыҙ, – тине Светлана Мостафина. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Фән һәм технологиялар бергә бара,Мәғариф,2271,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-16/f-n-m-tehnologiyalar-berg-bara-4510485,2025-12-16T17:55:00+00:00
"Сарала уйындарҙың авторҙары, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды хеҙмәткәрҙәре, уҡытыусылар, блогерҙар, уйынды ҡулланып ҡараған башҡорт ғаиләләре һәм журналистар ҡатнашты. Хазина коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы һәм Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы тарафынан эшләнгән Бишбармаҡ, Зирәк, Әлләсе, Бесәй, сәй, айыу, бал, май уйындары тураһында бик матур фекерҙәр әйтелде, уйынды уйнап ҡараусылар тарафынан төрлө тәҡдимдәр тыңланды. Презентацияла ҡатнашыусы һәр кемгә өҫтәл уйындары бүләк ителде.",Бөгөн Өфөлә башҡортса уйындарҙың презентацияһы үтте,Мәғариф,501,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-04-11/b-g-n-f-l-bash-ortsa-uyyndar-y-prezentatsiya-y-tte-4195235,2025-04-11T22:19:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымның Курман (Красногвардейски) районындагы Бүюк Онлар (Октябрьское) бистәсендә Русия куәт оешмалары вәкилләре кырымтатарлардан дроннар турында сораштырган һәм аларга ""кисәтү""ләр тапшырган. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Әлеге ""кисәтү""ләр ""киңкүләм рөхсәтсез чараларда катнашуны"" тыюга кагылышлы диелә. Русия куәт оешмалары вәкилләре килгән кешеләр арасында сәяси тоткын Рустем Эмирусеиновһәм Арсен Абхаировныңөлкән яшьтәге әти-әнисе, ""Кырым теләктәшлеге"" хәбәрчесе Куламет Ибраимов, 64 яшьлек Шадие Катык, 61 яшьлек Зера Сативалдиеваһәм Юныс Вәлиевбар. Алар барысы да берничә көн элек ""Кырым мөселманнары"" эше нигезендә өч кырымтатар тоткарлану уңаеннан күмәк дога кылуда катнашкан булган. Шул ук көнне кисәтүне сәяси тоткын Эмиль Зиядиновяшәгән йортка, аның гаиләсенә дә китергәннәр, ул үзе берничә ел тоткында һәм 17 елга ирегеннәнмәхрүм ителде. ""Полиция хезмәткәре Эмиль Зиядинов белән сөйләшәсем килә дигән. Әнисе моның мөмкин булмавын әйткән. Полиция вәкиле сәбәбен сораган, әнисе улын төрмәдә дигән. Полиция борылып китеп барган"", дип сөйләгән сәяси тоткынның хатыны Элвие Зиядинова. Кисәтүләрне сәяси тоткын Рустем Эмирусеиновның әти-әнисе Решатһәм Зура Эмирусеиновларга да китергәннәр. Ана кеше сәламәтлеге начар булу сәбәпле полиция янына чыга алмаган диелә. ""Очкычлар, дроннар очканын күрдегезме, ди. Әйе, очкычлар оча, калганын белмим, дидем. Аннан соң сезнең янга ""махсус операция""гә каршы үгет бирергә киләләрме дип сорадылар"", ди Решат Эмирусеинов. Полиция үзләре янына өлкән яшьтәге Зуре Эмирусеинованың да чыгуын теләгән. ""Хатының чыксын, диләр. Ул каты авырый, йөри алмый, дим. Тәрәзә янына килсен дип, ишегалдына кермәкче булдылар. Тик мин аларны ишегалдына кертмәдем, чөнки ул үзен начар хис итә һәм аңа борчылырга ярамый"", ди Решат Эмирусеинов. ""Кырым теләктәшлеге"" хәбәрчесе Куламет Ибраимовка ""кисәтү""не теркәлгән урынына китергәннәр, журналист үзе башка ирдә яши. Полиция янына аның абыйсы чыккан. Тапшырылган документта ""киңкүләм рөхсәтсез чараларда"" катнашмаска кушылган. Шулай ук полиция хезмәткәрләре бистә өстеннән нинди дә булса пилотсыз очкыч очып узмадымы дигән сораулар биргән. ""Бу кисәтүне Кырымда бәясез журналистик эшчәнлеккә чираттагы мәртәбә басым ясарга тырышу дип саныйм, чөнки без 2014 елдан бирле монда булган хәлләрне яктыртабыз. Миннән тыш, тагын алты гаиләгә килгәннәр. Бу мине берничек тә туктатмый, журналистик эшчәнлегемә дә йогынты ясамаячак"", дигән Куламет Ибраимов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Аннексияләнгән Кырымда Русия полициясе кырымтатарлардан дроннар турында сораштырган һәм аларга ""кисәтүләр"" тапшырган",Яңылыҡтар,2565,https://www.azatliq.org/a/32294262.html,2023-03-01T09:19:07+00:00
Өфөнән республика инженер лицей-интернаты уҡыусыһы Морат Бастанов классик шахмат буйынса Рәсәй чемпионы исемен яуланы.,Тағы ла ҙурыраҡ еңеүҙәр яуларға яҙһын!,Спорт,118,https://shonkar.com/news/sport/2025-02-12/ta-y-la-uryra-e-e-r-yaular-a-ya-yn-4118567,2025-02-12T14:35:02+00:00
"В столице Башкортостана пройдет турнир с участием ведущих бойцов Лиги. Поединки пройдут во Дворце спорта, который на один вечер станет площадкой для самых захватывающих противостояний в мире кулачных боев. В турнире примут участие 22 спортсмена из 6 стран мира, в том числе 7 бойцов, представляющих Республику Башкортостан. Накануне в торгово-развлекательном центре МЕГА Уфа прошло медиа-взвешивание спортсменов. Бойцы посверлили друг друга взглядами, попытались оказать друг на друга психологическое давление. Некоторые взяли в руки микрофон. В турнире примут участие чемпионы родом из Башкортостана. Один из рекордсменов по проведённым кулачным боям – Ильнар «Хантер» Ишимбаев, проведёт бой против Суламбека «Алого Зверя» Шахгириева. Бой запланирован на пять раундов и станет продолжением принципиального противостояния, привлекшего большое внимание болельщиков. На медиа-взвешивании организаторы объявили: Сегодня мы в Республике Башкортостан, в Уфе. А завтра грандиозный вечер кулачных единоборств. Нас с вами ожидают умопомрачительные, мощнейшие, интригующие поединки с участием звёзд индустрии, действующих чемпионов Лиги. Для тех, кто не сможет быть лично, с удовольствием сообщаем, что будет прямой эфир в ВК. В церемонии принял участие почетный гость, заместитель министра спорта Республики Башкортостан Артём Новиков. – Рад приветствовать любителей кулачных единоборств в Уфе! Приветствую всех гостей!  У нас гостеприимная республика! Нам действительно выпала большая честь провести этот турнир по кулачному боям. На этих соревнованиях будет представлено большое количество наших земляков – бойцов. Уже завтра во Дворце спорта пройдут захватывающие бои. И я надеюсь, что все, кто здесь присутствует, уже приобрели билеты на это захватывающее шоу. Ну и, конечно же, главной вишенкой на торте завтра будет главный бой этого вечера. Наш боец «Хантер» Ильнар покажет свои лучшие способности. И, я думаю, что он побьёт свой рекорд и войдет в историю. Хочу отметить, что в Республике Башкортостан бокс очень активно развивается. Мы уже провели большое количество вечеров профессионального бокса. В Уфе мы так же провели два чемпионата России по боксу среди женщин. Республика гордится своей прославленной чемпионкой Азалий Аминевой из города Октябрьского. Она уже трижды становилась сильнейшей в стране. Встретимся завтра во Дворце спорта! Вес Ишимбаева составил 79,8 кг, а Шахгириева – 79,95 кг. В со-главном событии шоу в Уфе Азизхан « » Чоршанбиев из Таджикистана встретится с Магомедали «Маугли» Магомедрасуловым. Вес Чоршанбиева – 74,95 кг, а Магомедрасулова – 75,4 кг. Кард турнира «Лига Ставок. 5» претерпел большие изменения и теперь выглядит следующим образом (с учетом результатов церемонии взвешивания): - Легкий вес: Хазрадбек Немаджонов (69,9 кг) - Фазлидин Оморов (69,25 кг, Таджикистан); - Тяжелый вес: Данила Жмак (114,55 кг) – Илья Макаров (111,75 кг); - Тяжелый вес: Георгий Березкин (115,7 кг) - Смагул Шахид (106,3 кг, Казахстан); - Тяжелый вес: Иван «Панчер» Майданчук (109,3 кг) – Артем «Ростовский» Кузьмин (98,9 кг); - Полусредний вес: Серик Сармухамед - Константину «Даймонду» Чобану (82 кг, Молдавия); - Легкий вес: Руслан Гайнутдинов (71,15 кг) - Ерасыл Акранбек (72,6 кг, Казахстан); - Легкий вес: Айдар Гайнуллин (70,5 кг) – Гере «Камерунский» Мохамед (70,1 кг, Камерун); - Полусредний вес (договоренность - 82 кг): Магомед Амагаев (82,6 кг) – Михаил Коханчик (82,65 кг, Казахстан); - Легкий вес (договоренность – 75 кг): Магомедали «Маугли» Магомедрасулов (75,4 кг) - Азизхан « » Чоршанбиев (74,95 кг, Таджикистан); - Полусредний вес (договоренность – 79 кг): Ильнар «Хантер» Ишимбаев (79,8 кг) - Суламбек «Алый Зверь» Шахгириев (79,95 кг). Все поединки, кроме главного боя, будут состоять из трех раундов. Противостояние Хантера и Алого Зверя рассчитано на пять раундов. – ведущая российская лига кулачных боев, организующая масштабные стадионные шоу с участием топ-российских бойцов и звезд боевых искусств.","Алыш бармы, биреш бармы?",Спорт,3943,https://shonkar.com/news/sport/2026-02-14/alysh-barmy-biresh-barmy-4578443,2026-02-14T22:40:00+00:00
"""Алабугат политех"" бинасыфикерләрЯпония Русиянең 50 ширкәтенә карата яңа чикләүләр кертте. Алар арасында Татарстанның өч ширкәте дә бар: ""Ремдизель"", ""Алабуга"" һәм ""Альбатрос"". ""Ремдизель"" Чаллыда урнашкан. ""Тайфун"" ныгытылган машиналары һәм башка хәрби техника чыгара. Бу оешмада шулай ук штурмчылар өчен ""Зубило"" дип аталган пилотсыз машина итештерелә. Узган ел ширкәт АКШ чикләүләренә дә кертелде. ""Альбатрос"" ширкәте Герань 2"" (Иранда ул -136"" дип атала) дроннарын ыю белән шөгыльләнә. 2024 елда 955 миллион сумнан артык керем алган. ""Алабуга"" икътисади зонасында Русиянең Украинага һөүмендә кулланылучы камикадзе-дроннар итештерелә. Русия бу ширкәткә дроннар ыю өчен эшчеләрне бөтен дөньядан, шул исәптән Африка илләреннән, Казакъстаннан, Шри-Ланкадан ыя, үсмерләр хезмәтен куллана. Япония моңа кадәр Татарстаннан ""Тимер Банк"", Казан дары ширкәте, Камаз, ""Ак барс"" кораблар төзүче ширкәт һәм ""Эникс"" дроннар итештерүче ширкәт, ""Ак барс"" холдинг ширкәтенә каршы чикләүләр кертте. Русиядә",Япония Татарстанның өч ширкәтенә яңа чикләүләр кертте,Яңылыҡтар,991,https://www.azatliq.org/a/33528667.html,2025-09-12T10:12:27+00:00
Скоро пройдет наша ежегодная акция Подпишись и выйграй среди подписчиков журнала Башҡортостан уҡытыусыһы (Учитель Башкортостана).,Подпишись и выиграй - 2024,Яңылыҡтар,129,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-04/podpishis-i-vyigray-2024-3797663,2024-06-04T13:42:51+00:00
"Радий Хәбиров кул бирешү йоласында катнаша4 июнь Башкортстан мөселманнары елдагы иң зур бәйрәмнәрнең берсе булган Ураза гаетен билгеләде. Бу көн Башкортстанда ял көне дип игълан ителде. Төп чара Уфаның Лалә-Тюльпан мәчетендә узды. Чараны Русия мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте башы, мөфти Тәлгать Таетдинуздырды. Ураза бәйрәмендә Башкортстан республикасы башлыгы вазифасын вакытлыча башкаручы Радий Хәбировта катнашты һәм намаз укыды. Республика һәм Уфа итәкчеләреннән бәйрәмдә башка түрәләр катнашмады. Бары тик Радий Хәбировны каршы алганда дин эшләре шурасы итәкчесе Вячеслав Пятковкына күренеп алды да, күз уңыннан юкка чыкты. 5Уфаның Лалә-Тюльпан мәчетендә Ураза гаетеТәлгать Таетдин чараны Русия президенты Владимир Путинның ил мөселманнарына күндергән тәбрикләү хатын укып ишеттерүдән башлады. Ул шулай ук Башкортстан итәкчелегенең дә котлавын әйтте. Гает вәгазендә, башка еллардан аермалы буларак, сәер фикерләре белән мөгез чыгармады. Ислам шартларын искә төшерде, Ураза тотуның фарыз булуы, тыелып торуның авырлыклары, савабы турында сөйләде. Мөфти шулай ук мөселманнар өчен мотлак булган хәерләр – фитыр сәдакасы һәм зәкәт турында искә төшерде. Гади кеше бер утырып ашар күләмдә сәдака бирсә, байлар айлык керемнәренең кырыктан бер өлешен түләргә тиешлеген әйтте. Таетдин совет чорында дин тоту авырлыкларын искә төшерде һәм бүген шундый мөмкинчелек бирелүгә рәхмәтле булуын әйтте. ""Төрле аналардан туып, төрле тән тиресе һәм динле булсак та, бер Аллаһка инанабыз"", диде. Ул күп кенә илләрдә канкоешлар баруын искә төшереп, Русиянең халыкара террорчылыкка каршы көрәш алып баруын да билгеләп узды. Радий Хәбиров намаз укыйГает намазында Башкортстан башлыгы вазифасын вакытлыча башкаручы Радий Хәбиров та халык белән намаз укыды. Бәйрәм хөтбәсеннән соң түгәрәкләнеп басып кул бирешү йоласында мөфти белән янәшә басып, мөсәфәхәдә катнашты. Соңгы көннәрдә Башкортстан башлыгы вазифасын башкаручы Радий Хәбиров эшчәнлегенә тәнкыйть сүзләре дә еш ишетелә башлаган иде. Шул исәптән мөселманнар арасында аның ислам динендә булмавын да телгә алучылар булды. Аеруча Башкорт оешмасының Вконтактедагы сәхифәсендә тәнкыйтьләр еш белдерелә. Радий Хәбировның бу адымы ул шикләрне таратуны да максат итеп куйгандыр. Лалә-Тюльпан мәчете ихатасында башка елларда халык бик күп була иде. Быел сафлар шактый сирәгәйгән. Моңа һава торышы да сәбәпче булды: көн иртәнге якта болытлы һәм чагыштырмача суык иде. Лалә-Тюльпан мәчете ихатасындагы халыкБәйрәм чаралары республиканың барлык мәчетләрендә, шул исәптән Уфаның дистәдән артык мәчетендә узды. Бу көнне башкаланың ""Башкортостан"" сәүдә үзәге янындагы мәйданда ""Балалар Ураза-бәйрәме"" дигән чара узды. Анда төрле уеннар, спорт чаралары оештырылды. Бәйрәм балалар Сабантуе рәвешендә узды. ""Ватан"" этнопаркында татар-башкорт артистлары катнашлыгында мәдәни чара узды. Шунда ук хәләл азыклар ярминкәсе эшләде. Бәйрәм көнне ""Ферзь эшлекле клубы"" елдагыча халыкны пылау пешереп сыйлады. Быел алар 10 мең кешене сыйлау максаты куйган.",Уфада Ураза гаетендә беренче тапкыр республика итәкчесе катнашты,Дин,2973,https://www.azatliq.org/a/29980807.html,2019-06-04T11:01:58+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 20. Ә бөгөн ошондай башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.,Уйлап алайыҡ әле,Яңылыҡтар,71,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-31/uylap-alayy-le-4526408,2025-12-31T20:00:00+00:00
"Таскирә Нәғимйән ҡыҙы Абдразаҡова 1946 йылдың 25 октябрендә Өфөлә тыуған. Педагогия училищеһының художество бүлеген тамамлағас, 1976 йылға тиклем театрҙың художество оҫтаханаһында декоратив биҙәү рәссамы булып эшләй. Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағындағы художество советында була. Әммә уның тормошонда ғаиләһе төп урынды биләй. Ғүмер юлдашы – башҡорт кино сәнғәтенә нигеҙ һалған, милли мәҙәниәтте һаҡлауға тос өлөш индергән Әмир Абдразаҡов, хәҙер «Башҡортостан» киностудияһы уның исемен йөрөтә. Тәскирә Нәғимйән ҡыҙы Әмир Ғабделмән улының фильмдарын әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша. Абдразаҡовтар Асҡар һәм Илдар исемле улдар тәрбиәләп үҫтергән, уларҙа Тыуған илгә, үҙ халҡына һәм музыкаһына һөйөү тәрбиәләгән. Студент йылдарында уҡ ағалы-ҡустылы халыҡ-ара конкурстарҙа үҙҙәрен танытып өлгөрҙө. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Әмир Ғабделмән улы 2008 йылдың мартында арабыҙҙан китте, улдарының тарихы тураһында «Ҡанаттарым минең» исемле фильмы тамамланмай ҡалды. «Тәскирә Нәғимйән ҡыҙы интеллигентлы, әүҙем, үҙ-үҙенә ышанған ханым ине. Әхлаҡи сәләмәтлек, бер-береңде хөрмәт итеп йәшәү ғаиләлә төп тормош йүнәлештәре булды. Ул улдарының тормошо менән бик ҡыҙыҡһынды, сабыр холоҡло, компромисслы ҡарарҙар таба белде. Улдары әсәләрен тик яҡшы һүҙҙәр менән генә иҫкә ала», — тиҙәр уның хаҡында. Тәскирә Абдразаҡова «Ата-әсә ҡаһарманлығы» миҙалы менән бүләкләнгән.",Асҡар һәм Илдар Абдразаҡовтарҙың әсәһе вафат,Яңылыҡтар,1351,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-02/as-ar-m-ildar-abdraza-ovtar-y-s-e-vafat-4411343,2025-10-02T11:20:00+00:00
"Напомним, что программу реализуют благодаря нацпроекту «Инфраструктура для жизни». В 2025 году за счёт федерального бюджета привели в порядок 100 общественных территорий. Ещё 70 пространств обновили в рамках республиканских и муниципальных программ. Всего с 2019 года по ФКГС в Башкортостане благоустроили 976 общественных территорий на сумму более 9,3 млрд рублей. – Все объекты определили по итогам всероссийского голосования среди жителей региона, – отметила Ирина Голованова. – Программу 2026 года уже начали – муниципалитеты подготовили проекты благоустройства, стартовали конкурсные процедуры. Кроме того, Башкортостан активно участвует во Всероссийском конкурсе лучших проектов создания комфортной городской среды в малых городах и исторических поселениях. Всего победителями стали 39 проектов, из которых 30 – уже завершили. Все 20 городов республики, подходящие под заявочные условия, являлись победителями конкурса минимум по одному разу. В 2025 году от республики победили пять заявок. – Кроме того, с прошлого года в этом конкурсе появилась новая номинация «Опорные населённые пункты» – для административных центров. В ней выиграли две наши заявки – из посёлка Чишмы и села Верхнеяркеево Илишевского района, – сказала министр. Глава Башкортостана подчеркнул, что все города республики по решению Минстроя России входят в рейтинг городов с качественной городской средой. Руководитель региона также отметил, что в 2026 году получит продолжение республиканский проект «Башкирские дворики». Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В 2026 году в РБ благоустроят 144 общественные территории,Аңлатма,1616,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-21/v-2026-godu-v-rb-blagoustroyat-144-obschestvennye-territorii-4544875,2026-01-21T12:04:00+00:00
"Әммә ошо шатлыҡ менән бергә күңелемдә ҡурайыбыҙ өсөн борсолоу ҙа барлыҡҡа килде. Һүҙем хроматик ҡурай хаҡында. Мин бына яҙыу менән булышҡан, һәр хәлдә шул йүнәлештә аңлы тормошомдо үткәргән кеше булараҡ, изге ""Ҡөрьән"" китабына, мәшһүр ""Урал батыр"" эпосына төҙәтеү, үҙгәреш индереү түгел, хатта артыҡ нөктә лә, өтөр ҙә ҡуя алмайым. Сөнки хаҡым-хоҡуғым юҡ! Ә бит ҡурайыбыҙ ҙа беҙҙең өсөн шундай уҡ әһәмиәткә эйә хазина! Ана, Роберт Юлдашев биш уйымлы ҡурайҙа барлыҡ ярымтондарҙы сығарып, донъя классикаһының иң ҡатмарлы музыкаль әҫәрҙәрен башҡарыуға өлгәште. Бының өсөн ул ҡурайға өҫтәмә уйымдар ҙа яһаманы. Бында бәлки башҡарыу оҫталығын камиллаштырыу хаҡында һүҙ алып барырға кәрәктер. Бер илле-алтмыш йылдан оло быуын ҡурайсылары, шул иҫәптән мин дә хур ҡыҙҙарын бейетергә киткән булырбыҙ һәм дәүләт ансамблендә үлән һәм традицион ҡурай менән бер рәттән хроматик ҡурайҙа уйнап өйрәнгән йәштәр боронғо ҡурайыбыҙға әйләнеп ҡарармы? Беҙ хәҙерге рухи инаныуыбыҙ менән: ""Ҡурай башҡорт булғанда мәңге яңғыраясаҡ"" тип әйтә алабыҙ, әммә киләсәк өсөн кем гарантия бирә ала? Бигерәктә элекке үлсәмдәр менән сағыштырғанда йөҙ йыллыҡ үҫеш эволюцияһы көндәр, сәғәттәр, минуттар, секундтар эсендә күҙәтелгәндә. Борсолоуымды еткерергә, башҡорт булараҡ, хаҡым барҙыр тием. Ансамблдең тәүге сығышын түҙемһеҙлек менән көтәм. ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 978-се күҙәтеү. Әхмәр Үтәбай",Атайым ҡыуаныр ине.,Мәҙәниәт,1371,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2024-04-03/atayym-yuanyr-ine-3712397,2024-04-03T12:21:00+00:00
"фикерләрАКШ президенты Доналд Трамп АКШның Глобаль медиа агентлыгын () кыскарту турында фәрман имзалаганнан соң Азат Европа Бу халыкара медиа һәм аның структур бүлекчәләре – тоталитар һәм диктаторлык режимнары шартларында, бәйсез массакүләм мәгълүмат чаралары булмаган урыннарда ирек сулышы. Башкортстан өчен "" "". Реалии"" басмасы ярдәмендә Башкортстан халкы Баймак эше буенча барган вакыйгаларны тиз арада белеп тора иде, хәзер бу эш нигезендә 80 якын башкорт төрмәдә утыра. Баймак вакыйгалары тоткыннарыннан кала, "". Реалии"" даими рәвештә Башкортстан, Татарстан һәм Идел буеның башка төбәкләреннән булган сәяси тоткыннар язмышлары турында сөйли, хакимиятләрнең ришвәтчелек фактларын ача, оппозицияне эзәрлекләү очракларын яктыра, Украинадагы сугышта һәлак булганнарның санын барлый һәм башка күп нәрсәләрне эшли. Без АКШ итәкчелегеннән "" Белдерү тулысынчаСөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте АКШ президенты Доналд Трамп идарәсенең гамәлләрен кискен тәнкыйтьли. ""Америка авазы"" һәм "" Белдерү тулысынчаЖурналист – ул статист та, машина да түгел. Ул тере кеше. Ул оештыручы һәм креатив шәхес булырга тиеш. Шуңа күрә "" Бу юнәлештә кемнең алардан күбрәк эшләгәнен хәтта әйтә алмыйм. ""Азатлык"" – гади медиа-ресурс түгел, ә татарлар өчен тиңе булмаган институт. Бездә шундый башка мөстәкыйль мәйданчык юк һәм якын киләчәктә дә булырмы – зур сорау. Монда уникаль проект – татар телен өйрәнү өчен ""Әйдә! "" платформасын искә алмау мөмкин түгел. Бу интернет-белем бирү мәйданчыгы үзе бер институт дәрәәсендә. Татарстанның үзендә дә туган телне өйрәнү мөмкинлекләре бик нык чикләнгән чорда ""Әйдә! "" бу әһәмиятле мәгърифәтчелек миссиясен үз өстенә алды. Туган иреннән еракта яшәүче, таралып урнашкан татарлар өчен мондый онлайн институт булу бик мөһим. Белдерү кыскартылып биреледе, тулысынча монда укып булаФәрит Зәкиев Франция президенты Эммануэль Макронга — Салкын сугыш елларында Бүген Украинада сугыш барганда, Цензурага буйсынмаган медиа – әмгыять тормышының иң мөһим институты. Алар хакимият эшчәнлеген контрольдә тота, күзгә күренмәгән проблемаларны күтәрә һәм аларны чишүдә ярдәм итә, ишетелмәгән кешеләргә сүз бирә. Без редакция буларак кайвакыт. Реалии позициясе белән килешмәдек. Бәлки, сезнең дә аларга соравыгыз булгандыр. Әмма бу коллектив күп кенә әһәмиятле материаллар әзерләде, һәм бу язмалардан башка әмгыятьтәге вакыйгалар турында беркем дә хәбәрдар булмас иде. Белдерү тулысынчаПутин чорында Русиядә яңа диктатура урнашу белән бергә, "" ""Север. Реалии"", ""Сибирь. Реалии"", ""Азатлык"", "". Реалии"", ""Кавказ. Реалии"" һәм башка проектлар – Русиядә бәйсез журналистиканы саклап калуның төп гаранты, профессиональ эшчәнлек үрнәге булып тора. "" Әлеге эшчәнлекнең кыйммәтен Русия хакимияте дә бик яхшы аңлый. Шуңа күрә алар ""Радио Свобода""ны һәм Вильсон үзәген ""теләнмәгән оешмалар"" исемлегенә кертте, алар белән хезмәттәшлек иткән Русия гражданнары исә инаять аваплылыгына тартыла. Белдерү тулысынчаБәлки, кемдер оныткандыр яки белмидер, ләкин "" Белдерү тулысынчаБәйсез медиа чараларын бу рәвешле буу – инде хәзер үк журналистларның тормышын зур куркыныч астына куя. Алар цензура көчле булган илләрдә яшәүче миллионлаган кешеләргә яңалыкларны иткерү өчен күп сынауларга түзәргә мәбүр иде. АКШ хакимиятенең хәзер бу тарихи оешмаларга үзе экзистенциаль куркыныч тудыруы чын мәгънәсендә утопия. Без административ ялга ибәрелгән журналистларга теләктәшлек белдерәбез һәм Конгресс лидерларын, төзәтеп булмаслык зыян китерелгәнче, эшчәнлеген кичекмәстән торгызырга чакырабыз. Белдерү""Америка авазы"" һәм "" Әлеге Америка медиаларының эшчәнлеген туктату мәгълүмати кырда бушлык барлыкка китерәчәк, ә автократияләр аны үз контенты белән тутырырга омтылачак. Нәкъ шуңа күрә мин Европа кичекмәстән, ашыгыч рәвештә нинди дә булса чара күрергә тиеш дип саныйм. Бу – гади мәсьәлә түгел, ә бик мөһим, хәлиткеч сорау. Чыгыш тулысынчаАзат Европа Ялган мәгълүматка каршы көрәш һәм авторитар режимнарның ялганын фаш итү 75 елдан артык вакыт дәвамында Азат Европа эшчәнлеген туктату – аның хезмәткәрләрен эшсез калдыру белән генә түгел, ә демократик кыйммәтләрне саклау һәм авторитар режимнарга каршы көрәшү өчен куелган уртак тырышлыкны имерү белән дә яный. Белдерү тулысынчаЧикләрне танымаучы хәбәрчеләр () оешмасы Трамп идарәсенең әлеге карарына тирән борчылу белдерә. Бу адым бөтен дөньяда матбугат ирегенә куркыныч тудыра һәм АКШның 80 ел дәвамында ирекле мәгълүмат таратуны яклап килгән тарихын юкка чыгара. АКШ хөкүмәтен ""Америка авазы""ның бәйсез мәгълүмат оешмасы буларак автономиясен кичекмәстән хөрмәт итәргә һәм бу карарны гамәлдән чыгарырга чакыра. Моннан тыш, Конгрессны һәм халыкара әмәгатьчелекне әлеге зарарлы адымга каршы оешырга өнди. ""Америка авазы"" хезмәткәрләре белән тулы теләктәшлек күрсәтә, шулай ук ның журналистика белән шөгыльләнгән өчен чит илләрдә кулга алынган 10 хезмәткәренең язмышы өчен тирән борчылу белдерә. БелдерүЕвропа берлеге Азат Европа Европарламентның Яшелләр фракциясе әгъзасы, Германия депутаты Сергей Лагодинский Европа берлеге итәкчелегенә хат юллап, аны Без Азат Европа Хәзер безнең алда торган төп сорау – АКШ калдырган бушлыкны Европа Берлеге үз финанславы белән тутыра аламы? Бу сорауга тиз генә уңай авап биреп булмый, чөнки безгә башка бик күп оешмалар да шундый ук үтенеч белән мөрәәгать итә. Әмма тышкы эшләр министрлары бу мәсьәләне чынлап торып тикшерү һәм чишелеш табу өчен нык этәргеч бирде. Шуңа күрә хәзер безнең алдыбызда бу мәсьәлә буенча нәрсә эшләп булуын карау бурычы тора. Үсмер чагымда әтиебез иске радио аша "" Бүгенге көндә дә бу институтлар автократияләр өчен шундый ук әһәмиятле эш башкара. Без хәзер бу юнәлештә нәрсә эшләп булуын караячакбыз. Хәзер без бу мәсьәлә буенча фикер алышу, эзләнү стадиясендә, ләкин бер нәрсә ачык: бу – эшчәнлекләре дәвам итәргә тиешле кыйммәтле институтлар. Азат Европа — Иран аятоллалары, Кытай коммунистик лидерлары, Мәскәү һәм Минскидагы автократлар Азат Европа Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татарлар өчен тиңе булмаган институт"".",Татарстан,5941,https://www.azatliq.org/a/33356665.html,2025-03-23T21:01:45+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрПенсия фонды мәгълүматларына күрә, Мәскәү Украинага каршы һөүм иткәннән бирле, Русиядә хәрби хәрәкәтләр ветераннары саны 49 552 кешегә арткан. Бу соңгы өч ел эчендә иң зур күрсәткеч, дип яза""Важные истории"". Элегрәк хәрби хәрәкәтләр ветераны статусын елына 10-15 мең кеше алып барган. Шул ук вакытта Бөек Ватан сугышы ветераннары хәрби хәрәкәтләр ветераннарына керми, болар икесе ике төрле статус дип искәртелә.2018 елда да ветераннар саны нык арткан булган, ул чакта аларның саны 71 мең кешегә иткән, 2019 елда да күп булган – 49,7 мең кеше. Ул чакта ветеран исемен кайнар нокталарда булып кайткан Росгвардия һәм Мәхкәмә тәфтишләренең федераль хезмәте хезмәткәрләренә алырга рөхсәт итәләр иде. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, бер ай узгач сугышка китүчеләргә ветеран исеме алырга рөхсәт итә торган канункабул ителде. Бер ел эчендә канунга сугышучыларның яңа категорияләрен дә өстәделәр. Хәзер саклану министрлыгының хәрбиләре генә түгел, ихтыярилар, хосусый хәрби ширкәтләргә ялланучылар, шулай ук аннексияләнгән Донецки һәм Луһански өлкәләрендә 2014 елдан оешкан кораллы бүлекчәләр дә ветеран була алачак. Ветеран статусы алу өчен кеше документлар ыеп, аны махсус комиссиягә тапшырырга тиеш. Бу гаризаны бер ай эчендә карарга тиешләр. Әмма ""ВКонтакте""дагы моның белән бәйле төркемнәрдә Украинада сугышып кайткан күп кенә кешеләрнең әлеге статусны айлар буе көтүе күренә. Ветеран статусы алганнарга айлык пособие каралган – 2023 елның февралендә аның күләме нибары 3896 сум иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз","""Важные истории"": Сугыш барган бер елда Русиядә хәрби хәрәкәт ветераннары саны 50 меңгә диярлек арткан",Яңылыҡтар,1613,https://www.azatliq.org/a/32402966.html,2023-05-09T10:58:04+00:00
"Үтерү булган урамфикерләрБүген, 15 мартта Оренбур өлкә мәхкәмәсе Гай шәһәрендә өч студент кызны үтерү турындагы эшне карады. Башкортстан кызларын үтерүдә һәм көчләүдә гаепләнүче Александр Лазаревны гомерлеккә ирегеннән мәхрүм иткәннәр, ул әзасын аерым тәртипле төзәтү колониясендә үтәячәк, дип хәбәр итә"""". Моннан тыш ул һәр кызның гаиләсенә рухи зыян өчен икешәр миллион сум түләргә тиеш булачак. Лазаревны биш маддә нигезендә гаепле дип тапканнар: ""өч затны көчләп һәм енси гамәлләр кылып үтерү"", ""көч кулланып һәм үтерү белән янап көчләү"" маддәсенең өч эпизоды, ""үтерү белән янап енси көчләү"", ""канунсыз рәвештә торакка үтеп керү"", ""канунсыз рәвештә машинага ия булу"", ""шактый зыян китереп, ут төртү ярдәмендә махсус рәвештә чит мөлкәтне юк итү һәм зарарлау"".2021 елның 30 сентябрендә Башкортстаннан Оренбур өлкәсенә килеп, медицина көллиятендә укыган өч кыз үтерелде. Кызларның икесе фатирда, берсе йортның ишегалдында үтерелгән диелде. Корбаннарны янгын сүндерергә килүчеләр тапты. Үтерүче, инаять эзләрен бетерү өчен, ут төрткән дип фаразланды. Кызларның икесе йоклаганда үтерелгән, берсе уянып качарга маташкан, әмма үтерүче аны ишегалдында куып тоткан диелде. Тикшерү әйтүенчә, Лазаревның ДНКсы корбаннарның киемендә табылган ДНК белән туры килгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстаннан өч кызны үтерүдә гаепләнүче гомерлек төрмәгә хөкем ителде,Яңылыҡтар,1354,https://www.azatliq.org/a/32319107.html,2023-03-15T08:01:49+00:00
"Ҡыйғы районынан Сәлихйән Зарипов Өфөлә Армия мәҙәниәте көндәренең почетлы ҡунағы булды. Уның улдары Эльвир һәм Ильмир махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Сәлихйән Әхмәтсафи улы үҙе лә ярҙамсыл, районда әүҙем йәмәғәт тормошо алып бара, гуманитар ярҙам йыйыу менән шөғөлләнә. «Ватанды һаҡлаусының атаһы» миҙалы менән бүләкләнеүсе: «Мин улдарым менән сикһеҙ ғорурланам. Фестивалдә «МХО ғаиләһенең ҡунаҡ бүлмәһе» түңәрәк өҫтәле сиктәрендә Башҡортостандың хәрби комиссары Михаил Блажевич Сәлихйән Зариповҡа «Ватанды һаҡлаусының атаһы» миҙалын тапшырҙы. - Улдарым төрлө хәрби частарҙа хеҙмәт итә, - тип һөйләне яугирҙарҙың атаһы. Эльвир ҙа, Ильмир ҙа төрлө хәрби наградаларға лайыҡ. Уларҙың хәрби юлы — беҙҙең тарихыбыҙ, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ өлгөһө. Улар: ""Әгәр беҙ бармаһаҡ, ватаныбыҙҙы кем яҡлаясаҡ? », тине. Балаларым менән ғорурланам, әммә улар инде балалар түгел, ә ысын ир-егеттәр. Еңеү беҙҙең яҡта буласаҡ! Шулай уҡ Сәлихйән Әхмәтсафи улы Армия мәҙәниәте көндәренән алған тәьҫораттары менән дә уртаҡлашты. - Миңә барыһы ла оҡшаны, - ти ул. - Был ғорурлыҡ, шатлыҡ кисереү, рәхмәт еткереү мәле. Бик йылы атмосфера. Кешеләрҙең хеҙмәтен ҡәҙерләүҙәре бик ҙур ҡыуаныс. Пресс-служба фестиваля. Фото с папке ""Своя семейная гостиная. Круглый стол","""Мин улдарым менән сикһеҙ ғорурланам",Еңеү,1239,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-10-16/min-uldarym-men-n-sik-e-orurlanam-4430164,2025-10-16T21:10:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр елларда ""Әр-Рәхим""не төзү белән шөгыльләнгән ""Алтын Курай"" оешмасын банкрот дип табулары ихтимал. Моны Башкортстан ир һәм милек министрлыгы сораган. Министрлык гаризасын республиканың арбитраж мәхкәмәсендә 20 апрельдә теркәгәннәр, мәхкәмә утырышының көне билгеләнмәгән, дипхәбәр итә""Коммерсантъ"". Моның белән беррәттән арбитраж мәхкәмәдә министрлыкның ""Алтын Курай""дан 6,5 миллион сумлап акча түләттерү турындагы дәгъвасы да карала, янәсе оешма 2018 елның июленнән башланган аренда килешүе өчен бурычлы калган. ""Алтын Курай"" оешмасы 2007 елның декабрендә теркәлгән. 2022 елдан бирле аның бердәнбер хуасы – элек Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте эшләре белән идарә итүче вазифасында торган Илдар Ишеев.2013 елның февраленнән оешма Уфада ""Әр-Рәхим"" мәчетенә заказ бирде һәм аны төзи башлады. Мәчетнең төп иганәчесе – Башкортстанның элекке президенты Мортаза Рәхимовитәкчелек иткән ""Урал"" фонды иде, соңрак фонд һәм нәзарәт арасында каршылыклар туды. ""Урал"" фонды максатсыз тотылган 65 миллион сум акчаны мәхкәмә аша кайтаруны таләп итте. Мәчетне төзү белән шөгыльләнгән нәзарәт каршындагы ""Алтын- курай"" ширкәте ул акчаларның 2013 елда башкала хакимиятеннән мөселманнар өчен ""Мөслим-сити"" дигән квартал төзү максатыннан 6 һектар ир алу өчен тотылуы белән аңлатты. ""Урал"" фонды ""Мөслим-сити"" өлгесенә каршы чыкты. Яклар уртак тел таба алмау сәбәпле, төзелештуктап калган иде. Республикаакча бирүдән баш тартты, яңа инвестор табылмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада әмигъ мәчетен төзүче ""Алтын Курай"" оешмасы банкрот дип табылырга мөмкин",Яңылыҡтар,1560,https://www.azatliq.org/a/32389400.html,2023-05-02T14:57:10+00:00
"Әсәйеңдең яратҡан тапшырыуы, күңеле булыр. Хат менән ебәрһәң дә барып өлгөрөр. Интернет аша ебәрәһеңме, нисек яҙырға үҙең беләһең. Сюрприз булһын, матур йыр ҙа һайла. Атаһы тышҡа сығып киткәс тә хәлһеҙләнгән кеүек башын өҫтәлгә һалды. Тағы иҫке яраны ҡуҙғатты атаһы, онотолоп бөттө тигәндә генә. Әсәһе «Йырым булһын бүләгем» тапшырыуын яратып ҡарай. Йырҙарын тыңлағанда ара-тирә һөйләнгеләп, илап та алыуын иҫкә алғандыр атаһы. – Шулай ҙа изгелекле балалар булыр икән, йөрәгеңә үтеп инерлек һүҙҙәрҙе ҡайҙан табаларҙыр. Анау тиклем сәскә бүләк иткәс, балалары ла иркен йәшәйҙәрҙер. Нәйлә һиҙеп йөрөй, был һүҙҙәр уға ҡағыла. Ауылда йәшәгән һеңлеһе күп балалы. Ғаиләһе мал көсө менән генә йәшәй. Өс балаһын кешегә ауырлыҡ һалмай, үҙҙәре ҡарарға тырышалар. Ә Нәйлә йәше үтһә лә кейәүгә сыҡмаған. Эше һәйбәт, аҡсаһын да табып тора, әле ипотекаға ике бүлмәле фатир ҙа алып ебәрҙе. Холҡоноң, ҡылыҡтарының ҡатылығына төрттөрөүе инде. Әллә ниңә ирей алманы ул әсәһенә. Бәләкәй саҡта ҡалған хәтере, күңеленә һыҙлауыҡ булып урынлашты, иҫенә төшкән һайын һаман һыҙлай. .Союз тарҡалып эшһеҙлек хөкөм һөргән заман. Лесхоз идараһына атаһын саҡыртып алып ауылға таксаторҙар бригадаһы киләсәген белдергәндәр, фатирға урынлаштырыуын һорағандар. Күптән ҡулына тере аҡса инмәгәнлектән атаһы ризалығын биргән. Фатир хаҡы, мунса индереү, ашарға бешереү, табаҡ-һауыт йыуыуға айырым түләнәсәк. Ашарға бешереү өсөн ризыҡты үҙҙәре килтерәсәктәр. Иртәле-кисле бешереү әсәләре өҫтөндә була. Атаһы менән әсәһе дәртләнеп өйҙөң бер яғын әҙерләп ҡуйҙылар, мәле сыҡҡанда ниңә файҙаланып ҡалмаҫҡа. Ятыр түшәген, карауаттарын үҙҙәре килтерәләр. Урманды кварталдарға бүлеп, һандар менән билгеләп йөрөүҙәре икән. Бәлки араларында үҙенә лә эш булыр, мунса яғыу, тамаҡ яраштырыу ҙа булдымы эш, ҡатыны егәрле, булдырыр. Бер айға үҙҙәре бәләкәй яҡта ла йәшәп торорҙар. Бесән мәле үтте, картуф алырға иртәрәк, ваҡыты ла ҡулай. Таксаторҙар бригадаһы бер «Урал» мотоциклында, ике УАЗ машинаһында килеп урынлаштылар. Күреү менән оҡшатманы уларҙы Нәйлә. Һары һаҡал-мыйыҡлы, эре кәүҙәле урыҫтарға шикләнеп ҡараны. Әллә үҙе бәләкәс кәүҙәле булғанға шулай күрендеме, бөтөнләй ҡырағай кешеләргә оҡшағандар, әрһеҙҙәр үҙҙәре. Араларында бер ҡатын кеше лә бар, улар менән бергә эшләйҙер моғайын. Тәмәкеһен дә ирҙәр менән ҡуша тарта, бергә һөйләшкәндә һүгенә, хахылдап көлә. Килгәндең иртәгәһенә үк үҙ эштәренә тотондолар, иртәнән ҡара кискә тиклем урмандалар. Әсәһе иртән тороуҙарына, кис ҡайтыуҙарына бешерә. Төшкөлөгөн үҙҙәре ҡырҙа ашайҙарҙыр, ризыҡтары үҙҙәре менән, төрлө консервалар, икмәктәр тейәп китәләр. Батҡаҡлы юлда, тау-ташлы урмандан ҡайтып йөрөүҙәре ҡыйындыр. Тик кисен оҙаҡ йоҡламай ҡаҡшаталар, төнө буйы һөйләшеп, кәрт һуғып ултырыраларҙыр, иртән өҫтәлде йыйыштырғанда араҡы шешәләрен күпләп сығарырға тура килә. Тағы сәй эскән сынаяҡтарын йыуыуы ауыр, сәйҙәре һылашып ҡата көл менән ышҡып йыуырға тура килә. Сәйҙе ҡабы менән һалып бешереп эсәләр икәнлеген аҙаҡ аңланылар. Араһындағы ҡатын да айырым бүлмә һорап йөҙәтмәне, әйтерһең ир затынан, улар менән бер бүлмәлә йоҡлап йөрөнө. Мунсаға ла әле береһе, әле икенсеһе менән барҙы. Ул көндө Нәйләнең атаһы иҫке генә машинаһында район үҙәгенә барырға йыйынды. Таксаторҙарҙан һорап алған бензины менән багын тултырып, иртәнге сәғәттәрҙә үк юлға сыҡты. Фатирҙаштары эшкә киткәс, уларҙан бүлеп ҡалдырған ризыҡтар менән ашарға ултырҙылар. Әсәһе сәй яһап, бәләкәс һеңлеһенә ашата башлағайны ғына, таксаторҙарҙың береһе килеп инде. Кистән ныҡ эскәнлектәндер эшенән һорап ҡалған. Магазиндан барып араҡы алып килеп тә өлгөргән, өҫтәлгә сығарып ултыртты. Нәйләләр менән бергәләп сәй эсергә ултырҙы, рюмка һорап алды. Һаҡалтай урыҫтың яҡынлауын күреп, ҡурҡышынан һеңлеһе илай башланы. Әсәһе лә тымыҙып ҡарай, Нәйлә лә әүерәтә, юҡ бармағын ауыҙына ҡабып илауын белә. Урыҫ рюмкаһына араҡыһын ҡойоп эсте лә, әсәһенә лә ҡойоп бирҙе. Әсәһе эсмәне, илаған баланы Нәйләгә тоттороп сәңгелдәгенә алып барып һалырға ҡушты. Бер аҙ тынысланған һеңлеһен сәңгелдәгендә ҡалдырып сәйен эсеп бөтөрөргә теләһә лә, әсәһе баланы бәүетергә ҡушып тағы өҫтәл эргәһенән оҙатты. Йоҡларға теләмәгән баланы саҡ бәүетеп йоҡлатып, ҡабат әсәһе эргәһенә килеүгә унан араҡы еҫе сыҡҡандай тойолдо. Әсәһенең алдында рюмка күренмәй, урыҫ ҡына шаҡтай иҫергән. Эргә-тирәһен ҡараштырһа ла рюмка күренмәне, араҡыны сынаяҡ өҫтөнә лә һалып эсергә мөмкинлеген башына ла килтермәне. Ул өҫтәл эргәһенә килеп ултырғас та урыҫ әсәһенә яҡынланы. Хәҙер икеһе лә әүмәкләшеп, тартҡылашып торғандан һуң, урыҫ әсәһен мөйөшкә ҡыҫты. Әсәһенә ярҙамға килеп яҡлашырға теләгән Нәйлә урыҫты артынан һөйрәһә лә көсө етмәне. Хәҙер әсәһе менән икәүләп урыҫты еңәсәктәр, урыҫҡа бирешмәйәсәктәр, әсәһен мөйөштән генә сығарып алырға ярҙамлашырға, тик һеңлеһе генә уянмай торһон. Нисек етте шулай әсәһе менән урыҫ араһына инеп ике ҡулы менән урыҫты этә, беләгенә аҫылынып тора башланы. Ҙур ҙа инде ул урыҫтан ҡурҡып торорға, быйыл беренсе класҡа бара. Үҙен шулай дәртләндереп, мөйөшкә терәлеп ҡыҫылған әсәһен ҡотҡарырға булғайны ла, әсәһенең: – Бар ҡыҙым сығып тор. Бәпәй йоҡлағансы тышта уйнап ин, – тиеүенән шаңҡып ҡалды, ҡапыл ғына хәле бөттө. Яңылыш ишеттемме тигәндәй әсәһенә күтәрелеп ҡараны. Йөҙө ҡыҙарып киткән әсәһе, эйәге менән ишеккә ымланы. Әсәһенә талпан кеүек йәбешкән урыҫты күрмәҫ өсөн генә тышҡа сыҡты, һеңгәҙәп һикәлтәгә ултырҙы. Башы бер нимә лә уйларға теләмәй, тик өйҙә ниндәйҙер насар ҡылыҡ, алама ғәмәл ҡылынғанын ғына һиҙенә. Ниңә улай? Урыҫ ярай кеше түгел, ул таксатор, ә әсәһе? Табаҡ-һауыттарҙы йыуыштырырға кәрәклеген белһә лә ҡулына эш барманы. Ҙур һауыт тотто ла урманға бөлдөргән йыйырға сығып китте. Күптән барырға уйлаһа ла ваҡыт етмәйерәк тора ине. Көн йылы, оҙаҡ йөрөнө урманда. Һауыт тулғас та йылға ярында ултырырып бөлдөргәненең сүптәрен таҙартты, баҫылып кәмегәнлектән тағы өҫтәп йыйҙы. Ул ҡайтҡанда өйҙә тәртип, иҫерек урыҫ хырылдап йоҡлай. Атаһы ла район үҙәгенән ҡайтҡан, һеңлеһен алдына алып ашарға ултырған. – Улай урманда оҙаҡ йөрөмә бөлдөргән тип, әсәйеңә ярҙамлаш, һеңлеңде әүрәтештер. Әсәйеңә ауыр бит күмәк кешене тәрбиәләүе. Оҙаҡламай икенсе урынға күсәләр, түҙәйек. Аҡсаһын түләһәләр үҙеңә уҡыуға кейемдәр ҙә алырбыҙ, – тине атаһы Нәйләгә ҡарап. Әсәһе өндәшмәне. Ошо ваҡиғанан һуң әсәһе менән Нәйлә араһына күҙгә күренмәгән кәртә хасил булды. Бер ваҡытта ла асылып һөйләшмәнеләр, күҙҙәренә лә тура ҡарай алманылар. ҡыҙының ҡарышҡырлығына әсәһенең йәне көйөп һуҡҡылап алһа ла, ауыртыу- һыҙланыуын күрһәтмәй, һынын ҡатырып ҡына торҙо. иркәләп ҡушҡан һүҙҙәрен дә ҡабул итмәне, ҡырын ғына ҡараны. Бына юбилей кисәһе лә етте. Килгән ҡунаҡтар менән бөтәһе лә бер табынға йыйылдылар. Атаһы табынды башлап, әсәһен ҡотлап әйткән һүҙенән һуң, Нәйлә урынынан торҙо. -Әсәй. -тине өҙөп кенә-Һиңә, ,Йырым булһын бүләгем"" тапшырыуынан ҡотлар өсөн атайым аҡса биргәйне лә, мин ебәрә алманым. Бына үҙемдән дә ҡушып, һиңә тапшырам, нимә теләйһең үҙеңә шуны алырһың. Күҙенән аҡҡан йәшен һөртөп, тамағына төйөлгән төйөрҙө тойоп, Нәйлә тынып ҡалды. – Эх, балаҡай… Әгәр белгән булһам ебәрә алмаҫыңды, үҙем ебәрергә тырышыр инем, – тине атаһы тыңларға әҙерләгән радиоһына, телевизорына ҡарап. Әсәйеңде ҡыуандырырмын тип хыялланған хыялыма хыянат иттең былай булғас. Ярай, икенсе юлы ҡотларбыҙ, йәме йәнәш, – тип әсәһенең яурынынан ҡосаҡланы. – Әйҙәгеҙ, барынса етешеп ултырығыҙ, – атаһы ҡунаҡтарға әүрәне. Өҫтәлде ҡараштырыу һылтауы менән тышҡа сыҡҡан Нәйлә солан стенаһына һөйәлде. Хыянатсы… Бына ниндәй һүҙ үртәгән икән уның йөрәген ғүмер буйы. Хәҙер атаһының уйламай әйткән һүҙе ҡуҙға кәрәсин өҫтәгәндәй булды. Кәмерме бынан һуң йөрәгендәге янған ут бынан һуң, әллә тағы ла дөрләп янырмы?",Хыянатсы. Гөлдәр Кәлимуллина,Хикәйә,7555,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-08-31/hyyanatsy-g-ld-r-k-limullina-3414283,2023-08-31T16:27:00+00:00
"Өфөлә Тарихты һаҡлаусылар проектының  Бөтә Рәсәй слеты үтте. Унда Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән 500 самаһы үҫмер ҡатнашты. Уны Башҡортостан Хөкүмәте ярҙамында Беренселәр хәрәкәте һәм ЮНАРМИЯ йәштәр һәм үҫмерҙәр хәрәкәте ойошторҙо. Ошо үҙенсәлекле сарала Вероника Король тигән үҫмер менән дә таныштыҡ. Ул 2009 йылда Славянск ҡалаһында тыуған. 2024 йылдан алып Белгород өлкәһенең Старооскольский районының Шаталовка ауылында йәшәй. Еңеүсе вариҫтары командаһына ирекмән булараҡ алынған. Беренселәр хәрәкәтендә ҡатнашыуым тормошомда ҙур яңылыҡ булды. Яңы дуҫтар таптым. Өфө – ҙур, матур ҡала. Ныҡ оҡшаны, - ти ул. Шаталовка урта мәктәбендә уҡыған ҡыҙ, үҙе кеүек ирекмән үҫмер ҡыҙҙар һәм егеттәр менән, ауылдағы өлкән йәштәге кешеләргә ярҙам итәләр, ҡарауһыҙ ҡалған эт һәм бесәйҙәрҙе ашаталар, Шәмбе өмәләренә сығалар. Вероникаға аяҙ күк йөҙө, матур, бәхетле тормош юлы үтеүен теләйбеҙ.",Беренселәр хәрәкәтендә тәүгеләрҙән булып,Йәмғиәт,879,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-11-08/berensel-r-h-r-k-te-nd-t-gel-r-n-bulyp-4458293,2025-11-08T12:44:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Өфөнөң Урмансылар паркында зоопарк асыу тураһында һөйләне. Ул әлеге ваҡытта хайуандар йәшәгән вольер урынында була. Уны проектлау эштәре башланды, тип хәбәр итте республика етәксеһе хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә. Радий Хәбиров шулай уҡ Өфө хакимиәте башлығы Ратмир Мәүлиевҡа яңыраҡ төҙөкләндереү эштәре тамамланған парк биләмәһен комплекслы үҫтереүҙе дауам итергә ҡушты. Атап әйткәндә, ул һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн воркаут-майҙансыҡ төҙөү кәрәклеген билдәләне. «Өфөләр был паркты бик ярата, шуға күрә халыҡ уға һаҡсыл ҡарай. Студент саҡта ошо паркта йөрөгәнемде яҡшы хәтерләйем, шунан бирле унда бер ниндәй ҙә эштәр башҡарылмаған. Тимәк, 40 йыл үткәс беҙ, ниһайәт, унда тәртип урынлаштырҙыҡ, артабан парк үҫтереүҙе талап итә. Хәҙер Өфө бының менән шөғөлләнһен», — тине республика етәксеһе. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостанда зоопарк юҡ. Буламы?,Яңылыҡтар,1276,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-11/bash-ortostanda-zoopark-yu-bulamy-4046749,2024-12-11T09:07:00+00:00
"Пермьдә мәчет төзелешенә каршы чыгучылар ыеныннан соң төзелеш өчен ир бирү мәсьәләсе туктап калдыГыйнвар аенда Ханты-Манси автоном өлкәсе, Сургут районында урнашкан Ак Яр(Белый Яр) бистәсеннән килгән хәбәргә караганда ирле хакимиятләр 2008 елда бирелгән урынга алмашка икенчесен тәкъдим иткәннәр. Әмма анда инде төзелеш чокыры казылган булган, беренче төзелеш эшләренә халыктан ыелган 1 миллион сум акча тотылган. Мәчет өчен бирелгән ирдә анда яшәүчеләрнең, канунсыз рәвештә куелган гаражлары торган, ирле халык, мәчет төзелешенә булачак азан тавышына зарланып төзелешкә каршы чыккан, дип хәбәр итә ""Сургут Информ ТВ"" мәгълүмат чарасы. Нәтиәдә Ак Яр ирле үзидарәсе 2008 елда төзелгән урын мәчет өчен айсыз дип элекке урынга алмашка читтәрәк бер урында ир бүлеп бирә. Таһир СаматовХанты-Манси автоном өлкәсе диния нәзарәте башлыгы Таһир хәзрәт Саматов Азатлыкка әйткәнчә, мәчет төзелешенә тотылган бер миллион сумны күпмедер компенсацияләү әһәтеннән ирле үзидарә яңа мәчеткә электр утын кертергә, якындагы ирне рәткә китерергә вәгъдә иткән. Әмма 2008 елдан бирле төзелмәгән мәчет, яңа урында кайчан төзелер, аңарчы хакимиятләр биргән вәгъдәләр үтәлерме, беркем белми. Мәчет төзелеше өчен яңадан акча ыярга туры киләчәк. Барлыгы 20 миллионлап сум кирәк булачак, дип сөйләгән ирле медиага авылдагы имам Насир хәзрәт Шиһалиев. Ханты-Манси төбәге баш мөфтие Таһир хәзрәт Саматов, хакимиятләр белән араларны эшлекле, тыныч дип сурәтләргә тырышса да, Ханты-Мансийскикаласында мәчет өчен ирнең 10 ел буе бирелмәвен әйтте. Аның әйтүенчә, төбәктәге Покачиһәм Сургутшәһәрләрендә ирле халык азан тавышына зарланып хакимиятләргә шикаять иткән, ирле түрәләр азан тавышын бетерергә тәкдим иткәннәр. Мөселманнар тавышларын киметкәннәр, бина эчендә генә ишетелерлек итеп калдырганнар. омга көнне кычкыртып куябыз, диде Таһир хәзрәт. Шуңа охшаган хәлләр Русиянең бик күп төбәкләрендә кабатлана. Приморье өлкәсе Уссурийскишәһәрендә мөселманнар мәчет төзелгән ирне рәсмиләштерә алмый. Мәчет төзелгән ир өчен хакимият белән мөселман мәхәлләсе тарткалаша. Нәтиәдә мәчет эшләми, бәйрәмнәргә генә ачылып ала. Мәчет төзелеше өчен ир алу бик зур проблем. Русия мөфтиләр шурасы рәистәше Нәфигулла хәзрәт Аширов мәчетләр кытлыгы бигрәк тә Мәскәүдә зур булуын әйтте. Элегрәк ул Азатлыкка ""Һәр омга саен Тарихи мәчеткә килгән мөселманнар намазны юлда укырга мәбүр. 2,5 миллион мөселманга дүрт мәчет бик аз"", дипәйткән иде. Әлегә Мәскәүдә бишенче мәчет өчен ир бирү мөмкинлеге турында сүзләр йөри, әмма тәгаен карар кабул ителмәгән. Мәчетләргә каршы имазалар ыю аеруча популярОмскида мәчет төзелешенә ирле халык каршы чыга. Павел Халев исемле активист ""Себер йөрәге"" дип исемләгән һәм Омскида төзелергә тиеш булган зур мәчетнең барлыкка килүе ""булмаслык хәл һәм мыскыл итә торган күренеш"" дип яза үзе оештырган петициядә. . сәхифәсендә Азатлык хәбәрчесе хәзерге вакытта төрле ирләрдә мәчет төзелешләренә каршы имза ыя торган дүрт мөрәәгать тапты. Әйтик, 2016 елның мартында барлыкка килгән петициядә ""Хабаровскихалкы чираттагы мәчет төзелүгә каршы"" диелә. Аны 1600 дән артык кеше имзалаган. Үткән елның мартында Волгоград өлкәсе Волжскикаласында мәчет төзелүне булдырмау таләбе белән петицияне башлаган, үзен Андрей Жихарев дип таныткан кеше болай яза: ""Волгоград өлкәсе башлыгы Андрей Бочарев Татарстанга барып кайтканнан соң, президент Рөстәм Миңнехановның безнең шәһәрдә мәчет төзелүгә теләктәшлек күрсәтүен сораганнан соң, ирле халык куркып калды. Чөнки мәчетләр һәм ислам идеологиясе радикаллар һәм ислам террорчылары килеп чыгу өчен яхшы урын"". Әлеге мөрәәгатьне меңнән артык кеше имзалаган. Шулай ук Петербурдагы мәчет төзелүгә каршы өч меңгә якын кеше имзалаган петициягә әле дә имзалар ыела. Иркутски өлкәсе Братски каласында да мәчетне булдырмауга каршы мөрәәгать куелган. Пермьөлкәсендә мигрантлар өчен мәчет төзелеше өчен ир бирү хәбәре чыгуга ирле халык оешкан төстә каршылык чаралары уздырды, ир бирү мәсьәләсе тукталып калды. 5Пермь үзәгендә мәчет төзелешенә каршы протест чарасы уздыЕкатеринбурда төзелә башлаган мәчетне сүтеп аның урынына мәдәни-күңел ачу үзәге салырга ыеналар. Элекке губернатор Эдуард Россель мәчет, чиркәү һәм синагога төзеп диннәр татулыгы мәйданы булдыру тәкъдиме белән чыккан булган. Чиркәү белән синагога инде эшли, ә төзелә башлаган мәчет булдыруны туктатып, гыйбадәт йортына ирне шәһәр читендә бирмәкчеләр икән. Шул ук вакытта әлеге мәчет төзү документлары һәм башка кирәк-яраклар өчен инде 26 миллион сумлап акча тотылган, дип язылган. сайтында шул хактагыпетициядә.2016 елның декабрендә Мәскәү өлкәсе Электрогорскикаласында Русия президенты Владимир Путин исеменә элекке почта бинасы урынында гыйбадәт кылу өчен мөселман үзәге төзелешен тыю турындагы мөрәәгатькә имзалар ыю башланды. ""Новые Известия"" газеты язганча, ирле имам Дамир Булатов элек-электән татар мөселманнарның яшәвен искәртеп, бу шәһәрдә 800 дән алып 1000 гә кадәр мөселман барлыгын әйткән. Сүз мөселман мәхәлләсе сатып алган иске бинаны үзгәртеп кору турында бара. Мөселман үзәге өчен рөхсәт канунсыз алынган дип белдереп килгән инициатив төркем ирле үзидарәгә, прокуратурага хатлар яза. Бюрократик каршылыклар, элекке карарларны яңадан карау башланган. Мәчетләрне канунсыз төзелеш дип игълан итү артаЗаречный мәчете""Калининградта инде төзелеп беткән диярлек мәчетне сүттермәкчеләр. Яңа Уренгойда инде мәчетне имерделәр. Свердлау өлкәсе Заречный бистәсендә дә мәчет имерелде. Пятигорскида мәчеттән манараны алдырттылар. Краснодарөлкәсендә мәчет төзелеше мәсьәләсе бик авыр бара. Элекке губернатор аяк терәп каршы торды, дигән иде Азатлыкка Нәфигулла Аширов. Ставропольшәһәрендә борынгы мәчетне кануни нигездә ирле мөселманнарга кайтарырга тиеш булсалар да, итәкчелек гомумән бу мәсьәләне караудан баш тарта. Тамбовта 15 ел инде мәчет эшләп килә иде, хәзер аны канунсыз дип игълан иттеләр. Мәчетнең киләчәк язмышы билгесез. Аны сүтү турында карар бар. Димәк, барыбер юк итәрләр инде. Андагы имам инде биш ел дәвамында аны канунилаштырыр өчен йөри, ләкин һич килеп чыкмый"", диде Аширов.",Русиядә мәчет төзелешләре кыенлаша,Дин,5964,https://www.azatliq.org/a/28233297.html,2017-01-16T14:49:53+00:00
"Оҙайлы ялдарҙа күптәр рәхәтләнеп мунса ингәндер, шифалы миндектәр менән сабынғандыр. Ә һеҙ ниндәй миндек файҙалы икәнлеген беләһегеҙме? Ҡайын миндеге быуындар ауыртыуынан, ауыр эштән һуң һыҙланғанда бигерәк тә файҙалы. Ул тирене таҙарта, кешене тынысландыра, кәйефте күтәрә. Йәш япраҡтан бәйләнгән миндектең еҫе бар мунсаға тарала, бөтә тәнеңде сихәтләндерә. Уны бешекләгән һыу менән сайҡатҡанда сәс нығына, ҡауаҡ бөтә. Имән миндеге тире майлы булғанда бигерәк тә файҙалы. Ул сабыртмаларҙы бөтөрә, биткә матур төҫ бирә. Ҡайһы бер тире ауырыуҙарын дауалау, аяҡ тирләүен кәметеү өсөн файҙаланыла. Имән миндеге көс бирә, тип тә әйтәләр. Йүкә миндеге баш ауыртыуын бөтөрә, бөйөр эшмәкәрлеген яҡшыртыуға һәләтле, яҡшы тирләтә, тынысландыра. Ул ҡыш айырыуса файҙалы: тәндән һыуыҡты ҡыуа, ҡаҡырыҡты сығара. Шулай уҡ ерек, мышар, кесерткән миндектәре лә бәйләйҙәр. Һуңғыһын бил ауыртҡанда, тән һыҙлағанда дауа булараҡ ҡулланалар. Кесерткән миндеген ҡайнар һыуҙа саҡ ҡына бешекләп алалар ҙа, елпетеп, еңелсә генә сабыналар. Миндеккә мәтрүшкә, ҡарағат һәм муйыл япраҡтарын да ҡушырға мөмкин. Ҡышҡы һыуыҡта улар тәнегеҙгә сихәт, шифа ғына биреп ҡалмаҫ, ә мунсағыҙ йәйге мәлде хәтерләтеп, тәмле еҫтәргә күмелер. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ниндәй миндек файҙалы?,Сәләмәтлек,1308,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-01-11/nind-y-mindek-fay-aly-4532931,2026-01-11T01:00:00+00:00
"5–7-се синыфтар өсөн ""Тыуған яҡ тарихы. Башҡортостан Республикаһы"" әсбабы федераль дәреслектәр исемлегенә индерелгән. Республика Хөкүмәте беренсе вице-премьеры Урал Килсенбаев әйтеүенсә, Башҡортостан Рәсәй субъекттары араһында төбәк тарихы буйынса дәреслек төҙөүҙә беренселәрҙән булған. Шулай итеп, мәктәптә өйрәнелеүсе тарих курсы өс өлөштән торасаҡ: дөйөм тарих, Рәсәй тарихы һәм тыуған яҡ тарихы. Тыуған яҡ тарихы өлөшөндә балалар тәүтормош дәүеренән алып Рәсәй дәүләте барлыҡҡа килеүгә һәм беҙҙең осорға тиклем арауыҡтағы  ""кесе Ватаны"" тарихын өйрәнәсәк. Айырым блок МХО Геройҙары булған яҡташтарға бағышланасаҡ. Дәреслекте төҙөүҙә билдәле белгестәр – тарих ғалимдары Рәмил Рәхимов, Булат Аҙнабаев, Алексей Кортунов, уҡытыусылар Илгизә Мөхәмәтова һәм Евгений Гостев ҡатнашҡан. Уҡыусылар дәреслекте ҡулдарына киләһе уҡыу йылында аласаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостан тарихы буйынса дәреслек федераль исемлеккә ингән,Яңылыҡтар,860,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-10/bash-ortostan-tarihy-buyynsa-d-reslek-federal-isemlekk-ing-n-4572802,2026-02-10T17:09:00+00:00
"Иҫке Мишәрҙә ойошторолған был сара «Айыҡ ауыл» республика конкурсы сиктәрендә үтте. Ярышта ҡатнашыусылар балыҡ тотҡансы, ауыл хужабикәләре тәмле итеп уха әҙерләне һәм усаҡта балыҡ ҡыҙҙырҙы. Ә балалар өсөн күңелле уйын программаһы ҡаралғайны, унда балалар санала, саңғыла ярышты һәм күңелле уйындар уйнаны. Балыҡ тотоусылар конкурсында йәшенә һәм тәжрибәһенә ҡарамаҫтан, теләге булған һәр балыҡсы ҡатнаша алды. Улар һөҙөмтәләрҙән ҡәнәғәт ҡалды һәм лайыҡлы наградаларын алды. Иҫке Мишәр ауыл халҡы иҫерткес эсемлектәр ҡулланмайынса ла ваҡытты күңелле һәм әүҙем үткәрергә мөмкин булыуын күрһәтте.",Балыҡ тотоп та ярышалар,Яңылыҡтар,593,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/baly-totop-ta-yaryshalar-4536015,2026-01-13T17:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел Казандагы Сабантуй БРИКС уеннарының 23 июньдәге ябылыш тантанасын да алыштырып торачак. ""Бөтен катнашучыларны һәм кунакларны шәһәребездәге берничә мәйданчыкка чакырачакбыз. Барчасына шул рәвешле татар һәм урыс мәдәниятен танытачакбыз"", дигән Татарстан спорт министры Владимир Леонов. Быел Казанда Сабантуйны дүрт мәйданчыкта - Тынычлык бистәсендәге Каенлык аланында, шәһәр ипподромында, Дәрвишләр бистәсенең Каенлык аланында һәм Аккош күлендә үткәрәчәкләр. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Беренче ике мәйданчыкта уздыру өчен 38 млн сум, калган икесендә үткәрүгә 30 млн сум тотачаклар. Шулай итеп, Сабантуй оештыру өчен шәһәр 68 миллион сум тирәсе акча тотачак. Быел Казандагы Сабантуй БРИКС уеннарының 23 июньдәге ябылыш тантанасын да алыштырып торачак. ""Бөтен катнашучыларны һәм кунакларны шәһәребездәге берничә мәйданчыкка чакырачакбыз. Барчасына шул рәвешле татар һәм урыс мәдәниятен танытачакбыз"", дигән Татарстан спорт министры Владимир Леонов. Тынычлык бистәсендәге Каенлык аланында 6 га 8 метрлы декоратив капкалар, өч сәхнә һәм 36 дүрткел метр мәйданлы урам экраны куячаклар. Тимер эзли торган 12 тикшерү иһазы да куелачак. Сабантуй батырына 100 килограммлы тәкә бирәчәкләр. Быелгы Сабантуй Татарстан башкаласында 23 июнь, якшәмбе көнне үтәчәк. Авылларда һәм район үзәкләрендә бәйрәмнәр - 8-9 июньгә, ә Чаллыда 15 июньгә ниятләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанның дүрт мәйданында Сабантуй үткәрү 68 миллион сумга төшәчәк,Яңылыҡтар,1496,https://www.azatliq.org/a/kazanning-durt-maydaninda-sabantuy-utkaru-68-million-sumga-toshachak-/32962016.html,2024-05-24T12:25:00+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРәфис Корбан совет чоры шәхесләре — Муса әлил һәм шымчы Исхак Әхмәровка багышланган романнары өчен дәүләт бүләге алмакчы. Ләис Зөлкарнәй — Алтын Урданы данлый, Борис Вайнер — татар әдәбияты һәм фольклоры белән Русия укучыларын таныштырган өчен Тукай бүләгенә дәгъва итә.2024 елда Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләгенә 10 кеше һәм бер театр коллективыдәгъва итә. Шуларның өчесе — язучылар. Бу —Рәфис Корбан, Ләис Зөлкарнәйһәм Борис Вайнер. 3 апрельдә Тукай музеенда әлеге язучылар белән очрашу узды. Фикер алышуда һәр намзәт турында фикердәшләре аларга бәя бирде. Зөлкарнәй һәм Корбан үз иаты белән шәхсән таныштырса, Борис Вайнер авырып китү сәбәпле очрашуга килмәгән иде. Тукай музее залы халык белән тулы иде. Беренче рәттә каләм әһелләре, әдәбият белгечләре, зыялылар утырса, арткы рәтләрдә чакырып китерелгән студентларга урын бирелде. Очрашуда Вайнер турында урысча чыгышлар башлангач залдан халыкның бер өлеше чыгып китте. Язучы Рәфис Корбан соңгы елларда дөнья күргән ""Әхмәров"", ""Ватан"", ""Ике роман"", ""Алиш"" китаплары өчен Тукай бүләгенә дәгъва итә. Әлеге әсәрләрнең барысы да совет чорында яшәгән шәхесләргә багышланган. ""Әхмәров"" — совет разведчигы Исхак Әхмәровтормышына багышланган әсәр. ""Ватан"" романы Муса әлилне данлый. ""Ике роман""да татар композиторы Салих Сәйдәшевһәм язучы, галим, фольклорчы Нәкый Исәнбәттурында әсәрләр урын алган. ""Алиш"" исә балалар язучысы Абдулла Алишка багышланган. Корбанны якларга килгән әдәбият галиме Равил Рахманианың ""Алиш"" китабын мактады. — Абдулла Алиш кебек яза башлаган икән, монда да Рәфис Корбан яхшы роман язган дип түгел, дөреслеккә омтылу, милләтнең чын тарихи вакыйга-миссиягә әйләнәсе юлын капшау һәм күрсәтү карарга кирәк. Менә шушы ноктага караганда Рәфиснең ролен тагы да зуррак дип карыйм, — диде ул. Залда ыелган халыкка ""Ватан"" әсәреннән өзек тәкъдим ителде. Анда сүз Муса әлилнең Германиядә әсирлектәге тормышы турында бара. Ахырдан Рәфис Корбан чыгыш ясап, үз әсәрләренә бераз ачыклык кертте. Аның сүзләренчә, Муса әлил турында романнар язылса да, совет шагыйре әле тулысынча ачып бетерелмәгән. — Без Муса әлилне совет чоры күзлегеннән бер яклы гына карыйбыз. Ул чагында бит ""ак"" һәм ""кара"", ""кызыл"" һәм ""кара"" гына бар иде. Муса әлилне идеаллаштырып күрсәтү булды, ләкин һәрберебез — кеше, һәрберебезнең тормыш юлы бар. ""Безнең заман герое"" дигән нәрсә бар бит. Муса әлил үз заманының герое итеп күрсәтелде, ләкин татарның милли каһарманы итеп, кеше буларак аның шәхесе киң күрсәтелмәгән иде. Монда Әминә (хатыны) һәм Чулпан (кызы) исемнәре яңгырады. Ул гына түгел, аның беренче һәм икенче хатыны булган. Беренче хатыныннан Альберт абыйны мин танып белә идем. Ул университетта хәрби кафедрада эшләде. Аның уллары Камил һәм Алик — исән-саулар, — диде ул. Рәфис Корбан ""Әхмәров"" әсәренә дә тукталды. Ул Исхак Әхмәровның Кытайда, Төркиядә, соңрак Америкада шымчы булып эшләвен сөйләде. 1940 елда нарком Лаврентий Бериятарафыннан Мәскәүгә кайтарылырга һәм атып үтерелергә тиеш була, ди ул, ләкин Әхмәров хәйләлек итә. — Исхак яшь кызга өйләнә, — дип сөйләде Корбан. — Ул АКШ коммунистлар фиркасеннән Эрл Браудерныңсеңлесе кызы. Аңа махсус өйләнә. СССРга кайтканнан соң Браудерны Сталин белгән була, шуңа Сталин Әхмәровны атып үтерергә рөхсәт итми. Рәфис Корбан Әхмәровның төп казанышы дип ""Кар"" операциясен атады. Сүз Япония белән СССР арасында низагъ һәм сугыш булдырмау турында бара. Бу үз чиратында Ерак Көнчыгышта тупланган 40 совет дивизиясенең 28 ен Мәскәүне алманнардан сакларга ярдәм иткән, дип сөйләде ул. Ахырдан Рәфис Корбан Тукай бүләге турында бер генә өмлә әйтте: — Алырга язсын дип хыялланам, — дип чыгышын тәмамлады ул. ""Реальное время""язуынча, Корбанны Тукай бүләгенә Татарстан китап нәшрияты тәкъдим иткән. Иң элек ул Татарстан язучылары берлеге аша узарга теләгән. Моның өчен хәтта оешманың идарә әгъзасы булудан баш тарткан, ләкин ул итәрлек тавыш ыя алмаган. Язучылар берлеге шагыйрь Ләис Зөлкарнәйне тәкъдим иткән. Әйтергә кирәк, Рәфис Корбан инде Тукай бүләгенәберничә тапкыр дәгъваитә. Шагыйрь Ләис Зөлкарнәй (Ләис Харрасов) Тукай бүләгенә ""Узганны кабатлау"" китабы өчен тәкъдим ителде. Аның намзәтен якларга дип шагыйрь Ләбиб Леронкилгән иде. Аның сүзләренчә, Зөлкарнәйнең китапта иң төп әсәрләренең берсе — ""Алтын Урда"" дастаны. Лерон Ләис Зөлкарнәйне татар мирасының башка халыклар тарафыннан үзләштерелүе борчый диде. Бүгенге сәяси вазгыятьтә шәхесләрне оныттыру эше бара ди ул. — Мин Ләиснең әйткән сүзе белән нәрсә әйтергә телим, — дип дәвам итте Ләбиб Лерон. — Безнең халык бирергә, югалтырга ярата. Башка халыкларга булган әйберебезне бирәбез. Без шәхесләребезне, Мәит Гафуриларны бирдек. Соңгы вакытта Әнгам Атнабаевны бирәбез. Без Дәрдмәндне, Шәехзадә Бабичны бирдек, озакламый Сәгыйть Рәмиевне бирергә торабыз. Күпләр: мин Ләисне белмим, иатын белеп бетермим, дияр. Ә менә Сәгыйть Рәмиевне туган авылында да белмиләр. Бүгенге сәясәт, электән килгән сәясәт шулай иттереп алып барыла ки, шәхесләр оныттырыла, аларны актив пропагандалу юк. Кемдер пропаганда белән бара, кемдер диңгез, елга өстендә йомычка кебек һәрвакыт күзгә күренеп тора, ә кемнәрдер эне бөртекләре кебек су астында кала. Шуны аңларга кирәк, Тукайның ""Шүрәле""сен безнеке дип йөрибез, ярышлар-бәйгеләр үткәрәбез. ""Шүрәле"" безнеке түгел инде хәзер. Ул — казакъныкы. Казакълар аны акчага суктылар. Сөембикәне безнеке дип йөрибез, аны да акчага суктылар. Акчага сугу нәрсә дигән сүз? Ул безнеке дигән сүз. Безнең акчабыз юк, без суга алмадык. Безнең бренд булырга тиешле ""Шүрәле"" казакъларга китте. Шуңа күрә Ләис бу дастаннары белән нәрсә әйтергә тели? Безнең шанлы-шаулы тарихыбыз бар, без аны күз карасыдай сакларга тиеш, ятларга бирергә тиеш түгел ди. Беркөнне ул ТВдә дә әйтте: кулымнан килсә, мин бу поэманы казакъчага, үзбәкчәгә тәремә иттерер идем. Күрегез, бу — татарлар эзе, татарлар калдырган ирләр дип әйтергә телим ди. Әдәбият галиме Ләйсән Надершинаисә, Ләис Зөлкарнәйне интеллектуаль поэзиянең күренекле бер вәкиле дип атады. Аның әсәрләрендә психологизм, сөйләм шигыре, тарихи хәтер ята диде. Ләис Зөлкарнәй үзен тыйнак тотты. Ул китабындагы тарихи тамырлар, бүгенге торыш турында берничә шигырен укып узды. Тукай бүләге турында фикерләрен иткермәде. Урыс язучысы Борис Вайнер Тукай бүләгенә балалар әдәбиятын үстерүгә керткән өлеше өчен дәгъва итә. Аның намзәтен Татарстан язучылар берлегенең урыс бүлеге тәкъдим иткән. Ул үзе авыру сәбәпле очрашуга килә алмаган. Аның исеменнән хатыны, шагыйрә Наилә Ахуновачыгыш ясады. Тукай бүләгенә Вайнер татар әдәбияты һәм татар фольклоры популярлаштыруга өлеш керткәне өчен тәкъдим ителде дип сөйләде. — Үз көченнән килгәнчә, ул балалар өчен язылган татар поэзиясенең иң яхшы үрнәкләрен Русия укучыларына тәкъдим итәргә тырыша, — диде Ахунова. Мисал итеп ул татар фольклорына нигезләнгән ""Алмазная гора"", ""Камыр Батыр"" әкиятенә нигезләнеп язылган ""Богатырь из теста"" әсәрләрен атады. Алар Русиянең төрле шәһәрләрендә балалар спектакле итеп күрсәтелә диде ул. Шулай ук Вайнерның ""Ералаш"" өчен язган сценарийлары да телгә алынды. Шагыйрә һәм журналист Альбина Әпсәләмова Вайнер иаты — ""ирле масштабта гына түгел, Русия, ә бәлки халыкара дәрәәдәге иат"" дип атады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тукай бүләгенә дәгъва итүче язучылар нинди әсәрләре өчен тәкъдим ителде,Мәҙәниәт,7239,https://www.azatliq.org/a/tukay-bulagena-namzat-yazuchilar-alege-premiyaga-nindi-ijat-ochen-dagva-kila-/32889978.html,2024-04-04T00:00:16+03:00
"Азат Ахунов Александр Пономаревның Рәис Сөләйманов турында чыгышын тыңлый6-8 октябрь Швециянең Русия һәм Евразияне өйрәнү Уппсала үзәге беренче тапкыр ""Русиядә ислам торышы"" дигән чара уздырды. Анда Русиядән тыш, АКШ, Европа илләреннән, Һиндстан, Иран, Үзбәкстаннан 50 дән артык кеше катнашкан. Азатлык КФУның Халыкара мөнәсәбәтләр, тарих һәм шәрыкны өйрәнү институты хезмәткәре, конференциядәге секцияләрнең берсен итәкләгән Азат Ахунов белән сөйләште. – Азат әфәнде, әлеге конференциядә Русиядән кемнәр катнашты? – Иң зур вәкиллек Русиядән иде: Мәскәү, Казан, Уфа, Калининградтан. Бик төрле фәнни катлам булды. Анда Русия патриархатының күренекле вәкиле Роман Силантьев һәм Коръән үзәге итәкчесе Фәрит Сәлман да катнашырга тиеш иде, әмма алар килмәде. Аның каравы Русия стратегик тикшеренүләр институты хезмәткәре (РИСИ)Галина Хизриевабулды, Голос Ислама сәхифәсенең баш мөхәррире, Русиядән Төркиягә күченгән Хәмзә Черноморченко, . сәхифәсенең элекке баш мөхәррире һәм хәзер Төркиядә Мәрмәрә университетында белем алучы Ренат Мөхәммәтов булды. – Татарстаннан сездән башка кемнәр барды һәм республикага кагылышлы нинди чыгышлар яңгырады? – Татарстан белән бәйле 4-5 хисап булды. КФУдан мин һәм Евгений Хәмидов катнаштык. Мин Татарстанда 1990 нчы елларда ислам мәгариф системы формалашуда гарәп илләре факторы һәм тәэсире турында сөйләдем. Минем хезмәттәшем Хәмидов Накшбандия-халидия тәррыйкате һәм ишан Зәйнулла Рәсулев роле турында кызыклы чыгыш ясады. Германиядән килгән Александр Пономарев Дәүләт стратегия институты хезмәткәре Рәис Сөләйманов турында бәян итте. Рәис Сөләйманов һәм Русиядәге ислам өммәтенең иһадчылар тәэсиренә каршы көрәш дип исемләнгән чыгыш иде бу. Аның булган мәкаләләрен, чыгышларын өйрәнеп анализ бирде. Сөләймановны уңай яктан күрсәтте. Әлеге чыгыш бик зур кызыксыну уятты. Конференция программасыКазаннан социолог Валентина Фурсова Татарстан мисалында Русиянең исламлашуы дигән хисап белән хәтта Рәис Сөләймановтан да арттырып Татарстанны пычратып күрсәтте. Көн саен диярлек терактлар, шартлатулар була, террорчылар, исламчылар баш күтәрә, исламчылар хөкүмәт оешмалары белән бергә кулга-кул тотынышып хәрәкәт итә, Казанда яшәү куркыныч дигән фикер калдырды. Әлеге чыгыштан соң мин чыгып: ""Казаннан килдем, миңа карагыз, мин әле исән. Мондый чыгышны тыңлагач үзем дә Казанга кайтырга куркам"", дип андагы халыкны бераз көлдереп алдым. Шуннан соң инде аның чыгышын алай ук итди кабул итмәделәр. Бу ханымның гомумән ислам белән бәйле мәкаләләрен күргәнем юк. Шуңа минем өчен аның чыгышы гаәп булды. Башкалар да аптырап калды. – Татарстанны тәнкыйтьләргә яратучы Силантьевлар төркеменнән булган Хизриева нәрсәләр сөйләде? – Ул чыгыш ясаган секциядә мин катнашмадым, шуңа әйтә алмыйм. Аннары конференцияне оештыручыларның төп максаты – фикер төрлелеген чагылдыру иде. Күп карашлар чагылды. Гомумән, монда Русиядә булган ислам проблемнары һәм тарихына бәйле чыгышлар да, дискуссияләр дә күп булды. Хәмзә Черноморченкога бик күп сораулар бирелде. Ул Русиядә сүз иреге һәм ислам мәгълүмат чаралары турында чыгыш ясады. АКШтан Лилия Кәримова ""Ярдәм"" мәчете эшчәнлеге турында сөйләде. Ул Вашингтонда яши, үзе Яшел Үзәннән. АКШка киткән һәм американ кешесенә кияүгә чыккан. Бик милли анлы кыз. Яшь аспирант Гөлназ Сибгатуллина Нидерландның Лейден шәһәрендә яши. Ул христиан китапларының татарчага тәремәләрен өйрәнә һәм лингвистик анализ ясый. Безгә сәер яңгырый, әмма Көнбатыш өчен кызык тема санала. Бик өметле кыз. Инглиз телендә бик яхшы чыгыш ясады. Татарстаннан Тимур Шәйхетдинов дигән журналист катнашты. Ул татар телле матбугатта мөселман журналистикасы турында сөйләде. – Башка Русия төбәкләреннән килүчеләр ниндирәк проблемнар күтәрде? – Башкорстанның Уфа шәһәреннән килгән фәннәр академиясе хезмәткәре Зилә Хәбибуллина чыгышы хага, дөресрәге изге урыннарны зиярәт кылуга багышланды. Изге урыннарга йөрүне ха кылу дип әйтәләр. Бу мәүси йола. Исламда андый әйбер юк. Аны зиярәт кылу дип әйтергә буладыр. Башкортстанда да традицион ислам дип хөкүмәт, диния нәзарәте тарафыннан изге чишмәләр, изге кешеләрнең каберләренә зиярәт кылу кебек әйберләр күзәтелә. Бу традицион исламны торгызабыз дигән мәгънәдән чыгып эшләнә. Имеш экстремизмга каршы торырга ярдәм итә дигәнрәк мәгънә салынды. – Чит илдән килгән галимнәрнең Русиягә карата кызыклы чыгышлары булдымы? – Көнбатыштагы фән күбрәк теориягә корылган. Безнең галимнәр әлегә конкрет әйберләр турында сүз алып барудан туктамый. Конкрет чыганакларны, фактларны куллана. Мисал өчен, АКШта Бостон терактыбулгач Русия һәм АКШта ислам сүзенең никадәр еш яңгыравы, тискәре мәгънәсе кайда күбрәк кулланылуы тикшерелгән. Моның өчен АКШ газеталарын һәм Русиядәге Новая газетаны алганнар. Новая газетада исламны тискәре төстә күрсәтә торган сүзләрне күбрәк тапканнар. Гомумән, Русиядә уздырыла торган конференцияләр белән чагыштырганда, чара нәтиәле булды. Кэмпинг кебек ирдә узды. Иртәдән кичкә кадәр бик эшлекле рәвештә дәвам итте.",Швециядә ислам конференциясендә Казанны террор оясы итеп күрсәтергә тырышучылар да булган,Донъя,4900,https://www.azatliq.org/a/28046035.html,2016-10-11T21:01:39+00:00
"Етмеш йәштән уҙған Сәлим бабай йорт эргәләрендә экәмйәгә сығып ултырырға ярата. Бар ғүмере ошо бәләкәй генә ҡалала үтте. Бөгөн дә иртән тороп сәй эсеү менән саф һауа һулап керергә булды. Иртәнге һиллек күңел рәхәтлеге бирә. Шул ваҡыт бер ирҙең тупаҫ тауышы уның уйҙарын бүлде. –Башым ярылып бара. Бир бер шешәлек аҡса. Үлгәнемде теләйһеңме ни? –Ҡайҙан аҡса алайым. Улыбыҙға балалар баҡсаһына сығырылыш байрамына бирерлек кенә аҡсам бар. Уныһын да кешенән алып торҙом, бөгөн һуңғы көн тапшырырға, – ти эргәһендә биш йәштәр тирәһендәге баланы етәкләп китеп барған ҡатыны. –Мин үлер сиккә етеп сирләйем. Һиндә байрам ҡайғыһы, – ир ҡапыл  ярһып ҡатынының ҡулындағы сумкаһын тартып алып кире яҡҡа йүгерҙе. –Балаға кәрәк ине бит. Хәҙер ҡалайтам инде, – тип күҙ йәшенә быуылып балаһын ҡосаҡлап тороп ҡалды ҡатын. Эх, йәш сағы булһа, теге ирҙе ҡыуып тотоп ҡатындың сумкаһын кире ҡайтарыр ине лә бит. Юҡ шул, көсө ташып торған ваҡыты үткән. Ҡатын-ҡыҙҙы йәберләгән ирҙәрҙе йәне һөймәй уның. Заманында атаһы ла әсәһен ныҡ рәнйетте. Үҫә килә үҫмер әсәһен яҡлаша башланы. Бала сағынан һалынған уға гүзәл заттарҙы яҡлау, һаҡлау хисе. Әле лә хәтерендә йәш сағында, ҡалаға саҡ күсеп йәшәй генә башлағайны. Ошо парк аша өйөнә ҡайтып барғанында ике егеттең йәш кенә ҡыҙға бәйләнгәненә иғтибар итте. Теге ҡыҙ илап бөткән. Ярҙам һорап ҡысҡырып ҡарай, эргәһенә килеүсе юҡ. Оҙаҡ уйлап торманы Сәлим.  Һә тигәнсә барып та етте. –Егеттәр, был ҡыҙға берәй һорауығыҙ бар инеме әллә? – тип ҡыҙға килеп йәбешкәнен һалып та осорҙо. Икенсеһе яҡынлағайны, уныһы ла кәрәген алды. Йәштән спорт менән шөғөлләнгән ауыл егетенең көсө лә, таһыллығы ла бар ине. Илап, шешенеп бөткән, ҡурҡышынан дерелдәп торған  ҡыҙ Сәлимгә ике ҡуллап йәбеште һәм юлға сыҡҡансы ысҡындырманы. Сәлим уны йортона тиклем оҙатып ҡуйҙы. –Ҙур рәхмәт һиңә. Ярҙамға кемдеңдер килеренә өмөтөм дә ҡалмағайны, – шул тиклем рәхмәтле ҡарашы менән баҡты ҡыҙ егеткә. Ул ваҡытта кеҫә телефоны булманы. Ҡыҙҙы башҡаса тап итмәне егет. Әллә нисәмә йылдан шул ваҡиғаны хәтерләп ултырыуы. Заман үҙгәрһә лә, кешелек ҡиммәттәре бер ҡасан да үҙгәрмәй шул. Автор фотоһы.",Ҡото осҡан ҡыҙ ике ҡуллап егеткә йәбеште.,Йәмғиәт,2089,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-05/oto-os-an-y-ike-ullap-egetk-y-beshte-4566341,2026-02-05T19:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБеренчел исәпләүләргә күрә, мондый ыем беренче елны ук шәһәр бюджетына 150 млн сумнан артык өстәмә керем китерәчәк. Аны шәһәрне яхшыртуга тотачаклар.2025 елның 1 гыйнварыннан Казанда туристлардан ыем ала башлаячаклар, ул аларның кунакханәләрдә яшәү бәясенең бер процентын тәшкил итәчәк. Салымнан балигъ булмаучылар һәм ташламаларга ия кайбер затлар гына азат ителәчәк, дип иткерә Татарстан башкаласы мэриясенең матбугат хезмәте. Беренчел исәпләүләргә күрә, мондый ыем кертү беренче елны ук шәһәр бюджетына 150 млн сумнан артык өстәмә керем китерәчәк. ""Бу акчалар шәһәр инфраструктурасын, әмәгать урыннарын яхшыртуга, Казанның туристик брендын үстерүгә тотылачак"", диелә хәбәрдә. Казан мэриясендә белдерүләренчә, федераль кануннарга ярашлы, ыемның иң аз күләме – бер тәүлеккә 100 сум булырга тиеш дип билгеләнгән. Казан шәһәр думасының бу карар өлгесе турында Казан парламенты утырышында фикер алышачаклар диелә. Шәһәр башкарма комитетының финанс идарәсе итәкчесе Ирек Мөхәммәтшинискәртүенчә, соңгы 15 елда туристик өлкә бик тиз үсә, узган елгы нәтиәләргә күрә, Казанга 4 млннан артык кеше килгән. ""Кунак кабул итү өлкәсе өчен бу, әлбәттә шатлыклы хәл. Әмма икенче ягы да бар – шәһәр инфраструктурасына, беренче чиратта үзәк урамнарга һәм мәйданнарга, паркларга, яр буйларына йөкләнеш арта. Туристлардан алынган ыем шәһәрне карап торуга киткән өстәмә чыгымнарны компенсацияләргә булышачак"", дигән Мөхәммәтшин. Хәзерге вакытта Русиянең туристлардан ыем ала торган шәһәрләре арасында Краснодар, Дондагы Ростов, Пермь, Архангельски, Петрозаводски, Зеленоградски, Бөек Новгород, Светлогорски бар. Тагын кайбер шәһәрләр, әйтик Петербур, Новосибирски, Волгоград, Екатеринбур, Түбән Новгород, Тула, Калининград – шул хакта документ кабул итү алдында тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2025 елда Казанда турист салымы ала башлаячаклар,Яңылыҡтар,1906,https://www.azatliq.org/a/elda-kazanda-turistlardan-akcha-jiemi-ala-bashlayachaklar/33181595.html,2024-10-31T10:23:44+03:00
"Дуҫлыҡ ансамбленең етәксеһе  Фәим Салауат улы Ғайсин балаларҙың сығыштарын әҙерләгән. Ҡарағыҙсы, бәләкәй артистарҙың кейемдәре ниндәй матур, сағыу, заманса итеп тегелгән!  Сығыштары ла дәртлелер, күңелгә ятып торалыр әле.",Дуҫлыҡ ансамбленекеләр ҡурайҙа өҙҙөрҙө,Яңылыҡтар,221,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-27/du-ly-ansamblenekel-r-uray-a-r-3947562,2024-09-27T13:40:00+00:00
"Уның маҡсаты — ғаиләлә атайҙар абруйын арттырыу, уларға ихтирам тойғоһо һәм балаларҙа Тыуған илебеҙгә ҡарата илһөйәрлек, телһөйәрлек тәрбиәләү. Сара бик йөкмәткеле, һөҙөмтәле булды. Атайҙар балалары менән бергә мауыҡтырғыс конкурстарҙа һәм ярыштарҙа  ҡатнашты. Улар һүҙ оҫталығында, аш-һыу әҙерләү, рәссамлыҡ һәләттәрендә һынау үтеп, үҙҙәренең зирәклеген, тапҡырлығын, оҫталығын, маһирлығын күрһәтте. Тәрбиәләнеүселәребеҙ ҡунаҡтарға шиғырҙар, йыр- бейеүҙәр бүләк итте. Сара аҙағында баҡсабыҙ мөдире Илмира Винер ҡыҙы Ишмырҙина атайҙарҙы ҡотлап, рәхмәт хаттары тапшырҙы. Матур байрамдан атайҙар күтәренке кәйеф менән таралышты. Нәжиә Жуламанова, Аҡъяр ауылы «Бәпембә» балалар баҡсаһының өҫтәмә белем биреү педагогы.",Атайҙар — донъя терәге,Яңылыҡтар,714,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/atay-ar-don-ya-ter-ge-4587965,2026-02-21T18:00:00+00:00
Был хаҡта БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр. Бөрө районында Бөрөнән Костаревоға тиклемге автомобиль юлында еңел автомобиль ҡарға бата һәм унан үҙаллы сыға. Мишкә районында Сурай ауылынан Октябрь ауылына китеп барған балалы ғаилә шулай уҡ ҡар тотҡонлоғона тарый. Уның салонында ике өлкән кеше һәм бала була. Уларға ярҙам Сурай ауылы биләмәһенән килә һәм автомобилде ҡарҙан сығарырға ярҙам итәләр.,Балалы ғаилә тотҡонлоҡҡа тарыған,Яңылыҡтар,445,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/balaly-ail-tot-onlo-a-tary-an-4557640,2026-01-30T12:55:00+00:00
"Әлфиә Мостай ҡыҙы атаһы, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим янында интервью бирә.",халыҡ-ара Китап-байрам йәрминкәһендә атай менән ҡыҙының «осрашыуы».,Яңылыҡтар,88,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/iii-haly-ara-kitap-bayram-y-rmink-end-atay-men-n-y-yny-osrashyuy-4259373,2025-06-01T14:10:00+00:00
"Башинформ мәғлүмәт агентлығы хәбәрсеһе Алик Шакиров, ветеран журналистар Фәнил Ҡоҙаҡаев, Марсель Сәлимов, Аҡбуҙат журналының баш мөхәррире Лариса Абдуллина, тележурналист Гөлдәриә Йосопова һәм башҡалар уй-фекерҙәре менән уртаҡлашты. Республиканың лайыҡлы журналистарына йыл һайын Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия тапшырыла. Уның күләме быйыл арттырылып, 500 мең һумға еткерелә. Тиҙҙән быйылғы премияны яулаусылар исемлеге билдәле буласаҡ. Фотолар",Ғүмерен халыҡҡа бағышлаған,Яңылыҡтар,449,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-09/meren-haly-a-ba-yshla-an-3962034,2024-10-09T16:27:00+00:00
"– Это событие – не просто конкурс, но и важная платформа для глубокого, всестороннего и бережного изучения нашего этнокультурного наследия, призванная способствовать его сохранению, осмыслению и популяризации среди широкой аудитории, – отметил директор Республиканского центра народного творчества Салават Киреев. Участники соревновались в пяти ключевых номинациях: «Реконструкция башкирской народной одежды», «Современный авторский костюм», «Детский костюм», «Национальные ювелирные украшения» и «Аксессуары». В состав авторитетного жюри вошли 10 экспертов из Башкортостана, Узбекистана, Польши и Кыргызстана, включая этнографов, искусствоведов, реконструкторов и известных дизайнеров. Возглавил комиссию заслуженный работник культуры РБ Ранис Алтынбаев. Завершился конкурсный день творческой лабораторией, где члены жюри дали участникам профессиональные рекомендации по доработке их проектов. Конкурс проводится Министерством культуры Республики Башкортостан и Республиканским центром народного творчества.","""Тамға"" финалистары Өфөгә йыйылды",Иҡтисад,1008,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-09-11/tam-a-finalistary-f-g-yyyyldy-4384845,2025-09-11T16:50:00+00:00
"Энергетик вампир — үҙ энергияһының алмашыныуы боҙолоу сәбәпле, эргә-тирәһендәгеләрҙең йәшәү көсө менән аңлы йәки аңһыҙ рәүештә туҡланыусы кеше.",Эргәләге йыртҡыстар,Йәмғиәт,143,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-17/erg-l-ge-yyrt-ystar-4159717,2025-03-17T12:13:16+00:00
"Русия хәрбиләрен Украинадагы сугышка әзерләү. Архив фотосыфикерләр12 май Уфадан бишенче ""ихтыяри"" батальон хәрби әзерлеккә ибәрелә. Аңа Совет берлеге каһарманы генерал Таһир Кусыймовисеме биреләчәк. Бу хакта Башкортстан башлыгы Радий Хәбировбелдерде, дип иткерә""Башинформ"". Әле бер ай элек кенә — 12 апрельдә Башкортстанда оешкан ""Ватан"" ихтыярилар отрядын Украинадагысугышка озатканнар иде. Ә 26 апрельдә Башкортстанның Даян Мурзинисемендәге дүртенче ""ихтыяри"" батальоныхәрби әзерлек урынына китте. Даян Мурзин исемендәге батальонга 50 яшьтән өлкәнрәк ир-атларны алдылар. Батальонга сугыш тәрибәсе булганнарны да, булмаганнарны да, элек хөкем ителгән ир-атларны да кабул итәчәкләре әйтелде. Моннан тыш, ""Төньяк амурлары"" батальоны датөзелеп килә. Анда 50 яшькә кадәрге ир-атлар керә. Русия Украинага бәреп кергәч, былтыр республикада бер-бер артлы Шәйморатов һәм Доставалов исемендәге ике батальон оешкан иде. 1 октябрьдә исә Башкортстанда Салават Юлаев исемендәге батальон төзүләре турындабилгеле булды. Башкортстаннан Украинадагы сугышка ибәреләсе төркемнәрнең иге-чиге күренми. Төбәктә республика атамасы бирелгән мотоукчы полкоештырмакчылар, шулай ук медицина ротасы датөзеделәр. Күптән түгел Радий Хәбиров алгы сафта сугышучы башкортстаннар белән күрешү өчен Донбасскабарган иде. Янәсе, ул аларны иңү көне белән котларга, тормыш шартларын карарга теләгән. Аның әйтүенчә, ""нәрсә белән булышырга? "" дигән сорауга хәрбиләр ""бөтен әйбер дә бар"", дип авап биргән. Шул ук вакытта күптән түгел Шәйморатов исемендәге батальон фельдшеры хәтта яралыларны алып чыгарга дамашина юк дип зарланган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан сугышка бишенче батальонын ибәрә. Кимендә 678 кешенең үлеме расланды,Башҡортостан,1692,https://www.azatliq.org/a/32404469.html,2023-05-10T08:38:41+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИрне карантинга башка бер камерага күчергән булганнар, ә анда нык салкын булган. Ул камерадашлары белән ылыну өчен төрле физик күнегүләр ясаган, тик берсендә аңын югалткан. ""Кырым мөселманнары эше"" нигезендә Русия мәхкәмәсе тарафыннан 13 елга хөкем ителгән кырымтатар Рустем Сейтмеметовка операция ясаганнар. Ульян өлкәсендәге Димитровград шәһәре төрмәсендә аңа инфаркт булган. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый берләшмәсенә ирнең хатыны Зера Сейтмеметовасөйләгән. Туганнары әйтүенчә, Рустем Сейтмеметовның хәле 15 майда начарайган. Аңа кадәр аны карантинга башка бер камерага күчергән булганнар, ә анда нык салкын булган. Ул камерадашлары белән ылыну өчен төрле физик күнегүләр ясаган, тик берсендә аңын югалткан. Күзәтчеләр (надзиратель) ашыгыч ярдәм чакырткан. Медиклар Сейтмеметовны кардиология үзәшгенә алып киткән, аңа инфаркт миокарда диагнозы куйганнар һәм операция ясаганнар. Операция 40 минут дәвам иткән. Йөрәгенә кан яхшы килсен өчен аның тарайган кан тамырын киңәйткәннәр диелә. Операциядән соң ирне Димитровградтагы 9 нчы тикшерү изоляторына алып киткәннәр, анда төрмә хастаханәсе бар. Табиблар аңа дарулар билгеләгән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Кырымтатар Сейтмеметовка Русия төрмәсендә инфаркт булган, аңа операция ясаганнар",Яңылыҡтар,1302,https://www.azatliq.org/a/kirimtatar-seytmemetovka-rusiya-tormasenda-infarkt-bulgan-anga-operatsiya-yasagannar/32954656.html,2024-05-20T10:56:37+03:00
"""Өмет"" газеты хезмәткәрләре12 июль Башкортстанда татар телендә нәшер ителүче ""Өмет"" газеты чыга башлауга 30 ел тулды. Ул республикада татар телендә чыгучы иң зур тиражлы басма. Азатлык баш мөхәррир Рәдис Ногмановбелән газетның үткәне һәм бүгенге хәле турында сөйләште. — ""Өмет"" үзгәртеп-кору елларында туды. Аңа кадәр Башкортстанда татар телендә ""Кызыл таң"" газеты гына чыгып килә иде. Яшь, заманча басма буларак, ул укучыларын бик тиз ыйды, әле дә республикада иң зур тиражлы басма булып кала. Юбилейны нинди кәефләр белән каршы аласыз? — Юбилейны заманча каршы алабыз. Заманның рәхәт чаклары да, кыен чаклары да була. Бүген башкаларны нинди мәшәкатьләр борчый, алар безгә дә хас. ""Өмет"" газетының иң зур тиражы 2007 елда булды, басма 45 мең данә булып таралды. Ул елларда ""Кызыл таң"", ""Башкортостан"", ""Йәшлек"" газетларының тиражлары да шул чама иде. Бүген ""Өмет"" 10 мең тираж белән нәшер ителә. Узган елда 1 меңгә күбрәк иде. — Сәбәбе? — Сәбәбе бик гади. Кешегә йөрер өчен аяк кирәк булган кебек, газет халыкка барып итсен өчен дә аны кемдер илтеп тапшырырга тиеш. Соңгы берничә елда почта тарату проблемнары туды. Мәсәлән, бүген Дүртөйледә өч почта бүлекчәсе булырга тиеш, аларның өчесе дә буш. Чөнки хат таратучылар итешми. Бу хезмәт хакына бәйле. Мәшгульлек үзәкләреннән килүчеләр почтада идән юарга әзер, ә менә авыр биштәр асып, күп чакрымнар үтеп почта таратырга риза түгелләр. Авыл ирендә бер хат таратучы берничә авылны хезмәтләндерә. Аның авылдан-авылга зур биштәр асып йөрисе килми. Почта таратучылар биштәрләре авыр булмасын өчен газет-журналларны да азрак яздыру яклы. Почта бүлекләрен эреләндерү узды. Мәсәлән, Бүздәкләр Туймазыга кушылды, Благовар, Шаран почталарын да куштылар. Яңавыл Нефтекамага кушылды. Башка районнар белән дә шулай. Элек һәр районның аерым почта бүлеге бар иде. Болар бар да тираж кимүгә китерде. Рәдис Ногманов— ""Өмет"" укучыларга нинди яңа сулыш алып килде? — Һәр басма яңа туган кеше кебек, кабатланмас. Чөнки анда эшләгән кешеләр дә икенче, аларның үз стиле, үз карашы, язу куәте. Басманың йөзен анда эшләүче журналистлар билгели. ""Өмет""не татарча чыгучы ""Кызыл таң"" белән чагыштырсак, иң башта ул стиле белән охшамаган. Без рәсми стильдән качабыз, иңел стильдә язарга тырышабыз. Рәсми язмаларны да гади тел белән бирергә тырышабыз. Тимер-бетон тел укучыны биздерә. Без шул яктан аерылып торабыз. — ""Өмет""тә ничә кеше эшли? — Бүген ""Өмет""тә 20 кеше эшли, хезмәткәрләрнең уртача яше 40-50 тирәсе. Соңгы тапкыр университетны тәмамлап килүчеләр дә 40 ка итте. Яшьләр килми. Элек һәр елны татар бүлекләрен тәмамлаган берничә кеше эш сорап килә иде. — Яшьләр белән эшләү ничек оештырыла? — ""Өмет"" газетында балалар өчен ""Чаткылар"" кушымтасы чыгып килә. Анда мәктәп укучылары да яза. Бу кушымта мәктәп белән бәйләнешне тотарга тырыша. Ләкин элекке кебек мәктәп белән, сыйныф белән язылу юк. Без яшьләр дә кызыксынсын, укысын өчен аларның ихтыяын да үтәргә тырышабыз. Ләкин интернет, заман технологияләре басма матбугатны читкә этәрә. Бүген яшьләр газеты дип кенә чикләнергә ярамый. Чөнки гаиләдә яшьләргә дә, зурларга да аерым газетлар яздырып булмый, халыкның матди ягы мөмкинчелек бирми. Шуңа без гаилә газеты булырга тиеш. — Киләчәк хезмәткәрләр турында нинди хәстәрлекләр күрәсез? — Берничә ел элек Дүртөйледә, Чакмагышта һәм Уфада башка районнардан да яшь хәбәрчеләрне дә чакырып очрашулар үткәргән идек. Ул чараларда осталык дәресләре уздырдык, яшь хәбәрчеләргә кенәгәләр тапшырдык. Соңгы елларда андый чараларны уздырырга вакыт итми. — Дәүләт һәр газет-журналларга тираж ыю планын бирә. Сезгә нинди план куелган? — Дәүләт планы – 12 мең. Һәр районга план ибәрелә. Анда ""ведомственная подписка"" дигән бүлек тә бар. Бу райондагы мәбүри язылырга тиешле оешмалар, китапханәләр дигән сүз. Анда ""Кызыл таң"", ""Башкортостан"", ""Республика Башкортостан"" һәм башка басмалар бар. Ләкин кайбер районнарда безне шул исемлектән төшереп калдырганнар. — Газетның үз йөзе, эчтәлеге турында нәрсә әйтә аласыз? — Эчтәлек – математика түгел, монда ике икең дүрт дип әйтеп булмый. Әдәбиятны гына алсак та, Башкортстан гына түгел, Татарстан әдипләрен дә биреп барырга тырышабыз. Без барлык басмаларны да укып барабыз, укучыга ни кирәклеген өйрәнәбез. Мәсәлән, Башкортстанга ""Манзара"", ""Юлдаш"", ""Акчарлак"", ""Ирек мәйданы"", ""Безнең газет"" кебек шәхси басмалар килеп керде. Алар үзенчәлекле басмалар, бер-берен кабатламыйлар. Без аларны да өйрәнәбез. Аналитика, сәясәт белән генә укучыларны кызыксындырып булмый. Укучының ихтыяын канәгатьләндерергә тырышабыз. — Хәзер басмаларга интернетта эшләү план да куелган. — Әйе, безне интернет планында аена 300 мең кеше карарга тиеш. Без аны беркайчан да үти алмадык. Кышын әйбәт иде, әле аена 150 мең тирәсе карау була. Газетлар арасында без алтынчы урында барабыз. Элек интернетка язган өчен бер мәкаләгә 30 сум түли иделәр. Ул чорда аена 150 шәр мәкалә язучылар булды. Хәзер түләү тәртипләре үзгәрде. Кызыксыну кимеде. Безнең керем – 11 миллион сум. Без ""Республика Башкортостан"" газетыннан кала икенче урында барабыз. Тиражга карап бәяләү булса, стимул булыр иде. 15 мең тираж да ыя алыр идек. Чөнки кызыксындыру булыр иде. Журналистларны дәртләндерү юк. Тираж хезмәт хакында да чагылырга тиеш. — Басма газет һәм интернет сәхифәсен алганда, кайсы күбрәк көчне ала? — Нисбәт дигәндә, журналистның яртыдан күбрәк көче интернетка китә. Ләкин аннан керем, гонорар юк дәрәәсендә. Журналист элекке кебек, иркенләп уйлап яза алмый. Тиз-тиз генә интернеттан чәлдереп яза. Чөнки өлгерергә кирәк. Интернет өчен аерым эш урыннары бүлсәләр яхшырак булыр иде. Ә бит без атнага 24 битлек газет чыгарырга тиеш. — 30 еллыкны ничек уздырырга ыенасыз? — Көзен пандемия бетсә, Уфаның ""Нур"" татар дәүләт театрында чара уздырырбыз дип торабыз. Аерым районнар да тәкъдим белән чыга. Мәсәлән, Дүртөйле районы чакырган иде. Ләкин аны да күчерергә туры килде. Киләчәк өметле булыр дип уйлыйм. Милләт яшәсә, телгә, мәдәнияткә ихтыя булачак. Без милләткә хезмәт итәргә тиеш. Милләт сакланса, без дә яшәячәкбез. Матбугатсыз милләт була алмый. Яшьләр газеты ""Өмет"" Башкортстан матбугат һәм киң мәгълүмат чаралары министрлыгы һәм газет редакциясе хезмәткәрләре оештырылган. Беренче саны 1991 елның 12 июлендә дөнья күрә. Элек атнага өч мәртәбә чыга иде, аннан атнага ике тапкыр чыга башлады. 2015 елдан почта чыгымнарын тагын да киметү өчен атнага бер тапкыр, калынрак булып — 24 биттә басыла. Тиражы — 10 000. Башкортстанда ярты елга язылу бәясе — 884 сум. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Өмет"" газетына 30 яшь. ""Матбугатсыз милләт була алмый""",Башҡортостан,6634,https://www.azatliq.org/a/31354294.html,2021-07-12T11:24:57+00:00
"БЕССТРАШНЫЙ БОЕЦ ИЗ ЯНГАНТАУ Наш земляк, боец с позывным ""Тайпан"" Руслан Кутлыев из села Янгантау участвовал в освобождении Курской области в составе диверсионно-штурмовой группы ""Аида"". Он побывал в четырех командировках в зоне СВО, был ранен и контужен, но никогда не отступал назад. Сейчас боец находится дома. ""Тайпан"" с 2022 года участвует в боевых действиях против неонацистов, оккупировавших новые российские территории. Начинал с освобождения Луганской области. Контракт подписал в Грозном, в подразделении ""Ахмат"", служил в составе спецназа. Был ранен, получил несколько контузий и снова возвращался в строй. И так у него получилось четыре командировки. ""Главная движущая сила для меня - желание быть рядом с нашими ребятами, которые почти с первых дней на передовой, - говорит Руслан. - Еще стремление помочь своей стране, освободить наши исконно русские земли от оккупантов, не отдать их западным странам. Отвести беду от нашей границы и защитить живущих там мирных людей, не допустить, чтобы враг пришел к нам"". Простые, но очень правильные слова. Руслан с детства воспитывался в любви к людям и родному краю. Он вырос настоящим патриотом, с молоком матери впитал истину, что надо помогать слабым, защищать тех, кто в этом нуждается, бороться за справедливость и против зла. В этом своем убеждении еще больше окреп, когда занимался в секции рукопашного боя в Малоязе у тренера Эдуарда Галлямова (кстати, наш земляк, боец с позывным ""Башкир"" Вадим Афтахов также ковал свой дух и навыки у Галлямова). Здесь научился многим бойцовским приемам, отточил мастерство, стал призером и чемпионом республиканских соревнований. А главное, крепко вбил себе в голову, что сила должна быть всегда на стороне добра. Срочную службу проходил в годах в Чеченской Республике. Там получил боевой опыт и научился ценить настоящую мужскую дружбу. В ходе СВО Руслан Кутлыев в составе подразделений ""Ахмата"" побывал в самых разных боевых операциях. Но самое серьезное испытание, по его словам, это была Курская область. Сюда враг пришел с большими силами и не собирался уходить. Использовалось новейшее натовское вооружение. Но наши ребята все же были крепче духом и день за днем освобождали село за селом. ""Тайпану"" довелось участвовать в самых горячих штурмовых действиях. Бои шли каждый день, продвижение было непростым. И вот у него истек контракт, ему пришлось возвращаться домой. Но он снова вернулся, подписав уже четвертый свой контракт. По его словам, не мог оставаться дома, пока его боевые товарищи там сражаются и гибнут. Слава Богу, нашим воинам удалось разгромить врага в Курской области и выбить его за пределы российской территории. Сейчас бои идут уже в соседней Сумской области Украины. Руслан после завершения очередного контракта вернулся домой. Пока собирается отдохнуть, слишком много эмоций и сил отдано. Нужно восстановление и физических, и моральных сил, боевой кондиции. Возможно, больше уже не поедет в зону СВО, но и в мирной жизни, в родном районе собирается быть полезным и нужным. а свои боевые заслуги Руслан Кутлыев награжден медалями ""За храбрость"", ""За освобождение Курской области"", ""Слава защитникам Отечества"" и ""Ветеран боевых действий"". Он уверен в силе российского оружия и в нашей победе. ""Тайпан"" видел смерть и ранения, испытал горечь потери боевых товарищей. Он был в самом пекле и знает, что наши ребята никогда не подведут. Российский солдат никогда не отдаст свою землю врагу. ""Мы стойкие, мы сильные и мы добьемся всех поставленных целей! "" - говорит наш земляк. Шамиль АХМЕТШИН, ""На земле Салавата""",Салауаттың батыр егете,Махсус хәрби операция,3536,https://shonkar.com/articles/care/2025-10-08/salauatty-batyr-egete-4419524,2025-10-08T15:35:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБыел гыйнвар аеннан башлап Башкортстанда транспорт чараларын техник яктан тикшертү өчен түләүләр 7,2 процентка арта. Бу хактагы карарны республика хөкүмәт йорты раслады, дип яза РБК. Бу кыйбатлану бөтен төрдәге транспорт чараларына да кагыла. иңел машиналарны карату өчен былтыр 926,5 сум түләргә кирәк булса, быел ул 993,19 сум булачак. Биш тоннага кадәр авырлыктагы автобусларны техник яктан тикшертүгә бәя 1787,74 сум дип, биш тоннадан артыкларына 2154,11 сум дип билгеләнгән. 3,5 тоннага чаклы авырлыктагы йөк машиналарына - 1070,93 сум, ә 3,5-12 тонналыкларына 2085,7 сум түләргә кирәк булачак. 12 тоннадан авыррак йөк машиналарын карату 2251,23 сумга төшәчәк. Мототранспорт өчен исә бу түләү 344,11 сум дип билгеләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда машина карату бәясе кыйммәтләнә,Яңылыҡтар,847,https://www.azatliq.org/a/32771465.html,2024-01-12T08:18:34+00:00
"ЕТЕГӘН – ул башҡорт, рус, туған телдәр һәм сит телдәр өйрәтелгән үҙенсәлекле мәктәп. Балалар Башҡортостан, Рәсәй һәм донъя халыҡтарының мәҙәниәтен өйрәнә. Проект тел мөхитенә баш-көллө сумыу мөмкинлеген бирә. Балалар бөтә республиканан йыйылған тиҫтерҙәре менән таныша, тел белеүселәр менән аралаша, блог алып барыу серҙәрен өйрәнә. ЕТЕГӘН 2022 йылдан бирле балаларҙы йыя. Быйылғыһы байтаҡ ваҡытты медиа йүнәлешенә  бүлә, сөнки күп балалар цифрлы технологиялар ҡуллана. Блогинг дәрестәре һәм махсус ҡорамалдар балаларға телдәрҙе үҙләштереү генә түгел, цифр донъяһы ҡоралдарын өйрәнеү мөмкинлеген дә бирә. Лагерҙа асыҡ дәрестәр, оҫталыҡ дәрестәре, күнекмәләр  үтә. Рус, башҡорт, инглиз телдәрендә тренингтар, интенсивтар, ижади оҫтаханалар үткәреү ҡаралған. Балалар медиа, ваҡытлы матбуғат баҫмалары һәм блогинг өлкәләренән ҡыҙыҡлы шәхестәр менән осрашасаҡ. ЕТЕГӘНдә ҡатнашыусылар һаны йылдан йылға арта бара. 2022 йылда 60 бала килһә, 2024 йылдан башлап унда 120 уҡыусы ҡатнаша. Башҡортостан Мәғариф министрлығында әйтеүҙәренсә, проект уҡыусыларҙың ғына түгел, уларҙың ата-әсәләренең, уҡытыусыларҙың, ғалимдарҙың, журналистарҙың да ҡыҙыҡһыныуын тыуҙырған. Башҡортостан тәжрибәһенә Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә лә иғтибар итәләр. Күп телдәрҙә уҡытыу – хәҙерге замандағы халыҡ-ара мәғарифта мөһим йүнәлештәрҙең береһе ул. Башҡортостан һуңғы йылдарҙа полилингваль белем биреү буйынса Рәсәй лидерҙары иҫәбенә инә, ЕТЕГӘН проекты уға был йүнәлеште үҫтерергә булыша. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостанда ЕТЕГӘН полилингваль йыйыны бара,Яңылыҡтар,1890,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-28/bash-ortostanda-eteg-n-polilingval-yyyyny-bara-4443968,2025-10-28T11:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырФедераль Кино фонды  әлеге фильмны төшерүгә 300 миллион сум бүлеп биргән, бу акчаларны кире кайтарырга кирәк булмаячак һәм фильм күрсәтелә башлагач, беренче атнасында кинотеатрлар чит ил фильмнарын күрсәтүдән баш тартачак, диелә. Беренче канал, онлайн-кинотеатры һәм Ил кинематографиясенә ярдәм фонды продюссерлык итеп Совет берлегендә 1930 елларда булган ""әннәт"" турында фильм төшергән. Ул ""Совет берлеге мәхәббәте"" (""Любовь Советского Союза"") дип атала. Фильмда Сталинзолымнары турында телгән алынмый, дип яза""Агентство"". Фильмга прокат таныклыгы бирелгән, аны Русия кинотеатрларында күрсәтәчәкләр. Сюжеты очучы-сынап караучы, актриса һәм драматург арасындагы мәхәббәт өчпочмагына корылган. ""1930 нчы еллар – яңа заводлар һәм фабрикалар төзелгән, Арктика актив өйрәнелә башлаган, ә бөтен илдәге эшчеләр шахтёр Стаханов рекордын узарга тырышкан үзгәрешләр чоры ул"", диелә фильмның аннотацияләрендә. ""Агентство"" искәртүенчә, фильм продюсерларының берсе –Анатолий Максимовул чактагы Совет берлеген ""әннәт"" белән, ә андагы каһарманнарны - яңа Адәм һәм Һава белән чагыштырган. Федераль Кино фонды әлеге фильмны төшерүгә 300 миллион сум бүлеп биргән, бу акчаларны кире кайтарырга кирәк булмаячак һәм фильм күрсәтелә башлагач, беренче атнасында кинотеатрлар чит ил фильмнарын күрсәтүдән баш тартачак, диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия кинотеатрларында Совет чорының 1930 нчы елларындагы ""әннәт"" турында фильмы күрсәтелә башлый",Яңылыҡтар,1461,https://www.azatliq.org/a/rusiya-kinoteatrlarinda-sovet-chorining-1930nchi-ellarindagi-jannat-turinda-filmnar-karauga-chiga/33189714.html,2024-11-06T11:22:30+03:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Гадел Русия"" фиркасе балалар Украинадагы сугышта катнашучылар өчен ятьмәләр үрә, окоп шәмнәре ясый алсын өчен мәктәпләргә ""Мөһим эшләр"" дигән дәрес кертергә тәкъдим итә. Бу хакта фирка лидеры Сергей Мироновхәбәр итте, дип иткерә ""Дума ТВ"". ""2022 елдан мәктәпләрдә ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр"" дәресе үтә. Без ""Мөһим эшләр"" дигәнен дә булдырырга тәкъдим итәбез. Нигә әле укучыларга ятьмәләр үрергә өйрәнмәскә, безнең ""махсус хәрби операция""дәге сугышчылар өчен окоп шәмнәре һәм башка файдалы әйберләр ясый башламаска"", дигән Миронов. ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр"" —Мәгариф минитрлыгының былтыргы уку елында керткән патриотик дәресе. Министрлык карарында әйтелгәнчә, бу дәресне ""мәктәп укучыларында Ватанга мәхәббәт, илең өчен горурлык, ватанпәрвәрлек формалаштыру"" өчен үткәрәләр. Мәктәпләргә бу дәресләрне Русия Украинага бәреп кергәннән соң берничә ай узгач керттеләр. Русия мәгариф министрлыгы дәресләргә йөрүне мәбүри дипәйтте, ә анда кермәгән балаларны полициягә исәпкәкуя, аларның әти-әниләренә опека оешмасы беләняный башладылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Думада мәктәпләргә яңа дәрес кертергә тәкъдим итәләр — анда окоп шәмнәре ясаячаклар һәм ятьмәләр үрәчәкләр,Яңылыҡтар,1165,https://www.azatliq.org/a/32612637.html,2023-09-27T12:49:59+00:00
"Дөнья татар конгрессы корылтае (архив фотосы)28-30 августта Казанда Дөнья татар конгрессы оештырган Милләт ыены уза. Ул ТАССРга нигез салынуның 100 еллыгына багышлана. Конгрессның матбугат үзәгехәбәр иткәнчә, чарада Татарстаннан һәм Русиянең 67 төбәгеннән 500 вәкил катнаша. Коронавирус пандемиясе сәбәпле чит илдәге татар әмгыятьләре вәкилләре ыенга килә алмый, алар интернет аша кушылачак диелә. Милләт ыены кысаларында татар конгрессының Милли шурасы утырышы оештырыла. 29 августта әлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрында ыенның пленар утырышы уза, анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановта киләчәк дип хәбәр ителә. Мәдәни програмда ТАССРның 100 еллыгына багышланган тантаналы чараларда, Уйнагыз, гармуннар! бәйрәмендә катнашу, Камал театрында спектакль карау бар. Дөнья татар конгрессы корылтае биш елга бер ыела. 2018 елда конгрессның чираттан тыш корылтае узды. Анда 250 вәкил катнашты. Утырышта бер генә мәсьәлә - низамнамә кабул итүкаралды. Ул елда федераль үзәкнең татар теленә басымы көчәйтүенә карамастан, тел мәсьәләсе күтәрелмәде.","28-30 августта Казанда ""Милләт ыены"" узачак",Яңылыҡтар,1062,https://www.azatliq.org/a/30799718.html,2020-08-24T09:39:35+00:00
"Таһир - бик тырыш малай, ""дүртле"" һәм ""бишле"" билдәләренә генә уҡый. Мәктәп тормошонда әүҙем ҡатнаша. Каратэ һәм көрәш буйынса күнекмәләргә йөрөй. Бәхти Ғайсин исемендәге музыка мәктәбендә ҡурай синыфында белем ала. ""Дуҫлыҡ"" өлгөлө балалар ҡурайсылар ансамбле составына инә. ""Йәншишмә"" гәзитенең һәм ""Аманат"" журналының йәш хәбәрсеһе.",Йәш хәбәрсебеҙ Таһир ҙа ҡатнаша,Конкурстар,334,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-01/y-sh-h-b-rsebe-ta-ir-a-atnasha-4487881,2025-12-01T14:59:00+00:00
Ҡот осҡос аварияла яҡташтарыбыҙҙың ғүмере өҙөлгән.,11 йәшлек улдары ғына иҫән ҡалған.,Йәмғиәт,50,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-14/11-y-shlek-uldary-yna-i-n-al-an-4121604,2025-02-14T10:36:33+00:00
"Ҡышҡы селләлә, сатлама һыуыҡта, дөм ҡараңғы төндә эт өйҙөң ишеген сапсый, үҙе туҡтамай шыңшый икән. Бабай ишекте асһа, Ҡотлогилде, ҡойроғон болғай-болғай, хужаһын эйәртеп, аҙбар ишегенә алып барған. Эскә үтһәләр, унда кәзә ике бәрәсен ялай, ти. Хужа уларҙы көн дә хуш еҫле бесән менән һыйлаған. Яҙ етеү менән кәзә тау биттәренә үрешкә сыҡҡан: хуш еҫле япраҡтар, сәскә баштарын ғына ашап, елененә тәмле һөт йыйған. Үлән утлап, башын күтәрһә. Ә унда йөнө өлтөрәгән, тиреһе туҙған, ямаулы тун кейгән, билдән бөкрәйгән, һары тештәрен ыржайтып, ҡырҡ ямаулы биштәрен аҫып, таяҡҡа таянып, ҡарт Бүре тора, ти. – Ҡыш буйына ашарыма булманы, хәҙер һине ашайым! – тигән ул ҡалтырап. – Бүре ағай, зинһар, ҡайта һалып, бәрәстәремә һөт эсерәйем дә шунан мине ашарһың, – тигән Зәйнәп, оҙон һаҡалын һелкетеп. Бәрәстәрен һыйлағас та был хәлде хужаһына һөйләгән. Ә ул бер йомро икмәк, бер көршәк һөтөн тоттороп, Зәйнәпте юлға оҙатҡан. Барһа, Бүре шул уҡ урында көтөп тора икән. Ул шунда уҡ күстәнәсте ашап бөткән һәм ҡыуанысынан күккә ҡарап олоп ебәргән дә үҙ юлы менән киткән. Кәзә бәрәстәрен эйәртеп ҡырға йөрөй башлаған. Берҙән-бер көндө өр-яңы тунында таяғына таянып, берәү үтеп бара, ти. «Һаумыһығыҙ! » – тип ҡалпағын күтәреп, былар менән иҫәнләшкән икән ул. – Әсәй, кем ул? – тип һорашҡан бәрәстәр. – Бүре, – тигән әсә. Балалары уға һырышҡан. – Ҡурҡмағыҙ, ул һеҙгә теймәҫ. Ҡаты һыуыҡта үҙенә ярҙам иткәйнем. Изгелекте хатта Бүре лә аңлай, – тигән аҡыллы кәзә, тегене танып. Зөһрә БӘШӘРОВА. Әбйәлил районы, Теләш ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Изгелектең яуызлыҡты еңгәне,Хикәйә,1933,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2022-10-19/izgelekte-yauyzly-ty-e-g-ne-2995119,2022-10-19T17:10:00+05:00
"Торатауҙа Ҡыш бабай тирмәһе асыла! 20 декабрҙә Торатау эргәһендәге этнокомплекста Ҡыш бабай тирмәһен асыу байрамы була. Был хаҡта «Торатау» геопаркының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр. Ҡунаҡтар Ҡыш бабай һәм уның ейәнсәре Ҡарһылыу менән шыршы тирәләй әйлән-бәйлән уйнай, санала, ҡаргиҙәрҙә шыуа, атта йөрөй, төрлө уйындарҙа ҡатнаша ала. Ҡыш Бабай тирмәһе 2025 йылдың 20 декабренән 2026 йылдың 11 ғинуарына тиклем эшләй.",Ҡыш бабайға ҡунаҡҡа килегеҙ!,Яңылыҡтар,421,https://amanat.su/articles/novosti/2025-12-29/ysh-babay-a-una-a-kilege-4524386,2025-12-29T15:31:00+00:00
"Ислам университеты Русиядә дәүләт дипломы бирүче бердәнбер мөселман югары уку йорты булып тора. Биредә 22 илдән 400-гә якын студент белем ала. Чәршәмбе Казан милли мәдәният үзәгендә бу университетның 10 еллыгына багышланган махсус конференция дә үткәрелде. Әлеге чараларда хөрмәтле кунак буларак Согуд Гарәбстанының Русиядәге вәкиле Али Хәсән Джафар, Катар дәүләтенең Русиядәге вәкиле Абдулла Мөхәммәд әль-Дербасти, Мәскәү ислам университеты ректоры Марат хәзрәт Мортазин һәм башка күп кенә илләрдән төрле вәкилләр катнашты. Татарстан итәкчелеге фикеренчә, бүгенге көндә Русия белән Ислам дөньясы арасындагы милли, мәдәни, сәяси, икътисади элемтәләрне ныгытучы белгечләр итми. Русия ислам университеты беренче чиратта шундый белгечләр булдыру өстендә эшләргә тиеш, ди алар. Согуд Гарәбстанының Русиядәге вәкиле Али Хәсән Джафар исә, Русиядә ислам нигезләрен өйрәтергә мөмкинлек биргән өчен ил башлыкларына рәхмәтләрен белдерә. Бүген исламны төрле начар гамәлләр белән бәйләп караучылар саны арта. Русия ислам университеты исә, халыкка диннең асылын аңларга ярдәм итә, ди ул. Бәйрәм чаралары пәнешәмбе дә дәвам итә. Бу көнне Татарстанда мөселман халыклары мәдәнияте көне үткәрелде, Русия ислам икътисад һәм финанс үзәге ачылды. Моннан тыш пәнешәмбе гарәп илләре вәкилләре Русия ислам университеты итәкчелеге белән бергә Татарстан президенты Миңтимер Шәймиев белән очрашты. Соңрак алар Татмедиа агентлыгында матбугат очрашуы уздырды. Биредә Төньяк Кавказ, Дагыстан ислам университеты итәкчеләре күп вакытта Русия ислам университетыннан тәрибә алулары турында әйтте. Согуд Гарәбстан, Төркия вәкилләре исә биредә, Русиядә яңа гына аякка басып килгән ислам мәгарифенә һәрвакыт ярдәм итергә әзер булулары турында әйтте. Русия ислам университеты ректоры Рафыйк Мөхәммәтшинны исә, бүгенге көндә Ислам университетын тәмамлаган белгечләрнең киләчәктә дин юлын сайламау мәсьәләсе борчый. Беренче карашка белгечләр әзерләү авыр түгел кебек. Ләкин бу бит әле социаль проблема да. Белгечләр әмгыятькә ни дәрәәдә кирәк, киләчәктә алар эш таба алырмы? Татарстанда 1300 мәчет бар. Шуның 20 гына белемле имамнар белән тәэмин ителгән. Ягъни без укытканнарның күбесе мәчетләргә бармый. Чөнки эш хакы, торак урыны һәм башка проблемаларны кем хәл итергә тиеш? Диния нәзарәтенең дә бу эшләр белән шөгыльләнергә мөмкинлеге юк. Әлегә безнең әмгыять үз имамнарын карап торуга әзер түгел, ди Рафыйк Мөхәммәтшин. Русия ислам университетының 10 еллыгын билгеләп үтү уңаеннан Казанда Русия ислам икътисад һәм финанс үзәге ачылды. Дөньяда финанс кризисы барган вакытта мондый үзәкнең ачылуы зур вакыйга, дип бәяли Мөхәммәтшин. Бүгенге көндә Русиядә югары дәрәәдә ислам икътисады белән шөгыльләнүче белгечләр юк. Ләкин шул ук вакытта Русия төрле илләр икътисады белән элемтә урнаштырырга тырыша. Америка Кушма Штатлары көчләп тага торган тәртиптән дә читкә тайпылырга тиеш. Русиягә бүгенге көндә мөселман илләре белән дә актив элемтәдә тора. Дөньядагы финанс кризисы һичшиксез ислам илләре икътисадына йөз тотырга кирәклеген күрсәтте. Без мөселман илләре белән хезмәттәшлекне киңәйтергә телибез икән, белгечләр кирәк. Хәзер әле без мөселман илләренә нинди дә булса товар сата алабыз, алардан сатып алабыз, ләкин бу хезмәттәшлекнең башлангычы гына. Әгәр без аларның финанс һәм банк системасыннан да файдалансак яхшы булыр иде. Чынлыкта исә бу бик катлаулы әйбер. Чөнки алар үз акчаларын бары тик хәләл банк системаларына гына бирә ала. Биредә процентлардан табыш алу дигән әйбер юк. Русия финанс системасы әлегә бары тик процентларга гына корылган. Димәк, мөселман илләре белән ныклап хезмәттәшлек итергә телибез икән, ил икътисадын яңадан төзү кирәк. Бу шактый зур проблема. Бүген ачылачак ислам икътисад һәм финанс үзәге бу мәсьәләдә ярдәм итер дип ышанабыз, ди Рафыйк Мөхәммәтшин. Шулай итеп, читтән килгән белгечләр дә, Татарстан дин әһелләре дә Русия ислам университетының 10 еллык хезмәтен югары бәяли. Татарстан итәкчелеге исә әлеге уку йортының эше белән шулай ук канәгать. Әмма алдагы 10 елда алар ислам университетынан нәтиәлерәк эш көтә.",Дипломлы муллалар һәм имамсыз мәчетләр,Дин,4015,https://www.azatliq.org/a/1353845.html,2008-11-27T18:13:23+00:00
Уны бешереү өсөн тандыр мейесе мотлаҡ түгел. Ябай мейестә йә духовкала ла бик тәмле була.,Самса,Яңылыҡтар,89,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/samsa-4503629,2025-12-12T09:30:08+00:00
"Республика етәксеһе йәш көрәшселәрҙе һәм уларҙың тренерҙарын  Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотланы. «Ысын йөрәктән әйтәм — күңел ҡыуана. Күҙ алдына килтерегеҙ –  бер үк ваҡытта 2 мең ҡыҙ һәм малай 15 спорт төрө менән шөғөлләнә!  Беҙҙең үҙәктең төп миссияһы ошонда – спорт менән һәр бала шөғөлләнә алырға тейеш.   Аңлайым, республикала бындай объекттар етмәй.   Әммә беҙ эште дауам итәбеҙ –  алда тотош рәт спорт комплекстары төҙөү планлаштырылған.  Һәр атай үҙенең балаһын спортҡа йәлеп итергә тейеш, тип иҫәпләйем.  Ул тормошта ныҡ ярҙам итә, балалар үҫкәс, уларҙы көслө, сыҙамлы һәм  төрлө ҡаршылаҡтарҙы еңергә һәләтле итә, – тип яҙҙы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәрҙә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Радий Хәбиров йәш спортсылар өсөн һөйөндө,Яңылыҡтар,851,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/radiy-h-birov-y-sh-sportsylar-s-n-y-nd-4588141,2026-02-22T10:00:00+00:00
"Әхмәт Якуповфикерләр""Баймак эше"" фигуранты 62 яшьлек Әхмәт Якупов Оренбурның 1 нче тикшерү изоляторында ачлык игълан иткән. Аны штраф изоляторына утыртканнар. Бу хакта аның туганнары -каналында хәбәр итте. Аның инаять эшен мәхкәмә 21 августта карый башларга тиеш. ""Адвокат әтием янына Оренбурга барган, аны ШИЗОдан алып килгәннәр, — дип язган гаепләнүченең кызы. — Ул анда инде тугызынчы көн утыра икән, бүген соңгы көне. Уфадан азык-төлек салынган сумкасын бирмәгәннәр өчен бәхәсләшкән. Ул өч көнлек ачлык игълан иткән. Бик начар ашаталар, дип язган ул хатында"". Элегрәк Әле 2024 елның әендә үк тикшерүнең ""активистлар арасыннан 10-15 кешене аерып алып, аларны ""тәртипсезлекләрнең урындагы оештыручылары һәм координаторлары дип билгеләве"" турында беренче хәбәрләркүренә башлады. Алар арасында Әхмәт Якупов та бар иде.2024 ел ахырында тикшерү комитеты ""Баймак эше""ндә ""киңкүләм тәртипсезлекләрне оештыручылар"" дип билгеләнгән ун кешегә ахырга гаепләү белдерде. Аларның барысын да, шул исәптән Якуповны да ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру""да (Русия инаять кодексының 212 маддәсе, 1 өлеше) гаепләделәр. Моның белән беррәттән шушы ун кеше арасында алты кешегә, шул исәптән Якуповка да ""хакимият вәкиленә карата гомергә һәм сәламәтлеккә куркыныч тудырмаучы көч куллану"" (Русия инаять кодексының 318 маддәсе, 1 өлеше) турында гаепләү белдерелде.2024 елның 17 гыйнварында ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Аның өстеннән әләкне Башкортстан башлыгы Радий Хәбировязды. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килде. Хөкем карарын чыгарып берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнанкитмәде, таралмады. Кешеләрне куып таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты. 90 га якын кеше кулга алынды, алар Уфаның тикшерү изоляторларында утыра. Иң беренче булып Илшат Ульябаев эше каралды. 2024 елның 17 июлендә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге район мәхкәмәсе"" аны биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше"" фигуранты Әхмәт Якупов ачлык игълан иткән",Яңылыҡтар,2517,https://www.azatliq.org/a/33500132.html,2025-08-11T13:41:21+00:00
"Ә бал ҡорттары үҙҙәренең кәрәҙҙәренән үҙҙәренсә архитектура төҙөгән. Һауа иркен йөрөүен, бер төрлө температура булһын өсөн тәбиғи елләтеүҙе иҫәпкә алып  төҙөлгән был татлы архитектура ҙур һоҡланыу, эшһөйәр бал ҡорттарына хөрмәт уята. Сығанаҡ: ""Хочу все знать. Удивительные факты"".",Һоҡланғыс күренеш!,Юмор,280,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2026-01-07/o-lan-ys-k-renesh-4530760,2026-01-07T20:00:00+00:00
"Участники выбирают наиболее интересные для них события, традиции, памятные места своей Родины и рассказывают о них соотечественникам и сверстникам за рубежом. В конкурсе представлены три номинации: текстовая страница-презентация, видеоролик, рисунок. Ограничения для участия отсутствуют,   принять участие могут желающие любого возраста и из любой точки мира. В конкурсе представлена специальная номинация Дома народов России «За сохранение и популяризацию традиций и культуры народов, проживающих на территории России». Участник выбирает одну из стандартных номинаций конкурса и создает работу на межнациональную тематику. Возраст участников специальной номинации — от 11 до 21 года. По результатам конкурса участники получат электронные сертификаты и благодарности, наставники — благодарственные письма, авторы ста лучших работ — дипломы особого образца, победители — дипломы и памятные призы. Все победители приглашаются на торжественную церемонию награждения в Москву с участием государственных и общественных деятелей. Лучшие работы потом демонстрируются на телеканалах, участвуют в выставках, используются МИД РФ и Россотрудничеством для продвижения культуры России за рубежом, входят в учебные пособия для изучающих русский язык как иностранный. Приём работосуществляется с года до года. Более подробная информация об условиях конкурса и отправке заявок представлена в Положении на сайте конкурса. Перед созданием работ советуем ознакомиться с методическими рекомендациями. Организатор конкурса — АНО «Инновационный центр развития и воспитания детей и молодежи» при поддержке Министерства иностранных дел РФ, Государственной Думы РФ, Россотрудничества, Роспатриотцентра, Росдетцентра, фонда «Русский мир», Юнармии, Московского педагогического государственного университета, Дома народов России, Национальной родительской ассоциацией. Конкурс включен в Перечень мероприятий на 202526 учебный год, рекомендованных Министерством просвещения Российской Федерации. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",«Расскажи миру о своей Родине»,Конкурстар,2639,https://henek.info/articles/---+--/2025-10-28/rasskazhi-miru-o-svoey-rodine-4445807,2025-10-28T17:05:00+00:00
"«Арата, арата, беҙҙе ҡыҙҙар ярата! Аратаның араһына Тәмлекәй кереп ята! Арата, арата, беҙҙе ҡыҙҙар ярата! Әллә ниңә яратҡанын «Арата», – тип аңлата. Өҫтәл йәме – арата». Был һамаҡты Фәүзиә Мөхәмәтйәрованан шағирә Әлфиә Юлыҡ яҙып алған. Ә хәҙер аратаны үҙебеҙ бешереп ҡарайбыҙ. Ҡамыр: Онға (400 г) аш содаһы, тоҙ һибеп, күп итеп ҡаймаҡ һалып (200 г), йомшаҡ булһын өсөн әҙ генә ҡатыҡ (кефир) өҫтәп ҡамыр баҫабыҙ. Ҡамырҙы 0,3 мм ҡалынлыҡта йәйеп,  56 см тирәһе дүртмөйөштәргә киҫкеләйбеҙ. Эслек: Кипкән ер еләгенә әҙ генә эҫе һыу ҡойоп ебетәбеҙ, самалап шәкәр, ҡаймаҡ, әҙерәк он өҫтәп бутайбыҙ. Әҙер эслекте шаҡмаҡ ҡамыр уртаһына берәй ҡалаҡ һалып, ҡара-ҡаршы ике яҡ ситен бөрә тотабыҙ. Ҡалған ике яғы асыҡ ҡала. Араталарҙы майланған табаға теҙәбеҙ. Иң яҡшыһы – мейестә, булмаһа, 180 градус эҫелектәге духовкала 40 минут тирәһе бешереп алабыҙ. Зилә Зәйнәғәбдинова. Баймаҡ районы, Юлыҡ ауылы.",ЯҢЫ АУЫҘҒА — ИҪКЕ АШ Арата,Аңлатма,889,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-14/ya-y-auy-a-i-ke-ash-arata-4467669,2025-11-14T15:25:00+00:00
"Был хаҡта юридик фәндәре докторы, Рәсәйҙең атҡаҙанған адвокаты Людмила Айвар хәбәр итә. Уларға  3 меңдән алып 5 мең һумға тиклем штраф ҡаралған. Әгәр ҙә мессенджерҙарҙа йәки интернетта таралып килһә, штраф 10 мең һумға тиклем етә. Чатта яҙышыусылар бер-береһен  урлауҙа, яуызлыҡ ҡылыуҙа ғәйепләп, был ысынбарлыҡҡа тура килмәһә, был яла яғыу булараҡ яуапҡа тарттырыласаҡ. Рәсәйҙә кешегә яла яҡҡан өсөн 500 меңдән 5 миллионға тиклем штраф, 5 йылға тиклем иркенән мәхрүм итеү ҡаралған. Бының өсөн мыҫҡыллау, кәметеүҙе дәлилләгән скриншоттар, тауыш яҙмалары кәрәк буласаҡ.",Ауыл чаттарында ауыҙыңды ипләп ас!,Яңылыҡтар,568,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-25/auyl-chattarynda-auy-y-dy-ls-p-as-4549789,2026-01-25T19:00:00+00:00
"Һине биргәнгә Раббыма мең шөкөр. Мәрхәмәтле, игелекле, тырыш, сабыр, түҙемле, бал кеүек татлы бул.",Балаларығыҙға ниндәй теләктәр теләйһегеҙ?,Мәғариф,98,https://shonkar.com/news/s-y-r-m-kt-be/2025-02-16/balalary-y-a-nind-y-tel-kt-r-tel-y-ege-4123625,2025-02-16T02:14:18+00:00
"Төмән шәһәренең Кырынкүл бистәсендәге ""Хәдичә"" мәчетеТөмән шәһәренең Кырынкүл бистәсендәге ""Хәдичә"" мәчете имам-хатибы Руслан-Абдулла хәзрәт Абдулов Казанда 19-21 май көннәрендә үткәчәк ""Дин һәм милли яшәеш"" дип аталган татар дин әһелләре форумына делегат булып ыена. Аның сүзләренчә, форумда дин әһелләренең югалу, эшлекле имамнарны читләштерү, Русия каналларының имамнарны нахакка гаепләү мәсьәләләре дә күтәрелергә тиеш. Абдулов татар халкының үсеше өчен дини-дөньяви комплекслы програм булдыру кирәк дип әйтә. Ул форум алдыннан Азатлык сорауларына авап бирде. – ""Дин һәм милли яшәеш"" дип аталган форумның исеме үк диннең яшәешнең барлык тармакларына да үтеп кергән булуына ишарә ясый. Ә чынбарлыкта мәчетләр үз эшләрендә, мәгариф системасының үз идеологиясе, мәдәният учаклары үзләре аерым эш итә, аларның юллары берничек тә кисешми кебек. Сез ничек карыйсыз бу хәлгә? – Соңгы вакытларда шуны аңладым: безгә барлык милли-мәдәни чараларда катнашырга, аралашырга кирәк. Мәгарифкәме, мәдәнияткәме, икътисадкамы, яшәешебезнең башка юнәлешләренәме – аларга диннең карашын аңлатырга кирәк кешеләргә. Мәчеткә йөрүчеләр белән генә эшләп калмаска, халыкка якынрак килергә тиеш имамнар. Күпчелек кеше мәчетләргә йөрми бит, мәчеткә килгәннәрне өйрәтергә була ул. Без үзебездән-үзебез генә килеп кермәдек мәчеткә: кемдер чакырды, аннары белем алырга омтылдык. Башта үзебез дә аңлап бетерми идек. Дингә кердек тә, мәчетләрдә генә утырабыз, башка нәрсәләрдә катнашмыйбыз – шулай дөрес дип уйладык. ""Хәдичә"" мәчете имам-хатибы Руслан-Абдулла хәзрәт– Кайбер дин әһелләре, мәктәп һәм мәдәният мөдирләре, без бергәләп эшлибез, дип әйтергә ярата. Башлыча дөньяви һәм дини бәйрәмнәрдә бер-берләренә кунак булып килеп, чәйләр эчеп, бәйрәм белән бер-берләрен котлау, хакимияттән алган акчаларга чәй өстәле корып, дини бәйрәмнәрне Коръән аятьләрен ыр-биюләр белән аралаштырып үткәрүне бергәләп эшләү дип бәялиләр. Сез мондый чараларга ничек карыйсыз? – Әйе, андый хәл бар, дини бәйрәмнәрне шулай үткәрәләр. Ләкин, минемчә, бу мәлесләр кубрәк ""галочка"" өчен эшләнә, ягъни, үткәрдекме – үткәрдек, дип әйтеп, эшләгән булып күренү өчен. Бер мисал китерәм: бер мөселман кешесе балалар наркология диспансерында өлкән табиб булып эшли, мәчеткә килеп, миннән: ""Хәзрәт, сез атна саен килеп йөри алмассызмы наркоманнарга вәгазь сөйләргә? "" дип сорады. Мин аңа: ""Файдасы булырмы, андый хәлләрендә алар мине аңлый алырлармы? "", дип сорау бирдем. Ул әйтә: ""Дөресен әйткәндә – юк. Ләкин безнен канун буенча поп та, мулла да йөрергә тиеш"", ди. Шуның кебек, әлеге мәлесләрнең максатлары аска – халыкка төшми, барып житми. Югарыдагы түрәләр өчен кебек кенә булып кала. Мондый чаралар файдага булсын өчен, аларны бик нык уйлап әзерләргә кирәк. Бергә эшләргә дигән сүз – ул чәйләр эчу генә тугел. – Сез үзегез дини оешмалар, мәчетләр, мәгариф һәм мәдәният оешмаларының бергә эшләү юлларын ничек күрәсез? – Бездә имамнар өчен курслар, семинарлар, түгәрәк өстәлләр күп үткәрелә, ләкин анда дин кешеләре генә катнаша. Бер-береңне танып белү, аңлау, уртак фикергә килү өчен дин әһелләре, мәдәният, мәгариф хезмәткәрләре, эшмәкәрләр, әмәгатьчелек вәкилләре белән бергәләп тә түгәрәк өстәлләр, конференцияләр үткәрергә кирәк дип уйлыйм. 90 нчы елларда ""Себердә ислам тарихы"", ""әмгыятьне рухи-әхлакый сәламәтләндерүдә диннең роле дигән темаларга киң әмәгатьчелек катнашында фәнни-гамәли конференцияләр үткәрелгән иде, торгызырга кирәк аларны. Менә Төмәндә ел саен шагыйрь Булат Сөләйманов укулары кысаларында фәнни-гамәли конференцияүткәрелә, аны әзерләүчеләр оештыру комиссиясенә дин әһелләрен дә кертүне кирәк дип тапмыйлар. Шул конференциянең бер секциясе дин һәм милли яшәеш темасына булса, ничек отышлы булыр иде. Ә бит бергәләп эшләү тәрибәсе дә юк түгел бездә. Мәсәлән, Ак калфак өлкә татар хатын-кызлары берлегенең өлкә Диния нәзарәте, мөселман татар хатын-кызлары берлеге, Диния нәзарәте каршындагы рухани-мәгърифәти ""Хикмәт"" газетының ул вакыттагы редакция төркеме бергәләп әзерләп үткәргән ""Минем әтием – иң әйбәт әти"" бәйгесе без сөйләшкән теманың максатына ятышлы бик әйбәт чарабулган иде. Мин белгечләр тарафыннан дини-дөньяви рухтагы проектлар төзелеп татар дөньясына иткерү чарасын форум карарларына кертергә тәкъдим итәр идем. – Дини, мәдәни һәм итимагый оешмаларга, мәгариф һәм мәдәният хезмәткәрләренә туган телне саклау, дини-милли рухны ныгыту, балаларга, яшь буынга лаеклы тәрбия бирү максатларына ятышлы проектларны бергәләп төзеп гамәлгә ашыру өчен нәрсә комачаулый? – Имамнарыбызның күпчелеге – атеизм чорында тәрбияләнгән буын вәкилләре. Тәрбиялелек итешмәгәнлектән кешеләр көнчелек хисләрен тыя алмыйлар, бер-берләре белән көрәшәләр, бер-берләренә төрле кушаматлар тагалар, бер-берләренә эшләрендә аяк чалалар, югары органнарга бер-берләре өстеннән яла ягып язалар, фетнә чыгаралар. Чит илләрдә дини белем алып кайтканнарга кырын күз белән карыйлар, аларны сектантлар итеп күрәләр, үзләренчә яшәүнең сектанлык икәнлеген аңламыйлар. Ә бит мин укыган Согуд Гарәбстанындагы университетларда, башка илләрдә дә шулайдыр, дип уйлыйм, дин белеме генә бирәләр, безнең ил өчен зарарлы уйлар салмыйлар шәкертләрнең башларына, киресенчә: ""Сез илләрегезгә кайтасыз, андагы кануннарга буйсынып, хакимият белән килешеп яшәгез, фетнә чыгармагыз"", дип ныгытып әйтәләр укытучылар. Форумга халык лидерлары булырдай шәхесләрне барлау, татар үсешенең комплекслы программасын булдыру мәсьәләсен карауны да тәкъдим итәр идем мин. – Сер түгел, соңгы елларда белемлерәк, әзерлеклерәк дин әһелләрен төрле сәбәпләрне сылтау итеп итәкчелек даирәләреннән кысрыклап чыгару хәрәкәте Төмәнгә дә килеп итте. Өлкә диния нәзарәтен төзеп, аның белән 25 еллап итәкчелек иткән Галиман хәзрәт Бикмуллин нәзарәт белән иткәчелек итү вазифасыннан читләштерелде. Төмән янындагы Боровой бистәсе мәхәлләсе имам-хатибы Абдулкаюм хәзрәт Исхаков гаиләсен алып, чит илгә китәргә мәбүр булды. Казанның дин галиме Сөләйман хәзрәтнең гарәп иганәчесе Нәметдин хәзрәт белән бергә эзсез юкка чыгулары Русиянең бөтен мөселманнар өммәтен сагайтты. Әзерлекле дин әһелләрен дин эшләреннән читкә тибүне туктату, гомумән аларның гомерләрен саклау чараларын күрү мәсьәләсе форумда күтәрелергә тиеш дип уйлыйсызмы? – Бу мәсьәләне күтәрергә кирәк, ләкин форумда күтәргәннән соң нәрсә була? Сүздә генә калмасын иде. Бу проблемны хөкүмәт итәкчеләренә иткерергә кирәк. Ник бездә кануннар эшләми, яисә ник аларны ике якка борырга була? Мөселманнар проблемы гына түгел, дәүләт итәкчеләре тарафыннан хәл ителергә тиешле илкүләм проблем бу. Ачыктан-ачык әйтик, мондый проблемнарның килеп чыгуында күп очракларда милләттәшләребезнең дә катнашы юк түгел. – Узган елның декабрь аенда НТВ телеканалында ИГИЛга киткән, күптән түгел шуның өчен хөкем ителгән Александр исемле кешене сез әзерләгән дип сөйләттеләр. Милли эшләр комитеты, Төмән нәзарәте вәкилләре аксакаллар ыены утырыштан соң сезгә ташланган нахак яланың кире кагылуын таләп итеп хат юллаган иде. Сез үзегез яла кире кагылмаган очракта НТВ каналын мәхкәмәгә бирәчәкмен дип кисәткән идегез. – Бу тапшыру кире кагылмады. Мәхкәмәгә бирүнең файдасын тапмадым, шунлыктан көчемне, вакытымны әрәм итәсем килмәде, Аллһы Тәгалә карамагына тапшырдым. НТВ, без сезне пычратмадык, бернәрсәдә дә гаепләмәдек, дип жавап бирде. Хәзерге вакытта журналистлар кешеләрне пычратып, шуның өчен жаваплылыктан китәргә өйрәнгәннәр. Шуңа да тынычланганмындыр: мине белгән бер кеше дә ышанмады НТВ хәбәренең чын булуына, өлкә һәм Диния нәзарәте иткәчеләре дә читтә битараф булып калмадылар бу очракта, минем гаепсез булуымны дәлилләргә әзер булдылар. Кыскасы, халыкның ышаныч белдерүе, мәхкәмәләрнең кануннарны теге якка да, бу якка да бора алу мөмкинлекләре булуын белүем туктаткандыр мине мәхкәмәләшүдән. – Мондый хәлләр форумда каралырга тиеш дип уйлыйсызмы? – Әлбәттә, андый нахак яла ягуларга карата мөселманнардан реакция булырга, форум үзенең мөнәсәбәтен белдерергә тиеш, дип уйлыйм мин. Минем фикеремчә, дөньяга чыккан андый эчтәлектәге тапшырулар, язма материаллар халыклар арасындагы дуслыкны какшатуга юнәлдерелгән эш-гамәл, радикаль уй-фикерләргә, экстремистик чыгышларга нигез һәм үзләре үк экстремизм чагылышы дип бәяләнергә, авторлары авапка тартылырга тиеш. Матбугат чараларындагы андый чыгышларны, язмаларны тыюга юнәлдерелгән, төрле якка борырга мөмкинлек калдырылмаган кануннар эшләп чыгару тәкъдиме белән дәүләт итәкчеләренә һәм Русия парламентына мөрәәгать юллау форум карарларына кертелсен иде. – Форумда тагын нинди актуаль проблемнарның күтәрелеп каралуын теләр идегез? – Безнең төбәк өчен, гомумән Көнбатыш Себер өчен, иң актуаль мәсьәлә – үзебезнең яшьләребез арасыннан дини вә дөньяви белем һәм тәрбия алган имамнар әзерләү, аның өчен мөселман уку йорты кирәк. 2-3 ел элек Төмәндә Казан Русия ислам университетының филиалын ачу өчен Төмән һәм Татарстан итәкчеләре, университетның ректоры арасында сөйләшү-килешүләралып барылган иде, әмма кинәт юкка чыкты, онытылды ул проект. Яңадан кайтырга кирәк бу мәсьәләгә. Төмәндә ислам университетының филиалын ачу форум карарларында да чагылыш тапсын иде.","""Имамнар ыенында Төмәндә ислам институты бүлеген ачу мәсьәләсен күтәрергә кирәк""",Дин,8967,https://www.azatliq.org/a/27737057.html,2016-05-16T12:31:14+00:00
"Мостафа МаушевАннексияләнгән Кырымның Бакчасарай районында Мәскәүдән билгеләнгән мәхкәмә Кырымтатар Мәлесе әгъзасы Мостафа Маушевның үзенә карата мәхкәмә утырышын кырымтатар телендә уздыруны сораган мөрәәгатен кире каккан. Бу хакта Кырымтатар Корылтаеның Үзәк сайлау комиссиясе башлыгы Заир Смедляев үзенең сәхифәсендә язган. Хәким Герман Атаманюк мәхкәмә утырышын кырымтатар телендә уздыруны кире какты, шуның белән ул Кырым Конституциясенең 10 нчы маддәсенә һәм Русия инаять-процессуаль кодексының 18 нче маддәсенә күз йомды, дип язган Смедляев. Мәхкәмәдә Маушев эшен караучы чираттагы утырыш 20 октябрьгә билгеләнгән. Мостафа Маушевны мәбүри рәвештә психиатрик хастаханәдә тикшерелүгәдучар булган Илми Умеров янына барган һәмэшчәнлеге тыелган Мәлес рәисе Рефат Чубаровны туган көне белән котлаган өчен хөкем итәләр. Күптән түгел Кырымда Русия мәхкәмәсе Кырымтатар Мәлесенең тышкы элемтәләр бүлеге итәкчесе Али Хәмзин һәм рәис урынбасары Илми Умеров эшен карап, аларга акчалатаәза биргән иде. Русия Югары мәхкәмәсе Мәлесне тыю карарын раслаганнан соң, Кырымтатар Мәлесенең 6 әгъзасын Русиянең экстремизмга каршы идарәсенә чакыртыпсорау алганнар. 4 октябрьдә аларга карата мәхкәмә эшләре башланды. Заир СмедляевСмедляев белдерүенчә, Әминә Авамилеваның эшен карау 14 октябрьдә, Диләвер Акиевның – 24 октябрьдә, Абдураман Эгиз һәм Әнвәр Куртиевның эшләрен карау 6 октябрьдә дәвам итәчәк. Украина тышкы эшләр министрлыгы Украина ватандашларының аннексияләнгән Кырымда эзәрлекләүләргә дучар булуына борчылу белдерә һәм аларга карата басымны туктатуны сорый. Министрлык шулай ук халыкара әмәгатьчелеккә дә мөрәәгать иткән. Украина Русиягә карата төрле хокукый һәм сәяси басым ясарга чакыра. Русия Кырымны 2014 елда аннексияләде. Украина һәм халыкара әмәгатьчелек Кырымны Русиянең бер өлеше дип танымый, ярымутрауны Украина ирлеге дип саныйлар.",Кырымда Русия мәхкәмәсе утырышны кырымтатар телендә алып барудан баш тарта,Яңылыҡтар,1839,https://www.azatliq.org/a/28031335.html,2016-10-04T12:40:52+00:00
"Төркия, Украина һәм кырымтатар әләмнәреТөркиянең БМОдагы миссиясе Русиянең Кырымны аннексияләвен танымавын һәм кырымтатар халкына теләктәш булуын белдерде. Бу турыда БМОда Төркия миссиясе үзенең -дагы аккаунтында язып чыкты. ""Кырымны канунсыз аннексияләүне танымау безнең өчен принципиаль. Без кырымтатарларның үз ирләрендә ирекле һәм имин яшәүгә нигезле омтылышына теләктәшлек күрсәтүне дәвам итәчәкбез"" диелә миссиянең хәбәрендә. Белдерүдә шулай ук Төркия ""Украинаның халыкара танылган чикләре кысаларында аның суверенитетын, бәйсезлеген һәм территориаль бөтенлеген хуплый, бу бөтен төбәктә тынычлык, иминлек һәм тотрыклылык булсын өчен мөһим"" диелә. Берләшкән милләтләр оешмасы генераль ассамблеясында 23 февральдә Украинаның вакытлыча басып алынган биләмәләрендә килеп туган вәзгыять турында фикер алышулар узды, шул исәптән Русия тарафыннан аннексияләнгән Кырым ярымутравы мәсьәләсе дә каралды. БМОда Украинаның даими вәкиле Сергей Кислица Русия хакимияте аннексияләнгән Кырымда украиннарның һәм ярымутрауның төп халкы булган кырымтатарларның милли үзенчәлекләрен бетерергә омтыла дип белдерде. Үз чиратында Русиянең БМОдагы даими вәкиленең беренче урынбасары Дмитрий Полянскийәлеге дебатларны ""уңайсыз бер эпизод"" дип атады һәм Украина Кырым ярымутравында яшәүчеләрне ""кайтара алмас"" дип белдерде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",БМОда Төркия миссиясе: кырымтатарларның үз ирләрендә ирекле яшәргә омтылышларын хуплыйбыз,Яңылыҡтар,1548,https://www.azatliq.org/a/31118977.html,2021-02-24T07:06:14+00:00
"Барыһы ла шул гөлдән башланды. Беҙҙең аш бүлмәбеҙҙә ҙур гөл үҫә ине. Хәҙер ине тип кенә иҫләргә ҡала. Эре япраҡлы, ҡуйы булып үҫкән был дәү гөл янында сәй эскәндә, үҙемде ауылыбыҙҙағы баҡсабыҙҙа ултырғандай хис итә инем. Кергән һайын күрше-күлән дә был матур гөлдө күреп хайран ҡала торғайны. Берҙән-бер көн ҡатынымдың әхирәте Гөлзәмиә килеп керҙе. — Маҡтап ҡына йөрөйһөң, әйҙә, Гөлзәмиә! — тип Сәлимә сәйгә әйҙүкләне. — Бәлеш тә бешеп кенә сыҡты. Гөлзәмиә, бик телдәр һәм бөтмөр ҡатын, беҙгә йыш ҡына килеп, нисек йәшәргә кәрәклеген өйрәтеп китә. Мин уның был ҡылығын оҡшатмаһам да, өндәшмәйем. Гөлзәмиә ике тапҡыр кейәүгә сығып, икеһенән берәр ҡыҙ бала тапҡан. Ни өсөндөр бер ире менән дә оҙаҡ йәшәмәгән. Үҙе һөйләүенсә, ирҙәре Гөлзәмиәнең хыялдағы образына тап килмәгән, йәғни дөрөҫ йәшәй белмәгәндәр икән. — Һеҙ дөрөҫ йәшәмәйһегеҙ! — тип башланы ул был юлы ла хәбәрен. — Иҫкергән сынаяҡтарығыҙҙы сығарып ташлағыҙ. Һауыт-һаба кәштәһен төньяҡҡа ҡаратып элегеҙ. Хәҙер Фэн-шуй фәлсәфәһе буйынса шулай тейеш. – Шунан күҙе, ҙур булып үҫеп, түбәгә тейерҙәй булып ултырған гөлгә төштө: – Немедленно яндырығыҙ был гөлдө, юҡһа өйөгөҙгә бәлә киләсәк, — тип һалды Гөлзәмиә, бәлешен ҙур итеп ҡабып сәйнәй-сәйнәй. — Был ҡытай гөлө тип атала. Уны өйөндә үҫтергән кешеләргә ҡаза килә, төрлө сирҙән үлеп бөтә. Бөгөн генә Интернеттан уҡыным. — Ҡытайҙар үҫтергәс, ниңә үлеп бөтмәйҙәр һуң, киреһенсә, үрсей генә баралар. Ер йөҙөндә уларҙан да күп халыҡ юҡ. Әгәр ҙә беҙҙе баҫып алһалар, үҙебеҙҙең дә ҡытайса һөйләшеп йөрөүебеҙ ихтимал, — тип ҡаршы төштөм. — Юҡ, иҫән ҡалғығыҙ килһә, яндырығыҙ. Интернетта мотлаҡ яндырырға тиелгән. Мин бит һеҙҙең именлегегеҙ өсөн борсолам, — тип Гөлзәмиә үҙенекен туҡый һаман. — Лифт янына сығарып ҡына ултыртһам булмаймы һуң? Йәл бит әле яндырырға. — Яндырырға тигәс, яндырырға! Икенсе килеүемә был гөлөгөҙ күҙемә күренмәһен. Юҡһа бәләнән башығыҙ сыҡмаясаҡ. Беҙ шөбһәләнә башланыҡ. — Бәлки, Гөлзәмиәнең һүҙҙәре дөрөҫтөр, — ти ҡатын. — Үткән арала кеҫә телефоны юғалды, һин дә йыш ҡына сирләй башланың. Бәләһенән баш-аяҡ тип, Гөлзәмиәнең һүҙен тыңларға булдыҡ. Икенсе көндө эштән ҡайтыу менән гөлдө ботарларға тотондом. Ҙур бысаҡ менән һабаҡтарын киҫәм тип ҡулдарым ҡанап бөттө. Бер япрағын да ҡалдырмай ике ҙур тоҡсайға тултырып, йәшәгән еребеҙгә яҡын урманға йүнәлдем. Президент-отель тип аталған ҡунаҡхана артындағы урман эсендә бер аҡлан табып, гөлдө яндырырға тотондом. Этен алып сыҡҡан бер әбейҙән башҡа кеше күренмәй яҡын-тирәлә. Әле генә үҫеп ултырған гөл тиҙ генә янып китмәне, төтәй башланы. Күп тә үтмәй, һауа ярып сиреналар тауышы ишетелде. Эргәмә янғын һүндереү, полиция, Ашығыс ярҙам машиналары килеп туҡтаны. Хатта телевидение журналистары ла килеп еткән. Шул арала яҡындағы йорттарҙа йәшәгән халыҡ та йыйылып китте. Янғын һүндереүселәр усаҡ менән көрәшергә, полиция хеҙмәткәрҙәре минән һорау алырға, Ашығыс ярҙам врачтары ҡазаға тарыусыларҙы эҙләргә, репортерҙар төшөрөргә тотондо. — Бына ошо бәндә урманды яндырырға тырышты, — тип ҡысҡырҙы баяғы эт һөйрәгән әбей. — Башта уҡ ул миңә шикле күренде. Тәүҙә алан-йолан ҡаранды, шунан ут яғырға тотондо. Бикләп ҡуйығыҙ был ҡоротҡосто! — Мин дә был әҙәмде урманда йыш осратам, берәй маньяк булмағайы, — тип ҡыҫылды аяғын саҡ һөйрәп йөрөгән бер ҡарт. Уға башҡалар ҙа ҡушылды. Дөрөҫөн әйткәндә, минең был урманға икенсе тапҡыр ғына инеүем ине. Мин хәлде нисек кенә аңлатып ҡараһам да, тыңлап тороусы булманы, ай-вайыма ҡуймай, полиция машинаһына ултыртып алып та киттеләр. Полиция бүлегендә, тәфтишселәр һорау бирә башлағас, мин үҙемде, ысынлап та, енәйәт ҡылған кеше итеп тоя башланым. Өйгә шылтыратырға бирмәйҙәр, бер тәүлектән һуң ғына саҡ ҡайтып еттем. Ҡайҙа йөрөнөң, һөйәркәңдә булдыңмы? — тип ҡатын тауыш сығарҙы. Эшкә, әлбиттә, бара алманым. Өҫтәүенә йәмәғәт тәртибен боҙған, тәбиғәткә зыян килтергән, кәрәкмәгәнгә Ашығыс ярҙам табиптарын борсоған өсөн тип, ҙур күләмдә штраф түләттеләр. Ярай әле, ҡылығымда террор ғәмәле тапманылар, юҡһа башым төрмәлә серер ине. Мине, янғын сығарыуҙа ғәйепләп, телевизорҙан башҡорт һәм урыҫ телдәрендә сыҡҡан яңылыҡтарҙа, ҡабат-ҡабат күрһәттеләр. Инде урамға сығырлығым ҡалманы. Ана, теге енәйәтсе! тип бармаҡ төртөп күрһәтә башланылар. Тиҙ арала бөтә республикаға минең насар даным таралды. Эшкә барһам, директор саҡырта: — Урман яндырып, енәйәт ҡылып йөрөйһөң икән, — тип һалды, мине күргәс тә. — Быға тиклем арыу ғына хеҙмәткәр инең, беҙҙең ойошманың абруйын төшөрәһең, үҙ теләгең менән эштән китәм тип ғариза яҙ. Минең аҡланып маташыуымдан фәтүә булманы. Хеҙмәт кенәгәмде кеҫәгә тығып ҡайтып киттем. Баш тубал булды. Өйҙә ҡатын менән ғауға, етмәһә, эштән китергә тура килде, артабан нишләргә? Уйланып барып, саҡ машина аҫтына эләкмәнем. Ауыр уйҙарға батып, өйгә ҡайтып керҙем. Сисенеп, аш бүлмәһенә үтһәм, әлеге Гөлзәмиә һин дә мин ҡатын менән сөкөрҙәшеп сәй эсеп ултыра. — Һеҙ дөрөҫ йәшәмәйһегеҙ! — тип дауам итте хәбәрен, мине күргәс тә. — Хәҙер мин һинең үҙеңә нисек йәшәргә кәрәклеген күрһәтәм, кәнтәй! — тип йоҙроғомдо төйнәп, уға табан бара башланым. Гөлзәмиә, кейемен дә эләктермәй, йәшен тиҙлеге менән сығып һыҙҙы. — Башҡа эҙең булмаһын! — тип ҡысҡырҙым артынан. Хәҙер инде Гөлзәмиәнең дә беҙгә эҙе һыуынды, яйлап тормошобоҙ ҙа рәтләнә башлаған кеүек. Бары тик бер ғәйепһеҙгә әрәм ителгән гөл генә йәл. Харис ШӘРИПОВ",Ҡытай гөлө,Юмор,5245,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-09-19/ytay-g-l-3935106,2024-09-19T08:20:00+00:00
"5Данил Салихов: ""Язучылар берлеге милләткә кагылышлы һәр мәсьәләдә сүзен әйтергә тиеш""16 июнь Казанда Татарстан язучылар берлегенең корылтае үтте. Анда узган дүрт еллык эшкә нәтиәләр ясалды һәм берлекнең яңа итәкчесе итеп Данил Салихов сайланды. Салихов яшьләрне берлеккә әлеп итәргә, милләткә кагылган һәр мәсьәләдә идарә үз сүзен әйтеп торачак дип вәгъдә итә. Аның сүзләренчә, идарәгә килгән акчалар ачык булачак, яшьләрнең иади берлекләре, аерым алганда ""Калеб"" оешмасы берлек идарәсе бинасында көн күрәчәк. Берлек идарәсендә төбәкләрдәге язучылар һәм каләм тибрәтүчеләр белән эшләү өчен аерым белгеч-консультант булачак, ди ул. Азатлык корылтайдан соң Данил Салихов белән әңгәмә корды. – Төбәкләрдәге язучылар оешмалары берлек идарәсе темаларны билгеләүне, әсәрләрне тикшерүне, анализлауны әледән-әле оештырып торырга, яхшы әсәрләрне сайлап алып бастырырга тиешдип саный. Сезнең итәкчелектә бу эшләр эшләнерме? – Әлмәт, Чаллы, Ижау ягында һәм башка төбәкләрдә дә язучылар оешмалары бар. Чаллы белән Әлмәттә язучылар берлегенең аваплы сәркатипләре да эшли. Бу иптәшләр кулъязмаларны, китапларны тикшерәләр. Безнең анда профессиональ язучылар бар, алар да ярдәм итә. Ә анда кайдадыр бер-ике, мәсәлән, Тамбов өлкәсе ди, йә булмаса Свердлау өлкәсендәге язучылар язмаларын безгә ибәрә икән, ул вакытта тикшереп, нинди хаталары һәм нинди кимчелекләре барлыгын әйтергә тиешбез. Үткән дүрт елда безнең әдәби консультант дигән кешебез булмады. Бу сорау бик урынлы. Мин бу урынга кеше алачакмын һәм язучылар берлеге ишеген ачып кергән һәрбер кешенең әсәрен тикшерердәй укымышлы, галим-галимә язучыбызны куярбыз дип ышандырам. – Корылтай язучылар берлеге идарәсендә яшьләрнең аз булуын күрсәтте. Идарәгә яңа яшьләр алынырмы? Кемнәрне күзаллыйсыз? – Безнең""Калеб""яшьләр оешмасы бар. Бу проект миңа ошый. Язучыларны гына түгел, милләтебезнең актерын дип әйтимме, вокалистын дип әйтимме, алар бергә туплап әдәбиятыбызны һәм сәнгатебезне үстерәләр. Бу талантлы яшьләрне мин язучылар берлегенә чакырам. Мин вәгъдә бирдем инде. Аларга бүлмә табачакмын һәм киләчәктә эш өчен компьютер кебек иһазлар белән тәэмин итәргә тырышачакмын. – Бу корылтайда акча мәсьәләсенә иткәч каты шау-шу купты. Хөкүмәттән бирелә торган финаслар, грантлар ачык булачакмы? Ул акчаларның нәрсәгә һәм ничек тотылачагы идарә алдына салып сөйләшенәчәкме? – Корылтайда 27 кешелек идарә расланды. Идарә иң зур оешма санала. Бөтен кергән акча, ягъни ниндидер китап чыгарасыңмы, ниндидер кичәгәме, өлкәннәр көне үткәрәсеңме, болар һәммәсе дә идарә белән килешенеп эшләнергә тиеш. Алай эшләнми икән, рәис өчен дә әйбәт түгел, халыкта да ниндидер шик уятырга мөмкин. Бу мәсьәләдә бөтен нәрсәләрне дә идарә әгъзалары белән киңәшеп, уртага салып эш итәчәкмен. – Әби-патшагаһәйкәл кую, КФУда татарча укытып татар белгечләренәзерләүһәм башка милли мәсьәләләр әледән-әле чыгып тора. итди сораулар туганда аерым язучыларның үз фикерләрен белдерүеннән кала берлек исеменнән дә белдерүләр һәм мөрәәгатьләр ясалырмы? – Әдәбиятка, халыкка һәм телебезгә зыян китерә торган әйберләргә идарә үз сүзен әйтергә тиеш. Шуның өчен дә идарә ул. Әгәр Татарстан язучылар берлеге идарәсе милләткә кагылышлы ниндидер ямьсез күренешләр буламы, чаралар үтәме - авызын ябып тора икән, бу идарә эшләми, берлек эшләми дигән сүз. Без бу хәлләргә һәрвакытта да игътибар итәргә һәм үз сүзебезне әйтергә тиешбез. Данил Салихов– татар драматургы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстан язучылар һәм Русия театр әһелләре берлеге әгъзасы. Саидә Сөләйманова бүләге лауреаты. ""Яшьлек хатам – йөрәк ярам"", ""Узып барышлый"", ""Гыйлә тәрәзәләре"", ""Таш сандык"" һәм башка китаплар авторы. Драматург буларак аның сәхнәдә беренче тапкыр ""Туй күлмәгем – соңгы бүләгем"" исемле әсәре куела. 1998 елда Тинчурин театры сәхнәсендә ""Яшьлек хатам – йөрәк ярам""ны уйный башлыйлар. Шушы ук театр сәхнәсендә куелган ""Бәйрәмгалинең сыер тышавы"", Әлмәт драма театры сәхнәләштергән һәм үләрләр хастаханәсендәге аяныч хәлләрне фаш иткән ""Алла каргаган йорт"" драмасы, ""Хатын түгел – адаһа! "" комедиясе, Минзәлә драма театры сәхнәләштергән ""Микүләй дәдәйнең бөер ташы"" сатирик комедиясе һәм Татарстан, Башкортстан, Оренбур, Уфа, Чаллы татар театрларында куелган ""Әти кызына өйләнәм"", ""Кодаң булса генерал"", ""Чукрак"", ""Капчыктагы Мәгъфия"", ""Пуля"", ""Узып барышлый"", ""Мөгезле Мәүлихан"", ""Көтмәгәндә-уйламаганда"", ""Өзелгән йөзем"" кебек әсәрләре һәм башка пьесалары аша тамашачыга таныш. Данил Салихов 1958 елның 7 октябрендә Татарстанның Актаныш районы Киров исемендәге совхоз ирлегендә туган.1976 елда урта мәктәпне тәмамлый, Казан музыка училищесының вокал бүлегенә укырга керә, Казан театр училищесына күчә һәм 1983 елда аны тәмамлап Камал театрында актер булып эшли башлый. елларда ул Тинчурин театры актеры. Аннары Салихов театрдан китә һәм елларда ""Салават күпере"" балалар журналы редакциясендә баш мөхәррир урынбасары булып эшли. елларда Татарстан язучылар берлеге рәисе урынбасары вазифасы белән беррәттән, 2006 елның июленә кадәр Татарстан әдәби фонды директоры вазифаларын үти. елларда Әлмәт язучылар оешмасында аваплы сәркатип.","Данил Салихов: ""Язучылар берлеге милләткә кагылган һәр мәсьәләдә сүзен әйтергә тиеш""",Татарстан,5039,https://www.azatliq.org/a/27804133.html,2016-06-17T04:16:47+00:00
"Амангилде мәктәбенән Айлиза Лоҡманова, Роза һәм Дарина Сәйфетдиновалар рәсемдәре. Етәкселәре - Гөлйөҙөм Әкрәм ҡыҙы Мортазина.",Үтеп киткән конкурсҡа килгән һүрәттәр,Конкурстар,125,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-24/tep-kitk-n-konkurs-a-kilg-n-r-tt-r-4439528,2025-10-24T09:58:00+00:00
"Евгений Левитович – Полюсҡа күп һанлы экспедицияларҙа ҡатнашҡан кеше, «Ике капитан эҙенән» тигән тарихи-мемориаль экспедиция составында ла булған. Был экспедиция  2010 һәм 2011 йылдарҙа Франц-Иосиф Ере архипелагында үтте. Ул Г. Л. Брусилов менән В. И. Альбанов экспедицияларының һәм «Изге Анна» шхунаһының эҙҙәрен эҙләүгә бағышланды. — Өфөләге В. И. Альбанов исемендәге Полярниктар музейы менән беҙҙе ныҡлы дуҫлыҡ бәйләй, асылғандан алып уның үҫешен күрәбеҙ. Мәктәп уҡыусыларының һәм йәштәрҙең белемен арттырыу буйынса ҙур эш алып барыла. Беҙ йыл һайын ""Альбанов уҡыуҙары""нда ҡатнашабыҙ, ҡыҙыҡлы экспонаттар килтереп торабыҙ, — ти Евгений Ферштер. Ул Халыҡ-ара «Китап Байрамы» йәрминкәһенең күләмдәренә хайран ҡалыуын йәшермәне. Ирина Стонт та Өфөлә тәүге тапҡыр түгел. Ике ҡунаҡ Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы «Красин» боҙватҡысы геройҙары тураһында һөйләгән комикс менән таныштырҙы. Комикс 1942 йылдың 3 майында булған ваҡиғаларҙы сағылдыра. Ул көндө полярниктар дошман самолеттарының атакаларын ҡаһармандарса кире ҡаға. СССР-ҙа «Красин» ҡабаттан ҡоралландырыла һәм артиллерия менән ҡоралландырылыу йәһәтенән иң көслө боҙватҡыстар иҫәбендә була. Комикс һүрәттәрен рәссам Вячеслав Серов төшөргән.",Боҙватҡыс батырҙары - комикста,Яңылыҡтар,1196,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/bo-vat-ys-batyr-ary-komiksta-4258365,2025-05-31T15:50:00+00:00
"Атайым Атайым минең көслө, Уны мин  ныҡ яратам Ҡыҙым- тиеп кенә тора Мәктәптән көндә ҡайтһам. Мин дә уны ҡыуандырып, Уҡыуҙа бик тырышам. Яҡшы билдәләре алып, Атайҙы шатландырам Әҙилә Аҙнабаева. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы",Атайым,Яңылыҡтар,284,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-19/atayym-3973273,2024-10-19T15:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБританиянең хәрби күзләве Украинадагы вазгыять турындагы көндәлек күзәтүендә Русия аннексияләгән ирләрдә су итмәвен һәм Русия хакимиятләренең моны ничек хәл итәргә тырышуыняза. Күзәтү авторлары аерым алганда Донецкига су китерә торган Төньяк Донец –Донбасс каналы нигездә Украина контролендә кала бирә дип искәртә. Донецкида һәм башка торак пунктларда суны махсус график нигезендә бирәләр, аннексияләнгән ирләрдәге кайбер торак пунктларда исә үзәкләштерелгән су тәэминаты бөтенләй юк. Британия күзләве искәртүенчә, Төньяк Донец – Донбасс каналы Бахмутка якын урнашкан Часов Яр шәһәре аша үтә. Бу тирәдә инде берничә ай буе каты сугышлар бара, мөгаен, атышлар вакытында канал зарарланган да булырга мөмкин. Аннексияләнгән ирләрдә суга кытлыкны киметү өчен Русия суүткәргеч төзи. Әмма күзәтүдә әйтелгәнчә, ул су итмәүдән тулысынча коткармаска да мөмкин.2023 елның язында Русия хакимиятләре Дон елгасыннан Донецкига кадәр 200 километрлы суүткәргеч иң кыска вакыт эчендә – биш ай тирәсендә төзелде дип белдерде. Саклану министрлыгы беренче суырту станциясенең март ахырында эшли башлавы турында хисап бирде. Аннексияләнгән Донецки ""халык республикасы"" хакимиятләре исә апрель башында ""июнь ахырына кешеләр көн саен яңа су үткәргечтән су ала башлаячак, әмма әлегә сәгатьләп"", дипбелдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Британия күзәләве: Русия аннексияләгән төбәкләрдә яшәүчеләргә су итми,Яңылыҡтар,1410,https://www.azatliq.org/a/32403292.html,2023-05-09T13:43:50+00:00
"""Фәндемия"" бәйгесенең логотибыТатар мәгарифе һәм фәнен үстерүгә багышланган ""Фәндемия"" бәйгесе игълан ителде. Аны Белем. ру татар мәгарифе порталы Татнетны үстерү фонды оештыра. Проект кысаларында татар теленең бетүе турында чаң сугарга һәм телнең бетүен булдырмас өчен заманча чаралар уйлап табаргатәкъдим ителә. Әлеге чараларны оештыручылар ""вакцина"" дип атый. Татар телен саклап калуның бер шарты – үзара татарча гына сөйләшү дип яза проект авторлары. Фәндемия кысаларында татар телендә мәкалә, фәнни хезмәт, аудиоязма, видеосюжет, презентация, проект, бәйге, чара һәм башка форматтагы эшләр конкурсы игълан ителә. Бу эшләр мәктәп, авыл, район яки республика күләмендә гамәлгә ашырылып каралырга тиеш, аның нәтиәләре нигезендә иңүче билгеләнә диелә. Конкурска 2021 елның әй башында йомгак ясалачак. Татнетны үстерү фонды шулай ук әдәби марафоннар, ""Белем әүһәрләре"" интернет бәйгесе оештыру белән шөгыльләнә.","Татар мәгарифе һәм фәнен үстерүгә багышланган ""Фәндемия"" бәйгесе игълан ителде",Яңылыҡтар,911,https://www.azatliq.org/a/30877682.html,2020-10-06T06:54:27+00:00
"Кырымтатар байрагында тамгаСтелланы ватучыны ""Караван Сарай"" кафесында эшләгән кырымтатарлар гына туктатып калган. Милләтара әнал чыкмасын дип кырымтатарлардан бу хакта полициягә гариза язмау турында да сораганнар. ""Миңа әлеге хәл булган урында урнашкан ""Караван Сарай"" кафесында эшләгән малайлар шалтыратканнан соң тизрәк шул урынга килеп иттем. Бер хатын чүкеч белән кырымтатар тамгасын һәм Коръәннән гарәпчә язылган сүрәләрне, ярымайны вата башлаган. Чүкече ватылганнан соң ул машинасыннан икенче әйберне алып эшен дәвам итәргә тырышкан. Шуннан соң ул машинасына утырып качарга теләгән, әмма машинасы кабынмаган. Безнекеләр полициягә хәбәр иткәч хатын тоткарланды. Ул Сургут шәһәреннән. (Кайбер чыганаклар Кемероводан дип әйтә – ред. ). Мин аның янына килеп: ""Нишлисез, оят түгелме? "" дигәннән соң ул миңа ""Антихрист"" дип тәре белән суккалап торды"", диде Азатлыкка Саки шәһәрендә яшәүче, заманында Русия президенты каршындагы милләтара мөнәсәбәтләр шурасы әгъзасы булган, ""Инкишаф"" (Тәррәкыят) оешмасы итәкчесе Эскендер Билялов. Бу хакта кырымтатарлар социаль челтәрләрдә дә язып чыкты. Полиция бу хатынны кулга алган. Дәүләт Думасының бер депутатыннан кырымтатарларга милләтара аналы чыкмасын, сүз чыгармагыз дигән шалтыратулар да булган. Кемдер бу хатын авыру дип әйтергә ашыккан, ләкин бу ""авыру"" шунда торган зур тәрегә тимәгән, ә кырымтатар язуларын ваткан. Кырымда кырымтатарлар белән бәйле һәйкәлләрне мыскыллаулар әледән-әле булгалап тора.2019 елның ноябрь аенда Кырымның Курман районы (Красногвардейски) Петровка авылының мөселман зиратында кабер ташынимергәннәриде.2019 елда 9 май Акъяр (Севастополь) янындагы Мамашай (Орловка) авылында Икенче дөнья сугышында һәлак булган кырымтатарлар исемнәре язылган мәрмәр тактаныимерделәр.",Саки шәһәрендә кырымтатар символлары мыскыл ителгән,Яңылыҡтар,1741,https://www.azatliq.org/a/30697280.html,2020-06-29T22:04:50+00:00
"Эдем ДудаковфикерләрАннексияләнгән Кырымда кырымтатар активисты Эдем Дудаковка куәт оешмалары вәкилләре тентү белән килгән. Бу хакта Кырымтатар халкы мәлесе башлыгы Рефат Чубаровиткерде. Аның әйтүенчә куәт оешмалары хезмәткәрләре 13 мартта иртәнге сәгать дүртләр тирәсендә Дудаковның өенә бәреп кергән, шуннан соң аны Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) идарәсенә алып киткәннәр.5 мартта Русия федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләре аннексияләнгән Кырымның Бакчасарай һәм анкөй бистәләрендә кырымтатар активистларының һәм дин әһелләренең өйләрендәтентүләр уздырды. Куәт оешмалары вәкилләре барлыгы ун йортка килгән иде. Тентүләрдән соң Акмәчетнең (Симферопопль) Киев районы мәхкәмәсе 10 крымытатарны һәм дин әһелен кулга алды. Алар ""террорчы оешма эшчәнлегендә катнашу"" эше нигезендә 2024 елның 4 маена кадәр сак астында калачак. Кырымтатарларда узган тентүләрдән соң Украина халыкара әмәгатьчелектән Русиягә басымныкөчәйтүне сорады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда тентүдән соң кырымтатар активисты Эдем Дудаковны тоткарлаганнар,Яңылыҡтар,1032,https://www.azatliq.org/a/32859997.html,2024-03-13T11:45:55+00:00
"Гөлсәсәк Ғүмәрова - Билал ауылы ҡыҙы. Ауылдашы Урал менән 2001 йылда ғаилә ҡороп, үҙ йорттарын һалып сыҡҡандар. Матур, татыу ғаиләлә биш бала буй еткерә.","""Ҡамыр баҫҡанда күңел ял итә""",Йәмғиәт,153,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-28/amyr-ba-anda-k-el-yal-it-4486102,2025-11-28T23:50:00+00:00
"Күгәрсен районында Тормош өсөн инфраструктура милли проекты (национальный проект Инфраструктура для жизни) сиктәрендә Иҫке Собханғол — Мораҡ юлының алты километрын ремонтлау тамамланды, тип хәбәр иттеләр республиканың транспорт министрлығынан. Эштәр Сюрень утарынан алып Мораҡ ауылы яғына тиклем алып барыла. Юлсылар юл профилен төҙәтә, ҡырсынташ-ҡом ҡатнашмаһынан яңы япма һала, шулай уҡ һыу ағыҙыу ҡоролмалары төҙөй. — Иҫке Собханғол – Мораҡ юлы Бөрйән һәм Күгәрсен райондарын тоташтыра, унда дөйөм алғанда 44 меңдән ашыу кеше йәшәй. Юлда көн һайын трафик 1600 автомобилде тәшкил итә. Бынан тыш, трасса туристар тарафынан талап ителә, сөнки ул Башҡортостандың иң матур урындарының береһе булған Мораҙым тарлауығынан алыҫ түгел үтә. Шуға күрә уны норматив хәлгә килтереү һәм хәүефһеҙ һәм уңайлы юл йөрөүҙе тәьмин итеү мөһим ине, — тип һөйләне Башҡортостан Республикаһының транспорт һәм юл хужалығы министры Любовь Минакова. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Иҫке Собханғол – Мораҡ юлын ремонтлау тамамланды,Йәмғиәт,1102,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-03/i-ke-sobhan-ol-mora-yulyn-remontlau-tamamlandy-4412769,2025-10-03T10:00:00+00:00
"Такой есть в павильоне «Планета книги» на Советской площади Уфы. Стоит он на книжной полке, и называется чайная коллекция «Книжная полка». Двенадцать пакетиков оформлены в виде маленьких книжечек с фразами из произведений Мустафы Сафича и иллюстрациями художника Артура Василова.","На «Китап-байраме», среди книг и постеров, можно увидеть…",Аңлатма,279,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-01/na-kitap-bayrame-sredi-knig-i-posterov-mozhno-uvidet-4259739,2025-06-01T19:16:00+00:00
Рәсәй Хөкүмәте махсус хәрби операция ветерандарына ярҙам саралары исемлеген киңәйтте.,МХО ветерандарына ярҙам саралары арта,Яңылыҡтар,85,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/mho-veterandaryna-yar-am-saralary-arta-4522110,2025-12-26T14:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКуәт оешмалары вәкилләре социаль челтәрләрне күзәткән чакта Чаллыда яшәүченең сәхифәсендә ЛГБТ байрагы күргән. Бу рәсемдә бер милләткә һәм хакимиятләргә карата сүгенү сүзләре белән фикер дә язылган, анда иң әдәпле сүз - ""сабын"" дигән сүз булган диелә. Чаллыда социаль челтәрләрдәге сәхифәсендә ЛГБТ байрагы чыгарган ирне кулга алганнар. Бу хакта ""Челнинские известия""яза. Мәхкәмә аны ""экстремист оешма символикасын күрсәтү""дә (Административ хокук бозулар кодексының 20.3 нче маддәсе) гаепле дип табып, өч тәүлеккә административ сак астына ибәргән. Ирнең исеме әйтелми. Гаепләү ягы фаразынча, куәт оешмалары вәкилләре социаль челтәрләрне күзәткән чакта Чаллыда яшәүченең сәхифәсендә ЛГБТ байрагы күргән. Бу рәсемдә бер милләткә һәм хакимиятләргә карата сүгенү сүзләре белән фикер дә язылган, анда иң әдәпле сүз - ""сабын"" дигән сүз булган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чаллыда социаль челтәрләрдә ЛГБТ байрагын чыгарган ирне кулга алганнар,Яңылыҡтар,1002,https://www.azatliq.org/a/challida-sotsial-cheltarlarda-lgbt-bayragin-chigargan-irne-kulga-algannar/32943982.html,2024-05-13T10:49:04+03:00
"Альфред Нобель истәлегенә оештырылган икътисад премиясе быел АКШ икътисадчылары Абхиит Банерибелән Майкл Роберт Кремерһәм Франция икътисадчысы Эстер Дюфлога бирелде. Бүләк галимнәргә ""ярлылыкка каршы көрәштә эксперименталь алымнар"" өчен бирелде. Быелгы бүләк ияләре башкарган тикшеренү глобаль ярлылык белән көрәш мөмкинлеген арттырды, диелә Нобель комитеты белдерүендә. Аларның экспериментына нигезләнгән ысул бүгенге көндә тикшеренүләрнең чәчәк алган өлкәсе булган үсеш икътисадын үзгәрткән диелә. Абхиит Банери 1961 елда Һиндстанның Калькутта шәһәрендә туган. 1988 елда Һарвардта икътисад фәннәре докторы дәрәәсен алган. Массачусетс технологик институтында укыта. Тикшеренүләрнең төп юнәлеше – үсеш икътисады. Майкл Кремер 1964 елда АКШта туган, Һарвард университеты профессоры. Үз эшләрендә галим үсеш алган икътисады булган илләрдә мәгариф, сәламәтлек саклау һәм авыл хуалыгы өлкәләрен өйрәнә. 2010 елдан ул АКШның халыкара үсеш агентлыгының () инновацион оешмалар буенча фәнни мөдире вазифасын үти. Эстер Дюфло 1972 елда Парижда туган. Массачусетс технологик институты профессоры. университеты һәм Массачусетс институтында белем алган. Нобель икътисад бүләген алган иң яшь галимә, әлеге бүләккә ия булган икенче хатын-кыз. Үз эшләрендә галимә ярлыларның социаль-икътисади тормышын өйрәнә.2018 елда Нобель икътисад бүләге ике американ икътисадчысы –Уильям Нордһаусһәм Пол Ромергабирелгән иде. Галимнәргә премия ""климат үзгәрешләрен һәм технология инновацияләрен макро-икътисад анализына интеграцияләү"" өчен бирелгән. Нобель тынычлык бүләге быел Эфиопия премьер-министры Абий Әхмәт Алига бирелде. Рәсми белдерүдә әйтелгәнчә, мәртәбәле премия аңа ""тынычлык һәм халыкара хезмәттәшлеккә ирешүдә тырышлыклар, аерым алганда, күрше Эритрея белән чик буе низагын тәмамлауда хәлиткеч башлангычы өчен"" бирелә. Абий Әхмәт Али 1976 елда Эфиопиядә туган. Әтисе – оромо халкына караган мөселман, әнисе – амхар халкыннан христиан. Яшүсмер чагында ук оромо халкының демократик оешмасына кушыла, баш күтәрүчеләр хәрәкәтендә катнаша. Хәрби хезмәттә, БМОның Руандадагы тынычлык контингентында хезмәт итә. 2010 елда парламентка үтә, мөселманнар белән христианнар арасында низаглар чишүдә катнаша. Соңрак хөкүмәттә эшли, 2018 елда илнең премьер-министры вазифасына керешә. ""Абий Әхмәт илнең премьер-министры булгач, ул Эритрея белән тыныч килешүләрне торгызырга теләвен белдерде. Тиз арада тыныч килешү принципларын билгеләде, ике ил арасында низагны тәмамларга теләде. Нобель комитеты солых килешүе Эфиопия һәм Эритрея халыкларына уңай үзгәрешләр китерәчәк дип өметләнә"", диелә Нобель комитеты белдерүендә.2018 елда Нобель тынычлык бүләге хәрби низагларда енси эзәрлекләүләргә каршы көрәш алып баручы ике активист –Денис Муквеге(Конго) һәм Надия Мурадка (Гыйрак)бирелгән иде. 2019 елның Әдәбият Нобель премиясе Австрия язучысы Петер Һандкега ""лингвистик тапкырлык белән кеше тәрибәсенең перифериясен һәм үзенчәлеген тикшергән тәэсирле эш"" өчен бирелде. Петер Һандке 1942 елда Австриядә туган. ""Тамашачыларны хурлау"" пьесасы (1966) һәм ""Капкачы куркуы"" романы (1970) аңа киңкүләм танылу китергән. Аның ике әсәре нигезендә фильмнар төшерелгән. Узган елны Нобель комитетындагы әнал сәбәпле Әдәбият Нобель бүләге тапшырылмаган иде. Шуңа күрә быел узган елгы премия иясе дә игълан ителде. 2018 елның Әдәбият Нобель премиясенә поляк язучысы Ольга Токарчуклаеклы дип табылды. Аңа бүләк ""чикләрне узуны тормыш формасы буларак энциклопедик дәрт белән тәкъдим иткән хикәяләү күзаллавы"" өчен тапшырыла. Ольга Токарчук 1962 елда Польшада, Украинадан күченгән гаиләдә туган. Варшава университетында психологик факультет тәмамлаган, шуннан соң психотерапевт булып эшләгән. Хәзерге вакытта Вроцлав шәһәрендә яши. Иатын шигырьләр ыенытыгыннан башлаган. 1993 елда аның беренче романы дөнья күргән. ""Йөгерүчеләр"" романы өчен ул әдәбият өлкәсендә иң абруйлы саналган ""Нике"" һәм халыкара Букер премиясе бирелде. Аның әсәрләре күп телгә тәремә ителде.2018 елда Нобель комитеты әдәбият өлкәсендә бүләк бирелмәячәген белдерде. Премияне бирмәү француз фотографы Жан-Клод Арно тирәсендәге әнал белән бәйләнгән. Фотограф 1992 елда академиягә сайланган швед шагыйрәсе Катарина Фростенсонның ире. Егермегә якын хатын-кыз аны енси тотнаксызлыкта гаепли, аннан да кала фотограф әдәбият өлкәсендә кемнәргә бүләк биреләчәген чит кешеләргә әйткән диелә. Арно гаепләүләрне кире кага. Химия өлкәсендә Нобель бүләге быел АКШ галиме Джон Гуденаф, АКШ һәм Британия галиме Стенли Уиттинһемһәм Япония галиме Акира Йошиногабирелә. Бүләк ""литий-ион батареяләрен булдыру өчен"" бирелде. Бүгенге көндә әлеге иңел, яңадан корыла алган көчле батарея бөтен ирдә – кесә телефоннарыннан алып, ноутбуклар һәм электрик машиналарга кадәр киң кулланыла. Мондый батареяләр кояштан һәм илдән булдырылган энергияне дә зур күләмдә туплый ала, бу казылма ягулыктан азат булган әмгыять төзү мөмкинлеге бирә. ""Алар – яңадан корыла алган дөньяны булдырды"", диелә Нобель комитеты белдерүендә. Джон Гуденаф 1922 елда Германиянең Йена шәһәрендә туган. Йель университетында белем алган, АКШ гаскәрендә хезмәт иткән, шуннан соң фән белән шөгыльләнә башлаган. Физика һәм материаловедение өлкәсендә белгеч. Күпсанлы премияләр ияләре, АКШның милли академиясе, Француз фәннәр академиясе, Лондон патша әмгыяте әгъзасы. Хәзерге вакытта галимгә 97 яшь. Стенли Уиттинһем 1941 елда Британиядә туган. Оксфорд университетында белем алган, шунда ук диссертация яклаган. АКШның Стэнфорд университетында эшләгән. Акира Йошино 1948 елда Япониянең Осака шәһәрендә туган. Киото университетында укыган, Осака университетында докторлык дәрәәсен яклаган. 1985 елда литий-ион батареясен әзерли, аңа патент ала. Күпсанлы премияләр иясе.2018 елда химия өлкәсендә Нобель бүләге ферментлар һәм антитәнчекләр өйрәнүдәге ачышлары өчен АКШ галимнәре Франсис Арнольдбелән Джорж Смитһәм Кембридждагы Грегори Уинтергабирелгән иде. Физика өлкәсендә Нобель премиясе быел өч галимгә бирелде: акчалата бүләкнең яртысын Канада һәм АКШ галиме Джим Пиблсала. Премия аңа ""космология өлкәсендә теоретик тикшеренүләр"" өчен бирелә. Бүләкнең икенче яртысын Швейцария галимнәре Мишель Майорбелән Дидье Келобүлешә. Бүдәк аларга ""Кояшка охшаш йолдыз әйләнәсендә экзопланета ачкан"" өчен бирелә. Нобель комитеты хәбәр иткәнчә, 2019 елгы Нобель бүләге галәмнең төзелеше һәм тарихын өйрәнүдә яңа карашлар һәм Кояшка охшаш йолдыз әйләнәсендә яшәеш өчен яраклы була алган беренче планета ачу өчен бирелә. Быелгы премия ияләре безнең яшәеш турында фундаменталь сорауларга авап табуга өлеш керткән, диелә Нобель комитеты белдерүендә. Джим Пиблс 1935 елда Канадада туган. Принстон университетында астрономия өлкәсендә докторлык диссертациясен яклаган, соңрак шунда ук профессор дәрәәсенә ирешкән. Тикшеренүләре теоретик космология өлкәсенә карый. Альберт Эйнштейн исемендә лаеклы профессор дәрәәсенә ия. Мишель Майор 1942 елда Лозаннада туган, 1977 елда Женева обсерваториясендә астрономия өлкәсендә докторлык диссертациясен яклый. Женева университеты мәртәбәле профессоры, Вольф премиясе иясе (2017). 2007 елда эштән рәсми китсә дә, Женева обсерваториясендә тикшерүләрне дәвам итә. Дидье Кело 1966 елда Швейцариядә туган. Шулай ук Вольф премиясе иясе (2017). 1995 елда Мишель Майор белән бергә тарихта беренче булып 51 Пегас экзопланетасын тапкан.2018 елда физика өлкәсендә Нобель бүләге лазер физикасы өлкәсендә ачышларөчен Артур Ашкин, Жерар Муруһәм Донна Стриклендкабирелгән иде. Галимнәр бу авыруны яңа ысул белән дәвалау юлын тәкъдим иткән. Галимнәр булдырган ысул тикшеренүләр өчен яңа мөмкинлекләр ачкан, дип белдергән иде Нобель комитеты. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель бүләгенә быел АКШ галимнәре Уильям Кэлин, Грегг Семензаһәм британ галиме Питер Рэтклиффка лаек булды. Бүләк аларга ""күзәнәкләрнең кислородны сизүе һәм аңа яраклашуы"" өлкәсендә тикшеренүләре өчен бирелде. Грегг Семенза, Питер Рэтклифф һәм Уильям КэлинКүзәнәкләр өчен кислородның әһәмияте билгеле иде, ләкин элек күзәнәкләрнең кислородка яраклашуы өйрәнелмәгән булган. Быел Нобель бүләге бирелгән хезмәт кислородның кимү-артуына бәйле рәвештә күзәнәктәге молекуляр механизмнарны ачыклый. Уильям Кэлин 1957 елда Нью-Йорк штатында туган. Дьюка университетын тәмамлаган, шунда ук медицина докторы дәрәәсенә ирешкән. 1998 елдан Һовард Һьюз Медицина институтында тикшеренүләр башкара. АКШның Милли фәннәр академиясе, Медицина академиясе әгъзасы. Тикшеренүләрне медицина, онкология юнәлешендә башкара. Грегг Семенза 1956 елда Нью-Йоркта туган. Медицина һәм генетика белгече. 1 аксымын ачуы белән танылган. Һарвард университетын тәмамлаган, Пенсильвания университетында докторлык диссертациясен яклаган. Джонс Һопкинс университеты профессоры, АКШның Милли фәннәр академиясе, Медицина академиясе әгъзасы. Питер Рэтклифф 1954 елда Англиянең Моркам шәһәрендә туган. Табиб, молекуляр биология белгече. Оксфордның оешмасының итәкчесе. Лондон патша әмгыяте һәм Британиянең медицина академиясе әгъзасы.2018 елда физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель бүләге яман шеш терапиясе өлкәсендә тикшеренүләр өчен АКШ галиме Джеймс Эллисонһәм Япония галиме Тасуку Хондзегабирелгән иде. Галимнәр бу авыруны яңа ысул белән дәвалау юлын тәкъдим иткән. Алар кешенең иммун системын яман шеш күзәнәкләренә һөүм итәргә өйрәтү юлын тапкан.2019 елда Нобель бүләгенең акчалата күләме 9 миллион швед кронасы тәшкил итәчәк дип көтелә (59 миллион сум чамасы). Премияләр Альфред Нобель вафат булган көнне, 10 декабрь Швеция һәм Норвегиядә тапшырыла.",2019 ел Нобель атнасы нәтиәләре,Донъя,9364,https://www.azatliq.org/a/30203118.html,2019-10-14T08:25:20+00:00
"Президент России Владимир Путинсозвонился с губернатором Брянской области Александром Богомазоми главойкомпании «Российские железные дороги»(РЖД)Олегом Белозеровым. Об этом сообщил официальный представитель Кремля Дмитрий Песков, передает ТАСС. Пресс-секретарь отметил, что глава государства заслушал доклады по чрезвычайному происшествию (ЧП) с поездом под Брянском. Песков добавил, что Путина проинформировали о принимаемых мерах в связи с произошедшим на железной дороге. До этого брянский губернаторзаявило разборе завалов на месте обрушения моста на поезд, направлявшийся в Москву. Богомаз пояснил, что мост планируют восстановить. По последним данным, жертвами чрезвычайного происшествия с поездом в Брянской области стали 7 человек, еще 73 пострадали. Вечером 31 мая в Брянской области мост рухнул на пассажирский поезд 86, следовавший из Климова в Москву. В случившемсязаподозрилиукраинскую сторону. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин созвонился с губернатором Брянской области и главой РЖД,Йәмғиәт,1085,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-02/putin-sozvonilsya-s-gubernatorom-bryanskoy-oblasti-i-glavoy-rzhd-4277994,2025-06-02T14:00:00+00:00
Башҡортостан хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу алымдарын ҡайтанан ҡарауҙа пилот булып сығыш яһарға әҙер,Икенсе үҫеш кимәленә күсергә ваҡыт,Иҡтисад,103,https://bashgazet.ru/news/i-tisad/2025-12-04/ikense-esh-kim-len-k-serg-va-yt-4494168,2025-12-04T23:05:00+00:00
"27 май - Әбйәлил, Әлшәй һәм Ҡалтасы райондары; 3 июндә -  Архангел, Асҡын, Баҡалы, Бөрө, Бөрйән, Йәрмәкәй, Ғафури, Йылайыр, Ҡырмыҫҡалы, Кушнаренко, Күгәрсен, Миәкә, Нуриман һәм Саҡмағош райондары; 10 июндә -  Ауырғазы, Баймаҡ, Балаҡатай, Белорет, Бишбүләк, Благовар, Благовещен, Борай, Дәүләкән, Дыуан, Дүртөйлө, Ейәнсура, Илеш, Ҡариҙел, Краснокама, Көйөргәҙе, Мәләүез, Мәсетле, Мишкә, Салауат, Стәрлетамаҡ, Тәтешле, Туймазы, Өфө, Учалы, Федоровка, Хәйбулла һәм Шишмә райондары; 11 июндә - Шаран һәм Яңауыл райондары; 17 июндә – Бәләбәй, Бүздәк, Ишембай, Ҡыйғы һәм Стәрлебаш райондары; 24 июндә – Межгорьела; 1 июлдә Иглин һәм Балтас райондарында һабантуй үткәреләсәк.",Һабантуйҙар ҡасан үтәсәк?,Яңылыҡтар,668,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-24/abantuy-ar-asan-t-s-k-3271261,2023-05-24T17:27:00+00:00
"Ҡанун буйынса спорт мәктәбен тамамлаған балаларға ғына һатыласаҡ. Трассаларҙа йөрөү тыйыла. Питбайк ҙур йөк машиналары, автомобилдәр менән бер юлдан йөрөргә тейеш түгел. Спорт инвентаре бит ул, махсус тәғәйенләнгән урындарҙа ғына йөрөргә рөхсәт ителә. Үҫмерҙәрҙең трассаларҙа елдереп, үҙҙәренең һәм башҡаларҙың ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйыуы өлкәндәрҙе шулай уйланырға, ҡәтғиерәк ҡарарҙар ҡабул итергә мәжбүр итә. Ә күпме йәш ғүмерҙәр өҙөлә юл фажиғәләрендә? ! Башҡортостанда быйыл юҡҡа ғына ""Не рули, малай! "" тигән операцияһы ойошторолманы. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Питбайк һәр кемгә һатылмаясаҡ,Донъя,930,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-26/pitbayk-r-kemg-atylmayasa-4482687,2025-11-26T14:35:00+00:00
"Республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға үҙенең йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә Радий Хәбиров төбәк аграрийҙарына ҡаһарман хеҙмәте өсөн рәхмәт әйтте. Республика, алдынғы аграр төбәктәрҙең береһе булараҡ, йылдан-йыл үҙ позицияһын нығыта, тине Башҡортостан Башлығы. Ҡатмарлы һауа шарттарына ҡарамай ауыл хужалығы эшсәндәре мул уңыш йыя. Быйыл  2,6 миллион тонна шәкәр сөгөлдөрө, 700 мең тоннанан ашыу майлы культуралар йыйып алынған. Малсылыҡ тураһында ла шуны уҡ әйтеп була. Башҡортостан һөт етештереү һәм һыйырҙар һаны буйынса алдынғы урындар биләй. Беҙҙә ҡошсолоҡто үҫтереү өсөн ҙур потенциал бар. 2027 йылға тиклем программа әҙерләнгән. Агросәнәғәт комплексын технологик яңыртыуға Республика әүҙем булышлыҡ итә. Быйыл ғына дәүләт ярҙамы арҡаһында аграрийҙарыбыҙ 11 миллиард һумға яҡын суммаға 2,4 мең берәмек техника һатып алды. Инвесторҙар менән уңышлы эшләйбеҙ. Быйыл биш ҙур проект тормошҡа ашырылды, киләһе йылда тағы ла икәүһе тамамланасаҡ», – тине Радий Хәбиров.",Ауыл хужалығы хеҙмәтсәндәренә рәхмәт әйтте,Яңылыҡтар,963,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-12/auyl-huzhaly-y-he-m-ts-nd-ren-r-hm-t-ytte-4048976,2024-12-12T11:20:00+00:00
"Кемдәр был юлы зачет ала алмай, 2026 йылдың 4 февралендә һәм 8 апрелендә өҫтәмә көндәр бирелә.  Инша һөҙөмтәләре буйынса зачет алыу Берҙәм дәүләт имтиханына инеүҙең бер шарты булып тора. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йомғаҡлау иншаһы яҙасаҡтар,Мәғариф,577,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-11-25/yom-a-lau-insha-y-ya-asa-tar-4480675,2025-11-25T11:23:00+00:00
"Күп тә үтмәй, атайым әрме сафына алына. Моряк булып Баренц диңгеҙендә хеҙмәт итә ул. Караптарҙа йөрөүе, төрлө күнекмәләр үтеүе, һалдат тормошо тураһында һөйләгәндәрен ихлас тыңлайбыҙ. Унда һыу аҫты караптары ла булған икән. Атайымдың һөйләгәндәре буйынса диңгеҙҙәге моряк тормошон күҙ алдына баҫтырабыҙ. Ҡәҙерле кешебеҙ беҙҙе физик яҡтан көслө булырға, сәләмәт тормош алып барырға өйрәтә. Рәхимйән ҒӘЛИУЛЛИН, синыф уҡыусыһы. Белорет районы, Шығай мәктәбе.",Атайым моряк булған,Конкурстар,455,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-13/atayym-moryak-bul-an-4576760,2026-02-13T10:49:00+00:00
Өфө район Шмидт ауылында ике бер туған төнгө 12-нән һуң  мунсаға барырға булған.,Яңы йыл төнөндә мунсанан – дауаханаға,Яңылыҡтар,80,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-01/ya-y-yyl-t-n-nd-munsanan-dauahana-a-4526912,2026-01-01T19:00:00+00:00
"Низам Ҡәрип улы Ҡәрипов 1905 йылдың 25 июлендә Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Хәлил ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Башланғыс белемде тыуған ауылында ала. Тиҙҙән уны комсомол ячейкаһы секретары итеп һайлайҙар. ВЛКСМ-дың Мәсәғүт канткомы янындағы курсты тамамлағандан һуң Низам Ҡәрипов Мәсетле волкомы аппаратына эшкә алына, 1925 йылда волком секретары итеп һайлана. 1929 йылда Низам Ҡәрипов Ҡазанға рабфакка уҡырға китә. Аҙаҡ Татарстан коммунистик университетының журналистика бүлегендә уҡый. Ләкин университетты тамамларға форсат сыҡмай. курстан уҡ Башҡортостандың Ейәнсура МТС-ыпа политбүлек начальнигы итеп ебәрелә, шул уҡ районда район гәзите мөхәррире вазифаһын да үтәй. Унан һуң  Маҡар районы гәзите мөхәррире итеп тәғәйенләнә. 1935 йылда Низам Ҡәрипов «Башҡортостан» гәзитенең партия бүлеге мөдире итеп күсерелә. 1939 йылда ул Башҡортостан Яҙыусылар союзының беренсе секретары (хәҙерге идара рәйесе) итеп һайлана һәм Бөйөк Ватан һуғышы башланғанға тиклем шул вазифаны башҡара. 1941 йылда фронтҡа китеп, Сталинград өсөн барған дәһшәтле алыштарҙа ҡатнаша. 1942 йылда батальон политругы Низам Ҡәрипов батырҙарса һәләк була. Низам Ҡәрипов башҡорт әҙәбиәтенә очерктар, хикәйәләр һәм сәхнә әҫәрҙәре менән ҙур өлөш индергән шәхес. Уйың айырыуса «Сәлим ҡарт», «Алма», «Һалдаттар ҡайтҡас», «Алмашсылар» кеүек пьесалары иғтибарға лайыҡ. Шулай уҡ балалар өсөн яҙылған пьесалары ла бар.",Яҙыусы Низам Ҡәриптең тыуыуына 120 йыл,Еңеү,1389,https://agideljurn.ru/articles/pobeda-80/2025-07-25/ya-yusy-nizam-ripte-tyuyuyna-120-yyl-4326919,2025-07-25T15:49:00+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ""Тамыр Ө каналының махсус бүләгенә лайыҡ булған Дәүләкән ҡалаһының 3-сө башҡорт гимназия-интернатының 7 ""А""  класы уҡыусыһы Иҙел ВӘЛИУЛЛИНДАН видео көтөп ҡалабыҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ИҘЕЛ ВӘЛИУЛЛИНДАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,Конкурстар,616,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/i-el-v-liullindan-videoya-ma-k-t-be-2559330,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Харис ШӘРИПОВ ПАРАЗИТТАР Юмореска Универсамдан ризыҡ алып сығып бара инем, ҡасандыр бер ойошмала эшләгән Мәсниә осраны: – Бер ҙә күҙгә-башҡа күренгәнең юҡ хәлдәр нисек? – тип һораны Мәсниә иҫәнләшкәс. – Тик тә торған юҡ, ней ҙә ҡырған юҡ, ятһам – йоҡлап барам, торһам- ашап барам. Пенсионер кешенең шул инде, - Эшләһәм, эшләйем, арыһам – ял итәм, шөкөр әлегә! – Ҡиәфәтеңә ҡарағанда бер ҙә ял иткән кешегә оҡшамағанһың. Йөҙөң ҡарағусҡылға әйләнгән. Элек улай түгел инең бит! – Ҡартайыу ғәләмәте инде, йәш тә бара бит. Яңыраҡ диспансеризация үттем. Анализдарым һәйбәт, тине врач. – Эй, ул врачтар нимә белә инде. Бына беҙ кешеләрҙе паразитарҙан ҡотҡарабыҙ. Күреп торам, һине лә паразиттар баҫып алған. Улар беленмәй, һиҙелмәй ҙә. Эстән генә кешенең организмын кимерә. Кесаҙна көн беҙҙең офисҡа кил әле, унда ныҡлап тикшерербеҙ. – Сәғәт нисәгә? – тип ризалашҡанымды һиҙмәй ҙә ҡалдым. – Һуңламай сәғәт киске бишкә килеп ет. Мин ҡаршы алырмын. Минең күңелгә шик төштө, ысынлап та, һуңғы арала йүнләп йоҡлай алмайым. Уйланып йөрөнөм дә, Мәсниә әйткән адрес буйынса барҙым. Мине күптән көткән ҡунаҡ кеүек ҡаршы алдылар. Бизнес-үҙәктең дүртенсә ҡатындағы ҙур ғына бүлмәгә байтаҡ кеше йыйылғайны. Түрҙә Мәсниә, йәшерәк бер ханым һәм өс әбей ултыра. Бына был апайҙар кисә генә Египеттан ҡайтты. Был хөрмәтле ханымдар беҙҙең компанияла тырышып эшләп, тиҙ арала юғары кимәлгә күтәрелде. Шуның өсөн беҙҙең компания уларға Мысырға сәйәхәт бүләк итте. – Ярай әле ошо компанияға кергәнбеҙ, аҡса ла тамып тора, сәйәхәт тә ҡылабыҙ, тип маҡтанышты әбейҙәр. Шунан стенаға беркетелгән телевизор экранынан Паразиттар тип аталған фильм күрһәттеләр. Һыу, ризыҡ менән бергә кешенең эсенә төрлө паразиттар, күҙгә күренмәгән ҡылйыландар, бөжәктәр керә икән. Улар тиҙ арала үрсейҙәр. Шунан эске ағзаларҙы, мейе менән күҙ алмаларын ашай, кимерә башлайҙар икән. Кеше төрлө сиргә дусар була, хатта иҫәрләнә башлай икән. Быға тиклем ундай хәлде ишеткән, күргән булмағас, мин ҡурҡып ҡалдым. Тимәк, миндә лә ҡоротҡос паразиттар бик күп булып сыға! Кино тамам булғас, Сәғиҙә исемле матур ҡатын бер нисә төрлө быяла флакон сығарҙы ла, ундағы дарыуҙарҙың файҙаһы тураһында һөйләргә тотондо: Был таблеткалар кешегә эйәләшкән паразиттарҙан ғына ҡотҡармай, мең төрлө сирҙән дауа. Һимеҙ кешене ябыҡтыра, ябығына ит ҡундыра. Шул тиклем маҡтағас, егерме меңлек дарыу һатып алдым. Өйгә ҡайтҡас та эсә башланым. Эсте ныҡ йомшарта икән, ике көн бәҙрәфтән сыҡманым да ҡуйҙым. Ябығып, һурылып киттем. Ҡатын: Алйотто сәсеп үҫтермәйҙәр, үҙе үҫә. Күрәләтә сир һатып алғанһың, - тип әрләй. Ул эс китеүгә ҡаршы дарыу биргәс, туҡтағандай булды. Мәсниәгә шылтыратҡайным, ул: Борсолма, Хәниф, ул шулай булырға тейеш, тимәк, эсеңдәге паразиттар сыға башлаған. Иртәгә офисҡа кил. Аураңды тикшерергә кәрәк. Һинең аураң да боҙолған булырға тейеш, - тине. Тағы барҙым офисҡа. Сәғиҙә мине фотоға төшөрөп алды ла, бер прибор өҫтөнә ҡуйҙы. Ноутбуктағы экранда минең йәмһеҙ, бөршәйгән йөҙөм күренде. Һеҙҙең точно аурағыҙ боҙолған, - тине Сәғиҙә, - уны кисекмәҫтән таҙартырға кәрәк. Юғиһә, көндән-көн һаулығығыҙ ҡаҡшаясаҡ. Унан инде үлергә лә күп ҡалмай. – Нисек таҙартырға һуң аураны, - тип һораным Сәғиҙәнән. – Бына был приборҙар ярҙамында, тип Сәғиҙә ҡауырһын тышлы һабын һауытынан йоҡараҡ нәмәләр килтереп сығарҙы. Был хикмәтле приборҙар фәндең, яңы технологияларҙың яңы ҡаҙанышы! Төрлө сирҙәрҙе, боҙом-сихырҙарҙы алып ташлай. Береһе ун мең генә тора. Әйткәндәй, фатирығыҙ нисә бүлмәле? – Өс. – Үҙегеҙ менән йөрөтөргә берҙе, һәр бер бүлмәгә. Шулай уҡ аш бүлмәһенә, бәҙрәфкә, ваннаға, балконға ла алығыҙ. Өйөгөҙҙө таҙартығыҙ. Сәғиҙә күрһәтеп маҡтаған нәмәләр һикһән меңгә төштө. Ул өйрәткәнсә, һәр бүлмәнең мөйөшөнә ҡуйып сыҡтым. Аҙна-ун көндән тағы Мәсниә шылтырата: Хәниф, иртәгә офисҡа кил! Мейе тикшерә торған сит ил приборы килде! – Беләһеңме, Мәсниә, үҙегеҙ шунда китегеҙ, йәме! Һеҙ үҙегеҙ паразиттар! Яңы кухня гарнитурына йыйған аҡсаны һыуға һалдым. Үкенәм дә бит, һуң инде. Үҙебеҙҙең врачҡа һөйләгәйнем, ул рәхәтләнеп көлдө лә: Аҡсағыҙ артып барһа, мәйелегеҙ! Паразитҡа ҡаршы дарыуҙар мең тәңкә лә тормай! - тине.",Паразиттар Харис ШӘРИПОВ,Әҙәбиәт,4059,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-08-19/parazittar-haris-sh-ripov-4353565,2025-08-19T11:00:00+00:00
"Эшем буйынса көнө буйы ҡалала йөрөгәс, төш мәлендә кафела ашап сығырға булдым. Халыҡ күп. Ашарға алып, өҫтәл артына ултырҙым. Минең ҡаршыға, бер нимә алмай, бер ҡатын менән ир кеше килеп ултырҙы. Тамаҡ ялғағансы, был кешеләрҙең беренсе тапҡыр осрашыуға килгәндәрен аңланым. Һөйләшеп ултыра торғас, ҡатын урынынан тороп, ҡайҙалыр китте. Күпмелер ваҡыт үткәс, ир алан-йолан ҡаранып уны көтә башланы. Тамаҡ туйҙырып алғас, ҡулымды йыуып, мин дә сығыу яғына атланым. Теге ҡатын бер ерҙә лә башҡаса күренмәне. Ир иһә һаман тирә-яғына ҡаранып көтөп ултырып ҡалды. Моғайын, ҡул йыйыу һылтауы менән был һылыу ҡасҡандыр. Сөнки осрашыуға саҡырып, бер шәшке сәй йәки ҡәһеүә алып бирмәгән ирҙән артабан нимә көтәһең инде? Кеше әҙ ултыра, күп һынай, тигәндәрен ошо ике кешегә ҡарап, хаҡ икәнлеген аңланым. Шуға күрә, көслө затҡа әйтер һүҙем, әгәр аҡсағыҙҙы ҡыҙғанаһығыҙ, тормош ҡорорға әҙер түгел икәнһегеҙ, ҡатын-ҡыҙҙарҙың ваҡытын әрәм итеп йөрөмәһәгеҙ ине. Һәр кем бәхетле булырға ынтыла һәм һаран, һәр тинен һанаған ирҙәр менән ғаилә тормошо ауыр буласағын аңлап, шулай ҡасыу яғын ҡараясаҡ. Фото интернеттан алынды.","Һаранлыҡмы, әллә? .. Булған хәл.",Йәмғиәт,1105,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-06/aranly-my-ll-bul-an-h-l-4416804,2025-10-06T18:05:00+00:00
"Элек беҙҙең яҡта бер олатай ваҡытлыса колхоз бригадаһында яуаплы вазифа башҡарған. Уға район идаралығына отчет яҙырға ҡушҡандар. Документты урыҫ телендә тултырырға кәрәк булған. Барлыҡ малды, ҡош-ҡортто теркәгән олатай, тик әтәс урыҫса нисек булғанын белмәгәс, ""жеребец курицы"" тип яҙып, отчетты ебәргән. Әйткәндәй, Баймаҡ баҙарында директор булып эшләүсе Әҙеһәм ағайҙың ике ҡушаматы бар: ""Базарком"" һәм ""Будулай"". Ул, ысынлап та, Будулайға оҡшаған. Йәш сағында ул ауылыбыҙ клубының алыштырғыһыҙ йырсыһы булды. Уның башҡарыуындағы үҙе сығарған ""Егерме биш йәшем тулғанда"" тигән йырын әле булһын ауылдаштарыбыҙ һөйләп көйләй. Әҙеһәм ағайҙың бер туған ҡустыһы Мазһар билдәле йырсылар Марсель, Нух Ҡотоевтарҙың атаһы. Тыуған илебеҙ өсөн һәләк булған ауылдаш олатайҙарҙың исемдәрен Әҙеһәм ағай мәрмәр ташҡа уйып яҙҙырып стелла ҡуйҙы. Шунда уҡ яуҙан еңеп ҡайтыусыларҙың фоторәсемдәре урын алған. Буранбай сәсәндең дә исемен дә шулай уҡ ташҡа уйып яҙып мәңгеләштерҙе ""Будулай"" ағайыбыҙ. Хөрмәтебеҙ ҙур уға! ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 997-се күҙәтеү. Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай","""Жеребец курицы""",Йәмғиәт,1070,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-06-08/zherebets-kuritsy-3803664,2024-06-08T14:11:00+00:00
"Захар география ярата һәм -белгес булырға теләй. Ул контуры буйынса ғына донъяның теләһә ҡайһы илен таный ала. Аҡса призын яулай алырмы Захар? Уныһы бөгөн кис 22 сәғәттә Пятница! телеканалында буласаҡ уйында асыҡланыр. Бөтәһенән дә аҡыллыраҡ уйынында 10 йәштән 15 йәшкә тиклемге балалар ҡатнаша.  Улар араһында – программа яҙыусылар, геосәйәсәт, шахмат, вексиллология (флагтар, байраҡтар, вымпелдар, штандарттар белеме),  менталь арифметика, серпентология һ. б. ғилми өлкәләр менән ҡыҙыҡһыныусылар. Проектты Тина Канделаки алып бара. Өсөнсө миҙгел 12 уйындан һәм суперфиналдан тора. Сығанаҡ",Аҡыллы баштар араһында – Өфө малайы,Яңылыҡтар,590,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-03/a-ylly-bashtar-ara-ynda-f-malayy-3954824,2024-10-03T15:50:00+00:00
"Борон башҡорттар туҙҙан байтаҡ һауыт-һаба эшләгән. Еңел булғас, бындай һауыт емеш-еләк йыйыу өсөн уңайлы булған. Шуларҙың ҡайһы берҙәрен халыҡ бөгөн дә ҡуллана. Тәғәйенләнешенә ҡарап, уларҙың атамаһы ла төрлөсә. Һеҙҙең яҡта ошондай һауыт-һаба бармы? Атамаһы нисек? Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тырыз,Яңылыҡтар,442,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/tyryz-4586909,2026-02-21T14:30:00+00:00
"Петербурда үзе эшли торган корылма ишеге төбендә активист Асан Мумджи тоткарланган дипхәбәр итә ОВД-инфо. Аны полиция бүлегенә китергәннәр. Тоткарлау сәбәбен активистка каршы шикаять килүе белән аңлатканнар. Мумджи канунсыз уздырылган акциядә катнашуда шикләнелә. МБХ медиаязганча, бу тоткарлау 15 сентябрьдә күпергә Конституциягә үзгәрешләргә каршы язу элеп кую белән бәйле. Мумджи бу чарада катнашуын кире кага. Тыныч каршылык -каналы бу баннерда «Путин Конституциясен танымыйбыз. Узурпатор төзәтмәләренә – юк! » дип язылганын һәм бу язуның Петербурга кергән юл өстеннән узучы күперләрнең берсенә эленгән булуын хәбәр итә. МБХ медианың төньяк-көнбатыш бүлеге хәбәрчесенә Асан Мумджи тоткарлануын 18 июньдә кырымтатарларны яклаган акция өчендигән. Стратегия-18 дип аталган туктаусыз акция Петербурда 2016 елда башланган иде. Ул 1944 елның 18 маенда башланган кырымтатарлар депортациясеә багышлана һәм һәр айның унсигезендә чара уздыруны күздә тота. Русия Конституциясенә үзгәрешләр президент Владимир Путин тәкъдиме белән кертелде. Үзгәрешләрне Русия думасы һәм илдәге бөтен төбәк парламентлары хуплады. Рәсми нәтиәләргә ярашлы, тавыш бирүдә катнашучыларның 77,92 проценты бу үзгәрешләрне яклаган. Яңа кертелгән бүлекләр арасында иң зур каршылык тудырганы – Путинның мөддәтләрен нульләштерү булды. Бу үзгәреш аңа тагын ике мөддәткә сайланырга мөмкинлек бирә.",Петербурда кырымтатарларны яклаучы активист тоткарланган,Яңылыҡтар,1359,https://www.azatliq.org/a/30841740.html,2020-09-16T09:54:12+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинага каршы сугышып кайткан хәрбиләр авыр үсмерләргә, ятимнәргә, балалар йортларында һәм кадет мәктәпләрендә тәрбияләнүчеләргә остаз булачак. ""Ватанны саклаучылар"" фондының Татарстандагы филиалы һәм ""Беренчеләр хәрәкәте"" дип аталучы хакимият тарафлы яшьләр һәм балалар хәрәкәтенең республикадагы бүлекчәсе быел ""Минем остазым — махсус хәрби операция ветераны"" дигән проект башлап ибәрә. (Русиядә Украинага каршы һөүмне ""махсус хәрби операция"" дип атыйлар — ред. ). Проект турында журналистларга фонд филиалының итәкчесе Гүзәл Удачинахәбәр итте. Аның әйтүенчә Украинага каршы сугышып кайткан хәрбиләр авыр үсмерләргә, ятимнәргә, балалар йортларында һәм кадет мәктәпләрендә тәрбияләнүчеләргә остаз булачак. ""Интерфакс""язуынча, аны 2025 ел дәвамында Русиякүләм ""Значимый взрослый"" проекты кысаларында тормышка ашырачаклар. Русия президенты Владимир Путинфәрманы белән Украинага каршы сугыш башланганнан соң, Русиядә яшәүчеләрдә, аеруча балаларда һәм үсмерләрдә ватанпәрвәрлек, ватанга мәхәббәт хисләре уятырга тырыша башладылар. Бу исә мәгариф системына да үзйогынтысын ясады. Узган ел Украинага каршы сугышып кайтканнарның Башкортстан медицина университеты студентларын тактик медицина күнекмәләренә өйрәтәчәкләрехәбәр ителгән иде. Былтыр әй Украинадагы сугыштан кайткан хәрбиләр Татарстанның Түбән Кама шәһәре янындагы ""Ааган"" (""Зарница"") әйге аланында ял итүче балаларны""тәрбияләде"". Президент Владимир Путин Украинага һөүмдә катнашучыларны Русиянең ""чын элитасы"" дипатаган иде. Кремль төбәкләрдән Украинадагы сугышта катнашучыларны хакимияткә эшкә урнаштыруны даталәп итә башлады. Татарстанда да Украинадагы сугышта катнашып кайтучылардан түрәләр әзерлибашлаячаклар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украинадагы сугыштан кайтучыларны Татарстан балалар йортларында ""остаз"" булып әлеп итмәкчеләр",Яңылыҡтар,1830,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-minem-ostazim-mahsus-harbi-operatsiya-veterani-digan-proekt-bashlanachak/33328653.html,2025-02-26T11:28:46+03:00
"Билдәле крайҙы өйрәнеүселәр әйтеүенсә, дәүәттә мәрйендәр ҡулланылмаған. Ул тәңкәләр, эре аҡыҡ, ҡаштар менән биҙәлгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Дәүәт,Яңылыҡтар,295,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/d-t-4576857,2026-02-13T11:40:00+00:00
"Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы Башҡортостан Республикаһында 2014 йылдан тормошҡа ашырыла. Төп маҡсат – республика бюджеты субсидиялары иҫәбенә төҙөкләндереү һәм йәмәғәт инфраструктураһын үҫтереү буйынса мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеү. Унда ҡатнашырға теләгәндәр һаны йылдан-йыл арта, сөнки программа – йылдар буйы ҡул етмәгән проблемаларҙы хәл итеүҙең ышаныслы юлы ул. Әбйәлил районының Амангилде ауыл биләмәһе хакимиәте Башҡортостан Республикаһында тормошҡа ашырылған Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында 2014 йылдан әүҙем ҡатнаша. Был проект бик отошло һәм уның үҙенсәлеге шунда: ниндәйҙер проблеманы хәл итеүҙә кешеләр үҙҙәре башланғыс күрһәтә һәм урындағы хакимиәт, эшҡыуарҙар менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. – Йыйылыштар үткәреп, инициативалы төркөм булдырҙыҡ. Ауыл халҡы, мәктәп балалары, ата-әсәләр, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре һәм башҡалар ҙур теләк менән еңеүгә өмөтләнеп был сараға бәйле эштәрҙә әүҙем ҡатнаша, –  ти Амангилде ауыл хакимиәте башлығы Ринат Сафиуллин. Әйткәндәй, был проект бик күп көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итергә, мәҫәлән, Ҡаҙмаш, Амангилде, Рысҡужа ауылдарында урамдарҙы яҡтыртырға, зыярат ҡоймаларын яңыртырға, Әбделғәзе ауылында клубты ремонтларға, Үтәгән башланғыс мәктәбенең ишек, тәҙрәләрен алмаштырырға булышлыҡ итте. Быйыл иғлан ителгән конкурста Амангилде ауылы халҡы ҡатнашырға теләк белдерҙе. Улар район инфраструктураһын яҡшыртыу маҡсатында Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында ҡатнашыу өсөн ғариза биргән. Проекттары еңеп яулап, ауыл урамдарында электр уттары ҡабыныуына ышаныс белдерәләр. Бөгөнгә проект-смета документтары әҙер, проекттың тәүге яҡынса хаҡы асыҡланған. Әле, конкурста еңеп сыҡһалар, ауыл халҡының, бағыусыларҙың, ауыл биләмәһе хакимиәтенең проектты тормошҡа ашырыу өсөн сығымдарҙы барлау, экономия барлыҡҡа килһә, уны нимәгә тотоносаҡтары тураһында ҡарар ҡабул итеү менән мәшғүлдәр. Амангилде ауылы халҡы, был проектта әүҙем ҡатнашып, аҡсалата һәм матди  сығымдарҙы бергәләшеп күтәрешеп,  еңеп сығыр, тип ышанабыҙ. – Артабан да бергә булайыҡ, берҙәм булайыҡ, ил-йорт имен булһын! Ошондай мәртәбәле конкурстарҙа ихлас ҡатнашып, еңеп, киҫкен торған мәсьәләләрҙе хәл итеп, халыҡ мәнфәғәтенә тырышып эшләргә яҙһын, – ти халыҡ. Айһылыу НИЗАМОВА.",Ауыл урамдары яҡтытыр,Яңылыҡтар,2237,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/auyl-uramdary-ya-tytyr-4571801,2026-02-10T10:55:00+00:00
"История появления рисунка такова. Работа над ""Историей Пугачева"" побудила поэта побывать в местах, где бушевало пламя Крестьянской войны годов. Целью поездки было и посещение Оренбургской губернии, в состав которой входила Башкирия. Началось путешествие 17 августа, а закончилось года. Во время остановок Пушкин встречался со старожилами и участниками Крестьянской войны, записывал их рассказы, знакомился с архивными материалами. Все способствовало тому, что в ноябре 1834 года появилась на свет ""История Пугачевского бунта"" (название ""История Пугачева"" было запрещено Николаем ). В стихотворении ""Пушкин в башкирской степи"" Гилемдар Рамазанов о путешествии поэта пишет так: «Уходит вдаль воспоминаний цепь, И наполняет сердце человека Башкирская задумчивая степь С дорогою длиной в два долгих века. И грустный Пушкин едет в Оренбург, День короток, длинна его дорога. И колокольчик захлебнулся вдруг Под светлою дугой луны двурогой. Слилась со степью пепельная высь, И так снега спокойны после бунта. Какой восторг и ужас пронеслись Средь этой мглы совсем недавно будто? Молчит поэт, несутся кони вскачь, Свистят полозья новенькие глухо. Башкирский мелодии, как плач, Мерещатся внимательному слуху. Порой мелькнет лицо среди полей Красавицы-башкирки чернобровой. А то в шубейке заячьей своей Сам Пугачев появится суровый. Вот падает с подкошенным конем Джигит, смертельной мукою объятый. Играя ослепительным огнем, Юлаи скачут в бой и Салаваты. Во время поездки Александр Сергеевич часто писал жене. Пушкин словно уговаривает Наталью Николаевну, просит не сердиться за свой отъезд и за то, что надолго оставил её. Он пользуется случаем напомнить ей о её красоте. О том, что она прекраснее всех, и никто с ней не может сравниться. Сообщал, что он ведет себя в дороге безупречно, поднимает бокалы только за её здоровье. А женщины, которым он в дороге уделяет внимание, вовсе не красивые женщины. Есть пушкинские стихи ""Я помню чудное мгновенье"", ""Признание"", ""Для берегов отчизны дальней"". Они не предназначались для печати. Так и с пушкинскими письмами. Они давно уже переступили границы принадлежности двум существам, стали достоянием национальным! Но их интимность никуда не делась. Вот письмо Пушкина, отосланное из Оренбурга Наталье Николаевне. Доверчивая, шутливая интонация: ""Как я хорошо веду себя! как ты была бы мной довольна! За барышнями не ухаживаю, смотрительшей не щиплю, с калмычками не кокетничаю – и на днях отказался от башкирки, несмотря на любопытство, очень простительное путешественнику. Знаешь ли ты, что есть пословица: на чужой стороне и старушка божий дар. То-то, женка. Бери с меня пример. "". Игорь Смольников приводит в своей книге выдержку из пушкинского письма и замечает: ""Возможно, эту башкирку он зарисовал в своей дорожной книжке, как во время путешествия в Арзрум – калмычку. Но той, кроме рисунка, он посвятил целое стихотворение (""Калмычка""), а башкирка не вдохновила его на стихи… Есть только этот рисунок и упоминание о ней в письме жене"". Конечно, письмо Пушкина из Оренбурга не в лучшем свете характеризует его самого. Но, как говорится, из песни слова не выкинешь, да и из письма тоже. Ю. УЗИКОВ Материал: ""Истоки""История появления рисунка такова. Работа над ""Историей Пугачева"" побудила поэта побывать в местах, где бушевало пламя Крестьянской войны годов. Целью поездки было и посещение Оренбургской губернии, в состав которой входила Башкирия. Началось путешествие 17 августа, а закончилось года. Во время остановок Пушкин встречался со старожилами и участниками Крестьянской войны, записывал их рассказы, знакомился с архивными материалами. Все способствовало тому, что в ноябре 1834 года появилась на свет ""История Пугачевского бунта"" (название ""История Пугачева"" было запрещено Николаем ). В стихотворении ""Пушкин в башкирской степи"" Гилемдар Рамазанов о путешествии поэта пишет так: Во время поездки Александр Сергеевич часто писал жене. Пушкин словно уговаривает Наталью Николаевну, просит не сердиться за свой отъезд и за то, что надолго оставил её. Он пользуется случаем напомнить ей о её красоте. О том, что она прекраснее всех, и никто с ней не может сравниться. Сообщал, что он ведет себя в дороге безупречно, поднимает бокалы только за её здоровье. А женщины, которым он в дороге уделяет внимание, вовсе не красивые женщины. Есть пушкинские стихи ""Я помню чудное мгновенье"", ""Признание"", ""Для берегов отчизны дальней"". Они не предназначались для печати. Так и с пушкинскими письмами. Они давно уже переступили границы принадлежности двум существам, стали достоянием национальным! Но их интимность никуда не делась. Вот письмо Пушкина, отосланное из Оренбурга Наталье Николаевне. Доверчивая, шутливая интонация: ""Как я хорошо веду себя! как ты была бы мной довольна! За барышнями не ухаживаю, смотрительшей не щиплю, с калмычками не кокетничаю – и на днях отказался от башкирки, несмотря на любопытство, очень простительное путешественнику. Знаешь ли ты, что есть пословица: на чужой стороне и старушка божий дар. То-то, женка. Бери с меня пример. "". Игорь Смольников приводит в своей книге выдержку из пушкинского письма и замечает: ""Возможно, эту башкирку он зарисовал в своей дорожной книжке, как во время путешествия в Арзрум – калмычку. Но той, кроме рисунка, он посвятил целое стихотворение (""Калмычка""), а башкирка не вдохновила его на стихи… Есть только этот рисунок и упоминание о ней в письме жене"". Конечно, письмо Пушкина из Оренбурга не в лучшем свете характеризует его самого. Но, как говорится, из песни слова не выкинешь, да и из письма тоже.",Рисунок Пушкина,Аңлатма,5513,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-06/risunok-pushkina-4339963,2025-08-06T12:43:00+00:00
"Руководитель республики поздравил участников мероприятия с 20-летием Ассоциации юристов России (АЮР) и подчеркнул важность преемственности поколений в юридическом сообществе. – Когда я учился на юрфаке, у нас преподавали фронтовики. Их уже нет с нами, но знания и нравственную закалку, полученные от них, мы проносим через всю жизнь. И теперь мы сами становимся наставниками для молодёжи, – сказал Радий Хабиров. – Желаю всем юристам успехов, верности профессии и постулатам права. На заседании обсудили основные направления работы АЮР, вопросы законодательной деятельности и практические аспекты обеспечения верховенства права на региональном уровне. В завершение мероприятия Радий Хабиров вручил государственные награды Башкортостана. Так, ордена Салавата Юлаева удостоен председатель Правления АЮР Владимир Груздев, почётной грамоты республики – сопредседатель АЮР Владимир Плигин, а звания «Заслуженный юрист Башкортостана» – Уполномоченный по защите прав предпринимателей в регионе Ирина Абрамова. – Республиканское отделение выполняет две важные задачи – просвещение, то есть искоренение правовой безграмотности, и защита прав граждан, – сказал Глава Башкортостана. – Здесь трудятся профессиональные юристы, ведущие адвокаты с необходимыми знаниями и статусом. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Радий Хабиров поздравил Ассоциацию юристов России с 20-летием,Йәмғиәт,1444,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/radiy-habirov-pozdravil-assotsiatsiyu-yuristov-rossii-s-20-letiem-4495487,2025-12-05T16:50:00+00:00
"Хәйбулла районы Аҡъяр мәҙәниәт йорто янында барлыҡҡа килгән «Яугир әсәләр» вокал ансамблендә райондың төрлө ауылдарынан яугир әсәләр тупланған. Бөтәһе 12 әсә, шуларҙың өсәүһенең улдары яу яланында һәләк булған. Ансамблдең етәксеһе – Хәйбулла районы башҡорттары Ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары, район ағинәйҙәр клубы етәксеһе, «Ҡош юлы» халыҡ фольклор һәм «Уҙамандар» ир-азаматтары вокал ансамблдәре етәксеһе, Сәсәндәр мәктәбе рәйесе Миңзифа Ишемғолова. – Яугир әсәләрҙең ниҙәр кисереп, ниндәй уй-хәсрәттәргә тарыуы, төндәр буйы уларҙың йоҡламай, улдарынан бер һүҙ яҙыуын күҙҙәрен талдырып көтөүҙәрен улдары яуҙа булған әсәләр генә аңлайҙыр. Йөрәгендәге ут-ялҡынды ул ҡайҙалыр сығарып һөйләй ҙә алмай, кемгәлер серен дә сисеп бармай. Бары тик үҙе кеүек яугир әсәләр менән кисерештәре менән уртаҡлаша. Үҙем дә яугир әсәһе булараҡ, бындай күренеш күңелемә бик яҡын булғанлыҡтан, бер-беребеҙҙең рухтарын нығытырға терәк булайыҡ, барлыҡ ауырлыҡтарҙы бергә күтәрәйек, күңел әрнеүҙәрен моң аша еткерәйек, хәсрәттәребеҙҙе йыр таратһын тигән маҡсаттан сығып, ансамбль төҙөргә тигән уйға килдем. Үҙем бер нисә ансамблгә етәкселек итеүгә ҡарамаҫтан, «Яугир әсәләр»ҙе лә алып китермен тигән ышаныс ҙур булды. Райондың ауылдарын барлап, ундағы яугир әсәләрҙе яҙып, кемеһенең ансамблгә ҡатнашырға мөмкинлеге барлығын тәүҙә яҡынса ҡарап сыҡтым. Ауылдар аралығын да күҙ уңынан ысҡындырманым, сөнки Аҡъярға репетицияларға килергә лә кәрәк икәнлеген күҙ уңында тоттом. Шулай итеп бөтәһе 12 яугир әсәһен саҡырып, улар менән кәңәшләшеп, уй-фекерҙәрен ишеткәс, бер тауыштан «Яугир әсәләр» тигән исем ҡушып, репертуарға йырҙар һайланыҡ. Тәүге сығыштарҙы әҙерләнек. Дөрөҫөн әйткәндә, еңел булманы. Бер яҡтан бында көслө психолог та булыу кәрәк, икенсе яҡтан оҫта ойоштороусы, етәксе булараҡ та көс һәм хеҙмәт талап ителә. Бергә илаған саҡтар ҙа күп булды, шулай ҙа улдарыбыҙҙың ныҡлы ихтыярлы көсө беҙгә лә күсте, уларға рухи терәк һәм ышаныс күрһәтеү маҡсаты менән яугир әсәләр, уларҙың әсәйҙәре, сәхнәгә сығырға йөрьәт иттек, – ти Миңзифа Ибраһим ҡыҙы. Әйткәндәй, ансамблдә сығыш яһаусыларҙың күбеһе тәүге тапҡыр сәхнәгә сыҡҡан. Аҙна һайын репетицияға ауылдарҙан килеүе бер аҙ мәшәҡәтле булһа ла, барыһы ла әүҙем ҡатнашҡан. Аҡъяр ауылынан башҡа, «Яугир әсәләр» ансамблендә Ивановка, Мәмбәт, Федоровка, Атингән, Һамар, Яңы Ергән ауылдарынан бар. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: яугир әсәләре улдары кеүек юғалып ҡалмаған, тәүге сығыштары менән Белорет ҡалаһында үткән «Мин яратам һине, тормош! » республика фестивалендә ҡатнашҡан. «Үҙебеҙ йырлайбыҙ, үҙебеҙ илайбыҙ, тамашсылар, баһалама ағзалары илай. Йырыбыҙҙы йөрәк аша башҡарып, барыһын да хайран итеп ҡайттыҡ», – ти яугир әсәләр. Ике тауышҡа йырлаған ансамблдең сығышын баһалама ағзалары ла бик юғары баһалай. Артабан «Яугир әсәләр» район һабантуйында сығыш яһай, Мишкә районында үткән «Ер ҡото» республика фестивалендә ҡатнаша. Үҙҙәренең аҡсаларына махсус рәүештә сәхнә кейемдәре тектерәләр. Шулай уҡ «Яугир әсәләр» ансамбле районда үткән «Ҡымыҙ-фест» фестивалендә ҡатнаша, үҙҙәренең көсө менән улдарының иҫән-һау ҡайтыуына ҡорбан салдыра. Батыр улдар үҫтергән яугир әсәләрҙең бер нисәүһе менән яҡындан танышып китәйек. Әлфиә Илбаҡтина, Аҡъяр ауылынан. Улы «Бродяга» позывнойлы, 2022 йылдың сентябрендә өлөшләтә мобилизацияға эләгеп, яу яланына юллана. Яугир хәрби хеҙмәттә күрһәткән батырлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн», Шайморатов миҙалдарына лайыҡ булған. Ике тапҡыр ҡаты яралана, Мәскәүҙә хәрби госпиталдә ята. Әлфиә апай улы янына госпиталгә бара, уны тәрбиәләй, аяҡҡа баҫтыра. «Ни тиклем йөрәгем тулы хәсрәт, улымды йәлләп илаған ваҡыттарымды уға күрһәтмәнем, уның алдында йылмайырға көс таптым, улыма ла был ғүмерҙең ни тиклем ҡәҙерле булыуын иҫбатларға тырыштым, нисек тә уға көслө булыуҙың өлгөһөн күрһәттем», – тип күҙҙәренә йәш ала. Фёдоровка ауылынан Фәймә Абдуллина ла яҙмыш ҡуйған ауырлыҡтарға бирешмәй, төркөм инвалиды булып ҡайтҡан Юлдаш улын баға. Улы – МХО ветераны. Яугир махсус хәрби операция биләмәһендә күрһәткән батырлығы һәм хеҙмәтенә тоғролоғо өсөн Суворов миҙалы менән наградланған. Биш балаға ғүмер биргән әсә әле алты ейәнсәргә һәм биш ейәнгә ҡәҙерле өләсәй ҙә. Мәмбәт ауылынан Гөлкәй Мәмбәтова ның улы Исмәғил 2022 йылда доброволец булып махсус хәрби операцияға юллана. Водитель булып йөрөгән яугир ауыр яраланып, Ростовта хәрби госпиталдә дауалана. Гөлкәй Ғәфүрйән ҡыҙының теләге бер: тиҙерәк һуғыш тамамланып, улдары иҫән-һау ғына ҡайтһын! Яңы Ергән ауылынан Зөлфиә Туҡбаева ның да «Туҡбай» позывнойлы улы 2022 йылда мобилизияға эләгеп, яу яланына юллана. Азалия исемле ҡыҙы бар. Зөлфиә Камил ҡыҙы ла биш балаға ғүмер биргән. Яугир «Туҡбай» ғаиләлә өсөнсө бала. Юнир улы Чечняла була, уның өсөн ҡайғырыуҙары онотолоп та бөтмәне, йөрәк яралары яңынан һулҡылдай, ти ул. Яугир әсәнең ете ейән-ейәнсәре бар. Ивановка ауылынан Гөлсирә Бикбованың да күңел яралары әле уңалып бөтмәгән. Динис улы 2023 йылда махсус хәрби операция биләмәһендә батырҙарса һәләк була. Яковлевка ауылынан Альмира Рәзәпованың 31 йәшлек улы Илгиз шахтала эшләй, дуҫтары махсус хәрби операцияла булғас, үҙенә тыныслыҡ таба алмай, үҙ теләге менән 2023 йылда МХО-ға юллана. Күп тә үтмәй батырҙарса һәләк була. Яугир әсәһе Аҡъярҙан йорт һатып ала һәм яугирҙарға гуманитар ярҙам туплауҙа ҙур ярҙам күрһәтә, ирекмәнлек менән шөғөлләнә. Һамар ауылынан Рәзилә Бәҙретдинова ның улы 2024 йылда контракт төҙөп, тыуған илен һаҡларға юллана. Ике ҡыҙы бар, оҙаҡ йылдар Бүребай тау-байыҡтырыу комбинатында эшләй. Бер тапҡыр ҡыҫҡа ваҡытҡа отпускыға ҡайтып китә, яраланып, Ростовта хәрби госпиталдә ята. – Үҙем Һамар урта мәктәбендә завуч булып эшләйем, көндөҙ эштә бер аҙ ваҡыт үтә, әммә өйгә ҡайтҡас, уйҙар тынғылыҡ бирмәй. Уйҙарымды шиғыр юлдарына һалам, доғалар уҡыйым. Улымдан хәбәр килһә, тип телефонымды ҡулымдан ысҡындырған да юҡ. Уның ҡарарына ҡаршы килмәнек, ҡорбан салып, аят-доғалар уҡытып яуға оҙаттыҡ. Тиҙерәк һуғыштар бөтөп, яугирҙарыбыҙ иҫән-һау ғаиләләренә ҡайтһын, йорт-ил тыныс булһын, – ти Рәзилә Шәрифулла ҡыҙы. Атингән ауылынан Мәҙинә Игебаева ике яугир әсәһе. «Башҡорт» һәм «Душман» позывнойлы улдары ата-олатайҙарының юлын лайыҡлы дауам итә. Олаталары Хөснөлхаҡ Игебаев 1951–1955 йылдарҙа дүрт йыл Украинала хеҙмәт итһә, Фәтих Игебаев ике йыл Харьковта әрме бурысын үтәй. Кесе улы «Башҡорт» позывнойлы яугир Аҡъяр һөнәрселек училищеһын тамамлағас, хәрби хеҙмәткә саҡырыла, офицерҙар мәктәбен тамамлай. Хәрби өлкәне үҙ иткән егет 2007 йылда Тоцк ҡалаһында Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөп, ил алдында хеҙмәт итеүен дауам итә. Хәрби булараҡ төрлө яҡтарға командировкаларға йөрөй, Көньяҡ Осетияла ла, Сүриәлә лә булырға тура килә уға. Яугирҙың күкрәген «Сүриәлә хәрби операцияла ҡатнашыусы», «Хәрби хеҙмәттә күрһәткән батырлығы өсөн», «Сүриә Ғәрәп Республикаһында тыныслыҡ урынлаштырыу миссияһында ҡатнашҡаны өсөн», 2-се дәрәжә «Хәрби батырлыҡ өсөн», «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн», «Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы» һәм «Жуко» миҙалдары биҙәй. Икенсе улы 2023 йылдың июнендә Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөп алғы һыҙыҡҡа юллана. Хәрби хәрәкәттәр барышында күрһәткән батырлығы өсөн Генерал Шайморатов миҙалы менән бүләкләнә, ҡаты яралана, госпиталдә дауалана. «Яугир әсәләр» вокал ансамбле етәксеһе Миңзифа Ишемғолова өс баһадирҙай улға ғүмер биргән әсәләрҙең береһе. Ҙур улы 2024 йылда үҙ теләге менән контракт төҙөй һәм махсус хәрби операцияға юллана. «Бизон» позывнойлы яугир алғы һыҙыҡта яралана, госпиталдә дауалана. «Хәрби батырлыҡ» миҙалына лайыҡ була. Яугир әсәләре… Оло йөрәкле, сабыр, түҙемле, ғәзиз улдары өсөн минут һайын өҙгөләнеп уларҙы көткән әсәләргә һоҡланмай мөмкин түгел. Ҡайғы-хәсрәттәргә күмелмәй, киреһенсә, йөрәк әрнеүҙәрен йыр-моңға һалырға үҙҙәрендә көс тапҡан «Яугир әсәләр» ансамблендәге әсәйҙәр икеләтә һоҡланыу һәм хөрмәткә лайыҡ. Тиҙерәк һуғыш бөтөп, уландарығыҙ иҫән-һау ҡайтһындар, артабан йырҙарығыҙ тик шатлыҡлы ноталарҙа ғына дауам итһен! Кәримә Усманова, Хәйбулла районы. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",Йөрәк әрнеүҙәрен йырға һала,Махсус хәрби операция,7882,https://tamasha-rb.ru/articles/care/2025-12-26/y-r-k-rne-ren-yyr-a-ala-4521751,2025-12-26T11:02:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда санкцияләр сәбәпле 45 яңа троллейбус кулланылышка тапшырылмаган. Бу хакта РБКхәбәр итә.2022 елның көзендә Уфа трамвай-троллейбус заводы (УТТЗ) Уфага офсет килешүе нигезендә яңа 45 троллейбус тапшырырга тиеш булган. 1 миллиард сумлык килешүне Башкортстан транспорт министрлыгы һәм Уфа трамвай-троллейбус заводы 2021 елда төзегән. Һәр троллейбус 22,3 миллион сумга төшәчәк, моны республика бюджетыннан түлиләр. Әмма чикләүләр һәм ""хәзерге икътисади вазгыять белән бәйле рәвештә"" электротранспортны итештерү һәм тапшыру барып чыкмаган. Башкортстан хөкүмәте рәисе урынбасары, икътисади үсеш министры Рөстәм Муратов Уфа троллейбусларны алачак, әмма якынча өч елдан соң, дип белдергән. Килешүне 2025 елның ноябрь ахырында тәмамларга ниятлиләр. Шул ук вакытта министр килешүнең бәясе үзгәрмәячәк, 1 миллиард сум булып калачак, дип искәрткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда санкцияләр сәбәпле 45 яңа троллейбус кулланылышка тапшырылмаган,Яңылыҡтар,970,https://www.azatliq.org/a/32295727.html,2023-03-02T08:16:34+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның 6 февралендә ""Алга"" батальонының барлык өч тулы булмаган ротасын да Угледар янындагы урманны штурмларга ибәрделәр. Анда 120 ләп кеше киткән, диелгән иде. Былтыр октябрь аенда Татарстанга шул чакта үлгән ""Алга"" сугышчыларының әсәдләрен кайтара башлаулары хәбәр ителде. Узган ялларда Казанның иңү паркында Татарстанның Украинага һөүмдә катнашып һәлак булган ""Алга"" батальоны хәрбиләрен искә алу чарасы үткән. Бу хакта ""Бизнес "" хәбәрчесеиткерә. Митингны Угледар янындагы ике ел элек булган сугышка багышлаганнар, ул чакта ""Алга"" батальоны тар-мар ителгән иде. 2023 елның октябрендә ""Алга"" батальонының Бахмут янында тар-мар ителүебилгеле булды. ""Шайтан"" кушаматлы командир әсирлеккә алынды. Батальондагы башка сугышчылар Угледар янында хезмәттәшләренең һәлак булуына нәкъ менә аны гаепләде.2023 елның 6 февралендә ""Алга"" батальонындагы барлык өч ротаны да (алар тулы булмаган) Угледар янындагы урманны штурмларга ибәрәләр. Анда барлыгы 120 ләп кеше китә. Моңарчы "". Реалии"" андабулган хәлләртурында зуртикшеренүчыгарган иде. Хәрбиләр штурмга күзләүсез киткән, аларга артиллерия ярдәме дә булмаган. Моны басма белән сөйләшкән чагында шушы вакыйгада катнашкан берничә сугышчы раслый. Сугыш кырында исән калганнарның кайберләре әсирлеккә төшкән булырга мөмкин, әмма чынлыкта ничек булуын беркем белми. Сугышчыларның бер өлеше хәбәрсез югалган. ""Алга"" батальоны ким дигәндә өч тапкыр сугыш кырына кире әйләнеп кайткан — хәрбиләрнең мәетләрен алып чыгар өчен һәм бу урында кабат урнашып карарга омтылып. Татарстан хәрбиләре бу омтылышларның һәрберсендә үлүен дәвам иткән. "". Реалии"" бу операцияләрнең көннәрен дә ачыклый алган: 24 февраль, 14 һәм 21 март. Соңрак бу сугыш кыры булган кишәрлекне Русия хәрбиләре басып ала, әмма бөтен әсәдләрне дә алып чыгу яки тану мөмкин булмый, чөнки алар инде таркала башлаган була. Чарадан видеорепортаж ""ЖЕНСОВЕТ 13637"" -каналында чыкты. Матәм чарасында катнашучылар чыгарган исемлектән күренгәнчә, Украинадагы сугышта ""Алга"" батальоныннан 228 кеше һәлак булган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда ике ел элек Угледар янында тар-мар ителгән ""Алга"" батальоны хәрбиләрен искә алганнар",Яңылыҡтар,2073,https://www.azatliq.org/a/kazanda-ike-el-elek-ugledar-yaninda-tar-mar-itelgan-alga-bataloni-harbilaren-iska-algannar/33309378.html,2025-02-10T12:01:12+03:00
"– Ҡартайыу ғәләмәте инде, йәш тә бара бит. Яңыраҡ диспансеризация үттем. Анализдарым һәйбәт, тине врач. – Эй, ул врачтар нимә белә инде. Бына беҙ кешеләрҙе паразитарҙан ҡотҡарабыҙ. Күреп торам, һине лә паразиттар баҫып алған. Улар беленмәй, һиҙелмәй ҙә. Эстән генә кешенең организмын кимерә. Кесаҙна көн беҙҙең офисҡа кил әле, унда ныҡлап тикшерербеҙ. Минең күңелгә шик төштө, ысынлап та, һуңғы арала йүнләп йоҡлай алмайым. Уйланып йөрөнөм дә, Мәсниә әйткән адрес буйынса барҙым. Мине күптән көткән ҡунаҡ кеүек ҡаршы алдылар. Бизнес-үҙәктең дүртенсә ҡатындағы ҙур ғына бүлмәгә байтаҡ кеше йыйылғайны. Түрҙә Мәсниә, йәшерәк бер ханым һәм өс әбей ултыра. Бына был апайҙар кисә генә Египеттан ҡайтты. Был хөрмәтле ханымдар беҙҙең компанияла тырышып эшләп, тиҙ арала юғары кимәлгә күтәрелде. Шуның өсөн беҙҙең компания уларға Мысырға сәйәхәт бүләк итте. – Ярай әле ошо компанияға кергәнбеҙ, аҡса ла тамып тора, сәйәхәт тә ҡылабыҙ, тип маҡтанышты әбейҙәр. Шунан стенаға беркетелгән телевизор экранынан Паразиттар тип аталған фильм күрһәттеләр. Һыу, ризыҡ менән бергә кешенең эсенә төрлө паразиттар, күҙгә күренмәгән ҡылйыландар, бөжәктәр керә икән. Улар тиҙ арала үрсейҙәр. Шунан эске ағзаларҙы, мейе менән күҙ алмаларын ашай, кимерә башлайҙар икән. Кеше төрлө сиргә дусар була, хатта иҫәрләнә башлай икән. Быға тиклем ундай хәлде ишеткән, күргән булмағас, мин ҡурҡып ҡалдым. Тимәк, миндә лә ҡоротҡос паразиттар бик күп булып сыға! Кино тамам булғас, Сәғиҙә исемле матур ҡатын бер нисә төрлө быяла флакон сығарҙы ла, ундағы дарыуҙарҙың файҙаһы тураһында һөйләргә тотондо: Был таблеткалар кешегә эйәләшкән паразиттарҙан ғына ҡотҡармай, мең төрлө сирҙән дауа. Һимеҙ кешене ябыҡтыра, ябығына ит ҡундыра. Шул тиклем маҡтағас, егерме меңлек дарыу һатып алдым. Өйгә ҡайтҡас та эсә башланым. Эсте ныҡ йомшарта икән, ике көн бәҙрәфтән сыҡманым да ҡуйҙым. Ябығып, һурылып киттем. Ҡатын: Алйотто сәсеп үҫтермәйҙәр, үҙе үҫә. Күрәләтә сир һатып алғанһың, - тип әрләй. Ул эс китеүгә ҡаршы дарыу биргәс, туҡтағандай булды. Мәсниәгә шылтыратҡайным, ул: Борсолма, Хәниф, ул шулай булырға тейеш, тимәк, эсеңдәге паразиттар сыға башлаған. Иртәгә офисҡа кил. Аураңды тикшерергә кәрәк. Һинең аураң да боҙолған булырға тейеш, - тине. Тағы барҙым офисҡа. Сәғиҙә мине фотоға төшөрөп алды ла, бер прибор өҫтөнә ҡуйҙы. Ноутбуктағы экранда минең йәмһеҙ, бөршәйгән йөҙөм күренде. Һеҙҙең точно аурағыҙ боҙолған, - тине Сәғиҙә, - уны кисекмәҫтән таҙартырға кәрәк. Юғиһә, көндән-көн һаулығығыҙ ҡаҡшаясаҡ. Унан инде үлергә лә күп ҡалмай. – Бына был приборҙар ярҙамында, тип Сәғиҙә ҡауырһын тышлы һабын һауытынан йоҡараҡ нәмәләр килтереп сығарҙы. Был хикмәтле приборҙар фәндең, яңы технологияларҙың яңы ҡаҙанышы! Төрлө сирҙәрҙе, боҙом-сихырҙарҙы алып ташлай. Береһе ун мең генә тора. Әйткәндәй, фатирығыҙ нисә бүлмәле? – Үҙегеҙ менән йөрөтөргә берҙе, һәр бер бүлмәгә. Шулай уҡ аш бүлмәһенә, бәҙрәфкә, ваннаға, балконға ла алығыҙ. Өйөгөҙҙө таҙартығыҙ. Сәғиҙә күрһәтеп маҡтаған нәмәләр һикһән меңгә төштө. Ул өйрәткәнсә, һәр бүлмәнең мөйөшөнә ҡуйып сыҡтым. Аҙна-ун көндән тағы Мәсниә шылтырата: Хәниф, иртәгә офисҡа кил! Мейе тикшерә торған сит ил приборы килде! – Беләһеңме, Мәсниә, үҙегеҙ шунда китегеҙ, йәме! Һеҙ үҙегеҙ паразиттар! Яңы кухня гарнитурына йыйған аҡсаны һыуға һалдым. Үкенәм дә бит, һуң инде. Үҙебеҙҙең врачҡа һөйләгәйнем, ул рәхәтләнеп көлдө лә: Аҡсағыҙ артып барһа, мәйелегеҙ! Паразитҡа ҡаршы дарыуҙар мең тәңкә лә тормай! - тине. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Харис ШӘРИПОВ,Юмор,4083,https://henek.info/articles/++--/2025-07-08/haris-sh-ripov-4307424,2025-07-08T19:50:00+00:00
"Әммә был ҡыҙ ныҡыш булып сыҡты, кис миңә: Сәләм, һин миңә оҡшаның, әйҙә, танышайыҡ? – тип яҙҙы. Уға: Хәйерле кис! Юҡ, мин өйләнгәнмен, танышмайым, – тинем. Шуның менән һөйләшеү тамамдыр тиһәм, яңылышҡанмын. Эй, яҙа ла яҙа, яҙа ла яҙа! Нимә генә тимәне: Ҡатының белмәҫ, мин унан йәшерәк, сибәрерәк, исмаһам, дуҫтар ғына булайыҡ, миңә етди мөнәсәбәттәр кәрәкмәй, аҙнаһына бер төн күрешеп торһаҡ та еткән. Юҡ тигәнде аңламаҫ бәндә булды бит! Йәнгә тейгәс, тоттом да һүгеп-һүгеп ете диңгеҙ аръяғына барып ҡайтыуын һораным. Шул мәл эргәмдә телефонда соҡоноп ултырған ҡатыным миңә уҫал ҡараш ташланы ла, илап ебәрҙе. Баҡтиһәң, ул ошо аккаунтты асып, ҡыҙ исеменән яҙышып ултырған. Барыһын да дөрөҫ эшләнем бит? Миңә башҡалар кәрәкмәй, һине генә яратам. Ниңә үпкәләйһең? тип һорауыма, ул: Һин миңә һүгенеп тороп, ҡаты яуап бирҙең, – тине. Икенсе көн һөйләшмәй йөрөй. Үсегергә уйлаған ҡатын, барыбер сәбәп таба икән. З. Хәсәнов. Әммә был ҡыҙ ныҡыш булып сыҡты, кис миңә: Сәләм, һин миңә оҡшаның, әйҙә, танышайыҡ? – тип яҙҙы. Уға: Хәйерле кис! Юҡ, мин өйләнгәнмен, танышмайым, – тинем. Шуның менән һөйләшеү тамамдыр тиһәм, яңылышҡанмын. Эй, яҙа ла яҙа, яҙа ла яҙа! Нимә генә тимәне: Ҡатының белмәҫ, мин унан йәшерәк, сибәрерәк, исмаһам, дуҫтар ғына булайыҡ, миңә етди мөнәсәбәттәр кәрәкмәй, аҙнаһына бер төн күрешеп торһаҡ та еткән. Юҡ тигәнде аңламаҫ бәндә булды бит! Йәнгә тейгәс, тоттом да һүгеп-һүгеп ете диңгеҙ аръяғына барып ҡайтыуын һораным. Шул мәл эргәмдә телефонда соҡоноп ултырған ҡатыным миңә уҫал ҡараш ташланы ла, илап ебәрҙе. Баҡтиһәң, ул ошо аккаунтты асып, ҡыҙ исеменән яҙышып ултырған. Барыһын да дөрөҫ эшләнем бит? Миңә башҡалар кәрәкмәй, һине генә яратам. Ниңә үпкәләйһең? тип һорауыма, ул: Һин миңә һүгенеп тороп, ҡаты яуап бирҙең, – тине. Икенсе көн һөйләшмәй йөрөй. Үсегергә уйлаған ҡатын, барыбер сәбәп таба икән. З. Хәсәнов.",ҺЫНАУ,Юмор,1839,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-04-09/ynau-4191246,2025-04-09T20:05:00+00:00
"Ҡамыр: Бер ҡап май; Бер йомортҡа; Сода; Тоҙ; Ярты стакан шәкәр; Самалап он (ҡулдан айырылғансыға тиклем баҫырға). Әҙер ҡамырҙы һалып торорға. Эслек әҙерләйбеҙ: 200 грамм творог; 200 грамм – магазин ҡаймағы; Бер йомортҡа; Ярты стакан шәкәр; Бөтәһен дә болғатабыҙ. Ҡамырҙы табаға 0,5 см ҡалынлығында йәйеп, ситтәрен күтәреп ҡуйырға. Эсенә әҙер эслекте һалып, өҫтөнә үҙегеҙ теләгән еләу-емеште һалырға була (ер еләге, ҡарағат, сейә һ. б. ) Бер ниндәй ҙә еләк һалмаһаң, сметанник була. Бер яғына – бер төрлө, икенсе яғына икенсе төрлө емеште һалырға була.",Алһыу Бәхтиеванан телеңде йоторлоҡ тәмле пирог,Аңлатма,551,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-05/al-yu-b-htievanan-tele-de-yotorlo-t-mle-pirog-4338862,2025-08-05T14:49:00+00:00
"Кушма Штатларда тарихта беренче мәртәбә кешегә дуңгыз йөрәген уңышлы күчереп утыртканнар. Трансплантация 7 гыйнварда Мэриленд университетының медицина үзәгендә 57 яшьлек Дэвид Беннетка ясалган. Табиблар сүзенә күрә, пациент әле дә ""ясалма йөрәк-үпкәләр"" иһазына тоташтырылган, әмма яңа йөрәк хәзердән үк тулы куәтенә диярлек эшли. Алар ясалма кан әйләнеше аппаратын 11 гыйнварда аерырга ниятлидиелә. Дэвид Беннет әлеге тәрибәгә дәвалауның башка барлык ысуллары нәтиәсез булганнан соң һәм сәламәтлеге артык начар булу сәбәпле донор йөрәге ала алмаганнан соң ризалашкан. ""Сайлау гади иде: үлем яки трансплантат, — дигән Дэвид Беннет операция алдыннан. — Минем яшисем килә. Мин моның билгесезлеккә сикерү булуын беләм. Әмма бу минем бердәнбер сайлау мөмкинлегем"". Әлегә табиблар фаразлар ясарга алынмый, әмма белгечләр бу мөһим вакыйга булырга мөмкин дип саный. ""Әгъзалары эшләми башлаган очракта кешеләрне ничек дәвалавыбызны тамырдан үзгәртәчәк юллар ачыла дип ышанам""дигән белән әңгәмәсендә хирург-трансплантолог Дэвид Классен. Узган ел 41 меңнән артык американ донор әгъзалары алган. 4 меңгә якын американга йөрәк күчереп утыртканнар. Әмма донор әгъзаларына ихтыя күпкә зур. Соңгы ун елда дуңгызлар белән актив рәвештә тәрибәләр уздырыла, алар барышында галимнәр ген инженериясе ярдәме белән әгъзаларын кеше организмы кире какмастай хайваннар китереп чыгарырга тырыша. Әлегә бу тәрибәләрнең ни кадәр уңышлы булачагы аңлашылмый, чөнки күп вакыт кешедән кешегә күчереп утыртканда да организмның әгъзаларны кабул итмәве проблемы бар. Ксенотрансплантация — хайваннарның әгъзаларын кешегә күчеп утыртырга тырышу дистәләгән еллар элек эшләнеп каралган. Узган гасырның 60 нчы елларында беренче тапкыр кешегә шимпанзе бөерләре күчерелеп утыртылган. Бер очракта бөер 9 ай дәвамында эшләгән.1983 елда Бэби Фэй исемле балага бабуин йөрәге күчереп утыртылган. Кыз өч атнадан соң үлгән. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",АКШта беренче мәртәбә кешегә дуңгыз йөрәге уңышлы күчереп утыртылган,Мәғариф,2119,https://www.azatliq.org/a/31649115.html,2022-01-11T11:54:48+00:00
"Ишбикә апай  с ығышы менән Хәйбулла районы, Су ҡраҡ ауылынан. Кескен ә сағынан үкһе ҙ етем ҡалып (башта әсәһе, а ҙ ағыра ҡ атаһы м әрхүм була) Баймаҡ районы Әбделкәрим балалар йотонда т әрбиәләнә. -Ярай әле өләсәйем булды, - ти ул аяныслы  балалы ҡ йылдарын х әтерләп. - Ул мине ә ҙ әп- тәртипкә, динебе ҙҙе яратырға өйрәтте. Һөйөклө бала – көйөклө, тип һөйә торғайны мәрхүмә оләсәйем. - Ата- әсәң күреп туйма ҫтай булып ярата, ирк әләтә торғайны, тип хәтерләй торғайны.    Яғымлы, итәғәтле, ысын мөслимә Ишбикә апай менән һү ҙҙ әребе ҙ килешеп, байтаҡ серл әштек. А ҙаҡ у л алдыма  ҙур бер фотоальбом  килтереп  һалды. Минең бөтә тормошом ошонда сағыла, - тине. Тәүге биттән миңә и ҫ киткес сиб әр ҡыҙ йылмайып ҡарай. Нур с әсеп торған ҙур ҡара кү ҙҙ әр, һы ҙылып китк ән ҡыйғас  ҡара ҡаш, ап-аҡ түң әрәк йө ҙ, ынйылай теҙелеп китк ән тештәр, ике ҡалын толом үреп т өшөрөлгән, ҡупшы буй- һын. Һинме был, Ишбикә апай? – тим, әле лә матурлығын юғалтмаған апайға һо ҡланып ҡарап. 19 й әшлек сағым, - ти ул һәм хәтирәләргә төшөп китә. 1950 йыл. Байма ҡ баҙарына барҙым. Ба ҡһаң, М өжәүир хә ҙр әт тә бында килгән икән. Мине күреп ҡалды ла( бер саҡ балалар йортона килг әйне, миңә бетеү я ҙып биргәйне, шуны онотмаған): - Балам, эргәмә  кил әле, - тип мине са ҡырып алды. - Теге саҡта яҙып бирг ән бетеү ҙе юғалттың инде, ә? - тине. - Мин һиң ә уны мунсаға тағып барма ҫҡа ҡуштым, ниң ә әйткәнде тыңламаның? Оялдым, ҡыҙарындым, бетеүен юғалтҡанды ҡайҙан белде ик ән тип аптыраным. – Һи ң ә, ҡыҙым, бетеүһе ҙ й өрөү ярамай, Манһыр ға килеп сыҡ, һаҡлап й өрөтөр булһаң,  тағы я ҙып бирермен, - тине. Ти ҙ ген ә барып булманы, йылдар үтеп китте. Йәшлек менән хәҙрәттең ниндәй илаһи зат  икәнлеген дә аңлап етмәгәнмендер, ахырыһы. 1963 йыл ине. Х ә ҙр әт ҡартайған, туҡһанға яҡынлап килг ән сағы.  Шулай ҙа, бер- ике генә күрһә лә ул, мине таныны. - Килдеңме, балам, - тине. - Мине ген ә көтөп ултырғандай ихлас ҡабул итте. - Һинд ә бо ҙом бар, б әлки, кешеләр ҙең һоғо тейг әндер, - тине. Ул миңә өскөлләп тегелгән бетеү һондо: -  Ал, балам, б өгөн  бында юлланырыңды белеп, я ҙып ә ҙерл әп ҡуйғайным, - тине. Шунан тоҙ, с әй, һабын өшкөрөп бир ҙе. Ишбикә апай, был осрашыуға 43 йыллап ва ҡыт үтһ ә лә,  шул са ҡтағы х ә ҙр әттең әйткән һәр бер һү ҙен онотмайынса,  йөрәк түрендә һа ҡлай ик ән. Ул дауам итте: Балам, һине кеше һөйләр, урынһы ҙ р әнйетергә тырышыусылар булыр, - тине олатай. Ниңә улай? Бер ни аңламайым. Һин - Аллаһы Тәғәләнең һөйөклө ҡоло. Раббыбыҙ һиңә Таһир ҙың һ өйгәне Зөһрәнекенә тиң матурлы ҡ бирг ән. Матур гөлгә кү ҙ тейеүс ән. Яман кү ҙ кешене ген ә түгел, хатта ағасты ҡорота. Минең әйткәнде онотма: кеше һөйләй тип һү ҙ ҡыуып й өрөмә, яманлап һөйләһәләр ҙ ә, ма ҡтап һ өйләһәләр ҙ ә, мине и ҫк ә алғанығы ҙ өсөн рәхмәт, тиң дә кит тә бар. Ҡабатлап әйтәм, тине ул, һин Алланың ярат ҡан б әндәһеһең. Белмәйем инде, олатай, - тим ул әйткән һү ҙҙ әр ҙең м әғәнәһенә лә төшөнөп етә алмай. Балам, мин барыһын да белеп ултырам, - тине хә ҙр әт. Ул минең етем ү ҫеүемде л ә, иремдең ниндәй холо ҡло икәнен дә, үгәй ул ү ҫтереүемде л ә әйтеп бир ҙе. - Яҙмыш һиң ә һынау ҙарҙы күп еб әрер, Ярат ҡан ҡолон ул шулай һынай. Сабыр ит, түҙ! Хоҙай һиң ә маңлай бәхете бирһен! Маңлай  бәхете. Был һүҙҙең мәғәнәһен  дә мин  олоғайғас ҡына аңланым. Бетеүен юғалтманыңмы? Ю ҡ, икенсеһен күҙ ҡараһындай һаҡланым. - Апай өскөлләп  тегелгән бетеүҙе ҡулына алып күрһ әтте, - Ҡырҡ өс йыл тағам. Ул мине, ысынлап та, һа ҡлай. Х ә ҙр әт мине ауыр я ҙмыш к өткәнен алдан белгән, күрәһең. Бетеүен биреп  тә ҡдиремде еңел әйтергә иткән ул.  Бер- бер артлы дүрт баламды ерләнем, ирем дә иртә китте. Япа- яңғы ҙ ҡалдым, Минең аяныслы хәлемде бер әҙәм аңламаҫ. Ишбик ә апай  шулайтып үҙ хәлен һөйләп биргәс, уйланым: ысынлап та, олатай уның маңлайына яҙылған тәҡдирен белеп, нисек тә яҙмышын еңеләйтергә тырышҡан. Һин көслө рухлыһың! - Һаман да бирешмәҫкә тырышҡан олпат атынға  ихтирам менән ҡарайым. - Ауырлы ҡтар алдында ҡаушап ҡалмағанһың, д ин юлына ба ҫҡанһың,  кешел әрҙең изгелеген күңел  түреңдә һаҡлайһың, әйләнә- тирәләге яҡындарыңа йөрәк йылыңды таратып йәшәйһең. Барыһы ла хә ҙр әт фатихаһынан! - ти изге күңелле апай, ,Мөжәүир хә ҙр әт китабын ҡулына алып: Егерменән ашыу китап һатып алып, мөхтаждарға тараттым. Үҙем ете ҡат уҡып сыҡтым. Тағы ла бер ҡат уҡып сығайымсы әле, Хәҙрәт тураһында уҡыу  - минең  берҙән- бер йыуанысым, яралы күңелемә бәлзәмдәй  бит ул.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Мине хәҙрәт бетеүе һаҡлай,Аңлатма,4364,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-05/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-mine-h-r-t-bete-e-a-lay-4303610,2025-07-05T11:17:00+00:00
"Башҡорт әҙәбиәте классигы, егермеләгән роман, унлаған хикәйә-повесть авторы Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы Өфөнөң 161-се лицейында төрлө саралар үткән. 6-сы, 8-се синыф уҡыусылары туған әҙәбиәт дәресендә күренекле башҡорт яҙыусыһының тормош юлы һәм ижады менән танышҡан, Төньяҡ амурҙары һәм Салауат тарихи романдарынан өҙөктәр уҡыған, Төньяҡ амурҙары йәнһүрәтен ҡараған. 7-се синыф уҡыусылары Бөртөкләп йыйыла алтын тигән  әҙәби уйында ҡатнашҡан. Сығанаҡ: 161-се лицейҙың ВК төркөмө.",161-се лицейҙа Яныбай Хамматов ижадын өйрәнәләр,Яңылыҡтар,502,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-05/161-se-litsey-a-yanybay-hammatov-izhadyn-yr-n-l-r-4110013,2025-02-05T21:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Баймак районындагы Сәйгәфәр авылында яшәүчеләр хакимиятләр кешеләргә халык ыены уздырырга рөхсәт бирми, дип зарлана. Авылда яшәүче бер төркем кешевидео яздырган. Алар ""Зауралье Агро"" оешмасы халыкның пай ирләрендә, печәнлекләрдә һәм көтүлекләрдә кыр эшләре үткәрмәкче була ди. Май ахырында оешма пай ирләрен химикатлар белән эшкәртәчәге турында хәбәр иткән һәм терлекләрне караусыз йөртмәскә кушкан. Авылда яшәүчеләр моңа риза булмыйча, халык ыены үткәрүләрен таләп итеп, районның ирле үзидарә оешмаларына һәм авыл советына мөрәәгать иткән. Активистлар оешма басуларга гербицид сиптерәчәк дип фаразлый. Акморын авыл советында (Сәйгәфәр авылы бу ирлеккә керә) кешеләргә халык ыены үткәрергә рөхсәт итмәгәннәр. Рөхсәт бирмәү турындагы документны авыл советы рәисе Марс Әбүбәкеровимзалаган, анда ни өчен рөхсәт итмәүләре турында бер генә сүз дә юк. Сәйгәфәрдәге хәлләр белән Баймак экоактивисты Илдар Йомаголовта таныш. ""Авылда сәер хәлләр майтарыла – ирле халыкның пай ирләрен тартып алмакчы булалар, - дип сөйли ул"". — Бу хакта белеп алгач, авыл кешеләре хокукый ярдәм сорап, хакимият оешмаларына һәм тәртип саклау оешмаларына мөрәәгать иткән. Алар Сарытауның ниндидер бер ширкәте һәм ""Зауралье Агро"" безнең ирләрне эшкәртергә һәм сөрергә, көтүлекләребезне, печәнлекләребезне алырга тели, итмәсә бөтенесен гирбицидлар белән эшкәртмәкче булалар, аннан соң анда берни калмаячак, дип зарланган, ди Йомаголов. Аның әйтүенчә, 600 ләп кеше яши торган Сәйгәфәр – ""чын терлекчелек комплексы булып тора"". ""Кәә, сарыклар гына да меңнән артык. Авыл халкы 700 ләп ат тота, колыннары белән мең баштан артык. Эре мөгезле терлек – 300 баштан артык. Читтән килгән ширкәтләр түгел, бу авылда яшәүчеләр үзләре чын инвестор"", ди Йомаголов. Моңарчы 2021 елда ""Зауралье Агро""ның Башкортстанның корылыкка дучар булган көньяк-көнчыгыш өлешендә сулау системы ясауга 3,5 миллиард сум инвестиция кертәргә ниятләвехәбәр ителгән иде. Бу проектны Әбәлил, Баймак, Учалы һәм Хәйбулла районнарында тормышка ашырырга ниятләделәр. Шул ук вакытта, Башкортстан хөкүмәте матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, ""Зауралье Агро"" ""ир кишәрлекләрен сатуга чыгарып тормыйча гына арендага бирерләр"" дип тә өмет иткән булган. —Без халык ыенында хакимиятләрдән ни өчен ирне безгә түгел, читтән килгәннәргә арендага бирәсез дип сорамакчы булабыз, дип сөйли Сәйгәфәр авылы старостасы Юныс Уелданов. — Нигә берни аңлатмый гына межалау үткәрмәкче булалар, нигә бернинди документ та күрсәтмиләр. ирләребезне, өйләребезне күпме сатарга була инде? Бүген безнең ирләрне сарытаулар алыр, иртәгә американнар. Шуңа халык ыенында әйтергә телибез: кем Башкортстанда яши, ирне шул алырга тиеш, читтән килгәннәр түгел. Уелданов әйтүенчә, ыен бу атнада үтәр дип ниятләнә. ""Халыкның үткәрәсе килә икән, ыен үтәчәк. Беркем дә халыкка каршы бармас дип өметләнәм"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Баймак районында яшәүчеләр ир мәсьәләләренә бәйле халык ыены уздыруны таләп итә, хакимиятләр рөхсәт бирмәгән",Яңылыҡтар,2934,https://www.azatliq.org/a/32455225.html,2023-06-12T09:19:47+00:00
"Участники школы не только подготовятся к выбору будущей профессии, но и освоят гибкие навыки, познакомятся с университетами и научными организациями Евразийского НОЦ, обретут новых друзей и проведут лето с пользой. Когда: с 21 по года Где: Дом Евразийского НОЦ (Уфа, ул. Кирова, 15) Заявки принимаются до года на сайте По результатам участия в Программе предусмотрена выдача сертификатов. Для школьников, прошедших отбор, обучение - бесплатно. Евразийский НОЦ",Евразийский НОЦ запускает Научную летнюю школу в Уфе,Яңылыҡтар,459,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-15/evraziyskiy-nots-zapuskaet-nauchnuyu-letnyuyu-shkolu-v-ufe-3886515,2024-08-15T12:54:00+00:00
"Башҡортостан яугирының батырлығы тураһында яҙылған ул хатта. ""Банзай"" – гвардияның өлкән лейтенанты – штурм ваҡытында яралы яуҙашына тәүге ярҙам күрһәтеп, уны тынысыраҡ ергә алып сыҡҡан. Егет ике мототөркөмдө етәкләп, хәүефле биләмәлә дошманға ҡаршы тороуҙо ойошторған, үҙе лә яраланған, әммә хәрби бурыс үтәлгән. Шулай итеп, ""Банзай""ҙың аҡыллы аҙымдары яуҙаштарын да ҡотҡарған, алға барыуға ла шарттар тыуҙырған. Афарин, яҡташ! Ул МХО-ла 2022 йылдан контракт буйынса хеҙмәт итә, ""Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы"", Суворов, дәрәжә ""Ҡыйыулыҡ өсөн"" миҙалдары менән наградланған. Иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын! Фото: администрация г. Нефтекамск, вк. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Яуҙа - яуҙаш, терәк һәм дуҫ",Махсус хәрби операция,829,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-11/yau-a-yau-ash-ter-k-m-du-4533079,2026-01-11T12:50:00+00:00
"Мин халҡымдың сәскә күңеленән, Бал ҡортондай, ынйы йыямын, Йыямын да - йәнле ынйыларҙан Хуш еҫле кәрәҙ ҡоямын. Шуға ла мин беләм тел ҡәҙерен: Бер телдән телем кәм түгел –Көслө лә ул, бай ҙа, яғымлы ла, Кәм күрер тик уны кәм күңел! .. Халҡым теле миңә - хаҡлыҡ теле, Унан башҡа минең илем юҡ; Илен һөймәҫ кенә телен һөймәҫ, Иле юҡтың ғына теле юҡ! Әсәм теле миңә - сәсән теле, Унан башҡа минең халҡым юҡ, Йөрәгендә халҡы булмағандың Кеше булырға ла хаҡы юҡ! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ТУҒАН ТЕЛ,Йәмғиәт,679,https://akbuzat-rb.ru/news/common_material/2026-02-21/tu-an-tel-4588079,2026-02-21T20:50:57+05:00
"Салауат Юлаев һәйкәлен реконструкциялау өсөн йыл ярым самаһы ваҡыт кәрәк, тине Радий Хәбиров тура эфир барышында, журналист Рита Өмөтбаеваның һорауына яуап биреп. "" Һәйкәлде юҡ итеү ниәте юҡ. Һәйкәлде киләһе быуындар һәм республика өсөн һаҡлап ҡалыу теләге генә бар, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Республика етәксеһе. - Беҙҙең алда бик ҡатмарлы бурыс тора. Һәйкәлдең торошо бик борсой. Конструкцияны коррозия ашай - ул аттың артҡы аяҡтарын һәм эске каркасын ныҡ зарарлаған. Был һәйкәлдең бөгөнгө торошон хәүефле итә. Постамент т а һорауҙар тыуҙыра. Был эште башларға мәжбүрбеҙ"". Р еконструкцияны башлау өсөн 2025 йылда бюджеттан аҡса бүленәсәк, тип билдәләне Радий Хәбиров. Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, реставрацияға яҡынса йыл ярымға иклем ваҡыт талап ителә. Һәйкәлде һүтеү эксперт комиссияһының талабы, тине төбәк Башлығы. ""Бөгөн реконструкция проекты дәүләт федераль эксперт комиссияһының ыңғай һығымтаһын алды. Эште башлау өсөн документтарыбыҙ бар. Уға тиклем эште нисек алып китеү тураһында бергәләп кәңәш ҡорасаҡбыҙ. Реконструкция хатта һәйкәлдең ҡайһы бер өлөштәрен алмаштырыуҙы күҙ уңында тота», — тип аңлатты республика етәксеһе.",Салауат Юлаев һәйкәлен реконструкциялау,Яңылыҡтар,1130,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-03/salauat-yulaev-yk-len-rekonstruktsiyalau-4036857,2024-12-03T22:25:00+00:00
"Әғләм ШӘРИПОВ(булған хәл). Уйлап-уйлап ултырам да, йәш саҡ - алйот саҡ, тип бушҡа әйтмәйҙәр икән, тип тағы берҙе уйлап ҡуям. Һай-һааай, тип баш сайҡам ҡуям, ваҡыты менән шул хәтлем алйот булырға тура килгән бит, хатта хәҙер уңайһыҙ булып китә. Был хәл яңы ғына өйләнешеп, ""матур"" ғына итеп тормош көтөп йөрөгән саҡта булды. Ней бысаҡты йүнләп үткерләй, ней балтаны йүнләп һаплай белмәгән саҡ. Хатта йүнләп сөйҙө лә ҡата белмәгән осор. Үҙегеҙ беләһегеҙ, ул ваҡытта көсһөҙ генә өргән елгә лә сөй китер ине ҡыйшайып. Сүкеш менән киҙәнгән мәлдә генә ел өрә, шаян сөй башын ситкә алып өлгөрә, ә һин - шалт бармағыңа сүкеш менән! Унан йөрөйһөң инде бер аяҡта бейеп! Баш бармағыңды ҡосаҡлап! Мәйтәм, йәш саҡта тормош көтөүҙең күп нәмәһен белмәйһең икән шул. Бигерәк тә беҙҙең быуын дини яҡтан белемһеҙ булды. Сөнки заманында ул тыйылған ине. Аңлатҡан-өйрәткән кешеһе булмағас, ҡайҙан ғына беләһең инде дин ҡағиҙә-тәртиптәрен. Хәҙер әҙ-мәҙ беләм дә ул. Әммә эш үткән. Сөнки дини белемһеҙлеккә бәйле был хәл күптән инде тарих биттәрендә урын алып өлгөргән. Бына ошо хәлде һөйләмәксе булам да инде мин һеҙгә.",АҢҺЫҘ КЕЙӘҮ,Юмор,1098,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-03-04/a-y-key-4144117,2025-03-04T13:30:00+00:00
"Хәшиә апай, бала саҡ һәм һуғыш - улар икеһе бер-береһенә ҡапма-ҡаршы төшөнсәләр. Һеҙҙең бала сағығыҙ тап шундай ауыр йылдарға тура килгән, һеҙ уны ниндәй итеп хәтерләйһегеҙ? - Тормошта, һис шикһеҙ, һәр кеше төрлө ҡаршылыҡтарға осрай, ауырлыҡтар күрә. Әммә һуғыштан ҡурҡынысыраҡ бер нәмә лә юҡ. Барыһы ла үтә, ауырлыҡтар онотола, бына бала көйө генә һуғыш ваҡытында күргәндәр хәтергә уйылып ҡалған. Бөгөн үҙем 90 йәшкә етеп барам, бала сағымды уйлаһам, гел әсәйемде йәлләп, илағым килә. Шул тиклем уңған, тырыш кеше булды ул. Сафия ине исеме, береһенән-береһе бәләкәй балалар менән ҡала атайым яуға киткәндә. Һаулыҡтары булған ирҙәр, егеттәрҙе һуғышҡа алалар, ошоға тиклем колхоз баҫыуҙарын һөргән техника, тракторҙарҙы ла алып китеп бөтәләр. Ауылда - ҡарт-ҡоро ла, ҡатындар, малайҙар, уларға игенен дә үҫтерергә, башҡа бөтә ауыр эштәрҙе елкәләренә һалырға тура килә. Әсәйем дә бесәнен дә саба, кәбән дә һала, игенен дә ура. Аҙаҡтан да ҡартайғансы бесәнен дә эшләнеләр атайым менән. Салғыға шәп булды инде, ураҙа тотһалар ҙа, бесән сабырға бара торғайнылар. Донъяға күҙ-ҡолаҡ булыу ул мәлдә яңы унын тултырған Асия апайыма төшә. Һуғыш ғазаптарын үҙ елкәләребеҙҙә татығанбыҙ инде. Шуныһы бар - әсәйем беҙҙе асыҡтырманы, һаҡлап алып ҡала алды. Ике һыйыр тота алды, быҙаулаһа, бер быҙауҙы үҫтереп хөкүмәткә тапшырған булалар. Мин быларҙы бәләкәй булыуым арҡаһында аҙаҡтан әсәйемдең һөйләүҙәре буйынса беләм. Ул заманда һыйырҙы һаҡлап ҡалыу ҙа ҙур батырлыҡ бит. - Балаларҙы тере ҡалдырыуҙың берҙән-бер сараһы - һыйыр ағынан өҙмәү икәнен аңлағанға ла, һыйырын һаҡлап ҡалырға тырышҡандыр, тим. Колхозға бесән эшләп ҡайтҡандан һуң, үҙенә бесән эшләргә йөрөй. Олатайымдар әсәйемде ташламанылар, гел бергәләшеп эшләшеп йәшәнеләр. Атайымдың бер туған ҡустылары Әхмәр менән Мәғәҙ ярҙамлаша. Ул һыйырҙарҙың береһе яҙын быҙаулағас, юҡ була. Эҙләгәндәр, күрше ауылдарға ла барып ҡарағандар. Уныһына-быныһына йәүкәләгәндәр. Быҙау баҡыра, уға ҡушылып балалар ҙа илайбыҙ икән. Шулай бер айҙай ваҡыт уҙғас, бер ят кеше килгән. Һыйырығыҙҙы Билалдан эҙләгеҙ. Шул-шул кеше кәртәһендә бикләп көтә, тигән. Шуны әйтер өсөн, йәйәү 18 саҡрымды үтеп, ошо ҡыуаныслы хәбәрҙе еткергән. Әсәйем Асия апайым менән һыйыр артынан киткән. Барып һәүкәшләгәс, һыйыр баҡырып ебәргән. Кешеләр алып килеп, һыйырҙы сығарғандар. Ул тотҡан да ауыл яғына йүгергән, әсәйемдәр артынан эйәрә лә алмай, төнөн ҡайтып ингәндәр. Һыйыр ҡайтып торған, ти. Асия апайым өлкәнерәк балалар менән башаҡ сүпләргә йөрөгән. Ул бахырҙарҙы объездчик булып баҫыуҙарҙы һаҡлаусы Басир апа һыбай сыбыртҡылап йөрөп баҫтырған, ҡасып өлгөрмәгәндәрҙең тоҡтарын тартып алып, бер ниһеҙ ҡайтарып ебәргән. Ашарға икмәк наҡыҫ, әсәйем йәшереп кеҫәһендә бойҙай алып ҡайтҡан була, шуны ҡыҙҙырып, ҡурмас итеп ашайбыҙ, ойотҡан эсәбеҙ. Күмәк балаларға ашау етешмәй ҙә киткәндер, шулай ҙа ҡайһы бер ғаиләләрҙә аслыҡтан ҡолаған кеүеккә барып етмәнек. Олатайым беҙгә ер соҡор өсөн мәсәү эшләп бирҙе. Иртән торабыҙ ҙа, шуны тотоп, ҡуянтубыҡ соҡорға китәбеҙ. Мәсет уратып алынған ине, шуға ла ере тапалмағас, шунда күп итеп ҡуянтубыҡ үҫә. Хоҙайҙың бер мөғжизәһе инде, ас, арыҡ балалар йыраҡҡа үлән-тамыр йыйырға бара аламы, бында яҡын. Соҡоп алабыҙ ҙа, йылғаға төшөрөп, тап-таҙа итеп йыуабыҙ. Әсәй эштән ҡайтыуға әҙерләп ҡуябыҙ шулай. Улымдың малайҙары: ""Өләсәй, һуғыш ваҡытында нимә ашанығыҙ? "" - тип һорай. ""Һарына ҡаҙып, йыуып, бутҡа бешерҙек, әттек, йыуа, ҡымыҙлыҡ йыйҙыҡ, башаҡ сүпләнек"", - тиһәм: ""Өләсәй, һеҙ ҡайһылай мәскәй булғанһығыҙ"", - тип көләләр. Үҙем дә ҡушылып көләм, шулай булмаһаҡ, нисек йән аҫрамаҡ кәрәк. Беҙ күргәнде хәҙерге балалар күрмәһен. Хәҙер барыһы ла бар: ашайым тиһәң, ризыҡ бар, кейәм тиһәң, кейеме. Ойотҡан ойотоп, шуны көйәнтәләп, Магнитогорскиға йәйәү алып барып һата ине әсәйем, үҙе лә тәүәккәл булған, ай-һай. Бер шулай беҙгә күлдәктәр алып ҡайтҡан, үҙе шул тиклем ҡыуанған, бахырым. Уны бер йыуғайныҡ, ап-аҡ булды ла ҡуйҙылар. Баҡтиһәң, простыняны синька менән буяп, шунан күлдәк тегеп һатҡандар икән. Алдағандар, тип, эй көйәләнгән булды әсәйем. Бер шулай баҙарға китте лә, ҡайтмай ҙа ҡайтмай. Тауға менеп ҡарайбыҙ, көтәбеҙ. Өсөнсө тәүлегенә төнөн генә ҡайтып инә. Беҙ тышта илашып ултырабыҙ икән. ""Әсәйебеҙ үлгәндер инде"", - тип уйлағанбыҙ. Шунда ул ойотҡанға алыштырып картуф алып ҡайта. Теге картуфты, балаларымдың бәхетенән уңып китһен, тип теләк теләп сәсәләр. Элек картуф сәсмәгәндәр, ти ҙә ҡуялар. Картуфты һуғышҡа тиклем дә сәсә инегеҙме? Ерҙе нисек эшкәртеп сәстегеҙ, хәтерләмәйһегеҙме? - Картуфты һуғышҡа тиклем дә үҫтергәндәр ул. Быныһын ерҙе ҡаҙып сәскәндәр. Ул ишелеп уңа. Шул тиклем эре булды, ҡурсаҡ һымаҡ итеп алып йөрөп уйнаттыҡ. Баҙ тулды, урындыҡ аҫтына ла һалдыҡ. Бында ла әсәйемдең шәплеге инде, ҡарамаһаң, картуф уңамы? Ҡышҡыһын шул картуф арҡаһында аслыҡтың нимә икәнен әллә ни белмәнек. Сәлимә апай, мәрхүмә, ""Әсғәтем аслыҡтан шешенеп китте, Сафия, картуфыңдан бер нисә бөртөк бир инде"", - тип инде. Әсәйем биҙрә менән картуф, ҡорот биреп сығарҙы. Шулай күршеләребеҙ менән бүлешеп, ҡышты сыҡтыҡ. Нисектер орлоҡҡа ла ҡалды, тип хәтерләйем. Мәктәптә балаларға өйрә бешереп ашата инеләр, сеүәтәбеҙҙе тотоп барған була торғайныҡ. Унан да эскә йылы төшә торғайны. Былай күп кешеләр аслыҡтан ыҙалағандар, үлеүселәр ҙә булған. Бала саҡтан картуфҡа ихтирамым ҙур. Әле үҙем бөксәнләп йөрөй алмаһам да, балаларым картуф сәсә, яҡшылап ҡарайҙар. Унан тәмле ризыҡ юҡ. Беҙҙе картуф ҡотҡарып алып ҡалды ла инде. Бәхетебеҙгә, 1946 йылда атайым иҫән ҡайтты. Шулай итеп. Һуғыш тамамланыуға күпме һыуҙар аҡҡан, әммә йөрәктәрҙә ул һалған йәрәхәттәр бөгөн дә һыҡрай әле. Үҙенең һәм туғандарының ауыр, ас йылдарға тура килгән бала сағын, шул саҡта уларҙы йәшәтергә, һаҡлап алып ҡалырға бөтөн көсөн һалған әсәһен, һуғыштың аяуһыҙ ысынбарлығын күргән атаһын һөйләгәндә бөгөн үҙе лә әсәй, өләсәй булған Хәшиә апай тыныс ҡына ҡала алмай. ""Йорт-илдәргә тыныслыҡ килеп, һәр бала үҙ атаһы, үҙ әсәһенең һөйөүендә бәхетле булып үҫһендәр"", - тигән теләгемде намаҙ һайын ҡабатлайым"", - ти ул. Сөнки бала саҡ менән һуғыштың бер уртаҡлығы ла юҡ. Ләйсән НАФИҠОВА әңгәмәләште. ""Киске Өфө"" гәзите, 17, 2023 йыл",ҺЫЙЫР МЕНӘН КАРТУФ АСЛЫҠТАН ҠОТҠАРҘЫ,Тарих,6045,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-09-12/yyyr-men-n-kartuf-asly-tan-ot-ar-y-4386145,2025-09-12T21:38:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКүпчелек балалар Донецки, Харьков, Херсон, Днепропетровски, Киев, Запорожье һәм Николаев өлкәләрендә һәлак булган һәм яраланган. Русия башлаган сугыш аркасында Украинада 585 бала үлгән, 1664 бала төрле авырлыктагы тән әрәхәтләре алган. Бу хакта Украина баш прокуратурасы хәбәрендәәйтелә. Күпчелек балалар Донецки, Харьков, Херсон, Днепропетровски, Киев, Запорожье һәм Николаев өлкәләрендә һәлак булган һәм яраланган. Алданрак Украина эчке эшләр министры урынбасары Леонид Тимченкосугыш аркасында 1700 дән артык бала хәбәрсез югалган булып санала, диде. Хәбәрсез югалучыларның бердәм реестрында исә Украинаның 52 мең кешесе исәпләнә диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украина баш прокуратурасы: сугыш аркасында илдә 585 бала үлде,Яңылыҡтар,797,https://www.azatliq.org/a/ukraina-bash-prokuraturasi-sugish-arkasinda-ilda-585-bala-ulde-/33183138.html,2024-11-01T12:56:45+03:00
"В программе – известные песни о России в исполнении солистов театра песни «Притяжение» Городского дворца культуры. Вот как они описывают предстоящий концерт: – Это обращение к согражданам – друзьям, землякам, подрастающему поколению; творческий посыл к сердцам людей, наполненных светлым чувством любви и гордости за свою Отчизну. Начало в 18.00. 0",В Уфе сегодня пройдет праздничный концерт,Яңылыҡтар,348,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-22/v-ufe-segodnya-proydet-prazdnichnyy-kontsert-3895621,2024-08-22T16:06:00+00:00
"Максимум — до 30 тысяч рублей в год за одного студента на коммерческом отделении. С 2024 года компенсацию могут получить и те, кто учится в колледжах при вузах — таких студентов в Башкирии около 620. Причём деньги можно будет вернуть и за прошлый 202425 учебный год. Компенсация полагается: — семьям с тремя и более детьми (включая студентов до 23 лет, если они учатся очно); — не учитываются дети, состоящие в браке или находящиеся на полном гособеспечении. Председатель Госсобрания Константин Толкачёв отметил, что мера направлена на снижение финансовой нагрузки на семьи и расширяет доступ к образованию.",Многодетные семьи Башкирии смогут вернуть половину платы за обучение,Аңлатма,607,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-18/mnogodetnye-semi-bashkirii-smogut-vernut-polovinu-platy-za-obuchenie-4352269,2025-08-18T11:32:00+00:00
"Администрация и коллектив Национальной библиотеки Республики Башкортостан благодарны руководству киностудии «Башкортостан» и создателям указанных киноработ (фильмы еще не закончили фестивальный путь, поэтому предназначены только для единичного некоммерческого показа) за возможность знакомить своих преданных молодых читателей с героями, которых подарила башкирская земля. Кинопоказ пройдет по адресу: г. Уфа, ул. Ленина, 4, главный корпус Национальной библиотеки РБ, отдел рукописей и редких изданий (1 этаж). Вход свободный. Начало – в 11.30 ч.",Кино о СВОих в День Героев Отечества,Яңылыҡтар,546,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-09/kino-o-svoih-v-den-geroev-otechestva-4043912,2024-12-09T11:01:00+00:00
"Башҡортостан синоптиктары алдағы өс көнгә һауа торошон фаразланы. Башгидромет мәғлүмәттәре буйынса, бөгөняуым-төшөмһөҙ. Ел төньяҡтан, көньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы көндөҙ 0, 5 градус. Республиканың көнсығышында 10 градусҡа тиклем. Шишәмбе,19 мартта, йәнә яуым-төшөмһөҙ. Ел төньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә -4, -9 градус. Көндөҙ -1, 4 градус, таулы райондарҙа 9-ға тиклем. Шаршамбы,20 мартта, яуым-төшөмһөҙ. Ел талғын. Һауа температураһы төндә -8, -13 градус, төньяҡта 18 градусҡаса һалҡын. Көндөҙ -1, 4 градус, таулы райондарҙа 9-ға тиклем. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Башҡортостанда 10 градусҡаса йылыта,Яңылыҡтар,726,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-18/bash-ortostanda-10-gradus-asa-yylyta-3689858,2024-03-18T12:00:00+00:00
"Әҙерләүсе тәрбиәселәре: Альбина Күсәбаева, Гүзәл Алсынова.","Килештереп һөйләй, афарин!",Конкурстар,58,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-09/kileshterep-yl-y-afarin-4420580,2025-10-09T10:54:00+00:00
"Кырымтатарлар йортларында тентүРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда Федераль иминлек хезмәте хезмәткәрләре Курман районының (Красногвардейский) Буюк Онлар (Октябрьское) авылында кырымтатарлар йортларында тентү уздыра. Тентүләр берничә адреста -Решат Эмирусеиновһәм аның улы Рөстәмдә, Арсен Абхаиров, Иззет Абдулганиевһәм аның улы Эскендерда уза. Рөстәм Эмирусеиновны тоткарлаганнар һәм Акмәчеткә алып киткәннәр.69 яшьлек Решат Эмирусеинов - кырымтатар хәрәкәте активисты. 2017 елның августында ул ""Путин, безнең балалар террорчы һәм экстремист түгел"" дип язылган плакат тотып ялгыз пикетка чыккан иде. Соңрак та Русия хакимиятләренең Кырымда кырымтатарларга басымына каршы чыгышлар ясады. ФСБның Кырым идарәсе матбугат хезмәте Курман районының өч кешесенә карата инаять эше ачылуы турында хәбәр итте. Алар Русиядә террорчы оешма дип танылган ""Хизб ут-Тәхрир"" фиркасендә катнашуда шикләнелә. Украинада ""Хизб ут-Тәхрир"" эшчәнлеге тыелмаган.2014 елда Русия аннексияләгәннән соң Кырымда төрле сәбәпләр белән кырымтатарларны тоткарлау, хөкем итү, аларның югалу, үтерелү очраклары даими булып тора. 2014 елдан 31 кырымтатар мөселманы әлеге оешмада катнашуда гаепләнеп, эзәрлекләүләргә дучар булды.",Кырымда ФСБ кырымтатарлар йортларында тентү уздыра,Яңылыҡтар,1194,https://www.azatliq.org/a/29769438.html,2019-02-14T07:22:48+00:00
"Павел ПетренкоБу хакта Украина юстиция министры Павел Петренко белдерде дип яза УНИАН. Петренко сүзләренчә, Украина 2018 елда әлеге эшләрнең каралу графигын алырга өметләнә. ""Ике зур эш нигезендә үзебезнең юридик позицияләребезне иткердек. Беренчесе Кырым белән бәйле. Кырымны канунсыз аннексияләү, Кырымда кеше хокуклары бозылу, кешеләрне урлау һәм украин ватандашларының милке югалу турында"", ди министр. Икенче эш Донбасс белән бәйле. ""Былтыр ел ахырында һәм быел Страсбург мәхкәмәсенә мөрәәгать итеп, эшләрне карауның процессуаль графигын билгеләүне сорадык. Хәзер әлеге мәсьәлә мәхкәмәдә карала һәм без 2018 елда бу график төзелер дип көтәбез"", ди Петренко. Украина Европаның кеше хокуклары мәхкәмәсенә Русиянең Кырымдагы һәм Киев контролендә булмаган Донбасс ирләрендәге гамәлләренә биш шикаять тапшырган иде. Былтыр БМОның халыкара мәхкәмәсе аннексияләнгән Кырымда ""Украина Русиягә каршы"" шикаяте нигезендә кеше хокукларын яклау өчен вакытлы чаралар кертергә ризалашты. Мәхкәмә Русиягә тәгаен карар чыкканчы кырымтатар халкы хокукларын бозуны туктатырга, Мәлес эшчәнлеген яңартырга, ярымутрауда украин телендә белем алу мөмкинлеге булдырырга кушты.",Украина Страсбург мәхкәмәсенә Кырым аннексиясе турында дәлилләр тапшырган,Яңылыҡтар,1155,https://www.azatliq.org/a/29133035.html,2018-03-29T13:29:20+00:00
"1-се ҡағиҙә. Теләк яҙырға кәрәк Ни тиклем сәйер яңғыраһа ла, үҙ теләгеңде дөрөҫ яҙыу, ысынлап та, проблема. ""Минең үҙ йортом булыуын теләйем"". Бында теләктең теүәл үтәлеү ваҡыты яҙылмаған. Шуға күрә икенсе ҡағиҙәне үтәр кәрәк: 2-се ҡағиҙә. Теләк үтәү датаһы йәки осоро булырға тейеш. Мәҫәлән, 2025 йылдың авгусында мин ҙур телевизор һатып алам"". 3-сө ҡағиҙә. Дөрөҫ теләк һәр ваҡыт барлыҡта яҙыла. Мәҫәлән, Мин бер ваҡытта ла ауырымайым - был дөрөҫ түгел. Мин һәр ваҡыт сәләмәт – дөрөҫ. 4-се ҡағиҙә. Теләк яҙғанда хыялланғандан күберәк тасуирлауҙы ҡулланырға кәрәк. Йәғни, теләктәреңде яҙғанда күберәк мәғлүмәт һәм хис-тойғоларҙы өҫтәр кәрәк. Әгәр был Ҡырымға сәйәхәт булһа, бер нисә һүҙ менән шифахана һәм пляжды тасуирлағыҙ. Әгәр был яңы машина булһа, уның төп характеристикаларын күрһәтегеҙ. Һәм мотлаҡ теләк тормошҡа ашҡанда үҙләштергән тойғоларҙы тасуирлағыҙ. 5-сы ҡағиҙә. Теләк яҙыуҙы матур һүҙҙәр менән тамамларға. Мәҫәлән: «был йәки башҡа берәй нәмә минең тормошома гармониялы инһен, миңә һәм был теләк ҡағылған һәр кемгә шатлыҡ һәм бәхет килтерһен». Нимәлер теләһәгеҙ, Ғаләмде сикләргә кәрәкмәй. Бәлки, Һеҙгә ҙурыраҡ нәмә бирергә планлаштыралыр. 6-се ҡағиҙә. Хыялға бирелмәгеҙ. Уны иреккә ебәрегеҙ һәм эш итегеҙ! Был хәҙер, әкиәттәге кеүек, мейескә ятып, хыялдың тормошҡа ашыуын көтөргә мөмкин тигәнде аңлатмай. Юҡ! Ятҡан таш аҫтына һыу ағып бармай! Ғаләм һеҙгә һоҡланғыс мөмкинлектәр бирә ала, әммә улар һеҙҙең ғәмәлдәрегеҙҙән башҡа теләгән һөҙөмтәгә өлгәшә алмаясаҡ.",Хыялың тормошҡа ашһын тиһәң.,Аңлатма,1476,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-24/hyyaly-tormosh-a-ash-yn-ti-4324185,2025-07-24T12:00:00+00:00
"Ярты килограмм бауырҙы йыуып, ит үткәргес аша үткәрергә. Уға бер стакан һөт, тоҙ, борос, ике йомортҡа һалып бутарға. Ҡоймаҡ ҡойорлоҡ ҡуйылыҡҡа еткәнсе яйлап он өҫтәй-өҫтәй туҡып, ҡыҙған табаны майлап, ҡәҙимге ҡоймаҡ кеүек бешерәһең. Торттың эслеге айырым әҙерләнә: ике-өсәр ҡалаҡ ҡаймаҡ менән майонезға өс бүлкәт һарымһаҡты иҙеп һалып, бутарға. Ике кишерҙе ҡырғыс аша үткәреп, өс һуғанды турап, көнбағыш майында ҡыҙҙырырға. Әҙер ҡоймаҡтарҙың өҫтөнә тәүҙә – һарымһаҡлы массаны, икенсе ҡатына ҡыҙҙырылған кишер менән һуғанды һалырға. Шулай итеп, сиратлап ҡатлай-ҡатлай, торт әҙерләйһең. Табынға бирер алдынан берәй сәғәт һыуытҡыста тоторға. Торттың өҫтөн һәр кем үҙенсә биҙәй: кемдер йомортҡаның һарыһын һибә, икенселәр йәшел укроп, кемдер анар (гранат), зәйтүн емештәре, помидор менән матурлап сыға.",Бауырҙан торт,Сәләмәтлек,798,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-13/bauyr-an-tort-4505600,2025-12-13T10:45:00+00:00
"Вчера на партийной конференции реготделения «Единой России» делегаты выдвинули Р. Ф. Хабирова кандидатом на выборы Главы Башкортостана, которые в 2024 году будут проходить три дня —с 6 по 8 сентября.",Ректор БАГСУ оценил решение выдвинуть Р. Ф. Хабирова на выборы Главы Республики Башкортостан,Яңылыҡтар,199,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-05/rektor-bagsu-otsenil-reshenie-vydvinut-r-f-habirova-na-vybory-glavy-respubliki-bashkortostan-3799401,2024-06-05T16:31:17+00:00
"Өләсәйҙәремдең икеһенең дә балалыҡ һәм үҫмер йылдары Бөйөк Ватан һуғышы осорона тура килә. Бөгөн һүҙем – әсәйемдең әсәһе, хеҙмәт һәм тыл ветераны Мәүә Сөнәғәтова тураһында. Һуғыш башланғанда ул 12 йәштә була. Ауылда ҡалған ололар менән бер рәттән, балалар ҙа колхоздан ҡайтышмай. Ниндәй генә эш башҡармай улар. Ә инде Белорет районына күрингә (урман ҡырҡыуға) барыуҙарын айырым китап итеп яҙырлыҡ. Ошо ауыр йылдар тураһында ул беҙгә күп һөйләмәне, үҙем дә, яраларын яңыртып, төпсөнгәнем булманы. Үҙе күргәндәрҙе Хоҙай балаларға бирмәһен, тигәндер. Өләсәйемде төбәктә «рентген әбей» тип йөрөттөләр. Ул имгәнгән аяҡ-ҡулды һә тигәнсе төҙәтә, сыҡҡан быуынды урынына ултыртып ҡуя ине. Халыҡ ҡайҙан ғына килмәне. Үҙем дә ваҡытында, йоҙроҡ тирәмде ауырттырып, өләсәйгә бәлә һалғаным хәтерҙә. Ауыртҡан нөктәне тиҙ генә табып, үҙенсә баҫҡылап алды ла һыҙлауын шунда уҡ юҡ итте. Өләсәйем ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе, әхлаҡи ҡағиҙәләрҙе дауам итеүсе лә ине. Ейән-ейәнсәрҙәрен шул юҫыҡта тәрбиәләне. Милли биҙәүестәр яһарға яратты. Ҡашмау, һаҡал өсөн тәңкә-мәрйен артынан ҡайҙа ғына барманы. Кәзәкейен, камзулын да үҙе текте. Оҫталығы бала сағынан килә. Һуғыш ваҡытында ул фронтҡа әллә күпме бәйләм оҙатҡан. Көҙгө һарыҡ йөнөнән кейеҙен, яҙғыһынан көйөҙөн дә һуға торғайны. Көйөҙ өсөн махсус буяуҙы Магнитогорскиҙан алып ҡайтып, кәртә уртаһында ҡаҙан аҫып, тетелгән йөндәргә төҫ индерә ине. Һуңынан, биҙәккә биҙәк баҫып, ҙур әйбер эшләп сығара. Әйткәндәй, алты ҡыҙының да бирнәгә бирелгән көйөҙө бар – ҡомартҡы итеп һаҡлайҙар. Иманлы, юғары мәҙәниәтле кеше булды өләсәйем. Ифтар ғына түгел, сәхәр сәйҙәрен дә күрше ҡатын-ҡыҙҙарын саҡырып үткәрер ине. Уның өйрәткәне беҙҙең тормошта ныҡлы урын алды. Яңы бешеп сыҡҡан икмәккә бысаҡ тейҙереү ҡәтғи тыйылды, тешләмде ҡалдырыу, валсыҡты иҙәнгә төшөрөү яраманы. Шулай уҡ һыуға бәйле тәрбиә алымдары ла етерлек ине. Биҙрәләге һыуҙы, мәҫәлән, мотлаҡ ябып һаҡлауҙы, әрәм итмәүҙе талап итте. Үҙе йәшәгән йорт эргәһендә колонка була тороп, ул таң әтәстәре ҡысҡырмаҫ элек йылғаға көйәнтәләп һыуға йөрөй торғайны. Әбйәлил районы Байым ауыл советы биләмәһендә өләсәйем милли ризыҡ оҫтаһы булараҡ дан тотто. Һыйы бөтә сараларҙың, ҡәҙерле ҡунаҡтарҙың табынын йәмләй торғайны. Утлыҡта күпереп бешкән ҡомалаҡ икмәге, ыумас ашы, ҡурылған ҡурмасы, майланған сейәһенең тәме һаман телдә һаҡлана. Өләсәй бер ваҡытта ла еңел ысул менән йәшәмәне. Ниндәйҙер маҡсатҡа ирешеү өсөн һәр аҙымын үлсәп яһаны. Моратына етеүен ҡатмарлы математик алымдар менән эш итеүгә тиңләргә мөмкин. Олатайым Әҡсән Хәсән улы Сөнәғәтов менән улар ете балаға ғүмер биргән. Әммә олатайым, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, кинйә ҡыҙҙарына йәш ярым сағында ғына баҡыйлыҡҡа күсә. Өләсәй, ел-ямғырҙан ҡурсалап, етеһен дә кеше итә. Ул бер зарланып ултырманы, барына шөкөр ҡылып йәшәне. Ҡәҙерле кешебеҙ 2008 йылдың 9 майында, 79 йәшендә, донъя ҡуйҙы. Әхирәттәре, ауылдаштары: «Үәт, Мәүә, һин бәхетле», – тип хушлашты изге йома көнө мәңгелеккә күскән өләсәйебеҙ менән. Ул, ысынлап та, бик бәхетле булды. Тормоштоң һикәлтәле юлдары буйлап абынмай барырға беҙгә өләсәйем фатихаһы ярҙам итә. Азат ҒӘЛИУЛЛИН. Өләсәйҙәремдең икеһенең дә балалыҡ һәм үҫмер йылдары Бөйөк Ватан һуғышы осорона тура килә. Бөгөн һүҙем – әсәйемдең әсәһе, хеҙмәт һәм тыл ветераны Мәүә Сөнәғәтова тураһында. Һуғыш башланғанда ул 12 йәштә була. Ауылда ҡалған ололар менән бер рәттән, балалар ҙа колхоздан ҡайтышмай. Ниндәй генә эш башҡармай улар. Ә инде Белорет районына күрингә (урман ҡырҡыуға) барыуҙарын айырым китап итеп яҙырлыҡ. Ошо ауыр йылдар тураһында ул беҙгә күп һөйләмәне, үҙем дә, яраларын яңыртып, төпсөнгәнем булманы. Үҙе күргәндәрҙе Хоҙай балаларға бирмәһен, тигәндер. Өләсәйемде төбәктә «рентген әбей» тип йөрөттөләр. Ул имгәнгән аяҡ-ҡулды һә тигәнсе төҙәтә, сыҡҡан быуынды урынына ултыртып ҡуя ине. Халыҡ ҡайҙан ғына килмәне. Үҙем дә ваҡытында, йоҙроҡ тирәмде ауырттырып, өләсәйгә бәлә һалғаным хәтерҙә. Ауыртҡан нөктәне тиҙ генә табып, үҙенсә баҫҡылап алды ла һыҙлауын шунда уҡ юҡ итте. Өләсәйем ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе, әхлаҡи ҡағиҙәләрҙе дауам итеүсе лә ине. Ейән-ейәнсәрҙәрен шул юҫыҡта тәрбиәләне. Милли биҙәүестәр яһарға яратты. Ҡашмау, һаҡал өсөн тәңкә-мәрйен артынан ҡайҙа ғына барманы. Кәзәкейен, камзулын да үҙе текте. Оҫталығы бала сағынан килә. Һуғыш ваҡытында ул фронтҡа әллә күпме бәйләм оҙатҡан. Көҙгө һарыҡ йөнөнән кейеҙен, яҙғыһынан көйөҙөн дә һуға торғайны. Көйөҙ өсөн махсус буяуҙы Магнитогорскиҙан алып ҡайтып, кәртә уртаһында ҡаҙан аҫып, тетелгән йөндәргә төҫ индерә ине. Һуңынан, биҙәккә биҙәк баҫып, ҙур әйбер эшләп сығара. Әйткәндәй, алты ҡыҙының да бирнәгә бирелгән көйөҙө бар – ҡомартҡы итеп һаҡлайҙар. Иманлы, юғары мәҙәниәтле кеше булды өләсәйем. Ифтар ғына түгел, сәхәр сәйҙәрен дә күрше ҡатын-ҡыҙҙарын саҡырып үткәрер ине. Уның өйрәткәне беҙҙең тормошта ныҡлы урын алды. Яңы бешеп сыҡҡан икмәккә бысаҡ тейҙереү ҡәтғи тыйылды, тешләмде ҡалдырыу, валсыҡты иҙәнгә төшөрөү яраманы. Шулай уҡ һыуға бәйле тәрбиә алымдары ла етерлек ине. Биҙрәләге һыуҙы, мәҫәлән, мотлаҡ ябып һаҡлауҙы, әрәм итмәүҙе талап итте. Үҙе йәшәгән йорт эргәһендә колонка була тороп, ул таң әтәстәре ҡысҡырмаҫ элек йылғаға көйәнтәләп һыуға йөрөй торғайны. Әбйәлил районы Байым ауыл советы биләмәһендә өләсәйем милли ризыҡ оҫтаһы булараҡ дан тотто. Һыйы бөтә сараларҙың, ҡәҙерле ҡунаҡтарҙың табынын йәмләй торғайны. Утлыҡта күпереп бешкән ҡомалаҡ икмәге, ыумас ашы, ҡурылған ҡурмасы, майланған сейәһенең тәме һаман телдә һаҡлана. Өләсәй бер ваҡытта ла еңел ысул менән йәшәмәне. Ниндәйҙер маҡсатҡа ирешеү өсөн һәр аҙымын үлсәп яһаны. Моратына етеүен ҡатмарлы математик алымдар менән эш итеүгә тиңләргә мөмкин. Олатайым Әҡсән Хәсән улы Сөнәғәтов менән улар ете балаға ғүмер биргән. Әммә олатайым, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, кинйә ҡыҙҙарына йәш ярым сағында ғына баҡыйлыҡҡа күсә. Өләсәй, ел-ямғырҙан ҡурсалап, етеһен дә кеше итә. Ул бер зарланып ултырманы, барына шөкөр ҡылып йәшәне. Ҡәҙерле кешебеҙ 2008 йылдың 9 майында, 79 йәшендә, донъя ҡуйҙы. Әхирәттәре, ауылдаштары: «Үәт, Мәүә, һин бәхетле», – тип хушлашты изге йома көнө мәңгелеккә күскән өләсәйебеҙ менән. Ул, ысынлап та, бик бәхетле булды. Тормоштоң һикәлтәле юлдары буйлап абынмай барырға беҙгә өләсәйем фатихаһы ярҙам итә.",Өләсәй өйрәткәне – алтындыр,Тарих,6131,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-09-25/l-s-y-yr-tk-ne-altyndyr-3943782,2024-09-25T07:07:00+00:00
"Мин – иремдең өсөнсө ҡатыны. Уның тәүге ҡатынынан бер, икенсеһенән ике балаһы бар. Ике осраҡта ла ул ҡатындары менән дүрт-биш йыл йәшәгән һәм айырылған. Уны осратҡанда миңә 25 йәш ине. Күрҙем дә, ғашиҡ булдым. Буйондороҡһоҙ, сибәр, үҙһүҙле булыуы оҡшанымы икән, аңламайым. Осрашып йөрөгән саҡта буласаҡ ҡәйнәм мине асыҡтан-асыҡ һөйләшеүгә саҡырҙы. Улының холҡо еңел булмауын әйтте, үҙе лә ире менән ғүмер буйы яфаланып йәшәйем тине. – Ул һәр ваҡыт үҙен генә дөрөҫ иҫәпләй, бер кемдең фекере менән дә килешмәй. Бөтә нәмәлә лә унан башҡа бөтәһе лә ғәйепле тип ҡарай. Балам, был хәл һинең менән дә ҡабатланыр. Уға кейәүгә сығыр алдынан ҡат-ҡат уйла, – тине. Шулай уҡ балаларына йүнләп алимент түләмәүе, түләһә лә, ҙур булмаған суммалар күсереүе тураһында иҫкәртте. Тәүге килендәре һәм ейәндәре алдында уңайһыҙ булғас, улар балаларға аҡсалата ярҙам итеүҙәре, үҙҙәренә алып ҡарашыуҙары тураһында әйтте. Бала табырға ашыҡма тине. Ләкин мин, ғашиҡ булған кеше, уны үҙгәртәсәкмен, ул мине тыңлар, барыһы ла яҡшы булыр тип уйланым һәм кейәүгә сыҡтым. Тәүге йылда уҡ ауырға ҡалдым һәм улыбыҙ тыуҙы. Дүрт йыл үтеп китте. Улыбыҙға өс йәш тула. Һәм ирем минең менән айырылам ти. Ысынлап та холҡо ауыр, илаған саҡтарым күп булды. Ләкин мин уны яратам һәм айырылышҡым килмәй. Улымды атайһыҙ үҫтереүҙе күҙ алдына ла килтерә алмайым. Тик ул китәм, яратмайым ти. Көн һайын ҡәйнәмә шылтыратып илайым. Ә ул нимә эшләй алам инде ти ҙә ҡуя. Аңламайым, нисек әсә кеше улына йоғонто яһай алмай икән? Бәләкәй сағында ҡатыраҡ булырға кәрәк булғандыр ҙа бит. Хәҙер мин һәм улым яңғыҙ ҡалабыҙ. Ни эшләргә? Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡәйнәм иҫкәрткәйне лә бит.,Йәмғиәт,1686,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-10/yn-m-i-k-rtk-yne-l-bit-4571350,2026-02-10T00:10:00+00:00
"Тәү башлап ошондай ""ҡашмауҙы "" миңә әсәйем эшләне. Ни өсөндөр ул, ҡалпаҡты ҡашмау тиер ине. Күкһел төҫлө ыуаҡ ҡына ялтыр, бер нисә ҡатлы муйынсаҡ шифонерҙа һаҡлана торғайны. Күкһел муйынсаҡ теҙмәһен гелән тотоп "" Борон ошондай төҫлө мәрйен баҫылған ҡашмау булды"" - тип һөйләгәне хәтерҙә. Икенсе синыфта уҡыған сағымда, ёлка байрамына кейем әҙерләргә кәрәк. Әсәйем тиҙ генә ҡыҙыл туҡыма эсенә картон ҡуйып, яртылаш ҡашмау эшләне. Ҡашмау алдын ғына тегеп күкһел мәрйендәр баҫты, артына резина ҡуйып башыма кейҙерҙе һәм косынка япты.70-се йылдарҙа ҡайҙан инде милли кейем тегеп ултырыу. Кәртә тулы ыуаҡ мал, һыйыр һәм башмаҡтар ҡарап, ҡул эшенә ваҡыттары булманы. ""Быныһы былай, тегенеһе ошолай ине""- тип һөйләй ҙә, ысынында ҡашмау эшләргә һис кенә яйын тапманы. Көндә бер үк йорт эше, мал - тыуарҙы тәрбиәләп ингәс, мейес артына улдары менән утын ярып ташый. Кипкән утындарҙы мейескә өҫтәп, утта аш бешерә. Өйҙә биш бала, барыһына ла өлгөрөр кәрәк. Әүнәштә уйылған мәкенән көйәнтәләп һыу ташый. Кис етһә, отвёрка менән 6 - сы һәм 12 - се каналдарҙы алмаш - тилмәш бороп, совет киноларын ҡарайбыҙ. Шул мәлдә лә һарыҡ йөнөн, йә кәзә дебетен тетеп иләй башлар ине. Артабан иләнгән кәзә дебетенә, ҡуяндыҡынын ҡушып шәл, йә ыҡсым ғына кәпәс бәйләй. Мейестәге утын сыртлап янып бөтһә, торондарын һуҡҡыслап, мейес башын ябып ҡуя ла "" Эх, ҡашмау эшләргә бер ҙә генә ҡулым барып етмәй шул "" - тип үкенгәне иҫемдә. Фото Тәңкәбикә төркөмөнән алынды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Тәү башлап ошондай ""ҡашмау""ҙы миңә әсәйем эшләне",Йәмғиәт,1596,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-22/t-bashlap-oshonday-ashmau-y-mi-s-yem-eshl-ne-3978799,2024-10-22T13:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны уку йортының 55 еллыгына багышлаячаклар.9 декабрьдә Казан дәүләт мәдәният институты Украинага каршы сугышучы хәрбиләргә ярдәм йөзеннән хәйрия концерты үткәрәчәк. Концерт билетларыннан кергән бөтен акчаларны Русия гаскәренә ярдәмгә тапшырачаклар. Бу хакта институтның матбугат хезмәтеиткерә. ""Үз эшләребез белән Ватанны данлыйбыз"" дигән концертны югары уку йортының 55 еллыгына багышлаячаклар. Ул Муса әлил татар дәүләт опера һәм балет театрында үтәчәк. Анда ырчылар Венера Ганиева һәм Салават Фәтхетдинов та чыгыш ясаячак диелә. Шулай ук афишада концертның Салават Фәтхетдинов ярдәме белән оештырылуы турында әйтелгән. Билет бәяләре 800-2000 сум. Хакимият татар сәнгатькәрләрен Русиянең Украинаны басып алу сәясәтендә катнаштыру эшендәвам итә. ырчылар йә ""махсус операция""не хуплыйбыз дип чыгыш ясый, йә һуманитар ярдәм ыюда катнаша. Актив өндәүчеләрнең алгы сафында —Фирдүс Тямаев, Илсөя Бәдретдинова, Элвин Грей (Радик Юльякшин). Аларга Зәйнәп Фәрхетдинова, Раяз Фасыйхов, Филүс Каһиров, соңрак башкалар да кушылды. Сугышка барып кайтучы бер ырчы да булды татарларда: Таһир Асылгәрәйузган ел биш ай Украинада сугышта булып кайтты. Ул анда үз теләге белән киткән иде. ""Мин әлеге карарны үзем кабул иттем. Яшем туры килмәгәнгә, башта мине контракт буенча хезмәткә алмадылар. Хезмәт итү яшен 60 яшькә кадәр арттыргач, хәрби комиссариаттан чакыру алдым. Бу – сентябрь башы иде. Медкомиссия үттем дә китеп бардым. 4 айга дип контракт төзесәм дә, хезмәт вакытым 5 айга тулды. шундый масштаблы конфликт башланган икән инде, ""медийный"" кеше буларак, минем дә аннан читтә каласым килмәде"", дипсөйләдесугышчы ырчы ул вакытта ""Интертат"" басмасына. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан дәүләт мәдәният институты Украинага каршы сугышучыларга ярдәм йөзеннән концерт үткәрәчәк,Яңылыҡтар,1801,https://www.azatliq.org/a/kazan-daulat-madaniyat-instituti-ukrainaga-karshi-sugishuchilarga-yardam-yozennan-kontsert-utkarachak/33224845.html,2024-12-03T12:43:50+03:00
"Архив фотосыфикерләрАКШ президенты Джо Байден 2023 елның 16-22 июльне Әсир милләтләр атналыгы дип игълан итте ( ). Бу уңайдан Ак йорт сайтында дәүләт башлыгының махсус белдерүечыкты. Байден сүзләренчә, әбер-золымга каршы көрәш Салкын сугыш белән генә тәмамланмады. — Автократияләр үз көчләрен торгызуны дәвам итә. Иран, Беларус, Сүрия, Куба, Венесуэла, Никарагуа, Төньяк Кореядә, Кытайда һәм башка илләрдә бер канунның өстенлегенә, демократиягә һәм кеше хокукларына битарафлык күрәбез, диде ул. Русияне АКШ президенты бер генә тапкыр, Мәскәүнең Киевка карата агрессиясе уңаеннан гына искә ала. Узган елда мондый белдерүдә Байден шулай ук Русиянең Украинадагы гамәлләренә ишарә ясаган иде. ""АКШ халкы Русияне аваплылыкка тарту һәм аның кешелексезлеген, халыкара кануннарга хөрмәтсезлеген хөкем итү өчен глобаль авапның башында тора"", дип белдерде ул. АКШ президентының еллык прокламациясендә бөтен дөньяда хокук яклаучылар һәм демократия тарафдаларына теләктәшлек тә белдерә. — Кушма Штатлар ирек өчен көрәшүчеләргә ярдәм итүе белән горурлана. Без алда да бөтен дөньяда киләчәк өчен эшләүче демократик реформаторлар һәм хокук яклаучыларга теләктәшлек күрсәтәчәкбез, - диелгән Ак йорт документында. Киләсе атнада татар активистлары Төркия һәм АКШта бу уңайдан пикетлар оештырырга ыена. ""Әсир милләтләр атнасы"" нинди халыкларга кагыла? АКШ Конгрессының 1959 елда канунга әверелгән резолюциясе текстында Идел-Урал, Тибет, Казакъстан, Төркестан, Төньяк Вьетнам, Польша, Маарстан, Латвия, Литва, Эстония, Украина, Чехословакия, Беларус, Романия, Көнчыгыш Германия, Болгарстан, континенталь Кытай, Азәрбайан, Грузия, Төньяк Корея, Албания һ. б. илләр санап кителгән. Соңгы елларда Ак йорт эзәрлекләүгә дучар булган азчылык халыклар арасында кырымтатарларны, этник украиннар, уйгырларны һәм Кытайның Синан төбәгендә башка этник һәм дини азчылык халыкларны да атый. Татарлар һәм башкортлар соңгы елларда аерым аталмаса да, гомуми резолюция текстында Идел-Урал төбәге һаман бар. Танылган галим, хәзерге вакытта АКШның Принстон шәһәрендә яшәүче Вил Мирзаяновэлекке елларда бу чарада актив катнаша иде. — ""Әсир милләтләр атнасы"" документында Русиядәге Идел-Урал төбәге халыкларның колониаль хәле турында да язылган, әмма бу хакта Америкада белүче, кызыксынучы юк диярлек. Идел-Урал төбәгендә халыкларның тарихы, аларның бүгенге хәле мәсьәләсен күтәрүче юк. Моңа кадәр дә булмады. Мин АКШ президентларына татарларның хәле, аларның бәйсезлек өчен көрәше, татар теле мәсьәләсе турында кат-кат хатлар яздым. Нәтиәсе булмады. Мин ялгыз, артымда сәяси көч тә, финанслар да юк. Нәрсәгә ирештем? Бары тик ""Новичок""ны химик корал буларак халыкара конвенция исемлегенә кертә алдым. Менә бу көрәш 28 ел дәвамында барды.1996 елда Вашингтонда Ак йорт каршына беренче тапкыр пикетка чыктым. 1997 елда хатыным, улым, энем һәм тагын бер татар чыкты. Ул вакытта әсир халыклар атналыгы башланды. Президент Билл Клинтон һаман да бу турыда белдерүе белән чыкмады. Без кая ул белдерү дип сорап чыктык, чөнки ул бик мөһим, — дипсөйләгән идеэлек Мирзаянов Азатлыкка. АКШта ""Әсир милләтләр атналыгы""( )кысаларында чаралар ел саен уза. Бу атналык АКШның 34 нче президенты Дуайт Эйзенһауэртарафыннан игълан ителгән. Канун нигезендә, АКШ президенты ел саен ""Әсир милләтләр атналыгы""н игълан итәргә, ул барлык халыклар азатлык һәм бәйсезлеккә ирешкәнче оештырылырга тиеш. ""Әсир милләтләр атналыгы""резолюциясендәтүбәндәге төбәкләр һәм илләр атала: Идел-Урал, континенталь Кытай, Төркестан, Төньяк Корея, Тибет, Төньяк Вьетнам, Беларус һәм башкалар.2008 елда АКШ президенты Джордж Бушчираттагы атналыкны игълан иткәндә, тәнкыйтьләнгән режимнар арасында Русияне дә атаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Ак йорт әсир милләтләр атналыгын игълан итте,Донъя,3731,https://www.azatliq.org/a/32504721.html,2023-07-15T09:00:16+00:00
"- воспитание у детей дошкольного и младшего школьного возраста уважения культурных традиций и обычаев  народов проживающих на территории Российской Федерации. - воспитание уважения к отечественной истории, культуре и духовно-нравственным традициям народов России. - формирование средствами творческой направленности у детей и подростков чувства патриотизма, позитивных интересов, активной гражданской позиции. -  формирование у детей гражданского самосознания и понимания, что Россия – это многонациональное государство;1.2Организаторы конкурса: ООО «Издательство «Филиппок», коллектив редакции детского журнала «Наш Филиппок». г. Белгород ул. Есенина д. 9 корп. 3 офис 3031.3Отправляя работу на конкурс, участник и его законный представитель автоматически соглашаются со всеми условиями конкурса, условиями выбора победителя и публикации работ, а также на обработку персональных данных, включая сбор, систематизацию, накопление, хранение, уточнение (обновление, изменение), передачу и уничтожение своих персональных данных. Кроме того участник и его законный представитель даёт согласие на монтирование фото и видеоматериалов с конкурсными работами,  для свободного доступа в сети Интернет.2.1Конкурс проводится среди детей школьного возраста (от 6 до 13 лет)общеобразовательных  школ, воспитанников школ искусств и домов детского творчества.2.2Для участия в конкурсе наставникам, участникам или родителям детей – участников конкурса (на срок проведения конкурса) необходимо подписаться на официальную страницу сообщества детского журнала «Наш Филиппок» в социальной сети (ссылка: того, обязательным условием для участия в конкурсе -  оформление подписки на печатную версию журнала «Наш Филиппок» через АО «Почта России» (сентябрь, октябрь или ноябрь), минимальный срок подписки на журнал – один месяц3.2Победители конкурса будут объявлены 26 ноября 2024 года на официальной, странице сообщества детского журнала «Наш Филиппок» в социальной сети (ссылка: а также в журнале «Наш Филиппок» года.4.1Для того, чтобы выполнить рисунок для конкурса «Сказочная Россия», детям совместно с родителями, педагогами или библиотекарями рекомендуется прочитать сказки народов России.4.2Работа, предоставляемая на Конкурс, должна быть иллюстрацией к одной из прочитанных и наиболее понравившихся сказок народов России;4.3На конкурс принимаются рисунки детей выполненные  на художественной бумаге для рисования, художественной бумаге для акварели, художественной бумаге для пастели, на ватмане, на картоне. Техника исполнения рисунков - маслом, акварелью, гуашью, тушью, цветными карандашами, пастелью.4.7Для участия в конкурсе наставникам, участникам или родителям детей – участников конкурса (на срок проведения конкурса) необходимо подписаться на официальную верифицированную  страницу сообщества детского журнала «Наш Филиппок» в социальной сети (ссылка: 5.2Подача работ на конкурс (фото и сканы рисунков (объём не более  10 Мб)  осуществляется по электронной почте с темой письма  «Конкурс Сказочная Россия», к письму на конкурс  необходимо приложить копию квитанции подтверждающую подписку на журнал «Наш Филиппок» через Почту России. Минимальный срок подписки – один месяц.6.3Все работы проходят предварительный отбор. Организаторы имеют право снять работу с конкурса в случае ее полного или частичного несоответствия указанным критериям или условиям конкурса.6.5По итогам конкурса, в каждой из номинации будут определены по три победителя, которые будут награждены призами и дипломами.7.1Результаты конкурса будут объявлены года на официальной странице сообщества детского журнала «Наш Филиппок» в социальной сети (ссылка: а также в журнале «Наш Филиппок» года7.2Подводя итоги конкурса рисунков, в каждой из номинаций жюри определит по три победителя, которые будут награждены призами – умными колонками. Призы победителям будут направлены посылками через Почту России, именные дипломы в электронном виде.7.3Участникам конкурса не вошедшимв число победителей, в качестве итогового документа будут направлены именныедипломы «За активное участие».7.4Педагогам и библиотекарям  будут направлены именные благодарственные письма (в электронном виде)  от федерального журнала «Наш Филиппок»,  если они как наставники привлекут к чтению сказок народов России и к участию в конкурсе пять и более детей.7.6ООО «Издательство «Филиппок» оставляет за собой право на публикацию работ и фамилий победителей конкурса в сети Интернет (на официальной странице сообщества журнала «Наш Филиппок» в социальной сети, а также в электронной и печатной версиях журнала «Наш Филиппок»), до декабря 2024 года. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Детский журнал ""Наш Филиппок"" приглашает на конкурс",Яңылыҡтар,4699,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-09/detskiy-zhurnal-nash-filippok-priglashaet-na-konkurs-3840992,2024-07-09T13:39:00+00:00
"2025 йылдың сентябрендә иҫерек килеш руль артына ултырған өсөн ир административ яуаплылыҡҡа тарттырылған. Бер айҙан һуң ""Черри Тигго 7 Про Макс"" маркалы автомобилендә Майғаҙы ауылына барған сағында уны ДАИ хеҙмәткәрҙәре туҡтата. Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, водитель ныҡ иҫерек хәлдә була. Суд уға 280 сәғәт мәжбүри эш төрөндә яза тәғәйенләй һәм 2 йылға транспорт саралары менән идара итеүгә бәйле эшмәкәрлек менән шөғөлләнеү хоҡуғынан мәхрүм итә, шулай уҡ машинаһын дәүләткә конфискациялай. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Ҡыйбатлы авто, хуш.",Яңылыҡтар,666,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/yybatly-avto-hush-4548799,2026-01-23T19:53:00+00:00
"Путинның Уфада мөфтиләр белән очрашуы. 2013 ел""Русиянең берләштерелгән ислам конгрессы"" оешмасы итәкчесе Шәүкәт Авясов Мәскәүдә Русия президенты Владимир Путин исемендәге мәчет төзү мөрәәгате белән чыкты. Аның әйтүенчә, бу мәчет Тәлгатьнеке дә, Равилнеке дә түгел, ә гомумрусиянеке булырга тиеш. Аннары Путин безнең лидер. Шундый авыр заманда үз юлбашчыңны якларга кирәк. Ул Алла тарафыннан бирелгән лидер. Менә башка илләрдә үтерешләр, сугышлар бара. Бездә Аллага шөкер мөселманнарга мәчетләр төзергә рөхсәт ителә, алар үз китапларын бастыра ала, намаз кылуны беркем тыймый, сайтлар, газеталар чыга. Безнең ил мөселманнарга карашы белән дөньяда иң яхшыларның берсе дип саныйм. Үзебезнең лидерга яклау белдерү һәм аның исемендәге мәчет төзү - ул аның фашизмга каршы сугышуның хезмәтенә бәя. Әгәр ир бирсәләр без һичшиксез Путин исемендәге мәчет төзиячәкбез, ди ул. Авясов Мәскәүдә барлыгы дүрт кенә мәчет булуы һәм тагын төзергә рөхсәт юклыгы, мөслимә укучыларга мәктәптә яулыктан йөрүне тыя башлаулары, экстремистик дип саналган мөселман китаплар саны артуын хакимият итәкчеләренең террордан куркуы белән бәйле булуын әйтә. Һава аланнарында һәм башка ирләрдә күпме террор гамәлләре булды. Дәүләтнең үзен якларга хокукы бар. Әнә Чечня башлыгы Рамзан Кадыйров террорчылар белән ничек көрәшә, Путинның моңа хокукы юкмы? Аның террорга карата алып барган сәясәте бик дөрес. Без бит дөньяви дәүләттә яшибез. Кайберләре ислам дәүләте булдырырга чакыра. Монда ошамый икән, бар мөселман дәүләтенә һәм хәлифәт дип кычкыр. Менә барыгыз Согуд Гарәбстанына, анда патшага бер каршы сүз әйтеп кара әле син нәрсә булганын Алла гына белә, монда Путинны теләсә ничек сөйлиләр. Безнең дәүләт бик демократик дип саныйм. Мөселман иле булган Төркиядә студент кызларга югары уку йортларына яулыктан керү тыелган иде. Бездә әйе, бар ниндидер итешсезлекләр, әмма ул бернәрсәне дә аңлатмый. Күп кенә әйбер ирле түрәләрдән дә тора. Путин мәчетнең аның исемен йөртүгә лаеклы, ди ул. Шәүкәт әфәнде Мәскәүдә мәчет төзелеше өчен элек тә тырышлыклар булганын әйтә. ""Ни өчен Путин исемендәге мәчет дисез. Нинди аерма, иң мөһиме - мәчет булсын. Иң мөһиме - кешеләр кар өстендә намаз укымасын. Ә аның Путин исемендә булуы мөселманнары берләштерәчәк. Без бердәм булырга тиеш. Ватанга мәхәббәт ул аның лидерына мәхәббәт. Патриотлар буларак бу авыр вакытта Путин янында тупланырга тиешбез. Һәм тупланырга гына түгел, ә ил киләчәге өчен куркыныч дәвердә ил башлыгы булып Путин калырга тиеш дигән канун кабул итәргә кирәк, ди ул. Авясов Путин исемендәге мәчет төзү мөрәәгатенең президент хакимиятенә һәм Мәскәү мэрына ибәрелүен әйтә, әлеге авап килмәгән. Авясовның бөтен мөселманнар исеменнән сөйләве аптыратаСоциолог Искәндәр Ясәвиев Авясовның бөтен мөселманнар исеменнән сүз йөртүенә бераз аптыраш белдерә. Мин бу мөрәәгатьне укыдым һәм Авясов дигән кешенең һәрвакыт ""без"" дип сөйләве мине бераз аптырашта калдыра. Үзенең фикерен ул Русия мөселманнары фикере буларак чагылдыра. Ул Русия мөселманнар әмгыяте исеменнән сөйли кебек килеп чыга. Моның нигезе нәрсәдә, аның ""без мөселманнар"" дип сөйләрлек нинди вәкаләтләре бар. Мөселманнар арасында Владимир Путинга, Русиянең тышкы һәм эчке сәясәтенә карашлар төрле. Шуңа бөтен мөселманнар исеменнән сөйләргә аның нигезе юк. Искәндәр ЯсәвиевАннары мәчетне бүген хакимияттә утыручы сәясәтче исеме белән атау бу инде гыйбадәт йорты киләчәген истә тотмау. Берничә елдан бу мәчеткә яңа исеме бирергә кирәк булачагына шикләнмим. Путинның тарихи масштабтагы бәясе күп русияләр өчен әле дә ачык билгеле түгел, чөнки күп кенә федераль каналлар дәүләт тарафыннан контрольдә тотыла, ә кешеләр хәтта Путин алып барган сәясәтнең нәтиәсе турында ачыктан-ачык аңлап та бетерми. Сәясәтченең тарихи бәясе күпмедер вакыт узгач кына билгеле була. Бу адым берләштерү түгел, киресенчә мөселманнар арасында төрле караш, дискуссияләр, низаглар чыгарачак, Путинга карашлар бик төрле, шуңа ул ниндидер берләштерүче көч була алмый. Минем кайбер таныш мөселманнар аңа гомумән бик тәнкыйди карашта, ди Ясәвиев. Ул Авясовның болгавыр чорда Путинны ил итәкчесе итеп калдыру турындагы канун булдыру тәкъдименә нык каршы булуын әйтә. Төп проблема Русия хакимияте итәкчеләренең алмашмавында. Әгәр конституцион принцип тормышка ашырылса, һичьюгы президент ике тапкыр гына сайлана алса, бөтенләй башка хәл булыр иде. Проблема итәкчелекне саклап калуда түгел, ә аңа тиешле алмаш булдыруда. Хакимият итәкчеләре алмашып торырга тиеш, киресенчә булган очракта итди проблемнар башлана. Әгәр Авясов әйткән тәкъдим тормышка ашырылса, бу илне упкынга илтәчәк. Хәзерге идарә эффектив түгел һәм моңа мисаллар итәрлек. Бу идеяны тормышка ашыру ул инде хакимияттәге бер төркем тарафыннан гына идарә итү тагын ниндидер вакытка сузылачак дигән сүз. Бу ил өчен бик куркыныч, ди ул.",Мөселманнарга Путин исемендәге мәчет кирәкме?,Донъя,4740,https://www.azatliq.org/a/26858063.html,2015-02-19T11:55:40+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбиров Украинадагы сугыш белән бәйләп, түрәләргә Яңа ел бәйрәмен тыйнаграк итеп үткәрергә кушкан. Бу белдерүен ул республика хөкүмәте киңәшмәсендә ясаган. Бу хакта иткерә. — ""Махсус хәрби операция"" барганын беләбез (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ). Әйдәгез Яңа елны тыйнаграк үткәрик. Муниципалитет башлыкларына фейерверкларга бирелеп китмәскә тәкъдим итәм, әйдәгез алардан башка гына, дигән ул. Шулай ук ул дәүләт һәм муниципаль оешмалар итәкчеләренә корпоративларны тыйнаграк итеп үткәрергә кушкан. ""Яңа ел алдыннан ыелып коллективны котлап, бер бокал шампан шәрабы эчеп куюны беркем тыймый, әмма акылдан язулар: ризыктан сыгылып торган өстәлләр, әйләнә-тирәдә артистларның биеп йөрүе булмасын"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хәбиров түрәләргә Яңа елны ""тыйнаграк"" үткәрергә кушкан",Яңылыҡтар,897,https://www.azatliq.org/a/32725619.html,2023-12-11T13:34:03+00:00
"Тәүҙә уларға боҙ һарайы буйлап экскурсия үткәргәндәр, клубтың тарихын һөйләгәндәр, боҙ майҙандың нисек туңдырылыуын, спортсыларҙың нисек күнегеүен аңлатҡандар. Ниһайәт, кумирҙар менән осрашыу! Күҙҙәре янып торған балаларға тренерҙар менән хоккей оҫталары боҙҙа шыуыу техникаһын яҡшыртыу, сәкән таяғын тотоу, команданы тойоп уйнау буйынса күнекмәләр үткәргән. Һәр уйынсыға кәңәштәр биргәндәр, тәҡдимдәр әйткәндәр. Иң һуңынан  бәләкәй хоккейсыларҙың һәр береһенә Альфа-банктың һәм СЮ хоккей клубының бүләктәре тапшырылған. Ата-әсәләр балаларына онотолмаҫ сағыу байрам яһағандары өсөн уларға оло рәхмәттәрен белдергән. Хоккей тип иҫе киткән балалар ни тиклем шатлыҡ, ни тиклем бәхет кисергән! Киләсәктә хоккей менән тағы ла нығыраҡ шөғөлләнергә, кумирҙары кеүек профессиональ уйынсы булып китергә дәртләнеп ҡайтҡандар! Сығанаҡ: Башинформ.",Хоккейсы үҫмерҙәр профессионалдар менән бергә күнекмә үткән,Спорт,835,https://amanat.su/news/sport/2025-12-16/hokkeysy-mer-r-professionaldar-men-n-berg-k-nekm-tk-n-4510215,2025-12-16T16:18:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда хәрби уеннар үткәрүгә 4,2 миллион сум тотачаклар. Бумәгълүматдәүләт өчен сатып алулар порталында чыккан дипяза""Коммерсантъ"". Совет берлеге каһарманы Петр Гавриловны искә алуга багышланган чара 24-25 июньдә Питрәч районының Әлбәдән авылында үтәчәк. Фестивальдә халыкка өч төрле вакыйга күрсәтеләчәк: каһарманның гражданнар сугышында катнашуы, Икенче дөнья сугышының беренче сәгатьләрендә иртәнге сугыш һәм Брест ныгытмасы өчен көрәш. ""Бизнес ""язуынча, мәктәпкәчә яшьтә булганнар өчен һәм кече сыйныфларда укучыларга ""Ватанны сакларга әзербез! "" дигән квест-уен үткәрәчәкләр. Анда балаларга башлангыч хәрби әзерлек бирмәкчеләр. Балалар өчен ""Штык белән када! "" дигән штык сугышы уеннары, ""Фашист, менә сиңа гранат"" дигән каршылыклар тулы юлдан узу ярышы, сугыш кырында элемтәне айларга өйрәтә торган уен да булачак диелә. Квестта катнашучыларга Кызыл армия кенәгәсе һәм ""Ворошилов укчысы"" түштамгасы тапшырылачак. Чара өчен акчаны республика бюджетыннан һәм федераль бюджеттан бирәчәкләр. Фестивальдә хәрби-тарихи клублардан 270 тән артык кеше катнашачак, 14 мең кунак килер дип көтелә. ""Әлбәдән хәрби уеннары"" фестивале 2019 елда район чарасы буларак башланып киткән иде, соңрак русиякүләм чарага әйләнде. Ул Русиянең 200 иң яхшы вакыйгалары исемлегенә керә һәм вакыйгалар дәүләт календаренә кертелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда хәрби уеннар үткәрүгә 4,2 миллион сум тотачаклар",Яңылыҡтар,1435,https://www.azatliq.org/a/32451773.html,2023-06-09T08:46:55+00:00
"Өҙөк килтерәм: ""Фестивалдә ""Дәрүиш"" үҙен юғары кимәлдәге талантлы төркөм тип танытты. Әммә артабанғы үҫеш заманса мөмкинлектәр талап итә. Егеттәр ""Урал моңо"" хаҡында түбәндәге фекерҙе белдерҙе: ""Бындай саралар уҙғарыуға күберәк сығымдар кәрәк. Беҙҙең аппаратураның ҡеүәте етмәү арҡаһында тауыштың сифаты насарыраҡ яңғыраны, был бик үкенесле"". ""Дәрүиш""тәр үҙҙәренең Хәйбулла районында ла гастролдәргә ыҙаланып йөрөй икән. Бөгөндән автобусға мохтажлыҡ кисерәләр. Шулай ҙа музыканттар ""Маҡан "" совхозы директоры А. Н. Малимановҡа бик рәхмәтлеләр. Ансамблдә бер-ике үҙгәреш бар: хәҙер уның солисы - Дим Мәннәнов. "" Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","""Дәрүиш рухы""",Тарих,770,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-11-27/d-r-ish-ruhy-4026427,2024-11-27T14:15:00+00:00
"Бер заман, миңә дүрт йәш булғандыр. Олатайым өйҙә юҡ, ҡайҙалыр киткән, ә өләсәйем мал ҡарарға сыҡҡан. Һыйыр, һарыҡ-кәзәләр, тәртипле генә, һәр береһе үҙ урынында, тәмләп, яңы ғына һалынған бесән ашап тора икән. Өләсәйем: – Олатайың ҡасан ҡайтты, ҡыҙым? – Ҡайтманы әле. – Ә бесәнде кем һалды һуң? – Мин. –? Өләсәйем, бесәндең олатайым һалған кеүек кенә тәртиптә һалыныуына иҫе китеп, аптырап торҙо ла, ни әйтергә лә белмәй: Һинән булыр ул, – тип, өйгә инеп китте. Әйткәндәй, өләсәйемдең дә теңкәһенә тейә торғайным. Йә бер нәмәне, йә икенсеһен эшләргә өйрәтеүен үтенәм. Ә ул, әҙерәк үҫ әле, балам, – тип, минән эш эшләтмәй торғайны. Йәй көнө. Әлеге шул 4 йәшлек сағым булғандыр. Олатайым бер көн һарыҡ һуйҙы. Мин өләсәйемә эсәк йыуышам. Өләсәйем: Арып киттем, әҙерәк кенә ятып алайым да, шунан тултырма эшләрбеҙ, – тип, өйгә инеп китте. Күпмелер ваҡыттан һуң ул аласыҡҡа сыҡһа, мин үткәрелгән үпкә-бауырҙы эсәккә тултырып торам икән. – Бәй, ә кем үткәрҙе үпкә-бауырҙы? – Мин. – Тәмләткестәр һалырға кәрәк бит. – Ә мин һалдым инде. – Нимә һалдың? – Һуған, һарымһаҡ, борос. – Тоҙ һалманыңмы? – Һалдым (күпме һалғанымды күрһәтәм). – Ярай инде, ни булһа ла булыр, эште дауам итәйек. Кискә, бесәнселәр ҡайтыуға, тултырма ла бешеп сыҡты. Өләсәйем: Тултырманы Ләйлә эшләне, – тиһә лә берәү ҙә ышанманы, сөнки ул бик тәмле ине. Уның ҡарауы, дүрт йәшлек баланың ит турағысты әйләндерергә нисек көсө етһен, ти? !. Кеше ышанмаҫ та. Ә инде бер мәл күмәкләшеп ултырып ашағандан һуң өләсәйем өйгә инеп китте лә оҙаҡланы. Мин тиҙ генә тәрилкәләрҙе йыуырға тотондом. Һауыт-һаба шалтыраған тауышҡа өләсәйем йүгереп килеп сыҡты: – Ай, балаҡайым, ватып бөтөрәһең бит һауыт-һабаларымды. – Мин йыуып бөттөм инде, сая торғаны ғына ҡалды. Бына шулай бер ҙә тик тормай, уны-быны боҫталарға ғына әҙер инем, әммә бөтөн эшләгәнем ыңғай килеп сығып торҙо. Әгәр ҙә өләсәй менән олатайымдың эшләгәнен иғтибар менән күҙәтмәһәм, минең эшем дә боҫталау булыр ине, тип уйлайым. Бала үҙенсә эш эшләгәндә, бер ҙә нимәнелер боҙам тип, эшләмәй бит инде. Ҡыҙыҡһыныуы, белмәйенсә, нимәнелер үҙаллы башҡарырға тырышыуы эште боҙоуға алып киләлер ҙә төрлө мажараларға тарыйҙыр инде. Минең әсәйем менән уның бер туған ағаһы ла тиктормаҫ бала булған үҫкәндә. Беҙҙең яҡта әсәйҙең ағаһына апа тип әйтәләр. Әсәйем менән Айбулат апам гел икәүһе бергә уйнағандар. Уларҙың йәш аралары ла 1 йәш кенә шул. Әсәләре менән аталары эшкә киткәндә, уларҙы бер бүлмәгә бикләп, үҙҙәрен генә ҡалдыра торған булғандар. Бер көндө өләсәйем эштән ҡайтһа, (ул саҡта әсәйемә 3, ә апама 4 йәш булған), былар нисектер, бикле бүлмәнән сыҡҡандар, бик эшлекле ҡиәфәттә өләсәйемде ишек төбөндә ҡаршылағандар. Айбулат апам мейестең көлөн алған (ул мәлдә газ үтмәгән булған әле), көлдө йыуынғыстың биҙрәһенә һалған, ә әсәйем шул көл һалынған биҙрәләге һыу менән иҙән йыуған. Әсәйгә ярҙам иткәндәр берәүҙәр. Өләсәйем уларҙың нисек итеп бүлмәнән сыҡҡандарын, күпме генә һорашһа ла белә алмаған. Унан алдараҡ, әле әсәйемә йәш ярым, Айбулат апама ике йәш ярым булған саҡта, өләсәйем кер йыуырға була балаларҙы олатайыма ҡарап торорға ҡуша. Олатайым өйҙөң ҡаршыһындағы ғына магазинда һатыусы булып эшләгән. Магазинға әйбергә килгән кешеләр күбәйеп китеп, олатайым бер аҙға балаларҙы күҙ уңынан ысҡындырған. Күп тә үтмәй, апамдың ярһып ҡысҡырған тауышын ишетеп, өләсәйем йүгереп сыҡҡан. Тауыш кәртә артындағы ҡотоҡ яғынан килә икән. Ай, балаҡайым, ҡотоҡҡа ғына төшкәндәр икән былар, – тип өләсәйем йүгереп барһа, йәш ярымлыҡ әсәйем ҡотоҡ эсендәге бүрәнәләрҙе тоттороп ҡуйған тимергә сат йәбешеп тора икән. Икенсе бер мәл, әсәйемә 3 йәш булғанда, ҡапыл эҙһеҙ юғалған. Алыҫта бала илаған тауыш ишетеп, барып ҡараһалар, ҡаршылағы тауҙа, бер бәләкәй генә ҡыҙыл нөктә, ағаслыҡтарға етеп кенә бара, ти. Баҡтиһәң, теге бала быҙау эҙләйем, тип уларҙың артынан киткән дә, быҙауҙар сабып сығып киткәс, ҡысҡырып илап ебәргән икән. Әлдә илаған, урманға инһә, аҙашыр ине. Бына шулай, балалар ҡайһы берҙә ололарға ярҙам итәм, тип мажараларға ла осрап тора. Ләйлә НӨҒӘМӘНОВА, Өфө ҡалаһының Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы.",Мөғжизәле бала саҡ,Йәмғиәт,4057,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-27/m-zhiz-le-bala-sa-3946869,2024-09-27T01:25:00+00:00
"Улы атаһы янына эшкә килгәс, күрше бүлмәнән: – Тағы 150 грамм өҫтә лә, етеп торор, – тигән һүҙҙәр ишетә. – Атай, араҡы эсәләрме әллә? – Юҡ, улым, унда гномдар штанга күтәрә. – Һеҙгә баш мейеһе күсереп ултыртырға кәрәк. Ирҙәрҙеке – 1000 доллар, ә ҡатын-ҡыҙҙыҡы 10 000 долар тора. – Ни өсөн ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡы ҡиммәт? –  Сөнки бер ҙә ҡулланылмаған. – Һин ирең менән айырылышаһыңмы ни? – Эйе, ул миңә хыянат итә бит. – Балаларың хаҡында уйла. – Әйтмә лә инде, балаларҙың ул оятһыҙҙыҡы икәненә лә шикләнә башланым. Урманда бригадир эшселәре менән һөйләшеп ултыра, ти. Һүҙ-ара һүҙ сығып, бригадир кинәт кенә эшселәренән һыу анаһының урыҫсаға тәржемәһе нисек була икән, тип һораған. Бер оло ағай тәжрибәле ҡиәфәт менән: – Водомать була торғандыр! – тигән. – Доктор, зинһар, ярҙам итегеҙ? ! – Нимә булды? – Бында төртәм – ауырта. тегеңә төртһәм – ауырта, өсөнсө ергә төртһәм йәнә ауырта. – Ҡайҙа әле ҡайҙа. Һуң нишләп тәүҙә үк бармағым һынды, тип әйтмәйһегеҙ һуң? Мулла теге донъяла йәһәннәмгә эләккән. Ғүмере буйы эсеп, ауыҙынан һүгенеү һүҙе өҙөлмәгән, шофер булып эшләгән күршеһенең йәннәткә эләгеүен ишеткәс, асыуы сығып әрләшә башлаған. Был дөрөҫ түгел, имеш. – Һин Ҡөрьән уҡығанда барыһы ла йоҡлап китә ине, хәтерләйһеңме? Ә Наил автобус йөрөткәндә, Хоҙайым, үҙең һаҡла! тигән һүҙҙәр халыҡ теленән төшмәне, тигән Аллаһы Тәғәлә.",Йылмайып алайыҡ әле!,Юмор,1323,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-04-04/yylmayyp-alayy-le-4184435,2025-04-04T15:30:00+00:00
"Шунлыҡтан  аяҡҡа таймай торған итек-быйма кейергә һәм бик һаҡ булырға кәрәк. Иң мөһиме – үҙегеҙгә артыҡ зыяны булмаһын өсөн дөрөҫ ҡоларға өйрәнеү.  Белгестәр бер яҡ ҡабырғаға ҡоларға кәңәш итә. Ҡолаған ваҡытта бер ҡасан да ҡулға таянырға ярамай, ҡушҡар һөйәген һындырыу ихтималлығы көсәйә. Артҡа ла ҡоларға тырышмағыҙ, баш менән боҙло ҡарға бәрелеү – бик насар.  Иң хәүефлеһе – ҡолаған ваҡытта артҡа ултыра төшөү: ололарға  – аяҡты төптән һындырыу, йәштәргә ҡоймос һөйәген йәрәхәтләндереү ҡурҡынысы янай. Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан.",Тайып ҡолауҙан һаҡланығыҙ!,Яңылыҡтар,530,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/tayyp-olau-an-a-lany-y-4545572,2026-01-22T15:00:00+00:00
"Форум ежегодно проводится в столице Башкортостана с 2021 года и является одной из крупнейших в России дискуссионных площадок, направленных на формирование пространства профессионального роста и обмена лучшими практиками с целью принятия стратегических решений в сфере российской культуры.",10–11 марта в Уфе проходит культурный форум «АРТ-Курултай»,Яңылыҡтар,288,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-11/10-11-marta-v-ufe-prohodit-iv-kulturnyy-forum-art-kurultay-3675648,2024-03-11T09:53:58+00:00
"ширкәте 11 июль көнне ир әйләнесендә сынау очышы оештыру ниятен белдерде. Анда ширкәт башлыгы, миллиардер Ричард Брэнсонда катнашырга тиеш. Корабта ике пилот һәм дүрт кеше булачак, әлегә Брэнсоннан башка бу – техник белгечләр: баш астронавт-инструктор Бет Мозес, өлкән инженер Колин Беннетт, ширкәтнең вице-президенты Сириша Бандла. Пилотлар –Дэйв Маккейбелән Майкл Масуччи. Ричард Брэнсон, иһазны һава күтәргән очкыч янында очышы-22 дип аталган галәм корабында узачак. Кораб ирдән 16 чакрым биеклектә очкычтан очып китәчәк, шуннан соң тавыш тизлегеннән дә тизрәк тизләнеп, 2 сәгатьлек очыш башкарачак. иһаз ир шарыннан 80 чакрым биеклеккә күтәреләчәк, бу АКШта галәм башланган чик дип санала. Очышның берничә минуты макрогравитация шартларында узачак, шуннан соң иһаз кире кайтачак, дип көтелә. Әлеге очышны туристик дип атап булмый, анда билет сатып алган туристлар булмаячак. итәкчесе Брэнсонны күпмедер дәрәәдә турист дип атап буладыр, тик бу очышның төп максаты – туристлар өчен аның имин булуын күрсәтү, шуңа ширкәт башлыгы анда үзе катнаша да. Барысы да уңышлы барса, әлеге очыш ширкәтнең галәм туризмы бизнесына юл ачарга тиеш була. Очыш 11 июльгә, Казан вакыты белән 16:00 гә планлаштырылган. Ул һава торышы яхшы булса һәм техник проблемнар булмаса, башкарылачак. Авырлыклар булса, ул берничә көнгә кичектерелергә дә мөмкин. Ширкәт очышны туры эфирда күрсәтергә ыена. Әлеге очыш белән Брэнсон ширкәте хуасы Джефф Безосның ниятенә зыян салды, чөнки июльгә аның да галәм очышы планлаштырылган булган. Һәм, Брэнсон очышны күптән түгел игълан итсә, Безос бу планны күптән әйткән иде.20 июль көнне дөньяның иң бай кешеләренең берсе, ширкәтенә нигез салучы Джефф Безос үзенең ширкәтенең беренче галәм очышында катнашырга ниятли. Аның белән бергә очышта туганы Марк, билет өчен 28 миллион доллар түләгән, әлегә билгесез булган кеше һәм 82 яшьлек хатын-кыз астронавт Уолли Фанк(аның турында бераз астарак) катнашачак. Джефф Безос иһазы янындаОчыш өчен ракеты һәм капсуласы кулланылачак. Очыш шартлары якынча -ныкы кебек булачак. Төп аермасы: ""юлчылар"" башка ракетта очачак, шуннан соң алар утырган капсула ирекле очуга чыгачак. Шулай ук ир атмосферасы белән галәм чигенә иткәч, капсула кире кайтачак. Ул парашют ярдәмендә чүлгә утырырга тиеш булачак. Безос галәмгә очарга биш яшеннән бирле хыялланган. 2000 елда миллиардер хосусый галәм ширкәтен нигезләгән, хәтта аның өчен Техастагы ранчосында урын да аерып биргән. Күпсанлы сынаулар, хаталар, казалар узып, Безос ниһаять үз максатына ирешүгә якынлашты. Безос та беренче очышта үзе катнашып, ракет, кораб һәм очыш иминлегендә шикләргә урын юк дип күрсәтергә тели. очышы Безосның эксклюзивлыкка планын бозса да, аның бу очышы кечкенә генә ""рекорд"" булачак. иһазы ирдән 100 чакрым биеклеккә менәргә тиеш булачак, ягъни, иһазыннан бераз югарырак. Безос үзе белән очачак 2 кешенең исемен тулысынча ачмаган, билетны 28 млн долларга сатып алган кеше исеме әле һаман билгеле түгел иде. 1 июль исә ул бер юлчының исемен ачты. Ул – 82 яшьлек американ очучысы Уолли Фанк. Фанк 1960 елларда ук галәм очышына әзерлек сынауларын уңышлы узган, тик һаман галәмгә оча алмаган. ""Бер кешенең дә аның кадәр [галәмгә очышны] көткәне юк"", дип язды Безос үзе. Ул инстаграмында Фанк белән видеоны да чыгарды. Уолли ФанкФанк та галәмгә очыш турында балачактан хыялланган. Хатын-кызлар өчен галәм очышына сынауларны уңышлы узуын белгәч, ул кичекмәстән анда гариза биргән. 1961 елда Уильям Лавлейс галәмгә оча алачак 25 хатын-кызны сайлап алган, ул галәмгә хатын-кызлар да оча алачагына ихластан ышанган. 21 яшьлек Фанк төркемдә иң яше булган, сынауларда ул рекорд куйган, уңышлы узган 13 хатын-кыз исемлегенә кергән. Тик сәяси һәм хәрби сәбәпләр аркасында, ул очыш булмый калган. Галәмгә очкан беренче хатын-кыз Совет берлегеннән Валентина Терешковабулган, аннан соң 20 ел соңрак АКШтан Салли Райдгаләмгә очкан. Фанк исә авиация өлкәсендә хезмәт иткән. Галәмгә очу хыялыннан беркайчан да баш тартмыйча, ул гел төрле програмнарга гаризалар биргән, алар барысы да уңышсыз булган. Фанк галәмгә турист булып булса да эләгергә теләгән, төрле ширкәтләрдә бронь ясаган (шул исәптән Брэнсонның ширкәтендә дә). Һәм менә хәзер Безос аның хыялын тормышка ашырырга тели. корабының эчке күренешеБезос Фанкны очышка мәртәбәле кунак булып бушлай катнашырга чакырган. Медиа моны бик шәп пиар алым булып та, гади кешегә ""чын бүләк"" буларак та бәяли. Матур тәкъдим булу сәбәпле, бу хәбәр нык таралган, Уолли Фанк турында күп язалар, сөйлиләр. Моннан тыш, Фанк тагын бер рекорд куя ала. Очышта катнашса, ул галәмдә булган иң карт кеше буларак та тарихка керә ала. Әлегә бу рекордка АКШ астронавты Джон Гленния. 1998 елда ул 77 яшендә үзенең икенче һәм соңгы галәм очышын башкарган. Фанкка исә хәзер 82 яшь. Әйе, галәм туризмы тарихы 2000 нче еллар башында ук башланган. Хәтта аңарчы да мондый омтылышлар булган. Беренче галәм туристы АКШ укытучысы Кристи Маколиффбулырга тиеш иде, ул 1986 елда ""Челленджер"" шаттлы казасында һәлак булган. Шуннан соң АКШ хөкүмәте туристларга галәмгә очышларны тыйган канун кабул иткән. 1990 һәм 1991 елларда галәмгә беренче ""түләүле"" космонавтлар (Япониядән Тоёхиро Акияма һәм Британиядән Һелен Шарман) очкан, тик алар турист булып саналмаган. Деннис Тито, тарихта беренче галәм туристыГаләмдә беренче турист дип чыгышы белән Италиядән булган АКШ эшкуары Деннис Титосанала. 2001 елның 28 апрелендә ул Русиянең ""Союз"" корабында астронавтлар белән очып, Халыкара галәм станциясенә барды, иргә 6 май көнне кайтты. Якынча 7 тәүлек һәм 22 сәгать дәвам иткән сәфәр өчен Тито 20 миллион доллар түләде.2000 нче елларда барлыгы иде турист Халыкара галәм станциясенә барды, бу сәфәрләре өчен алар 20 дән 35 кә кадәр миллион доллар түләде. Русия галәм оешмасы оештырган бу програм 2009 елда туктатылды.2010 нчы елларда берничә АКШ хосусый ширкәте галәмгә туристик очышлар програмнарын әзерли башлады. Алар моны уңышлы башкара алса, галәмгә туризм даими булачак, дип өметләнә футурологлар. Брэнсон һәм Безос очышлары шуның белән мөһим, алар галәмгә туристлар очуның тулы бер өлкәсен ачып ибәрә ала. Туристларның галәмгә очуы исә, үз чиратында, галәмне өйрәнүгә файдалы булачак, киләчәктә, ул Айга һәм Марска сәфәрләрне оештыруга да, анда колонияләр төзүгә дә юл сала ала, дип саный белгечләр. Гади турист өчен киләчәк очышлар бәяләре әлегә билгеле түгел. Югарыда әйтелгәнчә, корабында беренче очыш өчен аукционда иңгән кеше 28 миллион доллартүләгән. Беренче галәм туристлары да билетлары өчен 20-35 миллион доллартирәсендә түләгән. Галәмгә туристик очыш гадәткә кергәч, бер билет бәясе 200-300 мең долларчамасы булачак, дип көтелә. билетларны алдан сатуны нәкъ бу суммага карап оештырды. Тик бу сумманы якын арада әлегә көтәргә иртә, дип кисәтә белгечләр. Мисал өчен, 2021 елның октябренә билгеләнгән очышына бер билетны 55 миллион долларга саталар. ир әйләнәсенә чыгу өчен шактый көчле һәм кыйбат ракет булуы кирәк, шуңа мондый билетлар дистәләрчә миллион доллар тора. Моннан тыш, берничә көн гравитациясез чыдар өчен, очышны сәламәт кенә үткәрү өчен ""юлчыга"" шактый югары медицина таләпләре куела. Шуңа күрә да, күпсанлы башка ширкәтләр дә игътибарны суборбиталь туристик очышларга өстенлек бирә. Бу очракта кораб галәмнең халыкара чиген уза (Карман сызыгы), экипаж берничә минут авырсызлык хәлендә булып ала, ирнең гүзәл манзарасын күрә, шуннан соң кораб кире кайта. Мондый очыш бәя буенча да, юлчыларга медицина таләбе белән дә оптималь санала. Шул ук вакытта туристлар берничә минут булса да, чын галәмдә булып ала. "" "" очыш планыӘ менә Роскосмос оештырган 7 туристик очыш чын галәмдә булган, очышлар Халыкара галәм станциясенә башкарылган. Кешелекнең техник мөмкинлекләре арткач, киләчәктә галәмгә туристик очышлар күбәюен көтеп була. Әлбәттә, галәмгә туристларны ибәрү бизнесы бик керемле булу сәбәпле, бу юнәлештә күп хосусый ширкәтләр эшли. Аерым алганда, башлыгы Илон Маск та күптән мондый очышлар турында хыяллана, -ның мондый очышы 2021 елның октябренә планлаштырылган. Андый очышлар берничә көн дәвам итә ала. Киләчәктә Маск кешеләрне хәтта Айга кадәр йөртергә ыена (кире кайтару да каралган). Туристларны галәмгә ибәрүне Роскосмос та кайтарырга ыена. Киләсе ике ""түләүле"" турист Халыкара галәм станциясенә 2023 елда очачак дип көтелә. Моннан тыш Роскосмос Галәм станциясенә 10-30 көнлек ""турлар"" оештырырга да планлаштыра. Тагын бер кызыклы проект идеясен АКШ ширкәте тәкъдим иткән. Ширкәт хосусый галәм станциясен булдырырга тели, анда очкан кешеләр озак вакыт дәвамында галәм һәм ир шары манзарасы белән хозурлана алачак. Гомумән, гади кешеләрнең галәмгә очышы әкренләп булса да, хыялдан чынбарлыкка әйләнә бара. Илон Маскның Марста колония оештыру максатын да онытмаска кирәк. Якын арада очыш оештырырга ыенган Джефф Безос исә ир шары әйләнәсендә орбиталь шәһәрләр төзәргә хыяллана. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Космоска билет саталар. Галәм туризмы турында 7 төп сорауга авап,Донъя,8972,https://www.azatliq.org/a/31349825.html,2021-07-11T00:53:00+00:00
"Хәйбулла районы Аҡъяр ауылында Сәйфулла Дилмөхәмәтов исемендәге ""Илемде данлай ҡурай"" зона конкурсы үткән. Быйыл унда Бөрйән, Хәйбулла, Ейәнсура, Йылайыр райондарынан, Баймаҡ, Сибай ҡалаларынан йәш музыканттарҡатнашҡан. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Аҡъярҙа йәш ҡурайсылар ярышҡан,Яңылыҡтар,650,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-20/a-yar-a-y-sh-uraysylar-yarysh-an-4586561,2026-02-20T12:01:00+00:00
"Күптәрҙең яратҡан йырсыһы - Татарстандың халыҡ артисы Хәниә Фәрхиҙең (Хәниә Фәрхлислам ҡыҙы Биктаһирова) йырҙарын әле лә һағынып тыңлайҙар, уның ижадын өйрәнәләр. Быға бигерәк тә уның бер туған һеңлеһе, Үрге Тәтешлелә Хәниә Фәрхи музейын асҡан Фирүзә Ибәтуллинаның тырышлығы ҙур. Күптән түгел ул үҙенең мәктәп йылдарында алып барған яҙмалары араһында апаһының ҡулъяҙмаһына юлыҡҡан. ""Йыр Афғанстан ваҡиғаларына бағышланған. Баҡтиһәң, Хәниә тыуған ауылдан афған яуында ҡатнашҡан егет тә булған. Ринат Ғәбделхәев йырсының бер туған ағаһы Салауат менән бер көндә әрме хеҙмәтенә алынған. Икеһе ике урында хеҙмәт иткәндән һуң, бер үк ваҡытта ауылдарына ҡайтҡан. Афған яуынан ҡайтҡан Ринат барыһы менән дә фотоға төшкән. Хәниәнең дә егеттәр менән төшкән фотоһы һаҡланған. Шул йылдарҙың иҫтәлеге итеп бөгөн был фотолар,  йыр юлдары һаҡлана"", - ти Фирүзә Ибәтуллина. Әйткәндәй, быйыл Афғанстандан совет ғәскәрҙәренең сығыуына 35 йыл. Хәниә Фәрхиҙең афған яуына арналған йырының табылыуы ла юҡҡа түгелдер. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Хәниә Фәрхи,Мәҙәниәт,1155,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-02-26/h-ni-f-rhi-3657566,2024-02-26T11:13:00+00:00
"Можно зарегистрировать уникальный код из 8 символов на сайте рахмат 102. рф либо по ссылке: . 8 сентября пройдёт «Ночь призов», где разыграют сразу более 130 призов. Победители будут определны со всех районов и городов республики. 13 сентября зарегистрированные билеты примут участие в розыгрыше суперпризов «Зур Рахмат», который пройдет в прямом эфире БСТ. Среди призов – квартиры, автомобиль, тур в Сочи и путевки в санатории и дома отдыха Башкортостана.",Успейте принять участие «Ночи призов» и «Зур Рахмате»,Яңылыҡтар,456,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-08/uspeyte-prinyat-uchastie-nochi-prizov-i-zur-rahmate-3919414,2024-09-08T12:07:00+00:00
"Һыуҙы көндөҙөн ҡайнар ҡояш йылытҡан, йүгерек тулҡындарҙа нурҙарын бәүелткән, даръяның бер башында ҡалҡҡан да, икенсе башына китеп юғалған. Төндәрен ялтыр ай үҙ сағылышын күҙәткән. Ҡыйырсыҡ ҡына булып тыуған да, һыу өҫтөндәге шаҙра тулҡындарҙа тирбәлеп үҫеп, яйлап тулышып, эҫе табалағы һары майҙай сәселеп йәйелгән. Йондоҙҙар иһә һыу өҫтөндә ҡарпыған балыҡтар ише атылғандар. Ә болоттар ҡуңалтаҡ ҡына йәлпелдәп килгәндәр ҙә, даръя өҫтөнә ятып ял итеп, туйғансы эсеп, ҡабарып, ауырайып ары киткәндәр. Шулай меңәр йылдар үткән. Бер ваҡыт даръя яйлап ҡына сигенә, тартыла башлаған. Шулай хәтһеҙ заман ҡарышлап шыла торғас, уның аҫтынан тиңһеҙ ҙур тауҙар теҙмәһе асылған. Тауҙы төрлө яҡлап тулҡындары менән ялай-ялай, йыуа-йыуа шымартҡан, ялтыратҡан, ти, һыу, хатта ул ҡаяларға көндөҙөн ҡояш төбәп ҡарай алмай, төндә айҙың да күҙе сағылыр хәлгә еткән. Туҙарҙың осло түбәләрендә, тарлауыҡтарында, йырындарында ел генә аҙашып йөрөр булған. Йөҙәр, тағы ла йөҙәр йылдар ағымында ҡырлас һыртлы тауҙарҙың үле донъяһы булған был ерҙәр. Хәтһеҙ ваҡыт өнһөҙ тау, өнһөҙ һыу, ҡояш, ай һәм йондоҙҙар ғүмер иткән. Көндө төн, төндө көн, көндө төн. көн. төн. көн. алмаштырған. Һәм бер ваҡыт, болоттар даръя өҫтөндә уҡмашып китеп сыйышҡанда, ҡот осҡос көслө йәшен уты төйнәлә лә, күкте урталай телеп төшөп, тауҙың ҡап түбәһенә бәрелә. Дәшһәтле тетрәүҙән һыуҙың күбекле тулҡындары болоттарғаса күтәрелеп баҫа. Ҡурҡышҡан болоттар ҡайҙа ҡасырға белмәй, төртөшә-төртөшә таралышып бөтә. Улар артына йәшенеп маташҡан түңәрәк ай, түбәлә бер үҙе тороп ҡалғас, һаҡ ҡына аҫҡа күҙ һалһа, ни күрә, тау урталай ярылған да, ике оло таш хасил булған икән. Һәм. йә, Хоҙа. бер тау эсенән тауыш килә: -- Ҡһы-ҡһы-ы! Икенсе тауҙан да: -- Оһо-һо! Бер ваҡыт ике тау һөйләшә башлай. -- Нимә был? Ишетәмме? .. Күрәм. -- Мин дә! Мин дә һөйләшә алам! Көтмәгәндә терелеп киткән был ике таш көнө буйы, унан төнө буйы туҡтамай гәпләшә. Аҫта, ҡыры күренмәгән бушлыҡта таралышып ятҡан оло-оло таштарҙы, тау һырттарын, йондоҙҙарҙы, болоттарҙы күреп аптырайҙар, инде был тәңгәлдән ярайһы алыҫайған һыу шауын ишетеп хайран ҡалалар. Ҡояш йылыһына осло арҡаларын, киң ялпаҡ биттәрен ҡуйып иҙерәп торалар. Шул ваҡыт уларҙың тауышын ишетеп был бушлыҡтарҙы меңәр йылдар гиҙгән ел осоп килә һәм икеһенең уртаһына ҡуна. -- Кем һин? – тип һорай таштар. -- Мин – ел. -- Ә беҙ кем? -- Һеҙ - артығыҙҙағы һауаға олғашып торған тауҙың өлөштәре, - тип яуаплай ел.  – Тимәк, бәләкәй тауҙар. Мин был донъяла бик оҙаҡ осоп йөрөйөм, әммә һөйләшә белгән таштарҙы осратҡаным юҡ ине әле. -- Эйе, беҙ телгә килдек, -- тигән тауҙар. – Был донъяла күптән йөрөгәс һин беләһеңдер, тирә-яҡта нимә бар, ниндәй донъя бында? -- Бөтә яҡта ла һыу ҙа тау, һыу ҙа тау, ҡайҙа ҡарама таштар, таштар, таштар. -- Һы-ы, - тип ауыр һулаған тауҙар. Унан тағы һорағандар: -- Ә нисек ул һыу? -- Һыумы? Ул шундай төрлө. Берсә зәп-зәңгәр булып тынып ята. Уның һыуында болоттар төшөп сайынып китә. Берсә тулҡындар йүгертеп уйнап ала. Ул саҡта уның кәйефе яҡшы була. Ҡояш нурҙары менән ҡыуыша. Ә ҡайһы ваҡыт ул мине саҡырып туҙынып-шашып алырға ла ярата. Мин уның ошо тауҙарҙан ҙурыраҡ булып күтәрелгән тулҡындарына баҫып бәүеләм, берсә уның төбөнә төшәм, берсә болоттарҙы ҡосам! Унан һыу тағы ла тына. Ай нурында ялтырап, ҡояшта иреп кенә ята, ял итә. Шундай матурлыҡ! -- Матурлыҡ? .. Нимә ул матурлыҡ? – тип тағы аптырағандар тауҙар. -- Матурлыҡмы? Матурлыҡ. Уны күргәндә минең ярһыу көсөм юҡҡа сығып, наҙлыға, йомшаҡҡа әйләнәм. Эсемдә бер йылы ғына нур барлыҡҡа килә. Матурлыҡҡа мин һоҡланам. күҙем ҡыҙа. мөкиббән китәм. Ел осоп киткәс тағы ла һаналмаған йылдар был ике тау киҫәге утлы шар кеүек ҡайнар ҡояшты, ҡара бәрхәттә көмөш тәңкә булып баҙыраған буҙ айҙы, ҡырсын булып һибелгән тоноҡ йондоҙҙары күҙәткән. Тик нисек кенә төбәлеп ҡараһалар ҙа, был күренештәр уларҙа ел һөйләгән кисерештәрҙе уятмаған. Был тормоштарынан ялҡып улар тағы ла елде саҡырған һәм былай тигән: -- Ел, һин беҙгә үҙең һөйләгән матурлыҡты күреү өсөн аҙ ғына һыуҙы алып килһәң ине? .. -- Һыуҙы? – тип бот сапҡан ел, -- Нисек һыуҙы алып килергә мөмкин? Ул бит ҙур, икһеҙ-сикһеҙ, төпһөҙ! -- Ә һин беҙгә уның бер бәләкәй өлөшөн генә килтер. Беҙ шуға ла риза. Шулайтып был ике таш елде өгөтләргә керешкән. Бик оҙаҡ икеләнгәндән һуң ел әлеге дыуамал тәҡдимгә күнеп ҡуйған һәм даръяға ҡарай елгән. Оло һыуға еткәс ул бер нисек тә диңгеҙҙе ҡармап ҡоса алмай аҙапланған да, асыуланып китеп көслө өйөрөлмәккә әүерелеп, һыуҙың бер өлөшөн бороп-бороп, төбөнәсә сумып сығып, күтәреп алған. Шул килеш тауҙарға ҡарай геүләп киткән. Тик нисек кенә ашыҡмаһын, нисек кенә тырышмаһын ул һыуҙы алып барып еткерә алмаған. -- Эх, -- тигән ул таштар алдында ғәйепле булып, -- Ҡояш һыуҙы юҡҡа сығарҙы ла ҡуйҙы. Бына, даръя төбөнән эләгеп сыҡҡан бер ус ләмле ҡом-тупраҡ ҡына ҡалды. Таштар ауыр һулаған. Эстәре бошоп бер елгә, бер ике арала ятҡан дымлы ләмгә ҡарағандар. Улар хәҙер элеккенән дә күңелһеҙерәк булып ҡалғандар, туҡтауһыҙ уһылдағандар: -- Оһһ! Оһ-һо-һооо. -- Уһһһ. -- Ҡһыыы. Шулай тауҙар яңғыратып уһылдашып ултырғанда, таштарҙың береһе яңылыш ҡына теге ләм киҫәгенә ҡарап ебәрһә – ни күҙҙәре менән күрһен – унда йәшел ыуыҙ ҡыяҡ баш төрткән. -- Нимә был? Күршеһенең тауышына тертләгән икенсе таш та аҫҡа төбәлгән һәм. эсенән, төптән, ҡараңғы һәм һалҡын бушлыҡтан күтәрелгән йылы наҙға сәсәп һөйләшә алмай торған. -- Был. Был. Был бит – матурлыҡ! – тип ҡысҡырып ебәргән ул, ниһайәт. -- Ысынлап! Минең был. нәмәне. түшемә ҡыҫҡым, тыным менән йылытҡым килә. -- Минең уны еҫкәгем килә. -- Һоҡланғы-ыс. -- Мин был матурлыҡҡа ғашиҡ. Күккә олғашҡан дәү ике таш йәшел ҡыяҡтан күҙҙәрен ала алмай көндәрен, төндәрен уҙғарған хәҙер. Ә ҡыяҡ ай үҫәһен көн үҫеп, йылы ҡояшҡа ынтылып һуҙылған да һуҙылған һәм, тора-бара, күперек хәтфә үләнгә әүерелгән. Үҫентегә мөкиббән киткән таштар инде был хозурлыҡты ҡалайтып тағы ла күбәйтергә, ишәйтергә икән тип баш ватҡан, әммә яуап тапмаған. Уларға тағы ла ел ярҙамға килгән. -- Үлән ташта үҫә алмай, уға ҡом, балсыҡ һәм тупраҡ кәрәк, -- тигән ел уларға. -- Ә ул ҡом, балсыҡ һәм тупраҡ нимәнән барлыҡҡа килә? – тип ныҡышҡан таштар. -- Һеҙҙән – таштарҙан, -- тип асыҡлаған ел. -- Ә таштарҙан кем ҡом, балсыҡ яһай? -- Мин – ел, күктәге ҡояш һәм ваҡыт. Таштар тәрән уйға ҡалған. Оҙаҡ тынып торғандан һуң берәүһе телгә килгән: -- Мин ҡом-тупраҡ булырға риза. Былай мәғәнәһеҙ таш булып торғансы, ошондай матурлыҡ үҫерлек ер булайым. -- Мин дә риза, -- тип ҡушылған икенсеһе лә, унан хыялланып өҫтәгән -- Өҫтөмдә үлән түшәләсә-әк. -- Ул саҡта һеҙ үләсәкһегеҙ! – тип киҫәткән уларҙы ел. -- Беләбеҙ, -- тигәндәр таштар, -- тик тереклек беҙҙән мөһимерәк. Һәм ел уларҙың үтенесен үтәгән. Тағы ла меңәр йылдар ал ҡояш ҡыҙҙырған да, көмөш ай һыуытҡан, ямғырҙар дымлаған да, йәшен-ут онтаған ҡаяларҙы. Ел бөтөн көс-дарманы менән таштарҙы бәреп-һуғып ваҡлаған. Яйлап-яйлап суғырмаҡ тау-таштар ыуалып төшөп ҡом-балсыҡҡа, саң-тупраҡҡа әүерелгән. Ел шул хәтлем тырышҡан, ки, ташлыҡтарҙы хатта тип-тигеҙ ерҙәргәәйләндергән. Шулай итеп донъяла дала барлыҡҡа килгән. Һәм был тигеҙлектә шашып-ҡотороп йәшеллек таралған. Ямғырҙан һуң аллы-гөллө сәскәләр хуш еҫ бөрккән, аҡ ҡылған тулҡынланған, сәскәләр еҫенә бөжәк-ҡоштар осоп килеп төйәкләнгән һәм дала өҫтөндә дымлы тоноҡ монар һәм бал еҫе торор булған. Ә ҡомға әүерелгән теге таштар бөгөн дә тиңһеҙ дала киңлектәрендә осоп-күсеп йөрөй һәм ел иҫкән һайын шыбырлап-шығырлап ҡала: -- Матурлыҡ. --Тиңһеҙ матурлыҡ. -- Сикһеҙ матурлыҡ. --Мин – ғашиҡ. --Далаға ғашиҡ. Фото Р. Хисаева.",ДАЛА ТАҢДА ИЛАНЫ. Миләүшә Ҡаһарманова,Әҙәбиәт,7401,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2026-01-20/dala-ta-da-ilany-mil-sh-a-armanova-4543972,2026-01-20T17:05:00+00:00
"Мунса артында ғына ҙур булмаған йылға, уның ике яғында ла талдар үҫеп ултыра. Ел иҫкән һайын, күңелде шомландырып, тал ботаҡтарынан шыбырҙап тамсылар ҡойола, мунса эсе дөм-ҡараңғы. Йәшлек йүләрлеге менән кереп ултырҙыҡ инде. Гәп ҡороп ултырабыҙ шулай, бер мәлде урам яҡта аяҡ тауыштары ишетелде. Мунса йәнәшәһендә генә үҫкән талдың ергә һынып төшкән ботаҡ-сатаҡтары өҫтөнән тауыш-тынһыҙ ғына йөрөп булмай. Кем булыр был, туп-тура мунсаға табан килә бит, аулаҡты боҙоп йөрөмәһә? ! Ышыҡланыр урын тапмайынса йөрөгән берәй парҙыр инде. Ҡапҡа төбөндә баҫып тороп, өшөй башлағас йылынып сығырға булдылар микән? Нисек кенә булмаһын, аяҡ аҫтындағы ботаҡтарҙы һындырып килә был. Парлылар ҙа түгел, күрәһең, бер кешенең генә аяҡ тауышы ишетелә. Ярай, килһен, ярамаған эш эшләп ултырмайбыҙ. Шомландыра ғына бер аҙ. Мунса түбәһенә тал ботаҡтарынан шыбыр-шыбыр ҡойолған тамсылар шомдо көсәйтә генә. Мунсаның эсенә үк кермәгәйнек, соланында ғына ултырабыҙ. Урамдағы һәр бер тауыш асыҡтан-асыҡ ишетелә. Килеп етте теге. Хәҙер беләбеҙ инде бының кем икәнен тип ултырабыҙ. Шул саҡ бесәй кеүек ишекте тырнай башланы был. Эстән бикләнмәгән, нәҙек таҡтанан эшләнгән ишекте әллә ысынлап та бесәй тырнай микән, кеше былай тырнай алмай. Ғәжәп, ямғыр яуғанда бесәйҙәрҙең урамда йөрөгәнен күргән юҡ. Сығып ҡарағы ла килмәй. Баяғы дөп-дөп итеп ишетелгән аяҡ тауыштарына ҡарағанда, бәләкәй йән эйәһенә оҡшамаған был. Ошондай ваҡытта кеше үҙ-үҙен ҡурҡытып, әллә ниҙәр уйлап бөтә икән. Ҡара көҙҙөң ямғырлы төнөндә дөм-ҡараңғы мунса эсендә, өҫтәүенә, тышҡы яҡта кемдер ишек тырнағанда уйҙарҙың әллә ниндәйҙәре килә башҡа. Был сәйер хәлгә аптырап ултырабыҙ, теге нәмә мунсаның түбәһенә үк менеп китте. Түбәгә дөп-дөп итеп баҫа. Ямғырҙа еүешләнеп, быяла кеүек ялтырап торған рубероид түбәлә кеше лә, бесәй ҙә йөрөй ала торған түгел. Унан һуң, аҡылы булған кеше ни өсөн унда менһен? Ике-өс аҙым яһаны ла был (ҡыйыҡҡа менеп етте булһа кәрәк), бер ни тиклем икенсе яҡҡа табан шыуып төштө, унан һуң дөп итеп ергә һикерҙе. Башҡа һис бер нәмә лә ишетелмәне. Әлеге хәлде баш күҙәнәктәре аша уҙғарып бер ни тиклем ултырғандан һуң сығырға булдыҡ. Ишекте төртәбеҙ – асылмай. Йәш саҡ бит, ҡурҡыу ҙа юҡ түгел, тибеп астыҡ. Йоҙаҡ бигенә тал сыбығы тыҡҡан булып сыҡты. Түбәлә бер төрлө лә эҙ күренмәй, бысраҡ аяҡ кейеменән эҙ ҡалмай булмаҫ ине. Бөтә белгәндәрҙе уҡып, мунсаның артына сыҡтыҡ. Мунсаға терәлеп тиерлек сейә, слива, ҡурай еләге ҡыуаҡтары үҫә. Был сытырманға һикереп төшкәс, сыбыҡ-сабыҡ һынғаны, ҡыштырлаған тауыштар ишетелер ине бит. Ҡыуаҡлыҡтар баҡсаның артҡы ҡоймаһына тиклем бара, теге яғында – йылға. Баҡса эсенә керергә шикләндерҙе һәм беҙ өйҙәребеҙгә шылыу яғын ҡараныҡ. Был хәлгә кем ышанды, кем юҡ, кәрәкмәгән ерҙә йөрөмәҫкә ине, тиеүселәр ҙә булды. Ә бер абзый: ""Ул йылға буйында сәйер хәлдәр элек тә булғыланы. Мунса енле ерҙә урынлашҡан, төндә йөрөмәгеҙ ул тирәлә"", – тине. Ике тиҫтә йылдан артыҡ ваҡыт уҙһа ла, ауылға ҡайтҡас шул тирәнән үткәндә әлеге сәйер хәл тек итеп иҫкә килә лә төшә. Хәҙер мунса ла юҡ инде унда, сытырманды таҙартҡас, баҡса матурайып ҡалған. Әммә теге ""ҡыштыр-ҡыштыр"" ишек тырнаған, түбәлә йөрөгән аяҡ тауыштары хәтергә төшөп, күңелгә барыбер хәүеф һалып ҡуя. Фәнис МОТИҒУЛЛИН. Мунса артында ғына ҙур булмаған йылға, уның ике яғында ла талдар үҫеп ултыра. Ел иҫкән һайын, күңелде шомландырып, тал ботаҡтарынан шыбырҙап тамсылар ҡойола, мунса эсе дөм-ҡараңғы. Йәшлек йүләрлеге менән кереп ултырҙыҡ инде. Гәп ҡороп ултырабыҙ шулай, бер мәлде урам яҡта аяҡ тауыштары ишетелде. Мунса йәнәшәһендә генә үҫкән талдың ергә һынып төшкән ботаҡ-сатаҡтары өҫтөнән тауыш-тынһыҙ ғына йөрөп булмай. Кем булыр был, туп-тура мунсаға табан килә бит, аулаҡты боҙоп йөрөмәһә? !Ышыҡланыр урын тапмайынса йөрөгән берәй парҙыр инде. Ҡапҡа төбөндә баҫып тороп, өшөй башлағас йылынып сығырға булдылар микән? Нисек кенә булмаһын, аяҡ аҫтындағы ботаҡтарҙы һындырып килә был. Парлылар ҙа түгел, күрәһең, бер кешенең генә аяҡ тауышы ишетелә. Ярай, килһен, ярамаған эш эшләп ултырмайбыҙ. Шомландыра ғына бер аҙ. Мунса түбәһенә тал ботаҡтарынан шыбыр-шыбыр ҡойолған тамсылар шомдо көсәйтә генә. Мунсаның эсенә үк кермәгәйнек, соланында ғына ултырабыҙ. Урамдағы һәр бер тауыш асыҡтан-асыҡ ишетелә. Килеп етте теге. Хәҙер беләбеҙ инде бының кем икәнен тип ултырабыҙ. Шул саҡ бесәй кеүек ишекте тырнай башланы был. Эстән бикләнмәгән, нәҙек таҡтанан эшләнгән ишекте әллә ысынлап та бесәй тырнай микән, кеше былай тырнай алмай. Ғәжәп, ямғыр яуғанда бесәйҙәрҙең урамда йөрөгәнен күргән юҡ. Сығып ҡарағы ла килмәй. Баяғы дөп-дөп итеп ишетелгән аяҡ тауыштарына ҡарағанда, бәләкәй йән эйәһенә оҡшамаған был. Ошондай ваҡытта кеше үҙ-үҙен ҡурҡытып, әллә ниҙәр уйлап бөтә икән. Ҡара көҙҙөң ямғырлы төнөндә дөм-ҡараңғы мунса эсендә, өҫтәүенә, тышҡы яҡта кемдер ишек тырнағанда уйҙарҙың әллә ниндәйҙәре килә башҡа. Был сәйер хәлгә аптырап ултырабыҙ, теге нәмә мунсаның түбәһенә үк менеп китте. Түбәгә дөп-дөп итеп баҫа. Ямғырҙа еүешләнеп, быяла кеүек ялтырап торған рубероид түбәлә кеше лә, бесәй ҙә йөрөй ала торған түгел. Унан һуң, аҡылы булған кеше ни өсөн унда менһен? Ике-өс аҙым яһаны ла был (ҡыйыҡҡа менеп етте булһа кәрәк), бер ни тиклем икенсе яҡҡа табан шыуып төштө, унан һуң дөп итеп ергә һикерҙе. Башҡа һис бер нәмә лә ишетелмәне. Әлеге хәлде баш күҙәнәктәре аша уҙғарып бер ни тиклем ултырғандан һуң сығырға булдыҡ. Ишекте төртәбеҙ – асылмай. Йәш саҡ бит, ҡурҡыу ҙа юҡ түгел, тибеп астыҡ. Йоҙаҡ бигенә тал сыбығы тыҡҡан булып сыҡты. Түбәлә бер төрлө лә эҙ күренмәй, бысраҡ аяҡ кейеменән эҙ ҡалмай булмаҫ ине. Бөтә белгәндәрҙе уҡып, мунсаның артына сыҡтыҡ. Мунсаға терәлеп тиерлек сейә, слива, ҡурай еләге ҡыуаҡтары үҫә. Был сытырманға һикереп төшкәс, сыбыҡ-сабыҡ һынғаны, ҡыштырлаған тауыштар ишетелер ине бит. Ҡыуаҡлыҡтар баҡсаның артҡы ҡоймаһына тиклем бара, теге яғында – йылға. Баҡса эсенә керергә шикләндерҙе һәм беҙ өйҙәребеҙгә шылыу яғын ҡараныҡ. Был хәлгә кем ышанды, кем юҡ, кәрәкмәгән ерҙә йөрөмәҫкә ине, тиеүселәр ҙә булды. Ә бер абзый: ""Ул йылға буйында сәйер хәлдәр элек тә булғыланы. Мунса енле ерҙә урынлашҡан, төндә йөрөмәгеҙ ул тирәлә"", – тине. Ике тиҫтә йылдан артыҡ ваҡыт уҙһа ла, ауылға ҡайтҡас шул тирәнән үткәндә әлеге сәйер хәл тек итеп иҫкә килә лә төшә. Хәҙер мунса ла юҡ инде унда, сытырманды таҙартҡас, баҡса матурайып ҡалған. Әммә теге ""ҡыштыр-ҡыштыр"" ишек тырнаған, түбәлә йөрөгән аяҡ тауыштары хәтергә төшөп, күңелгә барыбер хәүеф һалып ҡуя.",Сәйер төн,Юмор,6342,https://henek.info/articles/+++-+-/2025-06-04/s-yer-t-n-4264317,2025-06-04T15:05:00+00:00
"Балалар ӨФТУ-ның минералдар һәм тау тоҡомдары үҙсәнлектәрен өйрәнеү лабораторияһында интерактив оҫталыҡ дәресендә ҡатнашҡан. Улар иң таралған геологик хәйлә-лайфхаҡтарҙы ҡулланып ҡараған, 270 миллион йыл элек, кешелек яралғанған тиклем,  Өфө урыны ниндәй булғанын күргән. Евразия фәнни-белем биреү үҙәге ғалимдары туғыҙ мауыҡтырғыс маршрут төҙөгән.  Һәр береһенең үҙ йүнәлеше бар: гуманитар, техник, химик, биологик-медицина, физик-математик. Ҡыҙыҡһыныуға ҡарап, экскурсия темаһын һайларға була. 3-4 сәғәтлек экскурсия барышында Вуз-ара студенттар кампусы, ғилми лабораториялар менән танышырға мөмкин, ти үҙәктең идара итеүсе компанияһы директоры Наталия Латипова. Сығанаҡ",Боронғонан киләсәккә илткән юлдар,Яңылыҡтар,672,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-01/boron-onan-kil-s-kk-iltk-n-yuldar-3952138,2024-10-01T12:42:00+00:00
"Иманай тауы битләүендә шифалы үләндәр йыйып йөрөгән ерҙән боролоп тауыш килгән яҡҡа ҡарайым. Бер кем дә күренмәйсе. Тауыш йәнә ҡабатлана. Баҫҡан ерҙә ҡаҡҡан ҡаҙыҡтай иҫемә килә алмай өн Һөҙ торғанда, ҡаршымда йәйғор нурынан юлаҡ хасил булды. Шул саҡ ни күрәйем, башына ап-аҡ сәллә ураған, өҫтөнә аҡ сапан кейгән ялан аяҡлы, оло йәштәрҙәге Һөйкөмлө бер әҙәми зат пәйҙә булды. Сапаҡ йөҙө, ҙур йәшкелт көрән күҙҙәре таныш та кеүек, әммә тәғәйен, күргән кешем дә түгел. Ҡыҙыҡ, бик ҡыҙыҡ! Баяғы серле зат яҡты юлаҡ буйлап, әйтер Һең, елкәнле кәмәлә йөҙҙө, эргәмә яҡынлашты Һәм телгә килде. — Һиңә рәхмәт әйтергә килдем, Табын бала Һы! —тине. — Ырыуҙаштарымдың мине мәңге онотмаҫын белә инем. Әммә Һинең, бүтән ырыу затының, мине былай ҙурларын көтмәгәйнем. Әүлиә бер аҙ өн Һөҙ торҙо, ниҙер хәтерләргә итте, буғай. Икенсе Һөйләмендә ул әле генә үҙе әйткәнгә үҙе ҡаршы килде. — Эйе, эйе, бер килеп Һис юғы ҡәберемә баш эйер Һең, тип көттөм көтөүгә. Сөнки Һиңә изгелегем күп тейҙе, бары тик был турала үҙең генә белмәй торғайның. Ила Һи затҡа хайран ҡалып төбәләм. — Иҫеңдәме, Еҙем йылға Һында Һыу ингәндә бата яҙғайның. Тәрәнгә йөҙөп индең дә хәлең бөттө. Ман Һырҙа көйө мин шуны белдем Һәм Хоҙай Тәғәләнән Һиңә ярҙам итеүен ялбарҙым. Ярға сығып еткәнеңсә күҙәттем. — Иҫеңдәме, бер саҡ Һин ултырып китеп барған замана арба Һы юлдан тайып китеп, ике-өс ҡат әйләнеп, тәкмәсләп барып төштө. Арбағыҙ йәнселде, тимер-томоро йәмшәйҙе, тәҙрәләре сәлпәрәмә килде. Ә эсендәге кешеләр зыян күрмәне. Ғәжәпләнеп бер-берегеҙгә ҡараштығыҙ. Һин дә мин көйө Һөгөҙ. Шатлығығыҙҙың сиге булманы. — Еләк-емешкә йөрөргә яраттың, эйеме? Бер саҡ Ирәндектә сейә йыйғанда бер ҙур ҡара йыланға тәңгәл булдың. Һин уны үҙең күрмәй ҡалдың, юлыңдан алып, ағыулы йән эйә Һен икенсе юҫыҡҡа бороп ебәрҙем. Аҡ кейемле изге йән ҡолаҡҡа ятышлы яғымлы тауыш, тәмле тел менән Һөйләне лә Һөйләне. Ә мин арбалғандай уға баҡҡанмын да тыңлайым да тыңлайым. — Иҫеңдәме, Һиңә минән ярҙам килер көндө ниәт иткән юлыңа сығып китә алманың. Сумкаңда ятҡан билетыңды таба алмай аптыраның. Ә бер ни тиклем ваҡыт үткәс, уның урынында ятҡанын күреп хайран ҡалдың. — Эйе, эйе. Бына ул нисек булған икән дә Һә, — тим. — Әкиәткә оҡшаған күренешкә хайран ҡалам, берсә ошо күренеш оҙағыраҡ бул Һа ине, тип теләйем. — Ырыуыңдың аҫыл заты — Әбйәлил мулланы, Сабир хәҙрәтте күреп йөрөнөм. Улар ҙа — йәйғор тәхет эйә Һе. Һинең әҡрәбәң икән. Һөйләшеүҙән тамам ил Һамланып, хәҙрәткә минең үҙем өсөн иң мө Һим булған Һорауҙы бирергә батырсылығым етте. — Эйе, Ерҙе ахрызаман афәттәренән ҡурсалау өсөн ергә яңы әүлиәләр, ҡөҙрәтле заттар ебәреләсәк. Айырыуса Ман Һыр, Баймаҡ, Ғәҙелша кеүек мәғдәнгә бай ерҙәргә тәғәйенләнә улар. Мин тыуғандан Һуң йөҙ ҙә утыҙ бер йыл тигәндә, 10-12 йәштәр тирә Һендәге бер ир балаға Хоҙайҙан ила Һи ҡөҙрәт бирелер. Ул шундай көскә эйә булыр: телә Һә, ерҙе туфан Һыуынан әрсәләр, телә Һә, ялҡыны тауҙай янғынды Һүндерер. Заман сирҙәрен, эскелекте, иҫте-Һушты алып миңрәүләтер әфиунсылыҡты бөтөрөр. Әммә ҡара көстәр, иблес ялсылары уға хөсөтлөк ҡылмаҡсы. Кешеләр шул йәш әүлиәне көс-ҡөҙрәтенә тулышҡансы ныҡ Һаҡла Һын ине. — Эйе, башта кешеләр уны белмәҫ. Йонсоу ғына булыр, ярҙамға мохтаж, йәлләүес күренер. Кемдәр мәрхәмәтле, кемдәр дөрөҫ йәшәй, күҙәтеп Һынағас, шуларҙы изге эшенә йәлеп итер. — Ғали йәнәп, йәйғор тәхет эйә Һе! — Йы Һандан гөр Һөлдәүгә оҡшаш тауыш килде. — Күңелең булдымы? Һеҙҙе унда юғалттылар. Ни күҙем менән күрәйем, Иманай тауы итәгенә йәйғорҙан йәнә юлаҡ Һалынды. Нәҡ урта тошонда нурҙан ғына туҡылған йәйғор тәхет пәйғә булды. Ила Һи нурға сорналған аҫыл йән эйә Һе ҡәнәғәт ҡиәфәттә әлеге тәхеткә ултырҙы, шул уҡ мәлдә күҙҙән дә юғалды. Артынан бары ап-аҡ нур Һыҙылып ҡалды. Ни булды был? Өнмө, төшмө? Һөйлә Һәң, әҙәм ышанмаҫ! Йәшәйеше мөғжизәнән туҡылған олуғ ғали йәнәптең күҙгә күренеүе, Һүҙҙәре быуаттан быуатҡа Һаҡланып, шаңдау булып ҡайтыуы хикмәтленең йәнә бер хикмәте булғандыр. Ҡабатланмаҫ, берҙән-бер, шанлылыҡта тиңдәш Һеҙ Мөжәүир әүлиә! Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Шаңдау,Әҙәбиәт,4050,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-09/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-sha-dau-4307473,2025-07-09T14:00:00+00:00
"Ветераны спецоперации, социальные координаторы филиала фонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан – Эдуард Голодько, Шамиль Галимзянов и Олег Муфтахутдинов – ко Дню Победы прочитали стихотворение Эдуарда Асадова «Россия начиналась не с меча! ».",Ветераны СВО прочитали стихотворение ко Дню Победы,Еңеү,256,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-05-06/veterany-svo-prochitali-stihotvorenie-ko-dnyu-pobedy-4226521,2025-05-06T13:25:00+00:00
"Себер барғыһы килмәй, унда ҡыш һыуыҡ. Ауылда аҡса булмаһа ла, ашарға етә, өмә- ниҙә ҡатнашһа, тамаҡ та һыйлы. Бөгөн дә саҡырғайнылар теге урамда ҡыйыҡ ябырға ярҙам итешергә, кисә лә унда булғайны, әммә бажаға ла бармай булмай шул, тағы ҡатын - һин рулдә бараһың, эсмә, ҡунаҡтан ҡайтҡас эсерһең бер ярты бирермен-, тине. . Төшкә өйҙәге эштәрен теуәлләп ҡуҙғалдылар былар. Салауат ни ҡырҡ саҡрым, юлдар таҡыр, килеп тә еттеләр һә тигәнсе. Автовокзалдан йыраҡ тугел квартираһы бажаның, тик дурт ҡатлы йорттоң урамы тулы машина, урын табырмын тимә туҡтарға! Автовокзал эргәһендәге тукталсаға барып ҡуйҙы аптырағас, Фаил машинаһын. Ҡатындар баҙар курһә үлә бит инде, бисә китте эргәләге баҙарға, кустәнәс алам, кәрәк-яраҡ ти, ә һин бара тор, машинаһын курә тор, беҙҙә алырбыҙ бәлки, эскеңде ҡыҫҡартҡас, тип төрттөрә Фаилға, телен кесерткән саҡҡыры бисә! Барҙы ла бажаһына йөҙ грамм һалдырып эсте бит йәне көйгән ир, (бисәһенә үс итеп инде, тегенең праваһы бар, уҙе ҡайтһын рулдә, тип). Баҙар буйлап йөрөп куңелен булдырған ҡатын апаһына килеп кергәндә, уның хәләл ефете, бажаһы менән бер яртыны төпләп егет формаһын алғайны инде. Ҡайҙа йөрөйһөң, беҙ көтә көтә көтөк булдыҡ, ҡайтырға ла кәрәк һин йөрөрһөң инде һемтәңләп, тигән булып бажаһы алдында үҙен күрһәтергә теләпме, бутән сәбәп менәнме, бисәһенең маҙаһына тейә башланы. Ҡотланылар, машинаға буләк бирҙеләр, табынға ултырҙылар. Табын буйы тағы шул хәл дауам итте бит, бисәне битәрләу. .. Теге бисә лә бирешеп торғандарҙан тугел, һоғондорҙо олоһонан алып аптырағас. Шөйлә ауа-тунә ҡатынына һуғырға килгән ирҙе, бер ауырлыҡ категорияһына ауырыраҡ бажаһы ҡолаҡ төбөн еңелсә генә ҡашып алғайны, беҙҙең эсеуе лә хаттин ашҡан герой упҡынға ҡолаған кеуек булды. Нисек булғандыр, куҙҙәре асылып киткәндә, Фаил автовокзал эсендә эскәмйәлә ултыра ине. Башы ла ауыртмаған кеуек, туҡта нисек килеп сыҡты һуң ул бында? Моғайын бисә менән һүҙгә килешкәндән һуң, ҡайтам тип сығып киткән инде, холоҡ бар ундай Фаилда. Стеналағы сәғәт алты туланы курһәтә, әһә етелә беҙҙең ауылға автобус була! Кеҫәһен ҡараһа- бәй, билет та алған да баһа! Тынысланып, тирә-яҡты куҙәтә башланы, ауылдаштар куренмәйме, берәй таныш йөҙ? Эргәһһенә бер йәш ҡатын утырҙы, биләүле йәш бала менән, ул да ҡарана тирә яҡҡа, берәйһен көтә, ахыры. Бер нисә минут ултырҙы ла: ""Ағай, баланы ҡарап тороғоҙ әле, зинһар, мин тышҡа ғына сығып киләм""-, ти бит, нисек кире һуғаһың инде, риза булды Фаил, бәҙрәфкә бараһы киләлер кешенең, ә бәҙрәф ишеге тышта. Ярай ултыра был, бала эргәлә ята, бисә юҡ та юҡ бит! Тороп ҡарайым әле тиһә, бала ҡысҡырып илай башланы. Башҡа сара юҡ, биләүҙе кутәреп бәүетә- бәүетә тышҡа сыҡты, урап сыҡты автовокзалды. Етмәһә, биләүе сиселә башланы, битен өшөтмәһен бала тип битен ҡаплап ҡарай, тағы сиселә, малай! Автобус килергә саҡ ҡына ваҡыт ҡалды, ни эшләргә? Милицияға барһа, еҫ сығып тора уҙенән, хәҙер, теге киднеппинг тип ябып ҡуйырҙар, ауылға курәләтә бала кутәреп ҡайтһаң- нимә булыуын куҙ алдына килтереуе ҡурҡыныс, уҙенең уйнаш балаһын ҡулына тотороп ҡайтарғандар тип, бисә өйҙән ҡыуыр, әстәғәфирулла тәүбә! Ҡапыл бер уйға килеп, ир эргәләге паркка атланы, ағастар араһына кергәс, тағы ла сиселгән биләүҙән уҙенә ҡараған таныш куҙҙәрҙән терт итеп ҡалды. Тағы биләуҙе урап, битте ҡапланы, өшөмәһен тип инде, шунан ышаныслы аҙымдар менән трамвай туҡталышына табан атланы. Трамвай әле генә киткән, ошонда, кеше курмәгәндә ҡалдырырға лә һыҙырга был тирәнән! Тыңлауһыҙ биләүҙе аҙаҡҡы тапҡыр ныҡ итеп урарға ла бәпес өшөмәһен тип һуҙылғайны ғына, нәмә менәндер башына һуғыуҙан ауып китте. .. Иҫенә килгәндә үҙҙәренең йоҡо булмәһендә иҙән уртаһында ята ине, карауатта гөл көршәге ватылып ята, эргәһендә ҡатыны, илай: ике тапҡыр битемде юрған менән баҫтың, хәшәрәт, өсөнсөһөндә туҙмәнем, ҡулға ни эләкте шуның менән бирҙем бит башыңа, ни эшләйһең һин? Әҙерәк тынысланғас кәләшенән һорашып, куңелен тынысландырып ҡуйҙы Фаил. Бажаһы һуҡҡас йығылған килеш йоҡлап та киткән икән, арыуы ла эсеуе лә еткән бахырға. . Шуның менән табын тамам булған, бажа кутәреп тигәндәй машинаға ултыртып ебәргән, ҡатын рулдә ҡайтҡан. Оло малайҙар өйгә индереп карауатҡа һалғандар имгәкте. Теге төштәге биләу – эргәгә йоҡларға ятҡан ҡатындың юрғаны булған. Ошо хәлдән һуң Фаил эсеуен ташланы, Себергә эшкә китеп, ярты йыл тигәндә бажаһын уҙенең иномаркаһын йыуырға саҡырҙы. Ләкин был инде икенсе тарих.",Иномарка йыуыу. Иншар Асҡаров,Хикәйә,4311,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-10-02/inomarka-yyuyu-inshar-as-arov-3461659,2023-10-02T11:11:00+00:00
"– Мәҙәниәттә осраҡлы кешеләр юҡ, тиҙәр. Ошо даирәлә үҙ кешегә әйләнеүегеҙ, уңыш-ҡаҙаныштарығыҙ, фиҙаҡәр эшмәкәрлегегеҙ, бәлки, ниндәйҙер кимәлдә бала саҡ хыялдарын тормошҡа ашырыуҙыр? – Европа диңгеҙ йөҙөүсе-сәйәхәтсеһе Христофор Колумб үҙенең Американы асҡанын фанилыҡты ҡалдырғансы белмәй. Ул Һиндостанға ҡарай йөҙә һәм туҡтаған урынын ошо ил тип фаразлай. Һиндостанға китешләй Колумбтың юлын Американың кәртәләп тороуы – диңгеҙсенең ҡаҙанышы түгел. Әгәр Америка булмаһа, Колумбҡа Һиндостанды күреү тәтемәҫ ине. Диңгеҙсенең Американы асыуы, ысынлап та, осраҡлылыҡ. Әммә шул уҡ ваҡытта ошо походҡа барыу, кораблдәр әтмәләү уның мейеһендә алдан өлгөргән мәсьәлә булған. Сауҙагәрҙәрҙең океан аръяғынан яңы тауар, ризыҡ алып килеп яңыса һатыу итеү теләге лә мейеләрендә күптән һалынған булмаһа, Колумб Американы асҡас та, сауҙагәрҙәр алыҫ кеүек күренгән Һиндостан яҡын булған, имеш тә, тип тауар ташырға хыялланмаҫтар ине. Шуның һымаҡ уйҙар һине ниндәйҙер хәрәкәткә килтерә икән, был осраҡлылыҡ тип уйламайым. Осраҡлы ерҙә әҙәм балаһы оҙаҡ тотҡарланмай. Мәҙәниәт минең өсөн ситен түгел ине. Заһир ағайым иҫләүенсә, ""Салауат нисә йәшендә, мин өс йәшлек сағымда"" тип йырҙарға үҙ һүҙҙәремде ҡушып, бүкәнгә менеп гел декламация һөйләгәнмен. Шулай уҡ уҡыған саҡта мәктәп сараларында ҡатнашыу, сценарийҙар яҙыу, үҫә төшкәс клубта бейеү коллективында шөғөлләнеү – былар барыһы ла мейелә теоретик  йәһәттән яйлап әҙерләнгәндер, тип уйлайым. Шулай уҡ аҡыллы, авторитар-демократик етәкселәрҙең ҡул аҫтында эшләү бер килке дәрәжәлә административ алымдарға өйрәткәндер. Әммә уйҙарыңды хәрәкәткә килтермәйенсә яҙмышты яһап булмай. Кемдер ул аҙымды яһарға үҙе йөрьәт итһә, кемгәлер кемдеңдер булышлыҡ итеүе етә. Һуңғыһы минең осраҡҡа тап килә. Үҙемдә ниндәйҙер потенциаль күреүҙәре булдымы микән, бер төркөм ауыл егеттәре мәҙәниәт усағына эшкә төшөргә тигән тәҡдим менән килделәр. Йырсы ла, бейеүсе лә түгелмен бит, тип яуаплауға, уның ҡарауы һөйләй беләһегеҙ, тип кенә ҡуйҙылар. Мәктәптән икенсе мөхиткә күсеүем ҡапылдата булһа ла, һәлкәүлеккә, кире уйларға ирек бирмәй мәҙәниәт дауыл кеүек үҙенең эсенә йомдо. Яңы мөмкинлектәр асты. Ун өс йыл эшләү дәүеремдә етәксе итеп тәрбиәләне. Тап мин эш башлаған һуңғы ун йылда илебеҙҙә этнографияға яңыса ҡараш киңәйҙе. Халыҡтың үҙ асылына – ғөрөф-ғәҙәттәренә, традицияларына ҡайтыуы, йолаларын тергеҙеүе беҙгә лә ҡағылмай ҡалманы. Кейеҙ баҫыу, дирүгә һуғыу шөғөлдәрен тергеҙеү ""Аҡтамыр"" халыҡ клубын асыуға булышлыҡ итһә, фольклор һымаҡ дөйөм халыҡ ижадын, уғата баҙыҡлатып байытыу ""Гөлнәзирә"" башҡорт халыҡ фольклор ансамблен билдәле итте. Әлбиттә, һәр уңыш артында бүртәләй арымай-талмай эшләү, ижади эшмәкәрлек тора. Тамашасы өсөн байрам концертын сәхнәгә сығарыу ябай эш булып күренәлер, әммә уны еренә еткереп эшләү күпме энергия, көс һәм ныҡлы нервылар талап итә. Әүәлерәк, клуб хеҙмәткәрҙәре байрам даталарына ауыл өсөн генә саралар уҙғарһа, хәҙер мәҙәниәттә заман технологиялары өҫтөнлөк итә. Район, республика, төбәк-ара сараларҙа мотлаҡ ҡатнашырға тейешбеҙ. Ә инде уңыштарға өлгәшеү – үҙе бәхет. Эштең татын татыу – ләззәт. Ошо тойғолар артабан да илһамланып, яңы проекттар менән эшләргә теләк тыуҙыра. Шәхсән уңышым бар тип иҫәпләмәйем. Үҙешмәкәр артистарым, һәр йәһәттән ярҙам итергә, ижади идеяларҙы бойомға ашырышырға торған яратҡан коллективым бар. Улар – минең уңышым. – Һеҙ халыҡсан, һутлы телле прозаик ҡына түгел, фәлсәфәүи, моңло күңелле шағирә лә. Илһам сығанағы ниҙә икән? – Илһам – ижадтың башы тип иҫәпләмәйем. Илһамдың килгәнен көтөп ултырһаң, ғүмереңдең иң эшлекле мәлдәрен уҙғарып ебәреүең ихтимал. Шуға күрә ижад кешеһенә көн һайын эшләргә кәрәктер. Пегас сабыуға ҡарағанда, яй ғына атлап барыуҙы хуп күрә тиҙәр бит. Илһам, әлбиттә, ижад кешеһенә төрлөсә киләлер. Кемгәлер тәрән хистәр тоҡаныуы арҡылы, бәғзеләргә, киреһенсә, ғазаплы кисерештәр аша тыуалыр. Мәҫәлән, испан рәссамы Сальвадор Дали иҫ китмәле йоҡларға яратҡан кеше булған. Әммә ул ябай кешеләр һымаҡ карауатҡа ятып йоҡламаған. Дали креслоға ҡунаҡлағас, ҡулына ауыр асҡыс алған, унан ғәйәр аяҡ аҫтына тимер тәрилкә ҡуйған. Йоҡо мәлендә уның ҡулдары бушаған һәм ауыр асҡыстар даңғырҙап тәрилкәгә төшкән. Рәссам тауышҡа уянып киткән. Ҡыҫҡа ғына ваҡытта аңының юйылып тороуы уға яңы идеялар менән уянырға булышлыҡ иткән. Ваҡ-төйәк әйберҙән дә идеялар күреп, ысын ижад кешеләре аҫыл әйберҙәр тыуҙыра. Минең өсөн иң ҡыйыны – аҡ ҡағыҙ тотоп, өҫтәл эргәһенә килеү. Ошоно эшләй алһам, хәлемдән килгәнен яҙа алам тип һанайым. – Талант эйәләрен күп осраҡта икеләнеү, үҙ-үҙҙәре менән ҡәнәғәтһеҙлек ише тойғолар ғазаплай. Уның ҡарауы урта ҡул ижадсылар әрһеҙлеге менән алдыра. Был фекер менән килешәһегеҙме? – Ижадта урта ҡул яҙыусы йә шағир булмайҙыр. Ул йә ысын ижадсы, йә һүҙҙәрҙе шиғри ҡалыпҡа һалыусы. Ғөмүмән, ҡәләм һынап ҡарамаған кеше һирәктер, минеңсә. Шуға ла әйтәләр бит, талант ҡапҡаһы киң һәм асыҡ тип. Шул ҡапҡа егенән дә, аҫтынан да ятып ҡараусылар күп, әммә унан уҙыусылар һирәк. Шул уҡ ваҡытта һәр шиғыр яҙыусыны шағир тип танып булмай. Шағирлыҡҡа өйрәтмәйҙәр, ул шағир булып тыуа. Ул беҙҙең һәр беребеҙ кеүек тышҡы, эске халәттәрҙән азат түгел. Тормош еле уға айырмалы рәүештә ҡарап, ҡаҡҡылау-һуҡҡылауҙан да азат итмәгән. Әммә яҙыусы тормошто ябай кешегә ҡарағанда тулыраҡ, асығыраҡ, ғазаплыраҡ тоя. Ул яҡшы стратег һымаҡ киләсәкте күҙаллау һәләтенә эйә. Шуға ла яҙыусы идеяларынан тыуҙырылған әҫәр күпмелер ваҡыттан һуң реаль ваҡиғаға әйләнеү ихтималлығы ла бар. Ижадта үҙеңдең әҫәрҙәреңдән ҡәнәғәт булыу – ул мейеңде тығында тотоуға бәрәбәр. Мостай Кәрим ижадта әрһеҙлек кәрәк тип әйтә. Әммә ул алама ғәҙәт тураһында һүҙ сурытмай, ә егәрлелекте күҙ уңында тота. Ул – был әйбер яҙып, унда баҫмайҙар, бында баҫмайҙар, тип зарланып йөрөүселәр менән килешмәйем. Сөнки яҡшы тауар кәштә аҫтында ятмай, ул шундуҡ һатылып бөтә. – Әйткәндәй, тәүге яҙған ижад емешегеҙҙе хәтерләйһегеҙме? Ғөмүмән, әҙәбиәткә килгән юл нисек булды? – класта уҡығанда бер нисә шиғырҙы ""Башҡортостан пионеры"" гәзитенә ебәргәйнем, көҙөнә балалар шағирәһе Фәүзиә Рәхимғолова мәктәпкә килде. Беҙ ул ваҡытта бөтөн мәктәп менән колхоз яланында картуф сүпләй инек. Шағирә лә осрашыуға тип яланға килде. Ул минең шиғырҙар баҫылған гәзитте лә алып килгән булып сыҡты. Өҫтәүенә, миңә гәзиттән бүләк тотоп алған. класта ""Ҡышҡы бер көндә"" исемле тәүге хикәйәмде яҙҙым. Минең яҙышҡанды ишетеп, Зиннәт Әминев ауылға ҡайтҡанында шул хикәйәне алып ""Пионер"" журналында баҫтырҙы. Ул үҙе журналда яуаплы сәркәтип булып эшләгән икән. Был хикәйә аҙаҡ уҡыусыларҙың коллектив ижадын туплаған ""Беҙ – баласаҡ иленән"" исемле альманахта донъя күрҙе. Яҙышыуҙы мин етди эшкә һанаманым. Әммә һирәкләп булһа ла матбуғатта баҫылғанды күренекле яҙыусылар Мәүлит Ямалетдинов, Сабир Шәрипов һәр саҡ күҙәтеп барған. класта Учалыла уҙған ижади конференцияла (был сараға мине гәзиттең ул ваҡыттағы редакторы Ғәбделҡауи ағай Ғәрифуллин юлға үҙенең  аҡсаһын түләп, Николай Худовековҡа эйәртеп, автобусҡа ултыртып ебәргәйне) билдәле яҙыусы Рәшит Солтангәрәевтың иғтибарына хикәйәләрем тәл булған. Шунан бирле ул минең яҙғандарыма гел күҙәтеүсән булды. ""Шиғыр менән башыңды ҡатырма, уны барыһы ла яҙа, хикәйәне бик аҙҙар ғына яҙыуға һәләтле"", - тип кәңәштәрен бирер ине. Даими рәүештә ижадҡа етди тотоноуымды үтенеп, хаттар яҙҙы. Йылы итеп яҙған хаттарын әле булһа ла ҡәҙерләп һаҡлайым. Дөрөҫөн әйткәндә, юғарыла телгә алған талант эйәләренең өсөһөнөң дә ижадҡа  фатихаһын алмаһам, бөгөн аҡ ҡағыҙға оронорға йөрьәт итмәҫ инем тип уйлайым. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әмир Әминев минең оппонентым да, тәнҡитсем дә. Уның иләгенән үтмәйенсә, бер ваҡытта нәшриәткә йыйынтыҡ тапшырырға баҙманым. – Мәҙәниәт менән әҙәбиәт араһында ниндәй уртаҡлыҡ бар? – Рәсәй Президенты В. В. Путин бер телмәрендә матур әҙәбиәт һәм мәҙәниәт йәмғиәтте берләштереүсе ориентир тине. Мин иһә, уларға игеҙәк балаларға ҡараған һымаҡ ҡарайым. Сөнки ошо ике йүнәлеш бер-береһен тулыландырып бөтөн итә. Сценарийҙар мәҙәниәт ихтыяжы өсөн яҙыла, шул уҡ ваҡытта ул мәҙәниәт арҡылы халыҡҡа барып етә, уның күңел талабын ҡәнәғәтләндерә. Шағирҙың хеҙмәте лә мәҙәниәт аша халыҡҡа хеҙмәт итә. Шул уҡ әкиәттәр, спектаклдәр, кинофильмдар ижадсылар тарафынан ижад ителеп, халыҡтың  киң ҡатламына сығарыла. Шуға ла мәҙәниәт менән әҙәбиәтте бер тулҡында йөҙөүсе елкәнле кәмәгә тиңләһәм, һис хата булмаҫтыр. – Мәҙәниәт өлкәһендә эшләүсе хеҙмәттәштәрегеҙгә, етәкселеккә әйтер бер кәлимә һүҙ, теләктәрегеҙ барҙыр. – Әүрәткес, үҙе бер сихри донъя ул мәҙәниәт. Ғүмерҙең шул ҡәҙәр тиҙ уҙғанын да күрмәйһең икән. ""Арт-Ҡоролтай"" республика мәҙәниәт форумында ҡатнашҡанда Белореттан барған режиссер, мәҙәниәттә эшләп, йәшлегемдең уҙып киткәнен дә һиҙмәгәнмен, тип көлдөргәйне. Бар хәселен һалып, йөҙөп эшләгән кеше генә шулайтып әйтә алалыр. Мин дә шул фекерҙәмен. Эшкә битараф булмаған кешене баһалаусы һәр саҡ табыла. Был йәһәттән мин үҙебеҙҙең  етәкселектән уңдым тип әйтә алам. Тәүләп эшкә төшкәндә Зәлифә Әхмәҙи ҡыҙы Әғләмова, унан Ирек Рауил улы Иҫәнғужин, бөгөн район мәҙәниәт йорто директоры Әлиә Айҙар ҡыҙы Вәлиева, Любовь Васильевна Кузьмина, мәҙәниәт идаралығында эшләүсе методистар – киң эрудициялы, заман менән бергә атлаусы етәкселәр. Инновацион алымдарға этәргес көс биреп, һәр йәһәттән ярҙам итеп торалар. Райондың мәҙәни усаҡтарында эшләүсе хеҙмәттәштәремдең барыһын да байрам уңайы менән тәбрик итәм. Яуаплы эштәрендә сабырлыҡ, дәрт-дарман теләйем. – Ҡыҙыҡлы әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт, Сәғирә Сабирйән ҡыҙы. Артабан да ижади уңыштар, дәрт, именлек юлдаш булһын һеҙгә! Н. СӨЛӘЙМӘНОВА. Белорет ҡалаһы. Автор фотоһы.",Эштең татын татыу – ләззәт.,Мәҙәниәт,9436,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2024-05-03/eshte-tatyn-tatyu-l-zz-t-3752104,2024-05-03T12:36:00+00:00
"""Иляһилар"" төркеме чыгыш ясыйМөхәммәт хәзрәт Галләм чыгыш ясыйМәхмүзә Гайнуллина",Башкортстанда Мәүлид ае чаралары башланды,Башҡортостан,80,https://www.azatliq.org/a/24882772.html,2013-01-24T14:33:59+00:00
"Исмыгыйль Гаспралы сурәте төшкән шоколодлар. Татарның интеллектуалы, мәгърифәтче, нәшир, сәясәтче, әмәгать эшлеклесе, педагог, әдип Исмәгыйль Гаспралының тууына 170 ел тулу хөрмәтенә ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге һәм ""Төрки караш"" газеты редакциясе бергәләп, тышлыгында Исмәгыйль Гаспралының рәсеме төшкән шоколадлар эшләп чыгарган. Шоколадлар төрки дөнья балалары арасында Исмыгыйль Гаспралыны таныту, аның шәхесенә игътибар әлеп итү, төрки халыкларны тагын да берберсенә якынайту максатыннан эшләнгән. Бу хакта Азатлыкка ""Төрки караш"" газеты баш редакторы Наил Нәбиуллинхәбәр итте. ""20 мартта Исмәгыйль Гаспралының тууына 170 ел була. Без 2021 елны ""Төрки караш"" газеты буларак Исмәгыйль Гаспралы елы дип игълан иткән идек. Үзебез дә Гаспралының эшен дәвам итүчеләр буларак, аны халык арасында танытырга теләдек. Ул төрки халыкларның атасы булган дип әйтсәк тә ялгыш булмас"", дип белдерде ул. Наил Нәбиуллин сүзләренчә, шоколадларның биш меңе Казанда, биш меңе Истанбулда эшләнгән. ""Шоколадларның Казанда басылганнарына урысча, Истанбулда басылганнарына төрек телендә, ""Исмәгыйль Гаспралыга 170 ел"" дип язылган. Казанда эшләнгәннәрне Кырымга, Саха Якутияга, Хакасияга, Казакъстан, Кыргызстан, Үзбәкстан, Чуашстан һәм төркиләр яшәгән башка урыннарга ибәрәчәкбез. Истанбулда эшләнгәннәрне Азәрбайанга, Финляндиядә яшәүче татарларга, Польша, Маарстан һәм башка илләргә ибәрергә ыенабыз"", дип иткерде ""Төрки караш"" гзеты баш мөхәррире. Наил Нәбиуллин соңгы вакытларда Русиядә татар милли хәрәкәтенә һәм гомумән башка хәрәкәтләргә карата басым баруы күренә, диде. ""Якын арада Русия думасы кабул иткән канун нигезендә мәгърифәтчелек белән шөгылләнүгә дә басым ясалуы мөмкин. Мәхкәмә аша Татар итимагый үзәген дә тыймакчылар. Татар милли хәрәкәтенә карата басым барганда, без ничек кенә булмасын, яңача эшләү ысуллары уйлап чыгарырга тиешбез. Шуларның берсе – шоколад. Ягьни без шоколад белән балаларга мөрәәгатъ итеп аларның хәтеренә милли үзаңны кертергә телибез. Шоколадлар белән без Гаспралының образын истә калдырттырып, балаларда ниндидер милли хис, милли тойгы үстерергә омтылабыз. Бу акция киләчәктә үз нәтиәсен бирәчәк"", дип белдерде. Шоколад эшләүнең чыгымнары интернет челтәрендә краудфандинг системы аша ыелган. Чыгымнар артык зур булмаган. Нәбиуллин әзер шоколадларны төрле төбәкләргә ибәрүдә генә авырлыклар булырга мөмкин дип саный. Шоколадлар 22 мартта таратыла башлаячак һәм Рамазан аена кадәр таратылып бетерелер дип планлаштырыла. Казанда шоколадларны ""Татар акчасы"" музееннан түләүсез алырга була. Шоколадлар беренче чиратта мәктәп укучыларына һәм аларның ата-аналарына тапшырылачак, теләгән кешеләргә ""Төрки караш"" газетының Гаспралыга багышланган махсус саны да биреләчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татар активистлары тышлыгына Исмәгыйль Гаспралы сурәте төшкән шоколадлар эшләгән,Яңылыҡтар,2936,https://www.azatliq.org/a/31159792.html,2021-03-19T14:24:04+00:00
"Учреждение будет сохранено и модернизировано за счет инвесторов, которые уже приступили к управлению и намерены осуществить капитальный ремонт существующих зданий и возведение новых. Разработка дорожной карты по реализации данного проекта поручена до 31 марта. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",На базе санатория «Талкас» создадут реабилитационный центр для участников СВО,Махсус хәрби операция,383,https://uchbash.com/articles/care/2026-01-30/na-baze-sanatoriya-talkas-sozdadut-reabilitatsionnyy-tsentr-dlya-uchastnikov-svo-4558726,2026-01-30T22:50:00+00:00
"Бөтә сәбәбе - башта. Нимә уйлайбыҙ, ниндәй инаныуҙар менән йәшәйбеҙ. Беҙҙе бер кем дә язаламай, һынамай, үҙебеҙҙе үҙебеҙ аҡсаһыҙ итәбеҙ, алама мөнәсәбәттәр менән уратабыҙ. Һәм беҙҙең уңышһыҙлыҡтарҙа бер кем дә ғәйепле түгел. Ә ҡайҙан килеп сыға һуң тормош драмалары? Барыбыҙ ҙа тыуғанда саф, эскерһеҙ, балалыҡ осоронда ла башыбыҙҙа ниҙер килеп сыҡмаҫ тигән шик-шөбһәләр, ҡурҡыуҙар юҡ. Сабый өсөн әйтерһең дә бар ғаләм уның өсөн генә яратылған. Теләктәре үтәлеренә ышана, донъяға, кешеләргә бары тик ышанып һәм яратып ҡарай. Үҫә килә яйлап был сифаттар кәмей бара. Үҫмер саҡта икеләнеүҙәре, хафалары арта, башында ҡапма-ҡаршылыҡлы уйҙары күп, кешеләр, тормош хаҡында айырым фекерҙәре, йәғни сикләп тороусы инаныуҙары барлыҡҡа килә. Инде ул сабый саҡтағы һымаҡ бигүк ирекле түгел. Ә олоғая килә кешене үҙгәртеүе икеле. Сөнки ул ғүмер эсендә күргән хәлдәргә ҡарап һығымта яһаған, шуға ярашлы бер генә хәҡиҡәткә ышанған. Гөлсинә Йосопова.",Бөтә сәбәбе - башта,Йәмғиәт,934,https://henek.info/articles/common_material/2026-02-03/b-t-s-b-be-bashta-4562484,2026-02-03T13:50:00+00:00
"Һәр яҡлап үҫешкән уңышлы шәхес формалаштырыуға йүнәлтелгән маҡсатыбыҙ профилле белем биреү, социаль практикалар (үҙидарала ҡатнашыу, башланғыс синыфтарҙа тьюторлыҡ), ресурс үҙәге, дистанцион белем биреү кеүек моделдәр аша тормошҡа ашырыла. Өфө Фән һәм технологиялар университетының Нефтекама филиалы менән берлектә башҡарылған башҡорт теле һәм әҙәбиәтен тәрәндән өйрәнеү буйынса проект, Башҡортостан Республикаһы Мәғарифты үҫтереү институты менән берлектә төҙөлгән «Туған тел һәм туған әҙәбиәт буйынса белем алыуҙың сифатын күтәреү сараһы булараҡ лингво-тыуған яҡты өйрәнеү проект эшмәкәрлеге» тип аталған инновацион майҙансыҡ берҙәм белем биреү мөхитен тыуҙыра. Инновацион майҙансыҡтың нигеҙендә уҡыусыларҙы проектлау технологияларын әүҙем ҡулланыу өсөн төрлө кимәлдәге эҙләнеү эштәренә йәлеп итеү ята. Маҡсаты: туған тел һәм туған әҙәбиәт предметтары буйынса уҡыу сифатын күтәреү. Башҡортостан Республикаһының төньяҡ-көнбайыш төбәгенә хас булған көнүҙәк мәсьәлә – башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү, һәр балала халҡыбыҙҙың мәҙәни мираҫына хөрмәт һәм һөйөү тәрбиәләү һәм башҡа бихисап проблемалар – бөтөн эшмәкәрлегебеҙ менән бәйле алып барыла. Ошо юҫыҡта туған телебеҙ ҡиммәттәрен һаҡлау, популярлаштырыу маҡсатында бер нисә йыл рәттән бойомға ашырылған «Тел яҙмышы – милләт яҙмышы» проектының төп маҡсаты яңыртылған федераль белем биреү стандарттары талаптарына яуап бирә: ул, беренсе сиратта, тәрбиә бирә. Шулай итеп, башҡорт гимназияһында туған башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыу яңыртылған федераль белем биреү стандарттарына ярашлы тулы кимәлдә ойошторола. Уҡыусыларҙа туған телгә ҡарата тәрән ҡыҙыҡһыныу уятыуға, илһөйәрлек, халҡыбыҙҙың йолаларына, мәҙәниәтенә хөрмәт тәрбиәләүгә йүнәлтелгән системалы һәм комплекслы эштәр киләсәктә лә дауам итәсәк. Балаларҙы белем алыуға, тормошта уңышҡа өлгәшеү юлдарын өйрәнеүгә мотивациялау юлдары дәрестәр һәм кластан тыш сараларҙың бихисап моделдәрен ҡулланыу аша алып барыла. Беҙҙең «Илгиҙәрҙәр» театр студияһы ысын мәғәнәһендә ил гиҙә, сөнки унан, Башҡортостан һәм Рәсәй театр вуздарын тамамлап, уңышлы ғына хеҙмәт итеүсе артистарыбыҙ үҫеп сыҡты. Беҙ улар менән хаҡлы рәүештә ғорурланабыҙ. Бына инде 10 йылдан ашыу башҡорт телендә уйнаған «Балаяндар» КВН командаһы бөгөн республикабыҙҙа мәктәп уҡыусыларының КВН-ында лидер дәрәжәһенә тиклем күтәрелде. Ижади, эстетик зауыҡ тәрбиәләүҙә хеҙмәттәшлектең һөҙөмтәле юлдары Нефтекама ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы, Нефтекама дәүләт филармонияһы, Тыуған яҡты өйрәнеү музейы, «Урал» халыҡ үҙәге һәм Халыҡтар мәҙәниәте үҙәге кеүек ойошмалар менән тығыҙ бәйләнештә бойомға ашырыла. Киләсәк быуынға белем һәм тәрбиә биреүҙә балаларҙы физик яҡтан сыныҡтырыуҙы ата-бабаларыбыҙҙың изге аманаты тип ҡабул итәбеҙ. Шуға күрә гимназияла милли спорт төрҙәренә ифрат ҙур иғтибар бүленә. «Берҙәмлектә — көс» тигән девиз ҡала спорт мәктәбе, «Ягуар» кеүек ойошмалар менән берлектә дөйөм маҡсатҡа ирешеү юлын асты һәм был хеҙмәттәшлек «Мәргән уҡсы», «Милли көрәш» секцияларының сәскә атыуына килтерҙе. Улар халҡыбыҙҙың тарихи йәшәү рәүешен сағылдырыу, уны балаларыбыҙға еткереү һәм өйрәтеү йәһәтенән республикабыҙҙа киң популярлыҡ алған спорт төрҙәренә ылыҡтырыу маҡсатынан ойошторолдо. Бында малайҙар менән бер юлы ҡыҙҙар ҙа теләп шөғөлләнә. Мәрйәм Бураҡаеваның республика программаһын бойомға ашырған «Йәйләү» йәйге ял лагерында ла йыл һайын 50-нән ашыу бала ял итә. Лагерҙағы һәр сара халҡыбыҙҙың меңәр йыллыҡ тарихи-мәҙәни тормошон заман күҙлегенән өйрәнеүгә йүнәлтелгән. Гимназистарҙы халҡыбыҙҙың тарихи, мәҙәни үткәне менән тәрбиәләүҙең тағы бер һөҙөмтәле ысулы — ул музей. Беҙ уға бик мәғәнәле атама бирҙек — «Аманат». Тыуған яҡты өйрәнеү балаларҙы фәнни-эҙләнеү эшенә йәлеп итеүҙә төп ролде үтәй, тиһәк, хата булмаҫ. Бының өсөн музейҙа илебеҙ тарихындағы төрлө ваҡиғаларҙың шаһиты булған шәхестәр, һуғыш ветерандары менән осрашыу кисәләре ҙур әһәмиәткә эйә. Медиаүҙәк – уҡыусыларҙың проекты. Ул — гимназия гәзите, мәктәп телевидениеһы. Мәктәп гәзите – илһөйәрлек, әүҙем гражданлыҡ позицияһын тәрбиәләүсе, белем алыуға этәргес биреүсе заманса сара. Гимназияла илһөйәрлек тәрбиәләү мөһим урын биләй. Был тәңгәлдә Рәсәй именлек хеҙмәте системаһы менән хеҙмәттәшлек булдырылыуға ун йылдан ашыу ваҡыт үтте. Шул арала ике-өс быуын йәш кадеттар әҙерләнде. Бөгөн улар Рәсәй вуздарында белем ала. Республика программаһына ярашлы «Шайморатовсылар» проектын бойомға ашырыу ҙа Нефтекама ҡалаһы хәрбиҙәре менән берлектә алып барыла. Нефтекама ҡалаһының Башҡорт гимназияһы бөгөн – белемлелек, ғилемлелек, күркәмлек, уңайлылыҡ һәм гүзәллек усағы. Башҡорт гимназияһы коллективының ата-әсәләр һәм уҡыусылар ҡатнашлығында мәғарифты, милли мәҙәниәтте үҫтереүгә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ ҙур. Гүзәл Ғайсина, Нефтекама Башҡорт гимназияһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.",Башҡорт гимназияһы - Нефтекама ҡалаһының йөҙөк ҡашы,Йәмғиәт,4744,https://amanat.su/articles/common_material/2025-03-21/bash-ort-gimnaziya-y-neftekama-ala-yny-y-k-ashy-4161292,2025-03-21T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоннан Татарстан бюджеты зыян күрә.2024 елның алты аенда Татарстан икътисадының нигезен тәшкил итүче ""Татнефть"" ширкәтенең чиста табышы 118,4 млрд сум тәшкил иткән. Бу узган елның шушы чорыннан 7,5 процентка азрак. Әлеге саннар оешманыңярты еллык хисабыннанкүренә. Ширкәтнең кереме 747 млрд сум тәшкил иткән, бу узган елдан 40 процентка күбрәк. Шул ук вакытта сатуның үз кыйммәте 43 процентка арткан. Соңгы ярты елда Татарстан бюджетын коручы төп керемнәрнең берсен тәшкил итүче табышка салым 5,4 процентка кимеде. Салым түләүне иң күбе ""Татнефть"" оешмасы азайтты. 6 ай эчендә алар республика бюджетына 4 млрд сумга азрак күчергән булуыачыкланды. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов табышка салымның кимүенең сәбәбен нефть тармагында чикләүләр булуы, итештерүнең акырынаюы белән аңлатты.2023 елда да Татарстан нефтьчеләре республика бюджетына табыш салымын киметкән иде. Ул вакытта моны салымнарның күбрәк Мәскәүгә юллана башлавына бәйле дип аңлаттылар. Былтыр Рөстәм Миңнеханов Татарстанда ыелган нефть салымнары Мәскәүгә күбрәк китәчәк дип белдерде. 2024 елның беренче яртыеллыгында Татарстанда 710 млрд сум салым тупланган. Шуларның 69 проценты — федераль үзәккә киткән, 31 проценты — республикада калган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Ярты елда Татнефтьнең табышы 7,5 процентка төшкән",Яңылыҡтар,1370,https://www.azatliq.org/a/yarti-elda-tatneft-neng-tabishi-7-5-protsentka-toshkan/33057788.html,2024-07-31T13:30:44+03:00
"""Йоматау шифахананы"" диетологы Регина Прыткова артыҡ ауырлыҡты диета тотмай ғына ташлау методикаһын презентацияланы. ""БАД-тарһыҙ, системалы рәүештә эшләп, үҙ хәлеңә ҡайтып була, ""- ти Регина Фәнил ҡыҙы. ""Ҡарағай шифаханаһы""нан Таисия Бәҙретдинова шифалы ҡарағай һауаһының кеше һаулығына тәьҫире хаҡында һөйләне. Неля Шәрипова ""Выбор Ланг"" аппаратының тын юлдары ауырыуҙарын дауалауы хаҡында лекциялар уҡыны. Астманан ҡаҡшаған кешеләргә был аппарат беренсе сеанстан һуң уҡ ярҙам итә икән. Ул аппарат республикала икәү генә. Береһе Өфөлә ""Шератон Плаза""ла урынлашҡан. Октябрьский ҡалаһында урынлашҡан Реабилитациялау һәм сәләмәтлекте тергеҙеү үҙәгенең генераль директоры Елена Халфина уларҙың үҙәгенең төп дауалау сере - файҙалы сероводород тураһында һөйләп ишеттерҙе. Баҡтиһәң, Сочиҙағы сероводород беҙҙең Отябрьскийҙа ла бар икән. Һәм уларҙың үҙәгендә бик күп ауырыуҙарҙы дауалайҙар икән. Арҡа һөйәген һуҙалар, түлһеҙлекте дауалайҙар һәм башҡа кеше өсөн бик шәп дауалар алырға була. Киләһе спикерыбыҙ – медицина фәндәре кандидаты, хирург, сосудтар хирургияһы буйынса шәп белгес Николай Алексеевич Талов һаулығыбыҙға иғтибарлы булырға, тәмәке тартмаҫҡа өндәне. Яҡтыкүл шифаханаһы врач-акушер-гинеколог Дилә Ирғәлина әйтеүенсә, уларға килеп эләккән ҡатын-ҡыҙҙар тап гинекология буйынса күп тикшеренеүҙәр үтә, тулы дауалау курсынан һуң сәләмәтләнеп ҡайтып китәләр, һәр дүртенсе ҡатын-ҡыҙ түлһеҙлектән ҡотола, икенсе юлы килгәндәрендә бәпестәре менән киләләр, шифаханаға ҙур рәхмәттәр әйтәләр. Ультра тауыш диагностикаһы врачы, акушер-гинеколог Кристина Золотареваның сығышы ла бик фәһемле булды. Ул ҡыҙ балаларҙы 3, 6, 13, 15, 17 йәштәрҙә мотлаҡ гинекологка йөрөтөргә кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ҡатын-ҡыҙҙар иһә йыл һайын биш төөрлө тикшеренеү үтергә тейештәр. Шулар араһында маммография, УЗИ һәм башҡалар. Резеда Нурисламова, сәстәр буйынса белгес, сәс ҡойолоу, ағарыу, себорея буйынса яҡшы лекция уҡыны. Сәстәрҙе дөрөҫ шампунь менән йыуырға кәрәк тине. Баҡтиһәң, беҙҙең Өфөлә сәстәр проблемаһы буйынса бик шәп клиника эшләй икән – Доктор Ибатуллинаның сәс клиникаһы. Шулай итеп, был ултырыш ҡатын-ҡыҙ һаулығы өсөн бик файҙалы һәм кәрәк булды. Нисек кенә тимә, һәр кеше үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлы булырға, ваҡытында тикшеренеүҙәр үтеп торорға бурыслы. ""Йоматау шифахананы"" диетологы Регина Прыткова артыҡ ауырлыҡты диета тотмай ғына ташлау методикаһын презентацияланы. ""БАД-тарһыҙ, системалы рәүештә эшләп, үҙ хәлеңә ҡайтып була, ""- ти Регина Фәнил ҡыҙы. ""Ҡарағай шифаханаһы""нан Таисия Бәҙретдинова шифалы ҡарағай һауаһының кеше һаулығына тәьҫире хаҡында һөйләне. Неля Шәрипова ""Выбор Ланг"" аппаратының тын юлдары ауырыуҙарын дауалауы хаҡында лекциялар уҡыны. Астманан ҡаҡшаған кешеләргә был аппарат беренсе сеанстан һуң уҡ ярҙам итә икән. Ул аппарат республикала икәү генә. Береһе Өфөлә ""Шератон Плаза""ла урынлашҡан. Октябрьский ҡалаһында урынлашҡан Реабилитациялау һәм сәләмәтлекте тергеҙеү үҙәгенең генераль директоры Елена Халфина уларҙың үҙәгенең төп дауалау сере - файҙалы сероводород тураһында һөйләп ишеттерҙе. Баҡтиһәң, Сочиҙағы сероводород беҙҙең Отябрьскийҙа ла бар икән. Һәм уларҙың үҙәгендә бик күп ауырыуҙарҙы дауалайҙар икән. Арҡа һөйәген һуҙалар, түлһеҙлекте дауалайҙар һәм башҡа кеше өсөн бик шәп дауалар алырға була. Киләһе спикерыбыҙ – медицина фәндәре кандидаты, хирург, сосудтар хирургияһы буйынса шәп белгес Николай Алексеевич Талов һаулығыбыҙға иғтибарлы булырға, тәмәке тартмаҫҡа өндәне. Яҡтыкүл шифаханаһы врач-акушер-гинеколог Дилә Ирғәлина әйтеүенсә, уларға килеп эләккән ҡатын-ҡыҙҙар тап гинекология буйынса күп тикшеренеүҙәр үтә, тулы дауалау курсынан һуң сәләмәтләнеп ҡайтып китәләр, һәр дүртенсе ҡатын-ҡыҙ түлһеҙлектән ҡотола, икенсе юлы килгәндәрендә бәпестәре менән киләләр, шифаханаға ҙур рәхмәттәр әйтәләр. Ультра тауыш диагностикаһы врачы, акушер-гинеколог Кристина Золотареваның сығышы ла бик фәһемле булды. Ул ҡыҙ балаларҙы 3, 6, 13, 15, 17 йәштәрҙә мотлаҡ гинекологка йөрөтөргә кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ҡатын-ҡыҙҙар иһә йыл һайын биш төөрлө тикшеренеү үтергә тейештәр. Шулар араһында маммография, УЗИ һәм башҡалар. Резеда Нурисламова, сәстәр буйынса белгес, сәс ҡойолоу, ағарыу, себорея буйынса яҡшы лекция уҡыны. Сәстәрҙе дөрөҫ шампунь менән йыуырға кәрәк тине. Баҡтиһәң, беҙҙең Өфөлә сәстәр проблемаһы буйынса бик шәп клиника эшләй икән – Доктор Ибатуллинаның сәс клиникаһы. Шулай итеп, был ултырыш ҡатын-ҡыҙ һаулығы өсөн бик файҙалы һәм кәрәк булды. Нисек кенә тимә, һәр кеше үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлы булырға, ваҡытында тикшеренеүҙәр үтеп торорға бурыслы.","Халыҡ-ара ""На рахате"" һаулыҡ һәм туризм форумында сәләмәтлеккә арналған өлөш",Йәмғиәт,4505,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-26/haly-ara-na-rahate-auly-m-turizm-forumynda-s-l-m-tlekk-arnal-an-l-sh-4328588,2025-07-26T16:55:00+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ҡатнашҡан Күгәрсен районы Мораҡ башҡорт гимназияһы уҡыусыһы Илүзә ҠЫҘРАСОВАНАН видеояҙма көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ИЛҮЗӘ ҠЫҘРАСОВАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,Конкурстар,551,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/il-z-y-rasovanan-videoya-ma-k-t-be-2559577,2021-07-12T17:15:00+05:00
Уҡытыусыларға был китапхана дәрестәргә әҙерләнеү өсөн ҡулай буласаҡ.  Ә уҡыусылар ҡушымтала өйгә эштәрҙе ала аласаҡ. Минең мәктәбем ҡушымтаһындағы китапхана Рәсәй Мәғариф министрлығының федераль эш программаһына  яраштырып төҙөлгән. Бөтә материалдарҙан файҙаланыу түләүһеҙ. Башинформ таҫмаһынан.,Минең мәктәбем ҡушымтаһында онлайн-китапхана эшләй,Яңылыҡтар,295,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-24/mine-m-kt-bem-ushymta-ynda-onlayn-kitaphana-eshl-y-4400166,2025-09-24T12:30:00+00:00
"Һуңғы ваҡытта яугирҙар һаҡселтәрҙәрҙең ""ҡала"" тибында булыуын һорай, йәғни төҙөлөш ҡалдығы, кирбес ярсыҡтарын, бетон ярсыҡтарын, ҡала емереклектәрен сағылдырған селтәр кәрәк. Волонтерҙар пенопластан төрлө төҫтә (капрон колготкиҙарҙы ҡулланып) һаҡселтәр эшләй. Шайморатов исемендәге ирекмәндәр штабы етәксеһе Наталья Ли белдереүенсә, иң мөһиме - егеттәрҙе һаҡлаһын! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һаҡселтәрҙәр һаҡлаһын!,Махсус хәрби операция,542,https://ye102.ru/articles/care/2026-02-05/a-selt-r-r-a-la-yn-4566240,2026-02-05T17:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Вконтакте""дагы төркемнәрдә Русиянең 52 төбәгеннән хәрбиләр һәм аларның туганнары хезмәт хаклары, өстәмә түләүләр, социаль түләүләр тоткарлануга йөзләгән зар калдырган. Моны ""Вёрстка""исәпләп чыгарган. Алар арасында Идел буеның 12 төбәге, шул исәптән Татарстан, Башкортстан, Түбән Новгород һәм башкалар бар. Хәрбиләр һәм аларның якыннары әйтүенчә, түләүләр белән бәйле проблемнар гыйнвардан башланган, әмма хезмәт хаклары, өстәмә яки социаль түләүләр тоткарлану белән бәйле аерым очраклар былтыр ноябрьдә үк күзәтелгән, дип яза басма. Шул ук вакытта акчаларын вакытында ала алмаучылар арасында мобилизацияләнгәннәр дә, ихтыярилар да, контракт нигезендә хезмәт итүчеләр дә бар диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең 52 төбәгеннән хәрбиләр хезмәт хаклары түләнмәүгә зарлана,Яңылыҡтар,803,https://www.azatliq.org/a/32329414.html,2023-03-22T13:24:57+00:00
"Военнослужащие и их родственники смогут получить консультации по вопросам, касающимся социальных и страховых выплат, единовременной материальной помощи, ежемесячных пособий, возмещения расходов, выплат в связи с инвалидностью, а также ознакомиться с дополнительными региональными мерами поддержки. Прием граждан в этот день проведём совместно с Военным комиссаром республики Михаилом Блажевичем и коллегой Альфитом Нигаматьяновым. Для оперативной обработки поступающих запросов и обращений организована предварительная запись на прием. Это необходимо, чтобы Военный комиссариат и соответствующие ведомства могли начать предварительную работу с обращениями. Работа моих коллег в регионе со 2 по 8 февраля пройдёт в рамках Недели приёмов граждан по вопросам социальной поддержки.  В общественную приемную жители республики могут обратиться к депутатам Государственной Думы, Уполномоченному по правам человека в РБ Михаилу Закомалдину, Уполномоченному по правам ребенка в РБ Ольге Ольге Панчихиной. На вопросы пенсионного обеспечения ответит начальник отдела по работе с обращениями граждан Отделения Фонда пенсионного и социального страхования РФ по РБ Ирина Рудова. Юридическую помощь предоставят юристы Башкортостанское отделение Ассоциации юристов России АЮР. По вопросам обязательного медицинского страхования разъяснения дадут в Территориальном фонде ОМС Республики Башкортостан по адресу: г. Уфа, ул. Ленина, 37. Запись на прием по телефону ТФОМС: . Актуальную информацию о дате и времени приемов можно найти на официальной странице Региональной общественной приёмной партии в Башкортостане. Запись на приём по телефону: . Единая Россия Своих Не Бросаем Эльвира Аиткулова",4 февраля состоится Единый день приема для участников СВО,Аңлатма,1675,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-28/4-fevralya-sostoitsya-edinyy-den-priema-dlya-uchastnikov-svo-4553780,2026-01-28T15:09:00+00:00
"""Үҙенә 35 йәш, ә ун йәшкә өлкәнерәк күренә. Ҡартайған, арыған, йылмая ла алмай. Килеп сыҡһа, алтынсыһын да, етенсеһен дә табам ти"".",Ҡыҙым бала артынан бала таба.,Йәмғиәт,131,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-03/y-ym-bala-artynan-bala-taba-4490784,2025-12-03T01:25:00+00:00
"На протяжении всех этих лет Надежда Ивановна не только передавала знания, но и формировала личности. Многие ее ученики благодарны за то, что именно она стала их проводником в педагогическую деятельность, в мир знаний и жизненных ценностей. Ее уроки запомнились не только языком или литературой, но и уроками гуманности, уважения и трудолюбия. Сегодня, когда мы подводим итоги карьеры Надежды Ивановны, мы с гордостью вспоминаем все ее достижения. Ее вклад в образование бесценен, а личный пример вдохновляет новые поколения учителей. Бушкова Надежда Ивановна (в девичестве Максимова) родилась года в деревне Товгозино Шурминского района Кировской области. В 1943 году поступила в школу. После окончания Лопъяльской семилетней школы поступила в Мари Билямовское педучилище (тогда в МАССР), на марийское отделение. В 1954 году закончила педучилище и поступила в Марпединститут в г. Йошкар-Ола на отделении русского языка для марийских школ. По окончании института в 1959 году стала работать учителем русского, марийского языка и литературы в Сухоязовской семилетней школе Мишкинского района БАССР. В 1962 году её перевели в Благовещенское педагогическое училище. Заочно в 1974 году получила в г. Москва второе высшее образование. В педагогическом училище (ныне Благовещенский многопрофильный профессиональный колледж) Надежда Ивановна проработала 45 лет, до 2007 года, преподавателем марийского и русского языков, методики преподавания. Будучи на пенсии, совместно с учителями начальных классов Мишкинского района Ибатовой Н. М. и Аспаевой Н. М. , выпустила Азбуку для марийских школ РБ в двух частях, также методическое руководство к книгам. За многолетний добросовестный труд в подготовке специалистов для системы образования она награждена нагрудным знаком «Отличник просвещения СССР», «Отличник просвещения РСФСР», Почетными грамотами Министерства образования БАССР, РСФСР, является лауреатом премии им. Я. Ялкайна в РБ. Все её коллеги, ученики благодарны, что в профессиональной деятельности встретили такого хорошего наставника, товарища и коллегу. Надежда Ивановна, поздравляем с юбилеем и желаем здоровья и счастья!",Педагог и наставник,Мәғариф,2121,https://uchbash.com/articles/natsionalnye-yazyki-i-literatury/2025-01-30/pedagog-i-nastavnik-4484021,2025-01-30T13:31:00+00:00
"После распада Советского Союза патриотическое воспитание в школах оказалось в тени. Исчезли пионерские и комсомольские организации, а их место заняли западные ценности, часто не соответствующие нашим традициям. Общество оказалось дезориентированным. Но в последние годы государство вновь вернуло приоритет воспитанию гражданственности и любви к Родине. Одним из воплощений этой политики стали «шаймуратовские» классы — инициатива, запущенная в 2021 году Главой Башкортостана Радием Хабировым. Сейчас в Республике больше 250 «шаймуратовских» классов, это около 6000 детей. Эти классы названы в честь Героя России, генерал-майора Минигали Мингазовича Шаймуратова и призваны воспитывать школьников на примерах героизма бойцов 112-й Башкирской кавалерийской дивизии. Особое внимание в них уделяется духовно-нравственным ценностям, уважению к истории, традициям и здоровому образу жизни. От идеи — к реальности. года в средней школе 1 с. Стерлибашево был открыт первый в районе «шаймуратовский» класс, названный в честь Героя России, генерал-майора Минигали Шаймуратова. Это не просто имя — это миссия, ответственность, образец для подражания. Класс объединил 25 учеников, отличившихся в учёбе и спорте, и стал живым памятником героизму, патриотизму и нравственным ценностям, которыми гордится наша Республика. С этого дня начался путь, который мы с моими учениками называем не иначе как ""жизнь под знаменем Шаймуратова"". Воспитание через участие. В течение трёх лет ребята не просто учатся — они живут активно и осмысленно: участвуют в районных, республиканских и всероссийских проектах, побеждают в олимпиадах, творческих конкурсах, спортивных состязаниях, патриотических играх и форумах. Летние и Зимние Шаймуратовские игры стали неотъемлемой частью жизни класса. В 2022 году команда 5А вошла в число победителей среди 40 команд Республики, а в 2023, 2024, 2025 годах уверенно занимала призовые места на республиканских этапах. ГТО. Ребята дважды стали победителями зонального фестиваля Всероссийского физкультурно-спортивного комплекса ""Готов к труду и обороне"" среди обучающихся классов имени Героя Российской Федерации генерал-майора М. М. Шаймуратова. Ученики сдают нормативы ГТО соревнуются в лыжах, в турнирах по борьбе Кореш, теннисе, волейболе, хоккее и шахматах. Динияр Мурясов — неоднократный победитель и призёр по шахматам, шашкам, теннису и физкультуре на районном и республиканском уровне, обладатель «Золотого значка ГТО». Арсен Тайгунов – серебряный призёр российских соревнований по борьбе Кореш. Искусство и творчество культивируются в классе как важная часть развития личности и самовыражения каждого ученика: ребята танцуют, поют, играют в театре, выступают на разных уровнях, вплоть до всероссийского. Особенно запоминающимися стали выступления на Дне учителя, Дне матери, 23 февраля, 9 мая, конкурсах ""Салют Победа"", ""Танцевальный дождь"", ""Матрёшка"", ""Золотой Сапсан"". Традиции, согревающие сердца. Праздники в классе — это неформальные уроки душевности, где царят уважение, доброта и взаимопомощь. Мы отмечаем День отца, День матери, День семьи, День учителя, организуем встречи с ветеранами и участниками СВО, пишем письма солдатам, участвуем в шествии «Бессмертный полк», акции «Свеча памяти», маршируем и устраиваем плац-концерты в честь Дня Победы. Особое место занимают классные традиции — праздник «День именинника», встреча Нового года, экскурсии, поездки, пикники. Всё это помогает формировать у детей чувство единства, гордости и ответственности перед Родиной. Сердечные подарки, поэтические строки и видеопоздравления — это особая форма воспитательных уроков, в которых раскрываются лучшие человеческие качества: доброта, уважение, благодарность. Результаты, которые говорят сами за себя. Динияр Мурясов входит в 30-ку лучших «шаймуратовцев» Республики. Дважды награждён почётным знаком «Юный шаймуратовец» 3 степени! Третий год подряд является победителем в школьном конкурсе «Ученик года школы» в своей возрастной группе. Значки отличия «Юный шаймуратовец», , степени ежегодно получают лучшие «шаймуратовцы» класса за достижения в учёбе, дисциплине, спорте и общественной жизни. Динияр Мурясов и Руфина Гатаулина три года подряд обладатели значка отличия «Юный шаймуратовец» и степени, соответственно. Элина Галиева — впервые в этом году удостоилась значка «Юный шаймуратовец» степени. Внутриклассный конкурс «Ученик года» стал стимулом личного роста и честной конкуренции. Ребята становятся победителями олимпиад Кубка Гагарина, фестивалей. Динияр Мурясов ежегодно становится победителем или призёром в республиканской олимпиаде на Кубок имени Ю. Гагарина. Подвиг — не в прошлом, а в настоящем! Имя Героя России Минигали Мингазовича Шаймуратова — это не только памятник и гимн, это часть образовательного маршрута класса. Мы изучаем его биографию, посещаем музеи, погружаемся в патриотические акции и живые истории. Мы стремимся к тому, чтобы подвиг стал не только частью учебника, но и частью характера каждого ребёнка. Наш класс — это не просто коллектив, это стиль жизни, в котором дисциплина — норма, доброта — основа, помощь — правило, а уважение — стержень. Быть классным руководителем такого коллектива — огромная честь и одновременно каждодневный труд, наполненный смыслом и любовью. Я убеждена: когда ребёнок ощущает себя частью истории, частью большой Родины, когда он видит, как важны честность, ответственность и участие — он растёт Личностью. Мы не просто учим, мы формируем характер, закладываем основу гражданской зрелости, и это самое ценное, что можно дать детям.",Три года под знаменем Шаймуратова,Мәғариф,5514,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-11-24/tri-goda-pod-znamenem-shaymuratova-4479765,2025-11-24T16:09:00+00:00
"Өфөлә үткән концерттарҙың береһендә билдәле башҡорт йырсыһы Альбина Килдейәрова меңәрләгән кешене тетрәндергән иҫ киткес тарих менән уртаҡлашҡан. Йырсы бала табыу йорто хеҙмәткәрҙәренең ҡот осҡос хатаһы арҡаһында өс йылдан ашыу сит ғаиләлә үҫә. Өфөлә үткәрелгән генетик экспертиза был мәсьәләгә нөктә ҡуйған. – Был хәл 1982 йылда Әбйәлил районында була. Ул ваҡытта кеҫә телефондары юҡ, ә транспорт ауылдың бер нисә кешеһендә генә. Район үҙәгендәге Асҡар ауылындағы бала табыу йорто ремонтҡа ябылғас, беҙҙең әсәйҙәрҙе (беҙ күрше ҡыҙы менән 15 минутлыҡ айырма менән тыуғанбыҙ) Ҡушый ауылынан беҙҙән 30 километр алыҫлыҡта урынлашҡан Магнитогорскиға алып китәләр. Юлда әсәйем ауырый башлағас, атайҙарыбыҙ уларҙы яҡындағы Красная Башкирия ауылындағы  акушерлыҡ бүлегендә ҡалдырырға ҡарар итә.  Ҡаңғырыҡта медицина хеҙмәткәрҙәре биркаларҙы бутаған. - тип һөйләй Альбина Килдейәрова. Йырсы әйтеүенсә, ғаиләләр күршелә йәшәгән, Килдейәровтар ҡыҙына – Гөлгөнә, Суфияновтар Альбина тип исем ҡушҡан. - Бер ваҡыт беҙгә Ташкенттан инәйем килде. Ул беҙгә иғтибар менән ҡараны ла, асыҡтан-асыҡ: Һеҙҙең ҡыҙҙарығыҙ буталған. Был ҡыҙ күршеләрегеҙҙең тап күсермәһе, ә ул беҙҙең Килдейәровтарға оҡшаған"", - тине.  Уның һүҙҙәрен башҡа туғандар ҙа раҫлай. Әсәйем шунда уҡ ДНК-диагностика үтеү өсөн Өфөгә барырға ҡарар итә. Ул йылдарҙағы үлсәмдәр буйынса бындай анализ бик ҡиммәт була. Экспертиза аяныслы дөрөҫлөктө раҫлай: ысынлап та, бала табыу йортонда алмаштырыу булған, – ти Альбина. – Мин Гөлгөнә менән урындыҡ аҫтында уйнап ултыра инем, унда варенье һәм тоҙланған йәшелсәләр банкалары торғанын яҡшы хәтерләйем. Ҡапыл минең биологик әсәйем милиционер менән килеп инде лә әйҙәренә алып ҡайтып китте. Мин был мәлдең етдилеген аңламаным. Шаяртып: Зәйнәб апай, хәҙер мин һеҙҙең менән йәшәйәсәкмен, – тинем. Ике әсәйем дә – минең бәхетем. Береһе мине йөрәк аҫтында йөрөттө, икенсеһе – имеҙҙе һәм үҫтерҙе, — ти йырсы. Шул ваҡыттан алып 40 йыл үтә. Икенсе ҡыҙ Гөлгөнә педагог һөнәрен һайлаған, тыуған районында инглиз теле уҡытыусыһы булып эшләй. Ҡыҙҙар әле лә дуҫ, осрашып торалар. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Альбина Килдейәрованы бала табыу йортонда алмаштырғандармы?,Әҙәбиәт,2167,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-04/albina-kildey-rovany-bala-tabyu-yortonda-almashtyr-andarmy-4564158,2026-02-04T14:00:00+00:00
". Ырғыҙлы – боронғо башҡорт ауылы. «Аҡбуҙат» эпосында Һәүбәнде аҫрап үҫтергән Тарауыл ҡарт Ырғыҙ байҙың йылҡы көтөүсеһе була. Ә бай Мәсем ханға буйһона. Тап бына шул риүәйәттәрҙә һөйләнгән һәм топонимияларҙа исемдәре ҡалған шәхестәрҙең тыуған төйәге ул. Ә инде ауыл эргәһендәге мәмерйәләрҙә табылған өлгөләр бында палеолит дәүерендә үк кешеләр йәшәгәне хаҡында һөйләй. . быуатта ауыл ерлеге Нуғай даруғаһы Бөрйән волосы кешеләре  тарафынан  урыҫтарға  һатыла.  Сығышы  Даниянан булған, аҙаҡ Рәсәй империяһына  хеҙмәт  иткән  хәрби  дворян Карл Ефимович Сиверс була яңы хужа. Латвиялағы билдәле Венден һарайының эйәһе лә ошо немец. Ырымбур яҡтарынан уҡ килеп, баҡыр иретеү заводы төҙөйҙәр бында. Ни өсөн ул төпкөл урманға инеп, тиерһегеҙ? Ә тап шул урман өсөн дә. Баҡырҙы иретеүгә бик күп яғыулыҡ талап ителә. Быға иһә бушлай үҫкән ағастан да ҡулайлыһы юҡ. Шулай итеп, Вознесенка  заводын  төҙөү  1753 йылда башлана. 1772 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Сиверс был ерлеккә 2363 тирәһе крепостнойын ғаиләләре менән алып килеп урынлаштыра. Завод эшләй, әммә Пугачев ихтилалы мәлендә таланып, емерелеп ҡала. Бына шундай ҡыҙыҡлы ла, ҡыҙғаныс та тарих бөгөнгө Ырғыҙлы ауылын күп милләтле иткән дә. Бөрйән районындағы ошондай әллә нисә мәҙәниәтте, динде һәм менталитетты бергә һыйҙырып, татыу халыҡ итеп йәшәткән уникаль күренеш ул. Шуға ла улар ауылдарына арналған китапсыҡты «Меңдәр араһында берәү» тип атаған. Ауыл «Айыҡ ауыл» республика конкурсында ҡатнаша быйыл. Әммә хәҙер беҙ һөйләйәсәк күрһәткестәр – улар бер бәйгегә әҙерлек барышында ғына барлыҡҡа килә йәки һөҙөмтәләр бирә торған төшөнсәләр түгел. Мәҫәлән, ауыл халҡының тотошлайы менән саңғысылар булыуы. Тота килеп кенә был спорт төрөнә ылығып та, бер-ике йыл эсендә оҫтарып та булмай. Ныҡлы физик һәм рухи көс талап итә ул. Ырғыҙлыла иһә тәпәй баҫҡанынан алып пенсионерына тиклем саңғыла йүгерә. Йүгерә генә түгел, район, төбәк, республика кимәлендәге ярыштарҙа һыр бирмәйҙәр. Ауылдың үҙ командаһы бар. Бәләкәй спортсының да ҡулында – бер ҡосаҡ миҙал, өлкәндәрҙең дә өҫтәлен ҡаплап Маҡтау грамоталары ята. Ҡатын-ҡыҙҙар журналы булараҡ, уҡыусыларыбыҙға был ауылдың иң оло һәм иң көслө саңғысыһын ғына күрһәтеп үтергә булдыҡ. Рәйсә Байрамғәле ҡыҙы Һөйөшева ул. Сығышы менән Күгәрсен  районы Беренсе Түкәт ауылынан, 1983 йылдан ошонда килен булып төшөп тамыр йәйгән ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе. Һәм уның яҙмышында ла саңғы ҙур роль уйнай. Ә ул былай килеп сыға: Мораҡ универмагының спорт бүлегендә саңғы һатып торған йәш Рәйсәне Ырғыҙлының физкультура уҡытыусыһы Әмир Ирғәле улы күреп ҡала ла ғашиҡ була. Магазинға инеп бер генә  һөйләшә, икенсе килгәнендә исемен дә белмәгән ҡыҙға «һине һоратырға ата-әсәйемде ебәрәм» ти. Һәм шулай итә лә. 37 йыл бергә ғүмер кисерә, дүрт балаға ғүмер бирә улар. Үкенескә күрә, әллә нисә быуын балаларын саңғыға баҫтырған һәм уларҙа спортҡа ҡарата һөйөү уятҡан Әмир ағай биш йыл элек баҡыйлыҡҡа күскән. Ә Рәйсә апай уның яҡты иҫтәлегенә бағышлап ярыштар үткәрешә генә түгел, үҙе лә ярыша һәм көнләшерлек күрһәткестәргә өлгәшә. Ауыл ҡатын-ҡыҙҙары араһында ҡул эштәре менән дан алған Лилиә Миңлеғәле ҡыҙы Ғәлина йортона ла ишек ҡаҡтыҡ. Лилиә – Ырғыҙлы ҡыҙы, һигеҙ балалы ғаиләлә тәрбиәләнә. Атаһы Миңлеғәле Сәйфуллин леспромхоз директоры була. Лилиәне бухгалтер итергә тырыша ул, тик артыҡ теремек ҡыҙы үҙ юлын һайлай. Башта йәшләй генә кейәүгә сығып китә. Унан, балалары ла тыуғас, Сибай педагогия училищеһын тамамлай һәм мәктәптә технология дәресенән уҡыта. Биш бала әсәһе, декрет ялдары араһында юғары белемгә лә өлгәшә һәм ҡайҙа ебәрәләр, ҡайҙа урын була, шунда барып тотона: балалар баҡсаһында мөдир ҙә, мәктәп директоры ла, интернатта тәрбиәсе лә, психолог та. Бөгөн иһә өйҙә «ял итә»: мал көтә, умартасылыҡ менән шөғөлләнә, туризм эшен үҫештереп алып бара, махсус хәрби операциялағыларға кейемдәр тегә, бәйләй. Һәм, әйтеп үтергә кәрәк, Лилиә Миңлеғәле ҡыҙының улы Ҡазыхан 22 йәшендә генә, ата-әсәһенә өндәшмәй, МХО-ла булып ҡайта. Улының ялынан һуң уға атаһы – 59 йәшлек Кәрим Ғәлин дә эйәрә. Бер бөртөк улын яңғыҙ ебәрергә теләмәй ул. Бергәләп йылға яҡын имен-һау йөрөп әйләнәләр. Унан атай кеше тағы ла юллана һәм бөгөн дә махсус хәрби операция зонаһында. Лилиә Миңлеғәле ҡыҙы улы Түбәнге Новгородта әҙерлек үткәндә тотош взводҡа аш-һыу яраштырып алып барып ҡайта. «Бөгөн-иртәгә ут эсенә инергә торған егеттәрҙең һәр береһенә әсә ҡулы менән бешерелгән өй ризығы ҡаптырғым, һәр береһенең арҡаһынан ҡағып, изге һүҙҙәр әйткем килде. Улар ҙа шул минең малайым һымаҡ рухлы, ҡанатлы, хатта алабарман хыялдар, идеялар менән йөрөп яталарҙыр, тип уйланым», – тип һөйләй ул был сәйәхәте хаҡында. Һәм бөгөн дә ҡатын, ире ҡушҡан йөкләмәлә – фронтҡа кейем тегеү эше артында ултырғанда ла, ҡайһылайтып хәрби госпиталгә волонтер булып юлланырға, бының өсөн ҡайҙарға мөрәжәғәт итергә икән, тип белешә, пландар ҡора. Барыр ҙа ул, ниәт иткән бит инде.  Илһөйәрлек ошондай ғаиләләрҙә яралалыр, патриоттар Лилиә һымаҡ әсәйҙәрҙән тыуалыр, тигән фекерҙә сыҡтыҡ был йорттан. Әйткәндәй, Ырғыҙлы ауылы мәктәбендә махсус хәрби операцияла һәләк булған ҡаһарман яҡташтарына: Руслан Рәшит улы Сирбаевҡа, Марат Миңлегәрәй улы Ғәлингә һәм Радмил Радик улы Абдуллинға, «герой парталары» булдырылған. Уларҙың данын ауылдаштары ҡәҙерләп һаҡлай. Ә инде яуҙағыларға оҙатылған ылауҙарҙың һаны юҡ, квадроциклдан башлап балға тиклем оҙата унда ауыл халҡы. Был – уларҙың буласаҡ Еңеүгә индергән үҙ өлөшө.",МЕҢДӘР АРАҺЫНДА БЕРӘҮ. Миләүшә Ҡаһарманова,Дин,5349,https://bashkizi.ru/articles/rukhi-tt-va-i-a/2025-04-24/me-d-r-ara-ynda-ber-mil-sh-a-armanova-4211174,2025-04-24T11:14:00+00:00
"Мероприятие стало возможным благодаря тому, что литературный клуб этого учебного заведения вошел в число лидеров проекта «Чтецкие программы», который стартовал 1 сентября. Встреча пройдет в формате открытого диалога. Валерия Ланская выступит с темой «Чтение как новый культурный тренд». Ребята узнают, какие книги сопровождали её в жизни, как они помогали и вдохновляли. А ещё сами попробуют оживить страницы любимых произведений и получат практические советы от лектора на мастер-классе по выразительному чтению. Мероприятие реализует Общество «Знание» совместно с Министерством просвещения России по поручению Президента Владимира Путина. Основная миссия этой инициативы – популяризация чтения среди юных россиян, содействие в развитии школьников, приобщение их к миру художественной литературы.",Валерия Ланская Өфө уҡыусылары алдында сығыш яһай,Мәҙәниәт,797,https://shonkar.com/news/culture/2025-10-29/valeriya-lanskaya-f-u-yusylary-aldynda-sy-ysh-ya-ay-4487657,2025-10-29T14:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан Корылтае депутаты Илһам Галинкибетләр буйлап йөреп чыкканнан соң, пенсионерларның иләк-имеш сатып алырга акчалары юк дигән нәтиәгә килгән. Бу хакта ул ""ВКонтакте""дагы сәхифәсендәхәбәр итте. ""Пенсионерлар 18 мең сумлык кечкенә пенсияләре белән кибеткә бер барганда бары тик өч кыяр һәм ике помидор гына сатып ала алабыз ди, ә иләк-имеш турында аларга бөтенләй онытырга туры килгән - әле кайчан гына банан сатып алып була иде, хәзер аларның да бәясе ике тапкыр артты дип авыр сулыйлар"", дип язган ул. Сәүдә нокталарындагы сатучылар да азык-төлекнең кыйбатлануын искәрткән. Аерым алганда помидорга, кыярга, мандаринга, банан һәм хөрмәгә, шулай ук йомыркага бәяләр арткан. ""Сатучылар да, сатып алучылар да йомырка ике тапкырга артты ди - әле берничә ай элек кенә иң кыйбатлы бер дистә йомырка 90 сум тирәсе торган булса, хәзер беренче сортлысының бәясе 200 сумга итә. Әгәр эзләп йөрсәң, сыйфаты начар булмаган һәм бәясе арзанрак продукция табып була - 120-130 сум. Түбән хезмәт хаклары һәм пенсияләр алучы шәһәрлеләр мондый бәяләрнең коточкыч булуын әйтә. Алар шулай ук сөт ризыклары, консервлар, карабодай, дөге кыйбатланды дип тә зарлана, боларны сатып алу кесәләренә суга"", дип искәрткән Галин. Ул монополиягә каршы хезмәткә мөрәәгать итмәкче булуын әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан Корылтае депутаты: пенсионерларның иләк -имеш алырга акчалары юк,Яңылыҡтар,1390,https://www.azatliq.org/a/32709648.html,2023-12-01T10:01:33+00:00
"Псәнчин Ғамир Хәйбулла улы, Күгәрсен районы Түләбай ауылында тыуған, Бөйөк Ватан һуғышына тәүге көндәрҙә үк алынған. Хәбәрһеҙ юғалған, Хәтер китабында исеме яңғылыш яҙылған, мәғлүмәтте табыуы ауыр булды. Өс улы ҡалған, ике улынан тыуған ейәндәре медицина һәм филология фәндәре кандидаттары.",Хәтер китабына исеме яңылыш яҙыла,Еңеү,290,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-05-09/h-ter-kitabyna-iseme-ya-ylysh-ya-yla-4229240,2025-05-09T21:26:00+00:00
"Казан символы - Зилантфикерләр2025 елның беренче яртыеллыгы өчен Казан бюджеты 5,996 миллиард сум күләмендә дефицит белән үтәлергә мөмкин. Татарстан башкаласы башкарма комитетының әлеге карар өлгесе хәзерге вакытта коррупциягә каршы экспертиза уза. Документта күрсәтелгәнчә, 2025 елның беренче алты аенда Казан бюджеты 28,6 миллиард сум керем алган. КШуның 15,5 миллиарды — салымнар һәм салым булмаган керемнәр (штрафлар, милек сату, дәүләт пошлиналары), 13 миллиарды — бушка бирелгән акча (субсидияләр, дотацияләр һ. б. ). Бюджетның гомуми чыгымнары 34,6 миллиард сум тәшкил иткән. Шуларның 3,2 миллиарды — гомуми дәүләт мәсьәләләренә, 202 миллион сум — дәүләт иминлегенә, 2,7 миллиард — икътисадка, 414 миллион — транспортка, 2,29 миллиард — юл хуалыгына, 668 миллион — ТКХ (торак-коммуналь хуалык) өлкәсенә, 650 миллион — шәһәрне төзекләндерүгә, 23 миллиард сум — мәгариф тармагына юнәлдерелгән һәм башкалар. Дефицитсыз бюджет 2024 елда Казан шәһәр думасының соңгы утырышында расланган иде. Ул вакытта салым керемнәре 28,1 миллиард сум, салым булмаган керемнәр 2,8 миллиард сум булыр дип көтелде. Барлык чыгымнарның 82 проценты социаль-мәдәни өлкәгә туры килә. Елның беренче өч аенда бюджет дефициты 4,1 миллиард сумнан артып киткән. Ә июнь башында Казан хакимияте быелгы бюджет параметрларына үзгәрешләр кертергә ыенуы турында хәбәр итте — чыгымнар 942,4 миллион сумга артачак, һәм дефицит якынча 9 миллиард сумга итәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан бюджеты дефициты 2025 елның беренче яртысында 6 миллиард сумга итәр дип фаразлана,Яңылыҡтар,1523,https://www.azatliq.org/a/33463922.html,2025-07-04T08:52:54+00:00
"Владимир Зеленский һәм Рәәп Эрдоган. Әнкара Киевның Русия аннексияләгән Кырымны реинтеграцияләүне күз уңында тоткан ""Кырым платформасы"" програмын хуплаячак. Бу хакта Төркия президенты Рәәп Эрдоган Истанбулда Украина президенты Владимир Зеленкийбелән очрашканнан соң журналистларгабелдерде. Эрдоган Төркия Украина белән хезмәттәшлекнең үсүе яклы диде. Хезмәттәшлек башка илләргә каршы юнәлмәгән. Әнкара Украина көнчыгышында киеренкелекнең артуына борчу белдерә һәм Донбасстагы вазгыятьнең Мински килешүләре кысаларында тиз арада айга салынуына өметләнә дидед Төркия лидеры. Владимир Зеленский үз чиратында Төркиянең Украина бербөтенлеген яклавы Киев өчен бик мөһим диде. Сөйләшүләрдән соң Украина белән Төркия арасында Стратегик шура утырышы булды, ул тәмамлангач тарафлар бергә кабул ителгән декларациячыгарды. Документта, аерым алганда, Киев һәм Әнкара Украинаның бербөтенлеген халыкара танылган чикләрендә торгызу эшен дәвам итәчәк диелә. Моннан тыш, дәүләтләр аннексиядән соң ярымутрауны ташлап киткән кырымтатарлар тормышын яхшырту белән дә шөгыльләнәчәк. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Төркия президенты Кырымны кайтару програмына теләктәшлек белдерде,Яңылыҡтар,1620,https://www.azatliq.org/a/31197743.html,2021-04-11T08:40:00+00:00
"Ринат Галиуллин (у)Чиләбедән Ринат Галиуллинбиш ел колониядә утырганнан соң, 2017 елның әендә иреккә чыгарга тиеш була. Вакыты тулып Сарытау өлкәсендәге Балашовшәһәрендәге 3 нче санлы дәвалау-төзәтү оешмасыннан (ЛИУ-3) чыкканда аны ишек төбендә ФСБ хезмәткәрләре тотып сак астына ала. Галиуллинның хатыны Эльвира Халикова Азатлыкка әйтүенчә, ире азат ителергә тиешле көнне ул кызы белән аны каршы алырга дип Сарытауга килә, әмма бергә кайтып китәргә насыйп булмый. Эльвира Халикова (у) кайнанасы белән""Без аны көтеп торганда ук нидер буласын сиздем, чөнки кечкенә автобус янында ир кешеләр ыелып нидер көтә иде. Шуннан минем документларымны сорадылар. Аннары бинага керергә куштылар. Анда да документларны сорадылар. Шуннан колония ирлегеннән китүне таләп иттеләр. Хәтта безне ""озатып та куйдылар"". Моны алар махсус чара әзерләнүе белән аңлаттылар. Без урамда көтеп торганда колония ирлегендә мин күргән кечкенә автобус чыгып китте. Шуннан тикшерүче миңа шалтыратып Ринатка яңа инаять эше ачылуын әйтте һәм аның белән биш минут күрешү өчен Тикшерү изоляторына (бәлкем изолятор да булмагандыр, бер адрес бирде - Э. Х. ) чакырды. Без шунда киттек, Ринат белән сөйләшеп алдык. Анда безне камап алып камерага төшерергә тотындылар"", ди Халикова. Аның сүзләренчә, ирен кабат утыртуга ирлекне инде бер ел элек, ягъни 2016 елда ук әзерли башлаганнар. ""Чөнки беренче шаһитның аңлатмасы 2016 елга карый. Шул ук елны инаять эше ачмаганнар бит, ә нәкъ аның утырып чыкканын көтеп торганнар. Бу инде кешегә психологик басым ясар өчен эшләнгән. Кеше иреккә чыгам дип өметләнеп көтә, шатланып яши, ә аны кабат утыртып куялар. инаять эше чыгарга ике көн калгач ачылган. Анда элекке мәхкәмәгә әзерләнгәндә кәгазьгә язган сүзләрне тапканнар. Ул соңгы сүзгә әзерләнгәндә шул кәгазьдә ""Хизб ут-Тәхрир""не анализлап язган булган. Шул дәфтәр кәгазенең бер өлеше сакланган. Шуны табып алганнар да, ул инаять эше ачуга төп дәлил булды. Моңа ике шаһитның ялган аңлатмалары өстәлде. Имеш Ринат төрмәдә утырганда хакимиятне алып атуга өндәгән икән. Ирем моның ялган икәнен дәлилли алмаган, чөнки адвокат ялларга да, мәхкәмәләргә барып йөрергә дә мөмкинлегебез булмады. Шул сәбәпле яклаучы һәм күзәтүче булмаудан файдаланып мәхкәмәдән кәмит ясаганнар. Хөкемдарлар көлә-көлә дәүләт адвокатының барлык сораганнарын кире кагып барганнар. Ачыктан-ачык, яшермичә уен уйнаганнар. Аңа каршы аңлатма бирүче тоткыннар колония идарәсе белән хемәттәшлек итүче кешеләр. Аларга моның өчен йә иртәрәк чыгу мөмкинлеге, ә башка өстенлекләр бирелә. Шуңа минем ирем бу кадәр үзенә каршы каралтуны күргәнем юк иде әле дип әйтте. Моңа бик хурланды"", ди Эльвира Халикова. Ринат Галиуллин эшен тикшерү бер ел тирәсе барган. Нәтиәдә ул сигез ел кырыс шартлы төрмәгә хөкем ителгән. Иренең алдагы инаять эше каралганда Эльвираның адвокат белән бергә аны яклау эшендә катнашу хокукы булган. Шул вакытта бөтен мәхкәмә эшләрен интернетта әмәгатьчелеккә иткереп барган. ""Шуның өчен миңа ФСБ тарафыннан бик каты басым булды. Алар өйдә тентү уздырды, поезддан төшереп документларны тикшерде. Кибет тота идек, бина хуасына басым булу сәбәпле, ул безгә чыгып китәргә кушты. Бөтен яклап басым барды"", ди ул. Шуңа Галиуллинның гаиләсе инде гаделлек урнаштыруга кул селтәгән. Эльвира әйтүенчә, Ринат төрмәдә утырганда аның әтисе вафат булган. ""Ул төрмәдән чыккач ук беренче эш итеп аның каберлегенә бармакчы иде. Хәзер инде әнисенең йөрәгенә операция булды. Әнисе дә улын бик көтә. Ул чыкканчы яшәсәм ярар иде дип өметләнә"", ди ул. Төрмәдән чыгарып та тормыйча яңа эш ачу Галиуллиннан тыш, 43 яшьлек милләте белән таик Зикруллохон Рахмонхуаевкада кулланыла. ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә иде елга якын төрмәдә утырган Рахмонхуаевны Мәскәү бүлгесе хәрби мәхкәмәсе 2018 елның декабрендә тагын 14 ел ярымга хөкем итте. Аны колониядә ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлегендә катнашуда гаепләделәр. Икенче гаепләү чыгарылганчы Зикруллохон Вологда өлкәсендә Шексна бистәсендәге 17 нче колониядә утыра. ""Грани. ру""язуынча, аңа каршы аңлатмаларны исламга бернинди катнашы булмаган, әмма төрмә идарәсе белән ылы мөнәсәбәттә торган урыс милләтеннән булган тоткын биргән. Аның сүзләренчә, Рахмонхуаев аны иһадка китергә үгетләгән һәм Вологда өлкәсенең барлык ирлеген сусаклагычында батырырга ыенуы турында әйткән. Шул гаепләү нигезендә тикшерү эше башланган. Ул бер ел дәвам иткән. ""Мөселманнар зинданнарда вакытларын әзаларны үтәтү федераль хезмәте идарәсе һәм ФСБ кураторлары сораулары һәм төпченуләренә авап биреп уздырырга мәбүр"", дигән Рахмонхуаев хокук яклаучы Бахром Хамроевка. Хамроев ""Грани. ру""га әйтүенчә, ФСБ тоткыннарга хезмәттәшлек итүне тәкъдим итә, ә тоткын баш тарткан очракта аңа яңа эш ачыла. Узган ел Киров өлкәсендә ике тоткынны террорчылыкны аклаудагаепләделәр. Төбәкнең тикшерү идарәсе белдерүенчә, әлеге ир кешеләр (исемнәре әйтелми – ред. ) ял бүлмәсендә телевизордан яңалыклар караганда террорчыларның гамәлләрен хуплаган. Адвокат Тимофей Широковбелдерүенчә, ФСБның мондый инаятьләрне ачуга үз статистикасы бар. Алар колония идарәсенә, полиция вәкилләренә инде ачылган инаять эшләрен табарга йөкләмә бирә. ""Бу аларның икесенә дә файдалы: ачылган инаятьләр лагерьдагы куәт оешмасы вәкилләренә дә, ФСБ вәкилләренә дә зур отыш. Мондый кешене табу өчен ике ысул кулланыла. Йә кешене үзләренә кирәгенчә кулланып ""сөйләштерәләр"", ягъни провокацион сөйләшүгә тарталар яки инде нәрсәдер ташлыйлар. Провокацион сөйләшүне яшертен яздырырга да мөмкиннәр. Кайвакыт яздырып та тормыйча шаһитлар биргән аңлатмаларны гына кулланалар. Шаһитларны буйсындыру өчен йә өркетәләр, йә ниндидер өстенлекләр вәгъдә итәләр. Тоткынга тыелган оешма роликлары булган мобил телефон ташларга да мөмкиннәр. Кеше никадәр генә телефон аныкы түгеллеген әйтсә дә, шаһитлар арасында киресен сөйләүче табыла. Бу инаять эшләрен нигездә элек шушы маддәләр нигезендә хөкем ителгәннәргә карата ачалар. Актив мөселманнарны сайлыйлар да шуларга кулланып, тагын утыртып куялар. Үз вакытында мондый алым Үзбәкстанда кулланылган. 2000 нче елларда даими шулай эшләгәннәр. Тоткынга иреккә чыгар алдыннан тагын ниндидер ""инаять кылдыртып"" шул маддә нигезендә утыртып куйганнар. Хәзер бу алым Русиягә дә кертелде, ди Широков. Бу көннәрдә төрмәдән иреккә чыккан активист Данис Сәфәргали Азатлыккаәйтүенчә, ул утырган колонияләрдә мөселманнар шактый күп. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Русиядә Үзбәкстан алымы: мөселманнарга гомерлек төрмә,Дин,7020,https://www.azatliq.org/a/29781382.html,2019-03-06T21:07:27+00:00
"Элегерәк йылғала боҙ ҡуҙғалған көн бер үҙе бер байрамға әйләнер булған. Йылғала боҙ ҡуҙғалғанын ҡарарға әбей-бабайҙар, йәш-елкенсәк һәм бала-сағалар йыйылышҡан. ""Боҙ оҙатҡанда йәштәр боҙ өҫтөнә бер ус һалам йә кипкән ҡамыш ҡуйып, шуға ут төртөп ебәрер инеләр, ә бына өлкәндәр иһә ташҡын һыуға төйөнсөккә әҙерләнгән ырым бетеүе ағыҙған. Икеһе лә ҡыш буйы йыйылып килгән ҡайғы-ауырыуҙарҙан ҡотолоу ысулы һаналған, "" - тип хәтерләй ололар. Һыуға ҡаршы баҫып изге теләк әйтелгән. Муллыҡ, бәрәкәт теләп йылғаға бойҙай һибелгән. Доньяларҙың ҡотайыуын, тыныслыҡ килеүен теләп аяттар бағышланған. Боҙҙар менән иреп барлыҡ яман сирҙәр бөтһөн, яҙғы ташҡын кеүек ярһып-ташып, шаулап тормош дауам итһен тигән теләктәр әйтелгән. Ә һеҙҙең яҡтарҙа ""Боҙ оҙатыу"" йолаһы бармы? Булһа, уны нисек башҡаралар? Фекерҙәрегеҙҙе яҙһағыҙ ине. Станислав Шахов фотолары.","""Боҙ оҙатыу"" йолаһы",Йәмғиәт,842,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-22/bo-o-atyu-yola-y-4168000,2025-03-22T10:23:00+00:00
"Ете йыллыҡ тәнәфестән һуң иғлан ителгән чемпионат республикалағы 9 ябыҡ боҙ майҙанында барасаҡ. Унда Башҡортостандың 24 клубы ҡатнаша, шул иҫәптән «Астра», «Салауат Юлаев», «Нарыштау», «Парус», «Горняк» клубтары һ. б. Ярыштар теҙмәһенә тәүләп өс ҡыҙҙар командаһы индерелгән. Финал «Өфө Арена» һарайында үтәсәк. Турнирҙы ойоштороусылар шәхси һәм команда приздарын хәстәрләгән. Сығанаҡ: Башинформ.",Бәләкәй хоккейсылар көс һынашасаҡ,Яңылыҡтар,395,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-14/b-l-k-y-hokkeysylar-k-s-ynashasa-4007371,2024-11-14T10:38:00+00:00
"Асҡын районының Баҙансат ауылына зәңгәр яғыулыҡ килде. Иң тәүҙә уны махсус хәрби операция яугирының әсәһе Зәмзүнә Кәримоваға тоташтырҙылар, тип хәбәр итәләр райондан.",Яугирҙың әсәһенә ярҙам иттеләр,Махсус хәрби операция,166,https://ye102.ru/articles/care/2025-12-27/yaugir-y-s-en-yar-am-ittel-r-4522958,2025-12-27T20:05:00+00:00
"Куелган тәрефикерләрСебер ханлыгы башкаласы булган Искердә, нәкъ шәехләр һәм ханнар ирләнгән каберләр янында, билгесез кешеләр тәре кадап киткән. Моннан тыш, әлеге биләмәләрне саклаган ике этне дә бер-бер артлы агулап үтергәннәр. Бу — Искергә ясалган беренче генә һөүм түгел. Искер шәһәре Тубылдан 18 чакрым ераклыкта Иртыш елгасы буенда – гасырларда хәрби ныгытма буларак барлыкка килә. 1495 елда ул Себер ханлыгының башкаласына әйләнә. Әмма 1582 елның октябрендә Искерне Ермак гәскәре басып ала, шәһәр талана һәм тора-бара тулысынча диярлек имерелә. Гасырлар уза, вакыт үзенекен итә, шәһәр булган урынның күп өлеше су астында кала. Шулай итеп, шәһәр дә, аның урыны да юкка чыга. Гасырлар узса да, ""Искер"" халык күңелендә югалмый. Узган гасыр ахырында һәм бу гасыр башында Төмән өлкәсенең кайбер татар оешмалары Русия хөкүмәте алдында Искер шәһәре булган ирне тарихи һәйкәл буларак саклап калу тәкъдиме белән чыга. Әмма тәкъдим дәүләт ягыннан яклау тапмый, ул бернинди дәүләт програмына да кертелми. Искерне тергезү эшенә Төмән өлкәсенең ""Мирас"" татар итимагый оешмасы алына. Әлеге оешма тырышлыгы белән 2008 елдан башлап Тубыл шәһәренән 18 чакрым ераклыкта, элек Искер шәһәре булган ирлектә ""Искер-ыен"" фестивале үткәрелә башлый. Фестиваль кыска вакыт эчендә халыкара дәрәәгә күтәрелә, катнашучылар Төмән өлкәсеннән генә түгел, Татарстан, Себер төбәкләре һәм Казакъстаннан да килә. Искердә кунакханә, чәйханә, төрбә, истәлекле билге кергән хан комплексы, мәчет һәм тагын берничә бина салу күздә тотылды һәм аларның кайберләрендә төзелеш алып барылды. Искер ире федераль әһәмияткә ия мәдәни мирас статусында. Искердәге сәер хәлләр турында ""Мирас"" оешмасы шурасы рәисе Луиза Шәмсетдиновасоциаль челтәрдәхәбәр итте. Постта әйтелгәнчә, 19-20 майда себер татарларының ""Сүзге-тора"" тарихи-мәдәни мирасы фестивале вакытында Искердә делегатлар шәехләр кабере янында канунсыз төстә тәре кадап куюларына тап булган. Луиза Шәмсетдинова хакимият органнарына мөрәәгать иткән, ләкин бүгенгә кадәр авап килмәгән. Шундый ук хәл 2019 елда булган иде ди ул. Соңрак, 1 июньдә билгесез кешеләр бу биләмәләрне саклаган Лада исемле йөкле этне, 2 июньдә — Цезарь исемле икенче этне агулап киткән. Луиза Шәмсетдинова бу эш белән мәхкәмә-медицина экспертизасы шөгыльләнә диде. Бүген Искер ирендә ""Мирас"" оешмасы төрле корылмалар төзесә дә, бүгенгә кадәр ир Тубыл районы хакимияте кулында. 2021 елда Төмән хөкүмәте Искердәге мәчет урнашкан ирнең бәясен 850 тапкыр арттыруы билгелебулды. Элек мәчет салынган ир кишәрлегенең бәясе 2 400 сум булса, хәзер ул сумга кадәр күтәрелгән. Искер ирлегенә багышланган чатта исә, Луиза Шәмсетдинова Искердәге мәчеткә газ үткәрү өчен 8,4 млн сум акча сорауларын, шунлыктан мәчетне һәм ир кишәрлеген терки алмавын әйтә. Ул Искерне саклау турында Татарстан президенты карары булуына карамастан, аның тормышка ашмавын искә төшерә. Татарстан тарафынннан ярдәм бары елына бер тапкыр ырчылар һәм галимнәр ибәрү белән генә чикләнә ди ул. Бүген Луиза Шәмсетдинова милли активистларны Рөстәм Миңнехановһәм Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиевисеменә мөрәәгатьләр язарга да чакыра. Азатлык Луиза Шәмсетдинова белән элемтәгә керде. Ул тикшерү бару сәбәпле, әлегә бу вакыйгалар хакында сөйли алмавын хәбәр итте, ләкин барысы хакында да тәфсилләп соңрак сөйләячәген әйтте. Тарихчы Дамир Исхаков Искердәге соңгы вакыйгалар артында радикаллар торырга мөмкин дип саный. ""Бу — ахмаклар эше. Шовинизм көчәйгәч шулай буласы билгеле инде. Русиядә мондый ахмаклык эшләүчеләр күп, кызганыч. Моның артында хакимият түгел, радикаллар тора дип уйлыйм"", диде ул. Галим үзе дә май ахырында узган ""Сүзге-тора"" фестивалендә катнашкан, Искергә дә барып килгән. Соңгы вакытта Искердә хакимият белән бәйле кискен проблемнар булмады ди ул. Шулай да бу гамәлләргә хакимият үз бәясен бирергә тиеш дип саный. ""Бу вазгыятьтә хакимият органнары ничек хәрәкәт итәр, карарбыз. Хакимиятнең реакциясе башка милләтләргә булган мөнәсәбәтен дә күрсәтәчәк. Әгәр башка милләтләрнең мәнфәгатьләрен кайгыртмасалар, бу фронттагы вакыйгаларга йогынты ясарга мөмкин"", ди ул. Язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмовабу вакыйгалар артында татарга каршы сәясәт һәм Луиза Шәмсетдиновадан үч алу ята дип саный. Ул Шәмсетдинованың православ миллиардеры Константин Малофеевбелән каршылыкта торуын да әйтә. ""Мин Искергә беренче тапкыр 2005 елның декабрендә бардым. Анда әле каккан казык та юк иде. 18 ел буе Луиза анда бик күп эшләр эшләде, әмма барысы да бик авырлык белән барды. Искердә бу ирләрне алу, анда мәчет, музей, шәехләр аллеясы төзү өчен Луиза дистәләгән мәхкәмәләр аша үтте. Бер якта — ирле хакимиятнең һәм карагруһ урысларның астыртын һәм ачыктан-ачык каршы эшләве. Икенче яктан — акчасызлык. Мондый зур проектларны башкарып чыгу өчен бик зур акчалар кирәк, ә Луиза аны каян алсын? Болай да бурлак кебек өстерәде. Карагруһларның Искергә каршы вандаллыклары күптән башланды инде. Беренче елларда ук Искер өчен шәһит киткән татарларга истәлек ташы куйган идек. Аның аен каерып алып, обелискны Иртыш буена төшереп атканнар иде. Элек ул тирәдә урыс бомжларының берән-сәрән ташландык каберләре бар иде. Искер күтәрелә башлагач, сукбай каберләре артты, кеше буе тәреләрен якын ук китереп куя башладылар. Һәм менә хәзер астана каршына ук утыртып куйганнар. Имеш, монда кем хуа икәнне күрсәтәләр! Мәчеткә эчләре яна. Луизадан Ермак өчен дә үч алалар, чөнки ул Тубылда аңа һәйкәл куюга кискен каршы төшкән иде. Луиза Русиядәге карагруһ сәясәтнең соры кардиналы, төп идеологы булган праваслав эшмәкәр Константин Малофеев белән ачыктан-ачык конфликтка керде. Ермакка һәйкәлне барыбер куйдылар, ул Тубылда аңа икенче һәйкәл инде. Луизадан менә шулай астыртын үч алалар, имеш, мыскыл итәләр. Юк, алай гына мыскыл итә алмаслар, тәре белән генә мәчет нурын каплый алмаслар! Хәзер Луиза Шәмсетдиновага барыбызның да ярдәме кирәк"", диде ул. Бу Искергә беренче генә ясалган һөүм түгел. Шуңа охшаш хәл 2013 елдабулганиде. Ул вакытта шәехлар ирләнгән мөселман зиратындагы ярымайларга тизәк сыладылар. Луиза Шәмсетдинова, иртәнге биштә бер төркем кешеләр кунак бүлмәсенә килеп, ишек ачуны таләп иткәннәр, ләкин ишекне ачмагач, якындагы ярымайларны вата башлауларын сөйләгән иде. Элек мондый хәлләр елына бер булса, хәзер инде ай саен диярлек кабатлана, дип әйткән иде ул ун ел элек. Әйтергә кирәк, Искер тирәсендә каршылыклар даими кабатланып килде. 2016 елда Луиза Шәмсетдинова Төмән хакимияте белән низагкакерде. Ул түрәләрнең Искер иренә бирелгән аренда мөддәтен озайтырга теләмәвен әйтте.2018 елда исә ""Искер-ыен"" тарихи-мәдәни мирас фестивале узган вакытта хакимият себертатарларга каршы сугышкан Ермакны искә алу көнен билгеләп үтү өчен казакларны ыйды. Моны себер татарларын котырту өчен махсус эшләнгән дипбәяләделәр. ебер ирен урысныкы дип күрсәтү омтылышы һәрвакыт дәвам итте. 2020 елда Тубыл шәһәрендә Ермакка багышлап гыйбадәт тәресе урнаштырырга ыенуга татарлар, шул исәптән Луиза Шәмсетдинова каршычыкты. Шул ук елны Тубыл һава аланына урыс атаманы Ермак исемен кушу тәкъдимеяңгырады. Милли әмәгатьчелектә бу хуплау тапмады. Искернең сакланышы әмәгатьчелектә зур сораулар тудыра. Иртыш елгасы ярларының зур тизлек белән имерелә бара. Өч ел элек Төмән өлкәсе татарлары Искер ирлеген саклап калуны сорап, губернатор Александр Моорга мөрәәгатьиткәниде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Искердә тәре кадап куйганнар: радикаллармы, әллә махсус оештырылган эшме?",Татарстан,7304,https://www.azatliq.org/a/32445830.html,2023-06-05T21:00:40+00:00
"— Әйҙә, көрәшселәр янына барайыҡ. Күрше Айрат ағай быйыл да, бөтәһен еңеп, батыр исеме алырмы икән? — тине ул Уралға. Айрат ағай бик көслө бит, ысын батыр ул! – Урал ағаһының һүҙенә ҡыуанып риза булды. Малайҙарҙың теләктәре ҡабул булды бит, әй! Бик күп баһадирҙар көрәшкәндән һуң майҙан уртаһында Айрат ағалары үҙе генә тороп ҡалды. Уға тәкә бүләк иттеләр. Еңеүсе, төп бүләкте яурынына һалып, майҙанды бер әйләнеп сыҡты. «Бына, исмаһам, батыр! Афарин! » — тигән тауыштар яланды яңғыратты. — Алпамыша батыр ҙа, һабантуйҙа һинең кеүек көрәшеп, тәкә алдымы икән? — тип һораны Урал Айрат ағаһынан өйгә ҡайтышлай. — Алпамыша — әкиәт батыры, — тип башланы һүҙен көрәштә еңеүсе. — Урал, Һәүбән, Заятүләк, Ҡамыр, Аҡъял, Арпа, Алп батырҙар ҙа — әкиәттә генә. Улар ай үҫәһен көн үҫеп, ғәҙәттә, ете йәшендә халҡы өсөн көрәшерлек ҡаһарманға әйләнә. Ә ысын тормошта батыр булыуы бик еңелдән түгел, ҡустылар. Әүәлге замандарҙа, ата-бабаларыбыҙ ырыу-ҡәбилә булып йәшәй башлаған саҡтарҙа, улар үҙҙәренең башлыҡтарын батыр тип йөрөткәндәр. Олатайымдың Ҡыпсаҡ, Бөрйән, Тамъян ырыуҙары башлыҡтары Бабсаҡ, Ҡарағөлөмбәт, Тамъян батырҙар хаҡында һөйләгәне иҫемдә. Һабантуй батыры хикәйәтен дауам итте. — Һуңғараҡ, яуҙа ҡаһарманлыҡ, таҫыллыҡ күрһәткән кешеләрҙе батыр тип атай башлағандар. Мәҫәлән, сәсән-шағир Салауат Юлаев — башҡорт халҡының данлы батыры. Башҡорт старшинаһы Кинйә абыҙ ҙа, Алдар менән Күсем батырҙар ҙа башҡорттарҙы азатлыҡ өсөн яуға күтәргән. Ҡаһым түрә менән Абдрахман батыр 1812 йылғы француз яуында дан-шөһрәт ҡаҙанған. йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында әллә күпме ир-азаматтар, ҙур ҡаһарманлыҡ күрһәтеп, батыр даны менән ҡайтҡан. Муса Гәрәев, Таһир Кусимов һәм башҡа батырҙарыбыҙҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ. Беҙҙең олатайыбыҙ радист-элемтәсе Ғайса Кәримов та батыр, ул да дошманды еңеү өсөн, фашистарҙы ҡыйратыу өсөн йәнен-тәнен аямай һуғышҡан. Беҙ олатайыбыҙ менән сикһеҙ ғорурланабыҙ! Күп яугирҙарыбыҙ, ҡаһарман батырҙарыбыҙ илебеҙ өсөн һуғышта баш һалған, үкенескә күрә, яу ҡырында ятып ҡалған. Шакирйән Мөхәмәтйәнов (Александр Матросов), Миңлеғәли Ғөбәйҙуллин һәм Миңлеғәли Шайморатов кеүек батыр шәхестәребеҙҙе бер ваҡытта ла онотмайбыҙ. Улар тыуған илебеҙгә ҡорос һындар, һәйкәлдәр булып ҡайтты! Батырҙар даны, уларҙың исемдәре мәңгеләштерелә. Мәктәптәргә, урамдарға, төрлө майҙандарға ҡаһармандарыбыҙҙың исемен ҡушып, барлыҡ халыҡҡа үҙеббеҙҙең геройҙарҙың данын еткерәбеҙ! Һәр ауылды, ҡаланы яугирҙар хөрмәтенә ултыртҡан ағастар биҙәй. Былар барыһы тәрән ғорурлыҡ тойғолары уята. Башҡортостан – батырҙар төйәге ул! Ҙур үҫкәс, барыһын да белерһегеҙ. Үҙегеҙ ҙә, туғандарым, ысын батыр булып йәшәрһегеҙ әле, Аллаһ бирһә! Ауылдағы иң көслө көрәшсе Айрат ағаларының изге теләктәрен ишетеп, Азат менән Урал бик ҡыуанды. Хатта өйгә ҡайтып еткәндәрен дә һиҙмәй ҡалды улар. Диана Латипова һүрәте.",Башҡортостан – батырҙар төйәге,Хикәйә,2789,https://amanat.su/articles/s-sm-r-r/2025-01-21/bash-ortostan-batyr-ar-t-y-ge-4083013,2025-01-21T09:00:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән белдереүҙәренсә, Дүртөйлө районында йәшәгән 31 йәшлек иргә мессенджер аша күршеһенән ""Ауыр ҡайғығыҙҙы уртаҡлашабыҙ"" тигән хәбәр килә. Гаджет менән идара итеүҙе үҙ ҡулына алып, муттар ирҙең бөтә аҡсаһын - 100 мең һумдан ашыу сумманы урлай. Ваҡыт үтеү менән зыян күреүсе үҙенең алдаҡ ҡорбаны булыуын аңлай һәм полицияға мөрәжәғәт итә. Әлеге ваҡытта был факт буйынса Рәсәй Федерацияһы Енәйәт кодексының 158-се статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығы иҫкәртә: һылтанмалар буйынса күсмәгеҙ һәм таныш булмаған сығанаҡтарҙан ҡушымталар күсереп алмағыҙ. Һәр алынған мәғлүмәтте ҡабаттан тикшерегеҙ. Хәүефһеҙлегегеҙ һеҙҙең ҡулда. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Ауыр ҡайғығыҙҙы уртаҡлашабыҙ. """,Яңылыҡтар,935,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/auyr-ay-y-y-y-urta-lashaby-4576901,2026-02-13T11:38:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЯкшәмбегә каршы төндә Украина белән чиктәш Русия төбәкләренә, аерым алганда Брянски, Калуга, Смоленски һәм Курски өлкәләренә дроннар һөүм иткән. Саклану министрлыгы хәбәр итүенчә, һава һөүменнән саклану системы 29 дронны тотып калган. Аның 20 се - Брянски, идесе - Калуга һәм берешәр Смоленки белән Курски өлкәләрендә. Брянски өлкәсе губернаторы Александр Богомазтелеграм каналындаязуынча, Стародубский районда дрон шәхси йортка эләккән, бер бала һәлак булган. Моннан тыш күпфатирлы торак йортка зыян салынган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина белән чиктәш Русия төбәкләренә дроннар һөүм иткән, бер бала һәлак булган",Яңылыҡтар,632,https://www.azatliq.org/a/33222262.html,2024-12-01T07:26:02+00:00
"Уны белмәгән кеше һирәктер. Сәй бәшмәге,  сәй кеүәҫе,  диңгеҙ бәшмәге, япон бәшмәге, сәй медузаһы тип тә йөрөтәләр.  Тыштан, ысынлап та, ул   ҙур медузаға оҡшаған:  өҫ яғы шыма, ә аҫтан сәскәләнеп тора. Көнсығыштан, Японияла  «котя-киноко» тип йөрөтәләр,  һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә сәй бәшмәге була.",Сәй бәшмәге: файҙаһы һәм зыяны,Яңылыҡтар,299,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/s-y-b-shm-ge-fay-a-y-m-zyyany-4505586,2025-12-13T19:00:00+00:00
"Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Айнур БиргалинфикерләрБашкортстан мөселманнарының диния нәзарәте итәкчелегенә хезмәткәрләргә хезмәт хакларын түләмәү белән бәйле административ эшләр ачылган. Бу хакта Пруфыга республика прокуратурасындахәбәр иткәннәр. Басма хәбәренчә, Уфаның Киров районы прокуратурасы тикшерү үткәргән һәм хезмәт хаклары белән бәйле бурычлар булуы расланган. Шулай ук хезмәт килешүендә хилафлыклар ачыкланган диелә. Административ эшләрне Хезмәтне саклау дәүләт таләпләрен бозу маддәсе нигезендә ачканнар. Тикшерү материалларын Уфаның Киров районы тикшерү бүлекчәсенә ибәргәннәр. Тикшерү комитеты инаять эше ачу-ачмау турында карар кабул итәчәк. Пруфы Башкортстан мөфтие Айнур Биргалиннан фикер белешмәкче булган, әмма мөфти шалтыратуга авап бирмәгән диелә. Август уртасында Башкортстан диния нәзарәтендә эшләүчеләр -Марат Якупов, Зимфир Габдракиповһәм аноним булып калырга теләгән тагын бер хезмәткәр берничә ел буе хезмәт хакларыбызны ала алмыйбыз дипзарланган иде. Шул ук вакытта Башкортстан мөфтие Айнур Биргалин мөфтиятнең хезмәткәрләре алдында хезмәт хакы бурычлары юк дип белдерде. Ул Якупов белән Габдракиповны үз эшенә намуссыз карады дип әйтте һәм аларның чит илләргә йөрүен сөйләде. Якупов үз чиратында Согуд Гарәбстанына үз хисабына һәм Биргалин итәкчелегендә эш сәфәренә баруын белдергән иде. Пруфы мәгълүматынча Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең үз хезмәткәрләре каршындагы бурычы 10 миллион сумнан артык. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан диния нәзарәте итәкчелегенә хезмәт хакларын түләмәү белән бәйле административ эшләр ачылган,Яңылыҡтар,1555,https://www.azatliq.org/a/32577606.html,2023-09-04T09:30:12+00:00
"Гордеев Александр Батырлыҡ ордены һәм ""Батырлыҡ өсөн"" миҙалы менән бүләкләнгән. Контракт буйынса хәрби бурыстарҙы үтәгәндә ауыр яралана. Чернов Радик Запорожье өлкәһендә гранатометсы булып хеҙмәт итә. 2024 йылдың сентябрендә ауыр яраланыу һөҙөмтәһендә уның аяғын ҡырҡалар.  Шуға ҡарамаҫтан, ветеран йәмәғәт һәм спорт тормошонда әүҙем ҡатнаша - рух көсөнең ысын өлгөһө! ""Ватанды һаҡлаусылар"" дәүләт фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса филиалы белгестәре Киле һәм Иҫке Ҡуян ауылдарында торлаҡ биналарҙы тикшерҙе. Эштәрҙе планлаштырыу өсөн бөтә кәрәкле үлсәмдәр алына. Фонд бурыстарҙы хәл итеүгә комплекслы ҡарай: ремонттан алып тулы ҡиммәтле кәртәһеҙ мөхит булдырыуға тиклем. Төп маҡсат - геройҙарыбыҙҙың уңайлы һәм хәүефһеҙ йәшәүе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тағы ла ике геройға - кәртәһеҙ мөхит,Яңылыҡтар,915,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/ta-y-la-ike-geroy-a-k-rt-e-m-hit-4575131,2026-02-16T10:09:00+00:00
"Хыялдағы юлдаш Илдә ун көнлөк ялдар иғлан ителгәс, ауылға, атай-әсәйемә, ҡайтып килергә тип, йәһәтләп попутчик эҙләй башланым. Интернетта күбеһенсә ҡайтырға урын кәрәк тигән иғландар осрай, ә урын бар тигәндәре бөтөнләй юҡ. Булғандары ла хаҡты ғәҙәттәгенән ике тапҡырға арттырған. Эҙләнеп ултыра торғас, бер нисә минут элек кенә ҡуйылған урын бар тигән яҙмаға тап булдым. Моғайын, ошо арала тулмағандыр тип яҙа һалдым. Яуап шунда уҡ килде. Эйе, урындар әле бар, — тине водитель. Мин яҙышыуы оҙоҡ булыр тип, телефон һандарын һораным. Юлдашым биреүгә бирҙе, әммә әлегә һөйләшә алмайым, тине. Ҡайҙан һәм нисә һумға алып барғанын һораштым. Адрестан адресҡа тиклем алып барам, хаҡы — 700 һум, — тине яуапҡа. Ҡайһылай арзан! Эш көндәрендә лә былай арзан хаҡҡа йөрөп булмай. Хыялдағы юлдаш! Ҡыуанып өлгөрмәнем, артынса хәбәр алдым: 200 һумды бронь өсөн хәҙер үк түләгеҙ, ҡалған 500-ҙө барып еткәс. Әһә, тинем, ниңә тиҙ генә яуап биргәне лә, телефондан һөйләшә алмауы ла, ниңә улай арзан хаҡ һорауы ла аңлашылды. Ваҡытымды әрәм итеп, тиккә мутлашыусы менән яҙышҡанмын. Сәләм, аҡса биреп тор әле! Был мутлашыу Бәйләнештә осрай. Берәй дуҫыңдан Сәләм тип хәбәр алаһың. Яуап биреүең була, ул, эште оҙаҡҡа һуҙмай, 3000 аҡса биреп тор әле, бер аҙнанан ҡайтарам, — тип яҙа, картаһының номерын да өҫтәп ҡуя. Ярҙам итергә әҙер генә торған изге күңелле кеше был һандар буйынса аҡсаһын уйлап та тормай ебәрә. Күптән таныштар бит! Әммә дуҫың исеменән уғры яҙа. Мутлашыусылар уның сәхифәһен боҙоп инеп, һәр бер дуҫына шундай йөкмәткеле хаттар яҙа башлай. Уларға эләкмәҫ өсөн, дуҫығыҙҙан тауышлы хәбәр ебәреүен йә шылтыратыуын һорағыҙ. Сабыйыма ҡиммәтле операция талап ителә. Төн уртаһында ауылдашымдың ҡыҙы Бәйләнештә фото ебәрҙе. Фотола уның сабыйы ауыр хәлдә булыуы, дауалауға аҡса менән ярҙам итеүҙәрен һораған иғлан. Мин был иғланды шунда уҡ ауылымдың төркөмөнә ҡуйҙым. Иртәгеһенә Бәйләнештәге сәхифәмде аса алманым, уны юйғандар. Сәбәбе — иғланды таратыу. Аптырауға ҡалдым. Ауырыған балаға хәҙер аҡса йыйырға ярамаймы? Баҡһаң, бындай иғландарҙы йыш ҡына мутлашыусылар ҡуллана икән. Уғрылар аҡса табыр өсөн бер ниндәй ҙә кәртә күрмәй. Уларҙың әхлаҡи сифаттары юҡ. Киң таралған мутлашыу юлы – хәйриә ойоштороу. Интернет селтәрендә шул-шул бала ҡаты ауырый, ғүмерен ҡотҡарыу өсөн ҙур сумма аҡса кәрәк, ата-әсәһе кредитҡа батҡан, ярҙам итегеҙ, тигәнерәк иғлан ҡуйыла. Хатта эргәһенә документтар ҙа, фотолар ҙа өҫтәлә. Күп осраҡта был фотоһүрәттәр, документтар күсермәһе тоноҡ, насар сифатлы була. Йомшаҡ күңелле кеше, изгелек эшләйем тип, уларға аҡса күсерә, ә ысын ярҙамға мохтаж булған балалар иғтибарһыҙ ҡала. Ундайҙарға эләгергә теләмәһәгеҙ, абай булығыҙ. Берәй хәйриә фонды телгә алынһа, уға шылтыратып, ысынлап та шул-шул кеше бармы, тигән һорау бирә алаһығыҙ. Алдамаған кешеләр йыш ҡына ярҙам һорағандан һуң, аҡса нисек сарыф ителгәне хаҡында отчет та һалып бара, шуға ла иғтибар итегеҙ. Һеҙ 100 000 һум оттоғоҙ! Берәй сайтҡа инеүең була, шунда уҡ Һеҙ 100 000 һум оттоғоҙ! тигән баннер килеп сыға. Аҫтараҡ: Һылтанма буйынса үтегеҙ, — тиелә. Һылтанма буйынса үткәс, һеҙгә хәбәр яҙалар: Сумманы алыр өсөн нисәлер процент һалым түләргә кәрәк. Шул хаҡты түләгеҙ һәм отошоғоҙҙо һеҙгә көн дауамында күсерәбеҙ! Әлбиттә, аҙаҡ бер кем дә бер ниндәй ҙә приз күсермәй. Бындай отоштарға бөтөнләй ышанырға ярамай! Ҡайһы саҡ билдәле банктар исеменән һорау үтергә тәҡдим итәләр. Һорауҙарға яуап биргәс, аҡса ла түләргә вәғәҙә итәләр. Әммә шул аҡсаны алыр өсөн әлеге лә баяғы ниндәйҙер проценттар йә һалым түләргә кәрәк. Аҡса һораһалар, тимәк, алдайҙар. Тағы ла һеҙгә шундай уҡ йөкмәткеле СМС-хәбәр килеүе ихтимал. Һылтанма буйынса үтегеҙ һәм аҡсағыҙҙы алығыҙ, — тиҙәр. Унда инеү була, махсус вирус һеҙҙең телефонға үтеп, барлыҡ сер һүҙҙәрегеҙҙе, шул иҫәптән онлайн-банктыҡын, яҙҙырып ала. Бушлай бирәм! Шул уҡ Бәйләнештә хәҙер Бушлай бирәм тигән төркөмдәр бихисап. Унда кешеләр үҙҙәренә кәрәкмәгән, әммә ташларға йәл булған әйберҙәрен бушлай тарата. Бында алдау юлы ябай. Берәй елле әйбер, мәҫәлән, ноутбук, хужаһы: Фекер яҙыусылар араһынан үҙем һайлап алам, — тип иғлан ҡалдыра. Аҙаҡ, ғәҙәттә, һәр бер кешегә: Ҡотлайым, был ноутбук — һеҙҙеке! — тип хәбәр яҙа. — Почта аша ебәрер өсөн адресығыҙҙы яҙығыҙ һәм сығымдарҙы ҡапларға 300 һум күсерегеҙ. Аҡсаны алғас, бер ниндәй ҙә ноутбук ебәрелмәй. Был схема буйынса ҡараҡтар билдәле һатыу-һатып алыу сайттарында ла эшләй. Тиҙ генә һатырға кәрәк шуға ла, йәнәһе, арзан, тигән ҡайһы бер иғлан хужалары почта сығымдарын ҡаплар өсөн башта аҡса һорап яҙа. Һуңынан уларҙы көндөҙ шәм яғып эҙләһәң дә тапмаҫһың. Эшкә урынлашам. Беренсе курста уҡығанда эшкә урынлашырға булдым. Күп студенттар шулай итә: уҡыуҙан һуң, ял көндәрендә эшкә сыға. Әлеге лә баяғы интернетта иғланға юлыҡтым. Эш тәҡдим итәләр, уңайлы график, сессия ваҡытында ялға ебәрәләр, яҡшы эш хаҡы. Әммә аҙыҡ-түлек менән эш иткәс, мотлаҡ санкнижка тигәне кәрәк. Уны үҙеңдең аҡсаңа эшләтәһең дә, сумманы тәүге эш хаҡы менән кире ҡайтаралар. Иғланда күрһәтелгән адрес буйынса офисҡа барҙым. Мине һаҡсы кабинетҡа тиклем оҙатып ҡуйҙы. Унда мөләйем ҡыҙ документтарымды алып, һорауҙар бирҙе. Санкнижка өсөн аҡса кәрәклеген аңлатты, шикләнһәм дә, ҡыҙҙың ихласлығына ышанып, аҡсамды бирҙем. Улар миңә иртәгә шылтыратып, ниндәй медицина ойошмаһына барырға икәнен хәбәр итербеҙ, тип ҡалды. Өс көндән һуң да шылтыратыу булмағас, кире офисҡа юл тоттом. Барып етһәм, ишектәр йоҙаҡҡа бикле, ә офис бөтөнләй юҡ. Шулай мин эшһеҙ ҙә, аҡсаһыҙ ҙа ҡалдым. Хәҙер ниндәйҙер иғландарҙа, тәҡдимдәрҙә барыһы ла яҡшы булһа, шикләнә башлайым. Ундай тәҡдимдәр интернетта күп. Кешенән аҡса алыр өсөн сәбәптәр төрлө: эшкә урынлашыр алдынан уҡыуҙар үтергә, билеттар алырға һәм башҡа, һәм башҡа. Фатир эҙләйем. Был хәл әхирәтем менән булды. Ҙур ҡалаға уҡырға килде, әммә ятаҡ бирмәнеләр. Фатир табырға кәрәк. Ҡалала таныштары ла юҡ. Шуға ла махсус агентлыҡ аша фатир эҙләргә булды. Уның хеҙмәткәре менән килешеү төҙөгәс, аҡсаһын түләгәс, уға телефон һандары бирҙе. Һеҙҙе шул-шул метрола, шул-шул ваҡытта фатир хужаһы ҡаршы алыр, тип вәғәҙә итте. Сумкаларын тотҡан әхирәтем тейешле урынға килеп, көтә башланы. Әммә ваҡыт үтә, кис етә, фатир хужаһы күренмәй. Биргән һандар буйынса шылтыратырға була, ниһайәт. Яуапҡа был агентлыҡ тураһында тәү ишетеүҙәре, ә фатир инде күптән ҡуртымға бирелгәне тураһында әйтәләр. Фатирға тигән аҡсаһы тотонолған, тышта — төн. Ни эшләргә? Илау ҙа файҙа килтермәҫ. Ярҙамға төркөмдәштәре килмәһә, шулай төндә урамда ҡалыр ине. Баҡһаң, агентлыҡ, риэлтор ролен үтәйбеҙ, тип фатир эҙләүсенән аҡса ала һәм интернеттағы иғландарҙа күрһәтелгән теләһә ниндәй телефон һандарын уға бирә. Килештереп килешеү төҙөйҙәр, күсермәһен дә тотторалар. Ә кеше ул килешеүҙе ғүмерҙә лә уҡып тормағас, уҡыһа ла ауыр тел менән яҙылған һөйләмдәрҙе аңлап етмәгәс, аҙаҡ аҡсаны ҡайтарып булмай. Онлайн-күрәҙәсе Күрәҙәселәрҙең Бәйләнештәге төркөмдәрендә ултырырға ярата инек. Әхирәтем менән берәй проблема уйлап табабыҙ ҙа хәбәрҙәргә яҙабыҙ. Бер төркөмдә минең фотоны ҡуйҙыҡ та, яҙҙыҡ: Был минең апайым. Һуңғы арала уны алмаштырҙылармы ни, көтмәгәндә миңә ташлана, һуғыша, ҡысҡыра. Аҡсабыҙҙы урлай башланы. Әллә берәй наркотиктар ҡулланамы икән? Нимә эшләргә? Ярҙам кәрәк! Шул көндә үк бер төркөм күрәҙәселәр әңгәмә асып, әхирәтемә хәбәрҙәр яҙырға тотондо: Коллектив менән фотоны ҡараныҡ. Ысынлап та, апайығыҙҙың ҙур проблемаһы бар шул. Амфетамин ҡуллана, бик характерлы энергетикаһы уның. Икенсе күрәҙәсе симптомдарҙы һанап китте. Әхирәтем яуапҡа яҙа: Эйе, тап шулай! Быға тиклем иғтибар итмәгәйнем. Әле генә әсәйемдең алтындарын таптырып, мине туҡмап сығып китте. Һеҙҙең ярҙамға бик ышанам. Моғайын, наркоман егете уны ҡоторта. Күрәҙәселәр ошоно ғына көткәндәй, йәнәһе, апайығыҙҙың хәле ауыр, етмәһә, бала саҡтан килгән комплекстары бар, бер-ике йылдан үлеүе лә ихтимал, тип ҡурҡытырға тотондолар һәм шунда уҡ: Ярҙам итә алабыҙ, насар дуҫтарҙан һаҡлау ҡуйырбыҙ, кармаһын рәткә килтерербеҙ, организмын таҙартырбыҙ, аңын яңыртырбыҙ, — тигән тәҡдимдәр яуҙырҙылар. Хаҡын да яҙырға онотманылар. Әхирәт менән уҡып-уҡып көлдөк тә, яуап ҡайтарманыҡ. Ярай, беҙ ни эшләргә белмәй, ҡыҙыҡ өсөн, көлөп яҙа инек. Ә ысын бәләгә осраған кеше һәр нәмәгә ышанып бара бит, һуңғы һаламға тотона. Бындай намыҫтары булмағандар кеше ҡайғыһында бизнес эшләргә лә оялмайҙар. Интернет киңлектәре алдаҡсыларға яңынан-яңы мөмкинлектәр аса. Уларҙың фантазияһына иҫең китер. Шунан һорау тыуа ла инде: халыҡ иҫәрме әллә мутлашыусылар аҡыллымы? Уларҙы язаға тарттырыу ҙа ауыр. Һаҡ булығыҙ! Бушлай сыр тик ҡапҡанда ғына! Заһиҙә МУСИНА.","Кем аҡыллы, кем иҫәр?",Йәмғиәт,8446,https://henek.info/articles/common_material/2025-07-10/kem-a-ylly-kem-i-r-4309366,2025-07-10T10:45:00+00:00
"Масштабный проект стартовал в прошлом году и стал увлекательным событием в жизни детей республики. На Первый этап «Заявляемся! » от юных шаймуратовцев поступило 69 заявок. На Второй этап «Собираемся! » прошли 16 команд, и 80 юных шаймуратовцев с разных районов и городов республики были приглашены в Уфу. Они прошли сложный и интересный квест по историческому центру башкирской столицы, под величественным взглядом самого генерала Минигали Шаймуратова. Телеканал «Тамыр» разработал настольную игру «Атуйнатып. Битва командиров». На протяжении трех месяцев по телеканалам БСТ и Тамыр вся республика следила за игрой командиров шаймуратовцев, которые стремились победить и заработать дополнительные баллы для своих команд. Третий этап Военно-патриотической игры «Ат уйнатып» между классами имени Героя Российской Федерации генерал-майора М. М. Шаймуратова прошел в Военно-патриотическом парке «Патриот». Пять команд, ученики Гимназии 3 имени Джалиля Киекбаева города Стерлитамак, Башкирской гимназии имени М. Г. Рахимова села Мраково Кугарчинского района, Лицея-интерната города Давлеканово, Гимназии 1 города Туймазы, Республиканской полилингвальной многопрофильной гимназии 2 «Смарт» Уфы, успешно прошедшие первые два этап и ставшие участниками финального этапа «Погружаемся! », в течение семи дней состязались в силе, ловкости и знаниях. Каждый день был наполнен интересными мастер-классами, поучительными встречами, полезными учебными занятиями. Финалисты Военно-патриотической игры «Атуйнатып» доказали, что они - достойные шаймуратовцы, сильные духом, целеустремленные и образованные. Во время финального Третьего этапа были сняты  7 серий патриотичного реалити «Ат уйнатып». И 27 августа в 16.00 в кинотеатре «Родина» зрители смогут первыми увидеть одну из серий уникального проекта. Организаторы готовят для детей игры, подарки и встречу со смелыми и смекалистыми шаймуратовцами - финалистами Военно-патриотической игры «Ат уйнатып».  Вход свободный. На этой же неделе патриотичное реалити «Ат уйнатып» будет показано в  эфире телеканалов БСТ и «Тамыр». Телезрители смогут увидеть приключения шаймуратовцев со всеми радостями, переживаниями, победами и поражениями.  Создание столь значимого проекта стало возможным благодаря Гранту Главы Республики Башкортостан. 6","Игра в честь Героя: презентация ""Ат уйнатып"" в день рождения генерала Шаймуратова",Яңылыҡтар,2271,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-26/igra-v-chest-geroya-prezentatsiya-at-uynatyp-v-den-rozhdeniya-generala-shaymuratova-3898644,2024-08-26T11:46:00+00:00
"Онкология диспансерында оҙаҡ, бик оҙаҡ яттым. Һыҙланыу, аһ-зар, үҙәкте өҙгөс әрнеү, үпкә, әсе күҙ йәштәре, өмөтһөҙлөк. Барыһын да күрҙем, кисерҙем, йөрәгемдән үткәрҙем. Йәшәүгә йәбешеү өсөн һуңғы һалам. Тап шулай тип ҡабул итә күптәр был диспансерҙы. Ә яр ситенә нимә килтереп терәй һуң әҙәм балаһын? .Йәшләй кейәүгә сығып, бер-бер артлы өс бала таптым. Уҙған быуаттың 90-сы йылдары. Колхоз тарҡалыу сәбәпле эшһеҙ ҡалған ирем, өмөтһөҙлөккә бирелеп, эскегә һабышты. Һүҙ әйтеп ҡара – сыраһыҙ тоҡанырға тора, типкесләп ырғытыр. Холҡон белгәнгә күрә, бесәй кеүек кенә йөрөнөм, ирем сираттағы һунарҙан ҡайтыуға сабыйҙарымды йоҡлатып өлгөрөргә тырыштым. Артабан нисек йәшәргә һуң? Балаларҙың тамағын нисек туйҙырырға? Бәләкәсемә йәш ярым тула, тимәк, күҙ терәп торған аҡсанан да яҙасаҡбыҙ. Тәүәккәлләп, күрше райондағы әхирәтем менән бергә ҡырҙан тауар ташып һата башланым. Балалар – әсәйемдә, айнымаған ирем иһә беҙҙең өйҙә юҡлыҡты һиҙмәне лә кеүек. Тәүлектәр буйына өҙлөкһөҙ эшләү, сауҙаға хас ығы-зығы, ғауға, этеш-төртөш. Ямғыр һибәләп тороуға, әсе елдең үҙәккә үтеүенә, күҙ асҡыһыҙ бурандарға, тәнде үтә һуҡҡан сатлама һыуыҡтарға ҡарамайынса, һәр саҡ юлда булыу. Хәлдән тайып йығылыр сиккә еткәндә лә, балаларыңды уйлап, атларға көс табыу. Күҙҙәрҙә нур һүнгән, яурындар һәленгән, ҡулда – ҙур-ҙур сумкалар. Шулай йылдар үтте. Тырышлыҡ бушҡа китмәй инде: етеш тормошта буй еткергән балаларым, бер-бер артлы мәктәпте тамамлап, юғары уҡыу йорттарында белем ала, эсмәгәненә байтаҡ ваҡыт уҙған ирем хәҙер – һалмаҡ ҡына атлап йөрөгән мыҡты кәүҙәле ҡупшы уҙаман. Бер нигә мохтажлыҡ кисермәй, еңел йәшәйҙәр. Минең һуңғы арала хәлһеҙ йөрөүемә, тиҙ арыуыма ла иғтибар итмәйҙәр кеүек. Аҡса булһа, шул еткән. Ә минең хәл, ысынлап та, насар ине. Район табиптары баш ҡалаға ебәргәс, түшемдә яман шеш барлығы асыҡланды. Өсөнсө стадия. Ҡайтҡас, был хаҡта яҡындарыма илай-илай һөйләнем. Ә улар ныҡлап төшөнмәне лә шикелле. Әллә ышанманылар, әллә ишетергә теләмәнеләр. Йәйге каникулға ҡайтҡан балаларым өндәшмәй генә сығып таралды, ирем телевизорға текәлде. Ҡапыл әйтеп әллә шаңҡыттым инде яҡындарымды? – тип үҙемде эстән генә әрләргә тотондом. Ә улар икенсе, өсөнсө көндә лә үҙгәрмәне, хәлемде һораманы, яныма килеп һөйләшеп ултырырға уйламаны. Шул саҡта башыма бер уй килеп бәрҙе: бәй, кем һуң мин? Яратҡан әсәйме, һөйөклө ҡатынмы, әллә аҡса табыусы йөк атымы? Һуңғыһылыр. Тимәк, эшлектән сыҡҡас, кәрәгем юҡ хәҙер. Ауылдағы ике магазинымды ябып, өйҙән ҡасып тигәндәй дауаханаға килеп яттым. Еңелерәк булып ҡалды. Бындағы күпселек – минең кеүек һуңғы сиккә етеп туғарылған йөк аттары. Бер-беребеҙҙең хәлен, һыҙланыуҙарын ҡараштарҙан аңлайбыҙ, ошо хәлгә етеүебеҙҙең сәбәбен эҙләйбеҙ, үткән ваҡиғалар туҡтауһыҙ күҙ алдына баҫа. Яҡындарым яныма килер тип көтмәй инем. Әммә бер-ике аҙнанан палата ишеген шаҡыған иремде күреп, йөрәгем жыу итеп ҡалды. – Элек кәрәкле нәмәне бушлай барып алына ла кителә ине, – тип дауам итте ир. – Ә хәҙер нишләргә тейешмен? Етмәһә, аҡсаһыҙ. Һорайым, бурысҡа биреп тә тормайҙар бит. Кешегә көнөң ҡалһа. Ә һин телефоныңды һүндереп ҡуйҙың. Өйҙә ашарға бөтә нәмә бар ҙа ул. Бына тәмәкеһеҙ йонсола. Дөрөҫ йәшәгәнменме? Юҡ! – тим үҙ-үҙемә. – Ғаилә хаҡына яңғыҙым барлыҡ донъя йөгөн иңемә алып, бөтәһе өсөн ҙур яуаплылыҡ тойоп, күтәрә алмаҫтай бурыстарҙы атҡарып, үҙемдең кем икәнемде онотҡанмын. Ә бит мин – ҡатын кеше. Ә ниңә төп бурысымдан ситкә киттем һуң? Кем ғәйепле? .. Шул саҡ күңел төпкөлөмдән иремә булған барлыҡ үпкәләрем урғылып сыға башланы. Ғәфү иттем тиһәм дә, рәнйеүем үтмәгән, тәрәнгәрәк инеп йәшеренгән икән. Белгестәр әйтеүенсә, тап шул үпкә, ҡәнәғәтһеҙлек тойғоһо, төп тәғәйенләнештән ситләшеү ҡатын-ҡыҙҙың түшендә, аналығында яман шеш барлыҡҡа килтерә. Туҡта! – тип бойора кеүек ҡаты сир. – Һин – ҡатын кеше. Дөрөҫ йәшәмәйһең, тормошоңдо үҙгәрт! .Яңыраҡ автобуста бер ҡатынды осраттым. Хас та минең йәш саҡтағы кеүек: ике ауыр сумка күтәргән, йөҙө йонсоу, бер яҡ ҡулы шешкән. Яман шеш икәненә шунда уҡ төшөндөм. Аңлатырға тырышыуыма ҡолаҡ та һалмай китеп барҙы. Нисек йәшәйбеҙ беҙ, ҡатындар? Ниңә үҙ-үҙебеҙгә ҡул һелтәйбеҙ? .. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Тәмәкелек аҡса бир әле""",Йәмғиәт,4158,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-08/t-m-kelek-a-sa-bir-le-4531597,2026-01-08T20:00:00+00:00
"Только когда ноги здоровы, тогда условное течение крови течёт плавно, поэтому у людей с сильными мышцами ног обязательно будет сильное сердце. Ходи! Старение начинается с ног вверх. Ходи! С возрастом точность и скорость передачи инструкций между мозгом и ногами снижается, в отличие от молодых людей. Пожалуйста, ходи Кроме того, так называемый кальций-удобрение для костей рано или поздно теряется с течением времени, что делает пожилых людей более склонными к переломам костей. ХОДИ! Переломы костей у пожилых людей могут легко спровоцировать ряд осложнений, особенно смертельных заболеваний, таких как тромбоз головного мозга. Ходи! Знаете ли вы, что в среднем 15 пожилых пациентов умирают макс. в течение года после перелома бедренной кости! ! Прогулка нужна ежедневно в обязательном порядке Тренировать ноги никогда не поздно, даже после 60 лет. ХОДИ! Хотя наши ступниноги со временем постепенно стареют, тренировать наши ступниноги – это задача на всю жизнь. Пройти 10 000 шагов Только регулярно укрепляя ноги, можно предотвратить или уменьшить дальнейшее старение. Ходи 365 дней Пожалуйста, гуляйте не менее 30-40 минут в день, чтобы ваши ноги получали достаточную нагрузку и чтобы ваши мышцы ног оставались здоровыми. ПРОДОЛЖАЙ ИДТИ Владимир Васильевич Светлополянский",Ежедневно нужно ходить минимум 30-40 минут,Аңлатма,1276,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-18/ezhednevno-nuzhno-hodit-minimum-30-40-minut-4512904,2025-12-18T14:54:00+00:00
"Аллаһы Тәғәлә үҙенең бер бәндәһенә изгелек теләһә, уға кешеләрҙең ихтияжын юнәлтә, кешеләр уға үҙҙәренең төрлө мәсьәләләре менән мөрәжәғәт итерҙәр. Кем һүҙен сәләм биреүҙән башлай, шул — Аллаһы Тәғәләгә һәм Расүленә иң яҡын кеше. Кем һуҡырҙы ҡырҡ аҙым ер етәкләп илтә, шуға йәннәт уажиб (тейеш). Нисек кенә булмаһын, һаранлыҡ тигән ауырыу — иң ауыр сир. Берәү доғалары ҡабул булыуын һәм ҡайғылары таралыуын теләһә, ауырлыҡта йәшәүсенең хәлен еңеләйтһен. Ғабдулла ибн Ғамр раҙийәллаһу гәнһумә риүәйәт ҡыла: — Бер көнө минең яңға рәсүлүллаһ ғәләйһис-сәләм керҙе һәм әйтте. Миңә һинең көндәр буйы ураҙа тотоуың һәм кистәрен ғибәдәттә уяу тороуың хаҡында хәбәр бирелмәнеме? — тине. Мин: — Эйе — тип яуап бирҙем. Ул миңә: — Быны эшләмә, уның урынына төндөң бер өлөшөн уяу тор, ҡалғанын йоҡла. Ураҙа тот ҡайһы бер көндәрҙә, башҡа көндәрҙә ураҙала булма. Сөнки һинең тәнеңдең дә хаҡы бар, күҙеңдең дә хаҡы бар, ағзаларыңдың да хаҡы бар, ҡатыныңдын да хаҡы бар, килгән ҡунағыңдың да хаҡы бар — тип әйтте. Намаҙ — диндең терәге. Әбү Сәғид м-Худри раҙийаллаһү ғәнһү риүәйәт ҡыла. Рәсүлүллаһ ғәләйһис-сәләм әйткән: — Кем дә кем Аллаһы Тәғәләгә һәм ҡиәмәт көнөнә иман килтерә, килгән ҡунағына хөрмәт күрһәтһен. Быны пәйғәмбәребеҙ өс мәрәтәбә ҡабатланы. Шул ваҡыт бер кеше: — Ҡунаҡты хөрмәт итеү нисек була?  — тип һораны. Пәйғәмбәребеҙ яуап бирҙе: — Өс көн ҡунаҡ итеү уның хаҡын үтәү була. Өс көндән артҡаны һинең өсөн саҙаҡа була. Берәр кеше ғилем өйрәнеү юлына аяҡ баҫһа, Аллаһы Тәғәлә ул бәндәгә йәннәткә кереү юлдарын еңеләйтер. Саҙаҡаларҙың иң хәйерлеһе – телде һаҡлау Әбү Мәлик әл — Әшғәри разийәллаһу гәнһү рәсүлүллаһ ғәләйһис- сәләмдән риүәйәт ҡыла. Таҙалыҡ, паклыҡ (йыуыныу, истинжә ҡылыу, тәһәрәт алыу, ғөсөл ҡылыу, һауыт-һабаны таҙа тотоу, ишек алдын таҙартып тороу, күңеленде һәр төрлө насарлыҡтан һаҡлап саф тотоу) — имандың яртыһы. Өҫтәрегеҙҙе кейгән кейем кеүек, күңелдәрегеҙҙәге иман да иҫкерә, туҙа. Уны яңыртып тороғоҙ. Ғәлимдәр пәйғәмбәребеҙҙән мираҫ алыусылар. Аллаһы Тәғәлә биргән ниғмәткә шөкөр итеү, ул ниғмәттең бәрәкәтле булыуына һәм артыуына сәбәп булыр. Кешеләрҙең иң яҡшыһы-ғүмерҙәре оҙон булып, ҡылған ғәмәлдәре яҡшы булғаны. Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһында иң һөйөклө кеше — үҙ ҡатыны һәм балаларына күп файҙа килтергән, күп ярҙам иткән кеше. Тыуғанлыҡ ептәрен өҙгән һәм күрешеләрен рәнйеткән ике төрлө кешегә ҡиәмәт көнөндә Аллаһы Тәғәлә рәхмәт күҙе менән ҡарамаҫ, үҙ рәхмәтенән ситләштерер. Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһында иң һөйөклө һәм хөрмәтле йорт — йәтимдәргә хөрмәт күрһәтелгән йорт. Ҡөрьән Кәрим: Ғәләм тәрбиәсеһет Аллаһы Тәғәләнең күктәрҙә һәм Ерҙә булғандарҙы белеп торғанын белмәйһеңме ни һин? Өс кеше араһында йәшерен һөйләшеү булһа, дүртенсеһе — Ул, биш кеше араһында булһа, алтынсыһы — Ул. Бынан аҙыраҡ йәки күберәк булғанда ла, улар ҡайҙа булһалар ҙа — Ул улар менән бергә. Бының һуңында, ҡиәмәт көнөндә, Аллаһы Тәғәлә хәҙрәте уларға нимә эшләгәндәрен хәбәр итер. Аллаһы Тәғәлә һәр — бер нәмәне белә. (Әл-Мужәдәлә сүрәһе — 7 аят). Доға: Әй Раббым! Ата-әсәйемдең гонаһтарын ғәфү ит, сабый ваҡытымда мине нисек мәрхәмәт, шәфҡәт менән тәрбиәләп, рәхмәт күрһәткән шикелле, уларға рәхмәт ҡыл. Ҡөрьән Кәрим: Ысынлап та, Раббым үҙ ҡолдарынан теләгән кешегә ризыҡты киң һәм мул итеп бирә, һәм ҡайһы берҙәренә ризыҡты миҡдарлап ҡына бирә. Әгәр һеҙ Аллаһы Тәғәлә биргән ризыҡтарҙан мохтаждарға өлөш сығарһағыҙ, Ул уның урынына арттырып бирер. Ул ризыҡ биреүсенең иң яҡшыһы. (Сәбә сүрәһе — 39 аят) Йома көнөндә шундай бер ваҡыт бар, әгәр бер кешенең доға ҡылыуы шул ваҡытҡа тап килһә, уның доғаһы һис шикһеҙ ҡабул булыр. Доға — рәхмәт асҡысы, тәһәрәт- намаҙ асҡысы, намаҙ — йәннәт асҡысы. Кемдәр мосолман ҡәрҙәшенә берәр төрлө зарар итеп золомлоҡ ҡылған булһа, уны был донъяла ваҡытта уҡ бәхилләтһен, бер ниндәй динар һәм дирһам менән бәхилләшеү мөмкин булмай торған көн килмәҫтән элек. Әгәр изгелеге булһа, уның изгелегенең сауабын алып мазлумға бирелер ул көндә, әгәр изгелеге золомды ҡапларлыҡ миҡдарҙа булһа. Әгәр золом ҡылыусының сауаптары золомды ҡапларлыҡ миҡдарҙа булмаһа, мазлумдың гонаһтарын золом ҡылыусыға йөкләнер. Иман тәмен, ләззәтен өс сифаты булған кеше тойор һәм ләззәтләнер. Аллаһы Тәғәлә хәҙрәтен һәм уның рәсүле Мөхәммәд ғәләйһис- сәләмде башҡаларға ҡарағанда нығыраҡ яратыусы һәм Аллаһы Тәғәләгә иман килтереү бәрәкәтендә йәһәннәм утынан ҡотолғас, иманһыҙлыҡҡа кире ҡайтырға теләмәүсе кеше. (Имам Бохари. Имам Мөслим. ) Аллаһы Тәғәләгә ғибәҙәт ҡыл, гүйә һин Уны күреп торған кеүек. Әгәр ҙә һин уны күрмәһәң, Ул һине һәр ваҡытта күреүселер. Ҡөръән Кәрим: Ысынлап та Аллаһы Тәғәләнен китабын уҡыусылар, намаҙҙа тороусылар Беҙ биргән ризыҡтарҙан йәшерен рәүештә лә, асыҡ рәүештә лә өлөш сығарыусылар, Аллаһы Тәғәлә алдында юғалмай торған һатыу итеүгә ышаналар. (Әл-Фатир сүрәһе, 29 аят). Изге ниәт — ғәмәлдән хәйерлерәк. Кешенән бурыс алып торған кеше бурыстарын ҡайтарғансы, Аллаһы Тәғәлә бурысҡа алып тороусылар менән бергә булыр, бурысын ҡайтарыу өсөн ярҙамда булыр. Ә инде бурыстарын ҡайтарып бирерлек хәлдә лә бурыстарын ҡайтармаһалар, Аллаһы Тәғәләнең нәфрәте булыр Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд саллал-лаһү ғәләйһи үә сәлләм әйткән: — ""Өс төрлө нәмәнең хаҡ булыуын Аллаһы Тәғәлә менән ант итеп әйтәм саҙаҡа биреүҙән бәндәнең малы кәмемәй, хаҡһыҙға йәбер-золом күреп тә шуға сабыр итә белгән кешенең ҡәҙер — хөрмәте Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһында арта ғына бара, әгәр берәр кеше ас күҙлек күрһәтеп, һораныу, хәйерселәү, теләнселәү ишеген асһа, Алаһы Тәғәлә уның бары мохтажлығын ғына арттырыр. Матур яҙыу — ғилемдең яртыһы. Ҡөръән Кәрим: Әй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Аллаһы Тәғәләгә тәҡүәлек ҡылығыҙ, уның бойроҡтарын үтәгеҙ, тыйғанынан тыйылығыҙ, Уның рәсүленә иман килтерегеҙ. Ул һеҙгә Үҙ рәхмәтенән ике өлөш бирер, һеҙгә йөрөр өсөн яҡтылыҡ яһар һәм һеҙҙе кисерер. Аллаһы Тәгәлә — ярлыҡаусы, рәхимле. (Әл-Хәдид сүрәһе — 28 аят). Өммәтемдән бер кеше Рамаҙан шәриф айын тулыһынса ураҙа ғибәҙәтен еренә еткереп үтәһә, һуңынан шәүүәл айында алты көн ураҙа тотһа, гүйә ки бер йыл дауамында нәфел ураҙаһы тотҡан сауабына ирешер. Хәләл ризыҡ эҙләү һәр мосолман өсөн фарыз Әбү Дәрдәъ риүәйәт ҡыла: Мин пәйғәмбәребеҙҙең әйткәнен ишеттем: — Әгәр бер кеше ағас ултыртһа, уны тәрбиәләп, бағып емеш биреүенә ирешһә, ул ағастың һәр-бер емеше миҡдарында сауап яҙылыр. Аллаһы Тәғәлә — гүзәл, гүзәллекте һөйә Әҙәм балаһы донъянан әхирәткә күсеп вафат булғандан һуң бөтә ғәмәле киҫелә. Әммә бер нисә ғәмәле үҙе вафат булғандан һуң да ғәмәл дәфтәренә яҙылыу дауам итә, үҙе белгән ғилемде башҡаларға өйрәткән булһа, Ҡөрьән Кәрим китабын бүләк итеп ҡалдырған булһа, ғөмүм йәмғийәт файҙаһына эштәр эшләп ҡалдырһа, ҡойо-ҡоҙоҡ ҡаҙып ҡалдырһа, иманлы, әхлаҡлы, тәрбиәле балалар ҡалдырһа. Иң күркәм иман — сабырлыҡ менән йомартлыҡ. Бер кеше асыуланғанда үҙен тыйып ҡала алһа, Аллаһы Тәғәлә уның үҙенә лә асыуланмаҫ. Телен тыя белһә, Аллаһы Тәғәлә уның үҙенең дә серҙәрен һаҡлар. Тыуғандар менән ҡәрҙәшлек ептәрен өҙмә.",Хәҙистәр,Әҙәбиәт,6818,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-04-25/h-ist-r-4213903,2025-04-25T17:10:00+00:00
"Сығышы менән йәмле тәбиғәтле, республикабыҙҙың нәҡ үҙәгендә урынлашҡант Ғафури районының  Ерек ауылында тыуып-үҫеп, утыҙ йылдан артыҡ ғүмерен ҡатмарлы ла, яуаплы ла, мауыҡтырғыс та журналистика өлкәһенә бағышлаған Гүзәл Фәтих ҡыҙы Борханова радио тыңлаусыларға Аҡ елкән, Иләү, телевизор ҡараусыларға Артылыш, Тай-тулаҡ, Үҙ еремдә, Һүҙһеҙ ҡараш, Автограф, Шаңдау, Беҙ - бала саҡ иленән тапшырыуҙары, Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы хәбәрсеһе булараҡ яҡшы таныш. Әйткәндәй, үҙенең Бала саҡ иленән авторлыҡ проекты менән республика телевизион фестивале лауреаты ла ул. Республикабыҙ ҡала-райондарын ғына түгел, ә күрше өлкәләрҙе лә әллә нисә тапҡыр урап, һәр төбәктең үҙенсәлеген, унда йәшәгән күренекле шәхестәрҙе, тоғро хеҙмәте менән дан ҡаҙанған ябай ер эшсәндәренең яҙмышын асҡан, көнүҙәк мәсьәләләр күтәргән үткер ҡарашлы, оҫта телле, тәрән, тос фекерле журналистың тапшырыуҙары тамашасы күңелен яулап, һәр саҡ резонанс уятыуы менән мәртәбәле. Көслө публицист, ҡыйыу һүҙле репортёр байтаҡ ҡына тапшырыуҙарҙы төшөрөүгә үҙ өлөшөн индергән продюсер булараҡ та билдәле. Бала саҡтағы журналист, йәиһә режиссёр булыу хыялын тормошҡа ашырыу ниәте менән Гүзәл Фәтих ҡыҙы, Бурлы урта мәктәбен алдынғылар сафында тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына уҡырға инә. Уҡыу алдынғыһы булған тырыш ҡыҙ факультет, шулай уҡ университетта уҙғарылған барлыҡ сараларҙа әүҙем ҡатнаша. БДУ-ны тамамлағас та, Башҡортостан телерадиокомпанияһының Тамыр балалар студияһына хәбәрсе булып эшкә килгән инем, унда 18 йыл эшләнем, артабан тележурналистиканың төрлө өлкәләрендә үҙемде һынап ҡараным. Нәфис тапшырыуҙар, ауыл хужалығы, ижтимағи-сәйәси кеүек етди һәм бер-береһенә оҡшамаған бүлектәрҙең эшмәкәрлеге үҙенсәлеген күрһәтергә, яңы ижади киңлектәр яуларға тура килде. Мәскәүҙә һәм Төркиәлә һөнәри оҫталығымды камиллаштырҙым. Һәр эшкә кинәнеп, тәмләп тотондом. Шуғалырмы, төшөргән һәр бер сюжетты, эпизодты күңел күҙе аша үткәреп, һоҡландырғыс, ҡайһы берҙә тетрәндергес тә ваҡиғаларҙан, төрлө ғаиләләр, кешеләр менән осрашыуҙан фәһем, зауыҡ, тормош аҡылы туплап, башҡарған хеҙмәтемдән оло ҡәнәғәтлек алып эшләнем. Тәү ҡарашҡа күҙгә салынмаһа ла, һәр кемдең йөрәк төпкөлөндә иң аҫыл сифаттар йәшеренгән була. Йылы һүҙ табып, кешенең күңел боҙҙарын иретеү, ысынбарлығын асыу һәм уны тейешле кимәлдә балҡытыу өсөн репортёрға ныҡышмаллыҡ та, һөнәри оҫталыҡ та, психолог та, нескә тойомлау һәләте лә, киң эрудиция ла, телмәр маһирлығы ла талап ителә, - ти ул. Гүзәл Фәтих ҡыҙының геройҙары үҙ эшен юғары оҫталыҡ менән башҡарған һөнәрмән, көслө шәхес кенә түгел, уларҙың бар ғәмәле Ватанға һөйөү, ҡаһарманлыҡ тойғоһо менән һуғарылған булыуы менән дә ихтирам уята. Әйтәйек, ауылдашы – афған һуғышы ветераны Рәшит Рәфит улы Иждиһатов хаҡындағы тапшырыу бер кемде лә битараф ҡалдырмағандыр. Улының Афғанға ебәрелеүе хаҡында ишеткәс, әсәһе Рәмзиә апайҙың бер төн эсендә сәстәре ағара. Ҡыҙыу ҡомло, 60 градус эҫелектә, тынсыу һауалы сит-ят Афған ерендә ҡупҡан ҡанҡойошта ауыр михнәттәр кисергән яугир Өфө аэропортына килеп төшә лә, туғандары янына Черниковкаға тиклем 70 саҡрым араны йәйәүләп үтә. Тыуған тупрағын, һауаһын һағыныуы шул тиклем көслө була. Хәрбиҙең үҙ аяҡтары менән тыуған еренә баҫҡас, йөрәген һыҙып үткән хис-тойғоларын бик нескә, мәғәнәле, яҡты итеп тамашасыға еткерә белеүе журналистың хисле тәбиғәте, тәрән аңы, төплө булмышы хаҡында ла һөйләй. Гүзәл Фәтих ҡыҙы төрлө тарафтарҙа булып, республиканан сыҡҡан ҡайһы бер күренекле кешеләр менән осрашып, улар тураһында сюжет төшөрөп, телевизор ҡараусыларға еткерә килде. Ейәнсура егете, Мәскәүҙең Губкин исемендәге университеты профессоры Рәүф Әхәт улы Абдуллин, Салауат районынан математик, профессор Венер Йәғәфәр улы Ғәлин, атом өлкәһендә эшләгән тикшереүсе Хәйбулла районы вәкиле Ғаяз Илшат улы Әбделмәнов, сәнәғәт өлкәһендә эшләгән профессор, Стәрлебаш ҡыҙы Гүзәл Гусейнова, Ишембай ҡыҙы, ете тапҡыр шахмат буйынса донъя чемпионы Тамара Танһыҡҡужина, Санкт-Петербург физик культура университеты профессоры, ауылдашы Риф Миңнулла улы Баймөхәмәтов һәм башҡа бик күп Башҡортостандан сыҡҡан яҡташтарҙан интервьюлар алып, халыҡҡа ишеттерҙе. Минең өсөн телевидение – йәшәлгән ғүмеремдең бер өлөшө. Әҙәм балаһы һыу, һауаға мохтаж булған кеүек, мин кешегә күңелемдә йыйылған һүҙҙәрҙе, уйҙарҙы әйтеүгә мохтажмын. Фекерҙәремде, борсолоуҙарымды, шатлыҡтарымды бүлешмәһәм, йәшәй алмаҫмын кеүек, - ти Гүзәл Борханова. Уның яҡындарына сабыйҙарса ихласлығы, илгәҙәклеге, ярҙамсыллығы, туған йәнлелеге хаҡында ла әйтмәй булмайҙыр. Ғаиләлә, ғәҙәттә, өлкән баланың иңенә йортта байтаҡ эш-мәшәҡәт йөкмәтелә. Ул үҫкәндә барлыҡ хужалыҡ эштәре лә ҡул көсө менән башҡарылған, был ҡыҙҙар йәиһә малайҙар эше тип тормайынса, барыһын да бергә эшләргә тура килә. Гүзәл дә бәләкәйҙән эш рәтен белеп, Урал энеһе менән Динә һеңлеһенә терәк-таяныс була. Атаһы Фәтих Ноғоман улы - колхозсы, әсәһе Хәлиҙә Нәҡиулла ҡыҙы ғүмерен балаларға белем биреүгә арнаған абруйлы уҡытыусы була. Әсәй булыу шатлығын татығас, үҙемде донъяла иң бәхетле ҡатын итеп тойҙом. Сөмбөл ҡыҙымдың тыуыуын яҙмышымдың иң оло бүләгеләй ҡабул иттем. Уның барлығы тормошома яңы мәғәнә өҫтәп, йәшәйешемде йәмләндереп ебәрҙе, - ти Гүзәл Фәтих ҡыҙы. Әйткәндәй, Сөмбөл Нариман Сабитов исемендәге махсус музыка мәктәбенең саксофон класын, Веселинка өлгөлө балалар хореография ансамблен тик ""бишле"" билдәләренә генә тамамлай. В. Комаров исемендәге пионерҙар һарайында 14 йыл шөғөлләнә. М. Горький исемендәге 3-сө гимназияны алдынғылар сафында тамамлаған ҡыҙ, ҡытай телен тәрәнерәк өйрәнеп, дипломат һәм тәржемәсе булыу хыялын тормошҡа ашырыу ниәте менән Шанхай инженерҙар әҙерләү университетында уңышлы уҡып йөрөй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әҙәм балаһына бәхет-шатлыҡ менән бергә ҡайғы-хәсрәт, юғалтыу ҙа кисерергә тура килә шул. Иң ҡәҙерле кешеһе – һөйөклө әсәһенең ҡапыл вафат булыуы Гүзәлде ныҡ тетрәтә. Уның өсөн донъя туҡтап ҡалған кеүек тойола. Әсе күҙ йәштәренә быуылып, ауыр тойғолар солғанышынан арына алмай йөрәге әрней. Күңел һыҙланыуҙары шиғыр булып ағыла. Яҡындары, ҡыҙы хаҡына артабан йәшәү, уны бәхетле итеү теләге көс бирә. Яңы дәрт-ғәйрәт менән алға ынтыла. Инде байтаҡ йылдар ул телевидениеның тәүәккәллек, етеҙлек талап иткән иң яуап-лы һәм мөһим тармағы - ""яңылыҡтар хеҙмәте""ндә хәбәрсе булып эшләй. Был вазифала ла тилбер журналист һынатмай, республика халҡын мөһим хәбәрҙәр һәм илебеҙҙең ижтимағи-сәйәси тормошо менән ихлас таныштырып тора. Аяҡтарым юлда, күңелем йырҙа, - тигән һымаҡ, минең дә ғүмерем юл гиҙеп үтә. Бәхетлемен. Ниндәй генә юлға сыҡһам да, йәйғор оҙата бара, шуға сәфәрем уңа, - тип ихлас йылмая Гүзәл Фәтих ҡыҙы. Эйе, яңылыҡтар хәбәрсеһе һәр ваҡыт алғы һыҙыҡта. Республикала булған йөрәк әрнеткес янғын ваҡыттарын, юлдарҙағы төрлө аварияларҙы тура эфирға сығарырға, коронавирус ваҡытында ирекмәнлек вазифаһын да үтәргә тура килә уға. Әйткәндәй, намыҫлы, тырыш хеҙмәтенә юғары баһа биреп, хөкүмәтебеҙ Гүзәл Фәтих ҡыҙын Рәсәй Дәүләт Думаһының Маҡтау хаты, Мы вместе, За доблесть миҙалдары, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре исеме менән бүләкләне. Уға ныҡлы сәләмәтлек, бәхет, еңел булмаған эшендә тел асҡыстары теләйем. Һәр сәфәренән көтөп торған яҡындары янына шатланып ҡайтырға насип булһын. Йәйғорло ғүмер юлыңды тик йылы ҡояш нурҙары йылытһын! Рим ИСЛАМҒОЛОВ, мәғариф һәм хеҙмәт ветераны. Ғафурий районы Ҡормантау ауылы.",Хәбәрсе яҙмышын барлап,Мәҙәниәт,7318,https://shonkar.com/articles/culture/2025-12-14/h-b-rse-ya-myshyn-barlap-4506521,2025-12-14T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИң күп үлүчеләр - ихтыярилар. Сугышта Русиянең 21 мең ихтыярие һәлак булган. Башкортстан югалтулар ягыннан — Русия төбәкләре арасында беренче урында. Журналистлар һәм волонтерлар ачык чыганаклар аша Украинадагы сугышта һәлак булган 90019 Русия хәрбиенең исемен ачыклаган. Бу хакта ВВСның урыс хезмәте һәм ""Медиазона""тикшеренүендәәйтелә. 1964 хәрби соңгы ике атна эчендә үлгән. Тикшеренү авторлары әйтүенчә, һәлак булганнарның 23 проценты, ягъни һәр дүтренчесе диярлек сугыш башланганнан соң контракт төзегән кешеләр. 2023 елның ноябрендә бу күрсәткеч 14 процент булган. Һәлак булучыларның яртысыннан артыгы сугыш башланганчы Русия гаскәре белән бәйле булмаган. Аларның 17 проценты — тоткыннар, 12 проценты — мобилизацияләнгәннәр. Журналистлар мәхкәмә барганда яки инаять эшен тикшерү барган вакытта саклану министрлыгы белән контракт төзүчеләрне дә ихтыярилар арасына керткән. Ихтыярилар арасында үлүчеләр саны 2023 елның октябреннән башлап кисәк артырга тотынган. Иң күп үлүчеләр ихтыярилар арасында. Сугышта Русиянең 21 мең ихтыярие һәлак булган.2024 елда һәлак булганнарның уртача яше — 36 яшь. Сугышның беренче ике елындагы күрсәткечтән бу зуррак. Сугышта үлгән русияләрнең 17 проценты — профессиональ сугышчылар. Журналистлар исемлегендә тугыз генерал һәм подполковник дәрәәсеннән башлап тагын да югарырак дәрәәдәге барлыгы 500 хәрби бар.24 гыйнварга булган белешмәләргә күрә, иң күп һәлак булучылар Башкортстаннан. Республика хакимиятләре һәм медиасы барлыгы 3932 ир турында хәбәр иткән, дип яза журналистлар. Шул ук вакытта Тикшеренүчеләр медиада чыккан хәбәрләргә, түрәләрнең белдерүләренә, хәрбиләрнең туганнары социаль челтәрләрдә чыгарган постларга, зиратлардагы белешмәләргә таяна. Шуңа күрә һәлак булучыларның саны чынбарлыктагы саннарның 45-65 процентын гына тәшкил итәргә мөмкин ди. Русия хакимиятләре фронттагы югалтулар турында рәсми хәбәр итми. Украина президенты Владимир Зеленский 2024 елның февралендә Украина кораллы көчләренең 31 мең кешесе һәлак булуын әйткән иде. проекты ул чакта югалтуларның саны 42 мең кеше диде, хәзер исә 63,5 мең украин солдаты һәлак булган дипбәяли. Медиада чыккан хәбәрләргә күрә, Көнбатыш күзләүләре Русиянең дә Укоаинаның да йөзләгән мең хәрбие яралы һәм һәлак, дип бәяли. Әмма шул ук вакытта Русиянең югалтулары күбрәк дип бәяләнә. Күптән түгел АКШ президенты Дональд Трамп сугышта Русиянең бер миллион, Украинаның 700 мең хәрбие һәлак булган, дипбелдергән иде. Ул әлеге белешмәләрнең чыганагын әйтмәде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Журналистлар Украинадагы сугышта Русиянең 90 меңнән артык хәрбие һәлак булуын ачыклаган,Яңылыҡтар,2525,https://www.azatliq.org/a/zhurnalistlar-ukrainadagi-sugishta-rusiyaneng-90-mengnan-artik-harbie-halak-buluin-achiklagan/33287448.html,2025-01-24T13:56:42+03:00
Бөгөн Өфөнөң З. Вәлиди исемендәге Милли китапханаһында башҡорт әҙәбиәте классигы Яныбай Хамматовҡа арналған конверттың исем туйы һәм уға махсус почта штемпелен баҫыу тантанаһы үтте.,"""Рәсәй почта""һы Яныбай Хамматовты данлай!",Мәҙәниәт,181,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-13/r-s-y-pochta-y-yanybay-hammatovty-danlay-4120317,2025-02-13T14:32:59+00:00
"Һөнәри байрам менән барлыҡ журналистарҙы, матбуғат хеҙмәткәрҙәрен ҡотлайбыҙ, эштәрендә уңыштар теләйбеҙ! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бөгөн - элеккесә Матбуғат көнө.,Яңылыҡтар,777,https://henek.info/articles/novosti/2025-05-05/b-g-n-elekkes-matbu-at-k-n-4223245,2025-05-05T11:00:00+00:00
"""Әллә үләһең, әллә юҡ"" Ул йылдарҙа магазиндарҙа көндәлек тауарҙар бик һирәк ҡайта ине. Бер кәрәк әйбер күренһә, был хәбәр шунда уҡ бөтөн ауылға тарала. Бер көндө ""аҡ ситса бар икән"" тигән һөйөнөслө хәбәр таралды. Атайым менән әсәйем тиҙерәк магазинға йүнәлде, мине лә эйәрттеләр. Инәйҙең кәфенлек өсөн аҡ ситса хәстәрләп ҡуйғыһы килә. Үҙенеке әҙер, атайға ла алмаҡсы. ""Кәфенлек"" һүҙен ишеткәс, минең ҡот осто — үлергә йыйына ла былар! Ниндәй баланың ата-әсәһен ""үлтергеһе"" килһен? ! Уларҙы мәңге йәшәр тип күҙ алдына килтерәһең бит инде. Мин, әлбиттә: ""Атай, алма, атай, алма! "" – тип ялына башланым. Кәфенлеге булғас, ул тиҙҙән үлер кеүек тойолдо. Атайым мине аңланы. — Әй, алмайыҡ та, Зөлкәдә, әллә үләһең, әллә юҡ әле. Үлмәһәң, кәфенлек әрәмгә китә, — тине лә ғәҙәтенсә кеткелдәп көлөп ебәрҙе. Алманылар. Мин юҡта алырға кәрәген аңланылар, күрәһең. Рәдиф ТИМЕРШИН","""Әллә үләһең, әллә юҡ""",Юмор,866,https://henek.info/news/++--/2025-11-21/ll-l-e-ll-yu-4476887,2025-11-21T13:17:00+00:00
"Чамзинка мәчетеМордовиянең Чамзинка районы үзәгендә билгесез кешеләр кабат мәчетнең кадакланган ишеген һәм тәрәзәләрен ватып кереп андагы кирпеч һәм башка төзелеш иһазларын урлаган. Бу хакта Азатлыкка мәчет имамы Раил Мусин әйтте. Раил Мусин""Кайсы көнне кергәннәрен белмибез. Мәчет бит эшләми. Ураза гаетенә мәчетне карарга килгән идек, анда ишектән, тәрәзәләрдән ватып кергәннәрен күрдек. Баскыч та тора. Мәчет эчендәге кирпечләр, блокларны ташыганнар. Полициягә барып гариза яздык. Белмим, кергән кешеләрне табарлармы, юкмы. Бу инде беренче генәочрактүгел. Элек кергәннәр, әмма бернәрсәне дә урламаганнар иде. Шуңа балалар кергәндер диделәр. Хәзер кирпечләр урлагач, инде балаларга сылтап та булмый. Узганында полиция гаризаны да кабул итмәде. Имеш, инаять эше ачу өчен зыян 5 мең сумнан да ким булмаска тиеш диделәр. Сакларбыз дигән булдылар. Шулай уздырдылар. Хәзер дә эшне туктатсалар, без прокуратурага язабыз дип әйтәчәкбез"", ди ул. Раил хәзрәт әйтүенчә, мәчет инде күптән төзелеп бетсә дә, хакимият анда гыйбадәтләр кылырга рөхсәт итми. Элегрәк анысүтәргәдә кушкан иделәр. ""Чамзинка район хакимияте мәчетне ачтырмаска йөз сәбәп таба. Башта элекке район башлыгы урынны дөрес бирмәгән диделәр. Имеш, монда кибет яки даруханә тора ала, әмма һич кенә дә мәчет түгел икән. Аннары халык каршы дия башладылар. Шуннан без халыктан ризалыкларын белдереп бер меңнән артык имза ыйдык. Шул имза куйган кешеләргә хакимияттән: Нигә кул куйдыгыз? дип шалтыратып шелтәләгәннәр. Мәчет инде ун элек төзелә башлады. Ул вакытта анда кыр һәм берничә генә йорт бар иде. Хәзер күп өйләр төзеделәр. Әмма ул кешеләр бит анда мәчет булганны белеп төзеделәр. Димәк алар түгел. Хәзер хакимият халыкка сылтый. Вакыт узган саен яңадан-яңа сәбәпләр табалар"", ди Мусин. Аның әйтүенчә, мәчеттә ут булмау сәбәпле, камералар куеп булмый. ""Гомумән анда бернинди төзелеш алып бару рөхсәт ителми. Ишекләр, тәрәзәләр куя калсак, шунда ук штраф салачаклар"", ди Раил хәзрәт. Аның әйтүенчә, мәчетнең ишекләрен ватып керү дини хисләрне мыскыллау булып тора һәм моның өчен инаять эше ачылырга тиеш. ""Әгәр мәчетне мөселманнарга бирсәләр, без анда каравылчы куяр идек. Ә хәзер берни эшли алмыйбыз"", ди хәзрәт. Мөселманнар инде мәчетне эшләтүне сорап күп хатлар язган. ""Путинга да, Медведевка да, Шәймиевкә дә яздык. Хатларны кире Мордовия итәкчеләренә ибәрәләр. Хакимият безгә гел ""бер ырны ырлый"". Имеш мәчет канунсыз төзелгән. Әлеге урында һич кенә дә мәчет төзелә алмый икән. ""Мәчеткә тотылган акчаны кайтарыгыз һәм ир бирегез, без башка ирдә төзибез"" дип тә әйтеп карыйбыз. Әмма хакимият: ""Безнең акчабыз юк, кайдан алыйк"" диләр. Шуның белән шул. Аларга мәчетнең шулай ябык торуы бернинди проблем тудырмый. Монда яшәүче бер мең мөселманның үз дини ихтыяларын кайда үтәве беркемне дә борчымый"", ди Раил хәзрәт. Алар элегрәк район аксакаллары белән ярдәм сорап район башлыгына да барган булган. Әлеге хәлдән соң полициягә чакыртканнар. ""Шуннан соң мине һәм Мордовия мөфтиен полициягә чакырттылар. Имеш район башлыгына янаганбыз икән. Әле ярый без барысын да видеога төшереп һәм яздырып бардык. Видео төшергәнебезне алар күрмәде ахры. Дәлил буларак шул видеоны күрсәтәбез дигәч, полиция ""кирәкми"", диде. Бу очракта район башлыгы безгә яла яккан була бит. Әмма аңа күз йомалар. Ә безне бастыруның аен тиз табалар. Алар безнең яктан берәр провокация көтә. Хакимият районда мөселманнар бөтенләй юк кебек кылана. Безне бернинди чарага да чакырмыйлар, ди Мусин. Аның сүзләренчә, алар мәчетне хакимияткә бирергә ыенмый. ""Аны төзер өчен халыктан сәдака акчасы ыелды. Мордовия халкы да булышты. Аксакаллар бик рәни инде. Ел саен мәчет тирәсен ыештырабыз. ""Сезгә бирергә ыенмыйбыз"" дип күрсәтәсебез килә. Хәтта шул вакытта да полиция килеп нәрсә эшләвебез белән кызыксына"", ди Раил Мусин.",Мордовиядә төзелгән мәчетне ачарга рөхсәт бирмиләр,Дин,3742,https://www.azatliq.org/a/29984988.html,2019-06-06T21:31:31+00:00
"Ихлас күңелдән Ҡораллы көстәр яугирҙарын, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын, һалдаттарҙы һәм запастағы офицерҙарҙы, республикабыҙҙың бар ир-егеттәрен матур байрам менән ҡайнар ҡотлайбыҙ! Ныҡлы һаулыҡ һәм именлек, тыныслыҡ һәм һәр эшегеҙҙә, хәрби хеҙмәтегеҙҙә ҙур уңыштар теләйбеҙ! Шоңҡарҙар.",23 февраль — Ватанды һаҡлаусылар көнө менән!,Йәмғиәт,289,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-23/23-fevral-vatandy-a-lausylar-k-n-men-n-4133422,2025-02-23T11:27:43+00:00
"балалар ҡатнашмаларын Рәсәйгә  индереү һәм һатыу туҡтатылған. Һүҙ үткән йылдың 15 апреленән 27 ноябренә тиклем етештерелгән, һәм ҡатнашмалары тураһында бара. Роспотребнадзорҙың лаборатория тикшеренеүҙәре цереулидтың булыуын асыҡлаған. Цереулид йылыға сыҙамлы һәм продукцияны бүлмә температураһында һаҡлағанда барлыҡҡа килергә мөмкин. Ҡатнашмаларҙы ҡулланғандан ҡоҫоу һәм эс китеүе күҙәтелә.  Был ҡатнашмалар мотлаҡ маркировкаланырға тейеш түгел. Рәсәй биләмәһендә асыҡланған партияларҙың әйләнеше тулыһынса тыйылған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Әсәйҙәр, быларҙы балағыҙға эсерә күрмәгеҙ!",Яңылыҡтар,694,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/s-y-r-bylar-y-bala-y-a-eser-k-rm-ge-4530745,2026-01-07T19:30:00+00:00
"фикерләрБашкортстанның атказанган артисты, башкорт музыкант-дирижёры һәм ""Кәрван-Сарай"" төркеме ырчысы Әмир Тойгыновны билгесез затлар кыйнаган. Бу хактагы мәгълүматлар бүген, 8 февральдә, социаль челтәрләрдә чыкты. Кешеләр аңа һөүм итүләре - сәяси сәбәпләр белән, дип фаразлый. ""Пруфы"" басмасы Әмир Тойгынов белән элемтәгә чыгып караган, тик ул телефонын алмаган. Тойгынов - Башкортстанның атказанган артисты, Русия һәм халыкара бәйгеләр иңүчесе, музыкант, театр белән кино режиссеры. Соңгы елларда ул үзенең ""Кәрван-Сарай"" төркеме белән Башкортстан хөкүмәте оештырган концертларда еш чыгыш ясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда билгесез затлар ""Кәрван-Сарай"" башкорт төркеме ырчысын кыйнаган",Яңылыҡтар,696,https://www.azatliq.org/a/32810933.html,2024-02-08T14:35:40+00:00
"Ләйлә ауылдан Тимер исемле егет менән дуҫлашып йөрөнө. Күптәр улар тиҙҙән өйләнешер тип көттө. Ләкин берҙән-бер көн Тимер күрше ауылдан икенсе бер ҡыҙҙы кәләш итеп алды. Өйөндә ғәҙеллек күреп үҫкән ҡыҙ егетенең бындай хыянатын ғәфү итә алманы. Ысын күңелдән уны яратҡас, йөрәге башҡаны ҡабул итмәне, димләп, һоратып килһәләр ҙә, берәүгә лә ҡараманы. Кеше ҡайғыһына шатлана торған ғәҙәте булған Гөлниса быға бигерәк һөйөндө. – Йүнле булһа, күптән кейәүгә сығыр, ҡарт ҡыҙ булып ултырмаҫ ине, – тигән һүҙ таратты ауыл буйлап йөрөп. Был хәбәр Ләйләгә лә килеп етте, ләкин ул бер ҡасан тауыш сығарманы, үҙен лайыҡлы тотто. Мәктәп эше, өй мәшәҡәттәре менән йылдар артынан йылдар үтте. Тиҙҙән ата-әсәһе лә олоғайып баҡыйлыҡҡа күсте. Өй мәшәҡәттәре тулыһынса Ләйлә иңенә ятты. Ауылда йорт тирәһендә ир ҡулы ла йыш кәрәк. Урталарында ҡойма боҙолоп емерелә башлағас та, Гөлниса уны иренән рәтләттермәне. – Теге ҡарт ҡыҙ рәтләһен, кешегә һалышмаһын әле, – тине. Ләйлә ҡиммәт хаҡҡа булһа ла оҫта яллап, ҡойманы тимерҙән матурлап эшләтеп ҡуйҙырҙы. Был ваҡытта Гөлнисаның ғаиләһендә бер-бер артлы өс ҡыҙ үҫте. Әсәйҙәре гел ҡарт ҡыҙ тип һөйләгәс, улар ҙа Ләйләне ошо ҡушамат менән йөрөттө. Гөлнисаның ҡыҙҙары тиҙҙән ситкә сығып китте, ире лә ҡапыл ғына йөрәк сиренән мәрхүм булды. Бөтә донъяға хужалай, ҡайҙа баҫырға белмәй йөрөгән һауалы ҡатын, гүйә, шиңеп ҡалды. Минекеләр тип туҡтауһыҙ күккә сөйөп маҡтаған ҡыҙҙары ла тормошҡа сыҡмай, 30-ҙан үтте. Аяҡтары ауыртып магазинға бара, өйөн йыйыштыра алмаған саҡтарында күршеләренә өндәшкеһе килде. Элек, үҙ холҡон иҫләп, намыҫы ҡушманы. Ҡышҡы көндәрҙең береһендә уның ишеген мәктәп уҡыусылары ҡаҡты. Уҡытыусылары, күршеһе Ләйлә етәкселегендә тимурсылар командаһы килгән. Ихатаны ҡарҙан таҙартып, өйөн йыйыштырып, иҙәнен йыуып, ашарға бешереп, бөтә эшен һә тигәнсә башҡарып ҡуйҙылар. Ләйлә йүгертеп өйөнән бәлеш алып инде, аҙаҡ күмәкләшеп сәй эстеләр. Күңеле бөтәйеп, донъяһы нурланып китте Гөлнисаның. – Ләйлә ҡыҙым, кисерә алһаң, ғәфү ит мине. Мәңге рәхәттә йәшәр һымаҡ инем. Ғүмер буйы һине нахаҡҡа рәнйеттем. Тормош ҡуласа икән. Хәҙер үҙем һинең ярҙамға мохтаж булып ҡалдым. Ваҡытың булғанда кереп хәлемде бел инде, – тине хушлашыр саҡта ҡатын, күҙҙәренән йәштәре тәгәрәне. – Әлбиттә, Гөлниса апай. Уҡыусылар менән дә ярҙамға килеп торорбоҙ. Мине атай-әсәйем Таш менән атҡанға ла аш менән ат тип үҫтерҙе. Һеҙгә бер ниндәй ҙә үс һаҡламайым, – тине Ләйлә ихлас йылмайып. Ҡартайып, оло йәшкә еткәс кенә аңланы Гөлниса изгелек тигән тәрән төшөнсәне. Резеда Шәнгәрәева. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ: Ләйлә ауылдан Тимер исемле егет менән дуҫлашып йөрөнө. Күптәр улар тиҙҙән өйләнешер тип көттө. Ләкин берҙән-бер көн Тимер күрше ауылдан икенсе бер ҡыҙҙы кәләш итеп алды. Өйөндә ғәҙеллек күреп үҫкән ҡыҙ егетенең бындай хыянатын ғәфү итә алманы. Ысын күңелдән уны яратҡас, йөрәге башҡаны ҡабул итмәне, димләп, һоратып килһәләр ҙә, берәүгә лә ҡараманы. Кеше ҡайғыһына шатлана торған ғәҙәте булған Гөлниса быға бигерәк һөйөндө. – Йүнле булһа, күптән кейәүгә сығыр, ҡарт ҡыҙ булып ултырмаҫ ине, – тигән һүҙ таратты ауыл буйлап йөрөп. Был хәбәр Ләйләгә лә килеп етте, ләкин ул бер ҡасан тауыш сығарманы, үҙен лайыҡлы тотто. Мәктәп эше, өй мәшәҡәттәре менән йылдар артынан йылдар үтте. Тиҙҙән ата-әсәһе лә олоғайып баҡыйлыҡҡа күсте. Өй мәшәҡәттәре тулыһынса Ләйлә иңенә ятты. Ауылда йорт тирәһендә ир ҡулы ла йыш кәрәк. Урталарында ҡойма боҙолоп емерелә башлағас та, Гөлниса уны иренән рәтләттермәне. – Теге ҡарт ҡыҙ рәтләһен, кешегә һалышмаһын әле, – тине. Ләйлә ҡиммәт хаҡҡа булһа ла оҫта яллап, ҡойманы тимерҙән матурлап эшләтеп ҡуйҙырҙы. Был ваҡытта Гөлнисаның ғаиләһендә бер-бер артлы өс ҡыҙ үҫте. Әсәйҙәре гел ҡарт ҡыҙ тип һөйләгәс, улар ҙа Ләйләне ошо ҡушамат менән йөрөттө. Гөлнисаның ҡыҙҙары тиҙҙән ситкә сығып китте, ире лә ҡапыл ғына йөрәк сиренән мәрхүм булды. Бөтә донъяға хужалай, ҡайҙа баҫырға белмәй йөрөгән һауалы ҡатын, гүйә, шиңеп ҡалды. Минекеләр тип туҡтауһыҙ күккә сөйөп маҡтаған ҡыҙҙары ла тормошҡа сыҡмай, 30-ҙан үтте. Аяҡтары ауыртып магазинға бара, өйөн йыйыштыра алмаған саҡтарында күршеләренә өндәшкеһе килде. Элек, үҙ холҡон иҫләп, намыҫы ҡушманы. Ҡышҡы көндәрҙең береһендә уның ишеген мәктәп уҡыусылары ҡаҡты. Уҡытыусылары, күршеһе Ләйлә етәкселегендә тимурсылар командаһы килгән. Ихатаны ҡарҙан таҙартып, өйөн йыйыштырып, иҙәнен йыуып, ашарға бешереп, бөтә эшен һә тигәнсә башҡарып ҡуйҙылар. Ләйлә йүгертеп өйөнән бәлеш алып инде, аҙаҡ күмәкләшеп сәй эстеләр. Күңеле бөтәйеп, донъяһы нурланып китте Гөлнисаның. – Ләйлә ҡыҙым, кисерә алһаң, ғәфү ит мине. Мәңге рәхәттә йәшәр һымаҡ инем. Ғүмер буйы һине нахаҡҡа рәнйеттем. Тормош ҡуласа икән. Хәҙер үҙем һинең ярҙамға мохтаж булып ҡалдым. Ваҡытың булғанда кереп хәлемде бел инде, – тине хушлашыр саҡта ҡатын, күҙҙәренән йәштәре тәгәрәне. – Әлбиттә, Гөлниса апай. Уҡыусылар менән дә ярҙамға килеп торорбоҙ. Мине атай-әсәйем Таш менән атҡанға ла аш менән ат тип үҫтерҙе. Һеҙгә бер ниндәй ҙә үс һаҡламайым, – тине Ләйлә ихлас йылмайып. Ҡартайып, оло йәшкә еткәс кенә аңланы Гөлниса изгелек тигән тәрән төшөнсәне. Резеда Шәнгәрәева. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ:",Таш менән атҡанға ла аш менән ат!,Юмор,5063,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-02-18/tash-men-n-at-an-a-la-ash-men-n-at-4582759,2026-02-18T09:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия үзәгендә алма уңышының 70 проценты югалды, ди белгечләр. Ә Курски, Липецки, Брянски кебек сәнәгать итештерүе көйләнгән төбәкләрендә иләк уңышының 90 процентын кырау сугып юк иткән. Быел каен иләгенә бәя дә 100 процентка артырга, килограммы алты мең сумга итәргә мөмкин, дип фаразлыйлар. Май аендагы кыраулар Үзәк Русиядә алмагачларның 70 процентына зыян салган. Бу исә алма уңышының быел нык кимүенә китерәчәк, дип белдергән""Новости"" агентлыгына иләк-имеш һәм үсентеләр итештерүчеләр ассоциациясе президенты Игорь Муханин. Аның әйтүенчә, иң нык Воронеж, Липецк, Ростов һәм Тамбов өлкәләре зыян күргән. ""Бөтен Үзәк Русия алмасыз калачак. Алмаларның 50, ә бәлки 70 проценты югалды. Бәлки Тулада бераз булыр, төньяк төбәкләрдә бәлки нәрсәдер калыр. Краснодар уңайсыз хәлдә калдырмас дип өметләнәбез инде"", дигән Муханин. Тамбовның ""Дубовое"" хуалыгы баш мөдире Валерий Черкашинда вазгыятьнең итди булуын раслаган. мәгълүматынча, быел каен иләгенә бәя дә 100 процентка артырга, килограммы алты мең сумга итәргә мөмкин, чөнки Русиянең үзәктәге Курски, Липецки, Брянски кебек сәнәгать итештерүе көйләнгән төбәкләрендә иләкләр уңышының 90 процентын кырау сугып юк иткән. Кичә, 27 майда Русия авыл хуалыгы министры Оксана Луткыраулар аркасында алманы мөгаен чит илдән сатып алырга туры килер, дип кисәткән иде. Татарстан авыл хуалыгы министрлыгында ""Бизнес ""-га чынлап та мондый проблем бар, тик республиканың вазгыятьне төзәтерлек мөмкинлекләре бардип белдергәннәр. ""Алма бакчалары чәчәк аткан чорда кыраулар булды. Уңышның күпмегә кимиячәгенә хәзер бәя биреп булмый. Бу көз көне күренәчәк"", дигәннәр министрлыкта. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Май аендагы кыраулар Үзәк Русиядә алма белән иләк уңышының шактый өлешен юк иткән,Яңылыҡтар,1771,https://www.azatliq.org/a/may-aendagi-kiraular-uzak-rusiyada-alma-belan-jilaklar-ungishining-shaktiy-oleshen-yuk-itkan/32966669.html,2024-05-28T11:12:16+03:00
"Соңгы елларда смартфоннары зурая баруга карамастан, кечкенә экранлы иһазлар да шактый кызыксыну уята. Моның турында ширкәтнең маркетинг бүлеге итәкчесе Грег Джозвяк белдерде. Шуңа күрә яңа экраннары кечкенә булачак. Техник сыйфатлары белән флагман 6-ка охшаячак, тик аның корпусы кечкенә булачак. Дисплей нибары 4 дюйм тәшкил итәчәк. дүрт төстә сатылачак (ак, кара, ал һәм алтын). Шулай ук, һәм селфи өчен фронталь экраннан яктырткычы да булачак. Чарада шулай ук акыллы сәгатьләре өчен яңа параметлар тәкъдим ителдеиһазның бәясе 399 дип билгеләнгән, ягъни ул барлык сатылган -нардан иң арзаны булып чыга. Журналистлар шунда ук аңа ""Ярлылар"" өчен исемен кушты. Дөрес, ""ярлы"" сүзе биредә бик образлы кулланыла, чынбарлыкта аны бары тик урта керемлеләр генә ала алачак (бүгенге доллар-сум курсы белән исәпләгәндә, бу иһаз бәясе кимендә 27 мең сум торачак). сатуга 31 мартта чыга. Апрель дәвамында иһаз йөзгә якын илдә сатыла башлаячак, шул исәптән Русиядә дә. Яңа смартфонда ачыклыгы 12 мегапиксель булган камера тора, фотосурәтләрне эшкәртү процессоры, 63 мегапиксельгә кадәр панорамалы төшерү мөмкинлеге, тиз фокус тоту, 4 видео төшерү мөмкинлеге бар. 64 ГБ хәтере булган иһаз бәясе 499 булачак. Яңа Матбугат очрашуында шулай ук яңа тәкъдим ителде. Аның да экраны чагыштырмача кечерәк - 9,7 дюйм. Техник сыйфатлары -га шактый охшаш. Шуннан тыш яңа иһазда функциясе бар - экран үзе тирә-яктагы яктылыкны бәяләп, экран яктылыгын кирәгенчә көйли. иһаз бәясе Русия акча берәмлеге белән исәпләгәндә, 52 990 сумнан булачак. Матбугат очрашуында шулай ук яңа версиясе дә игълан ителде. Блоггерлар чарада яңа ультраиңел ноутбуклар да тәкъдим ителәчәген көтте, тик чара ансыз узды. -ны тәкъдим итү:","""Ярлылар"" өчен яңа тәкъдим ителде",Мәғариф,1687,https://www.azatliq.org/a/27627501.html,2016-03-22T05:50:00+00:00
"Фазыл ИбраимовМарт аеннан бирле сак астында булган Фазыл Ибраимовның сәламәтләге ни дәрәәдә какшагаганы фотолардан да күренә. ""Кырым республика итимагый оешмасы"" исемле стратегик тикшеренүләр институты мөдире Ринат Шәймәрданов белдерүенчә, Кырым хакимиятләре Ибраимовны махсус оештырылган нахак гаепләүләр нигезендә, бернинди дәлилсез, Русиянең инаять кодексына, барлык кануннарга каршы сак астында тоттылар. Кырым хакимиятләренең канун бозулары, ришвәт схемалары хакында федераль үзәккә юлланган дистәләрчә хатлар ниһаять Фазыл Ибраимовның тоткарлау шартларын йомшартуга китерде. Бу аның һәм аны яклаучыларның кечкенә иңүләре булып тора ди Шәймәрданов. ""Кырым мәхкәмәләренең сатылган һәм канунсыз булганын һәркем аңлый икән, Фазыл Ибраимовка каршы оештырылган эш буенча соңгы карар материктагы мәхкәмәләрдә алыначактыр"", диде ул. Димәк, Фазыл Ибраимовны яклаучы кырымтатарларны Кырым мәхкәмәләре алган карарлар канәгатьләндермесә, алар шикаятьләрне Русиянең югары мәхкәмәсенә юллаячак дип фараз итергә мөмкин.15 март сак астына алынган Фазыл Ибраимов Акмәчетнең Стрелковая бистәсе дип аталган урындайортлар төзегән кырымтатарларныяклап Мәскәүгә барып пикет үткерергә ыенганын белдергәннән соң, аны сак астына алган иделәр.",Кырымтатар активисты Фазыл Ибраимов өй сагына күчерелгән,Яңылыҡтар,1223,https://www.azatliq.org/a/29378126.html,2018-07-20T10:05:37+00:00
"З декабрҙән 6 декабргә тиклем Өфөлә Халыҡ-ара бизнес аҙналығы үтте. Уны ойоштороусы булып традиция буйынса Башҡортостан Хөкүмәте сығыш яһаны. Сарала ҡатнашыусылар һөнәри майҙансыҡтарҙа тәжрибә уртаҡлашты, килешеүҙәр төҙөнө, иҡтисадтың һәм йәмәғәт тормошоноң көнүҙәк мәсьәләләрен хәл итеү юлдарын тикшерҙе. Халыҡ-ара бизнес аҙналығы Көрәш һарайында – донъя кимәлендәге спорт комплекстарының береһендә уҙҙы. Сараның тематикаһы Рәсәй һәм Башҡортостандың иҡтисади үҫешенең төп мәсьәләләренә арналды. Ҡатнашыусылар экспорт үҫеше юлдарын, инновациялар индереү, инвестициялар йәлеп итеү темаларын тикшерҙе. Халыҡ-ара бизнес аҙналығының беренсе көнөндәге мөһим ваҡиға – Эшҡыуарлыҡ көнө тәжрибәле эшҡыуарҙарҙы, дәүләт эшмәкәрҙәрен, иҡтисадтың төрлө өлкәләрендәге эксперттарҙы тупланы. Был көндә бизнес-шәрифтәрҙең беренсе республика чемпионаты финалы уҙҙы. Ул муниципаль берәмектәрҙе үҫтереү йәһәтенән мөһим бурыстарҙы хәл итеүгә, урындарҙа ғәмәлгә ашырырлыҡ яңы проекттар тәҡдим итеүгә йүнәлтелгәйне. Бынан тыш, тематик конференцияла Хәләл индустрия үҫеше перспективалары баһаланды. Интеллектуаль милек буйынса түңәрәк өҫтәл эшлекле программаның төп ваҡиғаларының береһе булып торҙо. Тәүге көн Йыл эшҡыуары республика конкурсы еңеүселәрен тәбрикләү менән тамамланды. Сараның икенсе көнөндә, 4 декабрҙә, уҙған Х Дөйөм Рәсәй юридик форумында урындағы үҙидаралыҡ эшмәкәрлеге мәсьәләләре ҡаралды. Ә 5 декабрҙә Аҙналыҡ сиктәрендә Өфө Ялта халыҡ-ара иҡтисади форумын ҡабул итте. Был форумдың Өфөлә үтеүе – Башҡортостан менән Ҡырымдың дуҫтарса мөнәсәбәттәре билдәһе. Республикабыҙ Башлығы Радий Хәбиров яңыраҡ булып үткән тура линия барышында ла шул турала билдәләне. Ялта форумының Мин – Беҙ – Күп полярлы донъя. Яңы иҡтисади ысынбарлыҡ федераль пленар ултырышында министрлыҡтар, ведомстволар етәкселәре, үҫеш институттары һәм бизнес берекмәләре вәкилдәре, шулай уҡ сит ил эксперттары ҡатнашты. Һуңғы ваҡытта Башҡортостанда Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлдәге форумдар күп уҙа, ә Өфө илдең төп конгресс үҙәктәренең береһенә әйләнә бара. Радий Хәбиров был сараларҙы дәүләт сәйәсәте бурыстарын хәл итеүҙең һөҙөмтәле инструменты тип атаны. Ул Ялта форумының халыҡ-ара әһәмиәтен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ялта форумы майҙандарында санкция баҫымы шарттарында иҡтисадты үҫтереү юлдары, технопарктар, медицина туризмы перспективалары, халыҡ кәсепселегенә ярҙам саралары ҡаралды. Шулай уҡ кесе бизнесты үҫтереүгә етди иғтибар бирелде.6 декабрҙә, Халыҡ-ара бизнес аҙналығының һуңғы көнөндә, Евразия һәм Африка халыҡтары ассамблеяһы вәкиллеге йәмәғәт советының киңәйтелгән ултырышы булды. Унда иҡтисад үҫешендә локомотив булып торған өс йүнәлеш – логистика, тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек һәм креатив туризм хаҡында һүҙ барҙы. Башҡортостанда был тәңгәлдә күрһәтерлек нәмәләр бар. Башҡортостандың төп өҫтөнлөктәренең береһе – яҡшы транспорт-логистика селтәре. Дөйөм юлдар оҙонлоғо буйынса ул илдә икенсе урынды биләй. Бынан тыш, республика аша 3 мең километрҙан ашыу тимер юлы үтә. Төбәктә тауарҙар һаҡлау инфраструктураһы үҫешә. Тышҡы иҡтисади эшмәкәрлек күрһәткестәре лә һәйбәт. Туризм да республикабыҙҙа киң ҡолас менән үҫешә. Сарала ШОС сиктәрендә кесе һәм урта бизнес хеҙмәттәшлеге мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүленде. Былар барыһы ла һуңғы һөҙөмтәлә республикабыҙ иҡтисадын нығытыуға йүнәлтелгән. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бизнес әһелдәрен йыйҙы Өфө,Яңылыҡтар,3380,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-07/biznes-eld-ren-yyy-y-f-4042852,2024-12-07T21:41:00+00:00
"В Башкортостане преображаются города и сёла. В них появляются современные площади, парки, скверы, точки притяжения, интересные туристические объекты. Это способствует развитию бизнеса, росту турпотока и повышению качества жизни людей.",В Башкортостане в 2026 году благоустроят 144 общественные территории,Яңылыҡтар,234,https://uchbash.com/articles/novosti/2026-01-22/v-bashkortostane-v-2026-godu-blagoustroyat-144-obschestvennye-territorii-4546434,2026-01-22T13:41:00+00:00
"Республиканың Милли архивында бүлек етәксеһе, Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы, республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Ниязбай Сәлимов балалар өсөн ижад иткән Бәхетстан китабы өсөн Башҡортостан Республикаһының балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды. Республика йортонда үткән бүләкләү сараһында Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаттары менән бергә Һ. Дәүләтшина премияһына лайыҡ булған замандашыбыҙ ҙа тәбрикләнде. Ниязбай Сәлимовтың китабы балаларҙың ғәжәп серле донъяһын сағылдыра, шул уҡ ваҡытта ул үҫеп килгән быуын вәкилдәрен Бәхетстан-Башҡортостанға, туған телгә, Тыуған илгә, тирә-яҡ донъяға һөйөү рухында тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Йыйынтыҡ өс бүлектән тора: ""Мин – башҡорт малайы, Әкиәттәр, Йөҙ йомаҡлы серле йомғаҡтар"". Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡотлайбыҙ!,Әҙәбиәт,936,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-25/otlayby-4521872,2025-12-25T23:00:00+00:00
"Совет ветеранов образования РБ работает под руководством Министерства образования и науки Республики Башкортостан, в тесном контакте с Башкирской республиканской общественной организацией ветеранов (пенсионеров) войны и труда, вооружённых сил и правоохранительных органов, Уфимской организацией ветеранов, а также Советом директоров средне-специальных учебных заведений. Во всех отделах образования и учебных заведениях было рекомендовано назначить ответственное лицо по работе с ветеранами, вести учёт ветеранов, особенно одиноких, тяжелобольных, которые нуждаются в поддержке, а также провести учебный семинар с ответственными лицами с приглашением специалистов Министерства образования и науки РБ, работников социальной защиты. Исходя из вышесказанного Советом проведены встречи за круглым столом по различным вопросам образования, с приглашением ответственных лиц Министерства образования и науки РБ, учёных, ветеранов педагогического труда, депутатов Госдумы РФ и  Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан и др. А так же содержательно и эффективно проведены встречи на базе Института истории, языка и литературы, Уфимского научного центра Российской Академии наук РБ, Уфимского колледжа технологии и дизайна, Уфимского торгово-экономического колледжа, Уфимского многопрофильного профессионального колледжа, Уфимского художественно-промышленного  колледжа и Института развития образования РБ. Состоялась встреча в БГПУ им. М. Акмуллы, где была организован кругдый стол по подготовке педагогических кадров. Советом ветеранов образования РБ озвучен и распространён опыт работы с выездом на местах Нефтекамского, Салаватского, Мелеузовского городских советов, Аургазинского, Дуванского, Мечетлинского, Караидельского и других районов, а также Кировского и Октябрьского районов г. Уфы. Отмечено, что в указанных районах, городах работа с ветеранами организована содержательно и эффективно. Вся работа проводится под девизом «Нет будущего без прошлого». Заслуживает внимания и опыт работы с ветеранами в профессиональных образовательных учреждениях. Распространён опыт работы Уфимского многопрофильного профессионального колледжа, Уфимского художественно-промышленного колледжа, Уфимского колледжа отраслевых технологий, Уфимского колледжа технологии и дизайна, Уфимского торгово-экономического колледжа и других. По итогам встреч были зафиксированы и приняты во внимание просьбы ветеранов и совместно с Министерством образования науки РБ принимались соответствующие решения. Совет ветеранов большое внимание уделяет вопросам увековечивания памяти заслуженных учителей и известных педагогов. Правительство Республики Башкортостан поддерживает инициативу Совета ветеранов по данному вопросу. Так,  увековечена память Зиганшина С. Ш. – участника ВОВ, бывшего министра образования РБ,  прикреплена памятная доска к дому, где он проживал, его имя было присвоено в школе 10 г. Учалы, где он работал; Альмухаметова Р. В. – видного учёного и педагога, прикреплена памятная доска к зданию по улице Гоголя, 34 г. Уфы, где он работал; Беляева Н. С. – участника ВОВ, прикреплена памятная доска к зданию Архангельской средней школы Архангельского района; Арсланова Р. М. – его памятная доска прикреплена к зданию средней школы с. Акъяр Хайбуллинского района. Решается вопрос об увековечивании памяти Хисамитдиновой Ф. Г. , доктора филологических наук, Х. С. Искандаровой, Герою Социалистического труда в системе образования Республики Башкортостан. Совет ветеранов образования совместно с Министерством образования и науки РБ внес рекомендации главе администрации г. Уфы о присвоении фамилии одной из улиц г. Уфы С. Ш. Зиганшину, участнику ВОВ, министру образования г. г. ; С. Р. Алибаеву, министру народного образования г. г. , помощнику М. Шаймуратова, министру просвещения БАССР г. г. ; Т. Х. Аслаеву, бывшему директору БРГИ 1 им. Р. Гарипова. Все мероприятия проходят с участием молодёжи, работников образования и населения. Все это способствует патриотическому воспитанию молодёжи. Для поднятия престижа учительской профессии Совет ветеранов образования руководит работой по созданию Аллеи славы учителей с установлением памятника учителям. Так, памятник учителю установлен в Илишевском и Абзелиловском районах. В День знаний, День учителя устанавливается почётный караул из числа учеников и возлагаются цветы у подножия памятника, подчёркивая, что учитель – образовательная и нравственная основа развития общества. Практикуется присвоение имени заслуженных учителей учебным кабинетам. На страницах городских и районных газет и журналов постоянно освещаются  сведения о заслуженных педагогах и ветеранах. Такие статьи были об Р. П. Исмагиловой, Р. В. Альмухаметове, Ф. Г. Хисаметдиновой, Ф. Галяутдиновой, Н. С. Беляеве и др. На страницах общественно-педагогического, научно-методического журнала «Башкортостан уҡытыусыһы» («Учитель Башкортостана») регулярно печатает статьи и  портреты. Выпускаются книги о ветеранах. Совет ветеранов образования регулярно оказывает помощь нуждающимся ветеранам педагогического труда материально и морально, особо обращая внимание на одиноким и тяжелобольным. Руководители торговых сетей «Байрам», «Аи Ф», председатель горсовета г. Уфы М. В. Васимов регулярно принимают участие в оказании помощи ветеранам продуктовыми наборами. Акция продолжается и по сей день. Члены Совета ветеранов образования принимают активное участие в работе учительских конференций районов и городов РБ, встречаются с ветеранами. Совместно с Министерством образования и науки Республики Башкортостан поздравляют ветеранов по праздникам, отправляют Благодарственные письма и поздравительные открытки. Активное участие в работе музея образования РБ принимает газета «Ветеран Башкортостана», пополняя новыми историческими материалами и освещая на своих страницах деятельность Совета ветеранов образования РБ. Совет ветеранов образования Республики Башкортостан играет важную роль в сохранении и преумножении лучших педагогических традиций региона, обеспечивая преемственность поколений учителей, поддержку и достойное социальное положение ветеранов отрасли.",Совет ветеранов образования Башкортостана,Яңылыҡтар,6076,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/sovet-veteranov-obrazovaniya-bashkortostana-4026784,2024-11-27T16:25:00+00:00
"Сәбәбе — мәктәп уҡыусыһының дәрестә үҙ-үҙен тотошо. Үҫмер дәрес ваҡытында һүгенә, дәресте алып барырға ҡамасаулай һәм компьютерҙа эшкә ҡағылмаған чебурашка төшөрөп ултыра. Фекерҙәр икегә бүленә: бәғзеләр уҡытыусыны ""тәрбиә өсөн"" маҡтай, ә икенселәр эштән бушатыуҙы талап итә. Ә һеҙ, нисек уйлайһығыҙ, был осраҡта кем хаҡлы?",Кем хаҡлы: уҡытыусымы әллә уҡыусымы?,Яңылыҡтар,323,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/kem-ha-ly-u-ytyusymy-ll-u-yusymy-4561009,2026-02-02T15:35:00+00:00
29 мартта Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрында Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡованың соло концерты уҙасаҡ.,Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова тамашасыларын тәүге концертына саҡыра,Яңылыҡтар,133,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-21/bash-ortostandy-m-ni-t-ministry-min-shafi-ova-tamashasylaryn-t-ge-kontsertyna-sa-yra-3695154,2024-03-21T14:14:59+00:00
"До начала нового учебного года остаются считаные дни. Самое время позаботиться о комплексной подготовке ребенка к школе. Это касается не только внешних атрибутов - одежды, учебников и канцелярии, но также его физического и психологического состояния. По мнению доцента кафедры психиатрии сна Медицинского колледжа Бейлора Тары Томас и ее коллеги-физиотерапевта Маркуса Нокса, для плавного вхождения в учебный процесс ребенка необходимо подготовить в психофизическом плане. Для этого рекомендуется выполнить три ключевых действия: установить четкий режим дня, ограничить использование гаджетов перед сном, а также обеспечить сбалансированное и разнообразное питание. Особое внимание эксперты уделяют гигиене сна ребенка, объясняя, что во время ночного отдыха в организме вырабатывается соматотропин - ""гормон роста"", стимулирующий развитие тканей и органов. Кроме того, сон способствует лучшему усвоению и запоминанию учебного материала. Доктор Томас рекомендует детям 6-13 лет спать 9-11 часов в сутки, а подросткам - 8-9 часов. Перед отходом ко сну необходимо ограничить использование гаджетов, так как их свечение препятствует выработке гормона мелатонина и нарушает качество сна. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Компетентный совет,Яңылыҡтар,1305,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-19/kompetentnyy-sovet-3891233,2024-08-19T13:21:00+00:00
"2025 йылдан балаларҙың инициативаларын тормошҡа ашырыу өсөн ярҙам 600 мең һумға етәсәк. Былтыр 500 мең һум булғайны. Был турала ""Башинформ"" хәбәр итә. Өлкән синыф уҡыусылары үҙҙәренең мәктәбендә ниндәй майҙансыҡ булдырырға теләй, шул проекттар өҫтөндә эшләйҙәр. Конкурс, тауыш биреү буйынса иң кәрәклеһе һайлап алына һәм финанслана. Мәҫәлән, 2024 йылда республика уҡыусылары тарафынан 374 ғариза бирелгән, шуларҙың 220-һе төп этапҡа үткән. Балалар ниндәй генә проекттар тәҡдим итмәй: стадион, ял бүлмәһе, тренажер залы, медиастудия. Быйыл да  ""Уҡыусыларҙың инициативаһын бюджетлау"" программаһы буйынса конкурс көсөргәнешле бармаҡсы. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",600 мең һум буласаҡ,Донъя,1023,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-27/600-me-um-bulasa-4483936,2025-11-27T11:23:00+00:00
"Первой точкой маршрута стал Белорецкий район, где участники исследовали горные маршруты, природные локации и познакомились с культурными особенностями территории. Здесь состоялось знакомство с гостеприимством жителей, а также съёмки на популярных и малоизвестных туристических тропах. Вторым районом стал Архангельский. Здесь команда сняла величественный водопад, живописные пещеры и горные пейзажи. Каждый отснятый кадр отразил особый характер этой территории и станет частью будущих видеороликов. Финальной точкой маршрута оказался Бижбулякский район. Участники посетили музей, форелевые фермы, природные достопримечательности и другие знаковые места. Особым моментом поездки стала встреча с главой района Артуром Мухлисовичем Зариповым, который поддержал инициативу и вручил памятные сувениры участникам экспедиции. «Для меня этот проект стал возможностью не только увидеть новые места, но и показать их широкой аудитории. Башкортостан обладает огромным туристическим потенциалом, и наша задача заключается в том, чтобы открыть его с новой стороны. Я уверен, что такие инициативы помогают развивать внутренний туризм, а также формировать у молодёжи интерес к культуре и природе родного края. », — поделился автор проекта Винчи Данил. Сейчас работа над проектом продолжается. Завершён этап съёмок и впереди монтаж видеоматериалов, которые войдут в серию итоговых роликов о туристическом потенциале Башкортостана. Проект реализуется при поддержке Росмолодёжь. Гранты.",«Экспедиция «Медийные горизонты Башкортостана»,Йәмғиәт,1468,https://henek.info/articles/common_material/2025-09-12/ekspeditsiya-mediynye-gorizonty-bashkortostana-4384973,2025-09-12T10:40:00+00:00
"Башҡортостан, тышҡы иҡтисади хәлдәргә ҡарамаҫтан, заманса етештереү майҙансыҡтарын булдырыу өлкәһендә алдынғы позицияларын һаҡлап ҡала.",Республика лидерҙар иҫәбендә,Яңылыҡтар,135,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/respublika-lider-ar-i-bend-4510082,2025-12-16T15:18:46+00:00
"Әхмәҙиә еҙнә (мәрхүм) эштән ҡайта. Асығып ҡайтып, ашарға һорай. Әле апайымдың ашы бешеп өлгөрмәгән була. Еҙнәмә: – Ана, кисә бешергән аш бар. Бик асыҡһаң, шуны ашай тор! – ти. Еҙнәм, ашты тәмләп ҡараған да: – Был аш әллә әсегән инде? – тип һорай. Вәхиҙә апайым ашты үҙе тәмләп ҡарай ҙа: – Юҡсы! – тип яуап бирә. Әхмәҙиә еҙнә теге ашты һәйбәтләп ашап ҡуя. Бер аҙ ултырғас, түҙеп торғоһоҙ итеп эсе бора башлай. – Вәхиҙә, куфайка бир! – ти ҙә, түҙмәй, яланғас көйө тышҡа йүгерә. Апайым тышҡа фуфайка сығарып бирә. Бер аҙҙан ишек асылып, Әхмәҙиә еҙнә: – Вәхиҙә, кәпәс! – тип ҡысҡыра. Апайым кәпәсен сығарып бирә. Бер аҙҙан еҙнәмдең аяғы туңа башлай. Шунда ғына үҙенең йөн ойоҡбашы менән генә ултырғанын күрә. Тағы ишек асылып китә лә еҙнәм: – Вәхиҙә, быйма! – тип ҡысҡыра. Иренең маҙаһыҙлағанына: – Шул тиклем аптыратырыңды белһәм, ул ашты үҙем генә ашап ҡуйған булыр инем! – тип ҡуя Вәхиҙә апайым. Арзан кәнфит Мөслимә һылыуым пенсия алыу менән, аҙыҡ-түлек алырға тип, улы менән район үҙәгенә килә. «Пятерочка» кибеттәренең яңы ғына асылған ваҡыты. Ғүмерҙә тәмләп ҡарамаған шоколад кәнфиттәренең арзан ғына икәнлеген күреп, ғәжәпкә ҡала. Ҡыуанысынан ҙур сумканы тултырып, төрлө-төрлө кәнфит йыя. Уларҙы саҡ күтәреп касса янына килтереп һала. Кассала ултырыусы ҡыҙ: – Зачем так много берете? Эти конфеты у нас всегда есть, –  ти икән. Һылыуым русса бик яҡшы белмәһә лә, мәрйәләр менән «уҡытып» һөйләшә: – Бускай, бускай, һана! Ейән-ейәнсәрҙәрем күп, – тип яуап биргән. Ҡыҙ һанап бөткәс: – 15 тысяч, – тигәс, ике күҙе биш булған Мөслимәнең. Ул ваҡытта уның пенсия аҡсаһы өс мең һум да юҡ ине әле. Мөслимә һылыуым: – Хәҙер, – тигән дә, бөтә нәмәһен ҡалдырып, малайы эргәһенә йүгергән. – Кәнфиттәр арзан булғанға, балалар килгән һайын бирермен тип, бер сумка кәнфит алғайным, мине ауыл бисәһе тип, алдамаҡсы булды, ахыры! Әллә яңылыш һананымы икән? Бар әле, киренән һанат! – тип улын индереп ебәргән. Баҡтиһәң, кәнфиттәрҙең аҫтына йөҙ грамдың хаҡы яҙылған булған икән! Рәхимә ВӘЛИУЛЛИНА әҙерләне. Сығанаҡ:","«Вәхиҙә, быйма! »",Юмор,1998,https://henek.info/news/m-kt-r/2025-12-01/v-hi-byyma-4487566,2025-12-01T09:14:00+00:00
"Башҡортостан балалар спорт командаһы вәкилдәренең Дағстанда сифатһыҙ ризыҡ ашап ағыуланыуы тураһындағы хәбәргә республика Спорт министрлығында аңлатма биргәндәр. Дауаханаға эләккән балалар Туймазы районы Ҡандра ҡасабаһыныҡы икән. Балалар һәм ата-әсәләр үҙ аллы йыйылышып Дағстанға ялға киткәндәр, ә спорт ойошмалары аша түгел. Программала был осорға бер ниндәй ҙә йыйындар һәм ярыштар ҙа планлаштырылмаған. БР Спорт министрлығы ваҡиғаны иғтибар менән күҙәтә, балаларҙың хәле тотороҡло, ярҙам һорап мөрәжәғәт итеүселәр әлегә юҡ, – тигәндәр ведомствола. Сығанаҡ: Башинформ.",Дағстанда балаларҙың ағыуланыуына бәйле БР Спорт министрлығы аңлатма бирә,Яңылыҡтар,571,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-26/da-standa-balalar-y-a-yulanyuyna-b-yle-br-sport-ministrly-y-a-latma-bir-4362393,2025-08-26T14:53:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл киләсе елның 1 февраленнән эшли башлаячак. Шул ук вакытта Башкортстан хөкүмәтен раслау мәсьәләсе озакка сузылды, ул әле дә расланмады. Башкортстанда Фәнни-технологик үсеш дәүләт комитеты барлыкка киләчәк. Ул 1 февральдән эшли башларга тиеш. Бу хакта бүген, 12 декабрьдә төбәк башлыгы Радий Хәбировәйтте, дип яза РБК. Аның әйтүенчә 2030 елга кадәр үзләренең фәнни-технологик үсеш комплекслы программын булдырырга тиешле төбәкләр арасына Башкортстан да кергән. Бу тәрибәдә барлыгы 20 төбәк катнашачак. Шулай ук ул Уфада федераль бюджет хисабына математика лицей-интернаты төзиячәкләренәйткән. — Бу бөтен республиканың сәләтле балалары өчен заманча үзәк, уникаль мәктәп булачак, аны бетереп чыккан укучылар белән бөтен ил горурланачак, — дигән Хәбиров. Хәзерге вакытта хөкүмәт структурасында сигез дәүләт комитеты бар: ветеринария, юстиция эшләре, торак һәм төзелеш күзәтчелеге, көндәшлек сәясәте, яшьләр сәясәте, тарифлар, гадәттән тыш хәлләр һәм үзйөрешле машиналар белән башка төрдәге техниканың техник хәлен күзәтү комитетлары. Шул ук вакытта Башкортстан хөкүмәтен раслау мәсьәләсе озакка сузылды, ул әле дә расланмады. Декабрь башында ""Туры элемтә"" эфиры вакытында журналистлар Хәбировтан ни сәбәпле хөкүмәт әгъзаларының һаман да расланмавы турында сорадылар. Ул Башкортстан башлыгы булып сентябрь уртасында сайлануына карамастан, республика министрларын һаман да ""вазифаларны башкаручы"" статусында йөри. Хәбиров аңлатканча, бу мәсьәлә Мәскәүдә килештерү процессы белән бәйле. Ул якын арада һәрбер министр федераль министрлыкта расланырга тиеш диде. Башкортстан премьер-министры булып Андрей Назаровкалачак дип тә өстәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Фәнни-технологик үсеш дәүләт комитеты барлыкка киләчәк,Яңылыҡтар,1785,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-fanni-tehnologik-usesh-daulat-komiteti-barlikka-kilachak-/33237144.html,2024-12-12T12:21:40+03:00
"Бына шулай итеп бер-береһенә бәйләнеп киткән башҡорт киноһы менән һинд киноһы. Хәҙер инде Башҡортостан киносылары Һиндостанға халыҡ-ара фестивалгә йыйына. Слово о русском сердце тигән фестиваль 24–27 октябрҙә Һиндостандың Тривандрум ҡалаһында үтәсәк. Унда Рәсәй менән Һиндостан төбәктәре үҙ мәҙәниәтен күрһәтәсәк. Бер йүнәлеш кино индустрияһына арналасаҡ. Рәсәй Кинематографистар союзы ағзаһы, Башҡортостан Кинематографистар союзы идараһы ағзаһы Марат Фәйзуллин Һиндостандағы фестивалдең сессияларында һәм пленар ултырыштарында ҡатнашасаҡ, башҡорт киноһы тураһында һөйләйәсәк. Беҙҙең киноны режиссер Айнур Асҡаровтың Еңмеш фильмы кәүҙәләндерәсәк. Сығанаҡ",Еңмеш Һиндостанға бара,Яңылыҡтар,654,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-23/e-mesh-indostan-a-bara-3980165,2024-10-23T11:33:00+00:00
"Благовещен районындағы ""Уфимский сокол"" спорт лагерында ял иткән бер ҡыҙҙың ҡулы сыйылғанын күргәндәр. Һорағас, ул бесәй тырнаны, тигән. Ә лагерҙа бесәйҙәр юҡ – лагерҙа эшләүселәр быны белә. Бер эт менән бер көсөк кенә бар. Лагерь хеҙмәткәрҙәре хәүефкә төшә. Ихатала һеләүһен барлығын асыҡлайҙар. Тиҙ генә МЧС-ҡа шылтыраталар, балаларҙы корпустарға индерәләр. Лагерға БР Экология министрлығы, Росприроднадзор, ҡырағай хайуандарҙы реабилитациялау үҙәге вәкилдәре, медиктар, ветеринарҙар, Росгвардиясылар килеп тула. Һеләүһенде тоталар, тик ул тиҙҙән йән бирә. Һеләүһен ҡотороу ауырыулы булғандыр тиҙәр. Көпә-көндөҙ кеше эргәһенә килеүе, ҡурҡмауы, ябыҡлығы  шундай шик тыуҙыра. Уныһы лаборатория тикшеренеүҙәренән һуң асыҡланыр. Ҡулы тырналған ҡыҙыҡайҙы Благовещен дауаханаһына һалғандар, ҡотороу ауырына ҡаршы прививкалар яһайҙар. Ҡотороу ауырыуы, уның вирусын йоҡторғандан һуң уҡ прививкалар курсын үтмәгән осраҡта, үлемгә килтерә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Балаға һеләүһен һөжүм иткән,Яңылыҡтар,1362,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-12/bala-a-el-en-zh-m-itk-n-4534732,2026-01-12T17:42:00+00:00
"Йоһаннесбургтагы БРИКС ыены, 26 июль 2018 елфикерләрРусия президенты Владимир Путин Йоһаннесбургта узасы БРИКС ыенына бармаячак. Аның урынына Русия делегациясен тышкы эшләр министры Сергей Лавровитәкләячәк. Бу хакта Көньяк Африка Республикасы президенты Сирил Рамапосахәбәр итте. Көньяк Африка лидеры сайтындагы хәбәрдә әйтелгәнчә, Ике якның да ризалыгы белән, Путин бу ыенда катнашмаячак. БРИКСта катнашачак башка илләрне – Кытай, Бразилия, Һиндстан һәм Көньяк Африка Республикасын исә үз дәүләт башлыклары тәкъдим итәчәк. Быел 17 мартта Һаагадагы халыкара инаять мәхкәмәсе Владимир Путинны кулга алу карарычыгарды. Халыкара инаять мәхкәмәсе аны сугыш инаятьләре кылуда – Украинаның басып алынган төбәкләрендәге халыкны, аерым алганда балаларны мәбүри депортацияләү һәм күчереп йөртүдә шикләнә. Көньяк Африка республикасы – Рим статутын имзалаган илләр исемлегенә керә, димәк ул Халыкара инаять мәхкәмәсенең карарларын үтәргә, Путинны кулга алырга тиеш булачак. Кичә 18 июльдә Көньяк Африка Республикасы президенты Халыкара инаять мәхкәмәсеннән Русия президентын кулга алмаска рөхсәт соравын әйтте. Сирил Рамапоса Путинны кулга алуны сугыш игълан итүгә тиңләде. Көньяк Африка вице-президенты Пол Машатиледа матбгат белән сөйләшкәндә Путинны Йоһаннесбургтагы ыенга килмәскә үгетләүләрен сөйләде. Машатиле әйтүенчә, Мәскәү Русия делегациясен Сергей Лавров итәкләсен дигән тәкъдимгә каршы булган. Чараны оештыручылар ыенны Кытайга күчерү мәсьәләсен дә карады, әмма моңа Һиндстан һәм Бразилия каршы булды. Кремль исә Русия президентының Йоһаннесбургтагы очрашуда нинди форматта катнашачагы әлегә билгеле түгел дигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Владимир Путин Йоһаннесбургта узасы БРИКС ыенына бармаячак,Яңылыҡтар,1715,https://www.azatliq.org/a/32510170.html,2023-07-19T11:48:32+00:00
"Азатлыкның Киноханә шәлкеме, гадәттәгечә, айның иң кызыклы һәм игътибарга лаеклы фильмнарын барлый. Октябрь артык зур премьераларга бай булмаса да, хушыгызга килергә мөмкин берничә кино тәкъдим итәбез. Арабызда – таулар( )Ай башында ук тамашачыларны яшәү көче һәм дәрте турында көчле фильм көтә. Һани Әбү Ассад исемле артык билгеле булмаган Израил режиссеры танылган АКШ язучысы Чарльз Мартинның ""Арабызда – таулар"" дип исемләнгән романы нигезендә шундый ук исемле фильм тәкъдим итә. ""Тормышың таныш булмаган кешедән торса? "" шигаре астындагы фильм авиаһәлакәтне тасвирлый. Үз эшләре белән башка шәһәргә ашыккан 2 төп герой, Бен һәм Алекс, очкычка өлгерми кала, һәм һава аланында очраткан кешенең хосусый очкычына утыра. Юлда алар казага юлыга. Очыш планы беркемгә билгеле булмаганны белгәч, алар коткаручыларның ярдәмгә килмәячәген аңлый һәм үзләре карлы таулар аша юлга чыгарга мәбүр була. Таныш булмаган килеш, аларга котылу өчен уртак тел табарга кирәк. Фильмда төп рольләрне танылган Идрис Эльба белән Кейт Уинслет башкара. Кино елның иң көтелгән премьералары исемлегенә керә. Кемгә карарга? Тормышчан фильмнар яратучыларга. Яшәү-үлем темасына көчле фильм, авырлыкларга карамастан исән калу сюжетын яратасыз икән, карап алыгыз. Йөз буенча йөгерүчеләр 2049( 2049)Тагын бер көтелгән фильм. Мисал өчен, Русиянең кинолар турында иң популяр булган Кинопоиск сайтында ул иң көтелгән фильмнар исемлегендә өченче урында тора. Бу фильмда барысы да күпләргә мәгълүм: продюссеры Ридли Скотт та, режиссер Дени Вильнев та, төп рольләрне башкарган актерлар да (Райан Гослинг, Джаред Лето, Һаррисон Форд һ. б. )Фильм язучы Филип К. Дикның фәнни-фантастик әсәренә нигезләнгән. Якын киләчәктә ирдә кешеләрдән тыш репликантлар да яши, алар бөтен авыр эшне башкара. Полиция офицеры Кейның вазифасы – репликантларны контрольдә тоту. Тик барлык кешелекнең киләчәген юк итә алган серле мәгълүматны белгәч, ул хакыйкатьне эзләү юлына баса. Кемгә карарга? Фәнни фантастика, киләчәк турында фильмнар анатарларына. Триллерлар, динамик сюжет яратсагыз, карап була. Бу фильмда йоклап китмәячәксез. МатильдаРусиянең соңгы еллардагы иң шау-шулы фильмы. Шау-шу фильмның эчтәлегеннән түгел, аның итимагый резонансына бәйле. Николай -нең балеринага мәхәббәтен тасвирлаган фильм православ активистлар тарафыннан зур протестлар тудырды. Фильмга каршы кискен протест белдергән Русия Дәүләт думасы депутаты Наталия Поклонская фикеренчә, фильм Николай -не пычрата. Алексей Учитель төшергән ""Матильда"" фильмы Русиянең соңгы императоры Николай -нең киң әмәгатьчелеккә билгеле булмаган, биюче Матильда Кшесинскаяга карата мәхәббәтен тасвирлый. Фильм тарихи фактларга нигезләнәгән, ләкин белгечләр аерым урыннар чынбарлыкка туры килми, дип белдерә. Кемгә карарга? Русия тарихы белән кызыксынучыларга. Шулай ук фильмга итимагый шау-шудан соң ""бу нәрсә икән соң"" дип күп кенә битараф булмаган тамашачы барыр, дип көтелә. Америкада ясалган( )Гади Боинг очучысыннан Американың иң бай кешесенә әйләнү мөмкинме? Барри Силга моның өчен нибары берничә ел гына кирәк була. Чынбарлыкта яшәүче Барри турында ""акчаны һавадан эшли алган"" дип сөйлиләр. Дөрес, кайвакыт канунсыз юллар белән. Матур тормыш теләге яшь очучыны наркотиклар ташуга этәрә. Төрмәгә эләгүдән соң аңа бу өлкәдә дәүләткә мәгълүмат бирүче булырга тәкъдим итәләр. Барри исә биредә дә үзенә табышлы юллар таба. Кемгә карарга? Биография жанрындагы фильмнар яратучыларга. ""Тота алсаң, тот мине"" фильмын ошаткан булсагыз, сезгә бу кино да ошарга тиеш. Төп рольне Том Круз башкара.",Киноханә: октябрьдә кинода нәрсә карарга?,Мәҙәниәт,3495,https://www.azatliq.org/a/28766213.html,2017-10-01T09:38:13+00:00
"Әғүүҙү бикәлимәәтил-ләәһит-тәәммәәти мин шәрри мәә халәҡ. Аллаһ барлыҡҡа килтергән барлыҡ яманлыҡтарҙан Уның камил һүҙҙәре менән Һыйынам. Был һүҙҙәрҙе юлда һәм берәй өйҙә туҡтағанда ла әйтергә кәрәк. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: Юлда йәки берәй өйҙә туҡтағас, Аллаһ барлыҡҡа килтергән барлыҡ яманлыҡтарҙан Уның камил һүҙҙәре менән һыйынам, тип әйткән кешегә юлға ҡуҙғалғансы бер нәмәлә зыян килтерә алмаҫ».7. Иртән Һәм кисен 3 тапҡыр был доғаны уҡырға кәрәк: Бисмилләәһил- ләҙии ләә йадурру мәғәсмиһи шәй-үн фил- арди үә ләә фис-сәмәәә-и үә һүәс-сәмииғул-ғәлиим. Аллаһ исеме менән, Уның исеме менән ерҙә лә, күктә лә һис нәмә зарар килтерә алмай. Сөнки Ул — һәр нәмәне ишетеүсе, Белеүсе. Был аят һәм зикерҙәр — уларҙы ихластан Аллаһға ышанып һәм тәүәккәл ҡылып уҡыған кешеләр өсөн сихырҙан һаҡланыуҙың иң мөһим саралары. Был шулай уҡ, һәр ваҡыт Аллаһға доға ҡылып һораған осраҡта, сихыр һәм боҙом зарарым бөтөрөү сараһы ла булып тора. Хәбәр ителгәнсә, Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: Аллаһүммә, Раббән-нәәс, әҙһибил-бәс, үәшфи Әнтәш-шәәфии, ләә шифәә-ә илләә шифәә-үкә шифәә-ән ләә йүғадирү саҡамән. Аллааһүммә ишфи ғәбдәкә йәнкә ләкә ғәдүвән әү йәмшии ләкә иләә саләәһ. ""Аллаһым! Эй, инсандарҙың Раббаһы! Ауырыуҙы юҡ итеүсе! Ауырыуҙы бөтөрөүсе шифа бир. Шифа биргән бары тик Һин генә. Һинән башҡа шифа бирәсәк бер кем дз юҡтыр. Алланым! Шул ҡолыңа шифа бир ки, Һинең дошманыңа зарар бирһен йәки Һинең ризалығыңды ҡаҙаныу өсөн намаҙ ҡылып йөрәһен. Әлеге доғаны Джәбраил ғәләйһис-сәләм Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмде дауалау өсөн 3 тапҡыр әйткән: Бисмилләәһи арҡыыкә мин күлли шәй'ин йуъҙиикә мин шәрри күлли нәфсин әү ғәйнин хәәсид. Аллааһүммә йәшфиикә, бисмилләәһи әрҡыыкә. Һиңә ҡайғы, язаланыу биргән һәр көнләшкән нәфестән йәки күҙ тейеүҙән Аллаһтың исеме менән һиңә шифа теләйем. Аллаһ һиңә шифа бирһен. Аллаһтың исеме менән һиңә шифа теләйем. Сихырҙы бөтөрөүҙең иң ҡулай сараһы — уның сығанағы (мәҫәлән: мендәр эсенә һалынған сәстәр, төйөнлө ептәр һ. б. ш. ) табыу. Уны табыу, юҡҡа сығарғас, сихыр үҙ көсөн юғалта. Былар барыһы ла — Ислам тарафынан рөхсәт ителгән сихырҙан һаҡланыу саралары. Ләкин ендәргә ҡорбандар килтереүсе, уларға табыныусы сихырсыларға мөрәжәғәт итеү тыйылған. Сөнки был ширек һәм шайтан ғәмәле. Сихырҙан дауаланыу өсөн шулай ук күрәҙәселәргә лә мөрәжәғәт итергә ярамай. Сөнки улар йәшеренде белеүгә дәғүә итеүсе иманһыҙ ялғансылар ғына. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһиссәләмдең күрәҙәселәргә мөрәжәғәт итеү һәм уларға ышаныуҙан тыйыуы хаҡында беҙ юғарыла иҫкә алған инек инде. Шулай уҡ сихыр зәхмәтен бөтөрөүҙе һорап һиңә сихырҙы эшләгән сихырсыға йәки башҡа бер сихырсыға мөрәжәғәт итергә лә ярамай. Сихырсыға ҡаршы — сихыр ҡулланырға ярамай. Был хаҡта Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдән һорағас, ул: Был — шайтан ғәмәле тигән. (Имам Әхмәд һәм Әбү Дауыт еткергән)Сихыр зыянынан ҡотолоу өсөн Исламда рөхсәт ителгән доғалар, өшкөрөүҙәр һәм дауалар ҡулланырға мөмкин. Ибн әл-Ҡайим һәм Ғәбдурахман ибн Хәсән (үҙенең Фәтхүл — Мәжид ""китабында) кеүек мәшһүр ғәлимдәр был хаҡта әйткәндәр. Аллаһ Тәғәләнән мосолмандарға уңыштар һәм сәләмәтлек биреүен, үҙҙәрен һәм диндәрен яманлыҡтарҙан һаҡлауын һорайбыҙ. Аллаһтың илсеһе Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмгә, уның ғаиләһенә һәм сәхәбәләренә Алааһының салауаты һәм сәләме булһын. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Сихырҙан һаҡлаусы доғалар.,Аңлатма,3357,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-02/sihyr-an-a-lausy-do-alar-4411748,2025-10-02T14:43:00+00:00
"Более десяти тысяч уроженцев Чекмагушевского района воевали на фронтах Великой Отечественной войны. Шесть тысяч из них не вернулись домой – погибли, пропали без вести. Чекмагушевская земля – родина трёх Героев Советского Союза, полного кавалера ордена Славы. В наши дни воины из Чекмагушевского района достойно выполняют свой долг на специальной военной операции. Мы молимся за них, благодарим и, конечно, ждём домой живыми и невредимыми. Акцию «Храним огонь Победы» проводит «Газпром» по поручению нашего Президента Владимира Владимировича Путина. Всего в этом году к сетевому природному газу подключают более 130 мемориалов в разных уголках России, 80 из них – сегодня. В республике много Вечных огней, и мы благодарны компании «Газпром» за их обслуживание. Это дань памяти и уважения всем, кто отдал жизнь, защищая Родину. Это символ Победы и важная составляющая патриотического воспитания наших детей, нашей молодежи. Если не помнить свою историю, не чтить память героев, невозможно вырастить настоящего гражданина. Всех – с наступающим, самым главным для нас праздником! Мира, добра и благополучия.",Башкортостан присоединился к Всероссийской акции «Храним огонь Победы»,Йәмғиәт,1103,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-06/bashkortostan-prisoedinilsya-k-vserossiyskoy-aktsii-hranim-ogon-pobedy-4225563,2025-05-06T17:17:00+00:00
"Алексей Навальныйның якын көрәштәше Леонид ВолковфикерләрКичә, 12 март көнне кичке 22 сәгать 6 минутта Литваның Вильнюс шәһәрендә билгесез затлар Алексей Навальныйның иң якын көрәштәше, аның штабы челтәрләренең элекке итәкчесе Леонид Волковка һөүм иткән. Бу хакта озак еллар Навальныйның сүзчесе булган Кира Ярмышка сылтама белән иткерә. Ярмыш әйтүенчә, Волковның ""машина тәрәзәсен чүкеч белән ватып, күз яше агыза торган газ сипкәннәр, шуннан соң һөүм итүче Леонидны чүкеч белән кыйный башлаган"". ""Агентство"" белән сөйләшкәндә Ярмыш Волков һөүм итүчеләрдән ""машина ишеге һәм аяклары ярдәмендә"" сакланган дип искәрткән. ""Шуңа күрә кая туры килә шунда - аякларына сукканнар"", ди ул. Волковны хастаханәгә алып киткәннәр. Һөүм Литва башкаласының читендә, сәясәтче яши торган өй янында булган. Вильнюс полициясе һөүм булуын раслады, әмма хәбәрдә Волковның фамилиясе әйтелмәгән, Русия ватандашына һөүм иткәннәр генә диелгән. Әлегә бу хәл белән бәйле нинди дә булса фаразлар хәбәр ителми. Навальныйның тагын бер көрәштәше, Коррупциягә каршы көрәш фонды мөдире Иван Ждановһөүмнән соң төшерелгән фотоларны чыгарды. Рәсемнәрдән күренгәнчә, Волковның башы әрәхәтләнгән һәм аягы канга баткан. Леонид Волков соңрак үзе дә видео да чыгарды. ""Миннән тапалган ит кисәге ясамакчы булдылар, шундый ук чүкеч белән. Кеше миңа ишегалдында һөүм итте, 15 ләп тапкыр аякка сукты. Аяк шулай да исән калды. Йөрергә авыр, әмма сынмаган. Кул сынган"", диде ул. Сәясәтче бу ""бандит Петербурдан Путиннан типик бандит сәламе"" дип белдерде. Башкортстанның ""Техас Хабирова"" -каналы бу һөүм белән бәйле хәбәр чыгарып, ""Коллаборационист Габбасовка зур сәлам. Тиздән аның хурлыклы азагы итәчәгенә шикләнмибез. Теләсә нинди оясыннан тартып чыгарачаклар. Сөенечле! "" дип язылган хәбәрдә. Мөгаен канал башкорт сәяси мөһаире Руслан Габбасовны күз уңында тотадыр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз",Вильнюста Навальныйның көрәштәше Леонид Волковка һөүм иткәннәр,Яңылыҡтар,1919,https://www.azatliq.org/a/32859584.html,2024-03-13T07:11:56+00:00
"Милли әҙәбиәт музейы фондында Дауыт Юлтыйҙың документтары, шәхси әйберҙәре, фотолары, китаптары һаҡлана. Белгестәр материалдарҙы күсермәһен алыу йә муляж эшләү күҙлегенән өйрәнде. Музейға тап шулар ҡуйыласаҡ, ә төп  нөсхәләр түгел. Милли әҙәбиәт музейы директоры урынбаҫары Регина Камалова, 69-сы белем биреү үҙәгенең педагог-китапханасыһы Халиҙә Шәймәрҙәнова, БР Милли музейы баш рәссамы Анатолий Мелентьев буласаҡ музей тураһында фекер алышҡан. Дауыт Юлтый (1893–1938) – башҡорт әҙәбиәте классигы,  ул Башҡортостан Яҙыусылар союзын, Башҡорт драма театрын, китап нәшер итеүҙе, матбуғатты ойоштороу башында торған.  1937 йылда нахаҡ ошаҡ арҡаһында ҡулға алынған, бер йылдан халыҡ дошманы тип атылған. Дауыт Юлтый Нефть тураһында әкиәт, Айһылыу, Мәйсәрә поэмалары, Ҡан романы һәм хикәйәләр авторы. Пьесалары театрҙар сәхнәһендә ҡуйыла. Сығанаҡ",Яҙыусы иҫтәлегенә,Яңылыҡтар,842,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-03/ya-yusy-i-t-legen-3954091,2024-10-03T09:44:00+00:00
"Атаһының ризалығын ала Райман мәрхүм атаһы менән әсәһен яратып хәтерләй торғайны. Сәйәх бабай Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, 112-се кавалерия дивизияһында дошманға ҡаршы һуғышҡан. Ғүмер буйы Буденныйҙыҡы кеүек оҙон мыйыҡ йөрөткән. Шаян, дәртле, мөләйем ирҙең зәңгәр күҙҙәре янып торған. Шәп бейегән, ҡурайҙа оҫта уйнаған. Әсәһе Миңлебикә лә зыңғырҙап торған нескә, моңло тауышы менән «Тәфтиләү», «Әрме» һ. б. халыҡ йырҙарын йырлар булған. Иҫ белгәндән алып уларҙың моңона сорналып йәшәгән Райман: «Ата-бабам моңо йәнемә инә һөтө менән һеңде», – ти торғайны. Сәйәх бабай 87 йәшендә вафат була. Үлеренән бер аҙна элек Райман уны күрергә ҡайта. Ҡулын атаһының баш осона ҡуя ла, таҙа энергия бирергә теләй. Шул мәл, күңеле һиҙенеп: «Күп ҡалмаған. » – тип уйлай. Атаһы, уның уйын аңлағандай, моңһоу күҙҙәрен улына төбәй ҙә: «Ризалығымды бирәм, балам. Йырыңды ташлама. Эсмә. Юлың һәр саҡ асыҡ булыр», – ти. Был һүҙҙәр йырсының ҡолағында һәр ваҡыт яңғырап тора. Ауыр саҡтарҙа шул һүҙҙәрҙе иҫләһә, алдында өмөт ҡапҡалары асылып киткәндәй тойола. Райман бәләкәй сағында өй башына менеп тупраҡ ашарға ярата. Үҫкән организмға витамин етешмәгәндер инде – балсыҡлы тупраҡ, ауыҙҙа эреп, ҡаймаҡ һымаҡ бик тәмле була. Малай ҡайһы саҡ мөйөштә өйөлөп ятҡан, сепрәккә төрөлгән китаптарҙы ла аҡтара. Онотолоп, сәғәттәр буйы дини яҙмаларҙы ҡарап, аптырап ултыра. «Был китаптарға өйҙә урын юҡмы икән ни, ниңә уларҙы бында тоталар? » – тигән уй борсой малайҙы. Ул китаптарҙың ни өсөн ҡыйыҡ аҫтында һаҡланыуын олоғайғас ҡына аңлай Райман. Зат-ырыуы дини кешеләр булған уның. Илгә совет власы килеп, дин инҡар ителгәс, ислам тәғлимәттәре уларҙың йөрәгенә күскән. Йылдар үткән, дин яңы быуын кешеләренең аҡылынан юйыла башлаған. Эскелек, хакимлыҡты үҙ ҡулына алып, бәндәләрҙе аҙҙырған, юлдан яҙҙырған. Сөнки изге китаптар кеше күҙе күрмәҫтәй урындарға йәшерелгән булған. «Аллаға шөкөр, заманалар үҙгәрҙе хәҙер. Ҡараңғыла тонсоҡҡан Ҡөрьәндәребеҙ алдыбыҙға килеп ятты, юлыбыҙға яҡты нур һипте», – тигәйне Райман, ҡыуанып. Ике үлемдән ҡала Армияла Райманды матростар йә «Рома» йә «башкир» тип йөрөтә. Гармунда, ҡурайҙа һыҙҙырып уйнаған егетте йыш ҡына: «Приходи к нам, возьми свою дудку», – тип кубрикка саҡырып ала. Ҡурайҙы бигерәк яратып тыңлай улар. Бер мәл Атлантик океанда төндә төп (основоной) руль сафтан сыға. Аварийный руль дә эшләмәй башлаһа, кораблде һәләкәт көтәсәк. Етмәһә, шторм ваҡыты. Корабль командиры электриктар командиры Райманды саҡырып ала ла биш минут эсендә рулде сафҡа индерергә ҡуша. Райман, өтәләнеп, өҫкө палубаға менеп китә. Корабль хәрәкәт иткәндә унда сығырға ярамай. Шул мәл ҡараңғыла артынан нимәлер килгәнен тойоп, ҡапыл лейра (тулҡын тураусы) аҫтына ырғып төшөп ята. Шул секундта көслө, бейек тулҡын кораблгә килеп бәрелә лә, палубаны уратҡан тимер сынйырҙы өҙә. Ҡасып өлгөрмәһә, сынйыр тиклем сынйырҙы өҙгән тулҡын палубаға ырғығанда Райманды йәлпәштерә һуғыр ине. Егет тиҙ генә тора ла, люкты асып, аҫҡа төшә. Эҙләнеп, тикшереп йөрөй торғас, рулде сафтан сығарған сәбәпте таба – предохранитель янған була. Корабль командиры барыһына ишеттерерлек итеп электрик Райманға рәхмәт әйтә һәм базаға ҡайтҡас, ун тәүлек отпуск бирергә вәғәҙә итә. Ә был хәл Урта диңгеҙҙә була. Дүшәмбе – политуҡыу көнө. Барыһы ла шунда. Корабль, якорен ташлаған да, тыныс ҡына тора. Өсөнсө йыл хеҙмәт итеүселәр «годок» һанала. Улар политуҡыуға йөрөмәй, ҡасып-боҫоп диңгеҙҙә һыу инәләр. Райман да, водолаз кейемен кейеп, дуҫы Толик менән һыуға сума. Корабль аҫтындағы бер винтҡа Райман, икенсеһенә Толик тотонған да, һыу аҫты мөғжизәһен күҙәтә. Иҫ киткес матур! Әйтеп аңлатҡыһыҙ! Шул саҡ Райман яҡынлашып килгән шәүләне шәйләп ҡала. Уның һигеҙ метр самаһындағы акула икәнлеген аңлаған егет йәһәт кенә Толяға ҡарай йөҙә. Ҡулы менән ымлап, ҡасырға кәрәк, акула йота, тип аңлата. Диңгеҙ хозурлығына иҫе китеп аңшайып торған дуҫын төрткөләп, винттан ысҡындырып алғас, кем уҙарҙан йөҙөп китәләр. Кораблгә менгәс, ҡоттары осоп бер килке иҫтәрен йыя алмай ултыра улар. Уға Аллаһ көс биргән Армиянан ҡайтҡас, Райман Ишбаев үҙен эшсе сифатында ла һынап ҡарай. Екатеринбургтағы «Уралмаш» заводында слесарь, электрик булып эшләй. «Йәшлек» ансамблендә йырлап йөрөй. «Унда башҡорт-татар йәштәре бик күп ине. Халыҡ урамда, цирк артындағы майҙанда, күңел аса торғайны», – тип хәтерләгәйне ул. Йөрәгендәге моң барыбер егетте профессиональ сәнғәткә килтерә. Мәскәүҙә Союздар йортоноң Колонналар залында сығыш яһап, «Ҡолой кантон»ды йырлап, сәхнә артына сыҡһа, бер урыҫ ирекәй килеп егеттең ҡулын ҡыҫа. «Рәхмәт! Таушыңдың, йырыңдың шифаһы бар. Башым ныҡ ауыртып килгәйнем, йырыңды ишеткәндән һуң һауыҡтым», – ти. Әтек ауылында концерт ҡуйғанда Мәләүездәнг килеп халыҡты дауалап ятҡан мулла бабай ҙа Райманды: «Һинән көмөш нур сәселә, кешене дауалай алаһың», – тип аптырата. Бер мәл йырсының үҙен дауаларға теләүсе лә осрай. Филармония сәхнәһендә сығыш яһағанда Райман өсөнсө рәттә төкөрөнөп ултырған әбейҙе күреп ҡала. Ни өсөн шулай ҡыланыуын һорағас, уныһы: «Һиңә көс-ҡеүәт бирәм тип өшкөрәм, улым! » – тип яуап бирә. «Уйығыҙ, бәлки, изгелер, инәй. Әммә миңә Аллаһ Тәғәлә көс бирә. Аллаһ мине һаҡлап йөрөтә», – ти йырсы. «Башаҡ бешкән һайын башын аҫҡа эйә. Кеше рухи яҡтан үҫкән һайын кешелекле, игелекле, итәғәтле, ихлас була бара. Тәкәбберлектән, мин-минлектән ваз кисә. Дингә ылығыу, рухи камиллыҡҡа ынтылыш – кешенең иң юғары ҡаҙанышы», – тигәйне Райман миңә. «Яратып өйрәнергә кәрәк. Ярата белмәгәндәр, ғәфү итә алмағандар йөрәк сирле була. Дошманыңды кисереп, йөрәгеңде таҙартһаң, ауырыуҙан ҡотолаһың. Аллаһ Тәғәлә – үҙе Хаким. Кеше хаким була алмай. Һәр кем үҙенә ситтән күҙ һалып, үҙен-үҙе тәрбиәләргә тейеш. Артыҡ алсаҡлыҡ та һәләкәткә килтерә. Хәҙистә әйтелгәнсә, дошманың дуҫҡа әйләнергә, йә дуҫың яман дошманыңа әүерелергә мөмкин. Теләһә кемгә сер сисмәй, үҙеңде белеп, Алланан ярҙам һорап йәшәүҙән дә һәйбәте юҡ. Рухи нигеҙең булыуы мөһим. Рухи нигеҙ – ҡалҡан кеүек һине сит-ят йоғонтоларҙан һаҡлай. Ауыр саҡта бер сүрәне иҫләһәм дә еңел булып ҡала. Рәнйемәҫкә тырышам, мин рәнйегән кеше бәлә-ҡазаға осрай. Ғөмүмән, рәнйеүҙән ҡурҡырға кәрәк. Уның шауҡымы барыбер үҙеңә әйләнеп ҡайта». «Ҡасандыр яңылыш юлда йөрөп, һынауҙар, шырлыҡтар аша дөрөҫлөк юлына килеп сыҡҡан кешене ҡайһы берәүҙәр мыҫҡыл итергә ярата. Элек эсеп, донъя болғап йөрөй ине, мулла булып киткән! – тиҙәр улар. Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәте киң, тәүбәгә килгәндәрҙе ғәфү итеүсән. Йәнең-тәнең менән миңә бирелһәң, ярҙамымдан айырмам, ти Аллаһ. Гонаһһыҙ бәндә юҡ. Гонаһтан арынып, Хоҙайға һыйынһа, уны күңел тыныслығы, бәхет көтә. Техникаға инструкция нисек кәрәк, кешегә лә Ҡөрьән шулай уҡ кәрәк. Ул – беҙҙең ҡотҡарыусы, кешелекте тәрбиәләүсе. Нисәмә быуын кешеһе эскелек ҡоллоғонда интегә! Араҡы ниндәй аҫыл егеттәребеҙҙең, ирҙәребеҙҙең башына етте! Эскелек упҡынына сумһаң, ҡотолоу бик ауыр. Аллаһ Тәғәләгә һыйынһаң ғына был афәтте еңеп сыға алаһың», – тип һөйләгәйне йырсы. Райман ошондай фәлсәфәүи фекерҙәре менән йомарт уртаҡлашыр ине. Һөйләшеп ултырғанда Бөрйән бөркөтөнөң күңеле бейектә, бик бейектә осҡанын аңлап була торғайны: «Исемдә күп мәғәнә ята. «Ра» – Ҡояш Аллаһы, «ман» – «мен» – ир тигәнде аңлата. Ә минең өсөн һөйөклө ҡатыным менән Камиләбикәм үҙҙәре ҡояш. Яратҡан эшем, матур ғаиләм бар, Аллаға шөкөр. Шуға ла мин көслөмөн». Инде тормоштоң йәмен белеп, тәмен татып, шатланып ҡына йәшәр мәлдә йырсының ғүмере көтмәгәндә фажиғәле рәүештә өҙөлдө. Ике үлемдән ҡотолоп ҡалған Райманды өсөнсө үлем 47 йәшендә генә алып китте. Әммә әжәл уның тәрән моңло йырҙарын алып китә алманы. Улар беҙҙең менән – бөгөн дә һоҡланып, яратып тыңлайбыҙ һәм бөйөк йырсыбыҙҙы иҫкә алабыҙ. Тәнзилә Дәүләтбирҙина, ""Тамаша"" журналы, 2-2024 й.",«Күңеле таҙа кеше генә халыҡ йырҙарын башҡара ала»,Тарих,7572,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-08-26/k-ele-ta-a-keshe-gen-haly-yyr-aryn-bash-ara-ala-3898796,2024-08-26T12:41:00+00:00
"фикерләр""Быел Гаяз Исхакыйның 145 еллыгы, әмма бу мөһим вакыйга тавыш-тынсыз гына үтеп бара. Бу уңайдан ""Зөләйха"" әсәрен инглизчәгә тәремә итү эшен башладык. ""Зөләйха"" - татар милли үзаңын саклап калу өчен көрәшнең бер символы. Бу әсәрне дөньяга таныту хәзер бигрәк тә мөһим. ир шарында инглиз телендә сөйләшүчеләр саны 1 миллиардка якын. ""Зөләйха"" аша татарның тавышын бар дөньяга ишеттерү, аның проблемнарын бөтен ир шарына иткерү максатын куйдык. Татарның бүген Русия тарафыннан тапталган хокуклары, ябылган милли мәктәпләре, дини әберләнүләренә игътибар әлеп итәсебез килә"", ди Наил Нәбиуллин. Нәбиуллин әйтүенчә, тәремә эше филология белгече, 20 елдан артык АКШта яшәүче, татарча да инглизчә дә камил белгән тәремәчегә тапшырылган. Аның исемен Нәбиуллин әйтмәде. Хәзерге вакытта ""Азатлык"" яшьләре берлеге шул тәремәченең хезмәтен түләүгә акча туплый. Моңа кирәкле 1200 долларның бүгенгә 500 доллары ыелган. ""Акчалар ыелып беткәч, тәремәче белән төзегән килешүебезгә ярашлы, әсәрнең инглизчәсе ике ай эчендә әзер булачак. Без 30 август көнне, Татарстанның суверенитетына багышлап бу китапның онлайн вариантын Гаяз Исхакый порталында чыгарырга телибез. Алга таба китап итеп тә бастырачакбыз, ""Зөләйха""ның инглизчәсе Төркиядә нәшер ителәчәк"", дип белдерде Нәбиуллин.2019 елда ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге Гаяз Исхакыйның әлеге әсәрен татар телендә аерым китап итеп бастырыпчыгарган иде. Соңрак китап төрек һәм урыс телләренә тәремә ителде. Алары әлегә китап буларак басылып чыкмаган. Бу эшләргә дә акчаны активистлар халыктан ыйды, бу юлы да ярдәм итүчеләр, иганәчеләр табылыр дип өметләнә Наил Нәбиуллин. Гаяз Исхакыйның ""Зөләйха"" драмасы - гасырларда татар халкының фаигасен чагылдыра. 2004 елда Казанда ""Зөләйха"" әсәренә бәйле фильм да төшерелде. Аның режиссеры Рамил Төхвәтуллинэлегрәк Азатлыкка фильмны мөселман фестивале бәйгесенә кертмәделәр һәм киң әмәгатьчелеккә күрсәтергә мөмкинлек тудырмадылар дипәйткән иде. Гаяз Исхакый— гасырның беренче яртысында татар, гомумән, төрки халыкларның киләчәге өчен эзлекле көрәш алып барган, шуны яшәвенең иң олы максаты итеп куйган милләт улларының иң күренеклесе. Гаяз Исхакый 1878 елның 23 февралендә Чистайөязенең Яуширмәавылында туа. Башта әбисе Мәхфусә остазбикә ярдәмендә язу танырга өйрәнә, авыл мәдрәсәсенә йөри. Унике яшендә аны Чистайдагы мәдрәсәгә бирәләр. Ләкин укыту тиешле булмаганга, өч елдан Казандагы Күл буе мәдрәсәсенә килә. Аны биредә күренекле мәгърифәтче Әхмәтһади Максудиукыта. 1897 елда, мәдрәсәне тәмамлагач, аны Әмирхановлар мәдрәсәсенә хәлфә итеп чакыралар, Максуди монда мөдәррис булып күчә. 1898 елда Исхакый Казан Татар укытучылар мәктәбенә укырга керә, аны 1902 елда тәмамлый. Бер үк вакытта Яңа Бистәдәге мөгаллимлек эшен дә дәвам иттерә. Татар укытучылар мәктәбе укучыларына балаларны рус мәдәнияте рухында тәрбияләргә, ягъни аларны урыслаштырырга өйрәтә торган була. Әмма Исхакый милләтенә тугры булып кала, 1902 елда Оренбурдагы""Хөсәения""мәдрәсәсендә эшли башлый. Исхакый университетка керү теләге белән Казанга кайта, ләкин, ата-анасының сүзен тыңлап, туган авылында мулла булып хезмәт итәргә керешә. 1904 елда ул тагын Казанга килә, итимагый-сәяси хәрәкәтләрдә катнаша башлый, ""Таң йолдызы"" гәзитен оештыра.30 октябрьдә Исхакыйны кулга алалар, ләкин берничә көннән чыгаралар. 23 декабрьдә исә тагын төрмәгә (бу юлы Чистайныкына) ябалар. 1907 елның 18 февралендә азат итәләр. Шул елның октябрь аенда аны яңадан кулга алалар, Архангельски губернасының Пинега шәһәренә сөргенгә ибәрәләр. Ләкин ул монда озак тормый, качып китә. 1908 елның июлендә Петербурга килеп чыга, аннан Төркиягә китә. 1909 елның көзендә яшертен генә Петербурга килә. Кышны башкалада, ә әйне Финляндиядәүткәреп, көз көне яңадан Төркиягәкилә. 1911 елда ялган паспорт белән Петербурга кайта, ләкин аны тоталар һәм Архангельски губернасының Мезень шәһәренә ибәрәләр. 1913 елның 4 апрелендә азат итәләр, ләкин Казанга кайтырга рөхсәт булмый. Шулай да әдип Казанга, аннары туган авылына кайтып китә. 1913 елның 22 октябреннән Петербурда ""Ил"" гәзитен чыгара башлый. Гәзит 1915 елда ябыла. Ләкин 1917 елда, беренче мөмкинлек килеп чыгу белән, Исхакый аны яңадан чыгара башлый. Апрель аенда Мәскәүмөселман халкы комитеты рәисе итеп сайлана. Октябрьдә инкыйлаб милли мәсьәләне хәл итүне кыенлаштыра. Исхакый 1919 елда чит илгә китәргә мәбүр була. Башта Кытайда, аннары Франция, Германия, Польшада яши. Икенче дөнья сугышы башлангач Төркиягә килә. Чит илләрдә яшәгәндә дә төпле газета-журналлар чыгара, әдәби әсәрләр иат итә. Гаяз Исхакый 1954 елның 22 июлендә Әнкарада вафат була. Истанбулның Әдернәкапы зиратында ирләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татар активистлары Гаяз Исхакыйның ""Зөләйха"" әсәрен инглизчәгә тәремә итмәкче",Татарстан,4667,https://www.azatliq.org/a/32427769.html,2023-05-25T14:13:37+00:00
"Очрашуда катнашучыларМәктәпне ул елда дүрт унынчы сыйныф тәмамлаган, ә чарага килүчеләр бармак белән генә санарлык иде. Кайберләренең балалары, якыннары да килде. Сөйләшү бик ылы, эчтәлекле узды. Чара шул ук тарихи бинада узды. Анда хәзер Русия мөселманнарыүзәк диния нәзарәтенең Русия ислам университеты эшли. Очрашуны шушы бина хуалары белән берлектә Мәит Гафури фонды оештырды. Чараны университетның проректоры, деканы һәм Гафури фонды итәкчеләре ачты. Проректор Мөрсәл Әхмәдовректорның котлавын укып ишеттергәннән соң сүзне Теологопедагогика факультеты деканы Ринат Нурисламовалды. Ринат Нурисламов""Галия"" мәдрәсәсе 1905 елдан 1919 елга кадәр эшли. Аны оештыручы һәм мөдәррисе Зыя Камали була. 1919 елда бинада шул исемдәге татар мәктәбе ачыла. Соңрак ул 15 нче санлы татар мәктәбе булып үзгәртелә һәм 1970 елларга кадәр эшли. Аннан соң бушаган бинада Уфаның 92 нче санлы, акыл үсеше тоткарланган балалар интернаты эшли башлый. 2001 елның гыйнварында бина Үзәк диния нәзарәтенә караган Русия ислам университетына тапшырыла. Бүген бездә 700 гә якын кеше укый. Шуның 500 е читтән торып. Калганнары көндезге һәм кичке төркемнәрдә белем алалар"", дип сөйләде Нурисламов. Элекке мәктәп һәм мәдрәсә бинасыФонд итәкчесе Люция Камаевашагыйрьнең тормыш юлы һәм эшчәнлеге, тарихи биналар язмышы хакында сөйләде. ""Мәит Гафури 1906 елда Казандагы ""Мөхәммәдия"" мәдрәсәсеннән ""Галия""гә күчә. Бер ел шәкерт, ике ел ирекле тыңлаучы булганнан соң иат белән генә шөгыльләнә башлый. Аны Совет берлеге чорында советларга дан ырлаучы итеп күрсәтергә тырышкан иделәр. Ләкин бу чынбарлыкка туры килми. Безнең фонд аның дини иатын ыеп, бер китап итеп чыгарды. Гафури башкорт теленә нигез салган классик шагыйрь. Ул татар телен алынма сүзләрдән арындыру өчен дә зур эш башкарган. Чөнки ул елларда саф татар теле гади халык сөйләмендә генә булган. Шагыйрь телне төрле фарсы, гарәп алынмаларыннан арындыруга күп көч салган. Торган йорты янгач, аны Зыя Камали үз йортына сыендыра. Бүген ул йортны сүтәргә ыеналар, дип борчылуларын да белдерде Камаева. Чараның икенче өлешендә Уфаның ""Галия"" татар мәктәбен 1959 елда тәмамлаганнар хатирәләрен бүлеште. Багыя Ситдыйковабу мәктәпнең бик тә абруйлы булуын искә алды. Багыя Ситдыйкова""Мин биредәге башкалар кебек 1959 елда укуны тәмамладым. Унынчы сыйныфлар дүртәү иде. Бу бик көчле татар мәктәбе иде. Без үзебезне ""Галия"" мәдрәсәсе укучылары дип йөртә идек. Укытучыларыбыз бик көчле иде, әйбәт белем бирделәр. Алар безне үз урыннарын табарлык итеп тәрбияләде, белем бирде. Күпләребез югары уку йортларына, техникумнарга кереп зур кешеләр булды. Мин техникум тәмамладым. Мәктәптә инглиз телен бик яхшы укыткан иделәр. Мин аны һаман беләм. Иран, Согуд Гарәбстанында сәфәрдә булганда мәктәптә алган белем миңа инглизчә аралашырга ярдәм итте, диде Ситдыйкова. Мөрсәл ӘхмәдовУку йортының проректоры Мөрсәл Әхмәдовтатарларның үзгәрүенә борчылуын белдерде. ""Мин дини гаиләдә үстем. Минем картәти биш тел белә иде. Халык аның янына килеп киңәшләште, фикер алышты. Хәзрәте булмаган авылларны бездә ""үле авыл"" дип атый иделәр. Ат караклары да нәкъ шундый авыллардан чыкты. Элек татар халкы белемле иде, хәзер вакландык. Халык телевизордагы сабын сериалларына капланган. Мин үзем 13 ел инде телевизор караганым юк"", диде Әхмәдов. Биредә укыганнарга Русия ислам университеты буенча экскурия дә уздырдылар. Очрашу чәй табыны белән тәмамланды. Анда ихластан ачылып күпчелеге оныкларының татарча белмәвенә зарланды. Заманында мәшһүр татар мәктәбендә көчле, тирән белем алып та, аны оныкларына тапшыра алмаганлыклары ачыкланды. Очрашу ахырында киләчәктә бер генә сыйныфны түгел, барлык укучыларны да чакырырга кирәк дигән фикерләр белдерелде.",Татарча тирән белем алганнарның оныклары туган телен белми,Башҡортостан,3647,https://www.azatliq.org/a/29702290.html,2019-01-10T21:50:23+00:00
"Ҡыҙ, әсә һүҙен тыңлап, ит киҫәге ала ла урманға юллана. Арыҫланды эҙләп таба. Әммә йыртҡыс ҡыҙҙы һалҡын ҡаршы ала - тештәрен ыржайтып уға ташлана. Ҡыҙ ҡулындағы икмәкте ташлай ҙа ҡаса. Икенсе көнөнә ошо уҡ хәл ҡабатлана. Тик был юлы ҡыҙ торған еренән ҡуҙғалмай. Өсөнсө көн арыҫлан ҡыҙҙы үҙ итә. Дүртенсе көндә ҡыҙ ""дуҫын"" ҡулынан ашата. Арыҫлан ашап туя ла, башын уның алдына һалып, йоҡлап китә. Ҡыҙ йәһәт кенә өс бөртөк мыйығын йолҡоп та ала. - Бына бит, - ти әсәһе, ҡыуанып. - Һин арыҫлан тиклем арыҫланды ҡулға эйәләштерҙең. Ә хәҙер инде өйөңә ҡайт та иреңде алдаштыр, иркәлә, юхала, хәлеңдән килһә - түҙ. Иҫеңдән сығарма: һәр ирҙә арыҫлан йоҡлай.",Иҫеңдән сығарма: һәр ирҙә арыҫлан йоҡлай,Йәмғиәт,650,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-11/i-e-d-n-sy-arma-r-ir-ary-lan-yo-lay-3880933,2024-08-11T13:41:00+00:00
"""Сөембикә"" операсы премьерасы11 июль көнне Европа илләрендә трансляцияләнүче """" классик музыка каналында ""Сөембикә"" операсын туры эфирда күрсәтәчәкләр. Трансляция Казандагы Муса әлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театры сәхнәсеннән барачак. Туры трансляция Мәскәү вакыты белән 18.30 сәгатьтә башлана (Европа вакыты белән 17.30 сәгатьтә). Спектакльне дөньяның 60 иленнән тамашачыларкүрәчәк. Резедә Әхияроваиат иткән ""Сөембикә"" операсының премьерасы 2018 елның сентябрендәузды. Сюжет нигезендә – гасыр уртасындагы вакыйгалар, Казан ханлыгы тарихында бердән-бер хатын-кыз хаким Сөембикә өлешенә туры килгән авыр сынаулар. Операның өч пәрдәсе Казан, Мәскәү һәм Касыйм шәһәрләрендә бара. Спектакль ике телдә – рус һәм татар телләрендә башкарыла. Казанда ""Сөембикә"" операсы премьерасыСпектакль үзенчәлекле сценография бизәлеше белән аерылып тора. Данлыклы Сөембикә манарасын рәссам Виктор Герасименкогадәти күренешендә түгел, ә аны аударып сурәтләгән, манараның эче еракка китүче тоннельгә әверелдерелгән. Опера беренче тапкыр күрсәтелгәннән соң ул тәнкыйтькә дә дучар булды. ""Патшабикәне мескен образындакүрсәткәннәр"", ""әлил театры Мәскәүгәреверанс ясады"" диючеләр булды. ""Операның сюжеты тарихи вакыйгаларга нигезләнсә дә һәм аның персонажлары реаль шәхесләр булып торса да, Сөембикә – документаль әсәр түгел. Без, авторлар, тыңлаучыларны мәңгелек темалар белән кызыксындырырга теләдек"", дигән иде үтте либретто авторы Татарстанның халык шагыйре Ренат Харис.2020 елда ""Сөембикә"" операсын куйган өчен авторлар коллективы Тукай премиясе белән бүләкләнде. Бу көнне спектакльдә төп партияләрне Гөлнора Гатина(Сөембикә), Әхмәт Агади(Иван Грозный), Артур Исламов(Кошчак), Филүс Каһиров(Шаһ-Гали), Арслан Сибгатуллин(Үтәмеш), Екатерина Сергеева(Анастасия патшабикә), Юрий Ившин(Серебряный кенәз), Ирек Фәттахов(Бибарс), Венера Ганиева(Үтәмешнең бала багучысы) башкара. Спектакльнең дирижеры –Ренат Салаватов. – классик музыка, джаз, фольклор һәм балетка багышланган француз телеканалы. Ул Европаның 60 илендә күрсәтә.2013 елның июлендә """" телеканалы халыкара Универсиада көннәрендә Казан опера театрында узган ""Шаляпин. Нуриев. Казан"" фестивале концертын да күрсәткән иде. 2014 елда телеканал Европага ""Алтын Урда"" балетын трансляцияләде. 2015 елда телеканал ""әлил"" операсын төшереп китте. Соңрак ""әлил""не дә шулай ук Европа илләрендә күрсәттеләр. 2019 елның июнендә ""Шүрәле"" балеты """" телеканалы тарафыннан яздырып алынган иде. Муса әлил исемендәге татар опера һәм балет театры мөдире Рәүфәл Мөхәммәтанов Азатлыкка ул вакытта сөйләгәнчә, трансляция Татарстан президенты һәм Татарстан мәдәният министрлыгы ярдәме беләноештырылды.2019 елның ноябре – 2020 ел гыйнварында """" Татар опера һәм балет театры спектакльләрен 29 тапкыр күрсәткән, шулардан 15 тапкыры – Фәрит Яруллинның ""Шүрәле"" балеты булган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Сөембикә"" операсын Европаның 60 илендә туры эфирдан карап булачак",Яңылыҡтар,3043,https://www.azatliq.org/a/31349730.html,2021-07-09T05:03:01+00:00
"Стартап был создан благодаря расположенному в Межвузовском кампусе проектному офису Уфимского университета науки и технологий, который поддерживает талантливых студентов – «Территория нового бизнеса». – Система особенно полезна в промышленности и строительстве, где высока цена ошибок и важно соблюдать технику безопасности. В мы совершаем революцию в том, как компании управляют проверками, соблюдают нормативные требования и обеспечивают охрану труда, – комментирует третьекурсник Института экономики, управления и бизнеса Лев Гаритов. – Наша миссия - упростить сложные процессы регулирования с помощью интуитивно понятных цифровых чек-листов, помогая организациям уменьшить риски, сэкономить время и повысить эффективность работы. Платформа позволяет снизить время на заполнение отчетности на 60, издержки на безопасность – на 49 и увеличить производительность труда на 35. Сегодня проект уже внедрён на нескольких производственных площадках и активно используется в рабочих процессах. В 2024 году Лев Гаритов успешно представил проект на встрече с инвесторами. Работа вошла в десятку лучших университетских стартапов России, созданных в рамках «Платформы университетского технологического предпринимательства». В мае этого года ребята подали заявку на участие в федеральной программе «Студенческий стартап» от Фонда содействия инновациям. Большую помощь в этом им оказал проектный офис «Территория нового бизнеса» УУНи Т. – развивается как -продукт — то есть платформа по подписке, которую смогут использовать компании по всей стране. В ближайших планах нашей команды – внедрить искусственный интеллект для автоматического создания шаблонов чек-листов и предиктивной аналитики, – рассказывает второкурсник Института информатики, математики и робототехники Ильсур Гильмутдинов. Проект показал, как студенческая инициатива может превращаться в реальный бизнес с пользой для экономики целой страны. Авторы отмечают, что хотят построить -компанию-единорога из России. – Башкортостан – один из промышленно развитых центров России. Мы ведем совместную инновационную деятельность и конструктивное взаимодействие научного сообщества и промышленных предприятий. С 2022 по 2024 годы на поддержку свыше 400 инновационных проектов направлено более 1,5 млрд рублей. Мерами и программами господдержки предприятия могут воспользоваться через созданные институты технологического развития, как в том числе Центр поддержки инжиниринга и инноваций, Фонд содействиям инновациям, Агентство по технологическому развитию, – подчеркнул заместитель Премьер-министра Правительства РБ – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Проект студентов Межвузовского кампуса внедрили в производства Башкортостана,Йәмғиәт,3449,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-10/proekt-studentov-mezhvuzovskogo-kampusa-vnedrili-v-proizvodstva-bashkortostana-4278045,2025-06-10T18:00:00+00:00
"Яңыраҡ подъезд йыуырға беҙгә олораҡ апай килде. Йонсоу йөҙө, моңһоу ҡараштары менән иғтибарымды йәлеп китте. Кешене йәлләй торған холҡом бар шулай. Бер эштән ҡайтышлай сәйгә саҡырып индерҙем был апайҙы. Һөйләшеп киттек. Үҙенең тормош юлын ғибрәт булһын тип бәйән итте миңә. Өс ҡыҙы бар икән, ире ҡырҙа эшләй. Бына шул өс балам тамуҡҡа төшөрҙө беҙҙе, ти. Шулай ҙа була икән! ""Йәш саҡта икебеҙ ҙә аҡсалы эштә эшләнек. Бер нәмәгә мохтажлыҡ булманы. Бер-бер артлы балалар тыуҙы. Аҡса мул булғас, бәләкәйҙән кеҫәләре аҡсалы ине. Ҡыҙҙарҙың шулай яйлап аҡсаға өйрәнеп киткәндәрен дә һиҙмәнек. Нимә теләй, ҡасан теләй – алдылар. Аҡсаны дөрөҫ итеп тотонорға, ҡәҙерен белергә өйрәтмәгәнбеҙ. Ҙурая килә күберәк аҡса һорай башланылар. Ярай, кеше алдында кәм-хур булмаһындар, тинем. Ә улар кешенән байыраҡ, яҡшыраҡ, матурыраҡ күренгеләре килде. Берәй класташы ҡиммәтлерәк телефон алһа, унан ике тапҡырға ҡиммәтлерәген һоранылар. Дуҫтарын һыйларға өйрәнеп алдылар. Бәләкәйе көн дә кибеттән туңдырма, һағыҙ, чипсы алып тарата ине бөтөн урамға. Өлкәндәре ураған һайын кафеға саҡырҙы теләһә кемде. Йәнәһе лә байҙар. Нишләп юл ҡуйҙығыҙ быға, туҡтатманығыҙ, тиерһегеҙ. Үҙем генә ғәйепле. Аталары ҡаты итеп өндәшер булһа, яҡланым, һүҙ тигеҙмәнем. Өләсәләрен бөтөнләй ҡыҫтырманым. Хәҙер аңлайым да хатамды, әммә һуң инде. Туҡтатырлыҡ түгел был хәлде. Тыйыуҙан файҙа юҡ. Үсегеү, өйҙән сығып китеү, талаш, үлем менән янау ғәҙәти күренешкә әйләнде беҙҙең өйҙә. Үҙ балаларымдан үҙем ҡурҡыныс хайуан яһаным. Мәктәпте икәүһе көскә тамамланы. Түләп юғары уҡыу йортона индерҙек. Береһе уҡып бөттө, әммә эшләргә теләге юҡ. Уртансыһы уҡып бөтә алманы. Кесеһе әле мәктәптә уҡый. Ирем оло йәшенә ҡарамаҫтан ҡырҙа бил бөгә, сөнки ҡыҙҙарҙың береһе айфон йә тун һораһа, ҡалғандары ла һорай. Һеҙ беҙҙе ҡарарға бурыслы, тип ебәрәләр. Үҙемде ғәйепле тойғанға әҙ булһа ла иремә ярҙам булһын тип иҙән йыуа башланым. Пенсия етмәй бит. Тормошобоҙҙо тамуҡҡа әйләндерҙем шулай. Балағыҙға ҡол булмағыҙ. Балаларығыҙҙы үҙегеҙҙән өҫтөн ҡуймағыҙ! Бала бит ул балсыҡ кеүек – нимә әүәләйһең, шул була. Үҙемә йәл ҡыҙҙарым. Беҙ бит мәңгелек түгел. Аҙаҡ кем ҡарар уларҙы? Тыуған минутынан башлап тәрбиәләгеҙ балаларығыҙҙы. Бер йәштә теләгәнен алып өйрәнгән бала ул ғәҙәтен ташламаясаҡ. Нәфсенән дә яман нәмә юҡ икән был донъяла. Нәфсене тыйыуы ай-һай ауыр. Йәнең теләгәнде алыр өсөн үҙеңә көс түгергә кәрәк икәнен аңлатығыҙ балаларға"". Ниндәй кәңәш бирергә лә белмәнем был апайға. Бик ҡыҙғаныс хәл. Беҙгә инде был хәлдән ғибрәт алырға ғына ҡала. Үҙе үтенеп һораны башҡаларға еткереүемде уның тормош тарихын. ""Хикәйәләр"" төркөмөнән, авторы билдәһеҙ.",«Тормошобоҙҙо тамуҡҡа әйләндерҙем шулай»,Хикәйә,2593,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-06-10/tormoshobo-o-tamu-a-yl-nder-em-shulay-4272673,2025-06-10T16:17:00+00:00
"Район хакимиәте башлығы Марс Кашапов исеменә егеттең командованиеһынан хат килгән. Унда Рөстәмдең ДНР-ҙағы бер тораҡ пунктты азат итеүҙә күрһәткән ҡыйыулығы тураһында бәйән ителә. Башҡортостан яугиры дошмандың ут позицияһын күреп ҡалып, яңғыҙы штурмға барған һәм ҡапыл һөжүм итеп, уларҙы ҡасырға мәжбүр иткән. Беҙҙең һалдаттар ошонан файҙаланып, хәрби бурысты еренә еткереп үтәгән, шәхси состав та, техника ла зыян күрмәгән. Рөстәм Фәхриев был батырлығы өсөн Жуков һәм Суворов миҙалдары менән наградланған. Егет алғы һыҙыҡта 2024 йылдың декбаренән хеҙмәт итә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яугир дошманды ҡасырға мәжбүр иткән,Махсус хәрби операция,737,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-24/yaugir-doshmandy-asyr-a-m-zhb-r-itk-n-4548224,2026-01-24T09:00:00+00:00
"Напомним, подать документы для поступления на бюджет можно до года. Сроки подачи документов для поступления на коммерцию уточняйте на сайте или в приемной комиссии вуза. Объясняем РФ Объясняем Башкортостан","Выпускники из Башкортостана, которые сдавали ЕГЭ, могут получить выплату 150 тысяч рублей",Яңылыҡтар,205,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-18/vypuskniki-iz-bashkortostana-kotorye-sdavali-ege-mogut-poluchit-vyplatu-150-tysyach-rubley-3853505,2024-07-18T14:18:00+00:00
Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров поручил включить посещение историко — мемориального комплекса «Салауат ере» в Салаватском районе в программу «Башкирское долголетие».,Комплекс «Салауат ере» войдёт в маршрут программы «Башкирское долголетие»,Яңылыҡтар,167,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-18/kompleks-salauat-ere-voydyot-v-marshrut-programmy-bashkirskoe-dolgoletie-3813136,2024-06-18T12:12:30+00:00
"Ҡырмыҫҡалынан махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы Глеб Михайлов яуҙа ҡаһарманлыҡ, ҡыйыулыҡ һәм таҫыллыҡ күрһәткән. Командованиеның хатында ошо турала әйтелә, тип хәбәр итә Ҡырмыҫҡалы районы хакимиәте. Командир яҙыуынса, быйыл майҙа гвардия рядовойы Глеб Михайловҡа һәм уның полкташына Донецк Халыҡ Республикаһы тораҡ пункттарының береһендә дошман позицияларын юҡ итеү бурысы йөкмәтелә. Урында яугирҙәр һан яғынан күберәк булған ВСУ һалдаттары һөжүменә дусар була. Михайлов үҙ-үҙен ҡулға алып, засада ҡора. Был алышта ул өс дошманды ҡыйрата. Әммә уның иптәше яралана. Михайлов уға медицина ярҙамы күрһәтә һәм эвакуация ойоштора. Үҙе унан баш тарта һәм хәрби бурысын уңышлы үтәп сыға. 27 йәшлек Глеб Михайлов былтыр сентябрҙә оборона министрлығы менән килешеү төҙөгән. Тиҙҙән яҡташыбыҙ ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтырға йыйына, бында уны һөйөклө ҡатыны һәм кескәй улы көтә.",Батыр яуҙа һынала,Йәмғиәт,864,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-30/batyr-yau-a-ynala-4331593,2025-07-30T09:42:00+00:00
"Рособрнадзор кәңәшмәһендә 2026 йылда Бөтә Рәсәй тикшереү эштәрен ойоштороу һәм үткәреү мәсьәләләре тикшерелде. Кәңәшмәлә ВПР үткәреүгә талаптар асыҡланды: - Төбәктәр ВПР-ҙы үткәреүҙең берҙәм көнөн билдәләй алмай, был датаны һәр мәктәп 20 апрелдән 20 майға тиклем сиктәрҙә үҙ аллы һайлай. - ВПР уҡытыусылар өсөн өҫтәмә бюрократик йөк һәм негатив сығанағы, ниндәйҙер рейтингтар артынан сабыу сәбәпсеһе булырға тейеш түгел. - Контроль һәм тикшереү эштәре, шул иҫәптән ВПР күләме, предметты өйрәнеүгә бүленгән бөтә ваҡыттың 10 процентынан артмаҫҡа тейеш. - Бөтә Рәсәй тикшереү эштәрен дәрестән һуң йәки каникул ваҡытында үткәрергә ярамай. - Ата-әсәләрҙән һәм уҡытыусыларҙан заданиелар баҫтырыу өсөн ҡағыҙ һәм картридждар һатып алдыртыу тыйыла. - ВПР варианттары алдан танышыу һәм сисеп ҡарау өсөн уҡытыусыларға һәм уҡыусыларға тапшырылырға тейеш түгел. - Ата-әсәләрҙе ВПР-ға әҙерлек өсөн йыйынтыҡтар һатып алырға мәжбүр итеү тыйыла. Сығанаҡ: Башинформ.",Бөтә Рәсәй тикшереү эштәрен үткәреү тураһында,Яңылыҡтар,948,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-09/b-t-r-s-y-tikshere-esht-ren-tk-re-tura-ynda-4570560,2026-02-09T14:21:00+00:00
"6 февралдә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Салауат районының Малаяҙ ауылында МХО-ла һәләк булған Айнур Ҡыуамов, Марсель Рамазанов, Руслан Сәфиуллин, Венер Ульданов, Азамат Харисов, Азат Фәрхетдиновтың ғаиләләре менән осрашты. Республика етәксеһе һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ата-әсәләренең һәм хәләл ефеттәренең ҡайғыһын уртаҡлашты һәм уларға генерал Шайморатов ордендарын тапшырҙы. Яҡташтарыбыҙ хәрби бурыстарын үтәгәндә күрһәткән батырлығы өсөн үлгәндән һуң ошондай наградаға лайыҡ булды. «Ир-егеттәребеҙ Тыуған иле өсөн ғүмерен бирҙе. Уларҙың һәр береһе үҙ бурысын аҙағынаса үтәне. Улар – ысын геройҙар, беҙҙең уртаҡ бурысыбыҙ – улар хаҡында хәтерҙе һаҡлау, – тине Радий Хәбиров. – Һеҙ ысын ир-егеттәр, илһөйәрҙәр, ватанды һаҡлаусылар тәрбиәләгәнһегеҙ. Улдарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт. Беҙҙең төп бурыс – уларҙы онотмау, уларҙың хәтерен мәңгеләштереү, ата-әсәләре, ғаиләләре һәм балалары тураһында даими хәстәрлек күреү. Махсус хәрби операция тамамланғас, һәләк булған яугирҙәребеҙ иҫтәлегенә Өфөлә мемориал ҡуйырбыҙ. Ваҡыты еткәс, башҡа ҡалаларҙа һәм район үҙәктәрендә лә хәтер аллеялары булыр. Белеүемсә, әле үк ошондай эштәр алып барыла». Һәләк булған яҡташтарыбыҙҙың ғаиләләренә ярҙам итеү – муниципалитет етәкселәренең төп бурысы, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. «Улар һеҙҙең менән һәр ваҡыт бәйләнештә булырға, һеҙҙе сараларға саҡырырға, көнүҙәк проблемаларҙы хәл итеүҙә ярҙам күрһәтергә, шулай уҡ һәләк булған яугирҙәрҙең хәтерен мәңгеләштереү буйынса саралар күрергә тейеш. Тиҙҙән Ватанды һаҡлаусылар көнөн билдәләйбеҙ, уға бәйле сараларға һәләк булған хәрбиҙәрҙең ғаиләләрен саҡыра башлағыҙ», – тине Радий Хәбиров. «Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фондының Салауат районы буйынса социаль координаторы Миләүшә Сәфиуллина (ире МХО-ла һәлк булған) һәләк булған хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ғаиләләре менән һәр ваҡыт бәйләнештә булыуын билдәләне. Балаларға һәм ата-әсәләргә социаль һәм психологик ярҙам күрһәтелә.",Һәләк булған яҡташтарыбыҙҙың ғаиләләренә ярҙам итеү – төп бурыс,Махсус хәрби операция,1917,https://shonkar.com/news/care/2026-02-08/l-k-bul-an-ya-tashtaryby-y-ail-l-ren-yar-am-ite-t-p-burys-4569224,2026-02-08T10:55:00+00:00
"""Автопаркты яңыртыу халыҡтың һаулығын күтәреү буйынса милли маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыуға ҙур өлөш индерә. Яңы автомобилдәр табиптарыбыҙға мөрәжәғәттәргә тиҙ арала яуап бирергә һәм алыҫ райондарға медицина ярҙамын ваҡытында килтерергә ярҙам итәсәк"", - ти баш табип Илшат Яппаров. Машиналар дүрт пассажирҙы, шул иҫәптән һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешене лә ташыу өсөн иҫәпләнгән. Бының өсөн алғы ултырғыс боролош-күсмә механизм һәм тотҡа-ҡулса менән йыһазландырылған.",Стәрлетамаҡ дауаханаһына - яңы автомобилдәр,Яңылыҡтар,470,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/st-rletama-dauahana-yna-ya-y-avtomobild-r-4544825,2026-01-18T09:00:00+00:00
"К участию приглашаются детские (6-17 лет) и молодежные театральные коллективы и студии (18-35 лет). сезон Фестиваля детских и молодежных театральных коллективов будет проходить в три этапа. Первый этап региональный - заочный, предварительный просмотр экспертами всех видеоверсий участников и просмотр лучших спектаклей, второй окружной - размещение видеоверсий спектаклей на сайте Фестиваля, показы спектаклей-финалистов в регионах и муниципальных районах, проведение межрегиональных гастролей, третий финальный - итоговая видеотрансляция и церемония награждения победителей. Номинации фестиваля: «Лучший молодежный спектакль», «Лучший детский спектакль», «Лучшая режиссерская работа», «Лучшее музыкальное оформление», «Лучшее художественное оформление», «Лучшая мужская роль», «Лучшая женская роль». Заявки для участия в региональном отборочном этапе направляются через сайт Фестиваля театральноеприволжье. рф. Окружной фестиваль «Театральное Приволжье» — общественный проект ПФО для вовлечения молодежи в театральную среду в целях расширения ее культурного кругозора, формирования культурных и нравственных ценностей, создания условий и стимулов для развития молодежного и детского театрального искусства.",Начался прием заявок на участие в фестивале «Театральное Приволжье»,Мәҙәниәт,1207,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-09-10/nachalsya-priem-zayavok-na-uchastie-v-festivale-teatralnoe-privolzhie-4382496,2025-09-10T16:05:00+00:00
"Был хәл ҡустыларымдың өлкәненә 14 йәш тулған йылда булды. Тышта ноябрь аҙағы, ер туң, әммә ҡар юҡ әле, шуға күрәлер үтә һыуыҡ. Малға төнгөлөккә ашарға һалып, бикләп ингәндән һуң, башҡаса сығып йөрөгө килмәй. Ә ҙур ҡустым өйҙә юҡ, ҡайҙа йөрөйҙөр инде бынау һыуыҡта? Имен йөрөһөн, аҡылһыҙ бала түгел, ҡайтыр тип һеңлем менән күҙ ташлап ҡына аңлашабыҙ, ымлашабыҙ. Әсәй ишетмәһен тибеҙ, хафалағыбыҙ килмәй. Ә әсәйем ауырый. Ҡапыл ғына атайым үлеп киткәне бирле юғары ҡан баҫымы, йөрәк сире менән йонсой. Өҫтәүенә быйыл аяҡ-ҡулы һыҙлап ыҙалата. Бына бөгөн дә фельдшер килеп, уколдар ҡаҙап, дарыуҙар яҙып, кәңәштәрен биреп китте. Киске сәйҙән һуң, ике бәләкәй туғаныбыҙҙы йоҡларға һалғас, һеңлем менән икәүләп әсәйебеҙ янында тыныс ҡына һөйләшеп ултырабыҙ. Әсәйҙең йоҡоһо инәле-сығалы, ойоп ҡына ята кеүек. Төндәр буйы йоҡлай алмай, иртәнсәк ике-өс сәғәт кенә серем итеп, шуға хушһынып йәшәүгә әйләнәсәк ҡалған ғүмере әсәйебеҙҙең. Беҙ ипләп кенә мөңгөр-мөңгөр һөйләшеп ултырып, нимә булғанын абайламай ҙа ҡалдыҡ. Ҡапыл әсәй: Улым! Улым! – тип ҡысҡырып, күҙ асып йомғансы һикереп тороп, эске күлдәксән генә көйө атылып өйҙән сығып китте. Беҙ иҫебеҙгә килеп, өҫ, аяҡ кейеме тотоп, йүгерешеп сыҡҡанда, әсәйебеҙ ишек алдында тубыҡланып, бөкләнеп ҡатып ҡалған бер кеше эргәһендә бөтөрөнә ине. Бына ул: Улыҡайым тере, тере, Аллаға шөкөр! – тип һөйлән-һөйләнә, кәм тигәндә 70 килограмм ауырлыҡтағы ҡустымды биленән еңел генә күтәреп, өйгә йүгереп инеп китте. Ҡулын да күтәрә алмай ауырып ятҡан әсәйебеҙ быларҙы шул тиклем етеҙ эшләне, беҙ кейем кейҙереү түгел, һүҙ ҙә әйтеп өлгөрмәнек. Ҡустымды залдың иҙәненә индереп һалды ла: Тиҙерәк миңә ярҙамлашығыҙ, шкафтан араҡы алып бирегеҙ ҙә, әйҙә ҡустығыҙҙың тәнен ыуышығыҙ. Һин – ҡулдарын, һин – аяҡтарын, үҙем тәнен, башын ыуам, – тип усына араҡы ҡойоп, ҡустымдың тәнен ыуып башланы.  Беҙ һеңлем менән икәүләп аяҡ-ҡул ыуғансы, әсәйем уның арҡаһын, эсен, башын ҡып-ҡыҙыл итеп, ыңғайына әллә ниндәй доғаларын уҡып өшкөрә, беҙҙе етеҙерәк булырға өгөтләп тә өлгөрә ине. Беҙ уның етеҙлегенә, оһоллоғона, оҫталығына һоҡланып, яңы ғына башын да күтәрә алмай ауырып ятҡан кеше ул инеме тип, бер-беребеҙҙән һорап ҡуйҙыҡ. Ниһайәт, тигеҙ генә тын ала башлаған ҡустымды юрғанға урап, диванға мендереп һалырға булдыҡ. Ҡустым көс еткеһеҙ ауыр тойолдо беҙгә, өсәүләп беренсе ынтылыуҙа ғына күтәрә алманыҡ, саҡ мендереп һалдыҡ диванға. Ә әсәйебеҙ уны ҡултыҡ аҫтына ғына ҡыҫтырып тигәндәй осороп алып инде бит өйгә! Ғәжәп хәл! Был хәл булыр алдынан беҙ төпкө йоҡо бүлмәһендә инек, ә ул бүлмәгә бер тауыш та барып етмәй. Иҫе инәле-сығалы ойоп ятҡан әсәйебеҙ нисек ишеткән улының ишек алдына килеп ауғанын? Ниндәй ҡөҙрәтле көс уға балаһы бәләгә осрауын аңғартҡан? Иҫең китер һиҙгер, көслө әсә йөрәгенә! Иртәгәһенә ҡустым һап-һау уянды, хатта сөскөрмәй ҙә ине. Ә бит ул тубыҡланып, һыуыҡтан ҡатҡан ине, аҙ ғына һуңлаһаң. уйлауы ла ҡурҡыныс! Нимә булғанын һөйләп тормай, әсәйҙән, беҙҙән ғәфү үтенде лә, башҡа ундай хәл ҡабатланмаҫ, тип һүҙ бирҙе. .Әсәйебеҙ беҙҙең һәр беребеҙҙе һәр ваҡыт ҡотҡарып өлгөрөр, көтөлмәгән бәләнән йолоп алыр, әллә ниндәй медицина профессорҙарынан да артығыраҡ ярҙам күрһәтер һәм шәбәйтеп алыр ине. Шул уҡ ҡустым икенсе йыл инде әрмелә хеҙмәт итә, ул Германияға эләкте. Өлкән сержант икән, хеҙмәтендә маҡтайҙар, әсәйемә командирҙарынан рәхмәт хаттары килеп тора. Әммә тормош бит гел беҙ уйлағанса ғына бармай. Әсәйемдең аяғы һыҙлауы көсәйеп, ҡустым әрмегә киткәне бирле атлай алмай диванда ултыра. Уны оҙатҡанда ауырһынып булһа ла йөрөй ине әле. Ә хәҙер ике таяҡҡа таянып, тышҡа йомошона саҡ сығып инә. Шул бәләләр етмәгән, бер көндө иртәнсәк, һау кешене лә аяҡтан йығырлыҡ хәбәр килде: Улығыҙ армияла ҡазаға тарыған, тикшереү, яҙмышын хәл итеү маҡсатында Мәскәүгә алып килгәндәр. Туғандарының килеүе һорала, – тигәндәр. Был хәбәрҙән бөтәбеҙ ҙә шаҡ ҡаттыҡ. Ә әсәйем, биш минут та үтмәне, еңел генә урынынан ҡуҙғалып, ҡайҙалыр йыйына башланы. Мин хәҙер ауыл хакимиәтенә, мәктәпкә барып киләм, ә һеҙ мунса яғып ҡуйығыҙ. Иртәгә район үҙәгенә барып документтар йүнәтеп ҡайтам да, Мәскәүгә ҡуҙғалырбыҙ. Кем минең менән бара, кем донъя көтөп ҡала, ҡайтҡас һөйләшербеҙ, – тине лә елпелдәп сығып та китте. Беҙ бер һүҙ ҙә әйтеп өлгөрмәнек, ғәжәпләнеүебеҙҙең сиге юҡ ине. Йыл буйы атлай алмай ултырған әсәйебеҙ елеп сығып китһен әле! Беҙ йүгереп йөрөп мунса яғып ебәрҙек. Бына әсәй ҡайтты, аҫҡабыраҡ атлай, һыҙланыуы йөҙөнә сыҡҡан, ләкин ул быны абайламай ҙа, һиҙмәй ҙә ине. Ауыл хакимиәтенән, мәктәптән, ҡустымдың армияға тиклем эшләп киткән урынынан характеристикалар, әллә ниндәй белешмәләр алып ҡайтҡан. Иртәгәһенә район үҙәгенә лә барып, үҙе кәрәк һанаған документтарҙы йүнәтеп алып ҡайтты. Юлдан ҡайтҡас йәне көйөп һөйләгәнен иҫләйем: Район хакимиәтенә барып, йәштәр, ветерандар, юридик бүлектәргә инеп сыҡтым. Шунда бер түрә йораты: Һин – наҙан ауыл бисәһе, Мәскәүгә барып нимә ҡыйрата алаһың инде. Илап өйөңдә генә ултыр, башҡа кешең юҡмы ни унда ебәрергә? - тип тора битһеҙ. Шулай итеп, Мәскәүгә юлландыҡ. Поезға билеттар плацкарт вагондың өҫкө урындарына ғына булды. Һыҙланған әсәйем өсөн хафаланып, мин аҫҡы урынға алыштырырға тырышып ҡараным, килеп сыҡманы. Ә ул бер өн дә сығармай, ыңғырашмай, һуҡранмай менеп-төшөп йөрөнө. Ниһайәт, беҙ барыр еребеҙгә барып еттек. Иң беренсе ҡустым янына барҙыҡ. Уны бикләмәгәндәр, шунда бер хәрби часта булып сыҡты. Әзмәүерҙәй ҡустымдан ярты бит һәм ике күҙ генә ҡалған. Эй балаҡайым, ни эшләп ул тиклем бөтөрөнгәнһең? Ғәйеплеһеңме әллә?  – тип һорай әсәй. Юҡ, ғәйепле түгелмен дә ул, барыбер көйәм, – тине ҡустым. Беҙ килгәнгә ныҡ ҡыуанды, хатта йөҙө асылып китте: Әсәй килгәс бирешмәйем инде, – тине ул. Бер аҙҙан беҙҙе өсәүебеҙҙе бергә часть командирына саҡырҙылар. Уның кабинетына инеп, ҡустым беҙҙең килеүебеҙ хаҡында доклад биреп тә өлгөрмәне, командиры уны аҡырып әрләй башланы: Һиңә оят түгелме? Етмәһә, йылмайып тора. Әммә ул хәбәрен һөйләп бөтөрә алманы. Хәҙер үк туҡтатығыҙ! Һеҙгә тыуған ил һаҡсыһын уның әсәһе алдында кәмһетергә кем хоҡуҡ бирҙе? Мин быны былай ғына ҡалдырмайым, судҡа ялыу яҙам! – әсәйемдең күкле-йәшелле тауышынан кабинеттағы тәҙрәләр зыңлап, командирҙың ҡулындағы ручкаһы төшөп китте, сиртһәң, ҡаны сығырға торған ҡып-ҡыҙыл йөҙө буҙға әйләнде. Беҙ ҙә тертләп ҡуйҙыҡ. Шуның сама ер үтеп килеп, улым тураһында әр-битәр, мыҫҡыллы һүҙҙәр тыңларға йыйынмайым. Мин уны яҡлар, ғәйепһеҙ булыуын раҫлар, ярҙам итер өсөн килдем һәм быны эшләйәсәкмен!  Башымды киҫергә бирәм, әммә улымдың ғәйепле булыуына ышанмайым. Ул 12 йәшендә, атаһы үлгәс, күп балалы ҙур ғаиләне үҙ иңенә алды. Улым енәйәтсе түгел! Шуға күрә уға ла, миңә лә хөрмәт менән ҡарарға тейешһегеҙ! – әсәйем быларҙың бөтәһен дә бер тында һөйләп бөттө лә, тишерҙәй итеп командирға ҡараны. Уның күҙ ҡарашынан тегенеһе яурынын йыйырҙы ла үҙ алдына һөйләнгәндәй: Беҙҙең часть янында ҡунаҡхана бар, шунда урынлаша алаһығыҙ. – тине. Әммә командирҙың һүҙҙәре был юлы ла ҡырҡа кире ҡағылды: Юҡ, мин ҡунаҡханала йәшәй алмайым. Миңә улымды ҡотҡарыу өсөн адвокат ялларға тура киләсәк. Һеҙ ошо мәсьәләләр хәл ителгәнсе беҙҙе урынлаштырып торорға тейешһегеҙ. Әгәр ярҙам итмәһәгеҙ, бына ошонда, һеҙҙең ишек янына, урынлашам да эше ыңғай хәл ителгәнсе шунда көтәсәкмен, – тип ингән ерҙәге ултырғысҡа барып ҡунаҡланы. Был командирҙы әсәйем ғүмерҙә онота алмаҫлыҡ итеп шаҡ ҡатырғандыр тип уйлайым, сөнки ул башҡа бер һүҙ ҙә өндәшмәне. 15 минуттан казармала бер бүлмәһе бушатып, өс карауат ҡуйып, беҙҙе шунда урынлаштырҙылар. Һалдаттар сәйнүк, һауыт-һаба, бер аҡ, бер ҡара икмәк алып килеп бирҙе. Эй балаҡайҙар, йүгереп торалар бит әле, өйҙәрен, әсәйҙәрен, туғандарын һағынғандарҙыр инде, – тип әсәйем күҙҙәренә йәш алып, һалдаттарҙы йәлләп бошоноп алды. Артабан ҡустым аша иптәштәренә кәнфит, ирис кеүек тәм-том, тәмәке ебәреп торҙоҡ. Армияла егеттәргә тәмле-татлы етмәй икән ул. Беҙ ҡалаға барабыҙ, һеҙгә нимә алып ҡайтайыҡ? – тиһәк, улар: Что-нибудь сладкое, – тип яуаплай. Ә ҡустым беҙ ҡайтып киткәнсе яныбыҙҙа булды, иртәнге, төшкө, киске ашты беҙҙең менән бергә ашаны. Төрләндереп, тәмле ризыҡтар бешереп һыйларға тырыштыҡ уны. Әсәйем көн һайын массаж эшләп, доғаларын уҡып, тик яҡшы хәбәрҙәре менән ҡустымдың рухын күтәрергә, күңелендә ышаныс тыуҙырырға тырышты. Бөтәһе лә һәйбәт буласаҡ, балам, тик һин ышан ғына. Ышаныс ҙур көскә эйә, – тип тамамланы ул һәр һүҙен. Шулай булды ла: әсәйем Мәскәү һынлы Мәскәүҙә үҙебеҙҙең башҡорт, мосолман адвокаттарын табып, хоҡуҡ машинаһын ҡуҙғатып ебәрҙе. Ниндәйҙер юл менән түләүһеҙ хеҙмәт күрһәтеүсе дәүләт адвокаттары менән һөйләшеп килешә алды ул. Әсәйемдең юрист, тәфтишсе, адвокаттан һәм ниндәйҙер йәмғиәт яҡлаусыһынан торған төркөмө бик тиҙ һәм һөҙөмтәле эшләне. Баяғы хәлдә ҡатнашҡан туғыҙ һалдатты ла табып, һорау алып, дөрөҫлөктө иҫбат итеп, ҡустымдың ғәйебе юҡ икәнен асыҡланылар. Шулайтып ғәҙеллек тантана итте! Тыныс күңел менән ауылға юлландыҡ, оҙаҡламай хеҙмәтен тултырып ҡустым да ҡайтып төштө. Әлбиттә, бөтәһенең дә званиеһын, хәрби дәрәжәләрен ғәмәлгә яраҡһыҙ тип иғлан иткәндәр. Әммә был беҙҙең өсөн мөһим дә түгел ине, үҙе иҫән-һау, намыҫы таҙа, йәне тыныс, киләсәге яҡты, күңеле көр ине ҡустыбыҙҙың. Әле бында әсәйемдең балалары хаҡына утҡа ла, һыуға ла инергә әҙер, ҡаһарман рухлы, ҡыйыу йөрәкле ҡатын булыуын дәлилләгән ике генә ваҡиға тураһында яҙып үттем. Ә ундай хәлдәр тормошобоҙҙа осрап ҡына торҙо. Иң ауыр саҡта иң беренсе ярҙам ҡулын әсәйебеҙ һуҙыр ине. Уның мәрхәмәт менән тулы оло йөрәгенә барыбыҙ ҙа һыйҙыҡ.  Бына шундай ине ул беҙҙең әсәй! .. Зилдә ХӘМИҘУЛЛИНА. Ейәнсура районы Сәғит ауылы.",Һиҙгер шул әсә йөрәге.,Йәмғиәт,9411,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-12/i-ger-shul-s-y-r-ge-4119187,2025-02-12T20:47:00+00:00
Якын көннәрдә ширкәт үзгәрешләр турында басмаларга хәбәр ибәрәчәк. Төрле илләрдә матбугат чараларына -да реклам бирүдән баш тарту өчен 30 көн биреләчәк. Финанслары яки контенты дәүләт контролендә булган медиа тыелачак.,дәүләт матбугат чаралары рекламасын тыйды,Яңылыҡтар,218,https://www.azatliq.org/a/30118753.html,2019-08-20T07:11:13+00:00
"«Чтобы все запросы людей, как бы много их ни было, были в работе на протяжении многих месяцев», — поручил Владимир Путин.",Владимир Путин поручил начать подготовку к очередной «Прямой линии»,Йәмғиәт,121,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-19/vladimir-putin-poruchil-nachat-podgotovku-k-ocherednoy-pryamoy-linii-4396356,2025-09-19T09:05:00+00:00
"27 ғинуарҙа Шишмә районында юғалған 54 йәшлек Фәнир Ишмаев һәләк булған. Яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. ""Лиза Алерт"" отрядында ""Эҙләү тамамланды"" статусы инде башланған эҙләүҙә отрядтың ҡатнашыуы туҡтатылыуы, әммә юғалған кешенең әлегә табылмауы тураһында белдерә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иғтибар: эҙләү!,Яңылыҡтар,451,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/i-tibar-e-l-4571323,2026-02-09T23:15:00+00:00
"фикерләрМай аенда Белгород өлкәсе хакимиятләре атышка эләгү, пилотсыз очкычлар һөүме булу һәм һава һөүменнән саклану системы эшләп китүнең 130 очрагы турында хәбәр иткән. Моны ""Агентство""исәпләп чыгарган. Бу – сугыш башланганнан бирле Белгородка булган һөүмнәрнең өчтән бере кадәр. Май аенда төбәкне атышка тотулары ешайды, дип искәртә басма. Әйтик 8 майда хакимиятләр беренче тапкыр көндә 10 тапкыр атышлар булуын хәбәр итте. 20 ләреннән башлап һөүмнәр көн саен күзәтелә башлады. ""Агентство"" мәгълүматынча, май аенда һөүмнәрдә әрәхәтләнүчеләр саны да арткан. Бер ай эчендә ирле хакимиятләр 60 кешенең яралануын, сигез кешенең үлүен иткергән, бу – сугыш башыннан бирле иң зур күрсәткеч. ""Агентство"" исәпләп чыгарганча, сугыш башланганнан алып 31 майга кадәр Белгород өлкәсенә һөүмнәр нәтиәсендә барлыгы 32 кеше үлгән, 157 кеше әрәхәтләнгән. Атышлар саны артса да, төбәк хакимиятләре өлкәнең Украина белән чиктәш районнарыннан киңкүләм эвакуация башлатмады һәм гаддәттән тыш хәл игълан итмәде, дип искәртә басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Агентство"": май аенда Белгород өлкәсе 130 тапкыр утка тотылган",Яңылыҡтар,1109,https://www.azatliq.org/a/32442028.html,2023-06-02T15:45:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырыентыкны чыгару өчен 350 мең сум акча кирәк. Бу акча авторларның гонорарын каплап, ыентыкны мең данәдә чыгарырга мөмкинлек бирәчәк. Татар комиксларының яңа ыентыгы әзерләнә. Ул мәхәббәт, татар гаиләләре, бөек хатын-кызлар һәм ирләр турында булачак. Бу хакта ""Татар комикслары"" -каналындахәбәр ителә. Татарт телендә дүрт гаилә турында дүрт хикәя булачак. Бу хикәяләр нәшерләр, мөхәррирләр, Русиядә татар телендә чыккан беренче газет журналистлары Зөһрә Акчуринаһәм Исмәгыйль Гаспралы, мәгърифәтчеләр, хатын-кызлар өчен мәктәп ачкан Фатихаһәм Сөләйман Әитовлар, режиссерлар династиясе Кәшифәһәм Рәхим Тумашевлар, шагыйрь Хәсән Туфанбелән аның хатыны, актриса Луиза Сәлиәскәроватурында. Комиксларга сценарийны Рәдиф Кашаповяза. ыентыкны чыгару өчен 350 мең сум акча кирәк. Аны алар краудфандинг аша ыярга тели. Бу акча авторларның гонорарын каплап, ыентыкны мең данәдә чыгарырга мөмкинлек бирәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар гаиләләре турында яңа комикслар ыентыгы әзерләнә,Яңылыҡтар,1053,https://www.azatliq.org/a/tatar-komikslarining-yanga-jientigi-azerlana/33162032.html,2024-10-17T13:03:04+03:00
Центр молодежного туризма УГНТУ переехал в Межвузовский студенческий кампус и расширил функционал своей деятельности. Здесь разрабатываются маршруты экскурсий для школьников и студентов из Башкортостана и других регионов страны по Межвузовскому студенческому кампусу.,Центр молодежного туризма в Межвузовском кампусе открыл сезон экскурсий,Мәғариф,267,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-03-28/tsentr-molodezhnogo-turizma-v-mezhvuzovskom-kampuse-otkryl-sezon-ekskursiy-4176477,2025-03-28T12:20:00+00:00
"""Артек"" халыҡ-ара балалар үҙәгенең быйылғы 8-се сменаһы һөҙөмтәләре буйынса 9 иң шәп уҡыусыға ""Артек"" йондоҙо"" билдәһе тапшырылған. Бүләкләнеүселәр араһында Башҡортостандан Артур Черных та бар.","Артур Черных – ""Артек"" йондоҙо",Донъя,193,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-06/artur-chernyh-artek-yondo-o-4340066,2025-08-06T14:06:52+00:00
"Өфөлә ""Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы күп функциялы үҙәге"" конкурсы еңеүселәрен бүләкләнеләр. Улар бөтә Рәсәй конкурсында төбәк исеменән сығыш яһаясаҡ.",Иң яҡшы күп функциялы үҙәктәр билдәләнде,Яңылыҡтар,157,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/i-ya-shy-k-p-funktsiyaly-kt-r-bild-l-nde-4521328,2025-12-25T21:29:15+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта биредә Татарстаннан — 237, Кырымнан — 60 бала ял итә. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханованнексияләнгән Кырымның Форос бистәсендәге ""Сәләт-Ак Барс"" балалар аланына килгән. Ул балаларның яшәү шартларын тикшергән. Хәзерге вакытта биредә Татарстаннан — 237, Кырымнан — 60 бала ял итә, дип иткерә Татарстан президенты матбугат хезмәте. Миңнеханов торак корпусны, спорт үзәген караган, бигрәк тә ашатуның ничек оештырылуын тикшергән һәм ризыкларның сыйфаты мәсьәләсен аерым контрольдә тотарга кушкан. 15 июльдә аннексияләнгән Кырымдагы Кизләүдә (Евпаториядә) ""Каламитский бриз"" әйге аланында 26 баланы агулану билгеләре беләнхастаханәгә алып киттеләр. Анда ашату-эчертү, дезинфекцияләү чараларында итешсезлекләр табылды. Татарстан яшьләр эшләре министры Ринат Садыйковреспубликаның Кырымдагы аланнарында агулану проблемы булмады, дигән иде. Якындагы көннәрдә Форостагы аланга чираттагы төркем киләчәк дип искәртелә. әйнең ике аенда Краснодар краенда һәм аннексияләнгән Кырымда Татарстаннан 3,5 меңнән артык бала һәм үсмер ял иткән. әй буе барлыгы 5,3 мең кеше ял итәчәк диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Миңнеханов аннексияләнгән Кырымдагы ""Сәләт-Ак Барс"" балалар аланына килгән",Яңылыҡтар,1249,https://www.azatliq.org/a/mingnehanov-anneksiyalangan-kirimdagi-salat-ak-bars-balalar-alanina-kilgan/33056228.html,2024-07-30T13:00:32+03:00
"Кырымда 27 марттагы тентүләрРусиянең Дондагы Ростов шәһәрендә иминлек көчләре ""Кырым теләктәшлеге""нең тагын өч активистын -Ремзи Бекиров, Осман Арифмеметовһәм Владлен Абдулкадыровны тоткарлады. Кичә Кырымда аларның өйләрендәтентүләрузган иде. Элегрәк Акмәчеттә мәхкәмә Абдулкадыровны 15 майга кадәр кулга алу карары чыгарды. Иминлек хезмәтләре Кырымдагы кичәге тентүләрдән соң кырымтатар активисты Эдем Яячиковны да эзли, аның кайда булуы билгесез. Акмәчеттәге Киев районының Русиядән билгеләнгән мәхкәмәсе кичәге тентүләр барышында тоткарланган тагын 11 кырымтатар активистын сак астына алу мәсьәләсен карый. 27 мартта әлеге мәхкәмә тугыз кырымтатар активистын сак астына алу турында карар чыгарган иде.27 мартта ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре кырымтатар активистлары йортларында, шул исәптән ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый берләшмәсе активистлары йортларында тентүләр уздырды. Активистлар әйтүенчә, 20 кеше тоткарланган, иминлек көчләре тагын дүрт кешене эзли. ФСБ Кырымдагы тентүләр турында мәгълүматны раслый, әмма ничә кеше һәм кемнәр тоткарлануын әйтми. Ремзи Бекиров, Риза Изетов, Руслан Сулейманов, Фарид Базаровһәм Шабан Умеровтеррорчы төркем эшчәнлеген оештыруда (Русия инаять кодексының 205.5 маддәсенең беренче өлеше), калган тоткарланучылар террорчы оешма эшчәнлегендә катнашуда (205.5 маддәнең икенче өлеше) шикләнелә диелә. Халыкара әмәгатьчелек кичәге тентүләрне һәм тоткарлауларныхөкем итә.",Русия иминлек көчләре тагын өч кырымтатар активистын тоткарлады,Яңылыҡтар,1432,https://www.azatliq.org/a/29847513.html,2019-03-28T11:31:06+00:00
"фикерләрКазакъстанның Актау шәһәре янында казага очраган ""Азәрбайан һава юллары"" очкычы ""ирдән ут ачу нәтиәсендә зыян күргән"" дип белдерде якшәмбе көнне Азәрбайан президенты Илһам Алиев. Аның сүзләрен, шул исәптән, Русия дәүләт агентлыгы ТАСС та китерә. Алиев сүзләренчә, очкычка тышкы зыян Грозный шәһәре янында ясалган һәм очкыч шунда ук идарәне югалткан. ""Без беләбез, радиоэлектрон каршы тору чаралары очкычны идарә ителмәслек хәлгә китергән. Бу – очкычка ясалган беренче зыян"", дип китерә аның сүзләрен ""Интерфакс"". Әлеге белдерүне Алиев телеканалына биргән әңгәмәсендә ясаган. Президент билгеләп үткәнчә, авиаказаның ахыргы сәбәбе ""кара тартмалар""ны тикшергәч билгеле булачак. Ләкин, аның сүзләренчә, очкыч фюзеляжында булган зур тишекләр очкычның кошлар төркеме белән бәрелешү версиясен тулысынча кире кага. Алиев очкычның махсус рәвештә бәреп төшерелмәвенә ышана, әмма ул Русиядә кайбер даирәләрнең бу хәлне яшерергә теләвен искәртте. ""Безне гаәпләндергән һәм борчыган хәлләрнең берсе шул булды: Русия рәсми структуралары бу хәлне газ баллоны шартлавы версияләре белән аңлатырга тырышты. Бу Русиянең әлеге мәсьәләне яшерергә теләвен ачык күрсәтте, һәм әлеге хәл беркемне дә бизәми"", диде Алиев. Шулай ук аның әйтүенчә, Баку өч тәүлек дәвамында Русиядән нигезсез версияләрдән башка аңлатма ишетмәгән. Илһам Алиев сүзләренчә, Азәрбайан 27 декабрьдә Русиягә өч таләбен иткергән: гафу үтенү, гаепне тану, гаепләнүчеләрне аваплылыкка тарту һәм зыянны каплау. Аның әйтүенчә, беренче таләп 28 декабрьдә үтәлгән. Шимбә көнне Илһам Алиев белән Русия президенты Владимир Путинтелефоннан сөйләшкән. Русия ягы инициативасы белән үткән әлеге сөйләшү вакытында Путин Русия күгендәге ""фаигале инцидент"" сәбәпле гафу үтенүен белдергән һәм һәлак булучылар гаиләләренең кайгысын уртаклашкан. Кремль хәбәрендә очкычның Бакудан килүе һәм Грозный шәһәренә төшәргә берничә тапкыр омтылуын, әмма шул вакытта шәһәргә һәм якын-тирә ирлекләргә (Моздок һәм Владикавказ) украин дроннарының һөүм итүе вә Русия һава һөүменнән саклану чаралары аларны бастыруы әйтелә. Шул ук вакытта Кремль хәбәрендә очкыч казасының сәбәпләре турында төгәл мәгълүмат юк. Кремль матбугат хезмәте 29 декабрьдә очкычы казасы белән бәйле мәсьәләләр турында Путин һәм Алиев арасында тагын бер телефон сөйләшүе булуы турында хәбәр итте.","Алиев: казага очраган очкычы ""ирдән ут ачу нәтиәсендә зыян күргән""",Яңылыҡтар,2290,https://www.azatliq.org/a/33257020.html,2024-12-29T14:02:49+00:00
"Камил Сәмигуллин һәм әлил ФазлыевфикерләрМартта узачак Татарстан Диния нәзарәте корылтаенда Татарстан мөфиен сайлау альтернативасыз узачак. Бүген, 15 гыйнварда узган Татарстан мөфтияте пленумы утырышында Камил Сәмигуллинныбердәнбер намзәт итеп расладылар. Хәзерге Татарстан баш казыеәлил Фазлыевта әлеге вазифага бердән-бер намзәт булып теркәлде. Татарстан Диния нәзарәтенең корылтае 2025 елның 19 мартында узачак. ""Бертавыштан кабул ителгән карар"" нигезендә, ыенда делегатлар саны ""бер мәхәлләдән бер делегат"" принцибына нигезләнеп билгеләнәчәк. Шулай ук пленумда мөфтият 2025 елны Каһарманнар елы дип атарга карар кылган. Быел Диния нәзарәте һәм аның оешмалары үз эшчәнлекләрен шушы темага багышлап тормышка ашырачак. Камил Сәмигуллин Татарстан мөфтиятен 2013 елдан бирлеитәкли. Сайлану очракта ул Татарстан диния нәзарәтен дүртенче тапкыр рәисе булачак. Мөфти дүрт елга сайлана. әлил Фазлыев Татарстан баш казые вазифасын 2006 елдан бирле үти. Русиянең Украинага каршы сугышын Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин хуплап чыкты. Соңгы елларда ул зур делегация белән Русия баскынлыгындагы Украина ирләренә сәфәренешайтты. Былтыр ул Украинадагы сугышта катнашучы русиялеләр ""шәһит була""диде. Ислам белгече, Коръән-хафиз (Коръәнне яттан белүче) һәм Львов шәһәрендәге Кырымтатар мәдәни үзәге башлыгы Ислам Тохлу Русия хәрбиләре өчен бу сугыш — инаять кылу дип авапбирде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Камил Сәмигуллин — бердәнбер намзәт. Мөфти сайлавы альтернативасыз узачак,Яңылыҡтар,1463,https://www.azatliq.org/a/33276748.html,2025-01-15T13:50:08+00:00
"Традиционно в день проведения на площадках разных городов проходят поздние кинопоказы, встречи с кинематографистами, мастер-классы, лекции и экскурсии, концерты. Помимо России, участие в «Ночи кино» также примут 14 стран БРИКС и СНГ, сообщает пресс-служба минкультуры РФ. Фильмы будут показаны в посольствах, культурных центрах и на других площадках российских загранучреждений в Китае, Индии, Бразилии, Эфиопии, Египте, Казахстане, Беларуси, Узбекистане, Кыргызстане, Азербайджане, Таджикистане, Армении, Молдове и Туркменистане. Планируется, что кинопоказы будут организованы на более чем 5 тысячах площадок в России и за рубежом. В 2024 году по поручению министерства культуры Российской Федерации, при поддержке Фонда кино и МИД России оператором акции выступит компания Роскино. Вход на все показы в рамках «Ночи кино» – свободный. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","В Башкортостане состоится ""Ночь кино""",Яңылыҡтар,959,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-18/v-bashkortostane-sostoitsya-noch-kino-3890408,2024-08-18T23:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада дроннар очыртуны тыйдылар, бу чикләү 5 майдан 10 майга кадәр дәвам итәчәк, дипхәбәр итә телеканалы. Шәһәр хакимияте матбугат хезмәтендә белдерүләренчә, бу иминлек белән бәйле. Шул ук вакытта бүген, 4 майда Башкортстан парламенты рәисе Константин Толкачевпилотсыз очкычлар очырту кагыйдәләрен кырыслату кирәклеген дә белдерде. ""Соңгы вакыйгалар пилотсыз очкычларның төрле объектларга һөүмнәр өчен дә кулланылуын күрсәтте"", диде Толкачев. Аның әйтүенчә, дроннар төрле категорияләргә бүленергә мөмкин, аларны куллануга рөхсәт бирү тәртибе, куллану эшчәнлеген лицензияләү ихтималы кертелүе дә бар. Шул ук вакытта әлегә Башкортстанда пилотсыз очкычларны куллануны тулысынча тыю турында сүз бармый. Толкачев әйтүенчә, болай эшләгәндә, дроннар ""уңышлы кулланыла торган өлкәләрдә проблемнар тууы бар"". Аерым алганда хәзер пилотсыз очкычларны урман, нефть үткәргечләр, басулардагы янгыннарны күзәтү өчен кулланалар. Әмма алга таба торак пунктларда дроннарны бары тик аерым рөхсәт алып кына очыртырга тәкъдим итәләр. Былтыр 25 ноябрьдә Татарстанда да дроннар очырту тыелган иде. Бу хактагы фәрманны республика президенты Рөстәм Миңнехановимзалады. Фәрманга ярашлы, хәзер Татарстанда пилотсыз очкычларны бары тик республика хакимиятеннән рөхсәт алып кына очыртырга ярый. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада дроннар очыртуны тыйдылар,Яңылыҡтар,1381,https://www.azatliq.org/a/32395064.html,2023-05-04T14:46:19+00:00
Унда республикабыҙҙың 28 муниципалитетынан 218 уҡыусы йыйылды.,Өфөлә «Йәш шайморатовсыларҙың балы» үтте,Яңылыҡтар,62,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/f-l-y-sh-shaymoratovsylar-y-baly-tte-4499978,2025-12-09T18:02:53+00:00
"2025 йылдың майында Белорет -Учалы - Миәс автомобиль юлында водителде ДАИ хеҙмәткәрҙәре туҡтатҡан. Тикшереү барышында водитель таныҡлығы ялған булыуы асыҡланған. Башҡортостан прокуратураһының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәте буйынса, 2024 йылдың сентябрендә ғәйепләнеүсе документты билдәһеҙ кешенән 45 мең һумға һатып алған. Ир үҙ ғәйебен таныған. Суд уны дүрт айға иректән сикләү тураһында ҡарар сығарған.",45 меңгә - водитель таныҡлығы!,Яңылыҡтар,400,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/45-me-g-voditel-tany-ly-y-4568735,2026-02-07T14:00:00+00:00
"Ҡот осҡос хәл күрше Ырымбур өлкәһендә була. Тәүҙә ул баланы аяуһыҙ туҡмай, һуңынан ванна бүлмәһендә һыуға тығып тонсоҡтороп үлтерә. Судта енәйәтсе үҙен сәйер тота, хатта йылмайып-йылмайып ала. Элек ғәйепләнеүсе урлашыу өсөн хөкөм ителгән булған.",Ҡатынының балаһын батырып үлтергән!,Яңылыҡтар,245,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/atynyny-bala-yn-batyryp-lterg-n-4531326,2026-01-08T14:35:00+00:00
"Журналистарҙың был конкурсҡа ҙур ҡыҙыҡһыныу күрһәтеүе республика Башлығы премияһының юғары абруйы тураһында һөйләй, тигән агентство етәксеһе. Максим Ульчев: «На сегодня это главный отраслевой конкурс в Башкортостане. Призовой фонд — беспрецедентный: каждый из 20 победителей получает премию в 300 тысяч рублей. Не удивимся, если в 2026-м заявок станет еще больше. Кстати, на будущее: самый плотный конкурс в номинациях Мужество и Чуткое сердце, на них подали 40 и 48 заявок соответственно. Безусловно, для журналистов это отличная мотивация. Конкурс способствует достижению одной из основных наших целей: роста качества медиаконтента и, что стратегически важно в наше время, привлечения СМИ к освещению важных для Башкортостана тем. На суд экспертного жюри поступило множество работ разъясняющего характера. Например, в номинации Достоверность отличные полезные материалы, опровергающие фейки, развеивающие мифы, расставляющие точки над в спорных вопросах». Максим Ульчев телгә алған еңеүселәрҙең береһе – Рафиҡ Әхмәтшин. Ул яу яланында ла алыша, бер рәттән журналист бурысын да үтәй. Уның сюжеттарына айырым рух һәм энергетика хас. Быйылдан башлап Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ конкурсында еңеүселәрҙең исемдәре махсус кенәгәгә индереләсәк, һәр еңеүсе үҙенең исем-фамилияһы тапҡырына ҡултамғаһын ҡуясаҡ. Кенәгә Шәһит Хоҙайбирҙин музейында һаҡланасаҡ һәм киләсәктә матбуғат тарихы бүлмәһендә абруйлы урынын аласаҡ. Максим Ульчев белдереүенсә, еңеүселәрҙең публикациялары, сюжеттары, проекттары башҡорт журналистикаһының яңы бүлеген аса. Сығанаҡ: Башинформ.",Журналистар Башҡортостан Башлығы премияһына конкурста әүҙем ҡатнаша,Яңылыҡтар,1559,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-18/zhurnalistar-bash-ortostan-bashly-y-premiya-yna-konkursta-em-atnasha-4512307,2025-12-18T10:58:00+00:00
"Тыштан ҡарағанда ҙур булмаған йорт эргәһенә килеп туҡтайбыҙ.  Беҙҙе   Руслан улдары ҡаршы ала. Шул инеүҙән оҙон бер көнгә иҫ киткес ғәжәп, мажаралы, һоҡланғыс донъяға сумабыҙ! Бына ул – оло күс – ҙур ғаиләнең әсәһе Ирина. Шунда уҡ хужабикәнең бай телмәренә әсирләнәбеҙ. Ә ниндәй көслө энергетика унда! Шул минуттан уҡ был ханымдың нисек итеп анау тиклем бала-сағаны бер тупҡа туплай һәм, иң мөһиме, уларҙы туғанлыҡ ептәре менән бәйләй алыуына төшөнгәндәй булабыҙ. Барыһы ла мөхәббәттән башлана! Вәхит менән танышҡанда, Ирина ике балалы яңғыҙ ҡатын була. Шунда ла шәхси  эшен башлап,    магазин тота. Бер көн һатыусыһы ауырып китеп, прилавка артына хужабикә үҙе баҫа. Тап шул мәлдә магазинға Вәхит килеп инә. Тәү күрешеүҙән улар башҡа айырылышмай тигәндәй. Ир кеше сәләмәт тормош алып барыуы, тотороҡло, ныҡлы булыуы менән ҡатынды үҙенә ҡарата. Бергә йәшәп китәләр, уртаҡ  ҡыҙҙары Регина тыуа. 2004 йылда  Ирина менән Вәхит малай артынан барырға йыйына. Хатта бер генә түгел, икене вәғәҙә итә уларға яҙмыш, игеҙәк көтәләр. Тик. төрлө сәбәптәр арҡаһында был бәхет яҙмай ғаиләгә. Бәпестәрен юғалтыу ғына түгел, әсәнең дә хәле ҡыл өҫтөндә ҡала. Ярай әле Вәхит көнө-төнө янында була, ҡатынының өшөгән ыҡсым ҡулдарын үҙенең ҙур йылы устарынан ысҡындырмай, күтәреп йөрөтә, ҡабаттан атларға өйрәтә. Шул хәлендә лә Ирина дауахананан балаһыҙ сығырға теләмәй. Табиптар баҙап ҡала: «Нисек инде, үҙен ҡарарлыҡ булмаған ҡатын бала алмаҡсы? » Иринаға йән өрөүсе һүҙҙе ире Вәхит әйтә: «Бәпес алып сығабыҙ», – ти ул береһенә лә бәхәскә урын ҡалдырмаҫтан. Ҡатын да ҡапыл хәлләнеп киткәндәй була, өмөт, әйтерһең, ҡанат ҡуя. Бөтөн документ юллау мәшәҡәттәрен ире үҙе башҡара һәм ҡатынын, вәғәҙә иткәненсә, дауахананан бәпәй менән алып сыға. Йөклө килеш инеп, бәпес күтәреп сыҡҡас, күптәр быны тәбиғи ҡабул итә, ысынбарлығын белеүселәр аҙ була. Асылда, баланы Ирина ысынлап үҙенеке тип ҡабул итә, уға ныҡ өйрәнә. Шул әсәлек көсө менән ул нығынып, аяҡҡа баҫып китә. Бөгөнгө көндә ошо улы, Артур исемле егет, ил алдындағы изге бурысын үтәй – әрмелә хеҙмәт итә. Бала баланы тарта Бишенсе бала булып ғаиләгә Люба килә. Ул Иринаның Злата тигән ҡыҙы менән бер класта уҡыған була. Злата көн һайын ҡайта ла Любаның ни тиклем яғымлы, яҡшы булыуы хаҡында һөйләй. Тик ҡыҙыҡай ғаиләһенән уңмаған икән. Әсә кеше яйлап Любаны үҙҙәренә саҡыра, аралаша, тормошо менән ҡыҙыҡһына. Бала килеп йөрөй, бында үҙенә оҡшағас,  ҡалырға тәҡдим итәләр. Күсә лә килә уларға Люба. Әлеге көндә Любовь ғаиләле, үҙе ике бала әсәһе һәм үҫкән ерен онотмай, ул бында йыш ҡунаҡ. Злата менән Любаның класында тағы ла Настя тигән ҡыҙ уҡыған була. Настяның ата-әсәһе юҡ, уның да Злата менән Любаларҙың өйөндә йәшәгеһе килә. Был хаҡта ике ҡыҙ ипләп кенә әсәләренә еткерә. Ирина балаларҙы күҙәтеп йөрөй ҙә риза була – Настяны ғаиләгә алалар. Тик хәл-ваҡиғалар бының менән генә тамамланмай әле. Настяның игеҙәге Миша һәм тағы ла Коля исемле ағаһы булып сыға. Ирина менән Вәхит ултырып һөйләшә лә, туғандарҙы бер-береһенән айырмаҫҡа теләп, малайҙарҙы ла биреүҙәрен һорайҙар. Был хаҡта ишеткән тәрбиәселәр аптырай. «Мишаһы ярай инде, ә Коля бит ауырыу, аҡылға зәғиф», – тиҙәр. Әммә Ирина был малайҙы йәлләй. Ун алты йәшлек үҫмерҙең аҡыл кимәле алты йәшлектеке кеүек кенә, тормошҡа яраҡлашмаған. Тиҫтерҙәре унан көлә, шунлыҡтан Коля бәләкәйҙәр менән генә аралаша икән. Ирина һәм ғаиләләге башҡа балалар Коляны аңлап ҡабул итә, уға ҡәҙимге кешегә кеүек ҡарай, үҙен йәмғиәттә, өҫтәл артында тотоу тәртиптәрен өйрәтә. Әсә кеше уны эйәртеп магазинға эшкә алып йөрөй, кеше менән аралаштыра. Шул егет тиҙҙән колледжға уҡырға инә. Ике махсус урта белем ала  –  электрик һәм программист һөнәрҙәрен үҙләштерә. Әлеге ваҡытта ул үҙе уҡып сыҡҡан колледжда урам һепереүсе, хужалыҡ        буйынса ярҙамсы булып йөрөй. Уны яраталар, хөрмәт итәләр. Ирина иһә Коляһының кеше булып китә алыуына ҡыуана. Шулай итеп, әсә һәр баланың ғаиләгә нисек килеп эләгеү сәбәптәрен бөтә нескәлегендә хәтерләй, тарихтарын сәғәттәр буйы тәфсирләп һөйләргә әҙер. Мәҫәлән, Элеонора ун йәшендә генә килә: уның әсәһе юл фажиғәһендә һәләк булған. Үгәй атаһы ҡыҙҙан баш тарта һәм, «шифаханаға барабыҙ» тип алдап, балалар йортонда ҡалдырып китә. Ҡыҙыҡай тәрән стресс кисерә. Балалар йорто директоры, Иринаға шылтыратып, Элеонораны үҙҙәрендә йәшәтеп тороуҙарын үтенә. Сөнки өй шарттарына өйрәнгән Элеонораға унда бик ҡыйын була. Ирина уны өйөнә алып ҡайта, ә ҡыҙ, асылып китеп, хужалыҡта ярҙам итергә тотона. Өйҙәге башҡа балалар, аҙыраҡ әсәйҙәрен көнләшепме, яңы ҡыҙыҡайға ҡаршы төшә, шулай ҙа Ирина уны ҡалдыра. Һөҙөмтәлә, Элеонора үҙенең әрһеҙлеге, эшсәнлеге менән ҙур ғаиләнең ышанысын да, һөйөүен дә яулай, бөгөн ул барыһына ла кәрәк кешегә әйләнгән. Уға инде ун һигеҙ йәш. Русланды Иринаға 11 айлыҡ ҡына сағында бирәләр. Ир менән ҡатын унан баш тарта алмай. Сөнки малай бик оҡшай уларға, икенсенән, ҡолаҡтары Вәхиттекенә оҡшаған. Русланға эйәреп, уның ағаһы Илгиз килә. Уныһы насар ишетә, әммә иренгә ҡарап «уҡый» белә. Был сикләнгәнлек егеткә еңел атлетика буйынса Рәсәй чемпионы булырға ҡамасауламай. Әле лә ул төрлө ярыштарҙа ҡатнаша, буш ваҡыттарында таксиҙа эшләй. Илгизгә дәүләт фатир ҙа биргән. Ғөмүмән, Ирина бөтә балаларына ла дәүләттән бушлай тәғәйен фатирҙарҙы юллап ала бара. Әгәр ҙә ҡайҙалыр ғәзиздәренә ҡарата ниндәйҙер ғәҙелһеҙлек күрһәтелһә, шундуҡ ярҙамға ташлана. Мәҫәлән, егерме йәшендә уларға килеп йәшәр мөйөш тапҡан Толяның тормошон юлға һала, документтарын юллай, фатир алып бирешә. Әле Толяға утыҙ дүрт йәш. Ул үҙ фатирында донъя көтә. «Алтын ҡуллы, бөтә төҙөлөш, балта эштәрен үҙе башҡара, хатта бәйләргә лә оҫта», – тип маҡтай уны Ирина. 30-сы бала – үзбәк ҡыҙы. Ғаилә 13 туй үткәргән. Ҡоҙалар менән һөйләшеп, кафела ла, ресторанда ла, хатта үҙҙәре йәшәгән өйҙә лә яһағандар мәжлестәрҙе. Бөгөн бер бала ла ятаҡта тормай, һәр береһенең фатиры йә йорто бар. Әйтергә кәрәк, ғаилә ун йорт төҙөгән. Өйҙәрҙе Артем етәкселегендә бергәләшеп күтәрәләр. Толя – евроремонт оҫтаһы, Коля электрик бит инде. Һәр эште үҙҙәре тота ла башҡара. Ҡыҫҡаһы, тотош урам – ошо ғаиләнеке. Быларҙан тыш, йәштәр әсәләре хеҙмәт иткән балалар баҡсаһына һоҡланғыс беседкалар ҙа, әкиәт персонаждары ла, ял урындары ла яһап ҡуйған. Ә унда әле был ғаиләнән ете бала йөрөй, бер ҡыҙҙары тәрбиәсе булып эшләй. Ҡыҙыҡ өсөн әйтеп киткәндә, бөгөн Ирина менән Вәхиттең ун биш ейән-ейәнсәре бар. Махсус хәрби операция Ғаилә махсус хәрби операцияға ҙур өлөш индерә. Вәхит үҙе, ике улы һәм өс кейәүе – һуғышта. Күңел саҡырыуы, илһөйәрлек, Ватан алдындағы бурыс тойғолары уларҙы МХО-ға ҡушылырға өндәгән. Ғаилә һуғыштағы туғандарына ярҙам итә. Ирина волонтерҙар рәтенә баҫҡан. Улар МХО-лағылар өсөн күмәкләшеп һалма киҫеп киптерә, ит быҡтырып яба. Ит өсөн быҙауҙар алып үҫтерәләр, ҙур майҙанға кәбеҫтә сәсәләр. Әлеге мәл балконда гөрләп үҫеп ултырған баҡса үҫентеләре лә мәле еткәс һатылып, килеме һуғыштағыларға ярҙамға ебәреләсәк. Ирина ирен МХО зонаһына оҙатҡанда ла, ялға ҡайтҡанында ла «ГАЗель»дәрендә бергә ултырып йөрөй, шунда гуманитар ярҙам да тейәп алалар. Руль артында улдары, кейәүҙәре алмашлап бара. Мәғлүм булыуынса, был ғаиләгә республика Башлығы Радий Хәбиров килеп, Вәхит Вәлиевҡа Генерал Шайморатов ордены тапшырған. Халыҡты уйлап Әле алыҫ 2010 йылдарҙа Ирина менән Вәхиттең, Благовещендан сыҡҡан юлда үткенсе машина көтөп өшөп торған ололарҙы, балалы ҡатындарҙы күреп, йәндәре әсей һәм шул тойғолар нигеҙендә шәп идеялары тыуа: район буйлап пассажирҙар ташыу. Ул ваҡытта инде уларға, күп балалы ғаилә булараҡ,  Мортаза  Рәхимов  «ГАЗель» микроавтобусын биргән була. Техника башлыса тик тора, сөнки  еңел  машиналары бар. Йәһәт кенә лицензия юллайҙар, кредитҡа,  лизинг  программаһы   буйынса микроавтобустар һатып алалар һәм, график төҙөп, йөрөтә лә башлайҙар. Ямғырмы, ҡармы – бер нимәгә лә ҡарамаҫтан, автобустар Удельно-Дыуанай, Николаевка, Языков кеүек йүнәлештәр буйынса көнөнә биш рейс яһай. «Салондағы кешеләр, әлдә «ГАЗель»йөрөй, элек үткенсе машина көтөп, өшөп тора инек, тип һөйләшәләр», – тип бүлешә улдары Артем. Кешеләргә яҡшылыҡ эшләй алыуҙары менән ғаилә ҡәнәғәт. Булдыҡлы кеше ҡайҙа ла булдыҡлы 2020 йылда Благовещен ҡалаһында яңы балалар баҡсаһы төҙөй башлайҙар. Ирина Александровнаға административ-хужалыҡ бүлеге етәксеһе булырға тәҡдим итәләр. Ирина ризалаша. Шунан башлап улар мөдир менән бергә гел төҙөүселәр эргәһендә була. Ҡайҙа нимә урынлаштырырға, ниндәй төҫкә буярға, коридорға ниндәй интерактив таҡталар ҡуйырға, ишек алдын нисек йәмләргә – барыһын бергә планлаштыралар. Ә инде баҡса эшләнеп бөтөп, тапшырыу ваҡыты еткәс, ремонттан һуң уны йыйыштырырға кәрәк була. «Кис бөтә ғаиләбеҙ менән тотош бинаны йыуып-йышып сыҡтыҡ. Иртәнсәккә ялтырап тора ине, – тип көлөп һөйләй Ирина. – Ҡабул итергә килгән етәкселәр бер төндә булған үҙгәрешкә шаҡ ҡатты». Былар барыһы ла – Ирина менән Вәхиттең ҙур ғаиләне дуҫлыҡта һәм татыулыҡта йәшәтә лә, кәрәк саҡта ойоштора ла белеү һәләте ул. Ирина Александровна менән әлеге осрашыуҙан һуң үҙебеҙҙә ниндәйҙер үҙгәреш, яңырыу  тойҙоҡ. Ул беҙгә матур һабаҡ бирҙе. Изгелек, киң күңеллелек, энергияны дөрөҫ ҡулланыу, тәртип, күп яҡлылыҡ һәм тағы-тағы ла әллә күпме ябай ҙа, шул уҡ ваҡытта бөйөк тә төшөнсәләрҙе ҡулланып йәшәй белеү хаҡында ине ул. Роза Хөснуллина. А. Королев фотолары.",Үҙҙәре бер ырыу!,Махсус хәрби операция,9140,https://bashkizi.ru/articles/care/2026-01-28/re-ber-yryu-4552141,2026-01-28T09:00:00+00:00
"Рәсәй 2014 йылғы Олимпия уйындарын үткәреү хоҡуғын алғас, илдә бындай кимәлдәге ярыштар өсөн яҡшы боҙ әҙерләү тураһында уйланалар. Бындай технологияларҙың үҫеш тарихы Мәскәүҙәге конькиҙа йүгереү үҙәге булған Крылатскийҙан башлана. Унда аренала эшләүгә ғалим-практиктарҙы йәлеп итәләр. Улар эҙләнеүҙәрҙе ике лагерға бүлеп башлай: берәүҙәр боҙ барлыҡҡа килеү физикаһына, икенселәре уның характеристикаһын яҡшыртыу өсөн химик берләшмәләргә баҫым яһай. Ғәмәлдә беренсе төркөм үҙен яҡшыраҡ күрһәтә. Боҙҙоң алты ҡырлы кристалл рәшәткәһе һәм идеаль структураһы бар. Ваҡыт үтеү менән ул тәбиғи рәүештә тығыҙлана, бөтә дефекттар өҫкә сыға һәм уның сифаты ла үҙаллы күтәрелә. Һыу ни тиклем таҙараҡ булһа, боҙ шул тиклем яҡшыраҡ сифатлы була. Шуға күрә бөтә ҙур объекттарҙа ла һыуҙы ҡушылмаларҙан һәм тоҙҙарҙан таҙартыу системаһы ҡулланыла. Технолог-боҙ бешереүсенең бурысы - сифатлы һәм йөкләнешкә максималь сыҙамлы боҙ булдырыу. Һуңынан кәрәкле температураны һаҡлау. Һәр спорт төрө өсөн улар айырым, бынан боҙҙоң ҡатылығы һәм, шуға ярашлы, унда шыуыу техникаһы тора. Фигуристар иң йомшаҡ һәм йылыһын ярата - Цельсий буйынса минус 3,5-4,5 градус. Конькиҙа йүгереүселәрҙең шыуыуы өсөн, голланд белгестәре иҫбатлауынса, боҙҙоң оптималь температураһы -минус 7. Хоккейсылар өсөн бындай боҙ артыҡ туң иҫәпләнә, уларҙа киҫкен хәрәкәттәр һәм тормоз яһауҙар күп. Һыуыҡ боҙ нығыраҡ сарпалана. Унан ҡар онтағы күп сыға, был уйынсыларҙың да, шайбаларҙың да шыуыуын насарайта. Ә бик йылы боҙ ваҡыт үтеү менән бутҡаға әйләнә. Хоккейҙа оптималь температура - минус 5,5-6,5 градус. Ябай ғына булып күренһә лә, боҙ ҡайнатыу - тотош фән. Һыу тураһында барыһын да белергә кәрәк. Әгәр ул етерлек кимәлдә таҙартылмаған икән, өҫкө йөҙө идеаль шыма килеп сыҡмай. Артыҡ туңдырһаң, йығылғанда йәрәхәтләнеү хәүефе ҙур. Әммә хатта бөтә технологияны белеү ҙә һәр ваҡыт оптималь һөҙөмтәгә гарантия бирмәй, йыш ҡына килеп тыуған хәл буйынса эш итергә тура килә. Яҡшы айсмейкерға физика буйынса бишле булыу, техника менән оҫта идара итеү һәм һыуыҡҡа сыҙамлы булыу ғына түгел, ә бик көслө физик көскә эйә булыу һәм, әлбиттә, үҙ эшен яратыу мөһим. Һәр ҡытыршылыҡты күрергә кәрәк. Бөтә инструменттар менән эшләй белеү мөһим. Теләһә ниндәй трассаларҙы хеҙмәтләндерә һәм етди халыҡ-ара ярыштар өсөн боҙ яһай ала белгән юғары кимәлдәге белгестәрҙе донъяла бармаҡ менән һанап булаУниверсаль арена хеҙмәткәрҙәре графикты дөрөҫ төҙөргә тырыша. Мәҫәлән, көндөң тәүге яртыһында йылы боҙҙа фигуристар күнекмәләр яһай, ә төшкө ашҡа уның температураһын төшөрөп, хоккейсыларҙы майҙанға сығаралар. Икенсе вариант та бар - боҙ бөтә спортсыларға ла яраҡлы булһын өсөн уртаса температура ҡуйыу. Был көндө Америка инженеры һәм эшҡыуары Фрэнк Замбони тыуған, ул 1949 йылда боҙ комбайн — ресурфейсер уйлап таба. Машина боҙ ҡойоусыларҙың эшен күпкә еңеләйтә, элек боҙҙо тергеҙеү буйынса бөтә процесс ҡул менән эшләнгән. Уйлап табыусының фамилияһы фамилияһы шундай машиналарҙың береһенең сауҙа маркаһының исеме булып китә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Һеҙҙә боҙ бешерәләрме?,Спорт,3631,https://henek.info/articles/+-+-/2026-01-27/e-bo-besher-l-rme-4552256,2026-01-27T15:05:00+00:00
"«Балыҡты һыуҙан тартып сығарыу өсөн сәғәт ярым ваҡыт китте. Ярай әле, ҡармаҡ ебе өҙөлөп, суртаным ҡаса алманы. Өс тапҡыр шулай булғайны инде», — тип һөйләй балыҡсы.","Бына был, исмаһам, балыҡ!",Йәмғиәт,164,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-12/byna-byl-isma-am-baly-4118883,2025-02-12T16:28:56+00:00
"Боксер ҡыҙ Сәлимә! Тай боксы менән шөғөлләнгән 11 йәшлек Өфө ҡыҙы Сәлимә Иҫәнғәлина Тайландан еңеү менән ҡайтты! Сәлимә Иҫәнғәлинаға 11 йәш кенә булһа ла, спортта ҙур уңыштарға өлгәшеүсе ҡыҙ. Ул әле Өфөнөң 58-се лицейында 5-се синыфта уңышлы ғына уҡып йөрөй. Бейеү түңәрәгендә шөғөлләнә. Өс балалы татыу ғаиләлә иң өлкәне. Морат менән Шамил ҡустыларына үрнәк булып торған апай ул. Бер-береңә хөрмәт менән баҡҡан, берҙәм, татыу ғаиләлә балалар ҙа дуҫ-татыу. Сәлимә һигеҙ йәшендә үҙе теләп, тай боксын һайлай. Уңыштарына әллә ниндәй ҙур өмөттәр бағламаһа ла, өйрәнеүе үҙе өсөн булыр тип, атаһы ҡыҙын секцияға алып килә. Шулай итеп, Сәлимә 2021 йылдың сентябренән алып Өфөнөң ЛАБИРИНТ. күп функциялы Спорт үҙәгендә Тай боксы менән шөғөлләнә башлай. Апаһына эйәреп, Морат та Тай боксына килә. Әлеге мәлдә ул ҡала кимәлендә үткән ярыштарҙа призлы урындар яулай. Тағы ла ике йылдан, Аллаһ бирһә, кескәй Шамил да беҙҙең арттан эйәрер, - тип түҙемһеҙләнеп көтә балалар. Гел генә еңеүҙәр яуларға ынтылып тороуы, ныҡышмал холҡо Сәлимәне тиҙ арала юғары һөҙөмтәләргә килтерә. Әлбиттә, көслө тренерына ла рәхмәтле ҡыҙ. Василий Геннадий улы Тимофеев ярҙамынан башҡа бындай ҙур еңеүҙәр яулап та булмаҫ та ине, – ти, Рәсәй, республика, ҡала, клуб-ара ярыштарҙа гел генә лайыҡлы 1-се һәм 2-се урындарҙы яулаған Сәлимә Иҫәнғәлина. Түбәнге Новгородта үткән Содружество Кубогында 2-се урын, Ноябрьск ҡалаһында үткән ярышта – 1-се урын һәм МУАЙ-ТАЙ фестиваленең иң яҡшы спортсыһы Кубогы, Мәскәү ҡалаһында үткән Рәсәй беренселегендә – 1-се урын һәм МУАЙ-ТАЙ фестиваленең иң яҡшы спортсыһы Кубогы (4 көрәштә 4 еңеү! ) – былар Сәлимәнең һуңғы йылдағы уңыштары. Рәсәй Беренселеге ярышында еңеүе өсөн Сәлимә Иҫәнғәлина, Донъя беренселегенә һайлап алына. Көрәшсе ҡыҙ 12-19 сентябрҙә Башҡортостаныбыҙҙы яҡлап, Тайландҡа, Бангкок ҡалаһына ярышҡа юллана. Сәлимәнең һис шикһеҙ еңеүенә ышанған атай-әсәй, туғандар, таныштар, күмәкләшеп, оҙон юл, йәшәү сығымдарын йыя. Матди ярҙам күрһәткән кешеләрҙең өмөтөн был юлы ла аҡлай ҡыҙ: Бангкоктан 3-сө урынды яулап ҡайта! Йәйге каникулдарҙа йәмле Ғафури яҡтарына ҡайтып, өләсәй менән олатайҙа күп ваҡыт иркәләнеп ултырырға тура килмәй Сәлимәгә. Спорт клубтары балаларҙы ҙур бер ғаиләләй бергә туплап, лагерь сборына йыя. Көнөнә өс тапҡыр күнекмәләр ҙә ҡаралған был йәйге лагерҙә. Киләһе йылға лагерға Морат ҡустыһын да үҙе менән бергә алмаҡсы спортсы ҡыҙ. Әлеге мәлдә Сәлимә Рәсәй ҡалаларында үтәсәк сираттағы спорт ярыштарына ныҡлы әҙерлек үтә. Сәлимәгә беҙ ҙә тормошо гел еңеүҙәрҙән торһон, даланлы ҡыҙ булһын тип теләйбеҙ! Зөбәржәт Яҡупова.",Боксер ҡыҙ Сәлимә!,Яңылыҡтар,2556,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-29/bokser-y-s-lim-3988609,2024-10-29T16:40:00+00:00
Хөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар! Һеҙҙе ысын күңелдән 8 Март байрамы менән ҡотлайбыҙ һәм иң изге теләктәребеҙҙе юллайбыҙ!,8 Март - Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән!,Йәмғиәт,110,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-08/8-mart-haly-ara-atyn-y-ar-k-n-men-n-4149588,2025-03-08T12:36:57+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҺаррис иңеләгннән соң ясаган чыгышында Демократик фирка тарафдарлары арасындагы яшьләргә дә мөрәәгать итте. ""Безгә кулларны төшерергә түгел, иңнәрне сызганырга кирәк"", диде ул. Демократик фиркадән президентлыкка намзәт, АКШ вице-президенты Камала Һарриссайлауларда иңелгәннән соң, халык алдында беренче чыгышын ясады. Вашингтондагы Һовард университетына ыелган тарафдарларына мөрәәгать итеп, ул сайлау нәтиәләрен ""кабул итәргә тиешбез"" диде һәм Байден хакимиятенең президент итеп сайланган Доналд Трампка һәм аның такымына күчеш чорында булышырга әзер булуын, хакимиятне тыныч итеп тапшыруны тәэмин итәчәген белдерде. Камала Һаррис үзенең сайлау алды штабына, вице-президентлыкка намзәт итеп чыгарылган Тим Уолзка һәм АКШның хәзерге президенты Джо Байденга ярдәмнәре өчен рәхмәт әйтте. Ул канун рөхсәт итә торган бөтен ирдә – мәйданнарда һәм мәхкәмәләрдә демократия һәм Америка демократиясе кыйммәтләре өчен алга таба да көрәшәчәген белдерде, дипяза""Голос Америки"". Шулай ук чәршәмбе, 6 ноябрьдә Камала Һаррис Республикан фиркәсеннән намзәт Доналд Трампка шалтыратып, аны иңүе белән котлады. Бу уңайдан Трампның сайлау алды штабы белдерү чыгарды. ""Президент Доналд Трамп һәм вице-президент Камала Һаррис бүген иртән телефоннан аралашты, ул аны тарихи иңүе белән котлады. Президент Трамп вице-президент Һаррисның кампания барган чактагы көчен, профессионализмын һәм үәтлеген югары бәяләде, ике лидер да илдә берләшүнең мөһимлеген таныды"", диелә документта. Һаррис үзенең чыгышында Демократик фирка тарафдарлары арасындагы яшьләргә мөрәәгать итте. ""Кулларыгызны төшермәгез, сезнең дөньяны яхшы якка күзгәртерлек көчегез, теләгегез һәм мөмкинлекләрегез бар. Безгә кулларны төшерергә түгел, иңнәрне сызганырга кирәк"", диде ул. Аның чыгышы телевидениедән күрсәтелде һәм-та трансляцияләнде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Камала Һаррис: ""Мин сайлауларның нәтиәләрен кабул итәм, әмма бирешмим""",Яңылыҡтар,1943,https://www.azatliq.org/a/kamala-harris-min-saylaularning-natijalaren-kabul-itam-amma-bireshmim-/33191149.html,2024-11-07T09:36:42+03:00
"Үҙенең тормош юлын төҙөүсе булып башлаһа ла, ғүмере буйы яҡташтарын моңло йырҙары менән һоҡландырған Вернер Семеновты барыбыҙ ҙа беләбеҙ. Ул үҙенең сабыр холоҡло, кешеләргә ихтирамлы һәм иғтибарлы булыуы менән дә айырылып торҙо һәр саҡ. Бөтә донъя интернет мәғлүмәте булған Википедияға Вернер Семенов тураһында яҙырға ҡушылғас та (мин унда редактор), Маяҡ ҡасабаһында йәшәүсе Вернер Семеновтың тормош иптәше Фәриҙә апай янына юлландым мин. Фәриҙә апай минең яҡын туғаным. Уның олатаһы менән минең атай бер туған. Апай миңә үҙе яҙған ҡулъяҙмаһын бирҙе. Уны бик тиҙ генә уҡып та сыҡтым. Әлбиттә, бында яҙылған ваҡиғаларҙың күбеһе миңә таныш ине. Шулай ҙа ҡулъяҙмала Вернер исеменең сере тигән айырым бүлеге ҡыҙыҡһыныу уятты. Вернер еҙнәм 67 йәшенә тиклем (ул теүәл биш йыл элек 70 йәшендә мәрхүм булып ҡалды) ошо серҙе белә алмаған. Бала сағында Вернер үҙ исеменән ояла торған булған. Башҡорт балалары араһында ул Үәрнәр булып йөрөгән. Һәр саҡ атаһына биргән: Ни өсөн мине Вернер тип атанығыҙ? - тигән һорауы оҙаҡ йылдар сер булып ҡалған. Атаһы һәр ваҡыт уның һорауына: Әлегә иртәрәк әле әйтергә тип яуаплар булған һәм шулай итеп Макар бабай үҙенең 98 йәшенә хәтлем Вернерға был серҙе асмаған. Һуңғы йылында, ауырып түшәккә ятҡас ҡына асылған был сер. Ул серҙе бөгөн һеҙгә лә асмаҡсымын. 1942 йылда Макар Семенов һуғышҡан хәрби бүлек Смоленск ҡалаһы янында ҡамауҙа тороп ҡала. Ул шулай итеп ниместәргә әсирлеккә эләгә. Әсирҙәрҙе, әлбиттә, эшләргә мәжбүр итәләр. Ниндәй генә эштәр башҡармай совет һалдаттары. Иң ауыр эштәр төшә улар елкәһенә. Күп кенә әсир һалдаттар ҡаса. Макар ҙә өс тапҡыр ҡасып ҡарай, тик эттәр менән эҙләп табып, туҡмап, эттәрҙән талатып кире боралар. Макар Филлипович егәрлелеге, таҙалыҡ яратыусанлығы, ябайлығы менән ниместәрҙең ышанысына инә башлай. Мәктәп йылдарында белем алған нимес теле иҫенә төшөп, конвойсыларҙың һөйләшкәнен аңлай башлай һәм уларҙың хәбәрҙәренән бындағы нимес халҡының да Гитлерҙе яратмағанын төшөнә. Улар Гитлерҙе ғаиләләренән айырғаны, көсләп һуғышҡа ебәргәне өсөн ныҡ әрләгәндәр икән. Әсирҙәрҙе ике һаҡсы – Ганс Клавитер һәм Вернер Зальцер һаҡлаған булған. Нимес һалдаттары араһында ла антифашистар булған бит. Күрәһең, Ганс менән Вернер ҙа шундайҙарҙан булғандыр, улар дүрт һуғышсыға ҡасып китергә ярҙам итәләр. Ҡасҡындар ике төркөмгә бүленеп, икешәрләп төрлө яҡҡа йүнәлә. Макар Семенов һәм Владимир Петров бергә була. Ике ҡасҡын һалдат: Әгәр ауылдарыбыҙға ҡайтып етә алһаҡ, ошо ярҙамсыл кешеләрҙең исемдәрен балаларыбыҙға ҡушабыҙ, - тип һүҙ ҡуйыша икән. Улым тыуһа, Вернер тип исем ҡушырмын, - тип ниәт ҡыла Макар бабай һәм теләге тормошҡа ашҡас, ниәтен башҡарып та ҡуя. Сер итеп һаҡлауының сәбәбе былай: ул ваҡытта СССР дәүләтендә, әсиргә төшкән кешеләргә мөнәсәбәт бик киҫкен торған. Бер әсирлектән ҡотолоп, икенсе әсирлеккә эләгергә теләмәгән Макар бабай. Ул ваҡыттағы совет ҡанундары ла бер кемде лә аямаған шул. Шуға ла был серҙе ғүмере буйы һөйләргә ҡурҡыбыраҡ йөрөгән Вернер Семеновтың атаһы. Ошо ҙур серҙе хәҙер һеҙ ҙә беләһегеҙ инде, хөрмәтле гәзит уҡыусылар. Азат ХӘЛИЛОВ Күмертау ҡалаһы «Йырлайһы йырҙар алда әле». Яҡуп ауылында тыуып-үҫкән яҡташыбыҙ, оҙаҡ йылдар сәхнәләрҙән төшмәй, бик күп төрлө телдәрҙә йырҙар йырлаусы һәм ижад итеүсе Вернер Семенов иҫән булһа, уға ошо көндәрҙә 75 йәш тулыр ине. Яҡты иҫтәлегенә бағышлап, бөгөн Вернер Макар улын яҡшы белгән кешеләр үҙҙәренең хәтирәләре менән бүлешә. Йәүҙәт Афғанур улы УСМАНОВ, Күмертау ҡалаһы: - Вернер Семеновты мин тәүге тапҡыр 1987 йылдар тирәһендә күрҙем. Ул саҡта ҡаланың мәҙәниәт һарайында эшләй инем. Бер көнө шундай ябай ғына ауыл егете эргәмә килде лә: «Йырларға ине», - тине баҫалҡы ғына итеп. Бер заман ул йырлап ебәргәйне, йығылып китә яҙҙым. Мөслим Магомаев йырлаймы ни! Ошо көндән алып ул һәр бер сарала әүҙем ҡатнаша башланы. Бик күп конкурстарҙа лауреат булды, БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре исемен яуланы. Беҙ уның менән ғаилә дуҫтарына әүерелеп киттек, һәр саҡ тығыҙ хеҙмәттәшлек иттек. Бергәләп йырҙар яҙҙыҡ, аранжировкаларын эшләргә ярҙам иттем, ноталар менән китабын да сығарҙыҡ. Вернер Макар улы Кинйәғәли Абдуллиндың шиғырҙарына ла күп йырҙар ижад итте. Уның һәр бер йыры мәғәнәле булды, юҡ-бар шиғырҙарға йыр яҙманы ул. Ныҡ итеп ауырып ятҡан саҡта ла, бер ҙә генә бирешмәне, ныҡ булды. Балаларына, ейәндәренә һәр саҡ ярҙам итте. Берәй фонограмма яҙҙырыр өсөн минең янға килһә, гел генә сетка менән күстей тотоп килә торғайны. «Ҡустым, бына һиңә сало с сарымсаком алып килдем», - ти торғайны. Шаян булды. Хәбәр һөйләгән сағында гел генә: «Слушай», - тип кешегә төртөп һөйләшә торған ғәҙәте лә ҡыҙыҡ ине. Тормош иптәше Фәриҙә ханым менән бик матур йәшәнеләр. Ҡатыны уны һуңғы көндәренә тиклем матур итеп тәрбиәләне. Вернер Семенов бик иртә яҡты донъя менән хушлашты, шуныһы бигерәк йәл. Шундай оло талант эйәһен юғалттыҡ. Уны һаман да ныҡ һағынабыҙ. Күмертау халҡы ла уны онотмаһын ине. Вернер Семенов исемендә ҡалала ғына булһа ла берәй конкурстар үткәрергә ине. Үҙе иҫән саҡта ҡалала ла, районда ла бер сара ла уның сығышынан тыш булманы бит. Бик күп телдәрҙә ижад итте ул. Юҡһынабыҙ уны. Йәмил Заһрый улы РАФИҠОВ, Күмертау ҡалаһы: - Вернер Макар улы менән һәр ваҡыт бергә концерттар ҡуйып йөрөнөк. Шәп композитор, яҡшы йырсы ине ул. Уның йырҙарын әле лә балаларға өйрәтәбеҙ, конкурстарҙа ҡатнашабыҙ. Вернер Семенов кеүек әллә нисә телдә йырлаусы кешеләр бик һирәктер. Уның күп йырҙары патриотик рухта булды. Шул тиклем ныҡ тыуған яғын, Шайтан йылғаһын яратты, йырҙар бағышланы. Бер юбилей кисәһендә: «Һин Вернер Шайтанский», - тип шиғыр ҙа яҙған инем әле уға бағышлап. Ауырып ятҡан сағында ла янына барып йөрөнөк. Бирешмәне, һәр ваҡыт дәртле, көслө булды, төшөнкөлөккә бирелмәне. «Әле беҙҙең йырлайһы йырҙар алда әле», - тип, һуңғы көндәренә тиклем баянда уйнап, йырлап ятты. Беҙ уның менән ғорурланабыҙ.",Вернер Семенов ғүмере буйы башҡортса йырланы,Тарих,5753,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-02-19/verner-semenov-mere-buyy-bash-ortsa-yyrlany-3649053,2024-02-19T10:25:00+00:00
"""КИТАП"" магазинында Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан ""КИТАП"" нәшриәтенең күптән йәшәп килгән яҡшы ғәмәлдәренең береһе - ""Изге ҡулдарҙан китап"" акцияһы яңы һулыш алды. Хөрмәтле авторыбыҙ Факил Мырҙаҡаев ""Йәншишмә"", ""Йәшлек"" гәзиттәре, ""Аҡбуҙат"", ""Аманат"" журналдары редакцияларының һәр береһенә ""КИТАП"" нәшриәтендә балалар өсөн баҫылып сыҡҡан китаптарының 15-әр данаһын бүләк итте. Факил Сәлих улы Мырҙаҡаев - яҙыусы, тәржемәсе, журналист, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар һәм Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостандың Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия, Ҡаҙағстандың Әхмәт Йәсәүи исемендәге халыҡ-ара премияһы лауреаты. Ул төрлө йәштәге уҡыусылар өсөн яҙылған ике тиҫтәнән ашыу исемдәге повестар һәм хикәйәләр йыйынтыҡтары авторы. Яҙыусының балалар өсөн нәшер ителгән китаптарында йәш быуында Тыуған иленә ҡарата һөйөү тәрбиәләү менән бергә, дуҫлыҡҡа тоғролоҡ, өлкәндәргә ҡарата ихтирам, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш, кешелеклелек һәм белемгә ынтылыш хуплана. Ҡәҙерле авторҙарыбыҙ, дуҫтар, ""Изге ҡулдарҙан китап"" акцияһын һеҙ ҙә дауам итә алаһығыҙ. Рәхим итегеҙ! Китапнәшриәте акция изгеҡулдарҙанкитап Йәншишмә Гәзите ""ЙӘШЛЕК"" гәзите - газета ""ЙЭШЛЕК"" ЖУРНАЛ ""АКБУЗАТ"" ""АҠБУҘАТ"" ЖУРНАЛЫ ""Аманат"" балалар-үҫмерҙәр журналы","«Китап бүләк итеү ҙә бит – бәхет, Китап ҡәҙерен белгән кешегә». Рәми ҒАРИПОВ",Яңылыҡтар,1325,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-08/kitap-b-l-k-ite-bit-b-het-kitap-eren-belg-n-kesheg-r-mi-aripov-4000823,2024-11-08T13:25:00+00:00
"Төбәк етәксеһе билдәләүенсә, уйынсыҡтар етештереү – күп осраҡта ҙур табыштар килтермәй торған бизнес, әммә уйынсыҡ балаларҙы тәрбиәләүҙең мөһим өлөшө булып тора, ә балалар илебеҙҙең киләсәге өсөн яуаплы буласаҡ быуын. Уйынсыҡ – стратегик тауар. Шунлыҡтан балаларыбыҙ өсөн уйынсыҡтарҙың үҙебеҙҙең илдә етештерелеүе мөһим. Радий Фәрит улы Башҡортостанда балалар тауарҙары етештереүселәрҙең күбәйә барыуын билдәләне. Уларға дәүләт яғынан ярҙам саралары ҡаралған. Мәҫәлән, еңел сәнәғәт предприятиеларының сеймал һәм ҡорамалдар алыуға сығымдары өлөшләтә ҡаплана. Компаниялар Сәнәғәтте үҫтереү фондынан ташламалы заем, күргәҙмәләрҙә ҡатнашҡан өсөн, шулай уҡ тауарын сертификатлау һәм билдәле итергә тырышыу өсөн субсидиялар  алырға хоҡуҡлы. Пленар дискуссияла Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт комитеты рәйесе Лилиә Ғүмәрова ҡатнашты. – Педагог-психолог булараҡ шуны әйтәм: уйын – баланы тәрбиәләүҙең һәм үҫтереүҙең төп сараһы. Уйынға сығымдар  һалып, беҙ киләсәк нигеҙен һалабыҙ. Беҙҙе өнәп етмәүселәр  фильмдар һәм компьютер уйындары эшләүҙе юҡҡа ғына финансламай, был идеологик мәсьәлә, – тине Лилиә Ғүмәрова. – Әйҙә уйнарға, бер яҡтан, бала саҡ байрамы булһа, икенсе яҡтан, өлкәндәрҙе балаларыбыҙға иң яҡшы уйынсыҡтар, иң яҡшы әйберҙәр бирер өсөн нимә эшләргә кәрәклеге тураһында ла уйландыра. Дөрөҫ уйынсыҡтар сығарабыҙмы, улар ниндәй материалдарҙан эшләнгән – шулар тураһында уйландыра. Пленар дискуссияла тармаҡты үҫтереү, уйынсыҡтарҙы сифатлы, хәүефһеҙ итеү тураһында һүҙ барҙы. Шулай уҡ баланың күңеленә, рухи үҫешенә ниндәй йоғонто яһауы, йәш быуынды Рәсәй йәмғиәтенең традицион ҡиммәттәре нигеҙендә тәрбиәләү мәсьәләләре күтәрелде. РФ сәнәғәт һәм сауҙа министры урынбаҫары Екатерина Приезжева Башҡортостандың күп йүнәлештәрҙә лидер булыуын билдәләне. – Халыҡ-ара санкциялар һәм сит ил брендтарының китеүе беҙҙең етештереүселәргә бушаған баҙарҙы биләү юлын асты, һәм уны ҡулдан ысҡындырырға ярамай. Кодтарҙың классификаторҙарын деталләштереү эше иһә Ватан балалар индустрияһының күберәк тауарҙарына һалым ташламалары яһау мөмкинлеген бирер, – тине министр урынбаҫары. Балалар баҡсалары һәм мәктәптәр өсөн балалар тауарҙары һатып алыу тураһында Рәсәй мәғариф министры урынбаҫары Андрей Корнеев сығыш яһаны. Ул балалар учреждениелары өсөн берҙәм уйын тауарҙары исемлеге раҫланыуын хәбәр итте. Был исемлектә Ватан тауарҙарына өҫтөнлөк бирелә. А. Корнеев профиль фестивален ойошторған өсөн рәхмәт белдерҙе. Рәсәй Белем йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары Кирилл Хваль үҫеп килеүсе быуынға патриотик тәрбиә биреүҙә уйынсыҡтарҙың һәм уйындарҙың мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ул шулай уҡ Тыуған уйынсыҡ Бөтә Рәсәй конкурсы тураһында һөйләне. Был конкурсҡа уйынсыҡтар проекттары тәҡдим ителә. Быйыл төбәктәрҙән 28 мең ғариза алынған, шуның 153-ө – Башҡортостандан. Балалар тауарҙары индустрияһы предприятиелары ассоциацияһы президенты Антонина Цицулина уйынсыҡтар етештереү тармағының балаларҙы сифатһыҙ һәм тәрбиә өсөн  зарарлы уйынсыҡтарҙан яҡлаусы социаль йүнселлек төҫө ала барыуын билдәләне. Йәнә уйынсыҡтарҙы Ватан сәнғәте, әҙәбиәте, мәҙәниәте, кино һәм телевидениеһы менән бәйләү зарурлығына туҡталды. Ултырыш һуңында Башҡортостан Башлығы ҡатнашыусыларға рәхмәт әйтте һәм идара итеү командаһының уйынсыҡ эшләүселәр, етештереүселәр, һатыусылар менән тығыҙ бәйләнештә эшләүенә иғтибарҙы көсәйтергә тәҡдим итте. Сығанаҡ: Башҡортостан Республикаһы Башлығының рәсми сайты.",Уйынсыҡ – стратегик тауар,Яңылыҡтар,3387,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-06/uyynsy-strategik-tauar-4267764,2025-06-06T14:15:00+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 18. Ә бөгөнгө һүрәттә ҡайһыһы артыҡ?,Ҡайһыһы артыҡ?,Яңылыҡтар,63,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/ay-y-y-arty-4524385,2025-12-29T20:00:00+00:00
"Рекордҡа өлгәшеү өсөн балалар 161 меңдән ашыу элемент – РУБРИК-тың Яңы йыл коллекцияһынан меңдән ашыу ҡар бөртөгө һәм йондоҙ ҡулланған. Был сара конструктор  йыйыуҙа ҡулланылған деталдәр һаны буйынса ла, ҡатнашыусылар һаны буйынса ла иң күләмлеһе булды. Сарала Станислав Кононенконан тыш, РУБРИК тигән Рәсәй брендын булдырған Айнар Абдрахманов, БР мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин, Бәхет биләмәһе хәйриә фонды бағыусылар советы рәйесе Каринэ Хәбирова һәм башҡа яуаплы шәхестәр ҡатнашты. Сығанаҡ: Башинформ.",Өфө уҡыусылары Рекордтар китабына инде,Яңылыҡтар,509,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-27/f-u-yusylary-rekordtar-kitabyna-inde-4069128,2024-12-27T11:41:00+00:00
"Мәскәүдәге ФСБ бинасыфикерләрРусия Дәүләт думасы Федераль иминлек хезмәтенә (ФСБ) элемтәне чикләүдә вәкаләтләрен киңәйтүче канун өлгесен беренче укылышта кабул итте. Ноябрь аенда парламентка кертелгән ""Элемтә турында""гы канунга төзәтмәләр мобил элемтәне генә түгел, стационар интернетны да сүндерү мөмкинлеген күздә тота. Бу ФСБ таләбе белән иминлекне тәэмин итү максатында эшләнә дип аңлатыла. Шул ук вакытта элемтә операторлары мөштәриләр алдында матди аваплылыктан азат ителә. ""Канун өлгесе Русиядәге ФСБ эшчәнлегендә иминлекне тәэмин итү һәм террорчылыкка каршы тору өлкәсендәге мөнәсәбәтләрне көйләүгә юнәлтелгән. Канун өлгесендә каралган чараларны гамәлгә ашыру социаль-икътисади, финанс һәм башка, шул исәптән бизнес өчен дә тискәре нәтиәләргә китермәячәк"", диелә аңлатмада. Русия дигитал министры урынбасары Иван Лебедев документны алдан тикшерү барышында төзәтмәләрнең кирәклеген элемтә операторларына каршы булган күпсанлы мәхкәмә шикаятьләре белән бәйле булуын аңлатты. Ул шулай ук дроннар һөүме вакытында мобил элемтә эшен чикләү кирәклеген ассызыклады. Русиядә дроннар һөүменә бәйле мобил интернет эшенә әледән-әле чикләүләр кертелә. Өзеклекләр төбәкләрдә генә түгел, Мәскәү һәм Петербурны да кертеп, эре шәһәрләрдә дә теркәлә. Хакимият, кагыйдә буларак, моны иминлекне тәэмин итү белән аңлата. Мондый чикләүләр такси, кибетләр, онлайн-банклар эшендә өзеклекләргә китергәч бизнес тарафыннан ризасызлык тудырган иде. Элек Башкортстанның дигитал министры Геннадий Разумикин мобил интернет сүнгәндә хезмәтләр өчен түләү мөмкинлеге булсын өчен кешеләргә үзләре белән күпмедер күләмдә кулакча йөртергәкиңәш итте. Казанда яшәүчеләр интернетның сүнүе үзәккә үтә башлады дипзарланганиде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Дәүләт думасы ФСБ-га интернетны сүндерү хокукын бирүче канун өлгесен хуплады,Яңылыҡтар,1790,https://www.azatliq.org/a/33661436.html,2026-01-27T15:22:35+00:00
"Эрнст МәүлетовМинем Акмәчет шәһәр башлыгы Геннадий Бахаревка күп кенә сорауларым бар. Архитектор – бу шәһәрнең йөзен билгеләгән баш кеше, диде ул. Мәүлетов үзе вазифадан азат ителүен матбугаттан белгән. Ул хәзер авыру, дәвалана. Вазифадан китүегез дөресме дигән сорауга ул рәсми матбугатта язылгач, дөрестер диде. Моңа өстәп ул ""минем кулымда булган дүрт идарәне дә алгач, шәһәрдә яңадан ниндидер сәүдә чатырлары урнаштыралар, архитекторның исә моннан хәбәре дә юк"", диде.2016 елның июнь аенда Мәүлетов Аксеновның киңәшчесе итеп билгеләнгән иде. Ул Татарстанда гамәлгә ашырылган Тузган торак програмы тәрибәсен Кырымда кулланыр, аны координацияләр дип көтелә иде.2015 елның апрелендә Акмәчетнең баш архтекторы итеп билгеләнгәндә Мәүлетов шәһәр юлларын төзекләндерергә 3 ел, шәһәрнең үзәген тәртипкә китерергә 7 ел кирәк булачак дигән иде. Акмәчет юлларын тыгыннардан арындыру өчен үзәктә офислар төзүгә рөхсәт бирмәскә кирәк, тарихи үзәкне тәртипкә китеру алдыннан кешеләрне тузган торактан уңайлы фатирларга күчерегә кирәк булачак, дигән иде ул вазифага тәгаенләнгәннән соң. Бу эшләр башкарылмаса да, әен Акмәчет үзәгендә болай да тәртиптә булган Карл Маркс урамында төзекләндерү эшләре башланды. Бу урам хәзер актарып атылган хәлдә, казу эшләре дәвам итә. Мәүлетовны вазифага куйганда Акмәчет шәһәр башлыгы Геннадий Бахарев нам удалось получить из Москвы хорошего архитектора дисә дә, елъярым эшләгән баш архитекторның планнарына шәһәр хакимияте башлыгы алай ук ярдәм итмәгәнгә охшый. Сентябрь аенда Мәүлетов шәһәрнең яңа генераль планы һаман да расланмаганын хәбәр иткән иде. Элеккеге суүткәрүче шәһәр проблемнарын да шул күзлектән карап хәл итә ала, дигән иде Мәүлетов шәһәр башлыгы хакында рәсми булмаган бер әңгәмәдә. Мәүлетов элек Казанның баш архитекторы иде, аннары Мәскәүдәге Москомархитектураның рәис урынбасары, НИи ПИ Генплан Москвы мөдире булып эшләде. Акмәчеттә аны зур өметләр белән кабул иткән иделәр.",Акмәчетнең баш архитекторы Эрнст Мәүлетов вазифасыннан алынды,Яңылыҡтар,1918,https://www.azatliq.org/a/28091145.html,2016-11-02T15:01:20+00:00
"Райме ПримоваРайме Примова Радио Свободага сөйләвенчә, ул улын Сенцов, Кольченко кебек украин тоткыннары исемлегенә кертергә тели. Әлеге исемлектәге кешеләр Русия тоткыннарына алыштырылырга мөмкин. ""Бүген тагын ФСБга бардым, ләкин Мухин (Акъяр ФСБ идарәсе итәкчесе-ред. ) урынында булмады, бер айдан гына кайтачак диделәр. Мин аңа кадәр яши алмаячакмын дидем"", ди Примова. Сишәмбедән бирле ул су гына эчә һәм ачлыкны көче иткәнче тотчакмын дип белдерә. Примованы терапевт карап тора. Райме Примова 10 майда Хайто (Тыловое) авылы кешесе Энвер Сөләймановны ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләп кулга алгач, ачлык тоту карары кыла. ""Мин улым өчен куркам. Аның белән берәр нәрсә булыр да, ул моны үзе эшләде дип әйтерләр. Минем бер генә бөерем калды, аның азат ителүенә кадәр яши алмаячакмын, тагын бер ел да сигез ай бар әле"", дип Примова. Нури Примов 2016 елның сентябрендә Русия мәхкәмәсе карары белән биш елга ирегеннән мәхрүм ителде. Ул Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында канашуда гаепләнде. Примов Мари Илендә колониядә утыра.","""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә хөкем ителүченең әнисе ачлык игълан иткән",Яңылыҡтар,1046,https://www.azatliq.org/a/29310968.html,2018-06-21T15:08:26+00:00
"Вәкиллек итәкчесе итеп ТНВ каналының башкарма мөдире Алинә Сөләйманова билгеләнгәнфикерләрУкраинадан басып алынган Луһански шәһәрендә ТНВ каналының вәкиллеге ачыла. Вәкиллек итәкчесе итеп ТНВ каналының башкарма мөдире Алинә Сөләймановабилгеләнгән. Бу хакта бүген карар имзаланган, дип яза""Интертат"" үз чыганакларына сылтама белән. ТНВ итәкчелеге вәкиллекне ачу сәбәбен андагы вакыйгаларны даими яктырту кирәклеге белән аңлата. ТНВ каналының башкарма мөдире итеп моңа кадәр каналда баш продюсер булып эшләгән Лилия Кадыйровабилгеләнгән. Кадыйрова ТНВга килгәнче, 2023 елның ноябренә кадәр ТМТВ каналының баш мөхәррире булып эшләгән иде. Алинә Сөләйманова ТНВ каналына 2021 елның маенда килде. Аңа кадәр ул Уфаның вице-мэры булып эшләде. БСТ каналында озак еллар алып баручы, журналист булып эшләгән, Куштау хәлләре аркасында үз теләге белән бу дәүләт каналыннан киткән Таһир Вахитов Азатлыкка Алинә Сөләйманованың ТНВга билгеләнүе үз карары булмаска да мөмкиндигән иде. ""Хакимияткә карата үтә дә лояль кеше. Хакимият белән бергә эшләгән кешеләр бертөрлерәк бит алар. Беренче чиратта хакимиятне яклый, кешеләрне түгел. Татарстанга китү карары үзенеке булмаска да мөмкин. Кемдер кемгәдер аны тәкъдим итә ала. Милли сәясәтне аңламый, һәрхәлдә бер тапшыруын да күргәнем юк. Ул тармакта аның көче итмәстер, ә Башкортстанда, Татарстанда эшләгәндә милли сәясәтне белергә кирәк. Кимендә ТНВга яңа сулыш өрә ала"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Башкорт әмәгать эшлеклесе Вәлиәхмәт Бәдретдиновта Алинә Сөләйманованы хакимият кушканны эшләп утыручы кеше буларак бәяләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Яңа гасыр"" каналы басып алынган Луһанскида вәкиллеген ача",Татарстан,1656,https://www.azatliq.org/a/32796585.html,2024-01-29T14:12:51+00:00
"12 декабря, в Уфе впервые прошел «Бал юных шаймуратовцев». Напомним, предложение о его проведении было озвучено в январе 2024 года на «Часе родных языков». Оно было поддержано Радием Хабировым. Руководитель региона приветствовал лучших учащихся «шаймуратовских» классов. – Сегодня – особенный день в жизни каждого из вас, – сказал Радий Хабиров. – Я с огромным восхищением и уважением смотрю на вас, дорогие шаймуратовцы. Ведь для того, чтобы гордо носить это звание, каждый из вас прошел свой непростой путь – хорошо учился, занимался спортом, развивался. Поэтому вы этого достойны. Глава Башкортостана подчеркнул особую роль Героя России, генерал-майора Минигали Шаймуратова в истории Отечества и Башкортостана. – Я уверен, что имя комдива Шаймуратова теперь уже будет с вами всю жизнь. Это уникальный человек, выдающийся военачальник, славный сын башкирского народа. И когда в 2022 году в нашей республике начали формировать первые добровольческие военные подразделения для участия в СВО, воины сразу сказали: «Первый батальон будет носить имя генерала Шаймуратова». И мы гордимся ими. Быть шаймуратовцем – это огромная честь, – дал напутствия ребятам руководитель региона. – Все полученные знания вам будут помогать в жизни. Ваши преподаватели и родители уже с огромной гордостью и уважением смотрят на вас. И вы это заслужили. Напомним, что «шаймуратовские» классы впервые создали осенью 2020 года в уфимских полилингвальных многопрофильных школах 44 и 162, а также в башкирской гимназии 1 имени Рами Гарипова. Далее эту практику распространили на другие муниципалитеты республики. Сейчас их в Башкортостане – 251. Кадетские классы призваны увековечить память легендарного башкирского комдива, привить молодому поколению дух патриотизма и любви к Родине. «Шаймуратовцев» обучают по расширенной учебной программе. Также они носят единую школьную форму. Первый «Бал юных шаймуратовцев» собрал более 230 учащихся из шести муниципалитетов республики. Это школьники, которые показывают хорошие результаты в обучении, занимают призовые места в олимпиадах, творческих и научных конкурсах, военно-спортивных соревнованиях, активно участвуют в деятельности общественных организаций и волонтёрских движений. Глава Башкортостана вручил особо отличившимся ученикам почётный знак «Юный шаймуратовец». Его обладателями стали 23 человека. Участники бала станцевали башкирский вальс, полонез и лендлер под мелодии башкирских композиторов Урала Идельбаева и Рима Хасанова. В беседе с журналистом ИА «Башинформ» Глава Башкортостана рассказал об инициативе создания «Бала юных шаймуратовцев». – Мы стали свидетелями зарождения ещё одной традиции в нашей республике – «Бала шаймуратовцев». Это грандиозно, на самом деле. Будем проводить его каждый год, учитывая, что у нас в республике уже более двух тысяч ребят-шаймуратовцев. И в муниципалитетах тоже проведём «Бал шаймуратовцев». Это и патриотическое воспитание, и умение танцевать. Настоящая командная работа, – отметил Радий Хабиров. – Получилось очень здорово. Я на них глядел и любовался. Первый «Бал юных шаймуратовцев» собрал более 230 учащихся из шести муниципалитетов республики. Это школьники, которые показывают хорошие результаты в обучении, занимают призовые места в олимпиадах, творческих и научных конкурсах, военно-спортивных соревнованиях, активно участвуют в деятельности общественных организаций и волонтёрских движений. Глава Башкортостана вручил особо отличившимся ученикам почётный знак «Юный шаймуратовец». Его обладателями стали 23 человека. Участники бала станцевали башкирский вальс, полонез и лендлер под мелодии башкирских композиторов Урала Идельбаева и Рима Хасанова. В беседе с журналистом ИА «Башинформ» Глава Башкортостана рассказал об инициативе создания «Бала юных шаймуратовцев». – Мы стали свидетелями зарождения ещё одной традиции в нашей республике – «Бала шаймуратовцев». Это грандиозно, на самом деле. Будем проводить его каждый год, учитывая, что у нас в республике уже более двух тысяч ребят-шаймуратовцев. И в муниципалитетах тоже проведём «Бал шаймуратовцев». Это и патриотическое воспитание, и умение танцевать. Настоящая командная работа, – отметил Радий Хабиров. – Получилось очень здорово. Я на них глядел и любовался.","Башҡортостанда беренсе тапҡыр ""Йәш шайморатовсыларҙың балы"" үтте",Яңылыҡтар,4204,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-13/bash-ortostanda-berense-tap-yr-y-sh-shaymoratovsylar-y-baly-tte-4050697,2024-12-13T10:13:00+00:00
"Русиянең мобилизацияләнгән хәрбиләре. Архив фотосыфикерләр2022 елның сентябрендә Русиядә мобилизация игълан ителгәннән соң, йөзләгән русияле сугышка чакырылуы турындагы карарны мәхкәмәләргә шикаять итеп караган. Бу хакта илнең бөтен район һәм гарнизон мәхкшмшлшре базаларын анализлап, ""Вёрстка""яза. Русиянең төрле төбәкләреннән кимендә 761 кеше хәрби чакырылыш комиссиясен шикаять иткән, һәр 15 нче кеше иңгән. Мобилизация игълан ителгән беренче атналарда мәхкәмәгә 172 кеше мөрәәгать иткән, 589 кеше – хәрби әзерлек бүлекчәләренә яки фронтка барып эләккәннән соң гына. Алар бөтенесе дә мәхкәмәне үзләрен канунсыз сугышка алуларына ышандырырга тырышкан, өйләренә кайтарып ибәрүне сораган диелә. Мобилизацияне шикаять итеп иң күп дәгъвалар Краснояр крае мәхкәмәләренә бирелгән – 64 кеше. Һәр өченче кеше мәхкәмәдә иңгән. Аннары Башкортстан бара, анда 59 кеше шикаять язган. Свердлау өлкәсендә 44 кеше үзенең хокуклары өчен көрәшкән. Мәскәү өлкәсендә шундый 25 кеше табылган, ә Ленинградта - 14. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кимендә 761 русияле мобилизациягә эләгүен мәхкәмәгә шикаять иткән. 52 кеше мәхкәмәне отып өенә кайта алган,Яңылыҡтар,1095,https://www.azatliq.org/a/32599317.html,2023-09-19T10:36:55+00:00
"Хикәйәм уҡыусы күршеләрем хаҡында. Беҙ эшләгән поселокта, ҡәйнәм әйтмештәй, ""40 әҙәм  балаһы"" йыйылғайны: быға тимер юл станцияһы булыуы ла, ҡасандыр ит,  төҙөлөш материалдары комбинаттары асылыуы ла булышлыҡ иткәндер. Ирле - ҡатынлы күршеләремдең дә ғаиләләре үҙенсәлекле ине: 4 - 5 - се класс уҡыусы малайҙар менән ҡыҙыҡайҙың - ҡайһыһы кем балаһы икәнен дә башта айырмай инем. Ике малайлы хатын менән бәләкәй ҡыҙы булған ир бергә тормош ҡорғайнылар. Ике ғаиләнең дә үткән тормоштарында ниндәйҙер күңелһеҙ хәлдәрме, фажиғәме булғанын ишеткәйнем. Бер уңмаған,  һис уңмаҫ, тигәндәй, һаман шул эске менә булыштылар улар. Мин, йәнәһе, уҡытыусы булараҡ, уларҙы шелтәләүемә ""Башың йәш әле, ҡарап - ҡарарбыҙ! .. ""- тип кенә ебәрә ине ҡыҙмаса булып алған хатын. Бер подъезда йәшәгәс, барыһын да күрше - тирә ишетеп, күреп тора. Күршеләрем подъезд алдында: ""Үткән төндә, йоҡо осороп, уҡытыусы менән милиция ғауға ҡуптарҙы әле беҙҙең домда! "" - тип минең ғаиләләге ""буранға"" төрттөрөп. хахылдашып торалар ине ""ҡунаҡтары"" менән. Хәҙерге аҡылым менән: ""Шул күрше балаларға ниңә үҙем, һорап килгәндәрен көтмәй,  ярҙам итмәнем,  икән, ""- тип уйлайым. Балалар аҙнаһына бер-ике тына миңә йомошҡа инерҙәр ине. Йыш ҡына йә шәкәр, йә ҡоймаҡ бешерергә он һорарҙар ине. Береһендә бәләкәс ҡыҙым да: ""Беҙ ҙә ҡоймаҡ бешерәйек! - тип өҙмәне лә ҡуйманы. Эш хаҡын түләмәһәләр ҙә, мәктәптең эше өйгә лә ҡайта ине, ҡыҙымды әллә ней тәмлекәстәр бешереп һыйларға ваҡыт тапмаған була инем. Холодильниктан йомортҡалар, һөт, май алып ҡамыр ҡойғанда, әллә ҡасанан инде содам бөткәне иҫемә төштө. - Бына бит! Еңел генә тиһеңме ҡоймаҡ бешереүе! Соданы бөтөргәбеҙ посуда йыуып! .. - тип һуҡранам ҡыҙыма. - Әсәй! Күршеләрҙән сода һорайыҡ, улар көн дә ҡоймаҡ бешерәләр! Бер йылдан ашыу был йортта йәшәһәк тә бер тапҡыр ҙа уларға ингәнем юҡ ине әле. Эскән кешеләрҙең өйҙәредә булғаным бар. ., балаларҙы уңайһыҙ хәлгә ҡуймайым, тип тартына инем. Звонокка баҫыуға ҡулбашына таҫтамал элгән бәләкәй малай хужаларса килеп асты. Мин нишләптер ҡаушап ҡалып: - Һаумыһығыҙ! .Тимербулатов! .. - тим. - Здрасьте. - Эээ. Азамат! Беҙ ҙә ҡоймаҡ бешерергә уйлағайныҡ. Сода биреп  тороғоҙ әле,  содабыҙ бөткән? .. - Хәҙер бирәм! Фатирҙың таҙа булыуы, ишек төбөндә үк аяҡ кейемдәренең бер  тәртиптә теҙелеп торғайны күҙгә ташланды. - Тәмле ҡомаҡ еҫе! - тип шаяртҡан булам. Ҡыҙыҡай тарелкаһы менән ҡоймаҡтарҙы кухнянан сығарып - Попробуйте блинчики!  - тигән булды. Мин: - Юҡ! Юҡ! - тигәнемә - Вон дочка Ваша хочет. - тине малай ололарса. Ҡыҙыма йоҡа ғына бер ҡоймаҡты алып бирҙем. - Рәхмәт әйт! - Шпасиба! - тей ҡоймаҡ ашаған ҡыҙым. Ә беҙҙең ҡоймаҡтар, ғәҙәттәгесә, ҡалын,  күпереп торған булып килеп сыҡтылар. Электән дә йоҡа ҡоймаҡтар килеп сыҡмай  ине. Күршеләремде лә ""һимеҙ"" ҡоймаҡтарым менән һыйлап,  йоҡа ҡоймаҡтың рецебын һорарға булдым. - Так у Вас это - оладьи! Яйца, кефир  добавляли, наверное. тесто густое. У нас - блины. - тип белгестәрсә һығымта яһаны Тимербулатов. - Һеҙҙекесә  йоҡа ғына килеп сыҡһын өсөн нишләр кәрәк һуң? - Ҡамырға ҡайнар һыу ҡушабыҙ,  ну. сода, тоҙ, шәкәр ҡушһаң тағы ла тәмлерәк була. Кухняға һөйләшә- һөйләшә барып ингәс,  таҙалыҡ менән бергә ярлылыҡ та йәнәшә хөкөм һөргәнен абайланым, холодильник бөтөнләй юҡ ине. - Әйҙәгеҙ мин һеҙгә йомортҡа,  кефир бирәм, мин аҙна һайын ауылдан әсәйемдән алып киләм. иртәгә инде - йома. - Беҙгә лә өләсәй алып килә ине, ауырып киткәндер,  моғайын. - тип һыр сисмәҫкә тырышты олораҡ  малай. Йомортҡа,  кефир индергәндә: ""Мы запеканку сделаем! ""- тип эшлекле генә ҡиәфәттә ризыҡтарҙы алып ҡуйҙы. Мин дә йомоштарымды уҡыусы күршеләремдән йомошларға тырыштым: күп итеп кер йыуғанда ҙуур корытоларын, кер ҡыҫтырғыстарын алып торор инем. Беҙҙең хатта ""серле"" урын да барлыҡҡа килде. Ямғыр ҡоя башлағас, кибеп бөтмәгән керҙәремде тастарға өйөп- өйөп һалып, подъезд ишегенән яуған ямғырға аптырап ҡарап торғанда шау-гөр булып малайҙар килеп инделәр. - Әйҙәгеҙ, беҙ һеҙгә чердакка нисек күтәрелергә икәнен күрһәтәбеҙ. Унда кешеләр керҙәрен эләләр! -  тип, эйәртеп алып киттеләр өй башына. Ниндәйҙер текә тимер баҫҡыстан менеп киттек, йоҙаҡты  малай  кеҫәһенән асҡыс сығарып асты. Был панель йорттар ике этажлы булһалар ҙа сарҙаҡтары оло кеше эйелмәй йөрөрлөк итеп төҙөлгән. Шомлорак та һымаҡ,  бутылкалар ҙа ара - тирә тәгәрәшеп яталар. Минең шикләнгәнде һиҙепме: - Не бойтесь, тут чужих не бывает. - тип тынысландырҙылар. Ҡыҙыҡай ҙа беҙҙең арттан килеп етеп: - Ямғыр туҡтаны! Әйҙәгеҙ,  беҙҙең серле урынды күрһәтәбеҙ! -  тип ағаларына ҡараны. - Только, чур, не болтать другим! - тип һеңлеләрен шелтәләгәне миңә лә ҡағыла икәне аңлашыла ине. Тағы ла бер тимер текә баҫҡыстан  юғарыраҡ күтәрелдек. Хәҙергеләй күҙ алдымда: иҫ киткес күренеш асыла ине өҫтән ҡарағанда,  был ике йорт башҡа двухэтажкаларҙан бейегерәк ине, шуның өсөн бар нәмә лә үс төбөндәй күренә: больница, мәктәп урамы, яңыраҡ барлыҡҡа килгән һатыу итеү киосктары. , посадка, баҫыу, юл. кешеләр, беҙ уларҙы өй түбәһенән ҡарап торғаныбыҙҙы  баштарына ла индермәйҙәр! Өй башы рубероид менән ябылып, тип - тигеҙ, тап- таҙа ине - ямғыр һыуҙары менән йыуылып төшә, күрәһең, шул уҡ ваҡытта хәүефһеҙ ҙә - 70 см тирәһе бейеклектәге стеналары бар ине. Ҡыҙыҡай көпшәләр менән һабынлы һыуҙан шарҙар өрөп осора башланы. Ундай ҙууур шарҙар нисек шулай булып өрөләләр ине икән, хәйер, хозяйственное мыло, тип аңлатҡайнылар малайҙар. Кешеләр алдынан әкрен генә әллә ниндәй фантастик төҫтәр менән ялтырап, ҙур-ҙур шарҙар осоп китәләр. Кешеләр тирә- яҡтарына ҡарай башлаһалар - эйеләбеҙ! Малайҙарҙың да үҙҙәренең шөғөлдәре бар: ҡыялаш йорттоң түбәһенә кем самолетын ""уңышлы ултырта"". Ҡайсаҡ самолеттар әллә ниндәй ""петлялар"" яһап кешеләрҙең алдынан осалар - беҙ тағы баштарҙы йәшерәбеҙ! - Приходите сюда с дочкой. Только никому не говорите, особенно мужу. он же. Йәйен китап уҡып ҡыҙынып ятырға ҡулайлы ине был урын. Шуныныһы үкенесле: күршеләремде күпме генә китап уҡытырға тырышһам да артыҡ ҡыҙыҡһыныу уята алманым. Әллә күпме китаптар араһынан ""Приключения Тома Сойера""ны ғына аҙағынаса уҡынылар. Шулай ҙа Д. Бүләковтың яңы баҫылып сыҡҡан ""Тыҡрыҡ башы - беҙҙең биләмә"" әҫәрен минең ҡысҡырып уҡығанды оҡшатып тыңланылар, аңлауымса. Ҡыҙыҡай: ""Ә минең атайым да  китап уҡырға ярата! ""- тип китаптарҙы бер килтерә, бер алып ҡайта ине. Күрше хатындың да һуңғы йылда үгәй ҡыҙына тыныс ҡына  бәйләм бәйләүгә өйрәтеп, диванда бер- береһенә һыйынып  ҡына ултырыуҙары ла күңелемдә уйылып ҡалған. Башта улар ҡайҙалыр күсенеп киттеләр, аҙаҡ  - беҙ. Инде 25 йылдан ашыу ғүмер үтеп тә китте, социаль селтәрҙәрҙән эҙләгәндәрем дә булды- тапманым, бәлки исемдәрен дөрөҫ иҫләмәйемдер. Инде ир уртаһы булырға тейеш күрше малайҙар,  илгәҙәк ҡыҙыҡай бала саҡтан тормош һынауҙарын үтеп, аяҡтарына ныҡлы баҫҡандарҙыр, тип ышанаһы килә.",Йоҡа ҡоймаҡтар рецебы. Хикәйә. Асия Закирйәнова,Хикәйә,6674,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-04-12/yo-a-oyma-tar-retseby-hik-y-asiya-zakiry-nova-3216549,2023-04-12T10:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр көз Башкортстанның ""Ватан"" ихтыяри отряды итәкчесен отрядтагы өч хәрбине үтерүдә шикләнеп кулга алулары билгеле булды. Башкортстанның Украинадагы сугышка ибәрелгән ""Ватан"" батальонының хезмәттәшләре тарафыннан атып үтерелгән дүрт хәрбиен ""махсус хәрби операция каһарманнары"" дип ирләгәннәр. Бу хакта ""Медиазона""иткерә. Игорь Поповны, Салават Рәфыйковны, Айдар Әхтәрановныһәм Илшат Нәбиуллинныхәрби бурычларын үтәгән чакта һәлак булучылар дип күмгәннәр. Былтыр көз Башкортстанның ""Ватан"" ихтыяри отряды итәкчесен отрядтагы өч хәрбине үтерүдә шикләнеп кулга алулары билгеле булды. Ул чакта -каналы Башкортстаннан Украинадагы сугышка киткән өч хәрбине: 33 яшьлек Илнар Н. , 29 яшьлек Салават Р. һәм 25 яшьлек Айдар Ә. -ны сентябрь башында хәрби бүлекчәләреннән ерак түгел генә урман полосасында үле килеш тапканнар, дип иткерде. Беренчел мәгълүматларга күрә, аларны башка бер үтерүнең шаһите булган өчен үтергән булулары бар. Егетләрнең 21 августта үлүе ачыкланган, аларны шул ук көнне Луһански полициясе эзли башлаган. Хәрбиләрнең әсәдләре өстенә гранатлар куйганнар соңрак яндырганнар, дип сөйләгән иде тикшерүчеләр мәрхүмнәрнең туганнарына. Шулай ук тикшерүчеләр әйтүенчә, мәрхүмнәр ""Артист"" кушаматлы башка бер сугышчыны үтерүләрен күреп торган булырга мөмкин, алардан шуңа күрә котылган булулары бар. Мәрхүмнәр ""Ватан"" ихтыярилар отрядында хезмәт иткән булган. Отрядның ""Самурай"" кушаматлы итәкчесе Рамил Ү. һәм аның машина йөртүчесе тоткарланган, аларның хәрбиләрне үтерүдә катнашы бар дип шикләнәләр, дип язган иде басма. Шул ук вакытта ""Вот так"" басмасы бу вакыйгаларның шаһите белән сөйләшкән һәм шаһит аңа үзе белгәннәрне сөйләгән. Шаһит сүзләренчә, 2023 елда ""Артист"" бергә хезмәт иткән хәрбине кыйный башлаган, чөнки аннан аракы исе килүен сизгән. Моңа авап итеп бу хәрби ""Артист""ны атып үтергән. Берничә көннән ""Ватан"" ихтыяри отряды итәкчесе - ""Самурай"" кушаматлы Рамил Үлмәсбаев бу үтерүнең шаһитләрен ""алып атарга булган"". ""Алар безне атарга алып китте. Кем ничек булдыра ала, шулай коралландык та сакланырга әзерләндек. Тик алар башка лагерьга китте. Андагылар да сакланган, әмма ""Самурай"" гранатометтан аткан, кешеләр кайсы кая чапкан. Ул үтерүне күреп торган өч егетне тота алган. Аларның тезләренә аткан, лом белән кыйный башлаган. Ломның очы белән һәрберсенең эчләрен актарган. Шуннан аларны әле исән килеш УАЗ багажнигына салып каядыр алып киткәннәр"", дип сөйләгән басма чыганагы. һәм ""Вот Так"" язмаларында һәлак булучыларның фамилияләре күрсәтелмәгән иде. Тик ""Медиазона"" мирас эшләре реестры һәм некрологлар базасы аша аларның шәхесләрен ачыклый алган. Некрологларда бу хәрбиләрнең ничек үлүе язылмаган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Хезмәттәшләре атып үтергән дүрт Башкортстан хәрбиен ""хәрби бурыч үтәгәндә үлде"" дип ирләгәннәр",Яңылыҡтар,2796,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanning-vatan-bataloninda-hezmat-itkan-ham-hezmattashlare-atip-utergan-durt-harbien-harbi-burich-utaganda-ulde-dip-jirlagannar/32967153.html,2024-05-28T17:07:52+03:00
"На основании постановления Правительства Республики Башкортостан Якшимбетовской средней школе Куюргазинского района присвоено имя Героя Советского Союза Хасана Назаровича Гайсина. Хасан Гайсин родился в 1908 году в деревне Караево (в настоящее время в Куюргазинском районе Башкортостана) в семье крестьянина-башкира. Окончил четыре класса начальной школы в Караеве, после чего пошёл работать. С 1930 по 1942 трудился бригадиром в колхозе им. Молотова Кумертауского района. Призван в РККА года. С 20 июля того же года на фронте, в звании сержанта командовал пулемётным расчётом 700-го стрелкового полка 204-й стрелковой дивизии 51-й армии. Воевал на Калининском, 1-м Прибалтийском, 3-м Белорусском фронтах. В феврале 1943 года в ходе боёв на Воронежском фронте за деревню Верхне-Михайловку огнём своего пулемёта уничтожил значительные (до батальона) силы противника, сорвав все немецкие контратаки. В боях под Витебском уничтожил несколько десятков вражеских солдат. года в боях в Харьковской области командовал 76-мм орудием, отражая вражескую танковую атаку, и подбил один танк. В ночь с 1 на 2 мая 1944 года у деревни Степаньково Витебской области фланговым пулемётным огнём сорвал вражескую разведку боем, уничтожив 13 солдат противника. года, поддерживая огнём станкового пулемёта наступающую пехоту при прорыве обороны противника, за один день уничтожил 40 немецких солдат и офицеров; на следующий день у населённого пункта Суйково Витебской области, отражая контратаку вражеской пехоты при поддержке танков, потерял второго номера из-за ранения, но продолжал вести стрельбу один и за день уничтожил свыше ста солдат противника. В июле и августе 1944 года подавлял пулемётным огнём контратаки противника у литовских деревень Скопишкис и Расчунай, в двух боях уничтожив около 90 вражеских солдат и офицеров. 6 августа принимал участие в танковом десанте у деревни Подскрапишка (Литва), задачей которого был прорыв котла, в который попала 357-я стрелковая дивизия. В ходе операции лично возглавил десантную группу на броне танка, захватил два вражеских 75-мм орудия и, развернув их в сторону противника, 25 снарядами уничтожил 80 немецких солдат и офицеров; восемь солдат противника сам Гайсин в этот день уничтожил автоматным огнём. В 1944 году вступил в партию. В июне 1944 года награждён медалью «За отвагу» за действия под Витебском, в октябре стал кавалером ордена Славы степени за бои в Латвии, в ходе которых вначале вёл огонь из пулемёта один, потеряв второго номера, а после выхода пулемёта из строя, уже будучи контужен разрывом снаряда, продолжал вести по противнику автоматный огонь и уничтожил до 15 вражеских солдат. года указом Президиума Верховного Совета СССР Хасану Назаровичу Гайсину присвоено звание Героя Советского Союза. По окончании войны демобилизован, вернулся в родной колхоз, в дальнейшем работал в Мурапталовском совхозе. Умер в 1991 году, похоронен в деревне Караево. В честь Хасана Гайсина названа улица в деревне Кинья-Абыз (Куюргазинский район Башкортостана). В деревне Караево и селе Ермолаево ему установлены бюсты.",Яҡшымбәт ауылы мәктәбенә Советтар Союзы Геройы Хәсән Ғайсин исеме бирелде,Яңылыҡтар,3053,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-12/ya-shymb-t-auyly-m-kt-ben-sovettar-soyuzy-geroyy-h-s-n-aysin-iseme-birelde-4080996,2025-01-12T17:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия мәгариф һәм фән министрлыгы Украинадагы сугышта катнашучыларга югары уку йортларына кергәндә өстәмә 10 балл бирергә киңәш иткән. Бу хакта уку йортлары өчен әзерләнгән ""белгеч һәм бакалавриат програмнары нигезендә укырга кабул итү методик киңәшләре""ндәәйтелгән. Укырга кергән вакытта абитуриентларга ""шәхси казанышлары"" өчен өстәмә баллар бирелә. Аларга контракт нигезендә яки комиссариат чакыртып алып хәрби хезмәт үтү, мобилизацияләнеп хәрби хезмәттә булу, ""ихтыяри"" отрядлар белән Украинага каршы сугышуны да керткәннәр. Узган ел Мәгариф һәм фән министрлыгы сугышта катнашучыларның балаларына өстенлекләр булдырды, белгеч һәм бакалавриат абитуриентларына бирелә торган урыннарның 10 процентын махсус квоталар белән аларга бирде.2023 елда министрлык мобилизацияләнгәннәрнең һәм ""ихтыяри""ларның балаларына югары уку йортларына кергәндә ташлама бирергә тәкъдим итте, ә майда исә Украинадагы сугышта катнашканнарның балалары өчен укыту бәясен төшерергә киңәш бирде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинага каршы сугышучыларга уку йортына кергәндә 10 балл өстәмәкчеләр,Яңылыҡтар,1095,https://www.azatliq.org/a/32483669.html,2023-06-30T10:59:26+00:00
"Минең ярҙамсым, таянысым! -ти Минең олатайым Рауил исемле. Уға алтмыш йәш. Мин олатайымды ныҡ яратам. Хаҡлы ялға тиклем ул колхозда агроном булып эшләгән. Колхоз баҫыуҙарында мул уңыш үҫтергән. Әрме хеҙмәтендә илебеҙ сиген һаҡлаған. Мин уға һәр ваҡыт ярҙам итәм: мал ҡарашам, көтөү көтөшәм, бесән йыйышам. Олатайым миңә ҡарап шатлана. Минең ярҙамсым, таянысым! -ти. Таһир Рәхимов. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы. Йәш хәбәрсе","""Минең ярҙамсым, таянысым! -ти",Яңылыҡтар,484,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-20/mine-yar-amsym-tayanysym-ti-3973289,2024-10-20T12:25:00+00:00
"Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре яңы йыл алдынан мәктәптәргә, балалар баҡсаларына йөрөй, янғын һүндереү частарына экскурсиялар ваҡытында ла балалар менән аралаша - уларға хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен аңлата.",Именлек бала саҡтан башлана,Яңылыҡтар,221,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/imenlek-bala-sa-tan-bashlana-4515438,2025-12-19T19:30:00+00:00
"Ленин урамы буйлап китеп барғанда йәнә бер танышыбыҙҙы осраттыҡ. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашып, бер аҙ һөйләшеп торғас, ул: – Әйҙәгеҙ Милли йәштәр театрына, Театр яҙы фестивале бара бит, – тимәһенме! – Ниндәй спектакль була? – тип һораныҡ икебеҙ бер тауыштан. – Тимерғәле Килмөхәмәтовтың Йәнкиҫәк тигән хикәйәһе буйынса әҙерләнгән спектакль. – Әйҙә! Студент саҡтағы хәтирәләрҙе һөйләшә-көлөшә театрға килеп еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ. Халыҡ күп ине. Бына спектакль башланды. Ваҡиға һуғыштан һуңғы осорҙа бара. Миңйыһан исемле үкһеҙ ҡыҙ яңғыҙ ҡалыуҙан ҡурҡып, бала тапҡыһы килә. Сатан, үҙен йәмһеҙ, бүтәндәргә тиң түгел тип ҡабул иткән ҡыҙ үҙенә егеттәр ҡарауына, ғаиләле булырына өмөт итмәй. Шуға ла Санъяр исемле егеттән бала табып үҫтергеһе килә. Әммә уныһы был һүҙҙе ишетергә лә теләмәй – ҡыҙҙы бер нисә тапҡыр ҡыуып ебәрә. Бигерәк тә Миңйыһандың Ҡартайған көнөмдә яңғыҙ булғым килмәй, итәкте елгә асып торғандан ғына бала тыумай бит тип үкһегәнендә тәнемде биҙгәк ҡороштороп алғандай булды. Шул мәл барлыҡ тамашасы миңә һонолоп, һине лә шундай яҙмыш көтә бит, тип ҡарағандай ине. Берсә героиняны йәлләйем, берсә үҙемде. Хатта эстән, юрамал ҡыланманымы икән, тип ошо спектаклгә алып килгән әхирәтемә асыуландым. Ике битем янып бара, сығып ҡына китер инем, халыҡтан оят. Барыһы ла сәхнәгә төбәлгән, шылт иткән тауыш юҡ. Ысынлап та, спектакль ҡыҙғаныс та, фәһемле лә ине. Берәүҙәр ҡулъяулығы менән күҙ йәшен һөртөп ала. Фестиваль бит: таныш артистар ҙа шаҡтай күренә. Етмәһә, беҙҙең эргәлә генә әҫәрҙең авторы ултыра, ейәнен дә алып килгән. Тамаша бығаса тыныс ҡына йәшәп ятҡан тормошомдо селпәрәмә килтерҙе. Ул төндә илап сыҡтым. Ысынлап та, мин дә бер көндө япа-яңғыҙ тороп ҡалмаҫмынмы? Бығаса әхирәттәрем: Ни эшләп кейәүгә сыҡмайһың? – тип һорағанға көлөп кенә ҡарай инем. Яуабын да табам бит әле: – Нимәгә миңә кейәү? Хәҙер йүнле егеттәр бармы ни? Баҡтиһәң, улар дөрөҫөн әйткән. Мәктәптә директор урынбаҫары булып эшләүем, үҙемдеке булмаған килеш, кеше балаларын тәрбиәләйем тип зыҡ ҡубыуым, хатта атҡаҙанған исемен йөрөтөүем көлкө тойолдо. Ысынлап әйткәндә, был төндә тәүге тапҡыр үҙемде йәлләп иланым. Нимәгә өлгәштем һуң? тигән һорау мейемде сүкене. Тиҙҙән миңә 35 йәш тула. Дөрөҫ, уҡып, диплом алдым, хәләл көсөм менән бер бүлмәле фатирлы булдым. Кешеләрҙән кәм йәшәмәйем тип, бурысҡа бата-бата кәрәкле йыһаздар алып ултырттым. Тәү тапҡыр үҙемдең ошо мөйөшөм ҡотһоҙ булып күренде. Юлымда дуҫлыҡ тәҡдим иткән егеттәр булды, булманы түгел. Ә мин уларҙы һанламаным. Ни эшләптер хыялымдағы яртым берәүгә лә оҡшамаған мөһабәт кәүҙәле, сибәр, вазифалы урын биләгән кеше булырға тейеш һымаҡ ине. Йәшең үтә барған һайын һиңә иғтибар иткәндәр ҙә кәмей икән. Хәҙер инде, кейәүгә сығып кем бәхетле булған, миңә былай ҙа насар түгел, тигән принцип менән йәшәй башланым. Спектаклдән һуң мин бөтөнләй икенсегә әүерелдем, үҙемде тәү тапҡыр бахыр хәлендә тойҙом. Ысынлап та, шулай бит. Ауырып китһәм, эргәмдә хәлемде һорашырҙай, кәрәк булһа, аптеканан дарыу һатып алып инерҙәй кешем дә юҡ. Киләсәгемде, ҡартлығымды күҙ алдына килтереү ҡурҡыныс булып китте, тиҙерәк үҙ яртымды табып, әсә булыу хыялы бөрөләнде. Бирәм тигән ҡолона сығарып ҡуйыр юлына, тигәндәре хаҡ икән. Көндәрҙең береһендә бер уҡыусымдың фатирына барырға тура килде – тәртибе аҡһай. Шуныһы ғәжәп: уҡыусыларымдың атай-әсәйҙәрендә сәй эсеп ултырғаным булмаһа ла, был юлы үҙем йәштәрҙәге ҡатын өлтөрәп торғас, баш тарта алманым. Бигерәк ихлас ханым ине. Мин, ғәҙәттә, бүтәндәргә тормошом хаҡында асылып бармайым. Бер ҡараһаң, нимә тип һөйләйем? Яңғыҙмын, балаларым юҡ, типме? Әммә был юлы телем үҙенән-үҙе асылды ла ҡуйҙы. Һөйләшеп ултыра торғас, Фәриҙә ханым: – Әйҙә, һеҙҙе берәү менән таныштырам, – тимәһенме! Минең ризалығымды ла көтмәй, тегенең хаҡында һөйләй башланы: – Һәйбәт егет, ауылдаш. БДУ-ны тамамлап, хәҙер инде әллә нисә йыл Себерҙә эшләй, фатиры ла, яҡшы машинаһы ла бар, тик йөрөгәс йөрөй инде. Ата-әсәһе лә уңған, ауылда хөрмәтле кешеләр. Теге ваҡыт ауылға ҡайтҡанда әсәһен күргәйнем. Шул улым өсөн борсолоуым, эше бигерәк яуаплы, алы ла, ялы ла юҡ тигәндәй, һис кенә лә бушай алмай. Шулай яңғыҙ ҡартайырмы икән, тип ҡурҡам. Йәше үтеп барғас, әллә ни сығып та йөрөмәй. Электән кеше менән аралашып барманы, – тине. Башҡа ваҡытта, ни эшләп кейәүгә сыҡмайһың, берәйһе менән таныштырайыҡ, тиһәләр, мин һеҙҙән кейәү һорайыммы, кәрәк булһа, үҙем дә табам, ғәрип түгелмен әле, тип ҡырҡ һүҙгә етһәм, был юлы уҡыусымдың әсәһен ихлас тыңланым. Ә бер айҙан теге йәйге ялға ҡайтып, беҙҙең юлдар осрашты. Хәҙер инде бер йәшлек ҡыҙ үҫтерәм. Бәләкәсемде тупылдатып һөйгән һайын тормошомдо икегә бүлеп ҡарайым да әсә булғанға тиклемгеһен йәлләйем. Ниндәй оло бәхеттән мәхрүм булып йәшәгәнмен! Ул әсәйемдең ҡыуаныуы, ул иремдең яҡындарының шатланыуы! – Балаҡайым, хәҙер һинең өсөн тынысмын, Хоҙайым тигеҙ ғүмер насип итһен, – ти әсәйем. Ә мин эстән генә, бының өсөн яҙыусы Тимерғәле Килмөхәмәтовҡа, Йәнкиҫәк спектакленә рәхмәт әйтергә кәрәк, тим. Әлдә шул ваҡыт театрға барғанмын. Ленин урамы буйлап китеп барғанда йәнә бер танышыбыҙҙы осраттыҡ. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашып, бер аҙ һөйләшеп торғас, ул: – Әйҙәгеҙ Милли йәштәр театрына, Театр яҙы фестивале бара бит, – тимәһенме! – Ниндәй спектакль була? – тип һораныҡ икебеҙ бер тауыштан. – Тимерғәле Килмөхәмәтовтың Йәнкиҫәк тигән хикәйәһе буйынса әҙерләнгән спектакль. Студент саҡтағы хәтирәләрҙе һөйләшә-көлөшә театрға килеп еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалғанбыҙ. Халыҡ күп ине. Бына спектакль башланды. Ваҡиға һуғыштан һуңғы осорҙа бара. Миңйыһан исемле үкһеҙ ҡыҙ яңғыҙ ҡалыуҙан ҡурҡып, бала тапҡыһы килә. Сатан, үҙен йәмһеҙ, бүтәндәргә тиң түгел тип ҡабул иткән ҡыҙ үҙенә егеттәр ҡарауына, ғаиләле булырына өмөт итмәй. Шуға ла Санъяр исемле егеттән бала табып үҫтергеһе килә. Әммә уныһы был һүҙҙе ишетергә лә теләмәй – ҡыҙҙы бер нисә тапҡыр ҡыуып ебәрә. Бигерәк тә Миңйыһандың Ҡартайған көнөмдә яңғыҙ булғым килмәй, итәкте елгә асып торғандан ғына бала тыумай бит тип үкһегәнендә тәнемде биҙгәк ҡороштороп алғандай булды. Шул мәл барлыҡ тамашасы миңә һонолоп, һине лә шундай яҙмыш көтә бит, тип ҡарағандай ине. Берсә героиняны йәлләйем, берсә үҙемде. Хатта эстән, юрамал ҡыланманымы икән, тип ошо спектаклгә алып килгән әхирәтемә асыуландым. Ике битем янып бара, сығып ҡына китер инем, халыҡтан оят. Барыһы ла сәхнәгә төбәлгән, шылт иткән тауыш юҡ. Ысынлап та, спектакль ҡыҙғаныс та, фәһемле лә ине. Берәүҙәр ҡулъяулығы менән күҙ йәшен һөртөп ала. Фестиваль бит: таныш артистар ҙа шаҡтай күренә. Етмәһә, беҙҙең эргәлә генә әҫәрҙең авторы ултыра, ейәнен дә алып килгән. Тамаша бығаса тыныс ҡына йәшәп ятҡан тормошомдо селпәрәмә килтерҙе. Ул төндә илап сыҡтым. Ысынлап та, мин дә бер көндө япа-яңғыҙ тороп ҡалмаҫмынмы? Бығаса әхирәттәрем: Ни эшләп кейәүгә сыҡмайһың? – тип һорағанға көлөп кенә ҡарай инем. Яуабын да табам бит әле: Баҡтиһәң, улар дөрөҫөн әйткән. Мәктәптә директор урынбаҫары булып эшләүем, үҙемдеке булмаған килеш, кеше балаларын тәрбиәләйем тип зыҡ ҡубыуым, хатта атҡаҙанған исемен йөрөтөүем көлкө тойолдо. Ысынлап әйткәндә, был төндә тәүге тапҡыр үҙемде йәлләп иланым. Нимәгә өлгәштем һуң? тигән һорау мейемде сүкене. Тиҙҙән миңә 35 йәш тула. Дөрөҫ, уҡып, диплом алдым, хәләл көсөм менән бер бүлмәле фатирлы булдым. Кешеләрҙән кәм йәшәмәйем тип, бурысҡа бата-бата кәрәкле йыһаздар алып ултырттым. Тәү тапҡыр үҙемдең ошо мөйөшөм ҡотһоҙ булып күренде. Юлымда дуҫлыҡ тәҡдим иткән егеттәр булды, булманы түгел. Ә мин уларҙы һанламаным. Ни эшләптер хыялымдағы яртым берәүгә лә оҡшамаған мөһабәт кәүҙәле, сибәр, вазифалы урын биләгән кеше булырға тейеш һымаҡ ине. Йәшең үтә барған һайын һиңә иғтибар иткәндәр ҙә кәмей икән. Хәҙер инде, кейәүгә сығып кем бәхетле булған, миңә былай ҙа насар түгел, тигән принцип менән йәшәй башланым. Спектаклдән һуң мин бөтөнләй икенсегә әүерелдем, үҙемде тәү тапҡыр бахыр хәлендә тойҙом. Ысынлап та, шулай бит. Ауырып китһәм, эргәмдә хәлемде һорашырҙай, кәрәк булһа, аптеканан дарыу һатып алып инерҙәй кешем дә юҡ. Киләсәгемде, ҡартлығымды күҙ алдына килтереү ҡурҡыныс булып китте, тиҙерәк үҙ яртымды табып, әсә булыу хыялы бөрөләнде. Бирәм тигән ҡолона сығарып ҡуйыр юлына, тигәндәре хаҡ икән. Көндәрҙең береһендә бер уҡыусымдың фатирына барырға тура килде – тәртибе аҡһай. Шуныһы ғәжәп: уҡыусыларымдың атай-әсәйҙәрендә сәй эсеп ултырғаным булмаһа ла, был юлы үҙем йәштәрҙәге ҡатын өлтөрәп торғас, баш тарта алманым. Бигерәк ихлас ханым ине. Мин, ғәҙәттә, бүтәндәргә тормошом хаҡында асылып бармайым. Бер ҡараһаң, нимә тип һөйләйем? Яңғыҙмын, балаларым юҡ, типме? Әммә был юлы телем үҙенән-үҙе асылды ла ҡуйҙы. Һөйләшеп ултыра торғас, Фәриҙә ханым: Минең ризалығымды ла көтмәй, тегенең хаҡында һөйләй башланы: – Һәйбәт егет, ауылдаш. БДУ-ны тамамлап, хәҙер инде әллә нисә йыл Себерҙә эшләй, фатиры ла, яҡшы машинаһы ла бар, тик йөрөгәс йөрөй инде. Ата-әсәһе лә уңған, ауылда хөрмәтле кешеләр. Теге ваҡыт ауылға ҡайтҡанда әсәһен күргәйнем. Шул улым өсөн борсолоуым, эше бигерәк яуаплы, алы ла, ялы ла юҡ тигәндәй, һис кенә лә бушай алмай. Шулай яңғыҙ ҡартайырмы икән, тип ҡурҡам. Йәше үтеп барғас, әллә ни сығып та йөрөмәй. Электән кеше менән аралашып барманы, – тине. Башҡа ваҡытта, ни эшләп кейәүгә сыҡмайһың, берәйһе менән таныштырайыҡ, тиһәләр, мин һеҙҙән кейәү һорайыммы, кәрәк булһа, үҙем дә табам, ғәрип түгелмен әле, тип ҡырҡ һүҙгә етһәм, был юлы уҡыусымдың әсәһен ихлас тыңланым. Ә бер айҙан теге йәйге ялға ҡайтып, беҙҙең юлдар осрашты. Хәҙер инде бер йәшлек ҡыҙ үҫтерәм. Бәләкәсемде тупылдатып һөйгән һайын тормошомдо икегә бүлеп ҡарайым да әсә булғанға тиклемгеһен йәлләйем. Ниндәй оло бәхеттән мәхрүм булып йәшәгәнмен! Ул әсәйемдең ҡыуаныуы, ул иремдең яҡындарының шатланыуы! – Балаҡайым, хәҙер һинең өсөн тынысмын, Хоҙайым тигеҙ ғүмер насип итһен, – ти әсәйем. Ә мин эстән генә, бының өсөн яҙыусы Тимерғәле Килмөхәмәтовҡа, Йәнкиҫәк спектакленә рәхмәт әйтергә кәрәк, тим. Әлдә шул ваҡыт театрға барғанмын.",Йәнкиҫәктең йәрле иткәне.,Йәмғиәт,9753,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-13/y-nki-k-te-y-rle-itk-ne-3965604,2024-10-13T09:58:00+00:00
"Равил ГайнетдинфикерләрРусия мөселманнары Диния нәзарәте Русия хәрби көчләренең Баш хәрби-сәяси идарәсенә дога һәм зикер китаплары ибәргән. Бу хакта мөфтиятнең сайтындахәбәр ителә. Дога китаплары мөфти Равил Гайнетдин фатихасы белән ""Медина"" нәшрият йортында басылган дип әйтелә. ""Алар сугышчы-мөселманнарга юнәлдерелгән һәм ул (китап) үз эченә дога һәм зикерләрне ала"", диелә хәбәрдә. Китаплар 1 мең данәдә Русия гаскәренең хәрби-сәяси идарәсенә һәм тагын 400 е — Русия саклану министрлыгының ""Сила в правде"" дип аталган махсус поездына юлланган. Ул Русиянең 67 төбәге буйлап йөри, митинглар, очрашулар үткәрә.2022 елның сентябрендә Татарстан мөфтияте Русиянең Украинада сугыш алып бару өчен мобилизацияләнгән сугышчылары һәм аларның якыннары өчен догаларчыгарды. Русия илбасарларына кушылучы солдатларга мөфтият ""дошманны иңү өчен 3 дога"", ""ватанны саклаучылар"", ""юлга чыкканда"" дип аталган төрле юнәлештәге догалар укырга киңәш иткән. Аларда ""дошманны иңәргә ярдәм ит"", ""аларның бердәмлеген таратып ташла"", ""аларны бетерергә ярдәм сорыйбыз"" дигән сүзләр бар. Русия гаскәренә баручы солдатларның ир туганнары, уллары һәм ире өчен әйтелә торган догалар аерым бирелгән. Анда ""гаделсезлеккә юл куймауны"" һәм ""исән-имин кайтуны"" теләү бар. Русиянең Украина ирендә баскын сугыш алып баруын дин әһелләренең күпчелеге баштан ук хуплап чыкты. Бу хәл 2023 елда дадәвам итте. Шул ук вакытта мөселманнарның ихтыялары канәгатьләндерелми. Казанда әмигъ мәчет төзелеше урыны мөселманнар белән килештерелмичә шәһәр үзәгеннән читкә күчерелде, зур юлда ягулык станцияләре янындагы намаз уку бүлмәләре сүтелде, Русия мәчетләрендә омга намазына килгән мөселманнарны тикшерү артты. Украинаның элекке мөфтие Сәид Исмәгыйлев Русиядәге мобилизация уңаеннан Русия мөселманнарына мөрәәгать итеп сугышка барудан качаргачакырган иде. Ул ""Кремльнең империячел амбицияләре"" һәм ""Путин өчен үләргә, инвалид булырга телисезме? "" дигән сорау куйды. Мондый хәлгә калмас өчен ул ике юл күрсәтте. Беренчесе — мобилизациядән качу. Икенчесе — әгәр инде сугышка киткәнсез икән, әсир төшү. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Диния нәзарәте мөселман сугышчыларына дога һәм зикер китаплары ибәргән,Яңылыҡтар,2150,https://www.azatliq.org/a/32830959.html,2024-02-22T14:59:17+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәскәүдә урыс теле һәм Русия халыклары телләренә ярдәм итү шурасы төзелә. Аннан нәрсә көтәргә? Русия президенты каршында урыс теле һәм Русия халыклары телләренә ярдәм итү шурасы төзелде. Узган атна ахырында Владимир Путинбу турыдафәрмангакул куйды. Путинның шул ук карары белән 2014 елда корылган Русия президенты каршындагы урыс теле шурасы бетерелде, ләкин асылда бу шул ук эшчәнлекне дәвам итү булып тора. Яңа шураның да төп максаты — дөньяда һәм Русиядә урыс телен яклау һәм аңа ярдәм итү. Яңа шура белән Русия президенты киңәшчесе, Русия думасына Татарстаннан сайланган элекке депутат Елена Ямпольскаяитәкчелек итә. Шурага Татарстаннан Казан федераль университетының Филология институты директоры Рәдиф амалетдинов, Башкортстаннан — урыс һәм башкорт телендә язучы Камил иһаншинкергән. Исемлектә барлыгы 49 вәкил бар. Аларның төп өлешен урыс телендә эшләүче билгеле затлар, дәүләт оешмалары итәкчеләре алып тора. Алар арасында артистлар Сергей Безруков, Екатерина Гусева, Сергей Трофимовһәм башкалар бар. Шураның аерым президиумы да билгеләнгән, ләкин анда урыс булмаган милләт вәкилләре кермәгән. Яңа президент шурасы нигездә урыс теле мәнфәгатьләрен кайгырту өчен корылган. Гәрчә, анда ""Русия халыклары телләре"" дигән төшенчә еш кулланылса да, милли телләргә бәйле төгәл бурычлар билгеләнмәгән. Фәрманда язылганча, шураның төп максаты: Яңа президент шурасы консультатив һәм координацион оешма буларак эшләячәк. Ул Русия президентына тәкъдимнәр әзерләячәк, дөньяда урыс теленең тоткан урынын ныгытуда анализ ясаячак һәм дәүләт структуралары, мәдәният һәм коммерцияле булмаган оешмалар арасында тел сәясәте өлкәсендә координацияләү белән шөгыльләнәчәк. Шура белән итәкчелек итәчәк Елена Ямпольская Татарстан әмәгатьчелегенә таныш зат. Быел 30 майда Владимир Путин аны үзенең киңәшчесе һәм ""Русский мир"" фондының күзәтү шурасы рәисе итеп билгеләде. Ул үзенең мәдәнияткә ультраконсерватив һәм ультрапатриотик карашлары беләнбилгеле. Моңа кадәр Ямпольская Русия Дәүләт думасында Татарстаннан сайланган депутат булып эшләде. Аны Татарстан мәнфәгатьләре артык борчымады. Хәтта Татарстан президенты институтын юк итүче канунны яклап тавыш биргән депутатларның берсе булды. Аның урыс булмаган телләргә карата карашын да чамаларга була. 2023 елда думада әмәгать урыннарында урыс телен саклау һәм аннан инглиз һәм чит телләр куллануны чикләүне күзаллаучы канун өлгесе каралды. Аны Татарстан парламенты ""республикаларның дәүләт телләрен, асаба халыклар телләрен файдалануны да чикләүче"" өлге диптәнкыйтьләде. Бу канун өлгесе артында Елена Ямпольская тора иде. Шул ук көнне ул Татарстан тәнкыйденәавап бирде. Янәсе, туган телләрне чикләү турында сүз бармый, дип акланырга тырышты. Украинада сугыш башлануга Ямпольская Мәскәү сәясәтенә каршы торучылар белән көрәшә башлады. Ул Русия һәм Путин турында тискәре фикер белдергән артистларны ""ят агент"" дип таныргачакырды. Бу артистларның күпләп Украина сугышына каршы чыгуына бәйле булды. Соңрак хакимиятне һәм сугышны тәнкыйтьләүче сәнгать әһелләренә репрессив чараларкүрелде, шул исәптән алар ""ят агент"" дип тамгаланды. Хәзер Елена Ямпольская урыс теле һәм Русия халыклары телләре өчен авап бирәчәк. Шурада Татарстан вәкиле Рәдиф амалетдиновтан нәрсә көтәргә? Иң элек шуны әйтергә кирәк, КФУның филология институты итәкчесе соңгы дистә елда Мәскәүнең урыслаштыруга бәйле эшендә даими әлеп ителә. Ул 2014 елда оешкан Русия президенты каршындагы урыс теле шурасының да әгъзасы булыпторды. амалетдинов 2015 елда Русия мәктәпләрендә урыс телен һәм әдәбиятын укыту концепциясен әзерләүдә дәкатнашкан иде. Тел кризисы вакытында Татарстанда милли педагогия институты булдыру турында фикер алышу башланган иде. Бу тәкъдимне республика президенты Рөстәм Миңнехановеллык юлламасында иткерде. Рәдиф амалетдинов ул вакытта институт булдыру каралса да, ""аңа ихтыя юк"" дипсөйләгән иде. Рәдиф амалетдинов ун ел Урыс теле шурасы әгъзасы булып торды, ләкин моңа карап милли телләргә басым кискенләшкәннән кискенләште генә. Шул исәптән шура да моңа өлеш кертте. Анда катнашучылар дөньяда урыс теленә басым бара, Русиядә урыс теленең кемдер өчен ана теле булмавы мөмкин түгел дигән фикерләряңгыратты. Бу чираттагы тапкыр хакимиятнең Русиядәге милләтләргә, аларның телләренә булган карашын чагылдырды. Рәдиф амалетдинов 2020 елда урыс теле шурысы утырышын Татарстан башкаласында уздырырга тәкъдим иткән иде. Шуңа да яңа шурада Рәдиф амалетдинов нәрсә көтәргә мөмкин булуын чамаларга мөмкин. Сәясәт белгече Руслан Айсинфикеренчә, урыслаштыру Русия эчендә дә, элекке союздаш республикаларда алып барылачак. Татарстанның исә, чит төбәкләргә йогынтысы кимиячәк, ди ул. — Минемчә, милли концепция үзгәртелде, шуңа күрә бу шураның структурасы да, эчтәлеге дә, катнашучылары да алмашынды, — ди ул. — Шурада урыс булмаган телләр искә алынса да, төп максат — урыс телен алга сөрү һәм аны кирәк булган ресурслар белән тәэмин итү. Башка телләр бу шура ""мишура"", фон буларак кына беркетелгән, минемчә. Путин алып барган сәясәтнең векторы сакланган — ул урыс дөньясы, урыс православ динен киңәйтү һәм аны яшьләргә дә тагу. Ялгышмасам, Русия Дәүләт думасы, Федерация шурасы каршында да тел шурасы эшли. Президент каршында яңадан корылуы, бу дәүләт сәясәтенә әверелүе һәм кирәкле ресурслар бүлеп бирелүе турында сөйли. Күрәсең, сугыш барса да, Мәскәү идеологик эшчәнлеген туктатмый, башка илләргә үзенең йогынтысын, басымын көчәйтә бара. Күптән түгел Владимир Путин Бакуга барып кайтты. Ул Азәрбайан президенты Илһам Алиевбелән килешүләр төзеде. Шуның берсе — Азәрбайанда урыс телле мәктәпләр ачу һәм дәүләт тарафыннан аңа махсус статус бирү. Шундый ук сәясәт Казакъстанда да алып барыла. Касыйм-омарт Токаевурыс теле милләтара аралашу теле буларак саклап калачакбыз, яңа урыс телле мәктәпләр ачачакбыз диде. Кыргызстанда һәм Грузиядә дә шундый сәясәт алып барылачак, дип уйлыйм. Русия эчендә исә урыс православ мәктәпләре, лицейлары ачылачак, минемчә. Әгәр дә яңа ресурслар булса, ул да эшләнәчәк. Хәзер мәктәпләрдә актив рәвештә пропаганда алып барыла. Бу — ватанпәрвәрлек, урыс дөньясы, мәгариф системын клерикальләштерү. Татарга нәрсә көтәргә? Кызганычка, татарга, татар теленә басым дәвам итәчәк. 2017 елда ул махсус татар теленә эшләнелде. Димәк, Татарстанның мәгариф министрлыгының эшчәнлеге тараячак, вәкаләте кимиячәк. Гәрчә, моңарчы да ул төбәкләрдә эшли алмады. Алга таба төбәкләргә дәреслекләр, әсбаплар тарату да мөмкин булмаячак. Татарстан читтә яшәүче татарларның рухи ихтыяларын тәэмин итә алмаячак, димәк, бу милли мәктәпләрнең киләчәге юк дигән сүз. Алар ялгыз бу мәктәпләрне мөстәкыйль рәвештә тота алмый, бигрәк тә методология өлкәсендә. Мәскәүдә эшләүче Муса әлил исемендәге мәктәптә укучыларның күпчелеге үзбәк, кыргыз, таик балалары. Татарлар үз балаларын бу мәктәпкә бирергә тырыша, ләкин укыту сыйфаты түбән. Шуңа күрә хәлле татарлар башка мәктәпләрне сайларга тырыша. Татар мәктәбенең исеме калырга мөмкин, ләкин исеме әкренләп юкка чыгачак. Татарстанның үзендә дә милли мәгариф концепциясе юк, шуңа да урыс телле юнәлешне көчәйтәбез дип татар мәктәпләрен бетерүләре ихтимал. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Татар теленә басым дәвам итәчәк, Татарстанның төбәкләргә йогынтысы кимиячәк""",Татарстан,7165,https://www.azatliq.org/a/tatar-telena-basim-davam-itachak-tatarstanning-tobaklarga-yogintisi-kimiyachak/33092754.html,2024-08-27T00:00:24+03:00
"Участниками съезда АИС России стали 250 иностранных студентов из 45 стран мира, обучающиеся сегодня в российских вузах в 13 регионах России. Организацию мероприятия и прием делегаций осуществляет резидент Межвузовского студенческого кампуса, Уфимский университет науки и технологий. Вуз входит в состав Попечительского совета АИС России с 2023 года, а в прошлом году на его базе открылся Уфимский филиал Ассоциации. В церемонии открытия съезда приняли участие и выступили с приветствиями к участникам председатель Попечительского совета Ассоциации иностранных студентов РФ, президент Российского университета дружбы народов им. Патриса Лумумбы Владимир Филиппов, ректор УУНи Т Вадим Захаров, председатель Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилия Гумерова, председатель Госкомитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина,   заместитель министра науки и высшего образования РФ Ольга Петрова, президент Ассоциации иностранных студентов РФ  Шафаи Хассан. Организаторы подчеркнули высокий уровень мероприятия и отметили, что проходит форум на уникальной площадке Уфы – в Геномном центре Межвузовского студенческого кампуса мирового уровня, а главным его организатором является самый молодой вуз страны с богатыми традициями. – Сегодняшний форум принимает столица Башкортостана Уфа и это очень хорошая традиция – проводить такие мероприятия в разных регионах страны, – отметил в своем видеоприветствии заместитель председателя Совета Федерации РФ, член Попечительского совета АИС РФ Константин Косачев. – Это позволяет его участникам увидеть масштабы нашей Родины. Съезд Ассоциации – это уникальная возможность для диалога иностранных студентов с политиками, представителями министерств и ведомств, учеными. Сейчас время парламентской, народной, студенческой дипломатии. Я желаю всем вам найти себя в этом турбулентном мире, получить в нашей стране качественное образование и сохранить воспоминания о России. Свое выступление заместитель министра науки и высшего образования Российской Федерации Ольга Петрова начала с приветственного адреса Главы ведомства Валерия Фалькова. Он отметил, что участники съезда сделали правильный выбор – учиться в России, поскольку российские вузы предоставляют качественное образование, позволяют познакомиться с богатой историей и культурой страны и помогают каждому студенту реализоваться. – Символично, что наше мероприятие проходит в дни одного из главных праздников Башкортостана – Дня Республики, – сказала замглавы федерального ведомства Ольга Петрова. – Это подчеркивает наше единство и нашу силу. Уверена, что сегодняшнее обсуждение работы АИС и студенческих инициатив, принятие важных решений по дальнейшей работе Ассоциации будут способствовать увеличению количества иностранных студентов, которые захотят учиться в России. Представляя слово председателю Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилие Гумеровой, модератор Владимир Филиппов рассказал студентам, что сенатор от Башкортостана прошла огромный путь от школьного педагога-психолога до кандидата педагогических наук, заместителя Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан до председателя Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре. – Я горжусь, что такое глобальное мероприятие как Съезд АИС проходит в моей родной республике, в Уфе. Сегодня в России обучается 415 тысяч студентов из разных стран мира, – сказала Лилия Гумерова. – Наш Президент поставил перед нами задачу – достичь планки в 500 тысяч. Иностранные студенты, выпускники наших российских вузов, после окончания обучения становятся послами доброй воли, занимают ведущие посты у себя на родине и благодаря полученным в России знаниям и компетенциям вносят достойный вклад в процветание своих стран. Сердечно поприветствовала от Главы Республики Башкортостан и Государственного комитета РБ по науке и высшему образованию руководитель ведомства Светлана Мустафина: – В Башкортостане сегодня обучается более 10 тысяч иностранных студентов, что доказывает привлекательность нашего региона, который является уникальным по своей истории, природе и культуре. На территории РБ расположены два геопарка, внесенных в престижные списки ЮНЕСКО, в Уфе функционирует Межвузовский студенческий кампус мирового уровня, где студенты имеют возможность серьезно заниматься наукой. К студентам обратился и ректор Уфимского университета Вадим Захаров: – Как-то, будучи в Башкортостане, Владимир Путин сказал, что здесь как в капле воды отражается вся наша Россия с ее многообразием культур, религий, языков, с дружбой народов.  Уфимский университет гордится своей большой интернациональной семьей: 47000 студентов, 3000 из которых иностранные студенты из 60 стран мира. Всех их объединяет дружба, многообразие культур и взаимное уважение. И во многом этому способствует созданная в прошлом году на базе нашего университета Ассоциация иностранных студентов. Директор Департамента по многостороннему гуманитарному сотрудничеству и культурным связям МИД РФ Александр Алимов адресовал съезду свое видеоприветствие, в котором отметил, что Россия находится в десятке стран мира ко количеству иностранных студентов. Деятельность АИС оказывает всестороннюю поддержку иностранных студентов – от адаптации и обучения до культурной интеграции и научного сотрудничества. Трогательным моментом торжественной части Съезда стал видеоролик, на котором гимн России исполнили студенты разных стран, обучающиеся сегодня в РУДН. Первый день форума включает пленарную часть съезда, включающая в себя отчеты об итогах работы Ассоциации иностранных студентов России, Круглый стол «Открытый диалог иностранных студентов с представителями органов исполнительной власти Российской Федерации», а также лекцию кандидата исторических наук, ветерана боевых действий, лектора Российского общества «Знание» Елены Кряжевой-Карцевой «Цивилизационные константы и геостратегия России. Завершится день подведением итогов, утверждением резолюции Съезда и дискуссией. На 11 октября организаторы запланировали экскурсии, которые ознакомят делегации участников с достопримечательностями столицы Башкортостана. В повестке второго дня -  лекция на тему «Цифровая гигиена и личная безопасность в Интернете», на которой выступит член научного совета «Инженерное образование и профессиональное самоопределение» отделения профессионального образования Российской Академии образования, профессор Российской Академии Естествознания Алла Иванова. Торжественное завершение Съезда пройдет на площадке Уфимского университета. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Геномном центре Межвузовского кампуса стартовал съезд Ассоциации,Йәмғиәт,7250,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-14/v-genomnom-tsentre-mezhvuzovskogo-kampusa-startoval-xiii-s-ezd-assotsiatsii-4425797,2025-10-14T09:53:00+00:00
"Уянғанда ҡояш нурҙары мин йоҡлаған карауатҡа тура төшә ине. Сәғәткә ҡарамаһам да белеп торам – һигеҙ тирәһе. Был ваҡытта мине фатирға индергән Мәликә инәй быҙауын тауға ҡыуа. Ул килгәнсе мин сәй ҡайнатам, иртәнге аш әҙерләйем. Бөгөн ял, шуға ҡабаланмайым. Йыуынып алғас, электр сәйнүген ҡуйҙым да сәс тарарға ултырҙым. Сәсем оҙон һәм ҡалын минең, билдән аҫҡа төшөп тора. Тарап үргәнсе ярты сәғәттәй ваҡыт үтә лә китә. Шулай ике толомдо ла тағатып тарай башланым. Төн уртаһында ғына ҡайтҡас, йоҡо ла туймаған. Был ауылда ике ай тирәһе инде фельдшер булып эшләйем. Район үҙәгенән ситтә ятҡас, ауырыуҙарҙы ҡабул итеү, укол һалыу, ашығыс ярҙам күрһәтеү – барыһы ла минең иңдә. Хатта ҡайһы берҙә  акушер ҙа булырға тура килә. Сирлеләргә ярҙам күрһәткәс тә әле күңел тынысланмай. Дөрөҫ диагноз ҡуйҙыммы икән тип белешмә китаптарҙы ҡарап сығам. Белемде тәрәнәйтер кәрәк, мотлаҡ артабан уҡырға. тип уйлап та бөтмәнем, шығырлап ишек асылды. Инәй ҡайтты, ахыры. Ә минең сәй әҙер түгел. -Һаумыһығыҙ, - тип яуаплап, сәс аша ҡараһам, күршелә йәшәгән уҡытыусы ағай бер ят кеше менән баҫып тора ишек төбөндә. Ә мин уға эстән Һы, ә һин – Ҡунаҡ тинем. Уйымдан үҙемә лә ҡыҙыҡ булып, көлөүҙән саҡ тыйылып ҡалдым. Шулай ҙа йөҙөмдө асырға оялып тора бирҙем әле. Ярай Мәликә инәй оҙаҡламаны. Икәүләп тиҙ генә ашарға әҙерләп, ҡунаҡтарҙы табынға саҡырҙыҡ. Өҫтәл артына ултырышҡас ҡына ҡунаҡ ағайға белендермәй генә иғтибар иттем. Яғымлы ҡараған һоро күҙле, киң майлайлы, дегет кеүек ҡара сәсе сикә тирәһендә саллана ла башлаған, утыҙ йәштәрҙә микән. Күҙәткәнде һиҙепме, ул да миңә күтәрелеп ҡараны. Күҙҙәр осрашҡас, ҡапыл ҡаушаным да сәйнәгән икмәкте оҙаҡ йота алмай ыҙаландым, сынаяҡ тотҡан ҡул ҡалтырап китте. Ахыры сынаяҡты өҫтәлгә ҡуйҙым да сәйҙәге шаманы күҙәтә башланым. Бына эшкинмәгән, ят әҙәмдән дә йөҙәп ултырамсы, тип үҙемде эстән әрләйем. Өсөнсө көнөнә килмәнеләр, моғайын, ағайҙың ҡатыны ҡайтҡандыр. Бергә ултырып ашамаһам да, күңелле ине әле ул. .Ул көндө төшкә тиклем сабыйҙарҙы тикшерергә өйҙәргә йөрөнөм. Унан килеүгә укол һалдырыусылар сиратҡа теҙелгән ине. Пациенттар таралғансы көн дә үтте. Тағы бер эш көнө тамам, тип халатымды сисә башлағайным, ишек шаҡынылар. -Инегеҙ, - тинем ризаһыҙ ғына. Ауылда шулай эште тамамлап ҡайтам тигәндә лә килеп инеүселәр табыла инде. -Әһә, күрше, һине бында тап иттем бит. Сирләп киттем әле. Көн оҙоно йөрәгем сәнсеп тик тора. Берәй дарыу бирмәҫһегеҙме икән? – тип шаян ҡараны ул. -Хәҙер шәбәйтәбеҙ, - мин дә уның тулҡынына күсеп яуапланым. – Беҙҙе уҡытҡан табип, диагноз ҡуя алмаһағыҙ, стериль һыу булһа ла һалығыҙ, зыяны булмаҫ, ти торғайны. -Уколдың файҙаһы тейһен. Тағы, ҡайтҡас та бына был дарыуҙы ла эсһәгеҙ, - тип эс китәрә торған таблетка һуҙҙым. Икенсе көнө ҡунаҡ күренмәне. Эсе тотоп яталыр әле, тип үҙен йәлләп тә ҡуйҙым шунда. Ҡара һин уны, уны көтәһең түгелме, тип үҙемде шелтәләп тә алдым. -Юҡ инде, миңә матур, шифалы һүҙҙәр ҙә етә. Тағы, яныңда теге һарыбайҙар йөрөмәһә, ауырымаҫ та инем. -Уныһы кем тағы? – тип белмәмешкә һалышам. Кисә артымдан йөрөгән егет килеп киткәйне шул. Ҡасан күреп өлгөргән тиң. Кис үҙемсә биҙәнеп-төҙәнеп клубҡа киттем. Бында күберәк иҫке киноларҙы ҡабатлап күрһәтәләр. Шуға ниндәй фильм булыры ҡыҙыҡһындырмай ине. Уйымда – Ҡунаҡ, уны күргем килеп тик тора – оят, әммә ысыны шулай. Мин килеп еткәндә кино башланғайны. Кешеләргә ҡамасауламаҫҡа тырышып, артҡа үтергә теләнем, ә Ул ишек төбөндә көтөп торған икән, ҡулдан эләктереп алып янына ултыртты. Арттағы егеттәрҙең ризаһыҙ тауыштарынан да, кешеләрҙең күҙ ҡараштарынан да ныҡ уңайһыҙланһам да, ситтән килгән ҡунаҡ янында түҙеп ултырҙым шулай. Үҙем оҡшатҡан егеттәрҙән гел ҡаса торғайным, был юлы ниндәйҙер көс урындан торғоҙмай тота ине. Кинонан һуң бергә ҡайттыҡ. Ҡапҡа төбөнә еткәс, индермәй, ҡулдан тотоп алды, ә үҙе уңайһыҙлана. Ул ҡыйыуһыҙланғас, мин батырайып киткәндәй булдым. -Тәртибегеҙгә ҡарармын, - тигән булам, үҙемдең шунда уҡ эсем боша башланы. Уның һәр хәрәкәте, һүҙе, ҡыланышы ни арала миңә яҡын булып өлгөргәндер. Был кешене өс көн түгел, ғүмерем буйы беләм кеүек. Оҙағыраҡ янында торһам, ошо уйымды белер һымаҡ, шуға йәһәт кенә һаубуллашып, өйгә йүгерҙем. Кире боролғом килә лә ул, тик әлеге кирелек. Ул мине кире сығыр тип уйланымы икән, ҡапҡа төбөндә оҙаҡ ҡына торҙо. Байтаҡ ваҡыттан өмөтө өҙөлөп китеп барҙы. Ә мин ҡорған артынан ҡарап ҡалдым. Иртәгәһен мин эштән сәғәт алты тулһа ла ҡайтырға сыҡманым. Эш бүлмәһенән урам ус төбөндә кеүек күренә. Урамға сығырға батырсылығым етмәй. Ҡунаҡты тәҙрәнән ҡарап ҡына оҙатырмын да. Ә ул мине ҡайтышлай өй янында тап итермен тип уйлағандыр ҙа. Бына бер мәл асыҡ йөк машинаһы килеп туҡтаны. Район үҙәгенә йыйынған кешеләр ултырыша башланы. Улар араһында тирә-яғына ҡаранған Ҡунаҡ та бар. Минең дә уны күреп ҡалырға теләгем көслө, янына сығайым тип бер кейенәм, бер сисенәм. Әммә эске бер кәртә мине ҡоршап тота, ҡыйыу аҙымдан аралай. Бер нисә көндән унан хат алдым. Хат табаҡ тултырып яҙылғайны. Мине район үҙәгендә күреп ҡалып ныҡ оҡшатыуын, эшләгән ауылды белешеп, минең менән махсус танышырға килеүен етди итеп хәбәр иткән. Хәрби кеше икән. Уны ниндәйҙер өлкәгә оҙайлы командировкаға ебәрер алдынан ҡыҫҡа ваҡытлы отпуск биреүҙәрен, ошо ваҡыт эсендә атаһы уға өйләнергә тигән ҡәтғи талап ҡуйыуын да йәшермәгән. Осрашҡанда был турала һөйләй алмағас, хатында бырыһы тураһында яҙып, кейәүгә сығырға тәҡдим яһағайны миңә. Был һүҙҙәренән тәнем эҫеле-һыуыҡлы булып, аңым томаланды. Эйе, оҡшаттым мин уны, хатта ныҡ оҡшаттым, әммә быны ул да, башҡа берәү ҙә белмәһен тип төпкәрәк йәшергәнмен. Тағы ла, училищены яңыраҡ тамамлаған, кейәүгә сығыуҙы был рәүешле күҙ алдына килтермәгән ҡыҙ, әлбиттә, бындай аҙымға әле генә әҙер ҙә түгел инем. Шулай уның хаты-тәҡдиме яуапһыҙ ҡалды. Оҡшатһа тағы килер, осрашырбыҙ, һөйләшербеҙ, ул ваҡытта инде мин дә етдиерәк булырмын тип уны көттөм-көтөүен. Көтөп ала алмағас, оҙон сәсемде киҫтерҙем, Һыуһылыу юҡ хәҙер, тараған һайын шуны иҫеңә төшөрмә, йәнәһе. Ә ул ваҡытта Ҡунаҡтың тиҙ арала икенсе ҡыҙҙы һоратып, никах уҡытып, үҙе менән бергә алып китеүе тураһында белмәй инем әле. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бер генә минутҡа ҡал әле янымда.,Әҙәбиәт,6104,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-11/ber-gen-minut-a-al-le-yanymda-4532816,2026-01-11T00:30:00+00:00
"Бөтәһе 75 километрҙан ашыу юл норматив хәлгә килтерелгән. Эштәр Өфө – Инйәр – Белорет, Белорет – Учалы – Мейәс, Стәрлетамаҡ – Белорет – Магнитогорск, Өфө – Иглин – Ҡыҙылъяр – Павловка, Миәшәгәр — Торналы — Мөрсәлим, Стәрлетамаҡ – Раевка, Магнитогорск – Ира, Иҫке Собханғол – Мораҡ, Ишембай – Воскресенское – Мәләүез кеүек трассаларҙа башҡарылған. «Башҡортостандың төп тәбиғәт ҡомартҡылары, туристик объекттар һәм йәйге ял итеү урындары Әбйәлил, Белорет, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы, Учалы, Хәйбулла, Салауат һәм республиканың башҡа райондарында урынлашҡан. Тәүлегенә был юлдарҙан 1,5 меңдән 15 меңгә тиклем автомобиль үтеп китә. Шуға күрә юл эшселәре ошо йүнәлештәрҙең торошон контролдә тота», - тине республиканың транспорт һәм юл хужалығы министры Любовь Минакова. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республика етәксеһе Радий Хәбировтың ҡушыуы буйынса юл эшселәре бәләкәй ауылдар халҡын транспорт менән тәьмин итеүгә, шулай уҡ туристик объекттарға илткән юлдарға етди иғтибар бүлә.",Туристар йөрөгән юлдарға - ремонт,Яңылыҡтар,963,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-10/turistar-y-r-g-n-yuldar-a-remont-4532824,2026-01-10T09:00:00+00:00
"Линар ЗакировфикерләрБүген, 4 июль көнне, Татарстанның Биектау районы мәхкәмәсе прокуратураның дәгъвасын өлешчә канәгатьләндерде һәм Бөгелмә районының элеккеге башлыгы Линар Закиров туганнары исеменә рәсмиләштергән мөлкәтенең бер өлешен дәүләт кеременә алу турында карар чыгарды. Бу хакта республика прокуратурасы хәбәр итә. Узган елның ноябрендә прокуратура мәхкәмәгә Линар Закировның хатынының әтисе исеменә рәсмиләштерелгән Сочидагы фатир һәм йортын, шулай ук әнисе исемендәге ике автомобилен дәүләт файдасына алу турында дәгъва беләнмөрәәгать иткән иде. Прокуратура мәгълүматынча, Закиров кайбер күчемсез милекне һәм машиналарны хатынының әти-әнисе исеменә рәсмиләштереп, аларны яшерергә теләгән. Башта дәгъва күләме 60 миллион сум тәшкил иткән, әмма быелның февралендә ул 121 миллион сумга кадәр арткан. ""Коррупциягә каршы тору турындагы кануннарның үтәлешен тикшерү барышында Закиров гаиләсенең күчемсез милек алу өчен тоткан чыгымнары рәсми керемнәргә туры килмәве ачыкланды"", — дип белдерәләр Татарстан прокуратурасында. ""БИЗНЕС "" язуынча, Биектау районы мәхкәмәсе прокуратура таләпләрен өлешчә канәгатьләндергән. Мәхкәмә дәүләт кеременә Казанның Кави Нәми урамында әнисе исемендәге фатир һәм сәүдә бинасын, шулай ук Мәскәүдәге фатирны алу турында карар чыгарган. Моннан тыш, суд Сочида хатынының әтисе исемендәге фатир, ир кишәрлеген һәм торак йортны, шулай ук хатынының әнисе исемендәге автомобилен дә тартып алуны хуплаган. ""Бөгелмәдә әнисе исемендәге фатирны һәм Бөрлек бистәсендә Закировның абые Альберт Газизов исемендәге йортны дәүләт файдасына алу турындагы прокуратура таләбен суд канәгатьләндермәде"", — дип ачыклый ""БИЗНЕС "". Татарстан прокуратурасы мәгълүматына караганда, дәүләт кеременә алынган мөлкәтнең гомуми күләме 115 миллион сумнан артып китә. Мәхкәмә карары әле үз көченә кермәгән. Линар Закиров 28 апрель көнне Бөгелмә районы башлыгы вазифасыннан китте. ""Бөгелмә-информ"" язуынча, ул бу карарны үз теләге белән кабул иткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәхкәмә Бөгелмәнең элекке башлыгының туганнары исеменә теркәлгән мөлкәтенең бер өлешен дәүләткә алу карары чыгарды,Яңылыҡтар,2049,https://www.azatliq.org/a/33464105.html,2025-07-04T12:12:39+00:00
"Дуҫтар, Шоңҡар журналының икенсе ярты йыллығына яҙылыу башланды! Журналда ниндәй рубрикаларҙы уҡырға яратаһығыҙ?",Яңы уҡыусыларыбыҙ ҙа бар,Йәмғиәт,112,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-23/ya-y-u-yusylaryby-a-bar-4168575,2025-03-23T11:22:31+00:00
"Дәүләт хеҙмәтендә эшләгән  йәш белгестәрҙе берләштереү, уҡытыу, тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында ойошторолған сарала  200-ҙән ашыу кеше ҡатнаша. Ауыл, район хакимиәттәрендә, төрлө министрлыҡ-ведомстволарҙа, БР Хөкүмәтендә эшләгән егет-ҡыҙҙар  дәүләт һәм мунципаль эш йүнәлешендә лекциялар тыңлап, дискуссияларҙа ҡатнашасаҡ, билдәле сәйәсмәндәр менән осрашасаҡ. Форумға килеүселәрҙе тәүге көндө  БР йәштәр сәйәсәте министры Вито Сабиров тәбрикләне. Ул дәүләт органдарында эшләгән йәштәргә илдең тормошонда әүҙем ҡатнашыуҙарын билдәләп, хәҙер үҫеш өсөн күп мөмкинлектәр булыуын әйтте. -  30 йыл буйына йәштәр сәйәсәте мәктәп уҡыусыларына һәм студенттарына йүнәлтелгән ине. Хәҙер беҙҙең йүнәлеш икенсерәк төҫ алды. Беҙ формаль булмаған йәмәғәтселек ойошмалары, ауыл йәштәре  менән дә эшләйбеҙ, әммә төп иғтибар бөгөн  эшләүсе йәштәргә йүнәлтелгән. Үҙҙәрен дәүләт хеҙмәтендә эшләүгә арнағандар ҙа  бөгөн иғтибар үҙәгендә булырға тейештер. Күптәрегеҙ ваҡыт үтеү менән Башҡортостандың  идара итеү командаһы составында буласаҡ. Был сара һеҙҙең өсөн файҙалы булыр, – тине һәм дәүләт хеҙмәткәрҙәрен профессиональ әҙерләүҙең мөһимлеген билдәләп, форумда ҡатнашыусыларға уңыштар теләне. Ил һәм республика үҫешенең ҡатмарлы осоронда дәүләт хеҙмәткәрҙәре үҙ бурыстарын һөҙөмтәле үтәргә һәм Башҡортостан иҡтисадының һәм социаль өлкәһенең тотороҡло эшен тәьмин итергә тейеш. Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса  урынбаҫары Данияр Абдрахманов Хәҙерге заман шарттарнда  ижтимағи-сәйәси саҡырыуҙар темаһына  арналған сығышында ла был хаҡта әйтеп үтте. Ул йәштәргә  республикалағы  хәл, үҙгәрештәр халыҡ менән бәйләнеш, МХО ветерандарын яҡлау саралары тураһында һөйләне. Форума ҡатнашыусылар  БР Башлығы ярҙамсыһы, Махсус хәрби операция ветерандары  ассоциацияһы рәйесе Оскар Ситдиҡовтың сығышын мауығып тыңланы. Кисәге хәрби разведчик   Рәсәйҙең ни өсөн махсус хәрби операция иғлан итеүенең сабәптәрен аңлатып, төрлө яҡлап үҫешкән илебеҙҙең бөтөнлөгө һәм көслө булыуы   беҙҙең дошмандарға тыңғы бирмәүен билдәләне. – Һуғыш бөткәс тә Көнбайыш илдәр тынысланмаясаҡ, проблемалар күп буласаҡ. Республика яугирҙәребеҙгә төрлө яҡлап булышлыҡ итеү өсөн  барыһын да эшләргә тейеш. МХО ветерандарынының етәкселек итеү һәләттәрен асҡан  Башҡортостан геройҙары проекты уңышлы эшләп килә. Улар ҙа – переспективалы кадрҙар резервы, – тине  һәм яугирҙарҙың, уларҙың ғаилә ағзаларын борсоған проблемаларға битараф  булмаҫҡа саҡырҙы. ""Дәүләт старты. Башҡортостан ""  республика форумында ҡатнашыусы йәштәр араһында Бөрйән районының Аҫҡар  ауылы хакимиәте башлығы Биктимер Мырҙабулатов та бар. - Дәүләт хеҙмәткәрҙәрен профессиональ әҙерләү кәрәк. Бындай форумдар колегаларыбыҙ менән аралашыу, тәжрибә уртаҡлашыу мөмкинлеге бирә.  Үҙ эшебеҙҙә  ҡулланырлыҡ фәһемле туплап та ҡайтабыҙ, – ти йәш етәксе сара тураһында фекерҙәре менән уртаҡлашып. Форум эше иртәгә лә дауам итәсәк, йәш етәкселәр, белгестәр һөнәри компетенцияларын үҫтереү буйынса оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашасаҡ. Юлай Кәримов фотолары.",Дәүләт хеҙмәте ниндәй талаптар ҡуя?,Яңылыҡтар,2985,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-22/d-l-t-he-m-te-nind-y-talaptar-uya-4547213,2026-01-22T19:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанның Түбән Кама шәһәрендә ""Игелекле йөрәкләр"" волонтерлар төркеме ""Адымнар"" мәктәбенең өченче сыйныф укучыларына коры душ ясау мастер-классы үткәргән дипхәбәр итә""Татар-информ"" агентлыгы. Укучылар бер дәрес дәвамында Русиянең Украинага каршы баскын сугышында катнашучы хәрбиләргә ибәрү өчен 300 гә якын комплект коры душ ясаган. ""Без әле солдатларга хатлар да язабыз. Шулай ук әти-әниләр белән бергә шәхси һигиена чаралары ыябыз"", дигән Сәидә Шәфыйковаисемле укучы. Русиядә",Түбән Камада мәктәп укучылары бер дәрес дәвамында Украинага каршы сугышта катнашучы хәрбиләргә ибәрү өчен коры душ комплектлары ясаган,Яңылыҡтар,505,https://www.azatliq.org/a/33658935.html,2026-01-25T10:23:37+00:00
"Үҙ яғыма ҡайтһам - ергә ятып Тыңлар инем үлән үҫкәнен Тыңлар инем салғы тауыштарын, Киске йылы елдәр иҫкәнен үҙяғымаҡайтһам фидангафаров баш ҡортостан баш ҡорт Фото, видео:",Үҙ яғыма ҡайтһам.,Яңылыҡтар,172,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/ya-yma-ayt-am-4587578,2026-02-20T23:26:00+00:00
"Әбйәлил уҡыусылары Магнитогорск ҡалаһында үткән ике халыҡ-ара конкурста бик уңышлы сығыш яһаған. Райондың Балалар ижады йортонда шөғөлләнгән Алтынай бейеү ансамбле « » фестивалендә Гран-при яулаған. Магнитогорск ҡала депутаты уларға Рәхмәт кәлимәһе тапшырған. Йәштәр һәм балалар милли проекты сиктәрендә ойошторолған конкурс йәш һәләттәргә булышлыҡ итеү маҡсатында үтә. Аҙнаһына бер нисәшәр тапҡыр йыйылып репетициялар үткәрҙек. Һөҙөмтәләр иғлан ителгәс, шатлыҡ йәштәрен тыя алманыҡ, – ти коллективтың етәксеһе Ләлә Еникеева. Сығанаҡ: Әбйәлил район хакимиәтенең мәғариф бүлеге. молодёжьидети йәштәрһәмбалалар",Әбйәлил бейеүселәре халыҡ-ара конкурста Гран-при алған,Яңылыҡтар,608,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-26/by-lil-beye-sel-re-haly-ara-konkursta-gran-pri-al-an-4482763,2025-11-26T15:27:00+00:00
"""Отряд Таганок"" фильмыннан кадрДүшәмбе Казанда Татарстан киносы көннәре башланды. Бу чара ""кечкенә фестиваль"" рәвешендә үтәчәк. Бу турыда ""Татаркино"" оешмасы итәкчесе Миләүшә Айтуганова хәбәр итте. Татарстан киносы көннәре Казанның ""Мир"" кинотеатрында 24-30 августта уза. Програмга мөселман киносы фестиваленең ""Милли конкурс"" номинациясенә кергән фильмнар тупланган. Татарстан киносы көннәрендә кино йолдызлары өчен ""кызыл келәм"", премьералар, иади очрашулар да булачак дип сөйләде Айтуганова. Ул быелгы Казан халыкара мөселман киносы фестиваленең техник режимда узачагын һәм тамашачылар өчен ябык булачагын искәртте. Татарстан киносы көннәрен фестиваль рәвешендә уздыру тамашачы өчен дә, республика кинематографистлары өчен дә бүләк булачак диде ""Татаркино"" итәкчесе. Чара Татарстанда төшерелгән ""Сөмбел"" фильмының премьерасы белән ачылачак. Режиссерлар Рәшит Маликовһәм Рамил Фазлыевбу фильмны Зифа Кадыйрованың ""Сагынырсың – мин булмам"" китабы нигезендә төшергән. Фильм Татарстанда һәм Үзбәкстанда төшерелгән. Фестиваль Башкортстанның халык шагыйре Мостай Кәримнең ""Өч таган"" әсәре нигезендә иат ителгән ""Таганок отряды"" исемле фильм белән ябыла. Шушы ук көннәрдә – 27 августта Казанда Мостай Кәримгә һәйкәл ачу тантанасы да көтелә. Һәйкәл Оренбур тракты һәм Даурская урамнары киселешендә куелган. Һәйкәлне ачу тантанасы ТАССР оешуның 100 еллыгы кысаларында уза, чарага Башкортстан итәкчесе Радий Хәбировкилер дип көтелә. Татарстан киносы көннәре програмында шулай ук ""Апанай мәчете – Казанның йөзек кашы"" (""Апанаевская мечеть – жемчужина Казани""), ""Бушлык"" (""Пустота""), ""Ана"" (""Мать""), ""Бер фотосурәт тарихы"" (""История одной фотографии""), ""Фәнис иһаншин. Сәхнә артында сөйләшү"" (""Фанис Зиганшин. Разговор за сценой""), ""Бардым, бардым да күрдем"" (""Шла, шла и увидела"") фильмнары һәм Илшат Рәхимбайның ""Әпипә"" музыкаль комедиясе дә бар.","Татарстан киносы көннәрендә Мостай Кәримнең ""Өч таган"" әсәренә нигезләнгән фильм күрсәтәчәкләр",Яңылыҡтар,1839,https://www.azatliq.org/a/30800070.html,2020-08-24T13:07:57+00:00
"Бекир Мамутовфикерләр""Кырым"" () бәйсез газеты мөхәррире Бекир Мамутовка Русия гаскәрен дискредитацияләү һәм ялган мәгълүмат тарату турында административ берктмә төзелгән.17 майда 68 яшьлек Мамутов һәм газетны гамәлгә куючы 59 яшьлек Сейран Ибрагимовйортларында тентү узды, аларны полициягә алып киттеләр. Тентүне шулай ук газет редакциясендә дә уздырдылар. Кич журналистларны ибәргәннәр. ""Кырым теләктәшлеге"" оешмасы хәбәр итүенчә, Бекир Мамутовка ике административ беркетмә төзелгән. Берсе ни өчен кырымнар Русиянең Украинада алып барган сугышында катнашмаска тиешлеге турында мәкалә өчен. Экстремизмга каршы тору үзәге Мамутовны ""махсус хәрби операция"" белән ризалашмауда гаепләгән. Ялган тарату турындагы икенче беркетмә БМОның Кырымга багышланган хисабыннан өзек бастырган өчен төзелгән. Әлеге хисапта Кырымда кешеләрне нигезсез тоткарлаулар, кыйнаулар турында язылган иде. Моннан тыш, ""Кырым"" газеты кырымтатарны Херсонда әзалаулар һәм Акмәчеттәге 2 нче тикшерү изоляторында кырыс шартлар турында да хәбәр иткән. Әлеге мәкаләдә полиция хезмәткәре ""ялган мәгълүмат тарату"" күргән. Соңрак Бекир Мамутовка мәхкәмә булачак. Ул полициягә аңлатма язып калдырган. Сейран Ибрагимовны тоткарлау нечкәлекләре билгесез. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Кырым"" газеты итәкчеләрен Русия армиясен дискредитацияләүдә һәм ялган таратуда гаеплиләр",Яңылыҡтар,1311,https://www.azatliq.org/a/32952767.html,2024-05-18T11:45:43+00:00
"Бөтә ер аҡ: ҡырҙар, тау баштары, Әйтерһең, ер аҡ шәл ябынған. Ағастарға муйыл сәскәһендәй Тәлгәш-тәлгәш суҡтар тағылған. Ф. Рәхимғолова. Юлай Кәримовфотоһы.",Ҡышҡы этюд,Яңылыҡтар,156,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/ysh-y-etyud-4535685,2026-01-13T14:52:00+00:00
"Уны асыу тантанаһында ауыл биләмәһе депутаттары Венер Ҡунафин менән Лилиә Ғәзизова, геройҙың туғандары, дуҫтары, ауылдаштары, мәктәп уҡытыусылары һәм уҡыусылар ҡатнашты.   Улар Филүс Лоҡмановтың тормошо һәм батырлығы тураһында иҫтәлектәре менән бүлеште, уҡыусылар башҡарыуында уның хөрмәтенә шиғырҙар һәм йырҙар яңғыраны. Геройҙы бер минутлыҡ тынлыҡ менән иҫкә алдылар. Сығыш яһаусылар Герой партаһының мәктәп интерьерының бер элементы ғына түгел, ә ҡаһарманлыҡ, намыҫ һәм тыуған илгә тоғролоҡ билдәһе булыуын билдәләне.","Тағы бер ""Герой партаһы"" барлыҡҡа килде",Яңылыҡтар,520,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/ta-y-ber-geroy-parta-y-barly-a-kilde-4554630,2026-01-29T10:00:00+00:00
"– Ул ваҡытта бит ул! Хәҙер маҡтарлығы юҡ. Балаһын ҡосаҡлап ҡына тик ултыра. Бер ул ғына бала тапҡан тиерһең. Әлләсе, беҙ ҙә бала үҫтерҙек, бер ҙә иргә ҡарап ултырманыҡ. Был ни, бигерәк килештерә. Хан ҡыҙы тиерһең. Улымды, меҫкенде, йәлләп ҡайтып киләм әле бына. Эштән ҡайтып инмәй, телефондан шуны апҡайт, быны апҡайт тип күтәнселәп кенә ултыра. Хатта ашаған һауыт-һабаһына тиклем улым йыуып ҡуя бит. – Йыуыр инде, ҡалала башҡа эш бармы ни? – Китсәле, бисәнең алдынан алып. Шуны яман өйрәтеп. Бына мин үҙем дә алты бала үҫтерҙем, бер ҙә ирем аш-һыу тирәһендә буталманы. Бер ерем дә өҙөлөп ҡалманы. Ул балаһы бит әле! Ауыҙын күтәреп илауҙан башҡаны белмәй. Шуны һәпесүкләп ҡулдарынан төшөрмәйҙәр. – Иламайса бала үҫмәй инде, ауырып та китә. – Әллә инде, әллә! Беҙ ҙә бала үҫтермәгән кеше түгел. Бер ҙә ауыҙҙарын күтәреп олоп ултырманылар. Был бит тас киленгә оҡшаған. Ищеү әйләнгән һайын ауырый ҙа китә, ауырый ҙа китә. Килен ни уныһы сөскөргән һайын бальнис ти ҙә йүгерә, услап дарыу ашата. Кисә теш вырашына алып барҙым, ти. Тыуып өлгөрмәгән уға ниндәй выраш? Мин дә балалар үҫтерҙем, бер ҙә выраш тип сабыуламаным. Баланың теше һыҙлар инде, унан берәү ҙә үлмәгән. – Ҡуй, апай, үҙҙәре килешкән икән, бер үк араларына инеп ҡуймағыҙ. – Юҡ, юҡ, мин быға түҙеп тора аламдыр шул. Кисә улым былау бешерҙе лә, әйҙә, әсәй, ашайыҡ, тигән була. Түҙмәнем, әйттем, бисәләр кеүек теләһә нәмә бешереп йөрөмә, тинем. – Улың нимә ти һуң? – Нимә тиһең? ! Яҡлаша бисәһен! Әсәй, тигән була, киленең былай ҙа арый, ярҙамлашырға кәрәк, ти. Аш әҙерләү бисәләр эшенә, ирҙәр эшенә бүленмәй, тигән була. Хәҙер әсәһен өйрәтә. Хәҙер мин кәрәкме ни! Әсәйгә ҡарағанда бисәһе ҡәҙерле шул. – Улай тимә, әле, Зәбирә апай! Бөтә ирҙәр ҙә һинең улың кеүек булһа икән! Ул эшләгән ере һәйбәт, килә тороп аҡыллы! – И-и, туғанҡайым, әйттең һүҙ! Сепрәк баш. Биш йыл буйы шуның өсөн ыштан тыжып йөрөгәнме! Бисә тип ҡаплан инде. Үҙе институт бөттө бит әле, инженер, әҙерәк кенә шуны аңламаймы икән? Биш йыл буйы нимәгә уҡытҡандарҙыр! Бисә тип үлеп бара бит. Килен балаһының ыштанын систереп алыуы булды, уныһы килеп алып йыуа ла башланы. Ай Аллам, ҡарап тороуы имәнес. Йә, бисәһе өйҙә нимә ҡыйрата? Мал-тыуар ҡараймы? Баҡса утаймы? Бер эше лә юҡ бит, юҡ бит. – Зәбирә апай, үҙең дә бала үҫтергән кеше, бала ҡатындыҡы ғына түгел, ир кеше ярҙамлашырға тейеш инде. Ана бит, ҡоштар ҙа балаларын бергә-бергә үҫтерә. – Ҡуй, ҡуй, өйрәтмә лә, нитмә лә, ул ҡош түгел, биш йыл уҡыған кеше. Йәнем көйөп әйттем әле бына, улым, былай булһа, бисәң башыңа менеп атланасаҡ бит, аңла аҙаҡтан һуң булыр, атайың бер ҙә бисә-сәсә эшенә ҡыҫылып йөрөмәне, тинем. – Улығыҙ нимә ти һуң? – Нимә эшләһен – көлә. Әсәй, һин бигерәк арттырып ебәрәһең инде, ти. Ищеү аҡыл өйрәтеп маташа, һеҙ элекке заманда йәшәгәнһегеҙ, ти. Ҡуй инде, ҡуй, шул бер бөртөк улымдың да һис кенә бәхете булманы. Әллә ҡайҙан осраны шул бисура! Ищеү уҡытыусы бит әле! Балаһы булмаған саҡта ла өйгә йоҡманы, тота ла шул мәктәп, тота ла шул мәктәп тип саба ине. Әллә бар, әллә юҡ эшен сәбәп итә, лиш бы өйҙә тормаҫҡа. Ҡайтһа ла өй эшен бар тип белмәне. Дәфтәрҙәренә, китаптарына ҡаҙалып ғүмере үтә торғайны. Ҡуй инде, ҡуй. Бер бөртөк улымдың ғүмере заяға үтә. – Ҡуйсы, Зәбирә апай! Юҡҡа үҙегеҙҙе бөтөрмәгеҙ! Күрмәгеҙ ҙә, белмәгеҙ ҙә. Киленең дә, улың да харап һәйбәттәр. Пар килгәндәр. Бергә тиң ғүмер итһендәр тип теләп кенә тор. – Ҡара, ҡара, нимә тисе бынау! Тиң килгәндәр, имеш. Булыр һиңә тиң! Бер бумала башҡа ла хужа булмағас, ниндәй ир, ниндәй тигеҙлек! Шуға кисә давлением күтәрелеп китте. Кис булғас, ҡайҙа бараһың, әсәй, тиһәләр ҙә фатирҙары бәләкәй булһа ла, ҡыҙыма, кейәүемә барып йоҡланым. – Улар ни хәлдә генәләр? – И-и-и-и, уларымы, ал да гөл! Үҙ ҡыҙың үҙ ҡыҙың инде. Йән рәхәте бына, ул кейәү өлтөрәп тора. – Бик һәйбәт! Әсә кеше өсөн балаларыңдың бәхетен күреүҙән оло шатлыҡ юҡтыр. – Эйе, эйе! Ҡыҙым эт бәхетле бына! Тфү-тфү, алама күҙҙәр теймәһен. Шуға шатланып ҡайтып киләм әле. Ул кейәүҙең һәйбәтлеге! Ҡыҙым өсөн өлтөрәп тора. Өрмәгән ергә ултыртмай. Ҡулына эш тейгеҙмәй. Ҡыҙым ханбикә һымаҡ ҡына йәшәй инде бына. Ул фатирҙарының ҙурлығы. Кейәү ашын да бешерә, үәринйәһен дә ҡайната. Кейәүең булһа, шундай булһын икән ул! Кисә ни, баҡсаларына барып, бер биҙрә еләк йыйып алып ҡайтты. Шуны ни арала таҙартып, үәринйәһен дә ҡайнатты. Бына миңә лә өс литр банка үәринйә бирҙе. Әле мин ҡайтҡанда ҡурай еләгенә китеп ҡалды! Ҡышын һалҡын тейгәндә яман шифалы була, ҡәйнәм, һиңә лә бирәм, үҙем алып барам, тип ҡалды. Хоҙайым, аяҡ-ҡулы һыҙлауһыҙ ғына булһын. Был тиклем уңған булыр икән! Уңдыҡ инде, уңдыҡ кейәүҙән. Ҡыҙымдың бәхете бар, бәхете бар. Әйткәс әйтәйем бына, ҡыҙымды йылына ике тапҡыр санаторийға ебәрә. Ҡәҙерен белә балаҡайымдың. Ир кеше шулай булырға тейеш инде. Эй, шуға ҡыуандым. Кейәүем алтын бит, алтын бит! Һис кенә лә тик ултыра белмәй. Ул керен йыуа һалып ҡуя, ул иҙәнен һөртөп ала. Булыр-булмаҫ килендәрҙән ары торһон. Кинйәкәй ҡыҙыма ла шундай ғына кейәү осраһын инде, Хоҙайым-Аллаҡайым. Ә бына килендән уңманыҡ инде. Ни эшләп шулайҙыр? !","Венер ИСХАҠОВ Ҡуй инде, килендән уңманыҡ",Юмор,4977,https://henek.info/articles/++--/2025-09-11/vener-isha-ov-uy-inde-kilend-n-u-many-4383516,2025-09-11T11:30:00+00:00
"4 - 6 апрель, Ҡазанда, Рәсәй Беренселеге уҙа. Ҡырҡ өлкә-республиканан дүрт йөҙгә яҡын спортсы төрлө йүнәлештә үҙҙәренең һәләтен, таҫыллығын күрһәткән. Ғафури районы егете, йылғы үҫмерҙәр араһында, 55 кг ауырлыҡта Рәмзил Кинйәбаев көрәштә беренсе урын алған. ""Рәмзил Ҡарағай урта мәктәбен тамамлаған. Спортҡа физкультура уҡытыусыһы Азат Рәшит улы Хәбибуллин ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Бөгөнгө көндә Рәмзил  Ишембай нефть колледжы студенты. Әлеге ваҡытта тренер Кинйәбаев Айнур Илнур улында шөғөлләнә. Июнь айында Рәмзил донъя кимәлендәге ярыштарҙа Рәсәй данын яҡлаясаҡ. Уға уңыштар, береһенән-береһе ҙурыраҡ еңеүҙәр теләйбеҙ"", - тип яҙа үҙенең сәхифәһендә Ғафури районы хакимиәте Башлығы Венер Вахитов.","Афарин, Рәмзил!",Йәмғиәт,693,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-07/afarin-r-mzil-4188358,2025-04-07T20:08:00+00:00
"""Башкорт теле: яңа караш 2.0"" дәреслегефикерләр22 август Уфа шәһәрендә ""Башкорт теле: яңа караш 2.0"" уку әсбабын тәкъдим иттеләр. Бу хакта ""Башинформ""хәбәр итә. Башкорт телен өйрәнү әсбабы Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның 3 млн сумлык грантына тормышка ашкан. Проектны гамәлгә куючылар булып ""Народы мира"" мәдәният һәм тел үсеше оешмасы һәм Башкорт телен саклау һәм үстерү ошмасы (фонд) күрсәтелгән. Соңгы оешма моңа кадәр төрле проектлар тормышка ашырды, шул исәптән башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш"" дип аталган диалектын алга сөрде. Аерым алганда, 2020 елдан башкорт теленнәнхалыкара диктантны""төньяк-көнбатыш"" диалектында да яздыртты. Бу татарча сөйләшүчеләрдә ризасызлык уятты. Быел әлеге фонд дәүләт тарафыннанфинанслана башлады. Уку әсбабын тел белгече Рида Латыйповаһәм укытучы Ләлә Сафинаязган. Дәреслек 1500 данәдә нәшер ителгән. Ул Башкортстаннан тыш, башкортлар яшәгән төбәкләргә дә таратылачак. Очрашуда ""төньяк-көнбатыш"" диалекты турында әйтелмәгән. ""Безнең дәреслек нигездә балалар өчен түгел, аларның әти-әниләренә, балаларына башкорт телен өйрәнүдә ярдәм итәргә теләүчеләргә, кызыксынучыларга һәм пенсиягә чыккан кешеләргә юнәлгән"", дигән Латыйпова. Дәреслек А1, А2, В1 һәм В2 дәрәәсендә башкорт телен өйрәнергә ярдәм итәчәк. Хезмәтне язуда чит ил авторларының методикасы да кулланылган. Дәреслек 100 сәгатькә исәпләнгән. Проект кысаларындамобиль кушымтада эшләнгән. Анда китапның электрон нөсхәсе, 10 видео язма, биремнәр тәкъдим ителгән. Быел Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров телләр юнәлешендә 34 оешмагагрант бүлеп бирде. Башкорт телен үстерүгә — 23,5 млн, урыс теленә — 5,7 млн, татар проектына — 2 миллион сум каралган. Алар арасында башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш"" диалектын алга сөрү проектлары да бар. Бәйгенең гомуми бюджеты — 50 млн сум. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада ата-аналар өчен башкорт теле дәреслеген тәкъдим иттеләр,Яңылыҡтар,1869,https://www.azatliq.org/a/32561743.html,2023-08-23T14:52:12+00:00
"Кырымның Русия контролендәге Югары мәхкәмәсе 16 декабрьдә ""Хизб ут-Тәхрир""нең Акмәчет эше нигезендә гаепләнгән Билял Адиловһәм Раим Айвазовның аппеляциясен канәгатьләндермәде. Алар Акмәчет тикшерү изоляторында 2020 елның 15 феварленә кадәр калачак дипхәбәр итә""Кырым бердәмлеге"" оешмасы. Мәхкәмә утырышында гаепләнүчеләр Женева конвенциясен куллануны сораган Адвокат Рустем Кямлиевәлеге эш сәясиләштерелгән дип белдергән. Билял Адилов үзенең элек Украин ватандашы булуы һәм Русия паспортын 2014 елгы вакыйгаларга бәйле генә алуы турында сөйләгән. Яклау ягы дәлилләренә карамастан, мөрәәгать кире кагылган. Март ахырында Русиянең ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре кырымтатар активистлары йортларында тентүләр һәм тоткарлаулар уздырды. Кулга алынган кырымтатарлар - ""Кырым бердәмлеге"" хокук яклау төркеме активистлары, аларның күбесе интернетта актив язучылар. Барлыгы 24 кеше тоткарланды. Алар Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнә. Гаепләнүчеләр барлыгы - 25 кеше. Эдем Яячиковның кайдалыгы билгесез. ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы аларны сәяси тоткын дип таныды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Кырымда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнүчеләрне сак астында калдырды",Яңылыҡтар,1882,https://www.azatliq.org/a/30328802.html,2019-12-16T18:05:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯңа кагыйдәләр 2025 елның 1 гыйнварыннан гамәлгә керә. Русия хөкүмәте Украинадагы сугышта катнашырга дип саклану министрлыгы белән контракт төзегәннәргә бер тапкыр бирелә торган акчаларны түләү тәртибен үзгәрткән.28 декабрьдән гамәлгә кергән яңакараргаярашлы, контракт төзегән вакытта иректән мәхрүм итү урыннарында булган русияләргә мондый түләүләр бирелмәячәк. Яңа кагыйдәләр 2025 елның 1 гыйнварыннан гамәлгә керә. Элек контракт төзеп сугышка киткән тоткыннарга бер тапкыр бирелә торган акчаларны түлиләр иде, аларның күләме федераль һәм төбәк програмнарга карап төрлечә булды. Июльдә Русия президенты Владимир Путин 2024 елның 1 августыннан 31 декабренә кадәр контракт төзегән хәрбиләргә бер тапкыр 400 мең сум түләү турында фәрман имзалады. Моннан тыш, күпчелек төбәкләр өстәмә түләүләр һәм башка ярдәм чаралары кертте. Бу кешеләрнең кимендә 242 се – үлгән, калганнары авыр әрәхәтләр алган. Барлыгы 426 хәрби инаятьләр кылган, шуларның 246 сы – элекке тоткыннар, колониядән сугышка киткәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Төрмәдән контракт төзеп сугышка китүчеләргә түләүләр булмаячак,Яңылыҡтар,1156,https://www.azatliq.org/a/zaklyuchyonnih-lishili-viplati-za-podpisanie-kontrakta-s-minoboroni/33259174.html,2024-12-31T14:56:15+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘти-әниләр балаларының камерадан оялуын, бәдрәфкә кермәвен сөйли. Мәктәп итәкчелеге исә камера мәктәп мөдире бүлмәсенә юнәлтелгән, дип ышандыра. Бу хәл белән прокуратура кызыксынган. Башкортстанның Уфа районы Миловка авылында ирләр һәм хатын-кызлар бәдрәфләренә камералар куелган. ""Башкортстан"" дәүләт телеканалыхәбәр итүенчә, моңа бәдрәфләрдә тәмәке тартулары, мәктәп милкенә зарар бирүләре һәм буллинг сәбәпче булган. Миловка авылы мәктәбе итәкчелеге ышандыруынча, камералар мәктәп мөдиренең бүлмәсенә таба юнәлтелгән, янәсе кабинкалар камерада күренми. Әти-әниләрнең бер өлеше моңа тискәре карашта, дип искәртә журналистлар. Алар балаларының камерадан оялуын сөйли. ""Алар дәресләр беткәнче түзеп торалар да, өйгә кайтырга ашыгалар"", дип сөйләгән ике бала анасы Регина Коновалова. Мәктәптәге бу хәл белән прокуратура кызыксынган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан мәктәбендә тәмәке тартучылар һәм буллинг белән көрәшү өчен бәдрәфләргә камералар куйганнар,Яңылыҡтар,996,https://www.azatliq.org/a/ufa-yanindagi-maktapta-tamake-tartuchilar-ham-bulling-belan-korashu-ochen-badraflarga-kameralar-kuygannar/33116084.html,2024-09-11T16:27:49+03:00
"22 декабрь - энергетиктар көнө. Белорет электр селтәрҙәре производство бүлексәһенең Бөрйән район электр селтәрҙәре (РЭС) районыбыҙҙың барлыҡ ауылдарын электр уты менән тәьмин итеп, һәр өйҙә яҡтылыҡ һәм йылылыҡ булһын өсөн тырыша. Бының өсөн үҙҙәренә беркетелгән электр линияларына әм ҡоролмаларға график нигеҙендә техник хеҙмәтләндереүҙәр үткәрә, кәрәк осраҡтарҙа ремонт эштәре башҡара. Авария арҡаһында электр энергияы менән тәьмин итеүҙә өҙөклөктәр булған осраҡтарҙа, көн-төн, тимәй, ямғыр-ҡарға ҡарамай, тиҙ арала авария эҙемтәләрен бөтөрәләр. Бынан тыш, яңы ҡулланыусыларҙы электр селтәрҙәренә тоташтырыу бурысын да атҡаралар.",Яҡтылыҡ һәм йылылыҡ өләшәләр,Йәмғиәт,630,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2024-12-22/ya-tyly-m-yylyly-l-sh-l-r-4063078,2024-12-22T16:21:14+00:00
"Балан емештәрен ҡайнар һыуҙа бешереп, иләк аша ыуығыҙ ҙа, 1:1 нисбәтендә бал өҫтәп, болғағыҙ. Ҡатнашманы бүлмә температураһында бер аҙна тотҡас, көнөнә бер тапғыр ас ҡарынға берәр аш ҡалағы ашарға кәрәк. Ошо бер ҡалаҡ баллы баланда бер көнлөк витаминдар запасы тупланған. Тамаҡ ауыртҡанда 1 аш ҡалағы баланды 1 стакан ҡайнар һыу ҡойоп, ҡаплап, 2 сәғәт төнәтергә. Ангина булһа, был төнәтмә менән тамаҡты көнөнә өс тапҡыр сайырға, ә тамаҡ ғырылдап торһа, 1 аш ҡалағы менән көнөнә өс тапғыр эсергә кәрәк. Бронхит осрағында 3 аш ҡалағы баланды иҙеп, шул тиклем үк бал менән бутарға. Өҫтөнә 1 л ҡайнағын һыу ҡойоп, 10 минут ҡайнатырға. Һөҙөргә лә, сәй һымаҡ эсергә кәрәк. Был баллы балан сәйе үпкә шешкәндә лә ныҡ килешә! ХАЛЫҠ МЕДИЦИНАҺЫН ҠУЛЛАНЫР АЛДЫНАН ТАБИП МЕНӘН КӘҢӘШЛӘШЕРГӘ ОНОТМАҒЫҘ!",Бик шәп дауа һәм витаминдар запасы,Аңлатма,787,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-18/bik-sh-p-daua-m-vitamindar-zapasy-4513102,2025-12-18T16:22:00+00:00
"Спектаклде «Күңел күҙе» инклюзив халыҡ театры коллективы сәхнәләштерҙе. Республика халыҡ ижады үҙәге янындағы «Күңел күҙе» инклюзив халыҡ театры етәксеһе, Башҡортостандың халыҡ артисы Илнур Лоҡманов һаулыҡ мөмкинлеге сикләнгән артистар һәм уларҙың уңышы тураһында һөйләй: Күптәр һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың сәғәт ярым дауамында сәхнәлә уңышлы сығыш яһауына ышанмай. Әммә был ысынлап та мөмкин, һәм был театрҙың ҙур ижади көсөн тәшкил итә. Психотеатр сәнғәтенең һөҙөмтәләрен күҙәтеү айырыуса күңелгә тыныслыҡ бирә. Сәхнә кешене эстән дә, тыштан да үҙгәртеү һәләтенә эйә. Хатта балаларҙың физик үҙенсәлектәре лә яйлап шымалан. Уларҙың мейе моторикаһы яҡшыра, күптәр яҡшы уҡый башлай». Әлеге ваҡытта «Күңел күзе» халыҡ инклюзив театры коллективы составында 10 йәштән 17 йәшкә тиклемге 23 бала шөғөлләнә, уларҙың барыһы ла коррекция мәктәптәре уҡыусылары. Коллектив әүҙем гастролдәрҙә йөрөй, фестивалдәрҙә һәм хәйриә күрһәтеүҙәрендә ҡатнаша. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Инклюзив театр,Яңылыҡтар,1382,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-19/inklyuziv-teatr-3935405,2024-09-19T09:02:00+00:00
"Ул айырыуса ир-ат өсөн файҙалы икән. Ҡабаҡ орлоғо магнийға бай. Ул йөрәк эшмәкәрлеген яҡшырта, холестеринды кәметә. Гипертониянан яфаланғандарға ла килешә. Табиптар билдәләүенсә, ҡабаҡ орлоғо айырыуса ир-ат һаулығы өсөн файҙалы. Көс-ҡеүәтте юғалтмаҫ өсөн көн һайын 50 – 60 грамм ҡабаҡ тосо ашарға тәҡдим ителә. Иң файҙалыһы – ҡыҙҙырылмағаны, ҡояшта киптерелгәне. Ҡыҙҙырғанда емештең күп файҙалы үҙенсәлектәре юғала. Уны яҡшылап сәйнәргә кәрәк, юғиһә насар үҙләштерелә. Шулай ҙа көнөнә 100 грамдан күберәк ашарға ярамай. Фото:",Ҡабаҡ орлоғоноң көсө нимәлә?,Йәмғиәт,525,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-12/aba-orlo-ono-k-s-nim-l-4385504,2025-09-12T14:57:00+00:00
"Һуғыштан ҡайтҡас, ауылдағы ете йыллыҡ мәктәптә уҡытыу бүлеге мөдире була. Ситтән тороп Бөрө дәүләт педагогия институтын тамамлай. Бала саҡтан матурлыҡҡа, әҙәбиәткә ғашиҡ Ғаян мәктәптә эшләгән йылдарында ижадҡа тартыла. Тәүҙә район гәзитендә, артабан республика матбуғаты биттәрендә хикәйәләре баҫылып сыға.1962 йылда «Аҡҡош күле» тигән йыйынтығы донъя күреүе авторҙың ижади маһирлығын һәм дәртен арттыра. Шунан инде бүтән китаптарын баҫтыра башлай. Ғаян Лоҡманов ижадының иң юғары нөктәһен уның «Ҡояш сығыр алдынан» исемле романы билдәләй. Эпик ҡоласлы әҫәре 1983 йылда нәшер ителә. Быйыл яҙыусының тыуыуына 100 йыл тулды. Аптырайым ошо Әнфисәгә. Кемдер саҡырғанмы ни, көн һайын йүгергеләп инә лә етә беҙгә. Ул ғынамы һуң? Бер саҡ мәктәп участкаһында сөгөлдөр утап ҡайтышлай усҡа ниндәйҙер ҡағыҙ йомдорҙо ла үҙе йәһәт кенә китеп тә барҙы. Өйгә ҡайтып, ундағы яҙыуҙы уҡығас, хатта сәстәрем үрә торҙо. Нимә яҙған бит? ! «Рәфҡәт, әйҙә, икәү дуҫлашайыҡ», имеш. Күрше ҡыҙы булғас, инер инде, уныһын ғәйепләп тә булмай торғандыр. Әсәй харап, ҡыҙым, тип «аһ» итеп кенә тора уға. Мин лагерға киткәс, ауырып ятҡанында Әнфисә ҡоҙоҡтан һыу индергән, сәй ҡайнатҡан, аптеканан йүгертеп дарыуҙар алып ҡайтып биргән. Миңә лә ярҙамы теймәй түгел. Урыҫ теленән шәп алдыра ул. Диктанттары ла – гел «бишле». Һөйләшә башлаһа, теле телгә йоҡмай. Ә мин ни, тырышыуға тырышып та, яҙма эштәрҙе «өслө»нән арттыра алмайым. Ябай ғына һүҙҙәрҙә лә төртөлә лә ҡалам. Әйтәйек, «икмәк» һүҙен «хлеп», тип яҙырғамы, әллә «хлеб», типме – аптырайым. Сөнки «п» ла «б» ла ишетелгән кеүек. Әнфисә миңә, ғәҙәтенсә, бик йылы итеп ҡарап ала ла: «Әгәр икеләнһәң, ул һүҙҙе үҙгәртеп ҡара һин, Рәфҡәт, – тип ихлас өйрәтә. – Хлеб – хлеба. Тимәк, «п» түгел, ә «б». Ярҙамы бик тә ярап ҡуя. Уныһы һәйбәт. Олатайым әйтмешләй, әммә ләкин, «Дуҫ булайыҡ! » тиеүе минең асыуҙы килтерә. Йә, йүнле малай ҡыҙҙар менән дуҫлашамы? ! Әле лә синыфтағы малайҙар минән аҫтыртын көлөп йөрөй. Бер тәнәфестә, ҡайҙан уйлап тапҡандар бит, таҡтаға «Рәфҡәт Әнфисә» тип яҙып тултырғандар. Әй, шул саҡта оялыуҙарымды берәйһе белһә икән? ! Ер ярылһа, шунда төшөп китерҙәй булдым. Беҙ, синыфташтар, төрлөбөҙ төрлө түңәрәккә яҙылдыҡ. Әнфисә бейеүҙе һайлағайны. Мин йәш натуралистар түңәрәгенә йөрөй башлағас, үрмәксенән күрмәксе, ул да шунда күсте. Йәнәһе лә, бында ҡыҙыҡлыраҡ та, файҙалыраҡ та. Малайҙар менән Ташлытауға сығып «һарылар» һәм «зәңгәрҙәр» булып уйын башлар хәлебеҙ юҡ. Унда Әнфисә лә рәшәткә таҡтаһынан яһалған автоматын аҫып (уны ул үҙе яһай) килеп етә. Мин ҡайһы яҡта – ул шунда. Әлеге лә баяғы, минең тирәлә өйрөлөп: – Мин санитарка булырмын, Рәфҡәт. Әллә автоматсы булайыммы? – тип йәнгә тейә. Шул яғы бар инде барлыҡҡа, башҡа ҡыҙҙар кеүек, себен теймәҫ сер итер түгел. Һөжүмгә ташланғанда ла, «ура» ҡысҡырып тау ҡаяһына үрмәләп менгәндә лә ебеп ҡалмай. Етеҙ, ҡыйыу. Бер саҡ шулай «дошман»дың артына төшөп, аръяҡтағы Шәкерттәр күлен ҡулға төшөрөргә, тигән бурыс ҡуйҙы командир. Бындай бойороҡто үтәргә ҡайһы ғына малай атлыҡмаҫ икән? Әммә Әнфисә бөтәбеҙҙең дә танауына сиртмәһенме! Беҙ Ташлы йылғаһы буйындағы ҡыуаҡлыҡтарға ышыҡланып ҡына барып күперҙән урағансы, ул әллә ни арала, автоматын өҫкә күтәреп тотоп, йылға аша йөҙөп сыҡҡан да бөтәбеҙҙән дә алда күл буйына илтеп флаг ҡаҙаған. Эй. шул саҡта йәнебеҙҙең әрнеүҙәре! . Мин иртән тороп күл буйындағы йәшел туғайға килеп еткәндә унда йыйылған малай-шалай, тынғыһыҙ ҡаҙ көтөүе кеүек, туғайҙы яңғыратып шаулаша ине. Улар, береһенең һүҙен икенсеһе бүлеп, ҡайҙа барыу тураһында бәхәсләшә. – Ана, ул да килде, – тине малайҙарҙың береһе мине күреү менән. – Теләһәгеҙ нимә эшләгеҙ, әммә балыҡҡа бармайынса ҡалмайбыҙ. – Ә мин урманға юл тоттом, – тинем эре генә. – Ауыл ситендәге ҡайынлыҡҡа. – Унда нимә бар инде? Әллә күрмәгән ҡайынлығыңмы? – Ундамы? Ҡоштар! – тинем, йәш натуралист икәнлегемде иҫтәренә төшөрөү ниәте менән ҡысҡырыбыраҡ әйттем. – Үҙ урманыңда ниндәй ҡоштар барын да белмәй ятыу һәйбәт булмаҫ бит. Бәхәс шуның менән тамамланды, малайҙар – шаулаша-шаулаша үҙ юлынан, ә мин үҙ юлымдан киттем. Бер нисә аҙым да атларға өлгөрмәнем: – Рәфҡәт, – тигән нескә генә яңғырауыҡлы тауышҡа әйләнеп ҡараным. – Мин дә һинең менән. Беләһеңме, мин бөтә ҡоштарҙы ла таныйым. Ҡасан килеп еткән бит, сәсен ал таҫма менән ике яҡ сикәһенә үреп ҡуйған Әнфисә тора. – Һе, ҡайҙан килеп сыҡтың әле һин? – тинем аптырап. – Әле, шул. – тинем, һөҙөп йығырҙай ҡарап. – Һин генә кәрәк инең бик, һин генә етмәгән! Шунан ҡулдарымдың сәнти бармаҡтарын салыштырып тотоп, баш бармағымды танауға терәп, йөҙөмдө ҡотһоҙ сирыштырып үсекләштем дә тороп та йүгерҙем. Әнфисә башын эйеп урынында ҡалды. Байтаҡ йүгергәс, боролоп ҡарағанда, ул һаман шул ерҙә баҫып тора ине әле. Урманда күңелле ине. Ҡоштар һайрай. Хуш еҫ аңҡый. Аҡландарҙа ҡояш нуры уйнай һәм унда үҫкән төрлө-төрлө сәскәләрҙән күҙҙәр ҡамаша. Ниндәй генә үҫемлектәр юҡ бында! Үлән араһында ҡыҙарып, күҙҙе ҡыҙыҡтырып, ҡайын еләге бешеп ултыра. Үҫемлектәр, сәскәләр, тигәндән, Әнфисә күңелгә килде. Уның махсус альбомы бар. Һәр ағастың, һәр үҫемлектең япрағын өҙөп ала ла шунда һала бара ул. Сәскәләрҙе лә шул рәүешле йыя. Йәй үтә, ҡыш етә. Шул саҡ ғәжәп хәл була. Тышта һалҡын, буран уйнай. Ә һин альбомды аҡтарғанда үҙеңде йәйге урманда йөрөгән һымаҡ тояһың. Хатта ағастарҙың талғын шауы, ҡоштар һайрауы ишетелгәндәй була. Миңә лә Әнфисәнән ҡалышырға ярамаҫ. Натуралист исемен йөрөтөү менән генә түгел. Атлап барышлай уҡ бер нисә төрлө үләнде, бер нисә төрлө сәскәне өҙөп алдым. Ҡайтҡас, дәфтәр битенә ҡыҫтырырмын. Тик бөгөн үҫемлектәргә минең бигүк иҫем китеп бармай. Мине ҡоштар ҡыҙыҡтыра! Ҡайҙа ғына һайрамай улар! Тәүҙә береһен дә шәйләмәй торҙом. Иғтибар менән күҙәткәс кенә һандуғасты таныным. Ә ҡаршылағы шыршыға ҡунып һайраған ҡыҙғылт түшлеһе ниндәй ҡош икән? Ҡайҙандыр тумыртҡа осоп килеп ҡунды ла ашығып эшкә лә кереште. Туҡ-туҡ, туҡ-туҡ. Шул тиклем бәреүгә нисек суҡышы сыҙай ҙа нисек башы ауыртмай. Арыраҡ үткәс, тал ҡыуағында һайыҫҡанды күреп иҫем китте. Мин уны яҙ көнө ҡайҙалыр алыҫҡа осоп китә, тип йөрөй инем. Ә был беҙҙең урманда икән дә. Тик ул хәҙер нишләптер ҡышҡы кеүек тел биҫтәһе түгел, ә сабыр, баҫалҡы. Мине күргәс: «Һин дә килдеңме ни? Таныйым, таныйым. Буранда баҡса рәшәткәгеҙгә барып ҡунғас, бер саҡ йомарлап миңә ҡар атҡайның. Ә мин һине тарлыҡмайым. Әйҙә, рәхим ит. Тик ояма, балаларыма ҡағылма», – тигәндәй, уйсан күҙҙәре менән ҡарап торҙо ла, «хуш» тигән һымаҡ тауыш сығарып, осоп та китте. Юҡ, ҡағылмайым. Ҡош ояһына тейгән малайҙарҙы мин кешегә лә һанамайым. Ҡыш көнө хатта усҡа һалынған көнбағышты төшөп сүпләгән ҡарабаш турғайҙар ниңәлер күренмәй. Әле лә ҡунырҙар инеме икән усҡа? Улар әллә ысынлап та йәйгелеккә күсеп китәләрме икән? Әнфисә, моғайын, беләлер. Белмәгәне юҡ уның. Оҙаҡламай ҡоштарҙы күҙәтеп йөрөү ҙә ялҡыта башланы. Бер ҡайын төбөндә туҡтап ҡалдым, шуның осона менгем, тирбәлгем килде. Ҡайын буйлап үрмәләйем. Менгән һайын күңеллерәк, рәхәтерәк. Кәүҙәмде бер уңға, бер һулға ташлап сайҡалырға тотондом. Бына бында исмаһам ш. ә. п, тип әйтеп тә өлгөрмәнем, аяҡ аҫтындағы ботаҡ айырылып китте һәм мин түбәнгә остом. Ботаҡтарға бәрелә-һуғыла төшөп барғанда: «Нимә булыр? » – тигән ҡурҡыныс уй үтте башымдан. Ни хикмәттер, Әнфисә иҫемә төштө, ул да булманы, «дыңҡ» итеп ергә бәрелдем дә өҫкә һикергәндәй булдым, шунан тағы ла аҫҡа, ниндәйҙер төпһөҙ ҡараңғылыҡҡа остом. Шулай күпме дауам иткәндер, сикәмдә еүешлек тойҙом һәм ҡолаҡ төбөндә бик таныш, бик яғымлы тауыш ишеттем: – Рәфҡәт! Йығылдыңмы ни? Абау, сикәң ҡанап сыҡҡан бит! Мин тырышып күҙҙәремде астым һәм Әнфисәне күрҙем. Ул бер беләгенә күтәреп башымды һалған, ә бер ҡулы менән яулығын сисеп, минең баштағы яраны бәйләп маташа. Үҙе бик ныҡ ҡаушаған. Ҡулдары ҡалтырай. Етмәһә, күҙ төптәрендә ысыҡ тамсылары кеүек ике бөртөк күҙ йәше күренеп тора. Мин, сикәмдең һыҙлауы ла, ҡуҙғалырлыҡ та хәлем булмауға ла ҡарамаҫтан, уға ҡарап йылмайҙым. Был минутта Әнфисәнән дә һөйкөмлө, яҡын кеше юҡ кеүек тойолдо миңә. Уға бик йылы, бик ҡәҙерле һүҙҙәр әйтергә теләнем, ләкин тартындым. Бары тик: – Рәхмәт, Әнфисә! Һин. һәйбәтһең! – тип кенә әйтә алдым. Әнфисә минең яраны бик ихлас бәйләне лә: – Ҡурҡма. Тыныс бул. Күр ҙә тор, һауығырһың, – тип миңә торорға булышты. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Яҙыусы Ғаян Лоҡмановтың тыуыуына – 100 йыл,Хикәйә,8517,https://yanshishma.com/articles/chikayalar/2023-11-22/nfis-hik-y-3530079,2023-11-22T10:00:00+05:00
"Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, кисә Кремлдә Владимир Путин АҠШ президентының махсус илсеһе Стивен Уиткоффты ҡабул итте. Һөйләшеү йомғаҡтары буйынса Рәсәй менән АҠШ алдағы көндәрҙә ил башлыҡтарының осрашыуы тураһында һөйләшеп килеште, тип хәбәр итә ТАСС Юрий Ушаковтың һүҙҙәренә һылтанма менән. Әле әҙерлек эштәре бара, тип белдерҙе журналистарға Юрий Ушаков. Дәүләт лидерҙарының осрашыу урыны билдәле, был турала һуңыраҡ иғлан ителә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, кисә Кремлдә Владимир Путин АҠШ президентының махсус илсеһе Стивен Уиткоффты ҡабул итте. Һөйләшеү йомғаҡтары буйынса Рәсәй менән АҠШ алдағы көндәрҙә ил башлыҡтарының осрашыуы тураһында һөйләшеп килеште, тип хәбәр итә ТАСС Юрий Ушаковтың һүҙҙәренә һылтанма менән. Әле әҙерлек эштәре бара, тип белдерҙе журналистарға Юрий Ушаков. Дәүләт лидерҙарының осрашыу урыны билдәле, был турала һуңыраҡ иғлан ителә.",Путин Трамп менән осрашасаҡ,Аңлатма,851,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-08/putin-tramp-men-n-osrashasa-4342757,2025-08-08T12:13:00+00:00
"Был көндө МЕГА сауҙа үҙәгендә башҡорт мәҙәниәте һәм йолалары менән танышырға теләүселәр өсөн бер нисә майҙансыҡ эшләне. Республика халыҡ ижады үҙәге, Халыҡтар дуҫлығы йорто, Башҡорт дәүләт филармонияһы оҫталары ҡул эштәре, музыка инструменттары буйынса оҫталыҡ дәрестәре уҙғарҙы. Бер нисә сәғәт дауамында байрам урынында өфөләр туған телдәрендә аралашты һәм күңел асты. Улар өсөн профессионал артистар һәм йәш таланттар сығыш яһаны. Байрам Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры сәхнәләштергән Ямаҡай бәпкә спектакле менән асылды. этно төркөмө, Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары Әлиә Исҡужина һәм Әлфиә Ғәлләмова, М. Кәрим исемендәге 158-се һанлы мәктәптең Дуҫлыҡ өлгөлө бейеү ансамбле сығыш яһаны. Тамашасыларға айырыуса Ғаилә башҡорт балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре сығышы оҡшаны - бәләкәстәр бейене лә, шиғыр ҙа һөйләне. Концерт менән бер рәттән актер Шәһит Хамматов һәм тележурналист Ләйсән Мәзитова интерактив уйындар һәм флешмобтар уҙғарҙы. Башҡорт теле көнө республика халҡы өсөн мөһим көндәрҙең береһе. Уның маҡсаты - туған телебеҙҙе һаҡлау, үҫтереү. Тел - халҡыбыҙҙың күңел көҙгөһө. Беҙ, үү эшмәкәрлегебеҙ ярҙамында телебеҙҙе һаҡлап ҡалырға һәм киләсәк быуындарға тапшырырға тырышабыҙ, - ти Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы директоры Гөлназ Йосопова.",Өфөлә башҡорт теле көнө уңайынан байрам уҙҙы,Йәмғиәт,1267,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-14/f-l-bash-ort-tele-k-n-u-ayynan-bayram-u-y-4507119,2025-12-14T19:25:00+00:00
"Яныбай Хамматов 1925 йылдың 16 ғинуарында БАССР-ҙың Тамъян-Ҡатай кантоны, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Исмаҡай ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Инйәр урта мәктәбендә белем ала, йәйге каникулда алтын приискыларында эшләй, шахтерҙарҙың ҡатмарлы тормошо менән яҡындан тороп таныша. Граждандар һуғышы йылдарында Белорет ерендә булған аяныслы ваҡиғалар хаҡында ата-әсәһенән, ауылдаштарынан күп ишетә. Был хаҡта әҫәр яҙып ҡарарға була. 1942 йылдың авгусында Яныбай Хамматов армия сафына алына. Һарытау өлкәһендә уҡыу полкында әҙерлек үтә. 1942 йыл аҙағында фронтта бомбалар ярылғанда контузия ала, ярты йыллап госпиталдәрҙә дауалана. Артабан Орск ҡалаһында кесе авиация белгестәре мәктәбен тамамлай. Хәрби хеҙмәттәре өсөн дәрәжә Ватан һуғышы ордены, миҙалдар менән бүләкләнә. 1946 йылда тыуған еренә ҡайта,  Әүжән алтын приискыһында эшләй. Район гәзитендә мәҡәләләрен, шиғырҙарын баҫтыра. Шахтерҙар тормошо хаҡындағы тәүге хикәйәһе лә шунда сыға. Яныбай Хамматов егермеләп роман, тиҫтәләрсә повесть, хикәйәләр ижад итә. Әҫәрҙәре рус, украин, әзербайжан һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. Һөҙөмтәле әҙәби эшмәкәрлеге өсөн Яныбай Хамматовҡа РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исем бирелә. 1994 йылда Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге премияһына лайыҡ була. Яныбай Хамматов Мифтахетдин Аҡмулла, Ким Әхмәтйәнов исемендәге әҙәби премиялар, Бөтә Союз профсоюздар үҙәк советы һәм СССР Яҙыусылар союзы премиялары, СССР Оборона министрлығының әҙәби дипломы менән бүләкләнә. Яныбай Хамматов 2000 йылдың 28 сентябрендә вафат була. Ул Өфөлә ерләнгән. Сығанаҡ.",Яныбай Хамматовтың 100 йыллығы етеп килә,Яңылыҡтар,1608,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-10/yanybay-hammatovty-100-yylly-y-etep-kil-3963143,2024-10-10T13:01:00+00:00
Белорус телендә яңғыраған башҡорт поэзияһы антологияһын Беларусь яҙыусылары Алесь Карлюкевич һәм Рагнед Малаховский әҙерләгән. Сығанаҡ Башинформ,Һөйөнсө: Белоруссияла Башҡорт шиғриәте антологияһы донъя күрҙе,Яңылыҡтар,144,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-26/y-ns-belorussiyala-bash-ort-shi-ri-te-antologiya-y-don-ya-k-r-e-4136989,2025-02-26T10:49:00+00:00
"Очень рад встретиться с вами в преддверии нашего любимого, самого светлого праздника – Дняматери. Сердечно поздравляю и выражаю вам слова благодарности и уважения! Спасибо вам за вашу чуткость, преданность и самоотдачу, с которой вы заботитесь о близких. Ваша любовь и вера служат опорой для ваших детей, вдохновляют на добрые дела и помогают преодолевать любые трудности. Давайте от души поприветствуем мам Героев России: Тамару Витальевну – маму начальника штаба танкового батальона Степана Михайловича Белова, Наталью Георгиевну – маму командира парашютно-десантной роты Дмитрия Николаевича Авдонина, Фатыму Маннановну – маму командира 116-й отдельной бригады особого назначения Росгвардии Руслана Вильевича Гарифуллина. Вы воспитали достойных офицеров, настоящих защитников нашего Отечества. Ваши сыновья проявляют в зоне специальной военной операции мужество, стойкость, верность воинскому долгу. Материнская любовь и вера придаёт всем нашим бойцам силу и уверенность. В нашей республике – 10 матерей-героинь. Мы гордимся ими. Сегодня с нами Равиля Хатиповна Таминдарова, воспитывающая 10 детей, и Фаягуль Фаиловна Абдуллина, у которой в этом году родился одиннадцатый ребёнок. Многодетная семья – пример для всех нас. Поддерживать их во всем – важнейшая наша задача. И как сказал наш Президент: «Наш безусловный стратегический приоритет. Это вопрос будущего народа России». Мы в республике создаём благоприятные условия для счастливого материнства. Строим детские сады и школы, больницы и поликлиники, дома культуры и спортивные центры. Открываем новые кружки и секции, проводим праздники, организуем летний отдых. Буквально ночью приехал из Москвы, где вчера проходиловручение Национальной спортивной премии. И наш Башкортостан признали лучшим спортивным регионом страны. А до этого мы заняли третье место как регион, который открыт для особенных детей, для людей с инвалидностью. Мы стараемся, чтобы им жилось комфортно. Чтобы показать успешные примеры женщин, совмещающих материнство с профессией, карьерой, бизнесом, мы реализуем специальный медиапроект, рассказывающий в СМИ об их достижениях. Для помощи в воспитании детей действует«Семейный портал Башкортостана». Здесь собрана важная информация обо всех организациях для семей с детьми и их услугах, публикуются статьи о воспитании детей, мерах поддержки. В прошлом году запустили проект «СВОя семейная гостиная» для родных и близких воинов, погибших при выполнении боевых задач на спецоперации. Недавно начали реализацию проекта «СВОй бизнес» для ветеранов СВО и членов их семей. Помогаем матерям и жёнам наших бойцов осваивать новые навыки в сфере предпринимательства. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хабиров поздравил жителей Башкортостана с Днём матери,Аңлатма,2752,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-01/radiy-habirov-pozdravil-zhiteley-bashkortostana-s-dnyom-materi-4487850,2025-12-01T10:50:00+00:00
"Фиона ФрейзерБу хакта күзәтү миссиясе рәисе Фиона Фрейзер ""БМОның Украинада кеше хокукларына бәйле вазгыять турындагы 21 нче хисабын тәкъдим итү"" дип аталган матбугат очрашуында белдерде. БМО вәкиле сүзләренчә, Русия аннексияләнгән Кырымда сәяси тоткыннарны иреккә чыгарырга, кырымнарның тыныч ыеннар, шул исәптән ялгыз пикетлар оештыру иреген тормышка ашырыр өчен шартлар тудырырга тиеш. БМОда шулай ук Русия гаскәрләрендә хезмәт итүдән баш тартучы кырымнарны инаять эзәрлекләвне туктатырга һәм Кырымда украин телендә белем алу мөмкинлеген булдырырга чакырды. Моннан тыш, Кырымга халыкара күзәтүчеләр килүен чикләмәү таләп ителде. Русия аннексиясеннән соң Кырымда бәйсез журналистларда, кырымтатар хәрәкәте активистларында, Русиядә тыелган Мәлес әгъзаларында, Хизб ут-Тәхрир оешмасы белән элемтәләрдә шикләнелүче мөселманнарда тентүләр, тоткарлаулар узды. Халыкара оешмалар Кырымның оккупациясен һәм аннексиясен канунсыз дип таныды һәм Русия гамәлләрен тәнкыйтьләп чыкты. Көнбатыш илләре чикләүләр кертте. Мәскәү ярымутрауны Русиягә кушып куюны ""тарихи гаделлек тергезелү"" дип атый һәм Украина көнчыгышындагы сугышта катнашуын инкарь итә.",БМО кырымнарны гаскәргә алмауны һәм Кырымда сүз иреге булдыруны таләп итте,Яңылыҡтар,1139,https://www.azatliq.org/a/29109495.html,2018-03-19T15:03:17+00:00
"Махсус хәрби операция башланыу менән Башҡортостан егеттәре бөтә ил халҡы менән бергә Тыуған ил һағына баҫты. Шул иҫәптән Ғафури яугирҙары ла беҙҙең именлегебеҙ, тыныс киләсәгебеҙҙе һаҡлап алғы һыҙыҡҡа юлланды. Ошо көндәрҙә Ватан алдындағы изге бурысын намыҫлы үтәүсе Башҡорт позывнойлы яҡташыбыҙ ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтты. Форсаттан файҙаланып, уның менән осрашып, аралашып алдыҡ. Алғы һыҙыҡтан ялға ҡайтҡан барса яугирҙар кеүек үк ул да һүҙгә бик һаран булып, бигүк асылып барманы. Красноусол ауылы егете мәктәп йылдарынан спорт менән дуҫ була. Бер нисә йыл рәттән класташтары уны үҙҙәренең старостаһы итеп һайлай. 3-сө урта мәктәптә уҡыу йылдарында милли көрәш секцияһында әүҙем шөғөлләнә, футбол менән мауыға. Спорттың тап ошо төрҙәре буйынса күп ярыштарҙа яулаған миҙалдары, кубоктары уның ысын мәғәнәһендә спортсы булыуы хаҡында һөйләй. - Спорт менән әле лә дуҫмын, һирәк эләккән ял ваҡытында иртә һайын гимнастика эшләйем, гер күтәрәм, - ти ул. Урта мәктәпте тамамлағас, Башҡорт М. Аҡмулла исемендәге БДПИ-ға уҡырға инә, әммә 1-се курсты ла тамамлап өлгөрмәй, әрме хеҙмәтенә саҡырыла. Байкал аръяғында (Забайкалье) танкист булып хеҙмәт итә ул. Әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас, Себер тарафтарына эшкә юллана. Артабан Татбурҙа эшләй. - Былтыр көҙ Оборона министрлығы менән контракт төҙөргә ҡарар иттем. Ниңә ундай ҡарарға килдең, тип һорарһығыҙ. Алғы һыҙыҡтағы егеттәрҙе йәлләнем, уларға ярҙам итергә теләнем, - ти яугир. Курскиҙың сик буйы именлеген һаҡлай Башҡорт егете. Взвод командиры ярҙамсыһы. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға беренсе ҡайтыуы. - Үҙем бында булһам да уйым менән алғы һыҙыҡта, егеттәр янында, - ти ул. – Ҡайһы берәүҙәр, контракт төҙөгәнеңә үкенмәйһеңме, тип тоҙһоҙ һорау бирәләр. Юк, үкенмәйем. Халҡыбыҙ именлеге һәм илебеҙ киләсәге өсөн тыуған илде һаҡлауҙы үҙ бурысым, тип иҫәпләйем. Башҡорт булыуыма ғорурланам. Беҙҙең халыҡ элек-электән көслө рухлы булған һәм илен, ерен яҡлап яуға күтәрелгән. Киләсәк быуын өсөн тыуған илебеҙҙе һаҡларға кәрәк. Илһөйәрлек тойғоһо һәр кемебеҙҙә булырға тейеш, тип уйлайым. Махсус хәрби операция тиҙерәк тамамланып, тыуған яҡтарға еңеү менән ҡайтырға яҙһын барыбыҙға ла, - ти ул. Әйткәндәй, уның әсәһе Венера Ғәни ҡыҙы ла шундай тәүәккәл һәм ҡыйыу. Быйыл февраль айында улы менән осрашыу өсөн Курск ҡалаһына барып етте ул. Унда аҙна-ун көн самаһы булып, улы менән генә түгел, уның хеҙмәттәштәре менән дә яҡындан аралашып, уларҙы йылы аштары, тәмле-татлы бәлештәре менән һыйлап, барыһының да иҫәнлеге-именлегенә доғалар уҡыны. - Араларында ниндәй генә милләт вәкилдәре юҡ инде. Үҙ-ара шундай татыуҙар, береһен-икенсеһе күҙ ҡарашынан аңлап торалар. Барыһы ла мине Әсәй тип кенә йөрөттө. Был һуғыш тиҙерәк тамамланып, барыһы ла әсәйҙәре, ғаиләләре янына иҫән-имен әйләнеп ҡайтһын, тип иртәле-кисле доғалар уҡыйым, - ти ул. Башҡорттоң ошо көндәрҙә ялы тамамланып, йәнә махсус хәрби операция биләмәһенә юл аласаҡ. Яҡташыбыҙға һәм барлыҡ яугирҙарға именлек-һаулыҡ һәм еңеүҙәр менән тиҙерәк тыуған төйәктәренә әйләнеп ҡайтыуҙарын теләп ҡалабыҙ. Мәрхәбә СОБХАНҒОЛОВА.",Ил именлеген һаҡлай егеттәр,Махсус хәрби операция,3005,https://shonkar.com/articles/care/2025-08-23/il-imenlegen-a-lay-egett-r-4359993,2025-08-23T09:55:00+00:00
"– Проведение таких встреч позволяет не только знакомить наше научное и образовательное сообщество с передовыми трендами на стыке дисциплин, но и формировать ту самую интеллектуальную среду, где рождаются новые идеи и перспективные партнерства. Это прямой вклад в реализацию стратегических задач Десятилетия науки и технологий по привлечению талантов и повышению доступности информации о достижениях российской науки, - отметила директор АНО «Управляющая компания научно-образовательного центра Республики Башкортостан» Наталия Латыпова. В ходе выступления ученый подробно осветил фундаментальную роль химической науки и промышленности в современном мире, затронув вопросы масштабов химического синтеза и критической важности катализа для устойчивого развития человечества. Отдельное внимание было уделено растущей востребованности цифровых технологий в исследовательской практике. Говоря о внедрении искусственного интеллекта в химии, лектор подчеркнул не только его огромный потенциал, но и существующие риски. Он указал, что в ближайшей перспективе 5–7 лет полная замена исследователя на ИИ-системы в рамках традиционных лабораторных пространств маловероятна и экономически нецелесообразна. Первая волна «умных» лабораторий, по мнению ученого, будет реализована на специализированных площадках с цифровым пространственным доступом, что откроет новые форматы научной работы. После лекции исследователь ответил на многочисленные вопросы аудитории, что позволило глубже раскрыть затронутую тему. – Приезд академика Ананикова в Уфу – это событие, которое выходит за рамки формального научного обмена. Оно символизирует углубление интеграции фундаментальной науки академических институтов России с мощным исследовательским потенциалом регионов. Академия наук Башкортостана, играющая ключевую роль в развитии инновационных технологий, получила в лице Валентина Павловича не только признанного мирового эксперта, но и партнера для будущих междисциплинарных проектов, - подчеркнул президент Академии наук Республики Башкортостан Камиль Рамазанов. Научные изыскания Валентина Ананикова последних лет, активно использующие подходы и модели искусственного интеллекта, стали основополагающими для формирования нового междисциплинарного направления – цифровой химии. Авторитет ученого в мировом научном сообществе подтверждается его высокой цитируемостью: он занимает 63-е место в рейтинге «Топ 2 лучших ученых мира» в категории «Органическая химия», среди более чем 170 тысяч исследователей.",В Уфе обсудили внедрение искусственного интеллекта в химическую науку,Йәмғиәт,2481,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-27/v-ufe-obsudili-vnedrenie-iskusstvennogo-intellekta-v-himicheskuyu-nauku-4552888,2026-01-27T17:00:00+00:00
31 ғинуар көнө  Әбделмәмбәт мәктәбендә студенттар менән шәп осрашыу кисәһе үткән.,Студенттар ҡунаҡҡа килгән,Мәғариф,81,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-02-06/studenttar-una-a-kilg-n-4110678,2025-02-06T12:00:00+00:00
"З. Г. КӘРИМОВА, Хәйбулла районының Һамар урта мәктәбе директоры, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы Рәзилә Шәрифулла ҡыҙы Бәҙретдинова Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлағас, Көйөргәҙе районының Абдул, Ҡансыра мәктәптәрендә рус теле һәм әҙәбиәтенән, Хәйбулла районының Степной, Һамар мәктәптәрендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Уҡыусылары олимпиадаларҙа, фәнни-ғәмәли конференцияларҙа, ижади конкурстарҙа уңышлы сығыш яһап, призлы урындар яулай. Ҡайҙа ғына эшләһә лә, Р. Ш. Бәҙретдинова балаларға белем биреп кенә ҡалмай, уларҙы  үҙен танып-белергә, шәхси һәләттәрен асырға, үҫтерергә, тормошта юғалып ҡалмаҫҡа өйрәтә. Әлбиттә, иң беренсе нәүбәттә, туған тел уҡытыусыһы булараҡ, ул әсә теленең нескәлектәрен, Тыуған ил, тыуған ер, атайсал кеүек изге төшөнсәләрҙе  бала күңеленә һеңдерергә тырыша. Үҙенең бер шиғырында әйткәнсә: Иген сәсһәң, көҙгә уңыш бирә Бойҙай ята тау-тау өйөлөп. Уҡытыусы сәскән емештәрен Ҡасан йыйыр, туплап-өйөрөп? Хәҙер инде үҙҙәре тәжрибәле уҡытыусы, табип һәм башҡа һөнәр эйәләре булған уҡыусыларының  йыш ҡына Апа, һеҙҙең дәрестәрҙе оноторлоҡ түгел, Беҙ һеҙҙе онотмайбыҙ, хөрмәт итәбеҙ, тигән һүҙҙәре – остаз өсөн иң  оло баһа. Р. Ш. Бәҙретдинова балаларҙа милли аң, рух тәрбиәләүҙе беренсе урынға ҡуя. Балалар менән бергәләп талҡан, бауырһаҡ, сәк-сәк, бишбармаҡ кеүек халҡыбыҙҙың милли аштарын әҙерләү, халыҡ уйындары, йолаларын күрһәтеү – уҡытыусының әһәмиәтле тәрбиәүи сараларының береһе. 90-сы йылдарҙа үткәрелгән иң тәүге Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы конкурсы лауреаты Р. Ш. Бәҙретдинова  һәр сара, байрам, иҫтәлекле ваҡиға тураһындағы уй-фекерҙәрен шиғыр юлдарына һалырға ярата. Күп кенә шундай шиғри юлдар коллегаларына, дуҫтарына,  туғандарына арналған. Күренекле яҡташы, яҙыусы, журналист Фәрзәнә Аҡбулатованың ижадына арналған асыҡ район әҙәби конкурсында ул  үҙе лә, уҡыусыһы ла призлы урын яулаған. Рәзилә Шәрифулла ҡыҙы Бәҙретдинова – Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәй Федерацияһы  Мәғариф һәм фән министрлығының Почет грамотаһы, Хәйбулла, Көйөргәҙе райондары  мәғариф идаралығының күп һанлы маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән. Һамар урта мәктәбе директорының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары булып эшләгән педагог, коллективта, ата- әсәләр һәм ауыл халҡы араһында абруй ҡаҙанған уҡытыусы бөгөн дә сафта. Мәңге бурыслыбыҙ Һуғыш йылдарында үҫкәндәр. Ауырлыҡты күпме күргәндәр. Фронт өсөн, Еңеү өсөн тиеп, Төндө көнгә ялғап йөрөгәндәр! Һеҙҙең алда мәңге бурыслыбыҙ, Атай, олатай, эшсән инәйҙәр. Беҙҙең быуын һәм киләсәк йәштәр Һеҙгә һаулыҡ, бәхет  теләйҙәр. Тормош, яҙмыш ғазаптарын үткән Шул быуынға беҙҙән ни кәрәк? Иғтибарлы, ихтирамлы булһаҡ, Нур сәскәндәй булыр ҡарт йөрәк. Мәрхәмәтле генә булайыҡсы Үҙебеҙҙән оло кешегә. Бер бәләкәй ярҙам, йылы ҡараш Хөрмәт булһын улар йәшенә. Дуҫтар, йәштәр! Һеҙгә өндәшәмен Һаҡ булайыҡ оло быуынға. Ыуалырға торған йөрәктәргә Көс бирәйек тағы, тағы ла. Аҡ ҡайын зары Йәмле яҙҙа сауҡалыҡта Бөрө тиртте йәш аҡ ҡайын. Көс-дәрт артты ботаҡтарҙа Һут өҫтәлеп аҡҡан һайын. Тәмле һуты һәр тәлгәшкә, Һәр  бөрөгә шатлыҡ өҫтәр. Шаулап-гөрләп япраҡ ярыр, Тирә-йүнгә йәм, нур һибер. Мәрхәмәтһеҙ, ҡанһыҙ бәндә Йәш ҡайынға ник күҙ атты? ! Нәфселәнеп, һут эсәм, тип Ботағына балта сапты. Ҡайын илай. Сеү! .. Тыңласы: Тамсы-тамсы йәштәр аға. Кемдең ҡулы йәлләмәйсә Йәш ҡайынға һалған яра? ! Шул яранан аҡҡан тамсы Һорай кеүек кешеләрҙән: Йәрәхәтле, һутһыҙ көйө Был ерҙәрҙә йәшәргәме? ! Илай, һыҡтай. Яраһынан Гәрәбәләй йәштәр тамды. Әйтерһең дә, үлде ҡайын, Шаулауынын урман тынды. Бәғерһеҙлек арҡаһында Һулып, ҡороп кипте ҡайын, Йәш ағастың ҡороуына Ҡарауҙары ай-һай ҡыйын. Аҡ күлдәкле нәфис ҡайын Тама-тама зарын ҡоя. Түҙмәйенсә Ер-әсә лә Ауыр һулап иңрәп ҡуя. Һәм өндәшә кешеләргә, Бағлап һуңғы өмөттәрен: Аңламаһаҡ тәбиғәтте, Киләсәктә ни көтәлер? Эй, кешеләр, уянығыҙ, Тәбиғәтте һаҡлайыҡсы! Йәш ағасҡа төҙәлмәҫлек Йәрәхәттәр һалмайыҡсы! Йәшел күлдәк кейгән урман Япраҡ ярһын килер яҙҙа. Ер-әсәнең һаҡсылары Булһын һәр саҡ арабыҙҙа! Баймаҡ районында Туғажман тауында башҡорт халҡының милли уйын ҡоралы ҡурайға һәйкәл ҡуйылған. Һәр тажына ҡурайсылар исеме яҙылған. Авторы –  Миҙхәт Байрамғолов. Һәйкәл-ҡурай Туғажмандың бейек түбәһендә Ҡурайҡайға һәйкәл ҡуйылған. Әйтерһең дә, уның һәр бер тажы Халҡым моңдарынан ҡойолған. Һәр бер тажда – айырым шәхес, яҙмыш Ҡурайсылар – улар исеме. Таждар артһын, алмашсылар үҫһен, Илһамланып ҡурай көсөнә. Ҡурайҡайым, даның алыҫ китте, Сит илдәр ҙә һиңә баш эйә. Дан йырланһын, ҡурай, һине ҙурлап, Һәйкәл итеп ҡойған кешегә. Уйна, ҡурай – башҡортомдоң даны Сыңла, ҡурай, моңоң үлмәһен. Башҡорт рухлы ирҙәр бар сағында Ҡурай моңо мәңге һүнмәһен!","«Дошмандарҙы еңеп, шатланышып, Ир-егеттәр өйгә ҡайтырҙар! .. »",Еңеү,4613,https://uchbash.com/articles/pobeda-80/2025-06-30/doshmandar-y-e-ep-shatlanyshyp-ir-egett-r-yg-aytyr-ar-4499585,2025-06-30T14:27:00+00:00
"Бынан тыш, һәр кем үҙенең шәхси кабинетында онлайн режимда хәйер һалырға мөмкин. Әйткәндәй, яңы һанлы имам ярҙамында ике аҙна эсендә 800 мең һум йыйылған. Виртуаль остаз Өфөнөң Мәрйәм Солтанова исемендәге ислам колледжы менән берлектә ҡулланыуға индерелде, тип белдерҙе мөфтөй үҙенең телеграм-каналында.",Башҡортостанда илдәге беренсе һанлы имам эшләй башланы,Йәмғиәт,303,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-04-08/bash-ortostanda-ild-ge-berense-anly-imam-eshl-y-bashlany-4189801,2025-04-08T21:14:00+00:00
Әлбир Крганов (с) элек Тәлгать Таетдинның (у) беренче урынбасары идеРәшит Минһа,Таетдин үз тирәсендәге көчле лидерлардан арынуын дәвам итә,Дин,79,https://www.azatliq.org/a/25175843.html,2013-11-21T15:46:06+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта төньяк кореяләр Курскидан көнбатышта Русия хәрбиләре белән бергәләп хәрби әзерлекләрдә катнаша, диелә. Русия гаскәренең хәрби итәкчеләре 50 мең кешедән, шул исәптән Төньяк Корея хәрбиләреннән торган төркем ыйган, алар Курски өлкәсендә Украина кораллы көчләре яулап алган ирләрне кире кайтару өчен һөүмгә әзерләнә. Бу хакта АКШ һәм Украинадагы рәсми затларга сылтама белән яза. Америка бәяләмәләренә күрә, Русия Украинаның көнчыгышыннан - Мәскәү өчен төп юнәлештән солдатларын чыгармаячак. Моннан тыш Русия хакимиятләре берьюлы берничә юнәлештә басым ясамакчы була, диелә язмада. Украина рәсми затлары да якын көннәрдә Русиянең Төньяк Корея хәрбиләре катнашында Курски өлкәсендә зур һөүмгә күчәчәген көтәбез дип раслаган. Хәзерге вакытта төньяк кореялар Курскидан көнбатышта Русия хәрбиләре белән бергәләп хәрби әзерлекләрдә катнаша. Пһеньян үзенең 10 меңгә кадәр солдатын Курски өлкәсендә Русия гаскәренә ярдәм итсен өчен ибәргән, дип белдерде АКШ итәкчелеге. АКШ саклану министрлыгы вәкилләре сүзләренчә, Төньяк Корея солдатлары Русия хәрбиләре киеменнән һәм аларга экипировканы Мәскәү биргән, әмма мөгаен алар үзләренең аерым махсус бүлекчәләрендә сугышыр. Шулай ук язмада Пентагон вәкилләренә сылтама белән әйтелгәнчә, Русия төньяк кореяләрне артиллериядән ут ачарга, әяүле гаскәрләрнең төп тактикасына, һәм иң мөһиме - траншеяләр чистартырга өйрәтә. Бу әзерлекләр Төньяк Корея хәрбиләренең бер өлеше булса да Украинаның ныгытылган саклану позицияләренә каршы турыдан-туры һөүмнәрдә катнашачагын күз уңында тота, диелә. Белгечләр фаразлавынча, бу һөүмдә төньяк кореяләргә ныгытылган техника булышмаячак, алар сугышта иңел пехота кебек катнашачак. Шул рәвешле, Украинаның артиллерия һәм пилотсыз очкычлар һөүмен бергә куллану тактикасы Русиянең сакланмаган позицияләренә зур зарар китерә, дип искәртелә язмада. Көнбатыштагы һәм Украинадагы рәсми затлар Курски өлкәсенә Төньяк Корея хәрбиләренең килүен - Украинада ике елдан артык барган сугышның ""итди киеренкеләшүе"" дип атый. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: Русия Курски өлкәсендә 50 мең хәрбиен, шул исәптән Төньяк Корея хәрбиләрен ыйган һәм якын көннәрдә һөүм башлаячак",Яңылыҡтар,2063,https://www.azatliq.org/a/media-rusiya-kurski-olkasenda-50-meng-harbien-shul-isaptan-tonyak-koreya-harbilaren-jiygan-ham-yakin-konnarda-hojum-bashlayachak/33197499.html,2024-11-11T11:23:19+03:00
"Ул район етәкселәре менән кәңәшмә үткәргән, халыҡ менән осрашҡан, төҙөлөш эштәре менән ҡыҙыҡһынған, ҡыҫҡаһы, райондың хәл-торошо менән танышҡан. Бөрйәндә эш тамамланғас, Мортаза Рәхимов Күгәрсен районына барырға йыйына башлаған. Шул мәл ул ваҡыттағы Бөрйән районы башлығы Ирек Зарипов ошондай кәңәш биргән. - Әйҙә, әллә ниндәй урау юлдан барғансы, мин һеҙҙе урман юлынан туп-тура Мораҡҡа алып сығам! Ысынлап та, Белорет йә Баймаҡ аша барһаң, Мораҡҡа хәтлем дүрт йөҙ саҡырымдан ашыу юл үтергә кәрәк. Ә урман юлы менән тура сыҡһаң, ни бары йөҙ саҡырым ара ғына. Ә шулай ҙа халыҡ, урау булһа ла ҡыҙ яҡшы тип бушҡа әйтмәй шул (урау булһа ла юл яҡшы, һуҡыр булһа ла ҡыҙ яҡшы, тигән әйтем күп ваҡыт ошолай ҡыҫҡартылып әйтелә). Бына был юлы ла халыҡ әйтеменең дөрөҫлөгө тулыһынса раҫлана. Тура, әммә насар юлдан киткән юлсылар тегеләй һуғылып, былай һуғылып, ана батам, бына сумам, тип бара торғас, бер урман йылғаһын сыға алмай барып баталар. Тәүҙә алда барған машина бата. Шунан уны уңдан урап үтәм тигәне бата. Һәм, уларҙы ҡыуандырып, һулдан урап үтәм тигәне лә бата. Мөмкин тиклем бысранмаҫҡа тырышып, таҙа ерҙән таҙа ергә һикереп сыҡҡан юлсылар бер аҙ баштарын тырнап торалар ҙа машиналарҙы сығарыу буйынса эшкә тотоналар. Мортаза Рәхимов берәүҙе лә әрләмәй, берәүгә лә үпкә белдермәй. Бындай сетерекле хәлдәргә апаруҡ тарыған, бындай хәлдәрҙе күп күргән тәжрибәле етәксе барыһын да аңлай. Ул күпкә бысрана башлаған иптәштәрен тыныс ҡына күҙәтеп тора ла урманға табан юл ала. Артынан эйәрә төшкән ярҙамсыһына, эйәрмә, тип ҡулын ғына һелтәй. Нимәгә урманға юнәлде, тип һорайһығыҙмы? Сөнки Мортаза Рәхимов урман яланында бесән сабып йөрөгән ""Беларусь""ты күреп ҡала. Һәм уға табан юл ала. Бесән сабып йөрөгән ""Беларусь"" эргәһенә барып етә. Әммә. ғәжәйеп хәл, ""Беларусь"" уның эргәһендә туҡтамай үтә лә китә! Ярай, икенсе урап килгәнендә туҡтар, тип уйлап ҡуя Мортаза Рәхимов. Әммә был юлы ла туҡтамай ""Беларусь"". Шатырлатып бесән сабып үтеп китә. ""Мине танымай"", тип уйлап ҡуя Мортаза Рәхимов. Хәҙер өсөнсөгә урап килгән ""Беларусь""ҡа алдан уҡ ҡулын күтәреп тора. Шул мәлдә генә ""Беларусь"" туҡтай. Мортаза Рәхимов бер аҙ етди тауыш менән һорай ҡуя. - Һаумыһығыҙ, нишләп туҡтамайһың? Әммә бесәнсе һорауға һорау менән яуап бирә. - Сәләм, ә нишләп ҡулыңды күтәрмәйһең? Был мине ысынлап танымай икән, тигән фекергә тамам ышана Мортаза Рәхимов. Ул арала бесәнсе һүҙен дауам итә. - Бәлки, һин бесәндең һәйбәт үҫкәненә, ә, бәлки, минең оҫта сапҡаныма һоҡланып ҡарап тораһыңдыр. Кем белә һине. Юҡ-барға туҡтарға минең ваҡыт юҡ. Миңә бесән саба һалырға кәрәк. Артабан Мортаза Рәхимов һорауҙы туп-тура ҡуя. - Ә һин минең кем икәнемде беләһеңме? Әммә бесәнсе лә яуапты туп-тура бирә. - Беләм! Мортаза Рәхимов ауыҙ сите менән көлөмһөрәй биреп һорай ҡуя. - Йә, мин кем инде? Әммә бесәнсенең яуабы уны аптырауға һалған. - Һеҙ Башҡортостан Республикаһының Президенты Мортаза Рәхимов! Бындай тулы яуаптан аптырап ҡалған Мортаза Рәхимов. Аптырарлыҡ та шул. Сөнки бесәнсе үҙен итәғәтле, әммә үҙен Президент һынлы Президент менән типә-тиң тота! Шуға Мортаза Рәхимов бер мәлгә нимә тип әйтергә, нисек һүҙҙе дауам итергә белмәй аптырап ҡалған. Тынлыҡ апаруҡ һуҙылып киткәс, бесәнсе ҡырҡа һорау ҡуйған. - Ни йомош? Бындай һорау Мортаза Рәхимовты айнытып ебәргән. Ғүмер буйы, ни йомош, тип ултырған Президент ҡаушап алған да киткән. - Теге. ней. машиналар батты. тура сығайыҡ тигәйнек. Мораҡҡа. Артабан һүҙен нисек дауам итергә белмәй, тағы аптырап ҡалған Мортаза Рәхимов. Уға бесәнсе ярҙамға килгән. - Әйтер һүҙегеҙ бөттөмө! - Әй, юҡ, юҡ. машиналарҙы һөйрәп сығара алмаҫһығыҙмы икән. буш итмәҫ инек! Бесәнсе кабина ишегенә таянып тороп баҫҡан да батып ултырған өс машинаға, шунан бесән сапҡысына (уны хәҙер сисергә тура килә бит инде) күҙ һалып, эш хаҡын самалаған. Шунан, ни эшләйһең инде, ярҙам итмәйенсә булмай, тип һөйләнә-һөйләнә ""Беларусь"" кабинаһынан ергә һикереп төшкән. Майланып бөткән сепрәкте ҡулына алған. Һәм уға майлы ҡулдарын һөртә-һөртә килгән дә уң ҡулын Мортаза Рәхимовҡа һуҙған. - Литр! Әммә Мортаза Рәхимов та аптырап ҡалмаған. Уның майлы ҡулын таҙа ҡулы менән ҡыҫҡан һәм ышаныслы яуап биргән. - Була! Бына шулай урман төпкөлөндә ябай ҡул ҡыҫышыу менән эш хаҡы килешелгән республика Президенты менән ябай ауыл кешеһе араһында! Шул арала бесәнсе асҡыстарын ала һалып, бесән сапҡысын сисә башлаған. Ә Мортаза Рәхимов машиналар яғына табан атлаған. Барып еткәнсе тигәндәй ошондай һүҙҙәрҙе ҡабатлаған ул: ""Эх, Ирек Фәсхетдиновичта ғына булһа ине бер литр, булһа ғына ярар ине. ""Машиналар эргәһенә килгәс, ымлап ҡына Ирек Зариповты саҡырған. Апаруҡ бысранып бөткән район башлығы уның эргәһенә килә һалған. Мортаза Рәхимов уның ҡолағына ғына: ""Бер литр кәрәк ине"", - тип шыбырлаған. Ярай әле, бәхеткә ҡаршы, уның машинаһында теге литр булған. Шул арала ""Беларусь"" килеп еткән. Һәм, әлбиттә, бер-бер артлы машиналарҙы һөйрәп сығарған. Мортаза Рәхимов матур пакетҡа һалынған күстәнәсте тотоп торған мәлдә уның ярҙамсыһы ошондай кәңәш биргән. - Әйҙә, бирмәйек тә ҡуяйыҡ. Һеҙ бит - Президент! Мортаза Рәхимов бер килке ярҙамсыһына ҡарап торған да машинаға табан ыңғайлаған. Пакетҡа мул ғына итеп колбаса, ҡуйыртылған һөт һәм башҡаһын һалған. Һәм һәр береһе ишетерлек итеп әйтеп ҡуйған. - Әйткән һүҙҙе тота белергә кәрәк! Тора биргәс, өҫтәп ҡуйған. - Минең ""алдаҡсы"" ҡушаматын күтәреп йөрөгөм килмәй. Шунан Мортаза Рәхимов үҙ ҡулдары менән тулы пакетты бесәнсегә тотторған. Ә шулай ҙа әлеге лә баяғы Мортаза Рәхимовтың ярҙамсыһы бесәнсегә үҙ үпкәһен белдергән. - Президент һынлы Президенттан хаҡ һорамаһаң да булыр ине. Ҡабаланмай ғына пакетты ""Беларусь"" кабинаһына урынлаштырған бесәнсе. Шунан кабинаға менеп ултырған. Ҡуҙғалып китер алдынан барыһына ла күҙ йүгертеп сыҡҡан да ошолай ҡанатлы һүҙҙәр әйткән: - Урманда Президент булмай! Бындай тапҡыр яуапты ишеткәс, барыһы ла көлөп ебәргән. Аҙаҡ Мортаза Рәхимов әйтеп ҡуйған. - Бындай һүҙҙәрҙе ирекле йәшәп өйрәнгән урман кешеһе генә әйтә ала! Юлдың ҡалған яғы мажараһыҙ үткән. Юлсылар имен-аман Мораҡҡа барып еткәндәр. Кире Бөрйәнгә йыйынған Ирек Зариповты Мортаза Рәхимов ошондай теләктәр менән оҙатып ҡалған. - Күстәнәс алырға онотма. Һиңә әле тура юлдан ҡайтаһы, насар юлда батаһы бар. ""Киске Өфө"" гәзитенең штаттан тыш хәбәрсеһе ул Әғләм Шәрипов. Был мәҡәлә ""Киске Өфө"" гәзитенең 45-се һанында баҫылды, - тигән өҫтәмә мәғлүмәт бирә Фәүзиә апай Иҙелбаева. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Урманда Президент булмай,Юмор,6680,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2025-12-12/urmanda-prezident-bulmay-4505324,2025-12-12T20:40:00+00:00
"""Мурзик"" позывнойлы яугир - Көйөргәҙе районынан. Ул дүртенсе йыл алғы һыҙыҡта.",Иҫән-һау ҡайтһын!,Яңылыҡтар,78,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-01/i-n-au-ayt-yn-4525955,2026-01-01T10:56:00+00:00
"Танылған яҙыусы Динис Бүләковтың ҡыҙы Зөһрә Бүләкова күптән түгел Луганск ерендә госпиталдә ирекмән булып эшләп ҡайтты. ""Башҡортостан ҡыҙы""ның февраль һанында ""Ирекмән кисерештәре"" рубрикаһында ул күргәндәре менән бүлешә. ""Башҡортостанда «Беренсе тирмә» проекты барлыҡҡа килгәс, оҙаҡ уйлап тормай, ирекмәндәргә ҡушылырға хәл иттем. Яуҙа яраланған ир-егеттәребеҙгә ярҙам күрһәтеү өсөн, махсус хәрби операция биләмәһенә юлландым. Атайым, арҙаҡлы әҙип Динис Бүләков ғүмер буйы кешеләргә ярҙам итте, үҙ әҫәрҙәрендә лә бит ул заманаһы, халҡының яҙмышы өсөн яна. Мин, әҙәбиәтсе булмаһам да, уның рухилығын йөрәгемдә йөрөтәм. Ауырыуҙарҙы ҡарауҙа тәжрибәм дә бар, оҙаҡ йылдар әсәйебеҙ сирләп түшәктә ятты. Туғандарым иһә, изге ниәтемдең мөһимлеген аңлап, фатиха бирҙе"", – тип аңлата үҙ ҡарарын Зөһрә Динис ҡыҙы. Ул бәйән иткән тетрәндергес ваҡиғалар хаҡында журналыбыҙҙың февраль һанында уҡығыҙ. Фотолар - ғаилә архивынан.",Динис Бүләковтың ҡыҙы Зөһрә Бүләкова хәрби госпиталдәге ирекмәнлек эше хаҡында,Яңылыҡтар,914,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-10/dinis-b-l-kovty-y-y-z-r-b-l-kova-h-rbi-gospitald-ge-irekm-nlek-eshe-ha-ynda-4115763,2025-02-10T19:40:00+00:00
"В честь Дня российской науки в столице республики провели научно-популярный тур «Пифагор. -». Участники - ученики средних и старших классов – погрузились в мир информационных технологий в игровой, интерактивной форме.",Уфимские школьники прошли по -маршруту в Межвузовском студенческом кампусе,Мәғариф,217,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-10/ufimskie-shkolniki-proshli-po-it-marshrutu-v-mezhvuzovskom-studencheskom-kampuse-4115650,2025-02-10T17:20:00+00:00
"Имеш, изгелек эшлә лә һыуға һал – балыҡ белер, балыҡ белмәһә, халыҡ белер, тиҙәр. Мин был әйтем менән сәпсим килешмәйем. Шундай кешеләр бер мин генә лә түгелдер тим. Иҫегеҙҙә булһа, былтыр бер ауылды һыу баҫты. Бер мыйыҡлы ағай: Беҙ ойошмабыҙ менән ҡазаға тарыған ауылға ярҙам итә башланыҡ, – тип бөтә донъяға яр һалды. Ҡайһы гәзитте ҡарама, шул хаҡта яҙҙылар, телевизорҙы ҡасан асма, шул мыйыҡлы ағай һөйләп тора. Әйҙәгеҙ, һеҙ ҙә ҡушылығыҙ беҙгә, кемдең өйҙәрендә кәрәкмәгән әйберҙәр бар, беҙгә килтерегеҙ. Бәләгә тарығандарға бик кәрәк буласаҡ. Изгелекле булайыҡ. Бер нисә көндән телевизорҙан уларҙың бөтә әйберҙәрен зыҡ убып машинаға тейәп йөрөгәнен дә күрһәттеләр. Кемдер яғаһыҙ бәлтә тотоп алған, кемдер ямаулы салбар эләктергән, йәмшәйгән һауыт-һаба, тотҡаһыҙ сәйнүк тә күҙгә салынды. Унда ла әлеге лә баяғы теге мыйыҡлы ағай: – Халҡыбыҙ борон-борондан ауырлыҡтарҙы бергә күтәргән, – тип һөйләп тора. – Был изге йоланан беҙ ҙә ситтә ҡалманыҡ. Ошо хәбәрҙе ишетеү менән изгелек итергә ашыҡтыҡ. Бына халҡыбыҙ үҙҙәренә кәрәкмәгән бик күп кейем-һалым, һауыт-һаба, юрған, мендәр алып килде. Хәҙер ошо әйберҙәрҙе алып барып тапшырырға, ауыл халҡын ҡыуандырырға тип юлға йыйынабыҙ. Үҙебеҙ менән ике әртисте лә алдыҡ, концерт күрһәтәсәкбеҙ. Мохтаждарҙы ҡыуандырыу – бик сауаплы эш. Изгелектәр ҡылып йәшәйек. Вәт, бар бит киң күңелле кешеләр тип уйланым эстән генә. Хатта үҙемдең бошмаҫлығым өсөн оялып та ҡуйҙым. Кисен эштән ҡайтып, донъя яңылыҡтарын беләйем әле, тип телевизорҙы ҡабыҙһам, ниндәйҙер ауылды күрһәтәләр. Клуб алды. Уның ихатаһында тауҙай булып иҫке-моҫҡо кейемдәр, әйберҙәр өйөлөп ята. Унан, баяғы, мыйыҡлы ағай һөйләй башланы тағы: – Бына беҙ яҙғы ташҡында ҡаза күргән ауылдабыҙ. Шундай ауыр ваҡытта ҡан-ҡәрҙәштәребеҙгә ярҙам итә алыуыбыҙ өсөн сикһеҙ шатбыҙ. Эргәһендә бер нисә кеше лә тора. Уларға ла һүҙ бирҙеләр. – Рәхмәт инде, рәхмәт! – тине бер бабай йөҙөнә ҡәнәғәтлек билдәләре сығарып. – Бынау аҙыялдары ҡалай һәйбәт булды әле. Ҡышын мөгәрәптәге бәрәңгене ябам тиһәң, әйбер таба алмай хитлана инем. Тастары ла бик кәрәк, ҡош-ҡортҡа ризыҡ һалырға. – Мин бынау ҡалын тунды алдым әле, – тип һүҙгә ҡушылды икенсе бабай. – Атҡа септә урынына ябырға харап йәтеш. – Яңы ғына ҡаҙ бәпкәләре алғайным. Бынау куфтылар аҫтарына түшәргә самый, – тине бер әбей. – Әйләнгән һайын аҫтарын алмаштырырға кәрәк. Сепрәк еткереп булмай ҙаһа. Был минутта халыҡҡа шул тиклем изгелек эшләүенә үтә ҡәнәғәт булып тороуын ағайҙың йөҙөнән уҡырға була ине. Мыйыҡлы ағай етәкләгән ойошманың был изге эше онотолоп та бара ине. Кисә яҡташтар чатын асһам, ни күрәйем, тағы шул ағай күҙгә салынды. Ҡулына хан заманындағы телевизор тотҡан. Һуҡыр балалар тәрбиәләнгән йортҡа телевизор бүләк итәм. Барыбер өйҙә саң йыйып ултыра. Исмаһам, сабыйҙарға бер файҙаһы тейер, тип яҙып та ҡуйған. Бер аҙҙан уның шул телевизор менән төшкән кәртешкәһе, тағы әллә күпме чаттар буйлап китте. Иртәгеһенә ни күрәйем, бер гәзиттең сайтына эләктереп тә алғандар. Фәлән Фәләнов һуҡыр балалар йортона телевизор бүләк иткән. Изгелек эшлә лә һыуға һал – балыҡ белер, балыҡ белмәһә, халыҡ белер, имеш. Һыуға һалған нәмәне этем белде, ти! Бының менән мин төптө килешмәйем. Үҙе киң күңелле, үҙе йомарт мыйыҡлы ағай ҙа тап шулай уйлайҙыр, тим. Фото А. Данилов.",Имеш. Юмористик хикәйә Венер ИСХАҠОВ,Аңлатма,3218,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-02/imesh-yumoristik-hik-y-vener-isha-ov-4560639,2026-02-02T12:43:00+00:00
"Акмәчетнең Гагарин исемендәге паркы, архив фотосыАкмәчеттә (Симферополь) Русия куәт оешмасы вәкилләре биш үсмернетоткарлаган, алар Гагарин паркында украин шигарьләре кычкырган һәм украин ырлары ырлаган булган. Бу хакта Русия эчке эшләр министрлыгының аннексияләнгән Кырымдагы идарәсе хәбәр итә. Хәбәрдә әйтелгәнчә, 17-21 яшьлек үсмерләр Русия гаскәрен ""дискредитацияләүдә"" шикләнелә. Үсмерләргә административ беркетмәләр төзелгән. Сорау алулар видеосында тоткарланган яшүсмерләр украин милләтчеләренең шигарьләрен кычкыруларын, украин ырлары ырлауларын сөйли. Тоткарланучыларның исем-фамилияләре күрсәтелми. Аннексияләнгән Кырымда һәм Акъярда (Севастополь) Русиянең Украинага башлаган сугышына каршы булучыларны эзәрлекләүне дәвам итәләр. Мәгълүмат чаралары хәбәренчә, Кырымда яшәүче 107 кешегә каршы Русия гаскәрен ""дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә административ эшләр ачылган, Кырым һәм Акъярда яшәүче 11 кешегә исә сугышка каршы булулары өчентөрмә яный. Күптән түгел аннексияләнгән Кырымның Щелкино шәһәрендәге кафеда Украин рэпчысы -ның ""Кыргый басу"" ырын уйнаткан диджейны Русия мәхкәмәсе 10 тәүлеккәкулга алган иде. Ирне кафедагы проекторда ""Азов"" полкының ""наци символикасын"" күрсәтүдә гаеплиләр, украинаның әлеге полкы Русиядә ""террорчы"" дип табылыптыелган иде. Русия пропагандасы Украинада неонацизмны дәүләт дәрәәсендә хуплауларына дәлил итеп даими рәвештә ""Азов""ны кулланырга тырыша. Быел 24 февральдә Украинага һөүм иткәндә дә Мәскәү Украинаны ""денацификацияләү""не үзенең максаты дип белдергән иде. Полк исә нацизм белән бәйле булмавын әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Акмәчеттә украин ырлары ырлаган үсмерләргә Русия гаскәрен ""дискредитацияләү"" турында беркетмә төзегәннәр",Яңылыҡтар,1654,https://www.azatliq.org/a/32010858.html,2022-08-30T14:09:22+00:00
"Молодёжное бистәсендә Ринат Сулеймановны тоткарларга килүчеләрБарлык тоткарлаулар Кырымны аннексияләгән Русиянең битлек кигән куәт төркемнәре тарафыннан башкарылган, тоткарланганнарны номерлары булмаган машиналарда алып киткәннәр. Тоткарланган кырымтатарларның йортларында тентүләр узган. Алар экстремистик дини төркемнәр оештыруда шикләнелә. ""Ринат Сулеймановны тентудән соң колоннага тезелгән, номералары булмаган машинага утыртып алып киттеләр. Аны кая, кем алып киткәнен белмибез, без машина белән колонна артындан барганда безгә УАЗ машинасы комачаулап торды, диде Азатлыкка адвокат Эдем Семедляев. Абдурешит Джеппаров""Аларны дини экстремист төркем оештыруда һәм аның эшендә катнашуда гаепләмәкче булалар, ләкин алар моны танымый. Гади катнашучыларга 6 ел, оештыручыга 10 елга хәтле ирекләреннән мәхрүм итү яный. 3 октябрьдә мәхкәмә узачак, адвокатлар моңа әзерләнә. Хәзер аларны Акмәчеттә ябып тоталар"", диде Азатлыкка Кырым кеше хокуклары төркеме координаторы Абдурешит Джеппаров.2014 елдан башлап Кырымда кырымтатарларны дини, сәяси сәбәпләрдән тоткарлаулар, эзерләкләүләр, үтерүләр, аларның югалулары туктамый дәвам итә. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Кырымда тагын дүрт кырымтатарны тоткарладылар,Яңылыҡтар,1198,https://www.azatliq.org/a/28769900.html,2017-10-02T19:34:06+00:00
"Быйыл барлығы 3018 оффлайн-майҙансыҡ ойошторолдо. Шуларҙың 1145-е – башҡорт телендә иркен аралашыусылар, 1478-е - башҡорт телен башланғыс кимәлдә белеүселәр һәм 395-е - төньяҡ-көнбайыш диалектында яҙыусылар өсөн. Барлығы 408 399 кеше диктант яҙҙы. Уларҙың 152 820-һе башланғыс кимәлдәгеләр, 171 429 кеше башҡорт телен яҡшы белеүселәр өсөн, 84 150 кеше төньяҡ-көнбайыш диалектындағы тексты яҙҙы. Диктантты Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург, Сочи ҡалаларында, Силәбе, Ырымбур, Мәскәү, Һарытау, Һамар, Курган, Свердловск, Мурманск өлкәләрендә, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономиялы округтарында, Пермь, Алтай, Приморье крайында, Яҡут, Татарстан республикаларында йәшәүселәр яҙҙы. Үзбәкстандан, Тажикстандан, Испаниянан, Швейцариянан, Германиянан, Бөйөк Британиянан, Италиянан, Франциянан, Белорустан, Ҡаҙағстандан, Төркиәнән, Польшанан, Ирандан, Аргентинанан, Индонезиянан, Көньяҡ Кореянан, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренән ҡатнашыусылар булды. Республика башлығы Радий Хәбиров, республика башлығы хакимиәте етәксеһенең беренсе урынбаҫары Азат Бадранов, мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин Патриот хәрби-патриотик паркында башланғыс хәрби әҙерлек буйынса хәрби йыйында ҡатнашҡан уҡыусылар менән диктант яҙҙы. Бында шулай уҡ акцияға нигеҙ һалыусыларҙы тәбрикләү үтте - улар республика башлығының рәхмәт хаттары менән бүләкләнде. - Диктантта ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл арта, уны илдең төрлө төбәктәрендә генә түгел, сит илдәрҙә лә яҙалар. Акцияға быйыл 10 йыл тулды, ә халыҡ-ара статусҡа - 5 йыл. Географияһы киңәйә, аудиторияһы арта. Быларҙың барыһына ла республика башлығының башҡорт телен популярлаштырыуға һәм үҫтереүгә шәхси иғтибары ярҙамында өлгәшелде. Күреүегеҙсә, Радий Фәрит улы акцияла йыл һайын ҡатнаша, - тине Азат Бадранов. Акция барышында башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнгән мәктәптәр өсөн махсус әҙерләнгән Һомай колонкаһының исем туйы уҙҙы. Был - башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса әһәмиәтле һәм уңышлы проекттарҙың береһе. Проект Башҡортостан башлығы Радий Хәбировтың гранты ярҙамында тормошҡа ашырыла. Тантаналы саранан һуң абруйлы ҡунаҡтарға һәм республиканың төрлө мөйөштәренән мәктәп директорҙарына колонка бүләк итеп тапшырылды. Ғәҙәттәгесә, диктантта онлайн режимда ҡатнашыусылар өсөн тура эфир Башҡортостан юлдаш телеканалы һәм социаль селтәрҙәр аша ойошторолдо. Быйыл дикторҙар - Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Артур Кәбиров, республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова, педагогия фәндәре докторы, профессор, Мәғарифты үҫтереү институты ректоры Әлфис Ғаязов. Тура эфирҙан видеояҙма 27 апрелдән 29-на тиклем һаҡланылды. Теләге булғандар диктантты ҡабаттан ҡарай һәм үҙаллы яҙа алды. Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошма директоры Гөлназ Йосопова ҡатнашыусыларға башҡорт телен үҫтереүгә өлөш индергәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе. - Был акция бер юлы бер нисә маҡсатҡа өлгәшеүе менән үҙенсәлекле. Диктантта ҡатнашыусы үҙенең белем кимәлен билдәләй ала. Акция ярҙамында башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү мәсьәләһенә йәмәғәтселектең иғтибары йәлеп ителә. Акция башҡорт телен тел һәм яҙма коммуникацияның заманса ысулы булараҡ популярлаштыра һәм уны өйрәнергә дәртләндерә, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды ул. Башҡорт теленән диктант яҙыу акцияһы - ул белемде тикшереү түгел, ә башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү мәсьәләһенә киң йәмәғәтселектең иғтибарын йәлеп итеү, тип билдәләне Башҡортостан Республикаһы Мәғариф һәм фән министрлығының Милли мәғариф идаралығы етәксеһе Илдус Ҡаһарманов. - Ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл артыуын иҫәпкә алып, акция төп маҡсатын уңышлы үтәне һәм халыҡ сараһына әүерелде, тип иҫәпләйем, - тине ул. Диктанттың һәр ҡатнашыусыһына электрон сертификаттар йүнәлтеләсәк. Улар ай дауамында электрон почтаға йәки телеграмма-бот аша киләсәк.",Бөтә донъя буйлап 408 399 кеше башҡорт теленән халыҡ-ара диктант яҙҙы,Яңылыҡтар,3731,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-04-30/b-t-don-ya-buylap-408-399-keshe-bash-ort-telen-n-haly-ara-diktant-ya-y-3748739,2024-04-30T16:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашта ул ""экстремист оешма эшчәнлеген оештыруда"" (Русия инаять кодексының 282.2 нче маддәсе) гаепләнгән иде. Коррупциягә каршы көрәш фонды белән бәйле инаять эше турында сүз бара. Коррупциягә каршы көрәш фонды эшчәнлегендә катнашуда гаепләнеп кулга алынган Уфа активисты Ольга Комлевага тикшерү яңа инаять маддәсе өстәгән. Хәзер аны гаскәр турында ялган мәгълүмат таратуда да гаеплиләр, дип яза""Медиазона"". Бүген, 23 июльдә Мәскәүнең Басман районы мәхкәмәсендә Комлеваның инаять эше материаллары белән танышу вакыты мәсьәләсе каралды, басма утырыштан репортаж алып барды. Ольга Комлевага ахыргы гаепләүне 11 июльдә белдерделәр. Гаскәр турында ""фейклар"" маддәсе нигезендә инаять эшен ни сәбәпле ачулары исә билгеле түгел. Бүгенге утырышта хөкемдар Борис Сафаринактивистның инаять эше белән танышу вакытын чикләгән. Бу эш 30 томнан тора. Мәхкәмә утырышы тикшерүче Тельминов үтенече белән ябык булган. Имеш ""экстремист оешманың"" иректәге әгъзалары мәхкәмә утырышы ачык булса, бу эшнең нечкәлекләрен белергә мөмкин. журналисты һәм активист Ольга Комлеваны 27 мартта Уфадатоткарладылар. Аны ""экстремист оешма эшчәнлеген оештыруда"" (Русия инаять кодексының 282.2 нче маддәсе) гаеплиләр. Коррупциягә каршы көрәш фонды белән бәйле инаять эше турында сүз бара. Оешма тыелганчыга кадәр Комлева Уфадагы Навальный штабы волонтеры иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Уфа активисты Ольга Комлевага ""фейклар"" тарату турында яңа маддә өстәгәннәр",Яңылыҡтар,1481,https://www.azatliq.org/a/ufa-aktivisti-olga-komlevaga-feyklar-taratu-turinda-yanga-madda-ostagannar/33047801.html,2024-07-23T17:37:09+03:00
"Напомним, Глава республики поручил Общественной палате Башкирии изучить мнение жителей по реализации программы ""Башкирские дворики"" в 2025 году. - Мы продолжим программу «Башкирские дворики». Прошу глав муниципалитетов обеспечить строгий контроль за этой работой, уважаемых депутатов – подключиться к проектам по благоустройству на территории своих избирательных округов, а Общественную палату республики – изучать мнение жителей по поводу качества этой масштабной работы, - говорилось в послании. Во встрече приняли участие члены и эксперты Общественной палаты Башкирии, представители Министерства ЖКХ РБ, Администрации и Общественной палаты Уфы, Администрации Кировского, Советского и Демского района Уфы,  Центра общественного контроля в сфере ЖКХ РБ, Центр общественного контроля г. Уфа, Ассоциации собственников жилья Республики Башкортостан. Для выполнения задачи, поставленной главой региона, Общественная палата Башкирии проведет опрос удовлетворенности собственников помещений в многоквартирных домах выполнением работ в рамках реализации программы ""Башкирские дворики"". Запланировали, что после 10 февраля он будет опубликован на сайте Общественной палаты республики, Мин ЖКХ региона, распространен через информационные ресурсы администрации муниципалитетов, общественные палаты городов и районов,  через домовые чаты. Сроки проведения опроса еще не определили, информация будет известна позднее. Вторым этапом работы изучения общественного мнения по реализации программы ""Башкирские дворики"" станет организация очных выездов общественников, представителей администраций муниципалитетов, профильного ведомства на места ремонтных работ.  Для этого будет разработан чек-лист для общественного мониторинга дворовых территорий, которые включены в программу ""Башкирские дворики"" в этом году.  График осмотра дворовых территорий будет составлен до 1 апреля текущего года. "" Опрос позволит выяснить, довольны ли жители реализацией программы в целом, за 5 лет ее существования, аспекты ее улучшения при необходимости. Используя ресурс региональной и муниципальных общественных палат, некоммерческих организаций будет определен механизм оценки удовлетворенности граждан программой. Ответы будут систематизированы, на основе них мы поймем, чего не хватает. Запросы, пожелания, инициативы жителей будут учтены в дальнейшем и переданы министерству ЖКХ для совершенствования программы ""Башкирские дворики"", кроме того будет проведен анализ мнений при благоустройстве дворовых территорий в 2025 году с выездом на места выполнения работ"", - отметил председатель комиссии Общественной палаты Республики Башкортостан по инфраструктурному и территориальному развитию, вопросам безопасности, ЖКХ, транспорту и дорожному хозяйству Александр Волков. Заместитель министра жилищно-коммунального хозяйства Республики Башкортостан Арсланбек Хайдаров положительно отреагировал на предложение общественной палаты РБ по проведению опроса  и выразил заинтересованность в максимальном вовлечении граждан в процесс комплексного благоустройства территорий. Программа ""Башкирские дворики"" стартовала в республике в 2019 году по инициативе Главы республики. За 6 лет по ней привели в порядок 1469 дворов. Благоустройство охватило дворы домов с населением свыше 800 тысяч человек. В 2025 году в Башкирии планируется благоустроить еще не менее 98 дворовых территорий. Проект ""Башкирские дворики"" является одним из самых востребованных проектов в республике. Помимо основной задачи - улучшения качества городской среды, решается ряд важных задач - повышение платежной дисциплины культуры проживания, укрепления института советов многоквартирных домов, создание условий для развития добрососедских отношений.","Опрос по удовлетворенности жителей программой ""Башкирские дворики""",Яңылыҡтар,3680,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-16/opros-po-udovletvorennosti-zhiteley-programmoy-bashkirskie-dvoriki-4086776,2025-01-16T20:58:00+00:00
"700 данала баҫылған был китап иҫке төрки телендә яҙырға өйрәнеү буйынса сыҡҡан беренсе практик ҡулланма әсбап булып тора. «Төрки әлифба» Шамил Вәлиев, Искәндәр Сәйетбатталов, Ислам Байғужин, Илшат Миңлебаев һәм Йософ Куряев авторлығында баҫылып сыҡҡан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",«Төрки әлифба» донъя күрҙе,Яңылыҡтар,430,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/t-rki-lifba-don-ya-k-r-e-4545096,2026-01-21T14:30:00+00:00
"–Әйҙә, Миңһылыу апайҙы ҡыҙыҡ итәбеҙ! – Шаян ҡыҙҙар әлеге фотоны ҡырҡып алып, үҙҙәре линотипта текст йыйғандар ҙа, махсус аппаратта клише эшләп, гәзит битенә баҫып сығарғандар: На снимке – отдыхающие Талгат Т. и Людмила Ю. . Ҡыҙҙар аҡ ҡағыҙға үҙ ҡулдары менән хат та яҙып һалалар. Ә хат былайыраҡ була: Здравствуй, мой дорогой Талгат! Как жизнь? Скучаешь? А я каждый день думаю только о тебе. Жаль, время пролетело так быстро. Помнишь, в санатории нас какая-то корреспондентка вместе снимала на фотоаппарате? Вот, недавно наше фото появилась в журнале Советский воин. Классно получилась, да! Ностальгия. Оҙаҡламай хат почта йәшнигенә барып ята. Кис Тәлғәт ағай эштән ҡайтып инһә, йәш балаһы менән өйҙә ултырған Миңһылыу апай буран сығара: –Һине ял йортона ебәргән мин алйот! Ана, һөйәркәң фото ебәргән. Оятһыҙ! Нимә тип мәрйәңде ҡушлап фотоға төшөп тораһың, ауыҙың ҡолағыңа етеп. Шулай ҙа, былай. Бер ни уйламаған ағай аптырап ҡала. –Миңһылыу, ул ниндәй фото һөйләйһең? Минең бер кем менән дә фотоға төшкәнем юҡ. –Шулайҙыр. Ә быны нимә тиерһең? – Апай дарҫ-дорҫ баҫып, залдан әлеге фотоны сығарып тоттора. Башта ағай үҙе лә аптырап текләй икән. Мин түгел! – тиер ине, фотолағы кеше үҙенә оҡшаған. Тик уның ундай кейеме булғаны ла юҡ. Ҡыҫҡаһы, ирле-ҡатынлы арыу ғына сыйышып, һүҙгә килешеп ала. Иртәгәһенә ағай кәйефһеҙ генә эшкә килһә, типография ҡыҙҙарынан берәүһе серҙе сисә үҙенә һәм көлә-көлә ғәфү үтенә. –Минән ғәфү һорамағыҙ, ана, башта апайығыҙҙы тынысландырығыҙ! Күрәләтә кеше семьяһын бутап йөрөйһөгөҙ. Ҡыҙҙарға ағай менән апайҙың өйөнә барып, эштең асылын төшөндөрөүҙән башҡа сара ҡалмай. Оҙаҡ, бик оҙаҡ лаҡап булып йөрөнө. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ауылым мәҙәктәре,Юмор,2305,https://henek.info/articles/m-kt-r/2026-02-04/auylym-m-kt-re-4564316,2026-02-04T14:35:00+00:00
"23 йәшкә тиклемге етемдәр һәм ҡараусыһыҙҙар, тәүге тапҡыр  мәшғүллек хеҙмәтендә теркәлһә, артабан ярты йыл буйына иң юғары күләмдә эшһеҙлек пособиеһы ала (әлеге ваҡытта республикала ул 17301 һум тәшкил итә). Законға индерелгән үҙгәрештәргә ярашлы, әгәр йәш кеше ярты йыл тулмаҫ элек эшкә урынлашһа, уға өҫтәмә түләү ҡаралған. Тик ул өҫтәмә мәшғүллек хеҙмәтендә теркәлгән көндән алып алты ай эсендә генә түләнә. Йәғни ни тиклем иртәрәк эшкә урынлашһаң, шул тиклем ҙурыраҡ отошта ҡалаһың. Ярты йыл сиктәрендә эштә үткән һәр ай өсөн дәүләт республикалағы уртаса эш хаҡы менән етемдең ғәмәлдә алған эш хаҡы араһындағы айырманы түләйәсәк. Өҫтәмә күпме була? Әлеге көндә республикала уртаса эш хаҡы – 68 848 һум. Июлдә ул ҡайтанан ҡараласаҡ, тимәк, бер аҙ үҙгәрергә мөмкин. Шулай итеп, етемдең эш хаҡы,  эш урынында уға күпме тәғәйенләнһә лә, ошо уртаса эш хаҡы кимәлендә буласаҡ. Ҡабатлайбыҙ: эшһеҙ булараҡ теркәлгән мәлдән алып алты ай эсендә. Шул мөҙҙәт үткәс, эш урынында ҡаралған хаҡ бирелә башлай. Сығанаҡ: Башинформ. Аманат Хоҡуҡтар",Етемдәргә ярҙам йөҙөнән,Яңылыҡтар,1033,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-26/etemd-rg-yar-am-y-n-n-4291225,2025-06-26T11:05:00+00:00
"Янғынға килеп етһәләр, ихаталағы ҡаралты һәм бүрәнә өй  дөрләп янғанына шаһит булалар. Бәхеткә күрә, көслө күк күкреү арҡаһында ғаиләлә бер кем дә йоҡлай алмай ята. Йәшендән янғын сыҡҡас, ҡатыны балаларын алып, урамға йүгереп сыға. Береһе лә зыян күрмәгән. Тик, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йорт менән эсендәге  бар монаят янып бөтә. Ул тынғыһыҙ төндән һуң бер нисә йыл үтте, барыһы ла артта ҡалған. Фазлиәхмәтов хеҙмәттәштәре, яҡташтары һәм туғандары ярҙамында яңы йорт һалып сыҡҡан. Рәнис Фазлиәхмәтов янғын һүндереү хеҙмәтендә 24 йыл эшләй. Тормош иптәше Гөлнара менән өйләнешкәндәренә 30 йыл. Өс ҡыҙға, ике улға ғүмер бүләк иткәндәр. Ғаилә Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнгән һәм Атай ҡаһарманлығы йәмәғәт наградаһы дипломы менән билдәләнгән. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Янғын һүндереүсенең өйөндә ут сыға,Яңылыҡтар,1167,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-28/yan-yn-ndere-sene-y-nd-ut-sy-a-3986374,2024-10-28T11:01:00+00:00
"22 декабрҙә илдә Энергетиктар көнө билдәләнә. Башҡортостанда был тармаҡта – 25 мең, күрше тармаҡтарҙа 50 меңдән ашыу кеше эшләй. Республика Башлығы Радий Хәбиров хеҙмәткәрҙәрҙе һәм ветерандарҙы һөнәри байрамдары менән ҡотланы һәм, ныҡлы энергетика системаһы – төбәк иҡтисады үҫешенең нигеҙе, тип билдәләне. ""Энергетиктарыбыҙға ышаныслы һәм өҙлөкһөҙ эш, һаулыҡ һәм уңыштар теләйем! – тип яҙҙы ул социаль селтәрҙәрҙә. Бөгөн Хөкүмәт кәңәшмәһендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров бер нисә белгескә Башҡортостандың атҡаҙанған энергетигы тигән маҡтаулы исем тапшырҙы. Төбәк Башлығы указы менән был юғары исем Башкирэнергоның Бәләбәй электр селтәрҙәре директор урынбаҫары, баш инженеры Сергей Адашковҡа; Башҡортостан селтәр компанияһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең көнбайыш районы электр тапшырыу линияһы участкаһы начальнигы Артур Горожанкинға; Башҡортостан генерациялау компанияһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте филиалының Ҡарман энергияны ремонтлау идаралығы начальнигы Айрат Фәсхетдиновҡа бирелде. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Энергетиктарҙы тәбрикләнеләр,Иҡтисад,1107,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-22/energetiktar-y-t-brikl-nel-r-4517286,2025-12-22T16:00:00+00:00
"Ауырыуҙың үҫешенең башланыу механизмы тип веноз клапандарының нормаль эшләмәүе һанала, һөҙөмтәлә, кире ҡан ағымы барлыҡҡа килә. Был веноз тайпылышы эшкә яраҡлы йәштәге кешеләрҙә, йәштәрҙә йышыраҡ осрай, ә һуңғы йылдарҙа өлкән класс уҡыусыларында ла күп теркәлә. Хәүеф төркөмөндә: - һөнәре арҡаһында оҙайлы статик көсөргәнеш кисергән, сәғәттәр буйы аяҡ өҫтөндә торорға мәжбүр кешеләр; - «ултыраҡ» һөнәр эйәләре һәм аяҡты аяҡҡа һалырға яратыусылар; - аяҡтарының аҫҡы өлөшөнә ҙур көс төшкән спортсылар (ауыр атлетика, теннис һәм башҡалар); - бейек үксәлә йөрөргә яратыусылар; - кофе эсергә, тәмәке тартырға яратыусылар, алкоголь ҡулланыусылар; - дөйөм алғанда, аҙ хәрәкәтсән тормош алып барған, артыҡ ауырлыҡтары булған кешеләр; - йөклө ҡатындар; - гормональ препараттар ҡулланырға мәжбүр булғандар; - яҡын туғандарында варикоз киңәйеүе булғандар. Ауырыу нисек үтә? Башланғыс стадияларында варикоз киңәйгән өҫкө веналар - ""ҡан тамырҙары селтәре"" менән генә сағыла. Сир көсәйгән һайын аяҡтарҙа ауырлыҡ һәм ныҡ арығанлыҡ тойоу, уларҙың яныуы, ҡайһы берҙә төнөн тартышыуы, шешеүе борсой башлай. Был симптомдар көндөң аҙағында, оҙайлы көсөргәнеш һәм эҫе һауа торошонда айырыуса асыҡ сағыла. Былар барыһы ла хроник веноз етешмәүсәнлегенең барлыҡҡа килеүен күрһәтә. Ауырыу әкрен, йылдар, ҡайһы берҙә тиҫтә йылдар дауамында үҫешә. Уның аҙыуына юл ҡуймау мөһим, сөнки һуңынан өҙлөгөүҙәр (экзема, дауаланмаған яралар, трофик язвалар, ҡан тамырҙары тромбозы һ. б. ) барлыҡҡа киләсәк. Ниндәй симптомдар булһа ла, флебологка мөрәжәғәт итергә кәрәк. Табип ауырыуҙың стадияһына ҡарап, дауалау тактикаһын һайлай. Әлеге ваҡытта дауалау ысулдары сифатында консерватив ысулдар (компрессион трикотаж ярҙамында һығылмалы компрессия һәм һығылмалы бинттар менән урау, венотоник препараттарҙың курс алымдары) һәм оператив дауалау ҡулланыла. Һис шикһеҙ, лазер һәм радиойышлыҡ ысулы, ҡан тамырҙарын склерозировкалау ярҙамында травматик булмаған хирургик интервенцияларға өҫтөнлөк бирелә. Табипҡа барыуҙы оҙаҡҡа һуҙмау мөһим, сөнки ҡан тамырҙарын алып ташлау буйынса радикаль етди операциянан башҡа бер нәмә лә ярҙам итмәүе бар. Веналарҙың варикоз киңәйеүен иҫкәртеү 1. Мөмкин тиклем күберәк йәшелсә, емеш-еләк, клетчатка, С, А һәм В витаминдарына бай аҙыҡ-түлек менән туҡланығыҙ. Япраҡлы йәшелсә һәм кишер файҙалы. Ҡан тамырҙарын нығытыу өсөн Е витамины (үҫемлек майы, балыҡ, сәтләүек, көнбағыш, брокколи, татлы борос) һәм витамины (картуф, йәшел сәй, әлморон) кәрәк. Веналарҙың нормаль һығылмалылығы өсөн иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар, йәшел һуған, һарымһаҡ кәрәк. 2. Көндәлек тормошта дөрөҫ тәртип: - эҫе ванналар һәм мунса, ҡояшта оҙаҡ ваҡыт булыу менән мауыҡмағыҙ, улар ҡан тамыры тонусын кәметә һәм аяҡтағы ҡандың туҡтауына килтерә; - артыҡ ауырлыҡ булһа, уны кәметергә кәрәк; - күберәк хәрәкәт итеү, даими рәүештә физик культура менән шөғөлләнеү, йөрөү, йүгереү, йөҙөү, велосипедта һәм саңғыла йөрөү файҙалы; - аяғығыҙҙы аяҡҡа һалып ултырмағыҙ, тар, ҡыҫып торған кейем, тар резинкалы ойоҡбаш, тығыҙ аяҡ кейеме кеймәгеҙ; - ""ултырып"" эшләгәндә аяҡтар торошон йышыраҡ үҙгәртергә, аяҡтарҙы хәрәкәтләндерергә кәрәк, һәр сәғәт аҙағында тороғоҙ, бер урында атлағыҙ; - әгәр һеҙ оҙаҡ торорға мәжбүр булһағыҙ, урында хәрәкәт итегеҙ, аяҡ осона күтәрелегеҙ һәм башҡалар; - уҡығанда, телевизор ҡарағанда, ял иткәндә, аяғығыҙҙы эскәмйә, ултырғыс, мендәр, валик  ҡулланып, өҫкә ҡалҡытығыҙ; - хеҙмәт көнөнән һуң аяҡ-ҡулдарығыҙға душта һалҡын һыу һибегеҙ. 3. Көндәлек махсус күнегеүҙәр бик файҙалы. Ябай, көндәлек эш араһында ла эшләргә мөмкин булған күнегеү: урындан 10-20 тапҡыр аяҡ осона күтәрелегеҙ, шул уҡ ваҡытта аяҡтар бер-береһенә параллель булһын. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ! Варикозды иҫкәртеүҙең төп ҡағиҙәһе булып, сәләмәт йәшәү рәүеше алып барыу һәм эште һәм ялды дөрөҫ ойоштороу тора. Үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ һәм сәләмәт булығыҙ! Виталий ТРОФИМОВ, табип-хирург.",Варикозды иҫкәртеү,Сәләмәтлек,3819,https://henek.info/articles/----+-+/2026-01-15/varikozdy-i-k-rte-4537775,2026-01-15T11:25:00+00:00
"Халыкара инаять мәхкәмәсефикерләрРусия эчке эшләр министрлыгы Һаагадагы Халыкара инаять мәхкәмәсе (ХМ) хөкемдары Серхио Херардо Угальде Годинесны эзләүгә биргән. Бу хакта министрлык базасындагы белешмәләрдән күренә. Аның инаять маддәсе нигезендә эзләнүе искәртелә, әмма нинди маддә турында сүз баруы әйтелми.2023 елның мартында Годинес һәм хөкемдарлар Томоко Аканэбелән Розарио Сальваторепрезидент Владимир Путинны һәм бала хокуклары вәкиле Мария Львова-Белованыкулга алу турындакарар чыгарды. Аларның икесен дә сугыш инаятьләре кылуда — Украинаның басып алынган төбәкләрендәге халыкны, аерым алганда балаларны мәбүри депортацияләү һәм күчереп йөртүдә шикләнәләр. Мәхкәмә аңлатмасында әйтелгәнчә, Путинның моның өчен шәхси аваплылыгы бар дип уйларга нигез бар. Моңарчы Русия эчке эшләр министрлыгы Путинны кулга алу турында карар чыгарган хөкемдар Томоко Аканэны һәм ХМ рәисе Петр Һофманскиныда эзләүгә биргән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия эчке эшләр министрлыгы Путинны кулга алу карары чыгарган Халыкара инаять мәхкәмәсе хөкемдары Серхио Годинесны эзләүгә биргән,Яңылыҡтар,1012,https://www.azatliq.org/a/32675735.html,2023-11-08T06:38:14+00:00
"Аннексияләнгән КырымфикерләрРусия аннексияләгән Кырымда Акмәчет (Симферополь) университеты студенты Максим Глебовтоткарланган. Русия куәт оешмалары аңа украин сәясәтчесе Ирина Фарионга рәхмәт хаты язуыннан соң игътибар иткән. Глебов сәясәтченең Украинада урыс телен тыю турындагы карашларын хуплавын, Кырымны Украинаныкы дип санавын һәм Украина кораллы көчләре килүен көтүен язган булган. Фарион Глебовның хатын үзенең -каналында чыгарган. Моңа сугышны хуплаучы ""Крымский СМЕРШ"" каналы игътибар иткән һәм куәт оешмаларына иткергән. Тоткарлануыннан соң Глебов Акмәчеттәге Экстремизмга каршы көрәш үзәгеннән видео яздырган. Видеода ул Русия байрагы сурәтендә утыра һәм урысча гафу үтенә. Студент үзе белән ""зыялы әңгәмә үткәрүләрен"", шуннан соң үзенең ""ялгыш"" карашлары өчен үкенүен әйтә. ""Коммерсантъ""искәртүенчә, егеткә зур штраф яный. Бу хәлдән соң Украина Югары Радасының кеше хокуклары вәкиле Дмитрий Лубинец Украина иминлек хезмәтенә мөрәәгать иткән һәм студент турында шәхси белешмәләрне чыгаруда гаепләп, Фарионның гамәлләренә авап бирүне сораган. Аның фикеренчә, Югары Раданың элекке депутаты ""инаять кылган"" һәм студентның иминлеген куркыныч астына куеп, ""оккупантлар файдасына уйнаган"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинаны хуплаган Кырым студентын гафу үтенергә мәбүр иткәннәр,Яңылыҡтар,1293,https://www.azatliq.org/a/32682967.html,2023-11-13T15:12:58+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Төркмәнстан һава юллары"" ширкәте әлегә Русиягә очышлар башкарганда бары тик Казанга гына очачак. Һава ширкәте 1 августта Мәскәүгә очышларын туктаткан иде. Моны Мәскәү һава киңлегендәге вазгыять сәбәпле һәм очышлар иминлеген тәэмин итү өчен дип аңлаттылар. ""Төркмәнстан һава юллары"" сайтындаәйтелгәнчә, Ашхабадтан Мәскәүгә булган очышлар урынына Ашхабад-Казан-Ашхабад рейсы ачыла. Казан аша булачак очышлар атнасына биш тапкыр - сишәмбе, чәршәмбе, пәнешәмбе, омга һәм якшәмбе көннәрендә булыр дипниятләнә. Хәзерге вакытта Төркмәнстаннан Русиягә ике һава ширкәте генә оча: ""Төркмән һава юллары"" һәм Русиянең 7 һава ширкәте, соңгысы очышларын Мәскәү аша дәвам итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Төркмәнстан һава юллары"" Мәскәүгә очышларын туктатып, Казанга гына очачак",Яңылыҡтар,784,https://www.azatliq.org/a/32667097.html,2023-11-02T08:49:31+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙарҙың әсәләре – Рәмзиә Шәрәфетдинова, Зәкиә Муллағолова, Венера Ҡарамышева баш ҡалабыҙға Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрында үткән   театрлаштырылған концертҡа барып ҡайтты. Райондаштарыбыҙҙы тамашаға БЮТ каналы тапшырыуҙар редакцияһының ""Әсәй - МАМА"" проектының авторы, алып барыусы Рәйсә Абдуллина саҡырҙы.",Өфөлә концерт ҡарап ҡайттылар,Йәмғиәт,368,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-09/f-l-kontsert-arap-ayttylar-4191041,2025-04-09T16:48:21+00:00
"- Шүрәлене Урғаҙа йылғаһына ат һуғарырға төшкәндә күрҙем, - тип һөйләп китте ул. - Тәүгә осратһам да, ҡурҡманым. Беҙҙең ауыл халҡы ундай януарҙарҙың элек йәшәүе хаҡында йыш ҡына һөйләй торғайны. Тышҡы күренеше ни рәүешле икәнен дә яҡшы белә инем. Иҫемдә ҡалғандарҙы һөйләп бирәйем улайһа. Тиреһе йылҡылдап тора. Йылҡы малыныҡына оҡшаңҡыраған. Һоро төҫтә. Ҡолаҡтарын ҡайсыландырып тыңлай. Күҙҙәре бер-береһенә яҡын урынлашҡан. Ҡулында ла, аяғында ла тырнаҡтары бар. Ҡулының бармаҡтары кешенекенән күпкә оҙонораҡ. Үҙҙәре йөнтәҫ. Күберәк дүрт аяҡлап йөрөй. Артҡы аяғына торорға ла мөмкин. Кәүҙәгә йәтеш - буйы алты-ете йәшлек баланыҡындай булыр. Арҡаһы көмөрөрәк. Ҡулын кешенең ҡултыҡ аҫтына индерһә, ҡытыҡлап үлтермәйенсә туҡтамай, тигәнде ишетергә тура килде. Шундай осраҡтар ҙа булғылаған: шүрәле кешенең ҡултыҡ аҫтын тишеп, йөрәген йолҡоп алған һәм ашаған. Ҡултыҡ аҫтыбыҙҙа һөйәк юҡ бит - тик яры ғына. Шуны ул нисектер белеп алған. Һөйләшеүе кешенекенә оҡшамаған. Шыҡырлап һөйләшә. Һайыҫҡан хәүефләнгәндә сығарған тауышҡа оҡшаңҡырай. Ҡойроғо оҙон. Арҡан кеүек. Бик ныҡ. Шуның менән ағас ботағын ике-өс мәртәбә әйләндереп, баштүбән аҫылынып тора. Ҡамсы кеүек шыйтылдатып, кәүҙәһен бер нисә мәртәбә уратыуына шаһит булған бер нисә кеше менән һөйләшеп ултырҙым. Быны үҙемә күрергә насип булманы. Урғаҙа башында текә ярҙар һуҙылып киткән. Унда мәмерйәләр бар. Ҡышты шүрәлеләр элгәре шунда, ғаиләләре - ҡатыны, ире һәм балалары менән бер урында үткәргәндәр. Күптәр минең һөйләгәндәремә ышанмай. Урғаҙа йылғаһына бейәмде һуғарырға төшкәндә үҙ күҙҙәрем менән күрҙем, тип әйтһәм, көләләр. ""Ғалимдар шүрәлене әллә ҡасан тотоп, ситлеккә бикләп ҡуйырҙар ине"", - тип ҡаршы төшәләр. Баймаҡта Өфөнән килгән бер тарихсы менән һөйләшеп торҙом. Ул серле ваҡиғаларға ҡағылышлы ауыҙ-тел ижадын өйрәнергә килгән икән. Шүрәле тураһында һөйләгәндәремде яҙып алды. ""Ағиҙел"" журналында баҫтырып сығарырмын, тине. Мин ул баҫманы алдырмайым. Бәлки, сыҡҡандыр ҙа. Тик, һиҙемләүемсә, ғалим миңә ышанманы. Башҡорт, татар, сыуаш һәм мари халыҡтары араһында таралған әкиәттәрҙә шүрәле йыш осрай, тип әйткәне иҫемдә. Уның икенсе төрлө исеме лә бар - ""ярымтыҡ"", тип бәхәсләште. Беҙҙең Ғәле ауылында уны бер исеме менән генә йөрөтәләр - шүрәле. Халыҡтың ауыҙын томалап булмай. Хәҙерге заманда шүрәлеләр осрамай, әммә бынан илле йыл элек улар беҙҙең яҡтарҙа йәшәгәндәр. Фәйзулла ауылының икенсе исеме Шүрәле икәнен бөтә кеше белә. Самат МӨХӘМӘТЙӘНОВ ""Киске Өфө"" гәзите, 25, 27 июнь – 3 июль 2025 йыл",МӨҒЖИЗӘЛЕ ХӘЛДӘР - ИРӘНДЕКТӘ ЛӘ ЙӘШӘГӘН УЛАР,Йәмғиәт,2466,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-07-12/m-zhiz-le-h-ld-r-ir-ndekt-l-y-sh-g-n-ular-4311992,2025-07-12T21:38:00+00:00
"Мероприятие, организованное Курултаем РБ совместно с фондами «Защитники Отечества» и «Общественный фонд развития города», при поддержке Минкультуры РБ и спонсоров, посвящено благодарности бойцам, защищающим Отечество. На концерт приглашены участники СВО, семьи погибших военнослужащих и волонтеры (билеты для них предоставлены депутатами). Все собранные от продажи билетов и пожертвований средства будут направлены на поддержку СВО. В программе заявлены выступления Аскара Абдразакова, Назифы Кадыровой, Алены Завьяловой, Геннадия Родионова, Анвара Нургалиева и многих других звезд башкирской эстрады. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",В Уфе пройдет концерт «В единстве – сила» для поддержки защитников Отечества,Еңеү,761,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-06-12/v-ufe-proydet-kontsert-v-edinstve-sila-dlya-podderzhki-zaschitnikov-otechestva-4293226,2025-06-12T14:00:00+00:00
"Кисә, 18 ғинуарҙа,  Бөрйән районының почетлы гражданы, Башҡортостан Республикаһаның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, бар эшмәкәрлеген тыуған районы үҫешенә, мәнфәғәтенә бағышлаған абруйлы шәхесебеҙ Ирек Фәсхетдин улы Зариповтың тыуыуына 70 йыл тулды. -Тыумышы менән ул Иҫке Мөсәт ауылынан. Хеҙмәт юлын 1973 йылдарҙа ""Бөрйән"" совхозында эшсе, водитель булып башлай. Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлай. Төрлө йылдарҙа өлкән ветеринар, баш ветеринар табип, КПСС-тың район комитеты инструкторы, райпо идараһы рәйесе, ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығы начальнигы вазифаларында эшләй. йылдарҙа Бөрйән районы муниципаль район хакимиәте башлығы вазифаһын башҡара. Шул осорҙағы бер хәл иҫкә төштө. 2000 йылдар башында район урман хужалығында юрист булып эшләгән мәлем. Йомағужа һыуһаҡлағысы төҙөлөү буйынса һорауҙар килеп сыҡҡайны. Мәҡсүт ауылын күсереү буйынса ауыл халҡы менән осрашырға Өфөнән кешеләр килергә тейеш ине. Комиссияла юрист кәрәк булғас, Ирек Фәсхетдин улы кабинетына саҡырып, шунда барып халыҡтың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәтен һаҡларға кәңәштәр бирергә кәрәклеген әйтте. Ризалаштым. Әммә ҡапыл ғына Мәҡсүткә сығып китергә машина булмай сыҡты. Ул саҡтағы ветстанция начальнигы Р. Ш. Хәлиуллинға шылтыратып, мине Мәҡсүткә алып барырға машина һораны. Һөйләшкәндәрен мин дә ишетеп ултырам. ""Кемгә кәрәк һуң шулай тиҙ машина? "" - тип һорағас, Ирек Фәсхетдин улы миңә ҡарап йылмайып, Бөрйән районының буласаҡ башлығына, тине. Машина мәсьәләһе хәл ителеп, Мәҡсүт ауылында ике көн комиссия менән эшләп ҡайттым. Ә шаяртып әйткән һүҙе ысынбарлыҡҡа әйләнде. Ирек Фәсхетдин улы етәкселек иткән дәүерҙә районда бик күп ыңғай үҙгәрештәр булды. Уның район үҫешенә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Ирек Фәсхетдин улы Зарипов һәр саҡ беҙҙең күңелдәрҙә төплө белемле, талапсан, етди етәксе, шулай уҡ тыуған районын, халҡын бик яҡшы белгән, аңлаған илһөйәр шәхес, ярҙамсыл, ябай, алсаҡ кеше булып һаҡланып ҡалыр, - тип яҙа үҙенең сәхифәһендә район хакимиәте башлығы Р. Абдуллин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Шаяртып әйткән һүҙ ысынбарлыҡҡа әйләнде,Йәмғиәт,2162,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-19/shayartyp-ytk-n-ysynbarly-a-yl-nde-4541380,2026-01-19T08:45:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан авыл хуалыгы министры Илшат Фәзрәхмановхөкүмәт киңәшмәсендә чәчү эшләре турында хисап тоткан һәм республикада чәчү 90 процентка төгәлләнде дигән. Чәчүдән соң булган кыраулар аркасында игеннәргә 590 миллион сум зыян килде, 91 мең һектар игенне яңадан чәчәсе булачак дигән ул. Бу хакта ""Аспекты""яза. Шул уңайдан министр республика башлыгы Радий Хәбировкамөрәәгать иткән һәм Башкортстанның 31 районында гадәттән тыш хәл кертүне сораган. Соңрак игеннәр үлгән районнарда гадәттән тыш хәл кертеләчәгеиткерелде. Шул ук вакытта Татарстан игеннәрен дә кырау сугуы хәбәр ителде. 30 мең һектар иргә зарар килгән. Иң зур югалтулар Ютазы районында – анда тишелеп чыккан игеннең 95 проценты зарарланган, дипхәбәр ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда 91 мең, Татарстанда 30 мең һектар игенне кырау суккан",Яңылыҡтар,839,https://www.azatliq.org/a/32422467.html,2023-05-22T10:55:17+00:00
"Сотовые вышки могут использоваться для наведения беспилотников. Координаты легко отслеживаются по сигналу. Периодическое отключение мобильного интернета затрудняет наведение дронов. Это не навсегда и не везде – перебои возникают только на момент беспилотной опасности и в зонах с критической инфраструктурой. Отключения не зависят от близости региона до зоны боевых действий – решающим фактором является наличие стратегически важных объектов и оперативных данных. Как подготовиться к отключению мобильного интернета? - Имейте запас наличных денег. - Сохраните важные данные на устройстве или на бумаге. - Сохраните телефоны такси и других важных сервисов. - Скачайте офлайн-карты. - Носите с собой пауэрбанк. - Заранее отметьте для себя места, где есть стабильный -. Как безопасно использовать публичные сети – читайте здесь. Объясняем РФ Объясняем Башкортостан",Почему в Башкортостане периодически отключают мобильный интернет,Яңылыҡтар,861,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-08-07/pochemu-v-bashkortostane-periodicheski-otklyuchayut-mobilnyy-internet-4341614,2025-08-07T15:02:00+00:00
"Тамила ТашеваБеренче чиратта без Кырым ягыннан килүчеләр өчен борчылабыз, диде Тамила Ташева. Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе игълан иткән бу йөрешне әзерләүдә дәүләт оешмалары катнашмый, йөрешкә дипломатларны әлеп итәргә кирәк, дип исәпли Ташева. Корылтайның үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевбу йөреш хакында үз фикерләрен Азатлыкка белдереп, Русия ягыннан бу чарага киртәләр куюны көтәргә кирәктер диде. Заир Смедляев""Хәзер мин Кырым ягыннан йөрештә катнашачакларны күрмим. Андый теләкләре булган кешеләргә дә мондый мөмкинлек бирелмәс. 3 май Кырым хакимиятләре чиккә алып барган барлык юлларны ябарлар дип, уйлыйм. Украина ягыннан килгән колоннаны Кырымга кертерләрме, юкмы — әйтеп булмыйм, ләкин кемнедер кертеп, кемнедер кертмичә Русия хезмәтләре уен уйный алалар. Мәсьәлән, Мостафа әмилевне, кертмичә башка бер ике кешене кертеп Мостафа үзе керергә курыкты дигән ялганны да тарата алалар. Бу йөреш безнең мәсьәләләргә Украина хакимиятләренең мөнәсәбәтенең бер күрсәткече булачактыр. Ничек тә булса, йөреш хакында сүз инде китте, аны туктатып булмый. Информацион яктан кырымтатарлар мондый чара үткәрергә тотыналар дигән сүз Кырым, кырымтатар мәсьәләсен матбугатта көн тәртибенә инде кайтарды. 3 май узачак дип көтелгән йөреш исә моның иң югары ноктасы булачактыр"", диде Смедляев. Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров Кырымга йөреш 3 май үтәчәген, аны үткәрү эше башланганынигълан иткәниде. Мәлес Украинадагы илчелекләр, халыкара оешмалар вәкилләре, Украина Югары радасы депутатларын йөрештә катнашырга чакыра. Чараның максатлары — Кырым чиген узып, халыкара оешмаларның Кырымга карата караларының Русия тарафыннан үтәлү-үтәлмәвен күрсәтү, Кырымны аннексиядән азат итү.",Украина рәсмие кырымтатарларның Кырымга йөрешендә катнашучыларга Русия ягыннан куркыныч янавын белдерде,Яңылыҡтар,1686,https://www.azatliq.org/a/30445645.html,2020-02-20T15:22:49+00:00
"Олег БелавенцевРусия саклану министры Сергей Шойгуның дусты, 2012 елда аның эшләре белән идарә итүче, элек Кырымда Русия президентының вәкаләтле вәкиле булып торган Олег Белавенцев Кырымда күпләп күчемсез милек сатып ала, дипачыклаган""База"". Дүрт йорт, иде фатир, элит кунакханәдә тугыз апартамент, 78 номерлы биш катлы пансионат, шифаханә һәм күпсанлы келәтләр – бу милек Белавенцевның үзенә, хатыны Ирина, кызлары Виктория һәм кияүләре Егор исеменә язылган диелә журналист тикшерүендә. Бу йортлар-фатирларның барысы да диярек диңгез ярында диелә. Аерым алганда, гаиләнең бу күчемсез милеге Ялта, Акъяр, Форос, Акмәчет һәм Кырымның диңгез буендагы берничә бистәсендә урнашкан. Моннан тыш, Белавенцев гаиләсе Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсендә дә 140 миллион сумнан артык бәядәге күчемсез милеккә ия диелә. Медиа язганча, Белавенцевның Кырымдагы күчемсез милеге 2014 елдан соң, Русия ярымутрауны аннексияләгәч алынган. Белавенцев үзе Кырымны Русиягә кушу турында ""референдум"" дип йөртелгән чараны оештыручыларның берсе буларак атала. Нәкъ менә шуннан соң Путин Шойгуның дусты Белавенцевка ""дәүләтчелекне ныгыткан өчен"" дигән аңлатма белән ""Русия каһарманы"" исеме бирә, һәм аны үзенең Кырымдагы вәкиле итеп куя. Белавенцев соңгы биш елда президентның Төньяк Кавказ федераль бүлгесендәге вәкиле булып та эшләп алган. Хәзер ул Никарагуаның Кырымдагы мәртәбәле консулы вазифасын били, ләкин, ""База"" мәгълүматынча, ярымутрауда сүзе үтүчән иң йогынтылы кешеләрнең берсе булып кала, ул Кырымның Русия куйган итәкчесе Сергей Аксеновбелән тыгыз бәйләнгән диелә. Аксенов белән дуслыгы аркасында ул күчемсез милекне аның кадастр бәясеннән берничә мәртәбә кимрәк бәягә сатып ала, ә аның һәм гаиләсенең ширкәтләренә Кырым хакимиятеннән дәүләт заказлары килеп тора, еш кына алар бу хезмәтне тәкъдим итүче бердәнбер ширкәт булып чыга, диелә. Кырым референдумы 2014 елның 16 мартында уздырыла. Тавышка ике сорау куела: Рәсми нәтиәләргә күрә, тавыш бирүдә сайлаучыларның 83,10 катнашкан. Шуларның 96,77 беренче вариантны (Русиягә кушылу) сайлаган. Икенче вариант (Украинада калу) өчен 2,51 тавыш биргән. Референдум халыкаракануннарны бозып үткәрелә. Дөнья илләрнең күбесе аның нәтиәләрен танымый. Русия референдум нәтиәләренә таянып Кырымның Мәскәү тарафлы итәкчеләре белән Кырымның Русиягә кушылуы турында килешү имзалый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Медиа: Сергей Шойгуның дусты Кырымда 1 млрд сумлык күчемсез милек сатып алган,Яңылыҡтар,2543,https://www.azatliq.org/a/31202921.html,2021-04-14T07:34:22+00:00
"фикерләр31 май интернетта""Сүз байлыгы""проекты эшли башлады. Ул кешенең татарча пассив сүз байлыгын, тел белү тирәнлеген белергә мөмкинлек бирә, дип сөйләде Азатлыкка проект авторы Илдар Әюпов. Сайтта теләүчеләргә татар теленнән тест узарга тәкъдим ителә. Сораулар арасында сирәк кулланылган сүзләр дә бар, уйлап табылган сүзләр дә тәкъдим ителә (бу очракта татарча мондый сүзнең булу-булмавын билгеләү кирәк). Әюпов Азатлыкка сөйләгәнчә, әлеге проект укучыларга татар телен никадәр яхшы һәм ""тирән"" белүен күрсәтә ала. Бу телне белү дәрәәсен объектив билгеләү метрикасы булып тора. Мондый проект татар телен өйрәнүчеләр һәм яхшы белүчеләр арасында да телне популярлаштыру максатын куя, ди ул. Сайт тәкъдим иткән статистика нигезендә фәнни тикшеренүләр дә ясап була. — Мондый проектның татарча да кирәклеген күптәннән уйлаган идем. Инглизчә, урысча мондый статистикалар биргән сайтлар күп. Проект шактый озак әзерләнде, — дип сөйләде Илдар Әюпов. Техник модельләрбелән төрле телләргә мондый проектлар ясаучы Григорий Головинуртаклашты. Татарстанның Гамәли семиотика институты исә татар теленең ""Туган тел"" корпусын кулланырга мөмкинлек бирде, ди проект авторы. Әлегә тестта 20 меңләп сүз бар. Анда әдәби сүзләр генә кулланыла, барлык диалекталь вариантларны алу мөмкин түгел, дип аңлатты автор. Тест төгәллеге исә кулланучылар саны артуы белән камилләшәчәк. Моңарчы дизайнер һәм тел активисты Илдар Әюпов балалар өчен уен рәвешендә хәрефләрне һәм сүзләрне өйрәнү өчен ""Әлифба"" әсбабынтәкъдим иткән иде. Ул татар орфографиясен тикшерүче""Дөрес"" сайты, ""Әлбәттә""фәнни-популяр порталы, ""Тыпыр-тыпыр грамматика""видеодәресләреһәм башка тел проектлары белән дә шөгыльләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарча сүз байлыгын билгеләүче интернет-проект барлыкка килде,Яңылыҡтар,1762,https://www.azatliq.org/a/32436964.html,2023-05-31T11:28:17+00:00
"Әсир милләтләр атналыгында Азат милләтләр лигасы уздырган чарада, 2022 елның 25 июле, Прага, ЧехияфикерләрТатар итимагый үзәге (ТИҮ) – татар милли хәрәкәтенең иң билгеле итимагый-сәяси берләшмәсе. 90 нчы еллар башында оешма Татарстанга тулы суверенитет бирүне таләп итте. Соңгы елларда ТИҮ республиканың аерым статусын яклап чыгышлар ясады, шулай ук татар телен төбәктәге дәүләт теле буларак яклап килде.2021 елның октябрь ахырында Русия Юстиция министрлыгы ""экстремист эшчәнлекне тормышка ашыра"" дип, ТИҮнең эшечәнлегентуктатты.2022 елның июнендә Татарстан Югары мәхкәмәсе республика прокуратурасы дәгъвасын канәгатьләндереп, оешманы япты. Хәзерге вакытта Татар итимагый үзәгенең рәисе булып Фәрит Зәкиевтора.2022 елның 14 октябрендә ТИҮ Русия юстиция министрлыгының экстремист оешмалар исемлегенәкертелде, аның эшчәнлеге Русиядә тыелды. ФСБның Татарстандагы идарәсе Татарстан Югары мәхкәмәсенең ТИҮне ябу турындагы карары 2022 елның 14 сентябрендә үз көченә керде дип искәртте. Татарларның хакимият тарафлы Дөнья татар конгрессы да бар. Әйтик, ул Русия Конституциясен үзгәртүнехуплаганиде. Оешманың хакимият белән бәйлелеге төп мәсьәләләргә карашларында гына түгел, конгресс итәкчелегендәге кадрларда да сизелә. Татарстан премьер-министры урынбасары Васил Шәйхразиев 2017 елдан бирле Дөнья татар конгрессының Милли шурасы рәисе булып тора. Конгресс сайтында ""оешма структурасы"" дигән бүлектә хакимият белән бәйле башка исемнәр дә бар. Мисал өчен, Русия думасының Милләтләр эшләре рәисе, Федераль татар милли-мәдәни мохтарияте шурасы рәисе Ирек Гыйлметдинов. Дөнья татарлары конгрессы 1992 елда оештырылган. Азатлык белән аралашкан белгечләр фикеренчә, татар зыялылары ""Милли мәлес"" дип аталган халык парламенты төзегеннән соң, хакимият шушы башлангычны зыялылар кулыннан тартып алу өчен конгрессны оештырырга булган. ""Милли мәлес""нең йогынтысы акрынлап кимегән. ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге – татар яшьләренең бәйсез, итимагый-сәяси милли хәрәкәте. 90 нчы елда Татарстан суверенлыгын, татарларның, төрки халыкларның хокукларын яклады. Оешманың хәзерге рәисе Наил Нәбиуллин. Соңгы елларда ""Азатлык"" Татарстанның суверенлыгын һәм хокукларын яклау белән бергә татар теле өчен көрәшкә күп игътибар бирә. Бүгенге көндә берлек урамнарга чыгып, протест чараларын дәвам итүче бердәнбер татар оешмасы булып кала. ""Азатлык"" ай саен Стратегия 8 исемле чаралар оештырып, дәүләт теле буларак татар теленең мотлак укытылуын, татар мәктәпләре, университетлары ачылуын таләп итә. Татарстан өчен мөһим булган истәлекле көннәрне искә ала, татар туграсы, байрагы, Татарстан референдумы, Конституциясе һәм суверенитет көннәрен искә төшерә, урамнарда байракчыклар, тасмалар тарата. Татар яшьләре итимагый-сәяси вәзгыятькә күрә төрле мәсьәләләргә карата үз мөнәсәбәтен белдерә. Соңгылардан, Чаллыдагы Сталин һәйкәле мәсьәләсендә ""Азатлык"" прокуратуга хат язды, сынны куярга рөхсәт бирмәүне таләп итте. ""Азатлык"" төрки халыклар белән эшчәнлек алып барырга тырыша. Ел саен татар яшьләре Казанда Ходжалы геноцидын, кырымтатар, карачай, балкарларның сөргенгә ибәрелү көннәрен искә ала.2014 елда Азатлык оешмасы ""Ирекле Украина, татарлар сезнең белән"" шигаре астында Казанда пикетлар оештырды. ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге рәисе Наил Нәбиуллин 2020 нче елның ахырында чит илгә китәргә мәбүр булды һәм бүгенге көндә Төркиядә яши. Истанбул, Анталия һәм башка шәһәрләрдә татарларны берләштерү максатыннан төрле очрашулар, ыеннар үткәрелә. 2022 елның октябрендә Казанда тыелган Хәтер көне Истанбулда үтте һәм анда 100 кеше катнашты. Башкортларның ""Башкорт"" оешмасы бар иде. Аны активист Фаил Алсыновитәкләде. Оешма итәкчелегендә Руслан Габбасовта бар иде. 2022 елның маенда Башкортстан Югары мәхкәмәсе ""Башкорт"" оешмасын экстремист дип табып, аның эшчәнлеген тыйды.2022 елның февралендә Башкортстан прокуратурасы ""Башкорт"" оешмасын экстремист дип тануны һәм аның эшчәнлеген тыюны сорап, мәхкәмәгәмөрәәгатьитте. Элегрәк, 2019 елның декабрендә прокуратура ""Башкорт""ка ""экстремист эшчәнлекне булдырмау"" турында кисәтүчыгарганиде. Башкорт милли сәяси үзәген 2021 ел ахырында мөһаирлектә төзелде. Моңа Башкортстанда башкорт милли хәрәкәтенә басым артуы: ""Башкорт"" оешмасы тыелуы, Кырмыскалыэше, Айрат Дилмөхәммәтовныхөкем итүләре, шулай ук республикадагы бәйсез итимагый көчләргә басымнар көчәюе, шул исәптән Лилия Чанышеваныкулга алынуы сәбәпче булды. Оешманы Руслан Габбасовитәкли. Милли сәяси үзәкне чит илдә ачулары - Башкортстан һәм Русиядә булганда башкорт сәяси милләтчелек идеяләрен ачыктан-ачык таратып булмавы белән аңлатыла. ""Милли генә түгел, нәкъ менә милли-сәяси үзәк оештырырга дигән карар кабул ителде. Чөнки хакимият сәяси таләпләр белән чыгыш ясаган башкорт милләтчелегенә каршы золым белән беррәттән, башкортларның игътибарын татарлар белән этник тарткалашуга юнәлтүче сәяси ""тешсез"" этномилләтчелек һәм хәтта этнотрайбализмны да хуплый. Без, үз чиратыбызда, татар мәсьәләсенең, Башкортстандагы башка этник мәсьәләләр кебек үк, яңа Башкорт республикасы һәм Башкорт сәяси милләтен төзү барышында хәл ителә алырга мөмкин һәм тиеш дип ышанабыз, алардан башка хәтта башкорт мәсьәләсе үзе дә хәл ителә алмый"", диелә оешма сайтында. Оешма Айрат Дилмөхәммәтовтан башланган башкорт сәяси милләтчелеге идеологияләрен алга таба үстерүне үз миссиясе дип күрә, шулай ук аларны башкорт милли хәрәкәтенә таратырга исәпли.1995 елда башкорт итимагый оешмалары башкорт халкының социаль-икътисади үсешенә булышу һәм аның мәдәни-рухи ихтыяларын тулырак канәгатьләндерү өчен, башкорт милли итимагый хәрәкәтенең иң югары формасы буларак Дөнья башкортлары корылтаен ыю тәкъдиме белән чыкты.1 июньдә беренче Дөнья башкортлары корылтае узды, ул иң зур башкорт итимагый оешмасы – Халыкара итимагый оешмалар берлеге ""Дөнья башкортлары корылтае (конгрессы) эшчәнлегенә башлангыч бирде.2019 елда Дөнья башкортлары корылтае барышында Башкортстан Дәүләт ыены депутаты Эльвира Айтколоваитәкчелегендә Дөнья башкортлары корылтае президиумы булдырылды. Руслан Габбасов фикеренчә, Дөнья башкортлары корылтае кайчандыр республиканың һәм илнең сәяси тормышында актив катнашкан, әмма бүген ул тулысынча республиканың Ак йорты тарафыннан идарә ителүче курчаклар труппасына әверелгән. ""Башкортларның бу төп оешмасына"" башкорт халкының бары тик мәдәният һәм сәнгать эшләренә тыкшыну, Мәскәү кунаклары өчен ырлау һәм бию мөмкинлеген генә калдырдылар, дип саный ул. ""Башкортстан республикасының һәм башкорт халкының әһәмиятле функцияләренә кагылышлы итди сәяси мәсьәлә туганда да, Ак йорттан кушылмаса, бу оешма авызын да ачмаячак"", ди Габбасов. Эрзя – Русиядә үз-үзен оештыру структуралары комплексын булдырган бердәнбер халык. Алар милли вәкиллекле оешмалары системын кырымтатарлар үрнәгендә раслады. Аңа Атянь эзем (аксакаллар шурасы), инязор (баш аксакал), Промкс (милли ыен), Видекуро (милли хәрәкәт эчендәге бәхәсләрне хәл итүче мәхкәмә) керә. ""Азат Идел-Урал"" итимагый платформасы 2018 елныэ язында барлыкка килде. Яңа итимагый хәрәкәткә Татар итимагый үзәге әгъзасы Рәфис Кашаповһәм эрзя әмгыяте вәкилләре Боляень Сыресьбелән Ожомасонь Кирдянигез салды. ""Азат Идел-Урал"", үзләре әйтүенчә, беренче көннән Русиянең ассимиляцияләү сәясәтенә, милли телнең югалуына каршы чыкты. Шулай ук алар Идел буе халыкларының үз табигый байлыкларына баш булып торырга мөмкинлеге юк, чөнки моның белән Русия дәүләте шөгыльләнә дип тә белдерде. Барлыкка килгән көненнән бирле оешманың белдерүләре үзгәреп торды: алар Русиядә чын федерация булдырырга да чакырды, Русия кысаларында яшәү мөмкин булмавы турында да әйтте. Бу белдерүләрнең үзгәрүе Кремльнең Русия халыкларына карата сәясәте радикальләшүе: әйтик республикаларның дәүләт телләре гамәлдән чыгарылуы, Русия конституциясенә дәүләт төзүче халык турында төзәтмә кертелүе белән бәйле булды, Русия күршесендәге Украинага да һөүм итте.2022 елның 18 февралендә Русия баш прокуратурасы ""Азат Идел-Урал""ны ""теләнмәгән"" оешма дип тапты. Прокуратура фикеренчә, аның эшчәнлеге ""Русиянең конституцион корылышына һәм иминлегенә куркыныч тудыра"". Бераз соңрак, 2022 елның яз ахырында тагын бер платформа барлыкка килде. Анда Идел буе халыкларының сәясәтчеләре генә түгел, башкалар да катнаша. Сүз Русиянең төрле этник төркемнәре активистларын берләштерүче Азат милләтләр лигасы турында бара. Анда татарларның мәнфәгатьләрен Рәфис Кашапов, Фәрит Зәкиев һәм Иршат Хәби, ә эрзяларныкын – Боляень Сыресь яклый. Бу кешеләрдән тыш, Азат милләтләр лигасын оештыру башында Владимир Довданов, Батыр Бормонгаев, Эренцен Доляев(калмык), Руслан Габбасов(башкорт), Виталий Ромашкин(эрзя), Доржо Дугаров, Раджана Дугар-Де Понте(бурят), Павел Суляндзыга(удэгей) да тора. Русиянең азат халыклары форумы – оешма түгел, ул Русиянең шулай ук башка илләрнең сәясәтчеләре, активистлары һәм белгечләре арасында фикер алышу мәйданчыгы булып тора. Путин гаскәре Украинага бәреп кергәннән соң, Русиядә милләтләр аерылып чыгып үз дәүләтләрен төзү турында ешрак сөйли башлады. Русиянең азат халыкларының инде өч форумы узды. Аларның беренчесе май аенда Варшаудаүтте. Икенчесе – июль ахырында Прагада. Өченчесе – Польшаның Гданьски шәһәрендә, сентябрь ахырында. Бу чаралар үзенә сецессия яклы күп кенә сәясәтчеләрне һәм активистларны ыйды. Форумнар Русиянең дәүләт медиаларында, сәясәтчеләре арасында күпсанлы фикерләр тудырды. Бу мәйданчыкны булдыру тәкъдимен Русия төбәкләренең бәйсез институты итәкчесе Андриус Алманисясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Идел буе Һәм Русиянең милли оешмалары. Нинди алар?,Донъя,9378,https://www.azatliq.org/a/32239323.html,2023-01-30T11:35:26+00:00
"Мирзанур йыуған керҙәрен элеп инеүгә, ҡыҙы уйнап ултырған ерендә йөҙтүбән ятып йоҡлап та киткән. Сыҡҡанына ике минут та булманы. Арығандыр, бигерәк шуҡ ҡыҙыҡай. Бер аяғын һонған, икенсеһе аҫта ҡалған. Һул ҡулы менән ҡурсағын ҡосаҡлаған. Ҡыҙының да, ҡурсаҡтың да сәс араларында кукуруз таяҡсаларының валсыҡтары күренә. Шуны ярата Гөлкәйе, шуға әүрәй. Килештереп, уңайлы ғына итеп өс бармағы менән тотоп ала. Берәмләп кенә ашай. Тәмләп кенә. Кәнфит ашамай ярай ҙа. Уйната ғына. Ҡурсағын һыйлайым тип, мәж булып бысранып бөтә. Бит-ҡул, күлдәгенең түше ҡалмай. Әле бына кәнфиткә буялып, ҡаштары ҡушылып киткән хатта. Мирзанур саҡ көлөп ебәрмәне. Ярай, уянғас йыуындырыр әле. Йоҡоһо бүленһә, мыжый торған. Ҡурсағының ҡатаһы ҡыры менән Гөлкәйҙең тубығына уйып, юлаҡ һалып өлгөргән. Баланы һаҡ ҡына күтәреп алып рәшәткәле карауатына һалды ла өҫтөн япты. Карауат аша селтәр ҙә ташланы – бер-ике себен бар шикелле, ҡайҙалыр безелдәшәләр. Йәше тулыр-тулмаҫ атлап китте Гөлкәйе. Ҡулға алып һикерткәндә, ике аяғын шештәй төҙ итеп, ныҡ ҡына баҫа ла, тағы һикерт тигәндәй, атаһының тубыҡтарынан этенә, осорға теләгәндәй талпына. Ултырмай ине атаһының алдына – ҡалҡына ла, талпына. – Тиҙ атлар был, ҡалай тып баҫып тора. Һикергән баланың аяғы ныҡ, ҡатынҡы була, – ти еңгәләре, күрше инәйҙәре. Атлап киткәйне, бер нәмәне ҡуймай ана хәҙер. Карауатына төшөрөп торайым тиһә, аяҡтары менән терәлә лә ҡуя. Уйынсыҡтарға, ялтыр-йолторға ғына алданып риза була. Ҡыҙы яғына күҙ һала-һала, һаҡ ҡына атлап, Мирзанур өйөнән сыҡты. Магазинға бара торған йомошо күбәйеп киткән. Күршеләренән дә уңды Мирзанур. Хәленә керҙеләр, ярҙам итеп торҙолар. Шуныһы ғәжәп: Мирзанурҙы ир кеше тип түгел, ә бала тапҡан йәш ҡатын һымаҡ күрҙеләр. Бының менән әллә уның ҡайғыһын таратырға тырышалар, әллә шулай булырға тейеш яҙмыш һынауын үтергә ярҙам итәләр. Бына әле лә ҡаршыһына тап булған ҡатындар уны туҡтатып, Гөлкәйҙең хәлен һорашты, атлай башланы тигәс, ихлас ҡыуанышты. Тағы шуныһы күңеленә хуш килә йәш ирҙең: ҡатындар уны, бисара, меҫкен, ҡалайтырһың инде, тип йәлләмәне, эсендәгеләрен йөҙҙәренә сығарманы. Кәңәш кенә бирҙеләр. – Ауыҙына имсәк ҡаптыраһың да, улансығым, һылтаусығым, тип үҙең дә йоҡлап алаһың бергә ятып, – балаһын етәкләп үтеп барған Сәкинә лә туҡтап хәбәргә ҡушылды. Ике айлыҡ ҡына сағында әсәйһеҙ ҡалған ҡыҙы имергә имсәк эҙләп, ирендәрен йә ослайтып, йә ҡыйшайтып, башҡынаһын улай бороп, былай бороп, эҙләгәнен тапмағас, үҙәк өҙгөс тауыш менән илап ебәрһә, Мирзанур, өҙгөләнеп, үрһәләнеп, нимә эшләргә белмәй ине. Ауыҙына имеҙлек ҡаптыра алмай, ҡыҙсыҡ башын ситкә бора. Ныҡ асыҡһа ғына сәсәй-сәсәй имеп, арып йоҡлап китә. Илап, һыны ҡатҡан Гөлкәйе менән ҡуша илап ултырған бер төндә ошо Сәкинә еңгәһе килеп инде. – Утың һүнмәй нисәмә төн, ҡәйнеш. Илайҙыр, тием шул. Әсәһен таптыралыр. Ҡырҡы үткәнсе килә, тип өмөт итеп, көтә, ти, ул бала. Ҡырҡы үтһә, төңөлә алмай илай, ти. – Имеҙлекте саҡ ҡаптырам ауыҙына. Имеп өйрәнә алмай ҙа ҡуя. Балғалаҡ менән эсерәйем тиһәм, сәсәп ала ла китә. Әүрәтә лә белмәйем, илаһа, тымыҙып та булмай, еңгә. Әлиә үлгәнсе, мин үлһәм. – Һыймаһа ла кей. Ал бәпәйҙе ҡулыңа. Бына ошолайтып. Эйе, ошолай. Үҙеңә һыйындырып ҡына тот. Башын халатҡа терә. Бала әсәһенең еҫен кейеменән тоя ул. Йә, Хоҙай! Нисәмә көн күҙҙәрен асырға теләмәгән бала бәбәктәрен һирпеп ебәрҙе лә күҙҙәрен ҙур итеп асты! Ҡарашын йөрөтөп, тирә-яҡты оҙаҡ ҡараны. Бер килке түшәмдәге тоноҡ утлы төнгө лампаға текләп ятты. Мирзанур, тын алырға ла ҡурҡып, ҡыҙын күҙәтте. Бына Гөлкәйҙең ҡарашы атаһында туҡталды. Бик оҙаҡ өйрәнде ҡыҙсыҡ атаһының йөҙөн. Ирененә тамған әскелтем тамсыны сирылмай ҙа ялап алды ла тамшанып ҡуйҙы. Төймәләй генә танауын әсәһенең кейеменә терәне лә күҙен йомдо. – Ярай, ярай. Уны һин ҡайҙан белмәк кәрәк, ир кеше. Беҙ генә ул, бисәләр, имен-әмәлен табабыҙ инде кәрәккәндә. Ошо халатты кей ҙә шешәһен имсәк ҡаптырған һымаҡ итеп сығар иҙеүенән. Үҙе эҙләп ҡапһын. Һөтөн йылымыс ҡына тот. Бына шуға Һи-и, һеҙ нимә беләһегеҙ? тип хәйләкәр генә йылмайып, сыртылдата һағыҙ сәйнәп торған Сәкинә еңгәһенә мең рәхмәтле Мирзанур. Мирзанурҙың үҙен дә бөтә ауыл үҫтереште заманында. Ғүмер буйы балалары булмаған, инде ҡырҡтары тулып уҙған ирле-ҡатынлы Ғәрифә менән Ирғәле уллыҡҡа алған уны. Ҡайҙан килеп юлыҡҡандыр Сәйетовтарға был йөҙө яҡтырып, нурланып торған, һул ҡолағы янында ҙур ғына миңе булған биш-алты йәшлек матур малай – уныһын үҙенә тейеш кешеләр генә белә. Тик хәҙер атаһы ла, әсәһе лә юҡ. Иртәрәк киттеләр шул. Их, булһалар икән ошо мәлдә, уға терәк кәрәк саҡтарҙа. Әсәһе Мирзанурына кәләш алып биреп өлгөрҙө, матур, бай итеп туй үткәрҙе. – Күҙемдең тереүендә эйәле-башлы итеп ҡалайым. Бынау сама байлыҡты үҙ ҡулым менән тапшырайым киленемә. Ҡәҙерен белеп йәшәһәң, бер мохтажлығың да булмаҫ, – тип өйрәтте улына. Мирзанурҙан изем генә көтөп йөрөнө Ғәрифә. Медучилище тамамлап, фельдшер булып эш башлаған ошо ауыл ҡыҙы Әлиәне егет бер күреүҙән оҡшатты. Ҡыҙ ҙа уны яҡын итте. Армиянан алда күҙе ҡайҙа булғандыр инде! Улай тиһәң, кистәрен әллә ни сығып, урам ҡыҙырып йөрөмәне шул Мирзанур, дуҫ егеттәре лә күп булманы. Атайһыҙ ҡалған Әлиә лә әсәһенең бер бөртөк кенә ҡыҙы ине. Уны әсәһе ҡаты тотто, тиҙәр. Хәҙер ҡәйнәһе лә юҡ – ҡыҙының ҡайғыһын күтәрә алманы Фәйрүзә. Бына шулай япа-яңғыҙ ҡалды ла ҡуйҙы Мирзанур. Юл буйы шул йырҙы көйләп ҡайтты. Ҡайтыуына Рәзилә күршеһе Гөлкәйҙе йыуындырған, кейемен алмаштырған, сәсен тараған. – Ен балаһы ятамы әллә тиһәм, – тип көлә үҙе. – Йыуып, таҙартып алғайным, үппә ҡәҙәрем Мирзануровна килде лә сыҡты. – Ул турала борсолма ла, бергәләшербеҙ, Алла бирһә. Эй ғүмерҙең үтеүе. Йыл булып та килә. Әле генә һымаҡ ине. – Нишләп кенә шунда, төн уртаһы булһа ла, һеҙҙе уятып, бәпәйҙе һиңә ҡалдырып, үҙем ҡуша бармағанмын икән больницаға, тип һаман үкенәм, Рәзилә. Мин янында булһам, әллә. – Эй, Мирзанур. Ҡайҙан ғына беләһең инде алдан ни булырын. Тиҙ ярҙамдыҡылар ҙа ҡотҡара алмағас, нимә тиерһең? .. Юлда уҡ тромб шартлаған, тинеләр, тиһең бит. – Шулай инде. Улай ҙа ҡыҙың шәбәйеп китте. Үлеп кенә ҡуйыр инде тип ҡайғырғайныҡ хатта, һиңә өндәшмәһәк тә. Ҡалай сос әле үҙе, күҙ теймәһен. Күлдәк кейҙерәйем, тиһәм, ике ҡулын еңенә үҙе тоҫҡап тора бит әле. Өйрәтеп бөткәнһең икән. Ә Гөлкәйе әсәһенә игеҙ һыңар кеүек оҡшаған! Ҙурая барған һайын оҡшашлыҡ арта бара – Мирзанур эй ҡыуана быға. Атаһына ҡош балаһы кеүек ҡанат елпеп ынтыла, сәпәкәй итеп ебәрә, ынйылай һигеҙ бөртөк тешкенәһе лә бар бәпескенәһенең. Теше һуңыраҡ сыҡты инде. Ҡатындарҙың һәр нәмәгә яуабы әҙер. Ҡатындар, тиһең. Ирҙәр араһында ла өйрәтеүселәре, кәңәш биреүселәре, иптәштәре күп хәҙер Мирзанурҙың. Кәләшенең генә йәш көйө әрәм булыуы ҡыйын. Ҡыҙын, Мирзанурҙың үҙен ташлап китеүе былай ҙа яңғыҙ йәш ирҙең, йәш атаның иңдәренә көс еткеһеҙ ҡайғы, күңел ғазабы булып ятты. Күпме йоҡоһоҙ төндәр үткәргәндер уйҙарының осона сыға алмайынса – үҙе генә белә. Иҙәндә тәгәрәп йөрөп, ҡыҙын уятып ҡуймайым, ҡурҡытып ҡуймайым, тип беләгенә тештәрен батырып, күпме төндәрҙә һығылып, тауышһыҙ илағандыр – быныһын да үҙе генә белә. Беләгендә ҡарағусҡылланып уңалған эҙҙәр генә белә. Аҡ биләүҙәргә биләмәгәндер үҙ әсәйем, теләктәр теләмәгәндер, бәхетле бул, тип. Ҡапыл килеп кергән был йәмһеҙ уйҙы ҡыуып ебәрергә теләгәндәй, башын киҫкен генә һелкеп, сәсен бармаҡтары менән аралап, туҙғытып ҡуйҙы. Гөлкәйебеҙҙе бәхетле ҡыҙ бала итеп үҫтерермен, кеше итермен, Әлиәм! – Ялҡауҙың ике ҡулын да тотормон, егәрленең бер ҡулын ғына тотормон, тип әйтер, ти бала. Һин, ҡәйнеш, давай, ялҡау исеме алып ҡуйма! Мәғрифә еңгәһенең ошо һүҙе етте, Мирзанурға – донъяһына ла өлгөрә башланы шунан һуң. Башҡа ирҙәр кеүек эшкә генә сыға алмай әлегә. Түтәл утап ултырған Мирзанур башын ҡалҡытты. Ҡаршыһында медиктар сумкаһы тотоп бер ҡатын тора. Фельдшер килгән, тиҙәр ине, ошо булалыр. – Мине танымайһыңдыр һин. Ә мин шунда уҡ таныным. Шул Мирзанур түгел микән, тип уйлағайным, шулһың икән. Миңең дә шул урынында. Мирзанур ҡунаҡҡа һаман һүҙ ҡуша алмай тора бирҙе. Бирсәткәләрен сисеп, түтәлгә ташланы ла салбарын ҡаҡҡыланы. – Әйҙә, ҡыҙыңды күрһәт әле, патронажға сыҡтым бөгөн ауылға. Мине һеҙҙең ауылға эшкә ебәрҙеләр. Һуңғы йылда фельдшер тормай ул ауылда, тинеләр. Ә ул йырыңды онот, Мирзанур. Беҙ, балалар йортоноҡолар, шулай йырлай башлаһа-аҡ. – Ә мин онота алманым, Мирзанур. Һине алып киткәс илауым. Әрләп тә ҡаранылар, әүрәтеп тә. Бында килгәс, ҡағыҙҙарҙы ҡарап, өйрәнеп, тикшереп сыҡҡайным. Мирзанур тигән исем осраны. Йөрәгем жыу итеп ҡалды. Тик ят фамилия. Барыбер һин булып сыҡтың. Һаумы, Мирзанур. – Әйҙә, ҡыҙыңды күрһәт. Ҡарайым, консультация үткәрелде, тип яҙайым. Ә ул йырҙы йырлай күрмә, Мирзанур, ҡыҙыңдың бәхетен өркөтөрһөң. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Бәхетле бул, тимәгән. (Хикәйә) Таңһылыу Ҡарасурина-Вәлиева",Әҙәбиәт,8626,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-10-06/b-hetle-bul-tim-g-n-hik-y-ta-ylyu-arasurina-v-lieva-4416595,2025-10-06T15:05:00+00:00
"30 января в 10:00 прямую трансляцию проведут государственные телеканалы: БСТ, «Салям», «Башкортостан 24» и «Вся Уфа». Онлайн-трансляция также будет доступна в официальных социальных сетях главы республики. В своём выступлении Радий Хабиров подведёт итоги работы за предыдущий период и обозначит приоритеты на будущее. Особое внимание планируется уделить поддержке участников специальной военной операции и их семей. Также в Послании будет затронута тема внедрения искусственного интеллекта и нейросетей в различные сферы жизни республики. Традиционно будут освещены вопросы экономики, социальной политики, благоустройства и экологии. Ежегодно Послание главы региона задаёт вектор законотворческой деятельности: содержание Послания ляжет в основу работы Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан в 2026 году. Ранее ожиданиями от Послания главы региона парламенту с «МГ» поделилась депутат Госсобрания республики, руководитель волонтёрского штаба имени Шаймуратова и регионального Комитета семей воинов Отечества Эльвира Мацкевич. Она отметила, что одним из ключевых приоритетов в Послании, как ожидается, станет тема специальной военной операции. По словам Мацкевич, поддержка участников СВО и их семей, которая не ослабевает уже почти четыре года, будет и далее усилена. Сегодня в республике действует 54 меры поддержки, а объём их финансирования за это время был увеличен вдвое. Материал, фото ""Молодежная газета""",Прямая трансляция Послания главы Башкирии: где смотреть,Аңлатма,1433,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-28/pryamaya-translyatsiya-poslaniya-glavy-bashkirii-30-yanvarya-2026-gde-smotret-4553626,2026-01-28T13:29:00+00:00
"Чиновники сформировали список экспертов, которые будут решать, какие патриотические песни изучать школьникам в России. Список композиций будет готов к лету. Эксперты сформируют список патриотических песен, которые будут изучать на уроках в школе. Как сообщают СМИ, этим займутся дирижёр Валерий Гергиев, оперный певец Ильдар Абдразаков, ректор театрального института имени Щукина Евгений Князев, ректор Гнесинки Александр Рыжинский, преподаватели музыки из школ и институтов, депутаты и чиновники. Среди последних - депутат Сергей Колунов и  директор Департамента государственной политики в сфере воспитания, дополнительного образования и детского отдыха Минпросвещения Наталья Агре. На первый круглый стол, посвящённый теме патриотических песен, позвали Олега Газманова и Шамана. Заседание прошло в конце ноября. Специальная комиссия составит список композиций, черновой вариант будет готов в середине февраля, а презентация назначена на август. Внедрить изучение песен в школах планируют с нового учебного года. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Какие патриотические песни изучать школьникам в России,Мәғариф,1136,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-01-24/kakie-patrioticheskie-pesni-izuchat-shkolnikam-v-rossii-4095536,2025-01-24T11:57:00+00:00
"Проектта Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән – Башҡортостан Республикаһынан, Ростов, Силәбе, Пенза, Свердловск, Ҡурған өлкәләренән, шулай уҡ Донецк Халыҡ Республикаһынан талантлы йырсылар ҡатнаша. Проектта ҡатнашыуға бөтәһе 48 ғариза бирелгән, шуларҙың 12-һе һайлап алынған. Йәш вокалистар билдәле опера сәнғәте оҫталары етәкселегендә үҙҙәренең профессиональ кимәлен күтәреү, шулай уҡ ҙур симфоник оркестр оҙатыуында опера сәхнәһендә сығыш яһау мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Проекттың художество етәксеһе – Мария театры солисы, Башҡорт опера һәм балет театрының художество етәксеһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Асҡар Абдразаҡов. Уҡытыусылары: Башҡортостандың халыҡ артисы, «Алтын битлек» Рәсәй милли театр премияһы лауреаты, Беларусь Республикаһының Ҙур театрының баш дирижеры, Н. Сац исемендәге Мәскәү дәүләт академия балалар музыка театрының баш дирижеры һәм Башопера дирижеры Артем Макаров, Башҡорт опера һәм балет театры солистары, Башҡортостандың халыҡ артистары Эльвира Фәтихова һәм Лариса Әхмәтова, шулай уҡ З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының вокал сәнғәте кафедраһы һәм эстрада джаз башҡарыуы һәм тауыш режиссураһы кафедраһы уҡытыусыһы, профессор, сәнғәт ғилеме кандидаты, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Иҙрис Ғәзиев. Проект Президент мәҙәни башланғыстар фонды аҡсаһына Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы, Башҡортостан Республикаһы Мәғариф һәм фән министрлығы, Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры ярҙамында тормошҡа ашырыла. Проекттың кураторы Наталья Абдразаҡова. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Асҡар Абдразаҡовтың вокал сәнғәте академияһы» проекты икенсе тапҡыр уҙғарыла. 2023 йылда ул тәүге тапҡыр үткәрелә һәм Өфөлә грандиоз концерт менән тамамлана. Академияның концерттары шулай уҡ Сибай һәм Октябрьский ҡалаларында үтә.",«Асҡар Абдразаҡовтың вокал сәнғәте академияһы»,Яңылыҡтар,1829,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-22/as-ar-abdraza-ovty-vokal-s-n-te-akademiya-y-3978915,2024-10-22T14:36:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПатриотик тәрбиягә иң күп акча тотучылар – Петербур шәһәре, Воронеж, Мәскәү, Чиләбе өлкәләре, Ямал-Ненец автоном бүлгесе һәм Ставрополь крае. Русия хакимитләре Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле ""патриотик"" чараларга һәм шоуларга 91 млрд сум акча тоткан, дип яза""Новая газета"". Басма мәгълүматынча, ике елдан артык вакыт эчендә кимендә 700 млн сумны байраклар һәм шуның ише атрибутика сатып алуга, балаларны ашатуга, хуалык кирәк-яракларына тотканнар. Бу чыгымнарның күбесе ""Яшь армия"" (""Юнармия"") белән бәйле диелә. Мәсәлән, Калининградта Калашников автоматының 75 макетын сатып алуга 2,2 млн сум түккәннәр. Ненец хәрби-патриотик тәрбия бирү үзәге исә балаларга хәрби кием, атрибутика һәм беретлар сатып алуга 600 мең сум түләгән. Липецкида хәрби-патриотик тәрбия бирү үзәге 600 мең сум тотып, үзенең офисы урнашкан күп катлы йорт диварына граффити ясаткан. Новосибирскида яшәүчеләргә бер атна буе ""Австриядә, Германиядә, АКШта, Британиядә, Төркиядә һәм Украинада итештерелгән танклар, әяүле гаскәрнең хәрби машиналарын, ныгытылган хәрби машиналар"" күрсәткәннәр. Аларны карарга килүчеләргә маскировка челтәрләре, окоп шәмнәре, носилкалар ясау остаханәләре уздырганнар. ""Новая газета"" белешмәләренә күрә, 2024 елда ""Русия Федерациясе ватандашларына патриотик тәрбия бирү"" проектын финанслау 46 млрд сумга итәчәк. Бу – бюджетка 2022 елда салынган акчалардан 10 тапкыр күбрәк. Патриотик тәрбиягә иң күп акча тотучылар – Петербур шәһәре, Воронеж, Мәскәү, Чиләбе өлкәләре, Ямал-Ненец автоном бүлгесе һәм Ставрополь крае. Акчаларны бүлгәләүче төп оешма – ""Роспатриотцентр"", дип искәртелә. Ул 2024 елда гына да бер миллион сумнан алып 119 миллион сумга кадәрле 35 алыш-биреш ясаган. Үзәк бу акчаларны форумнар уздыруга, ""Георгий тасмалары"" таратуга, Украинага каршы сугышучы хәрбиләр белән очрашулар оештыруга тотканнар. Чаралар шул исәптән Херсонеста да узган диелә. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: сугыш башыннан бирле Русия хакимиятләре ""патриотик"" чараларга кимендә 91 млрд сум тоткан",Яңылыҡтар,2029,https://www.azatliq.org/a/media-sugish-bashinnan-birle-rusiya-hakimiyatlare-patriotik-charalarga-kimenda-91-mlrd-sum-totkan-/33188226.html,2024-11-05T09:44:57+03:00
Доға ҡылыу – дарыу Дөрөҫ туҡланыу – дарыу Йылмайыу – дарыу Йоҡо – дарыу,ДАРЫУХАНАЛАРҘА БУЛМАҒАН ДАРЫУҘАР ИСЕМЛЕГЕ:,Сәләмәтлек,71,https://henek.info/articles/----+-+/2025-01-23/daryuhanalar-a-bulma-an-daryu-ar-isemlege-4092861,2025-01-23T10:00:00+00:00
"Яңы йорт һалып сыҡҡан танышым, өйҙәргә бәйле күңелһеҙ ваҡиғаһын да һөйләп үтте. ""Һөйләмәҫмен тигәйнем, төрлө хәлдәр була донъяла, башҡалар ҙа белһен"", тине ул. Өйҙөң нигеҙе ҡотло йәки Нигеҙҙәре ҡотһоҙҙор инде, фажиғә артынан фажиғәгә тарып тик торалар. Ошондай һүҙҙәрҙе йыш булмаһа ла, ишетергә тура килә. Тәүҙә мин бындай хәбәргә ышанмай торғайным. Оҙайлы йылдар Сибай ҡалаһында йәшәһәк тә, ҡайҙалыр тәбиғәт ҡосағында өй һатып алыу хыялы булды. Шулай күрше районда йәшәгән әхирәтемдән таныштарының йорттарын һатыуы тураһында ишеттем. Иҫ киткес урман, тауҙар араһында урынлашҡан йортто сағыштырмаса арзан хаҡҡа һаталар ине. Беҙ иптәшем менән өйҙө ҡарарға йүнәлдек. Йорт ысынлап та матур ерҙә урынлашҡан. Алыҫтараҡ ер бүлеме урман тоташҡан ерҙә иҫке генә бәләйәй йорт тора ине. Ә быныһы нимә? Һеҙҙең хужалыҡҡа инәме? -тип һорауыма, хужа: Эйе, -тине лә, һүҙҙе ҡуйыртып тормай, артабан китте. Беҙ бер ял көнөндә буласаҡ өйөбөҙҙә ҡалдыҡ. Кискеһен әхирәтемде ғаиләһе менән саҡырып тышта табын ҡорҙоҡ. Оҙаҡ ҡына ултырҙыҡ. Төнөн ирҙәр алыҫтағы иҫке йортто ҡарарға булып китте. Беҙ ҙә эйәрҙек. Ай яҡтыһында хыялый кеүек йөрөйөҙ. Яҡынлағайныҡ ниндәйҙер ҡыҙ тауышы ишетелгән кеүек булды. Боролоп ҡарайбыҙ, бер кем юҡ. Өйгә инеп киткән ирҙәр юғалды ла ҡуйҙы. Беҙ әхирәтем менән тегеләрҙең артынан индек. Ирҙәребеҙ юҡ. Бәләкәй генә өйҙә ҡайҙа булғандарҙыр. Шул саҡ яныбыҙға 13-14 йәштәге ҡыҙыҡайҙың шәүләһе барлыҡҡа килде. Ҡот осоуҙан ҡысҡыра ла алмайбыҙ. Ап-аҡ шәүлә беҙгә яҡынлашҡандан-яҡынлаша барҙы ла: За что? -тигән тауышы ишетелеп ҡалды. Тиҙҙән ул юҡҡа сыҡты. Ә беҙ тын да ала алмайбыҙ. Шул саҡ ҡайҙандыр ирҙәребеҙ ҙә килеп сыҡты. Барыһын да һөйләп бирҙек. Көлөрҙәр тип уйлағайныҡ, улар ҙа: Был тирә беҙгә лә оҡшамай ниңәлер, -тип ҡуйҙылар. Икенсе көнө йорт тураһында барыһын да белешә башланыҡ. Ун-ун биш йыл самаһы элек бында ике балалы ғаилә йәшәгән икән. Бер кис үҫмер ҡыҙҙары юғалған. Күпме генә эҙләһәләр ҙә таба алмағандар. Ә биш-алты йыл үткәс күрше ауылда ирҙәр эсеп ултырғанда, шуларҙың береһе иҫереп төрмәнән сыҡҡан юлаусы дуҫының шул юғалған ҡыҙыҡайҙы көсләп, шул иҫке йорттоң баҙына ташлап китеүен һөйләй. Енәйәтсе тотола, хөкөм ителә. Был йортҡа яҡын йәшәгән кешеләр ҙә төндәрен ҡыҙ баланың йәлләнес тауыш менән ҡысҡырыуын йыш ишетә икән. Күрәһең, йән генәһе тыныслыҡ тапмайҙыр. Беҙ был йортто алманыҡ. Ҡыҙҙың рус ғаиләһенән булғанын белгәс, сиркәүгә барып уларҙың дин әһеленә барыһын да һөйләнем. Ул рәхмәт әйтте һәм ҡыҙҙың йәне тынысланһын өсөн барыһын да эшләйәсәген әйтте. Хоҙай һаҡлаһын инде, балаларҙы ла, үҙебеҙҙе лә. Гүзәл Иҫәнгилдина яҙып алды.",Тынғылыҡ тапмаған йән,Юмор,2562,https://henek.info/news/shulay-a-bula/2025-11-19/tyn-yly-tapma-an-y-n-4473451,2025-11-19T13:51:00+00:00
"Иң күп Президент гранттары еңеүселәре буйынса Башҡортостан өс төбәк иҫәбендә. 2026 йылдың 15 ғинуарында социаль проекттарҙы тормошҡа ашырыуға Президент гранттары фондының беренсе конкурсы еңеүселәре иғлан ител де. Башҡортостандан 54 коммерцияға ҡарамаған ойошма  был конкурс йомғаҡтары буйынса 96,8 миллион һумлыҡ грант ярҙамы аласаҡ. Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы Аппаратының йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге беҙҙең төбәктең коммерцияға ҡарамаған ойошмаларының 2026 йылда Президент гранттары фондының беренсе конкурсында ҡатнашыуына йомғаҡ яһаны. Башҡортостан йәмәғәтселәре конкурсҡа 636 ғариза ебәргән. Һөҙөмтәлә республикабыҙ, Мәскәүҙе иҫәпкә алмағанда, яуланған проекттар һаны буйынса Рәсәйҙең Топ-3 төбәге һәм Волга буйы федераль округы буйынса ТОП-2, шулай уҡ Волга буйы федераль округы буйынса ТОП-5 һәм илдең ТОП-10 төбәге исемлегенә инде. Башҡортостандан бөтә еңеүселәр исемлеге фонд сайтында баҫылған.3 2025 йылдағы беренсе конкурста беҙҙең коммерцияға ҡарамаған ойошмалар 73 миллион һумдан ашыу аҡса алды, ә 2026 йылдағы беренсе конкурста коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың 54 проектына 96,8 миллион һум бүленәсәк. ""Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған берләшмәһе йәнә Президент гранттары Фондының 2026 йылғы 1-се конкурсына заявка компанияһы йомғаҡтары буйынса яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтте. Еңеүселәр менән ғорурланам. Сөнки был һандар артында коммерцияға ҡарамаған ойошма вәкилдәренең дә, Йәмәғәт проекттары ресурс үҙәгенең дә тырышлығы тора"", - тип аңлатма бирҙе йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге эксперты, грант конкурстарының бер нисә тапҡыр еңеүсеһе Артур Ғилманов. Был конкурс йомғаҡтары буйынса Президент гранттары ярҙамында республикала тормошҡа ашырыласаҡ өс ҙур проект билдәле. ""Ғаилә түңәрәге"" проектына ""Мәрхәмәт"" хәйриә мәғариф фонды 13 миллион 77 мең самаһы аҡса аласаҡ. Ул һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәм социаль етемлек хәүефе булған балалар тәрбиәләгән ғаиләләрҙе системалы оҙатыуға йүнәлтелгән. ""Йәш этнополитолог мәктәбе ""проектын тормошҡа ашырыу өсөн"" Ракурс-м"" ғилми-тикшеренеү мәғлүмәт - аналитика үҙәге 7 миллион 870 меңдән ашыу еңеү яуланы. Проекттың маҡсаты-йәш ғалимдарға, юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларына, аспиранттарға, студенттарға яһалма интеллект технологияларын ҡулланып, этносәйәси процестарҙы тикшереү методологияһын, асыҡ сығанаҡтар нигеҙендә мәғлүмәт йыйыу, ҙур мәғлүмәт базаларын анализлау һәм мәғлүмәт аналитикаһы ысулдарын үҙләштереү. Шулай уҡ конкурс еңеүселәре араһында - «Изгелек ҡулы» проекты менән Яңауыл районының ҡатын-ҡыҙҙар Советы бар. Ул һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы, шул иҫәптән аутизм спектры боҙолған балаларҙы психофизик яҡтан һауыҡтырыу өсөн уңайлы социаль-мәҙәни мөхит булдырырға мөмкинлек бирәсәк. Улар 1 миллион һум самаһы грант аласаҡ. 2026 йылда гранттар биреүгә икенсе конкурсҡа проекттар 2 февралдән 16 мартҡа тиклем ҡабул ителә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге грант башланғыстарын әҙерләү, коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы асыу һәм оҙатыу мәсьәләләре буйынса бушлай консультация хеҙмәттәрен күрһәтеүен дауам итә (Өфө ҡалаһы, Вәлиди урамы, 40, -: , тел. :","96,8 миллион һумлыҡ грант аласаҡ",Яңылыҡтар,3093,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/96-8-million-umly-grant-alasa-4540714,2026-01-17T17:00:00+00:00
"В нём могут принять участие студенты, специалисты в сфере воспитания, наставники и педагоги, участники боевых действий, участники и руководители патриотических проектов от 16 лет.",Продолжается приём заявок на конкурс наставников патриотического воспитания,Йәмғиәт,179,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-24/prodolzhaetsya-priyom-zayavok-na-konkurs-nastavnikov-patrioticheskogo-vospitaniya-4170664,2025-03-24T19:25:00+00:00
"Был һуғыш беҙҙең илгә 15 меңгә яҡын ҡурғаш табут, 36 мең яралы, 312 хәбәрһеҙ юғалған һалдат рәүешендә әйләнеп ҡайта. Күп йылдар үтте, әммә ул ерҙәрҙә булған ваҡиғалар бөгөнгәсә күптәрҙең йөрәгендә ауыр яра булып һаҡлана. Афған ере. һуғыш. Ҡыҫылалыр һулыш. Ошо һүҙҙәр иҫкә төшкәндә. Йәшлегемдең иң ҡырыҫ йылдары Уҙҙы минең ошо ерҙәрҙә.",Афған һуғышы ветерандары менән Батырлыҡ дәресе,Йәмғиәт,334,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-13/af-an-u-yshy-veterandary-men-n-batyrly-d-rese-4119358,2025-02-13T08:35:00+00:00
"Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, «Ашҡаҙар-моңло радио» төркөмөндә конкурс бара! Ижади бәйгенең тематикаһы - ТӘРБИӘ; Жанрҙары - хикәйә, уймаҡ хикәйә, эссе, новелла, сәйәхәтнамә, юмореска; Маҡсаты: башҡорт теленә, һүҙ сәнғәтенә һөйөү тәрбиәләү; сәсмә әҫәр яҙыусылар араһында таланттарҙы асыҡлау, яңы авторҙар табыу. Бәйгегә килгән әҫәрҙәрҙең иң яҡшылары төркөмдә баҫыласаҡ, ә еңеүселәрҙең ижад емештәре аудиоәҫәр форматында донъя күрәсәк һәм радио эфирына сығасаҡ. Уларҙы жюри билдәләй. Әҙәби әҫәрҙең күләме 15 биттән артмаҫҡа (А4 форматында, 14-се шрифт), компьютерҙа йыйылған булырға, исеме, авторҙың исеме (йәки псевдонимы) яҙылырға тейеш. Конкурсҡа йомғаҡ 2025 йылдың декабрь айында, Башҡорт теле көнө алдынан яһаласаҡ. Яҙыусылар союзы ағзаларының әҫәрҙәре өлгө булараҡ баҫыла!",Тормош һабаҡтары,Әҙәбиәт,766,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-11-09/tormosh-aba-tary-4458613,2025-11-09T09:09:00+00:00
"Ҡамыр өсөн: 200 г магазин ҡаймағы, 300-400 мл әсегән һөт (мөмкин кефир), 1 балғалаҡ сода, 0,5 балғалаҡ тоҙ, 1 аш ҡалағы шәкәр, 2 аш ҡалағы көнбағыш майы, он. Эслегенә еләкте (әҙерәк шәкәр ҡушып ебәрергә онотмағыҙ), уның өҫтөнә май киҫәктәре йә ауыл ҡаймағы һалып, бәлеште 30-40 минутҡа мейескә оҙатабыҙ (180 градусҡа). Тәмле лә, татлы ла бәлешебеҙ әҙер. Бер аҙ һыуынғанын көтөп алһағыҙ, эсендәге һуты яҡшылап һеңеп тә өлгөрөр. Ул ваҡытта тәмле итеп үлән сәйе әҙерләп өлгөрөрһөгөҙ. Сәйҙәрегеҙ тәмле булһын! Зөбәржәт Утарбаева",ЕЛӘК БӘЛЕШЕ,Йәмғиәт,524,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-07-06/el-k-b-leshe-3330224,2023-07-06T15:12:00+00:00
"Юлыҡ ауылында ""Шоңҡар""ҙың тоғро дуҫтары йәшәй тиһәң, һис тә шаштырыу булмаҫ! Журналыбыҙға дәррәү яҙылыусы халыҡ йәшәй унда. Бына әле лә, гәзит-журналға ташлама менән яҙылыуҙың ун көнлөгөндә, улар тәүгеләрҙән булып квитанцияларын ебәрә башланылар. Ғүмер буйы Юлыҡ мәктәбендә балаларға белем биргән ветеран уҡытыусылар Рәис Абдрахманов һәм Миңзәлә Мәмәтҡолова башлап яҙылғандар. Етеп килгән һөнәри байрамығыҙ - Уҡытыусылар көнө менән һеҙҙе ҡотлап, оҙон ғүмер, ҡаҡшамаҫ һаулыҡ, ғаилә бәхете, тағы ла, беҙҙең менән оҙаҡ йылдар бергә ҡалыуығыҙҙы теләйбеҙ.",Ун көнлөктө башлап ебәрҙеләр,Йәмғиәт,550,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-04/un-k-nl-kt-bashlap-eb-r-el-r-4414443,2025-10-04T14:40:00+00:00
"""Еңеү һүҙе һәр саҡ хәтерҙә! "" тигән сара  шиғыр һөйләүселәр, һүрәт һәм ""Ҡаһарман яҡташтарыбыҙ – беҙҙең ғорурлығыбыҙ! "" ижади эҙләнеү эштәре этаптарын үҙ эсенә алғайны. Сарала Байназар, Яуымбай, Мәһәҙей, Мораҙым, Ҡурғашлы ауылдарынан килгән утыҙҙан ашыу конкурсант ҡатнашты. Йәш төркөмдәре буйынса конкурсанттарҙың сығышына Байназар һәм Яуымбай мәктәптәренең  башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Нурзилә Исмәғилева, Сәйҙә Сәйәхова һәм Байназар ауыл мәҙәниәт йорто белгесе Нажия Ишҡыуатовалар ғәҙел баһа бирҙе. Утыҙлап кеше һынау тотто. Сараны тәрбиәселәр Рәмзиә Үтәбаева һәм Зүлиә Маликова етәкселегендә Байназар ауылы балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре сағыу концерт номерҙары менән биҙәне. Эҙләнеү-тикшеренеү эштәрен Байназар мәктәбе уҡытыусылары Нәсимә Салауатова һәм Әсмә Шәриповалар баһаланы. Иҙел Ҡарағолов ""Йәш эҙләнеүсе"" номицияһы  еңеүсеһе булды, Әмир Мөхәмәтйәнов,  Динир Иманғолов  – 2-се урынды, Камила Исламғолова 3-сө урынды алды. Әлимә Мостафина абсолют еңеүсе булды. Еңеү көнөнә арналған һүрәттәргә  рәссам, ветеран уҡытыусы Ильяс Муллағолов баһа ҡуйҙы: 1-се урында – Байназар мәктәбенән Исламғолова Фирүзә, 2-е урында –  Тләүсин Илгиз һәм  Хөбөтдинова Нәргизә, 3-сө урында –  Мөхәмәтйәнова Амалия, Ҡарағолова Эльвина  һәм Мораҙым ауылынан Мөхәмәтйәнова Диана. 3–7 йәшлектәр араһында: Байназар ауылынан Ралина Һатыбалова, Илсур Рәхимов, Яуымбайҙан Асия Шәрипова юғары баһалар алды. 7-9 йәшлектәр араһында: Яуымбай ауылынан  5-се синыф уҡыусыһы Шәрипов Ислам 1-се урынға, Байназарҙан Юлиә Шакирова 2- се урынға, Ислам Әхмәтов, Рамаҙан Мөхәмәтйәнов, Аделина Хәйбуллиналар 3- сө урынға сыҡты. 8-12 йәшлектәр араһында 1-се урында – Байназарҙан Диана Тләүсина, 2-се урында –  Мәһәҙей мәктәбенән Ынйы Шаһимәрҙәнова, Гүзәлиә Ишемова, Мораҙымдан Арина Моратшина. 3-сө урында – Мәһәҙейҙән  3 -сө синыф уҡыусыһы Аяз Шаһимәрҙәнов,  Яуымбайҙан Ильяс Шәрипов, Ҡурғашлынан Рәиф Сирбаев. 13- 16 йәшлектәр араһында: Ҡурғашлынан Байназар мәктәбе уҡыусыһы   Прокопчик Анастасия ""Тамашасы һөйөүе"" номинацияһы еңеүсеһе булды. 17- 35 йәшлектәр араһынан Яуымбай мәктәбенең мәктәпкәсә төркөм тәрбиәсеһе Лилиә Шәрипова Гран-приға лайыҡ булды. Ә инде шиғыр һөйләүселәрҙән 35 йәштән өлкәндәр араһынан Гран-при  Байназар ауылынан мәғариф ветераны Фәнүзә Ишбаеваға, 2-се урын – Мораҙымдан хеҙмәт ветераны Рәйлә Тимерғәлинаға,  Яуымбай мәҙәниәт йортоноң клуб белгесе Илүзә Маликоваға,  3-сө урын Байназарҙан сәхнә ветераны Әлфирә Муллағоловаға, Ҡурғашлы ауылынан Байназар мәктәп-интернаты тәрбиәсеһе  Альбина Уразаеваға, Яуымбайҙан шиғыр яратыусы әсә Гәүһәр Ишбаеваға насип булды. Мәһәҙейҙән хаҡлы ялдағылар  Сәмиға Ирбулатова ""Шиғри күңел"", Гәүһәр Ҡужиәхмәтова ""Илһөйәрлек"" номинацияһы еңеүселәре булды. Сығыш яһаусыларҙың был конкурста әүҙем ҡатнашыуы, тырышлыҡтары, ижадҡа ҙур ынтылыштары булыуы маҡтауға һәм хөрмәткә лайыҡ. Барлыҡ ҡатнашыусылар Байназар  моделле китапханаһының Маҡтау ҡағыҙҙарына, дипломдарына, ҡиммәтле бүләктәренә лайыҡ булды. Яуымбайҙан Лилиә һәм Ирғәле Шәриповтар ғаиләһенең районда үткән барлыҡ мәҙәни сараларҙа әүҙем булыуы был конкурста ла асыҡ күренде: әсәләре Лилиә Шәрипова ҡыҙҙары Асия, улдары Ислам, Ильяс менән ҙур сәхнәгә сығып, конкурстың уртаһында ҡайнауҙары үҙе ҙур өлгө! Был шәп Шәриповтар ғаиләһенең әүҙем тормош позицияһын билдәләп, баһалама ағзаһы Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы Бөрйән районы башҡорттары ҡоролтайы исеменән аҡсалата бүләк тапшырҙы. Ҡотлау шиғыры  менән сығыш яһаған район, республика  шиғриәт һөйөүселәр конкурстары лауреаты Нажия Ишҡыуатованың Бөйөк Еңеү көнөн данлаған  шиғыры көслө алҡыштарға күмелде. Ул үҙенең шәхсән бүләк тортын конкурсты матур сығыштары менән йәмләгән  Байназар балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәренә тапшырҙы. Сараны алып барыусы Гөлсиә Фаил ҡыҙы конкурсанттарҙы әҙерләп алып килгән  етәкселәргә – Мәһәҙейҙән Зинира  Хәсәноваға, Зәлиә Ғарифуллинаға, Әлфиә Ишемоваға, Фәйләрә Ғайсинаға, Мораҙымдан Гөлмира Ғәлинаға, Фәриә Малаҡаеваға, Яуымбайҙан Разия Кинйәкәеваға, Хәлиҙә Назароваға, Лилиә Шәриповаға, Байназарҙан Рәмзиә Үтәбаеваға, Нурзилә Исмәғиловаға, Лилиә Науразбаеваға, Эльза Ҡарағоловаға, Айһылыу Мөхәмәтйәноваға, Азамат Баязитовҡа,  Ҡурғашлынан Альбина Уразаеваға, шулай уҡ баһалама ағзаларына, бағымсылыҡ ярҙамы күрһәткән Бөрйән район үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры Илфат Барый улы Исламовҡа һәм ""Шүлгәнташ"" музей комплексы етәкселегенә рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе һәм был сарала ҙур теләк менән  ҡатнашыусыларҙың күплегенә ҡыуаныуын белдерҙе. Сараның икенсе өлөшөндә сарала ҡатнашҡан олоһо-кесеһе, дәһшәтле һуғыш осорон иҫкә алып, Рәйлә Шәрәфетдин ҡыҙы Маликова бешергән телде йоторлоҡ   ""Һалдат бутҡаһы""нан ауыҙ итте. Зауыҡлы итеп эшләнгән, Бөйөк Еңеү көнөнә, махсус хәрби операцияға  арналған фотозоналар, стендтар янында һәр кем иҫтәлеккә фотоға төштө. Илһөйәрлек сараһын ойоштороуға күп көс һалған ялҡынлы китапханасы, проекттың авторы Гөлсиә Буранбаеваға, Байназар ауылы мәҙәниәт йорто етәксеһе, яугир - интернационалист  Сәғит Алтынбаевҡа һәм моделле китапхана хеҙмәткәре Сәлиә Ишбулатоваға сараны юғары кимәлдә  ойошторғандары өсөн ҡыуанып,  барыһы ла рәхмәттәр әйтеп, бай тәьҫораттар менән,  ойоштороусыларҙың  артабанғы  эштәрендә уңыштар теләп таралышты. Сәйҙә СӘЙӘХОВА. Бөрйән районы. АманатЕңеү 80 Победа 80",Еңеү көнө йәшәй йөрәктәрҙә,Еңеү,5201,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-04-30/e-e-k-n-y-sh-y-y-r-kt-r-4219365,2025-04-30T10:43:00+00:00
"Татар эшмәкәрләре ыеныннан күренешТатарстанда 14-16 мартта узган Русия татар авыллары эшмәкәрләренең ыенында сәяси мәсьәләләр күтәрелмәде. Гәрчә татар авылларының икътисади яшәеше бүгенге сәяси вазгыятькә бик нык бәйле булса да. Азатлык әлеге ыенга килгән эшмәкәрләр белән татар авылларындагы тормыш, эшмәкәрләрнең нинди шартларда эшләве турында сөйләште. 5Татар авыл эшмәкәрләре татар авылларының урыслашуын әйтәФәгыйть Фазылов Башкортстанның Туймазы районы Аблай авылыннан. Ык буе татар авылларында кибет тота. 300 хуалыклы авыл шәһәргә якын урнашкан. Бары 18 чакрым ераклыкта. Шул сәбәпле сала акрынлап картая һәм урыслаша башлады, ди Фазылов. Шәһәргә якын булу сәбәпле, авыл картая. Яшь вакытта шәһәргә киткән кешеләр олыгаеп кире авылга кайта башлады. Авылда тел урысчага әйләнеп бара. Олы яшьтәге абый-апалар урысча сөйләшә. Балаларның да теле урысча. Оныклар авылга кайткач, без татарча гына эндәшәбез. Алар урысча сөйли. Хәзер балалар бакчаларында татар теле бөтенләй юк. Оныкка биш яшь, аңа бәйрәмнәрдә урысча шигырь бирәләр. Без өйдә татарча шигырь ятлаттырабыз, дип тасвирлады авылдагы тормышны Фәгыйть Фазылов Азатлыкка. Фәгыйть ФазыловХәзер Аблайда мәктәп юк. Күрше авылга барып укыйлар. Атнасына ике тапкыр татар теле керә. Калган фәннәр урысча. 2002 елда Аблай авылында халыкның 61 проценты башкорт, 37 проценты татар дип язылган булган. Фазылов авылдагы төбәк тарихын өйрәнүен дә әйтте. Авыл үз көнен үзе күреп яши. Эшмәкәрлек зур үсеш алмаса да, акчалы кешеләр авылга ярдәм итеп тора икән. Үзәк авылда Туймазыфрут ширкәте мәктәпкә ярдәм итә. Аблай авылыннан чыккан, хәзер Мәскәүдә яшәүче Камил Госмановмәчет салды. Эшмәкәрлек авылда үсә дип әйтмәс идем. Хәзер каршылыклар күп. Әйтик, финанс яктан, ди Фазылов. Башкортстанның Уфага якын урнашкан Благовар районының Төрештамак авылыннан килгән Илфат Әхмәтшиндә үз авылындагы тормышны сүлпән дип тасвирлый. Илфат ӘхмәтшинТөрештамак авылы – зур түгел. 40 хуалыктан тора. Илфат Әхмәтшин анда кошчылык белән шөгыльләнә. Үз эшен 17 ел элек башлаган. Бүген 8,5 мең ана каз, 3,5 мең үрдәк тота. Бәбкәләрне Русиянең 15 төбәгенә, шулай ук Казакъстанга да сата. Авылда яшьләр кала. Балалар күрше авылга барып укыйлар. Татар теле факультативка калды. Тукай иатына багышланган чаралар үткәрергә тырышабыз. Без ярдәм итәбез, ди Илфат Әхмәтшин. Башка авыллардагы кебек, Төрештамакта да балалар акрынлап урыслаша бара. Балаларда татар телен белү кимеде. Урыслашу күбрәк мәктәп, балалар бакчаларында. Ата-аналарның салкын карашы, мәдәниятнең түбән булуы, рухи кыйммәтләрне югалтуы – төп сәбәп, ди ул. Пермь краеның Тор авылы да билгесезлектә яши. ирле эшмәкәр Алмаз Хавыевсүзләренчә, Көңгер районында авыл ирлекләрен бетереп, зур шәһәр округы ясамакчылар. Бу үз чиратында татар авылын азмы-күпме бюджет акчасыннан мәхрүм калдырырга мөмкин. Алмаз ХавыевБезнең районда 19 авыл ирлеге бар. Бюджет акчасы 19 га бүленеп бирелә. Әгәр дә барысын да бергә берләштерәсең икән, акча бер урынга тупланса, ул авылга килеп итмәскә дә мөмкин. Көңгер шәһәрендә 40 мең кеше яши. Шәһәрнең проблемы күбрәк. Су, канализация, юллар, транспорт. Аларга акча беркайчан да итмәячәк, ди Хавыев. Ягъни бу дәүләт ягыннан авылга социаль ярдәм тагын да кимиячәк һәм халыкның тормышын катлауландырачак дип фаразларга этәрә. Тор авылы кечкенә түгел. 300 хуалыклы. Монда 1200 кеше яши. 11 сыйныфлы мәктәбе бар. Фәннәр урысча укытылса да, балалар бакчасында татар мохите саклана. Эшмәкәрләр күп түгел. Укырга дип чыгып киткән яшьләр авылга кире әйләнеп кайтмый. Моңа Русия хакимиятенең ике стандартлы сәясәте дә сәбәпче. Яшь белгечләргә йорт төзү програм бар. Аны бер ел бирәләр. Икенче елын бирмиләр. Безнең авылда ул инде әллә ничә ел бирелми. Мәктәпкә барып балаларны авылда калыгыз, програмнар бар дип өндисең. Шул ук вакытта програмны бирмиләр. Путин бер төрле сөйли, ә эшләгән эше бөтенләй икенче төрле, ди Хавыев. Авылда Русия сәясәтенә тискәре караш барлыкка килгән. Кем телевизорны күп карый – алар ышаналар. Мин телевизор карамыйм. Мин гамәлгә карыйм. Куана торган нәтиәләр юк, ди эшмәкәр. Пермь краеның Кәнәбик авылында халык түрәләрнең буш вәгъдаләреннән арыган инде. Мәктәпнең бинасы таушалган. Ә яңасын төзеләчәк дип күп еллар ышандырып киләләр. Сайлауларда вәгъдә бирәләр. Хәзер 2020 елда яңа мәктәп булачак диелде. Ышанып бетеп булмый. Хәзергесенең спорт залы да юк. Балалар коридорда шөгыльләнәләр, ди ирле фермер Алия Миндиярова. Алия МиндияроваЛәкин бу проблемның башы гына. Авылдагы татар мәктәбен күрше урыс авылындагысы белән берләштергәннәр. Хәзер безнең мәктәп Новорожденская авылындагы мәктәп структурасына карый. Укулар атнасына 5 көнгә калды. Татар телен укыту кимеде. Хәзер атнасына татар теле ике дәрес, әдәбият бер тапкыр керә, ди Миндиярова. Кәнәбик авылында бүген 250 кеше яши. Алия ире Руфис белән биш ел элек фермер булып киткәннәр. 25 мал асрыйлар. 3 баш сыер һәм 22 үгез. Ләкин эшмәкәрлек чәчәк ата дип әйтеп булмый. Итне күбрәк авылда гына саталар икән. Ә читтә сатып алу хакы түбән. Шуңа да эшмәкәрләрнең үсәргә мөмкинлеге юк. Рәшит АлюшевПенза өлкәсенең Устүзә авылы эшмәкәре Рәшит Алюшевтөбәктә сәер хәлләр булып ятуын сөйләде. Хәзер Пенза шәһәрендә әмигъ мәчете белән берлектә православлар чиркәве салына икән. Ләкин Алюшев дәүләт мөселманнар белән христианнарны аерып карый ди. Мәсәлән, дәүләт чиркәү төзелешенә акча бирә, ислам 4 төп дин арасына керсә дә, бик аз гына ярдәм иттеләр. Пензада әмигъ мәчете төзелеше эшмәкәрләр көче белән бара. 6 миллион сум акча бирүчеләр бар, ди Алюшев. Томски өлкәсендә дә дәүләткә ышаныч бетүен сөйләделәр. Себер татарларының Әүштә авылыннан Гафур Сәйфуллинсүзләренчә, авыл үзен-үзе яшәтер дәрәәдә. Гафур СәйфуллинАвыл акрынлап үсеп бара. Совет чорында алай түгел иде. Халык авыл хуалыгы белән шөгыльләнә. Ат, сыер тоталар. Сөт ризыклары ясыйлар. Без ит продукцияләре итештерәбез, ди эшмәкәр. Ләкин авылның шәһәргә якын булуы урыслашуны көчәйткән. Балалар татарча начар сөйләшәләр. Чөнки төрле яктан урыс басымы. Укыту урысча. Татар үзәге генә миллилекне саклый, ди Сәйфуллин. Сәйфуллин атлар асрый. Фермерлык эше белән мәшгуль. Дәүләткә өмет итмибез. Бернинди дотацияләр алмыйбыз. Сезнең монда үз республикагыз бар. Ярдәм итәләр. Ә без үз көчебезгә яшибез, диде эшмәкәр Азатлык хәбәрчесенә. Рөстәм ШәрәфетдиновРусия бакчачылар берлегенең Сызрань бүлеге итәкчесе Рөстәм Шәрәфетдинов Самар өлкәсендә авыл хуалыгы проблемнары турында сөйләде. Безнең Сызраньның якын тирәсендә авыл хуалыгы эшләре ташландык хәлдә. Халык ирдә азык-төлек, иләк-имеш үстерергә бик тели, ләкин бакчачылык коммерция оешмалары рәисләре һәм милек мөнәсәбәтләре комитеты арасында коррупцион бәйләнеш бар. Гади халыкка эшләргә ирек бирмиләр, шул сәбәпле бакчачылык ташландык хәлдә. Безгә ярдәм кирәк. Татарстанда мондый хәл юк, бар нәрсә дә хакимият белән берлектә эш ителгәне күренә. ирдә эшләү халык күңеленә хуш килсә, теләге зур булса да, аңа бу ирнең рәсми үзенеке икәнен белү кирәк, киләчәктә дә ир мирас булып калачагына ышанычлы булу кирәк. Безнең якта бу өлкә бик нык аксый, ирне рәсми теркәү бик авыр, ди Шәрәфетдинов. Мөслим районы Метрәй авылында яшәүче Рүзәл Минхаевбизәкле тәрәзә йөзлекләрен, калайдан урам исемнәрен, почта тартмаларын итештерә. Аның сүзләренчә, бүгенге көндә яшьләргә эшмәкәрлеккә керергә кыюлык итеп бетми һәм моның сәбәпләрен Рүзәл Азатлыкка аңлатты. Рүзәл МинхаевЭлектән үк үземә генә хас булган әйберләрне итештерү хыялы белән яшәдем. Бүгенге көндә эшем күтәрелде һәм моңа сөенәм, ләкин проблемнар да күп. Иң беренче проблем – яшьләргә эшмәкәрлеккә кереп китү авырлыгы. Иң төп курку – үзең итештергән продукцияне сата алырмынмы дигән шикләнү. Хөкүмәт яшь эшмәкәрләргә тауарларын чит төбәкләргә чыгарырга булышса һәм процентсыз финанслауда ярдәм күрсәтә алса, яшьләр эшмәкәрлеккә керүдән алай курыкмас иде, чөнки эшне башлап ибәрер өчен кредит алу кирәк, аннан эше уңай бармаса, ул акчаларны ничек түләп бетерермен дигән курку хисе дә бар яшьләрдә. Шулай ук, һәрбер районда диярлек буш торган биналар бар, шундый биналарны кешеләргә итештерү урыны итеп бирсәләр, андый биналар да ташландыкка әйләнмәс иде, эш урыннары да барлыкка килер иде һәм авылларыбыз да чәчәк атар иде, ди Минхаев. Хәсән ИдиятуллинХәсән Идиятуллин Башкортстанда токымлы атлар үрчетә, фермер хуалыгы итәкчесе. Ат үрчетү эше белән 40 ел шөгыльләнә, бүгенге көндә балалары да аңа бу эштә ярдәм итә. ""Яшьләргә бүгенге көндә эшмәкәрлеккә кереп китү никадәр авыр? "", дигән сорауга һәр заманнын үз авырлыгы бар дип әйтте: Үз эшемне башлаган вакытта безне аңламыйлар иде, капиталист дип атап начар караш белән карыйлар иде, халык дошманы итеп күрсәтәләр иде. Бүгенге заманда да проблемнар шактый, әйтик финанслау системында авырлыклар бар, техника бәяләре, ягулык бәясенең күтәрелүе проблемы бар. Ләкин яшьләрне бу куркытырга тиеш түгел, эшләргә, үз максатыңа ирешергә омтылырга кирәк – менә шундый киңәшем яшь эшмәкәрләргә, ди Идиятуллин.","Татар эшмәкәрләре: ""Путин сәясәте аркасында татар авыллары урыслаша""",Татарстан,8802,https://www.azatliq.org/a/29824812.html,2019-03-18T00:47:01+00:00
"«Как вы видите, все идет по плану», — заметил глава государства. Существующим положением дел в экономике в России в целом довольны, подчеркнул он. Отвечая на вопросы, Путин добавил, что рад встрече с индийским премьером Нарендрой Моди. Он назвал его своим другом и подчеркнул, что встреча в Индии планировалась давно. Ранее в ходе общения с индийскими журналистами президент РФ отметил, что появление единой валюты БРИКС не является первостепенной задачей на данный момент. Создание такой валюты должно быть спокойным, дал понять он, — такой подход позволит избежать грубых ошибок. В Индию Путин приехал 4 декабря по приглашению Моди. Ранее на форуме ВТБ «Россия зовет! » глава государства рассказал о том, что инвестиции в России в последние годы росли опережающими темпами. В 2022 году рост был на уровне 6,7 процента, в 2023 году — 9,8 процента, а в 2024 году — 7,4 процента. По словам Путина, в 2025 году эта динамика оказалась скромнее, но все еще оставалась положительной.",Путин ответил на вопрос о состоянии экономики словами «все идет по плану»,Йәмғиәт,978,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/putin-otvetil-na-vopros-o-sostoyanii-ekonomiki-slovami-vse-idet-po-planu-4507549,2025-12-05T18:00:00+00:00
"""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проекты буйынса төҙөлөш эштәре әүҙем бара. Башҡортостандың Йылайыр районы үҙәгендә ""Коммуналь инфраструктураны яңыртыу"" федераль проекты буйынса һыу торбаһын капиталь ремонтлағандар.",Таҙа эсәр һыуға һәр кем хоҡуҡлы,Яңылыҡтар,217,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/ta-a-es-r-yu-a-r-kem-ho-u-ly-4507785,2025-12-15T14:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр болар турында язганда ФСИНның элекке өч хезмәткәрләре сөйләгәннәргә таяна. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, Русиянең әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) хезмәткәрләренә украин әсирләренә карата рәхимсез булырга һәм аларга көч кулланырга кушылган. Бу хакта тикшеренүендәәйтелә. Украин хәрбиләрен әфалауларын БМО да раслаган иде. белешмәләренчә, Петербур һәм Ленинград өлкәсе ФСИНы итәкчесе Игорь Потапенкооешманың элит бүлекчәләрендә эшләүчеләргә (мөгаен ФСИН махсус көчләре (спецназ) турында сүз бара) килгән әсирләргә карата рәхимсез булырга боерган. Көч кулланулар чикләнми, ә киемгә тагып куела торган камераларны алып атачакбыз, дигән. Соңрак башка төбәкләрдәге, әйтик Псков, Мәскәү, Бурятиядәге әзаларны үтәү хезмәтләрендә эшләүчеләргә дә шундый ук күрсәтмәләр бирелгән диелә. Әсирләрне күзәтеп торучы хезмәткәрләрне алыштырып торганнар, алар бер колониядә бер айдан да артыграк калмаган. болар турында язганда ФСИНның элекке өч хезмәткәрләренә таяна. Икесе махсус бүлекчә хезмәткәре булган, берсе медицина хезмәткәре. Алар Халыкара инаять мәхкәмәсе тикшерүчеләренә күрсәтмәләр биргән һәм шаһитләрне яклау системына эләккән. Бу шаһитләрнең сөйләгән сүзләре документлар белән, аларга качарга булышкан кешенең һәм украин тоткыннарының биргән әңгәмәләре белән раслана. Петербур һәм Ленинград өлкәсе ФСИНы итәкчесе Игорь Потапенко исә үзе Украинада, Сумы өлкәсендә туган, аңа 53 яшь. Хәрби белеме бар.1992 елда Воронеж өлкәсенең әзаларны үтәү федераль хезмәтендә эшли башлый, 2010 елда исә аны Петербурга күчерәләр, анда ул 14 ел эшли. Потапенко Петербур һәм Ленинград өлкәсе ФСИН идарәсе белән итәкчелек иткән чорда медиа һәм хокук яклаучылар төбәктәге изоляторларда һәм колонияләрдә тоткыннарны әфалау очраклары турында берничә тапкырхәбәр итте.2024 елда Игорь Потапенко сивил түрә булды, аны Петербур губернаторының иминлек һәм миграция сәясәте урынбасары итепкуйдылар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",: сугыш башланганнан соң әзаларны үтәү федераль хезмәтенә украин әсирләрен әфаларга кушылган булган,Яңылыҡтар,1958,https://www.azatliq.org/a/wsj-sugish-bashlangannan-song-jazalarni-utau-federal-hezmatena-ukrain-asirlaren-jafalarga-kushilgan-/33309518.html,2025-02-10T13:50:53+03:00
"Эльза Нисанбекова""Правозащита Открытки оешмасы юристы Эльза Нисанбековага Казанның Вахитов районы прокуратурасына чакыру тоттырганнар. Бу хәл Нисанбекова Казан халыкара һава аланында очып китү бүлегенә кергәч булган. Прокуратурага юристны теләнмәгән оешма белән хезмәттәшлек турында белдерү тапшыру өчен чакыралар. Бу турыда ул. Реалии""га үзе хәбәр иткән. Аларның ояты беткән, очкычка утыру зонасына килгәннәр, транспорт полициясе хезмәткәрен әлеп иткәннәр. Майор дәрәәсендә хезмәт хакы алучы Э үзәге хезмәткәрләре йомышчы малай булып йөриләр. Мин бернинди теләнмәгән оешмада да әгъза булып тормыйм. Миңа карата барлык гаепләүләр хокук яклаучыларның зур фантазиясе генә, ди Нисанбекова. Юристка элегрәк тә шундый гаепләү белдерү омтылышы булган иде. Мондый гаепләүләр нигезендә еш кына Ачык Русия активистлары авапка тартыла.2017 елның апрелендә Русия баш прокуратурасы Михаил Ходорковский белән бәйле, АКШ һәм Британиядә теркәлгән берничә оешманы теләнмәгән оешма дип таныды. Русиядәге Ачык Русия хәрәкәте тыелмады.",Хокук яклаучы Нисанбековага Казан һава аланында прокуратурага чакыру тоттырганнар,Яңылыҡтар,1016,https://www.azatliq.org/a/29849422.html,2019-03-29T09:27:05+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр6 гыйнварда әлеге исемлеккә 25 ил өстәлде. Алар арасында Ангола, әзаир, Фиджи, Бангладеш, Куба, Нигерия, Непал, Венесуэла, шулай ук Кыргызстан һәм Таикстан да бар. Яңа таләпләр 2026 елның 21 гыйнварыннан гамәлгә керәчәк, дип хәбәр итә ""Настоящее Время"". Хәзер исемлектә барлыгы 38 ил бар, моңа кадәр аңа Төркмәнстан да кертелгән иде. Бу илләрнең ватандашлары 5 мең, 10 мең яки 15 мең доллар күләмендә йолым (залог) кертергә тиеш булачак. Акча күләме визага әңгәмә вакытында билгеләнәчәк. Шул ук вакытта, йолым кертү виза бирелүен гарантияләми. Виза шартлары үтәлгән очракта яки виза бирүдән баш тартканда, акчалар кире кайтарылачак. Виза алган кешеләр АКШка керүне һәм илдән чыгуны бары тик өч халыкара һава аланы аша гына башкарырга тиеш булачак: Логан (Бостон), Кеннеди (Нью-Йорк) һәм Даллес (Вашингтон). Әлеге таләп үтәлмәгән очракта, АКШка кертүдән баш тарту яки илдән чыгуның тиешенчә теркәлмәве ихтимал, дип белдерде АКШ Дәүләт департаменты. Илдән чыгуны Эчке иминлек министрлыгы теркәячәк. Әгәр виза иясе виза шартларын бозган дип табылса, аның мәгълүматлары тикшерү өчен АКШның Ватандашлык һәм миграция хезмәтенә () тапшырылачак. АКШ керү визаларын йолым белән бирү сынау програмын 2025 елның августында башлап ибәрде. Америка хакимияте фикеренчә, хәзер йолым таләп ителә торган илләр ватандашлары еш кына АКШка кергәннән соң калу өчен рөхсәт ителгән тору вакытын арттыра. Русиядә",АКШ Дәүләт департаменты турист яки эш визаларына гариза биргәндә йолым кертү таләп ителә торган илләр исемлеген киңәйтте,Яңылыҡтар,1412,https://www.azatliq.org/a/33642966.html,2026-01-08T10:10:30+00:00
Совет майҙанында кискеһен төп сәхнәлә Урал батыр һәм Самрау батшалығы мультфильмы күрһәтеләсәк.,Урал батыр һәм Самрау батшалығы мультфильмы күрһәтеләсәк,Яңылыҡтар,95,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-08/ural-batyr-m-samrau-batshaly-y-multfilmy-k-r-tel-s-k-4269397,2025-06-08T16:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәскәү биржасына каршы кертелгән чикләүләр Русиядә доллар һәм евро бәясенә ничек тәэсир итәчәк? Икътисадчылар һәм сәясәт белгечләре фикерләрен тәкъдим итәбез. Узган атна АКШ белән Британия Русиягә каршы яңа чикләүләр кертте. Санкцияләр Русиянең Украинага каршы сугыш алып баруы өчен кертелде. Бу юлы чикләүләр Русиянең иң эре булган Мәскәү биржасы һәм Дәүләт клиринг үзәгенә кагыла. Мәскәү биржасында кыйммәтле кәгазьләр белән сатыш барса, бу кыйммәтле кәгазьләр турында мәгълүмат клиринг үзәгендә саклана. Чикләүләр аркасында Мәскәү биржасы доллар һәм еврода алып-сатуны туктатты. Русия Үзәк банкы, биржа проблемнарына карамастан, Русия ватандашлары банклар аша долларны ала һәм сата алачак, хисап эше хәзер кытай юане аша алып барылачак дип белдерде. Ләкин кайбер банкларда доллар бәясе нык артты, чикләүләрдән соң кайбер урыннарда аның бәясе хәтта 200 сумга кадәр итте. Русия сумын хәзер ни көтә? Үзәк банк нинди адымнар башкарачак һәм бу Русия икътисады, гади халык акчасында нинди чагылыш табачак. Бу сорауларга белгечләр авап бирә. Сәясәт белгече Руслан Айсиндолларга зур кытлык булган очракта, СССРдагы ""кара базар"" барлыкка килергә мөмкин дип саный. — Минемчә, Русиядә элекке сәяси системны өлешчә кайтару булачак. Ике базар барлыкка килергә мөмкин: долларның рәсми курсы белән эш итүче базар һәм ""кара базар"". Бу систем хәзер Иран кебек илләрдә эшләп килә. Мин анда булганда, миңа доллар алыштырырга кирәк иде, мин банкка бардым. Банк хезмәткәре миңа үзе ""бездә курс бик начар, сез әнә тегендә барыгыз, анда күпкә яхшырак курс"" дип әйтте. Доллар һәм евро Русиядә барыбер калачак, кулланышта булачак. Бары тик гади кешеләр өчен алар белән эш итү катлауланырга мөмкин. Бәяләр дә үсәргә мөмкин, аеруча импорт белән кергән тауарларга, — ди ул. Иң начар сценарий очрагында илдә доллар-евро контроле барлыкка килергә мөмкин, ул очракта билгеле күләмнән күбрәк акчасы булган кешеләргә моның хакта хәбәр итү кебек чаралар кертелергә мөмкин, ләкин моның ихтималы югары түгел, дип саный сәясәт белгече. — Бу чикләүләр Русияне Иран кебек илләр дәрәәсенә төшерә. Шул ук вакытта, Русия Кытай канаты астына эләгә. Хәзер күпчелек алу-сату юань аша башкарылачак. Ә юань үзе ирекле валюта түгел, аны Кытайның Үзәк банкы контроль итә. Шуңа хәлне күзәтеп барырга кирәк булачак, монда Ираннан да начаррак булырга мөмкин. Иран хәзерге вазгыятьтә инде 40 ел эш итә. Аларның хәтта мондый кризислы мәсьәләләрне хәл итүче махсус институцияләре бар. Ә Русия өчен бу катлаулырак мәсьәлә, чөнки аңа карата санкцияләр яңа кертелә, — дип саный Айсин. Русиянең Үзәк банкы үз ягыннан шактый нәтиәле эш итә, шуңа күрә чикләүләр әлегә үз нәтиәсен көтелгәнчә бирми, ди ул. — Монда берничә сәбәп бар. Беренчедән, Үзәк банкы, аның рәисе Эльвира Нәбиуллина бик профессиональ эшли. Икенчедән, Русия икътисады шактый архаик, инновацион түгел, шуңа күрә ул дөнья икътисады системына ныклап кермәгән. Моннан тыш Русиянең эчке ресурслары күп булуын да истә тотарга кирәк. Русия нефть-газны сатуын дәвам итә, моннан шактый зур табыш ала. Һәм инде Русия санкцияләр системында ""тишекләр"" таба, кирәкле әйберләрне өченче илләр аша кертә. Бу санкцияләргә каршы торырга мөмкинлек бирә, — дип сөйләде Азатлыкка Руслан Айсин. Европа сәясәте анализы үзәге белгече Александр Коляндрсүзләренчә, гади русияләргә теләсә нинди вакыйгалар вакытында доллар сатып алу хас. — Акча алмаштыру урыннарына йөгереп, шунда ук доллар сатып алу – бу гади русияленең стандарт реакциясе. Дөньяда берәр нәрсә булса, йөгер һәм доллар сатып ал. Монда исә аңлашылмаган чикләүләр, кемдер акча эшләргә тели. Биржада долларда сатуны тыю ниндидер катастрофик нәтиәләргә китерәчәк дип уйламыйм. Бу чикләүләр долларны тулысынча конвертациясе мөмкин булмаган акча берәмлегенә әйләндерми. Доллар Русия ирлегендә тыелмый, — дип саный белгеч. Хәзер долларга сату биржадан тыш режимда узачак, ди Коляндо. — Әйе, бу катлаулырак булачак, чөнки хәзер сатып алучы биржадан сатып ала алмаячак. Хәзер ул сатучыны үзе эзләп табарга тиеш. Ләкин ахыр чиктә, алар бер-берсен таба. Акча базары бик күп илдә шулай эшли. Доллардан арыну барлыкка киләчәкме? Әйе, әлбәттә, киләчәк. Мәскәү биржасында евро һәм доллар белән алу-сату инде болай да барлык валюта сәүдәсенең яртысыннан азрагын тәшкил итте. Хәзер Кытай белән тауар алмашы арта бара, юаньга бәйлелек арта. Доллар һәм еврога бәйле булган куркынычларны берсенең дә үзенә аласы килми, — ди ул. Шул ук вакытта, долларны элеккечә сатып алып булачак, һәм Русиядә барлык тауар Кытайдан булмаячак. — Минемчә, монда төп проблем шул булачак: Кытайда сатып алу, мисал өчен, Германия белән чагыштырганда, уңайлырак булачак, чөнки базарда юаньнәр күбрәк булачак. Юаньгә бәйлелек әле шул ягы белән начар, юаньнең долларга курсын дөнья базары түгел, ә Кытайның коммунистик фиркасе билгели. Юань курсы ирекле түгел, — дип саный Александр Коляндр. Русиядә сәүдә башкаручыларның чыгымнары артачак, импортерларга эчке базарда доллар табу кыен булачак, дип саный Берлиндагы Русия һәм Евразияне өйрәнүче Карнеги үзәге фәнни хезмәткәре Александра Прокопенко. — Русия банк системының зур өлеше болай да чикләүләр астында, импортелар теләсә нинди банкта акча берәмлеген сатып ала алмаячак, чөнки бу чикләүгә эләгүче белән эш итү булачак, — дип аңлата белгеч. Икътисади күзәтүче Ян Мелкумовфаразына күрә, импорт тауарлар кыйбатланачак. — Тауарны берәмләп сатучылар тауарга бәяне бераз күтәрәчәк, бу аларга ""кара көнгә"" резерв тотарга мөмкинлек бирәчәк. Ләкин, тәрибә күрсәткәнчә, бәяләр үссә, алар элекке күрсәткечләргә бик сирәк кайта, — ди ул. ""Деньги и песец"" Телеграмканалындаүз фикерен чыгарган икътисадчылар Дмитрий Прокофьевһәм Никита Демидовта шул ук фикердә. Алар яңа чикләүләр импорт чыгымнарын арттырачак һәм, моннан тыш, экспорттан керемнәрне дә киметәчәк дип саный. — Моңа охшаш хәл СССРда булган, анда импортлы азык-төзлек сатып алу бәясеннән 20 тапкыр күбрәк сатылган. Импортлы тукымалар бәясе исә 15 тапкыр күбрәк сатылган. Мондый зур табыш хисабына экспорт башкаручылар долларга карата Русия сумының ясалма рәвештә күтәрелгән курсын компенсацияли алачак, — дип яза белгечләр. Халык чит ил акча берәмлеген паникада сатып алу нәтиәсендә евро һәм доллар курсының вакытлыча көчәюен көтеп була, ди""БКС — Форекс"" аналитигы Анатолий Трифонов. — Безнең фаразыбызча, доллар бәясе 95,5 сумга кадәр күтәрелергә мөмкин, ләкин долларга ихтыя кимү белән якын арада зур булмаган коррекция дә булырга мөмкин, — ди ул. Долларны сату юнәлешендә зур активлык та көтелми, ди белгеч. Моны ул югары банк спреды (сатып алу һәм сату бәясе арасында аерма) белән аңлата. Шул ук вакытта, банкларда югары курска карамастан, халык күпләп чит ил акчасын сатып алырга мөмкин. — Безнең фикеребезчә, хәзер валютаны сатып алу өчен уңайлы вакыт түгел. Базарга бер-ике атна дәвамында тынычлану өчен вакыт бирү мантыйклырак булыр. Банкларның мөштәриләр өчен ярышы спредның күпмедер кимүенә китерәчәк, моннан тыш валютага ихтыя да төшәчәк. Инвестицияләр күзлегеннән караганда, күпертелгән спред аркасында евро һәм доллар үзенә әлеп иткән валюта булудан, мөгаен, озак вакытка туктаячак, — дип саный аналитик. Сәясәт белгече Борис Пастуховсүзләренчә, бу чикләүләр турында инде 2 еллап сөйләшкәннәр һәм аларга әзерләнгәннәр. — Русия икътисадында доллар роле нык кимегән, хәзер ниндидер зур үзгәрешләр көтелми. Монда сүз бары тик гади кешеләрнең реакциясе турында гына була ала, кемдер куркып, акча алмаштыру урыннарына йөгерә ала. Шуңа күрә Русия хөкүмәте бу хакта никадәр әзрәк сөйли, никадәр моңа тынычрак карый, мөгаен, дәүләткә бу проблем белән эш итү шулкадәр иңелрәктер. Әгәр дә бөтен ирдән алар ""берни булмаган, барысы да яхшы"" дисә, моны кешеләр хакимият аларны тынычландыра дип кабул итәчәк. Русиядә хакимият халыкны ""бар да яхшы"" дип тынычландырса, бу — начар билге. Бу хакта чикләүләр белән кызыксынмаган кешеләр дә белә, — ди белгеч. Кытай белән якынаю тулы көченә бара һәм ул дәвам итәчәк, ди Пастухов. Шул ук вакытта, ул бу чикләүләрне кертүчеләрнең мантыйгын аңларга тырыша. — Мин караган статистикага күрә, сугыш башлану вакытында Русиядән юаньдә экспорт гомум экспортның 0,5 процентын гына тәшкил иткән. Хәзер, бу яңа чикләүләргә кадәр, бу күрсәткеч 40,5 процент тәшкил итте. Кытай белән якынаю алга таба да дәвам итәчәк. Мине күбрәк бу чикләүләр керткән кешеләрнең идеологиясе кызыксындыра, алар нәрсәгә ирешергә телиләр. Бу — сәяси мәсьәлә. Бу чикләүләрне алар ике ел элек кертә алганнар иде, барлык чикләүләрне бер вакытта кертсәләр, ул очракта без [Русия икътисадының] реаль ишелүен күрер идек. Ләкин хәзер без Көнбатышның Русияне Кытайга таба этүен күрәбез. Бәлки, алар Русия икътисадында әкерен киеренкелек булдырып, аның нәтиәлелеген киметергә телиләрдер. Икенче яктан, АКШ күп тапкыр шуны белдереп килде: аларны Русияне тулысынча Кытайга юнәлдерү сценарие бик борчый, чөнки бу очракта Русия тулысынча Кытай сателлитына әйләнәчәк. Бу очракта сүз Русияне көчсезләндерү турында түгел, Кытайны көчәйтү турында бара, — ди сәясәт белгече. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Доллар юкка чыкмаячак, бәяләр үсәчәк. Русиядә яңа чикләүләр тәэсире нинди булыр?",Донъя,9035,https://www.azatliq.org/a/rusiada-yanga-chiklaular-taesire-nindi-bulir/32996658.html,2024-06-19T00:00:28+03:00
"""Барлыҡ сирҙәрегеҙҙелә дауалайбыҙ, бары тик 5 000 һум ғына. Әгәр дауалай алмайбыҙ икән, 10 000 һум итеп ҡайтарып бирербеҙ"". Был яҙыу үтеп барған бер йәһүдтең күҙенә салынып ҡалған һәм был, еңел генә байыу маҡсаты менән файҙаланып ҡалмаҡсы була. Йәһүд дауаханаға килеп инә лә: -Һаумыһығыҙ! Шәфҡәт туташы: Һаумыһығыҙ! Нимә борсой? Йәһүд: -Мин аҙыҡтың тәмен тоймайым. Зинһар, ярҙам итегеҙ! Миңә хәҙер бар аҙыҡ та бер төрлө кеүек. Табип булып алған теге егет: -Әнисә туташ, егерменсе номерлы һауытты алып килегеҙ ҙә пациентҡа бирегеҙ әле! Йәһүд быны ҡомһоҙланып емергән дә: -Тфү! Был бензин дә һуң! Табип: -Ҡотлайым! Һеҙ йәнә тәм тоя башланығыҙ. Һеҙҙән 5 000 һум. Йәһүд бик ныҡлы ғәрләнеп аҡсаһын түләгән дә сығып киткән. Бер-нисә көндән, теге биш меңде ҡайтарыу маҡсаты менән дауаханаға йәнә килгән: -Һаумыһығыҙ! Зинһар миңә ярҙам итегеҙ! Минең хәтерем юҡ. Табип ярҙамсыһына: - Әнисә, 20-се номерлы, алма һутлы һауытты килтерегеҙ әле! Был Йәһүд теге саҡтағы хәлде иҫенә төшөрөп: -Нимә? Ул бит бензин менән. Табип: -Ҡотлайым! Һеҙҙең хәтерегеҙ һәйбәтләнде. Хәҙер һеҙ барыһын да хәтерләйһегеҙ. Һеҙҙән 5 000 һум. Йәһүд тағы ла ҡатыраҡ ғәрләнеп, аҡсаһын түләгән дә сығып киткән. Шулай ҙа, теге түләгән аҡсаны ҡайтармаҡ булып бер-нисә көндән ҡабат килгән. Дауаханаға инеп: -Һаумыһығыҙ! Зинһар, ярҙам итегеҙ! Мин күрмәй башланым. Табип: -Бик йәл. Беҙ һеҙгә ярҙам итә алмайбыҙ. Бына һеҙҙең 10 меңегеҙ. Алығыҙ! Йәһүд ғәжәпләнеп: Ниндәй ун мең ти? Бында бер мең генә лә инде! Табип: -Ҡотлайым! Һеҙ күрә башланығыҙ. Һеҙҙән биш мең һум! (Вильдан Хасановтан) Йылмай!",Башҡорт дауаханаһы,Юмор,1550,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-09-11/bash-ort-dauahana-y-4383696,2025-09-11T13:19:00+00:00
"Бер аш ҡалағы йәшел сәй; Бер аш ҡалағы сода; Бер аш ҡалағы крахмал Әсетке - сәй ҡалағының өстән бер өлөшө (пакмай). Ошоларҙы бергә бутарға һәм биткә, ҡулға, сәскә, муйынға ун биш минутҡа һөртөп торорға һәм йыуып төшөрөргә. Аҙнаһына бер тапҡыр эшләргә.",Йәшәртеүсе мазь,Аңлатма,251,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-13/y-sh-rte-se-maz-4348459,2025-08-13T21:54:00+00:00
Оҫталыҡ дәресен Рәсәй Ҡыҙыл тәреһе төбәк бүлексәһе инструкторы Никита Волошин үткәргән. Сара Беренселәр хәрәкәтенең Беренсе ярҙам Бөтә Рәсәй проекты сиктәрендә ойошторолған.,Балалар беренсе медицина ярҙамы күрһәтергә өйрәнә,Яңылыҡтар,173,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-02/balalar-berense-meditsina-yar-amy-k-r-terg-yr-n-3953187,2024-10-02T11:25:00+00:00
"Украинадагы сугышта Русиянең һөүмгә эләккән ныгытылган хәрби машинасы. Иллюстратив фотофикерләрЧаллыдагы ""Ремдизель"" оешмасы штурм төркемнәре өчен ""Зубило"" ныгытылган хәрби машинасы ясамакчы була. Бу хакта ""Новости"" агентлыгыиткерә. Ул сугыш кирәк-яраклары китерү, йөк һәм яралыларны ташу, радиостанцияләр белән квадрокоптерларга зарядка бирү кебек функцияләр башкара алачак, диелә. Пилотсыз машинаны ""Армия"" форумында тәкъдим итмәкчеләр, чара 14-20 августта Мәскәү янындагы Кубинка шәһәрендә, РФ саклану министрлыгы ярдәме белән үтәчәк. Форумда шулай ук ""Ремдизель""нең ""Титан"" ныгытылган хәрби машинасы да тәкъдим ителәчәк. ""Ремдизель"" оешмасына Чаллыда 1978 елда нигез салынган. Ул тәгәрмәчле ныгытылган машиналар уйлап табу һәм итештерү белән шөгыльләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанның ""Ремдизель"" оешмасы штурмчылар өчен пилотсыз хәрби машина ясамакчы",Яңылыҡтар,855,https://www.azatliq.org/a/32543778.html,2023-08-11T09:00:41+00:00
"-Балаҫтарҙы сафландыра: соданы балаҫ өҫтөнә һибегеҙ. Ун биш минуттан һурҙыртып алығыҙ. -Көмөш ҡалаҡтарҙы таҙалау: һыулы сода ҡалаҡтарҙы ялтыратып ҡуясаҡ. - Торбаларға бысраҡ тығылғанда, сода, уксус һәм эҫе һыу таҙартып ебәрәсәк. -Кер йыуғанда, ярты стакан сода порошокты көсәйтә һәм насар еҫте бөтөрә. -Аяҡ кейеменең эсенә сода һалһаң, еҫен һәм еүешлеген бөтөрә.",Көнкүрештә соданың ете төрлө файҙаһы,Аңлатма,362,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-14/k-nk-resht-sodany-ete-t-rl-fay-a-y-4349105,2025-08-14T13:53:00+00:00
"«ӨЙҘӘ» - «Сделано ДОМА» - это конкурс видеороликов о семье, снятый детьми. Проект приурочен к Году большой и дружной семьи в Республике Башкортостан. Для участия дети и подростки в возрасте от 8 до 17 лет должны прислать видеоролик о своей семье продолжительностью до 3 минут в горизонтальном формате. Конкурс состоит из 3 этапов:1 этап. До 30 марта необходимо отправить работу и заявку на участие (Приложение 1) личным сообщением в группу «Тамыр» социальной сети Интернет «ВКонтакте». Организатор отбирает не менее 15 работ для участия во 2 этапе.2 этап. Народное голосование. Первая декада апреля 2026 г. Организатор выносит не менее 15 лучших видеороликов на народное голосование в группе «Тамыр» социальной сети Интернет «ВКонтакте.3 этап. Награждение победителя - г. Победитель народного голосования получает приглашение для своей семьи на большой детский концерт телеканала «Тамыр», где получает главный приз медиаконкурса - телевизор. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Төп бүләк - телевизор!,Мәғариф,1064,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-09/t-p-b-l-k-televizor-4569768,2026-02-09T09:29:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Әмәт"" станциясе ир өстендә урнашкан, шуңа ул качу өчен яраксыз дип табылган. Гадәттән тыш хәлләр булганда Казан метросының ун станциясе яшеренү өчен яраклы. Бу хакта террорчылыкка карша көрәш комиссиясе утырышында Казан башкарма комитеты итәкчесе урынбасары Искәндәр Гыйниятуллинәйткән. Шул ук вакытта ""Әмәт"" станциясе качу өчен яраксыз дип табылган, чөнки ул ир өстендә урнашкан. Шәһәрдәге торак йортларда 5,4 мең идән астын тикшергәннәр. Шуларның 2,6 меңе яшеренергә яраклы булып чыккан. Шулай ук качу өчен 36 парковка да бар диелә. Гыйниятуллин әйтүенчә, гадәттән тыш хәл килеп чыкса Казанда яшәүчеләр тирәндә урнашкан биналарда һәм ир астындагы урыннарда: идән асларында, парковкаларда яшеренә ала. Шәһәр халкының 17 процентына яшеренү урыннарында, калганнарга метро станцияләрендә качып торырга мөмкин.2 апрель иртәсендә Татарстанга — Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле беренче тапкыр — дроннарһөүм итте. Һөүмдә 14 кеше, шул исәптән ике үсмер яраланган иде. Дроннар һөүменнән соң, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов республикадагы ашыгыч хезмәтләрне гадәттән тыш хәлләргәәзер торырга чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Гадәттән тыш хәлләр булганда Казанда яшәүчеләр 11 метро станциясенең унысында яшеренә алачак,Яңылыҡтар,1272,https://www.azatliq.org/a/gadattan-tish-hallar-bulganda-kazanda-yashauchelar-11-metro-stantsiyaseneng-unisinda-yasherena-alachak/32901194.html,2024-04-11T14:33:56+03:00
"Бөгөн акцияға  Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев ҡушылды һәм Өфө мәктәптәренең береһенә дүрт өр-яңы китап тапшырыҙ. - Шунда уҡ үҙемдең 35-се һанлы мәктәбемде иҫкә төшөрҙөм. Ҡасандыр унда мин уҡырға төшкәйнем, бөгөн улым унда белем ала. Уның китапханаһы өсөн Рәми Ғарипов, Мостай Кәрим, Сергей Аксаков һәм Александр Пушкин әҫәрҙәрен һайланым. Ышанам, улар әҙәбиәт һөйөүсе йәш быуын ҡулына эләгер, - тине агентлыҡ етәксеһе. Яңы китаптар 20 февралгә тиклем китаптар түбәндәге адрестар буйынса ҡабул ителә: «Китап» магазины, Ленин урамы, 26; «Китап» киоскы, Туҡай урамы, 46; «Китап» нәшриәте, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13. Уҙған йылдарҙа акция барышында Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге Ғаилә тәрбиәһенә булышлыҡ итеү үҙәге, шулай уҡ Учалы, Күмертау ҡалаларында һәм Күгәрсен районында балалар өсөн ғаилә тәрбиәһе үҙәктәренә китаптар йыйылды. Бынан тыш, Рәсәй клиник онкология йәмғиәте () ағзалары менән берлектә Республика клиник онкология диспансеры һәм ""Ватанды һаҡлаусылар"" фондының Башҡортостан филиалы менән берлектә Республика клиник хәрби ветерандар госпитале өсөн бик күп китаптар тупланды.",Һөйөү менән китап бүләк ит!,Яңылыҡтар,1123,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/y-men-n-kitap-b-l-k-it-4574756,2026-02-11T23:35:00+00:00
"Килдеғол ауыл мәҙәниәт йортонда Зәки Зәйнуллиндың ""41-ҙең арбалы ҡатындары"" исемле спектаклен сәхнәләштергәндәр. -""41- ҙең арбалы ҡатындары"" - ниндәй генә хәлдә лә юғалып ҡалмаған, тормош йөгөн төптән егелеп тартыусы ауыл ҡатын - ҡыҙҙарына мәҙхиә булып яңғыраны. Һәүәҫкәр актрисаларҙың ролға инеп, бирелеп китеп, килештереп уйнауҙары тамашасыларҙы ла битараф ҡалдырманы. Улар менән бергә ҡайғырып та, һағышланып та, ҡай саҡ көлөп тә, илап та ҡараны тамашасы. Ҡыпсаҡ ауыл хакимиәте башлығы Ҡаһарманов Фәрзәт Мөхәмәтйән улының да спектаклдә ҡатнашыуы беҙгә оло мәртәбә өҫтәне. Артабан ""Умырзая"" халыҡ фольклор ансамбле ҡыҙҙары, ""Аҫылташтар"" йыр-бейеү ансамбле ҡыҙҙары сығыш яһанылар. Ынйы Ҡарағолова, Айсулпан Фәтҡуллина, Венера Ҡадыровалар дәртле бейеүҙәрен бүләк итте. Ҡыпсаҡ ауыл хакимиәте башлығы Ҡаһарманов Фәрзәт Мөхәмәтйән улы, ветерандар советы етәксеһе Яхина Ғилмия Абдулла ҡыҙы, ҡатын-ҡыҙҙар советы етәксеһе Билалова Сажиҙә Вәлит ҡыҙы ауылдаштарыбыҙҙы байрам менән ҡотлап, бүләктәр биреп, иң изге теләктәрен еткерҙеләр. Сарала махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы егеттәребеҙгә ярҙам итеүсе әсәйҙәргә миҙалдар тапшырылды, - тип хәбәр итәләр Килдеғол ауыл мәҙәниәт йорто, ауыл китапханаһы төркөмдәрендә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Спектаклдә ауыл хакимиәте башлығы ла уйнаған,Йәмғиәт,1386,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-01/spektakld-auyl-hakimi-te-bashly-y-la-uyna-an-4487500,2025-12-01T08:30:00+00:00
"ырчы, Башкортстан башлыгының мәдәният киңәшчесе Элвин Грей(Радик Юлъякшин) үзенең -ында бу атна Башкортстанда Фирдүс Тямаевконцертын үткәрмәүгә бәйле үз аңлатмасын бирде. Чыгарганязмасындаул Тямаевны миләтара низаг тудырмаска чакырды. ырчы сүзләренчә, ул Тямаевтан шалтырату булгач, шунда ук Уфага барып итеп, ярдәм итәргә әзер икәнлеген белдерде. Янәсе, шуннан соң 1 минуттан аңа ""кирәкми"" дигән авап килгән. ""Иртүк уянгач, һәм төрле кешеләрдән Тямаевка бәйле 100 дән артык хат күргәч, мин шундый нәтиә чыгардым. Әлеге язышу аңа билгеле максатлар өчен кирәк булган. Фирдүскә мәсьәләне хәл итү түгел, пиар кирәк иде"", дип язды Элвин Грей. Тямаевның ""Ак барс"" хоккей такымы өчен башкаргангимндада Юлъякшин ""башкорт халкын мыскыллау сүзләре"" тапкан. ""Мин шундый нәтиәгә килдем: билгеле төркем тарафыннан (тиешле оешмаларга фамилияләп атый алам) котыртылган әлеге шәхес, Татарстанда хәлләрне болгатып, анда этносларны бер-берсенә каршы оештырып, безнең халыкны болгату өчен, татарларны башкортларга каршы һәм киресенчә котыртып Башкортстанга күчте"", дип язып чыкты ул. Ул шулай ук ""әлеге вазгыятьне ""Бердәм Русия"" фиркасе юристлары контроль итүләре"" турында яза, халыкларны талаштырып бүләргә, шуннан соң идарә итәргә телиләр, дигән нәтиә чыгара. Тямаевка ""киңәш"" итеп Элвин Грей республикаларда милләтара низаг тудырмаска чакыра. ""Ахыр чиктә, бу инаять"", ди ул. ырчы шулай ук үзенең 10 ел дәвамында ике кардәш халыкның якынаюы өчен хезмәт куюын әйтә. Аерым алганда, аның сүзләренчә, ул Салават Фәтхетдинов, Иркә, Данир Сабировкебек башкаручыларга ""маршрут кәгазьләре"" алырга ярдәм иткән. 5Фирдүс Тямаев: ""Нигә безне ниндидер кысаларга кертергә кирәк? ""Бу атнада ырчы Фирдүс Тямаевның Башкортстандагы Кыргыз-Миякә авылындагы ике көнлек концертыбулмый калды. Урындагы түрәләр моны Мәдәният йортын су басу, шул сәбәпле утны сүндерү белән аңлатса да, Тямаев моны уйлап чыгарылган ялган дип атады. Ул илләр Уфадан, Башкортстанның мәдәният министрлыгыннан килә дип саный, мондый каршылыкларның тууы Куштауны яклаганы өчен үч алу дип уйлый. Азатлыкның""Минемчә"" тапшыруында Тямаев бу низагта Элвин Грей роле турында да сөйләде. ""Башкортстанга барыр алдыннан мин Радик Юлъякшинга шалтыраткан идем, хәлләрне аңлаттым, ""Безгә ярдәм итә аласыңмы, безне Башкортстанга кертә аласыңмы? "" дип сорадым, барырга теләгән шәһәрләр исемлеген дә бирдем. Ул башта белмәмешкә салышты, аннары ""Сөйләшәм, бүген-иртәгә авап бирәм"" диде, шуннан соң инде телефонга авап бирмәде. Бүген ул язып ята, мәсьәләне хәл итәргә тырышырмын дип язган, мин инде ""Радик, рәхмәт, кирәкми"" дидем. Аңа үпкәләмим, бәлки, чыннан да, бу аңа кызык, кирәк әйбер дә түгелдер"", диде Тямаев. ырчы әлеге туган низаг уңаеннан Башкортстан мәдәният министры Әминә Шәфыйковагамөрәәгать итеп, бу хәлгә аңлатма бирүне сорады. Министрлык та техник сәбәпләргә сылтанды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Элвин Грей: ""Тямаев Башкортстанда татарларны башкортларга каршы котырта""",Яңылыҡтар,3050,https://www.azatliq.org/a/31171201.html,2021-03-26T13:08:45+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырНамаз укучылар да 20 процентка арткан диелә. Казанда яшәүче татар-мөселманнар арасында динилек көчәя. Мәрани исемендәге Тарих институты галимәсе, социология фәннәре докторы Гөлнара Габдрахмановасоциологик сораштырулар нәтиәсендә шундый нәтиә ясаган. Бу хакта институт сайтыхәбәр итә. Сораштыру 2024 елда Казанда яшәүчеләр арасында үткәрелгән. Анда күпме кеше катнашканы әйтелми. Тикшеренү ""Русия - Ислам дөньясы"" стратегик күзаллау төркеме ярдәме белән әзерләнгән. Ул 2011 елда өйрәнелгән күрсәткечләр белән чагыштырылып бирелә. Сораштыруның төп нәтиәләре мондый: ""Татарстанда ислам илкүләм һәм ирле дәрәәдә социаль проблемнарны хәл итүгә юнәлгән эшлекле, интеграцияләнгән дин булып санала"", диелә хәбәрдә. Моңа кадәр тарихчы, этнолог Дамир Исхаковтатарлар арасында мәчетләргә йөрүчеләр 5-6 тәшкил итә дип Азатлыккасөйләгән иде. — Хәзер ислам дине кире кайта. Мөселман гаиләләрендә күбрәк бала табарга тырышалар. Бу — уңай күренеш. Монда итди тикшеренүләр кирәк. Шуның нигезендә генә фаразлар ясарга мөмкин. Бүген татарларның 80 үзен мөселман дип саный. Мәчетләргә йөрүчеләр – 5-6 процент. Үзем Казанда да мөселман гаиләләрен күп беләм, — диде ул. Галиман Ибраһимов исемендәге тел, әдәбият, сәнгать институты галиме Азат Ахуновтатарда ислам һаман да йола дәрәәсендә саклана дипәйткән иде. Бүген Казанда 80 гә якын, Татарстанда — 1 500 дән артык мәчет эшли дипсанала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тикшеренү: Казанда татар-мөселманнар арасында мәчеткә йөрүчеләр һәм ураза тотучылар саны ике тапкырга арткан,Яңылыҡтар,1525,https://www.azatliq.org/a/qazanda-tatar-moselmannar-arasinda-dinilek-kocheye/32999720.html,2024-06-20T09:25:13+03:00
Гәзитебеҙ төркөмөндә барған Әсә күңеле – ҡояш йылыһы конкурсында – Балаҡатай районы Түбәнге Үтәш ауылынан туғыҙ бала әсәһе Рима Рәхмәтуллина.,"Балалары, ейәндәре өсөн үрнәк",Йәмғиәт,141,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-29/balalary-ey-nd-re-s-n-rn-k-4486422,2025-11-29T10:50:00+00:00
"Башҡортостан кешеләре Радий Хәбиров менән тура бәйләнешкә ебәргән мөрәжәғәттәре буйынса 2,4 меңдән ашыу яуап алған да.","Һорауҙар күп, хәҙер улар буйынса эш бара",Йәмғиәт,118,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-01/orau-ar-k-p-h-er-ular-buyynsa-esh-bara-4489128,2025-12-01T19:03:04+00:00
Глава Башкортостана Радий Хабиров поблагодарил Президента России за решение присвоить Ишимбаю почетное звание «Город трудовой доблести». Сегодня Владимир Владимирович Путин подписал соответствующий указ. В своем посте в соцсетях руководитель региона рассказал об Ишимбае.,Глава Башкирии поблагодарил Путина за присвоение почетного звания городу Ишимбаю,Йәмғиәт,271,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-15/glava-bashkirii-poblagodaril-putina-za-prisvoenie-pochetnogo-zvaniya-gorodu-ishimbayu-4086279,2025-01-15T22:35:00+00:00
"Байрамға Өфөнән, Өфө, Архангел, Ауырғазы, Благовар, Бөрө, Стәрлетамаҡ райондарынан 300-гә яҡын бала саҡырылған. Улар араһында һаулыҡ үҙенсәлектәре сикләнгән балалар һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары ла бар. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, сара «Бәхет территорияһы» хәйриә фондының попечителлек советы рәйесе Каринэ Хәбирова патронажы аҫтында уҙғарыла. Тәүге тапҡыр «Аксаков шыршыһы» 2019 йылда хәйриәселәр аҡсаһына уҙғарылды, унан һуң республика Башлығы төбәктең барлыҡ ҡала һәм райондарында ошондай уҡ байрамдар үткәрергә ҡушты.  Быйыл ойоштороусылар йола буйынса төрлө программа әҙерләгән. Байрам кәйефен ҡунаҡтарҙы ҡаршы алған көләс йөҙлө ҡурсаҡтар тыуҙырҙы. Аниматорҙар һәм ирекмәндәр ҡунаҡтарға «тылсымлы таяҡтар» һәм мандариндар таратты. Икенсе ҡатта балалар өсөн яңы йыл шыршыһы янында Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу менән хорвод ойошторолдо, Яңы йыл тамашаһы күрһәтелде, фотоға төшөү урындары эшләне, күңел асыу саралары ойоштородо. Театр артистары үҙ сиратында балалар өсөн бүләк әҙерләгән. Ул да булһа иң билдәле яңы йыл  тамашаһы — «Щелкунчик» балеты! Спектакль башланыр алдынан балаларҙы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров сәләмләне. - Мин бөгөн һеҙҙе ысын күңелдән Яңы йыл менән ҡотлайым. Ул һеҙгә шатлыҡ һәм бәхет кенә алып килһен, бар эштәрегеҙ ҙә уң булһын. Бөгөн шулай уҡ һеҙҙе оҙатып килгән әсәйҙәрегеҙгә айырым хөрмәт һүҙҙәремде еткерәм. Уларҙың ни тиклем хәстәрлекле икәнен, балаларҙы аяҡҡа баҫтырыу өсөн көстәрен йәлләмәүҙәрен, бар күңелдән тырышыуҙарын күрәм. Шулай уҡ бөгөн һеҙҙең арала атайҙары Махсус хәрби операцияла булғандар бар. Улар беҙҙең тыныслыҡ һағында тора, шуға ла мин уларға үҙемдең сикһеҙ хөрмәтемде һәм рәхмәтемде белдерәм. Ҡәҙерле бәләкәй дуҫтарыбыҙ! 2025 йыл һеҙҙең өсөн былтырғыға ҡарағанда бәхетлерәк булһын, тип теләйем. Яңы йыл менән! Бәхетле булығыҙ!  - тине Республика етәксеһе Радий Хәбиров. «Бәхет биләмәһе» Хәйриә фондының попечителдәр советы рәйесе Каринэ Хәбирова ла «Аксаков шыршыһы» ҡунаҡтарын ихлас сәләмләне: – Бөгөн бар театр һөйөүгә сорналған. Кемгә генә, ҡайҙа ғына ҡарама – һеҙҙән мөхәббәт урғыла. Әсәйҙәр, һөйөүегеҙҙе балаларығыҙға һәм яҡындарығыҙға бүләк итеүегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Балалар, бөгөн күңел түрендәге иң изге теләктәрегеҙҙе әйтеүегеҙҙе, хыялдарығыҙҙы еткереүегеҙҙе теләйем. Йыһан хыяллана белгәндәрҙе һәр саҡ ишетә. Быйылғы йыл һеҙҙең өсөн иң бәхетлеһе булһын, бар теләктәрегеҙ тормошҡа ашһын, – тине Каринэ Хәбирова. – Бөгөн, Ҡыш бабай ебәргән ел-дауылға ҡарамай, бында килгәнегеҙ өсөн рәхмәт. Йыл һайын һеҙҙең өсөн ошо байрамды ойоштороусыларға рәхмәт. Тыуған илебеҙҙе һаҡлаусы һәм әсәйҙәрегеҙ эргәһендә бәхетле бала сағығыҙҙы яҡлаусы атайҙарға рәхмәт. Яңы йыл бәхетле килһен! - тине ул.","Бөгөн Өфөлә ""Аксаков шыршыһы"" уҙҙы",Яңылыҡтар,2665,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-11/b-g-n-f-l-aksakov-shyrshy-y-u-y-4080225,2025-01-11T01:11:00+00:00
"Борон замандарҙа түгел, беҙҙең осорҙа ике бертуған йәшәгән, ти. Өлкәне киң күңелле, оло балаларға хас булғанса, төплө фекерле булған, кесеһе – иркәрәк, хис-тойғоға бирелеүсән, хыялға бай, алсаҡ бала булып үҫкән. Урамда бер мәл малайҙар һуғышып китеп, кесе малайҙы туҡмай башлай. Ярҙамға саҡырған тауыш ишетеп килгән ағай кеше туғанына ҡул күтәргән һәр кемгә ерле-юҡтан башҡаларға ҡул күтәрергә ярамағанлығын аҡыл менән генә түгел, беләк көсө менән дә аңлатҡан. Туғандар үҙ-ара бик дуҫ, татыу булып үҫкән. Йорт, хужалыҡ булдырғандар. Ваҡыт үтә торған. Туғандар ил гиҙгән, таныштары, дуҫтары күбәйгән. Улар үҙ донъяһы менән, ғаиләһен ҙурайтып йәшәй башлаған. Аралашырға яратҡан кесе туғандың дуҫтары күбәйеп киткән. Ул хатта байрамдарға, табындарға ағаһын саҡырырға ла онотҡан. Ул күберәк таныштары менән аралаша башлаған, хатта ҡайһы берҙәрен өйөнә индергән, Һеҙ миңә ағайымдай яҡын, – тип әйтергә лә тартынмаған. Ошолай йәшәп ятҡанда, килгән ҡунаҡтар кесе туғандың ғаилә ағзаларының әйберҙәрен, ғаиләнең мөлкәтен һорамай ала башлаған. Ә инде был гонаһты күргәндәр нимәлер әйтергә теләһә, улар: Һинең яҡындарың беҙҙе, һинең дуҫтарыңды, рәнйеттеләр, – тип кесе туғанға ошаҡлашҡан, уны яҡындарына ҡаршы ҡотортҡан. Кесе туғандың донъяһы буталған, ул ағаһы әйткән кәңәштәрҙе лә, уның туғаны икәнен дә онотҡан. Ағай кеше барыһын да әрнеп, туғанының донъяһы тарҡалыуын башта ситтән күҙәткән. Яйлап туғанына кәңәш әйтеп ҡараған. Тик кесе туған уны ишетергә теләмәгән Әммә бер көн уның да түҙемлеге ҡалмаған. Ул туғанының өйөнә барып, кемдең туған, кемгә кем яҡынлығын аңлатырға теләгән. Тик кесе туғаны һаман да миңә һинең ярҙамың кәрәкмәй, һин ҡыҫылмаһаң, киреһенсә, яҡшыраҡ булыр ине, тип екеренгән. Рәхмәтле була белмәгән, тамырҙарын онотҡан һәр кемде афәт көтә. Тик кесе туған үҙен генә түгел, ағаһын да, башҡа яҡындарын да ҙур бәләгә алып барып терәүен аңламаған. Унын исеменән башҡалар донъя бутауын да төшөнмәган. Ул тамырҙары, бар үткәне ағаһы менән бәйле икәнен онотҡан. Ә тамырын онотҡан кешене, үҙегеҙ беләһегеҙ, нимә көткәнен. Лариса Абдуллина.",ИКЕ ТУҒАН,Йәмғиәт,2048,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-16/ike-tu-an-3968880,2024-10-16T09:52:00+00:00
"Азат иһаншинУфадагы ""Нур"" татар драма театрына баш режиссер итеп башкорт артисты һәм режиссеры Азат иһаншинбилгеләнде. ""Нур"" татар дәүләт театрына башкорт милләтеннән булган режиссер билгеләнүе әмәгатьчелек тарафыннан шөбһәләнеп кабул ителде. Азатлык бу икеләнүләргә ачыклык кертү өчен яңа билгеләнгән режиссер һәм театрның мөдире белән очрашты. Яңа билгеләнгән баш режиссер сүзен үзен таныштырудан башлады: — Мин театр артисты булып эшли башладым. Тора-бара режиссерлар белән иат мәсьәләсендә каршылыклар башланды. Чөнки һәр спектакльгә, образга үземнең карашым булды. Шуннан акыллы бер кеше миңа режиссер фикерләве комачаулавын әйтте. Эч яна, күңел ташый, теләгәнемне сәхнәгә чыгара алмыйм. Шуннан Мәскәүнең Щукин исемендәге институтның режисссерлар әзерләү факультетына укырга кердем. Аллага шөкер, анда Александр Вилькин, Леонид Хейфецкебек бик зур осталарда белем алдым. Укып кайткач Стәрлетамакта баш режиссер, соңгы алты елда Уфада Милли яшьләр театры мөдире булдым. Бу юлны узуыма һич тә үкенмим. Мөдир булу минем һөнәр түгеллеген аңлап, аннан үз теләгем белән киттем. Минем эшем сәхнә. Мөдир булган елларда мин бар театрларда спектакльләр куйдым. Шул исәптән Туймазы татар дәүләт драма театрында да. — Һәр яңа себерке яңача себерә дигән гыйбарә бар. Сез ""Нур"" театрына нинди яңалык алып килергә уйлыйсыз? — Яшьлектә без барыбыз да амбицияле, дуамал, нәрсәдер исбат итәргә тырышабыз. Эзләнәбез, хәтта символлардан, ягъни билгеләрдән мәгънә эзлибез. Яшь чакта алай итү килешәдер, ләкин өлкәнәя төшкәч кыйммәтләрнең символларда түгел, ә кешедә икәнлеген аңлыйсың. Һәрхәлдә үзем шулай дип уйлыйм. Миңа кеше кызык. Кеше үзе — зур табышмак. Театр халык өчен булырга тиеш. Халык үзенә ошаган тамашаларга йөри, аннан аерылырга ярамый. Халык аңламый торган әйберләр белән дә мавыгырга ярамый. Дөрес, фестивальләр, тәнкыйтьчеләр өчен алар да булырга тиеш, ләкин чама белән. Александр Вилькин, Леонид Хейфец безне укытканда ""беркайчан да бу аурага кермәгез, чөнки чыга алмавыгыз ихтимал"", дигәннәр иде. Мин классиканы яратам. Театр өчен ""новаторлык"" гасырда беткән, бар нәрсә дә уйлап табылган, бары тик формалар, ягъни шәкел генә үзгәрә. Азат иһаншин артистлар белән эш барышындаТамашачы ""Нур"" театрының афишалары яныннан узганда анда бар классиканы күрергә тиеш. ""Галиябану""дан башлап, ""Зәңгәр шәл""гә кадәр. Заман драматургиясе өчен кече сәхнә бар. Мин татар, башкорт классик драматургиясенә йөз тотам. Репертуарны шул юнәлештә яңартырга дип торам. — Репертуарда ничәдер процент урыс классикасы да мотлак булырга тиеш дигәнне ишеткәнем бар. Имеш, Русиядә яшәгәч, шулай кирәк. — Бу — бәхәсле. Дөрес, без Русиядә яшибез, шуңа мизгелгә яки өч мизгелгә бер урыс драматурглары әсәрләре була ала. — Татар әмәгатьчелегендә сезнең билгеләнүгә ризасызларның да булуы мәгълүм. Алар татар театрына башкорт милләтеннән булган режиссер билгеләнүгә ризасызлык белдерә. Аларга нәрсә дип әйтер идегез? — Мин андыйлар булыр дип көттем, аларның борчылуларын аңлыйм һәм аларны яратам. Чөнки алар театр өчен ан ата. Әзрәк сабыр итсеннәр иде. Эшкә килү белән тикшерү, бәя бирү дөрес түгел. Бу — балалык. Минем өчен милләт юк. Мин алман театрына хезмәт итсәм, алман мәдәниятен күтәрер идем. Сәнгатьтә милләт юк. Мин театрны хөрмәт итүләрен, югары бәя бирүләрен телим. Тамашалардан рухи азык, көч алып, рәхмәт әйтүләрен телим. Башкортта да андый кешеләр бар. Алар булмаса, күңелсез булыр иде. ""Без — бөек, бөтен дөнья бездән — Уралдан чыккан. Адәм белән Һава бездән чыккан. Америкада да бездән чыккан халык яши"", диючеләр бар. Бу — көлке. Алар фикерләрен итди итеп тагалар. Яһүдләр акыллы, алар үз милләтеннән көлә, ирония белән карый, шуңа көчле милләт. Вак-төяккә үпкәләү милләтне аска өстери. Кеше үзеннән көлә белергә тиеш. Үзеңнән көлә белү камилләшергә, итешсезлегеңне бетерергә ярдәм итә. Мин театрны юкка чыгарырга килмәгән, мәдәниятне күтәрергә килдем. Мин — космополит. ""Нур"" театры мөдире Фирзәт Габидуллин: Азатлыкка менә нәрсәләр сөйләде. Фирзәт Габидуллин— Моңа кадәр баш режиссер булган Байрас Ибраһимовның контракт вакыты чыкты һәм ул үзе теләп китте. Театрга һөнәри оста кеше, иат кешесе килде. Ул эшен артист булып башлады, күп театрларда эшләде. Мин аны баш режиссер вазифасына тәкъдим иттем, ул рәхәтләнеп кабул итте. Чөнки аның теләге эштә, безнең уйлар бер. Безнең татар драматургиясен, татар классикасын, татар ырларын, биюләрен, гореф-гадәтләрен сәхнәгә чыгарып, татар халкын шатландырасы килә. Бар максат шул. Аллаһ бирсә, милли театр буларак, алдагы иат мизгелләрендә классик әсәрләргә зур урын биреләчәк. Репертуарда комедия күп, ""Нур"" комедия театрына әйләнеп бара. итди әйберләр азайды. Халыкны уйландыра торган әсәрләр кирәк. Азат иһаншинның спектакльләре театр фестивальләрендә югары урыннарны алып килде. Азатның планнары — театрга халыкның карашын үзгәртү. Азат иһаншин мин Туймазы татар дәүләт театры мөдире булып эшләгәндә ике спектакль куйды. Аларга билет табып булмый. Туфан Миңнуллинның ""Әлдермештән Әлмәндәр""ен куеп, Казанга алып бардык. Аны Туфан абыйның кызы Әлфия карады. Елап-елап карады. ""Мин Камал театрыннан соң Туймазы театры уйнавыннан курыккан идем, үземә әтине икенче яктан ачтым"", диде. Монда да шулай ук, һәм тагы да яхшырак булачак. Яңа режиссерны милләтчеләрнең яратмавы ихтимал. Безнең театрда Сәвия Сираева, Рида Фәхрисламовакебек башкорт милләте вәкиләре эшли. Сәвия апаны сәхнәгә чыгару белән халык алкышлый башлый. Аларның үз тамашачысы бар. Алар театрга хезмәт итә. Азат иһаншин ""Нур""га татар сәнгатен күтәрергә килде. Аңа үзен күрсәтергә әзерәк вакыт кирәк. ""Нур""га 29 ел. Кайда соң ул ""Галиябану""лар, кайда соң ул ""Зәңгәр шәл""ләр? Безнең татар классик әсәрләрен күрсәтеп дер селкетәсе килә. Русияне генә түгел, ә барлык дөньяны"", диде Фирзәт Габидуллин.","Татар театрында башкорт режиссеры: ""Сәнгатьтә милләт юк. Мин — космополит""",Мәҙәниәт,5692,https://www.azatliq.org/a/30819553.html,2020-09-03T21:30:33+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрИдел буе төбәкләре арасында шәһәр читендәге иң кыйбатлы йортлар Татарстанда сатыла. Аларның уртача бәясе 6,97 млн сум. Бәяләр 2023 елның башы белән чагыштырганда 9,3 процентка арткан. Ә иң арзанлы өйләр Мордовиядә, анда дача яки коттеджларга уртача бәя 3,66 млн сум. Бу хакта ""Мир квартир"" порталы белешмәләренә таянып РБКиткерә. Башкортстанда шәһәр читендәге йортларның уртача бәясе - 5,51 млн сум. Алар ел башы белән чагыштырганда 14,1 процентка кыйбатланган. Русиядә иң кыйбатлы шәхси йортлар Мәскәүдә сатыла. Анда шәһәр читеннән өй сатып алу өчен уртача 25,72 млн сум кирәк. Петербурда шәхси йортларны 19,2 млн, Мәскәү янында исә 14,9 млн сумга сатып алып була. Русия буйлап караганда иң арзанлы йортларны Курган өлкәсеннән (3 млн сум), Яһүди автоном өлкәсеннән (3,25 млн) һәм Кемер өлкәсеннән (3,3 млн сум) сатып алырга була. ""Мир квартир"" порталы баш мөдире Павел Луценкофаразлавынча, шәхси йортларга уртача бәяләрнең артуы - вакытлы күренеш. ""Быел язын һәм әен арзан тора торган йортлар һәм дачалар сатуга күп чыкты, шуңа уртача бәяләр төшкән иде. Әмма әен һәм көзен бу объектларның бер өлешен сатып алып бетерделәр, кайбер хуалар өйләрен сатудан алып торды. Сатуда кыйбатлы торак кына калды һәм уртача бәяләр янә арта башлады. Шулай да бу шәхси йортларга бәя артуының бердәнбер сәбәбе түгел"", дип аңлаткан Луценко. Аның әйтүенчә шәхси йортларга ихтыя артуы да күзәтелә, чөнки яңа төзелгән күпкатлы йортлардагы фатирлар кыйбатлангач, кешеләр өй алу ягын карый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Ел башыннан Башкортстанда шәһәр читендәге йортларның бәясе 14 процентка, Татарстанда – 9,3 процентка кыйбатланган",Яңылыҡтар,1589,https://www.azatliq.org/a/32719534.html,2023-12-07T07:43:17+00:00
2024 йылдың 21 декабрендә Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы янында Ат баҙары йәрминкәһе үтә.,Ат баҙары йәрминкәһенә рәхим итегеҙ! (12),Йәмғиәт,89,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-19/at-ba-ary-y-rmink-en-r-him-itege-12-4059058,2024-12-19T11:02:55+00:00
"Башҡортостан Башлығы хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә МХО яугирҙәренә наградалар тапшырҙы. Радий Хәбиров указы менән Вячеслав Булавинцев һәм Денис Тоҡомбәтов генерал Шайморатов миҙалдарына лайыҡ булды. Денис Тоҡомбәтов – кадрлы хәрби. Ул республикаға ярҙамы өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. «Өлгәшелгән уңыштарым – республикамдың, тыуған Башҡортостанымдың, ата-әсәйемдең, илебеҙҙең ҡаҙанышы. Етенсе кластан Ишембай башҡорт кадет корпусында тәрбиәләндем. Мине дөрөҫ юлға йүнәлеш биргән тәрбиәселәремә рәхмәтемде белдерәм. Һуңынан мин Рязань гвардия юғары һауа-десант команда училищеһын тамамланым, унда мине Ватанды яратырға, антҡа һәм хәрби бурысҡа тоғро булырға өйрәттеләр. Бер айҙан һуң мин МХО биләмәһенә юлландым. Хәҙер беҙ илебеҙ күге тыныс булһын өсөн һуғышабыҙ. Шулай уҡ яуҙаштарыма ҙур рәхмәт», – тип билдәләне яугир.",Яугирҙарға - Генерал Шайморатов миҙалдары!,Йәмғиәт,822,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-01/yaugir-ar-a-general-shaymoratov-mi-aldary-4296836,2025-07-01T11:23:00+00:00
"Документтарҙы ғына түгел, эшселәр йәшәгән вагончиктарҙағы тәртипте лә ҡайһы саҡта күҙәтергә тура килә. Бер мәл шулай карауат өҫтөндә өйөлөп ятҡан кейемде күргәс, йәнем көйөп, иҙәнгә бырахтырайым, тип уйланым. (Ҡайһы саҡта шул юл менән генә бындағы ирҙәрҙе тәртипкә әҙерәк өйрәтеп була. Хәйер, инә һөтө менән кермәгәнде, тана һөтө менән һирәк керә инде). Шул ваҡыт терт итеп ҡалдым. Кейем аҫтында йәшенеп кенә Ҡөръән Кәрим ята ине. Үҙем карауат өҫтөн әҙерәк тәртипкә килтереп сығып киттем. - Ни өсөн Ҡөръән китабын әйберҙәр аҫтында тотаһың? - тип аҙаҡ уның хужаһынан, Дағстандан килгән егеттән һорайым. - Бында төрлө милләтле, төрлө динле, төрлө ҡарашлы кеше эшләй. Ҡөръән китабына ла төрлөсә ҡараш булырға мөмкин бит, - тине. Кемдер йәшереп Ҡөръән китабын үҙе менән йөрөтһә, икенселәре, күрһәтмәҫкә маташып шешә килтерергә тырыша. Ысынлап та, һәр кемдең ҡыҙыҡһыныуы ла, ҡарашы ла был донъяға үҙенсә. ""Салауат вахтовик"" төркөмөнән алынды. Фото интернеттан алынды.","Кемдер Ҡөръән китабы, кемдер шешә керетә.",Дин,962,https://shonkar.com/news/iman-nury/2025-09-26/kemder-r-n-kitaby-kemder-shesh-keret-4403338,2025-09-26T11:58:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 елга кабул ителгән бюджетта керемнәр — 337,5 млрд сум, чыгымнар — 341,5 млрд сум, дефицит — дүрт млрд сум. Бүген, 19 декабрьдә Башкортстан Корылтае депутатлары 2025 елга исәпләнгән һәм елларга ниятләнгән республика бюджетын кабул иткән. Бу хакта РБКиткерә. Икенче укылышка канун өлгесенә төзәтмәләр кертелгән. Мәсәлән өч елга салым һәм салым булмаган керемнәрне өч млрд сумга арттырганнар, шуларның 1,25 млрды — 2025 елда. Мондый төзәтмәләрне нефть эшләнмәләренә килгән акцизларның артуы һәм юл йөрү кагыйдәләрен бозган өчен штрафлардан төбәк бюджетына килгән керемнең 100 проценттан 75 процентка кимүе аркасында керткәннәр. Төзәтмәләрне исәпкә алганда, 2025 елда салым һәм салым булмаган керемнәр 256 млрд сум булачак, 2026 елда — 272 млрд сум, 2027 — 288 млрд. Федераль бюджеттан килер дип фаразланган акчаларның күләме арткан. 2025 елда финанс ярдәме 12,6 млрдка үсәчәк һәм 81,5 млрд сум булачак. Өч елда республика 197 млрд сум алачак.2025 елга кабул ителгән бюджетта керемнәр — 337,5 млрд сум (беренче укылыштагыдан 13,8 млрд сумга артык), чыгымнар — 341,5 млрд сум (13,8 млрд сумга артык), дефицит — дүрт млрд сум (үзгәрешсез). елга чыгымнар 328,3 млрд сум, ә керемнәр 347,2 млрд сум булыр дип фаразлана. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан парламенты 2025 елга республика бюджетын дүрт млрд сум дефицит белән кабул итте,Яңылыҡтар,1284,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-parlamenti-2025-elga-respublika-byudzhetin-durt-mlrd-sum-defitsit-belan-kabul-itte-/33245497.html,2024-12-19T11:57:04+03:00
"«Сегодняшний день начали с отправки гуманирного конвоя и это событие задало настроение всей рабочей программы. В прошлый раз я был в старом филиале на Мингажева, а сейчас – в новом. Здесь все сделано с душой. Как участник СВО, могу сказать, что созданы комфортные условия и для посетителей, и для сотрудников. Приходя в светлое помещение создается соответствующее настроение и каждый защитник понимает, что в республике его уважают, ценят и делают все, чтобы он почувствовал заботу и поддержку», – подчеркнул Александр Тихонов в ходе встречи с сотрудниками филиала. В филиале можно получить первичную консультацию, психологическую помощь, ознакомиться с образцами технических средств реабилитации и адаптивной одежды. Также производится забор образцов ДНК у родственников пропавших без вести бойцов. Гульнур Кульсарина, руководитель филиала отметила, что за почти три года работы команда фонда стала большой дружной семьей, где нет чужих проблем и горя, где каждый сопровождаемый дорогой и желанный гость. «Мы делаем все для того, чтобы наши герои и их семьи ощущали заботу, внимание, могли реализовать себя, найти свое место в жизни и достигали успехов. В филиале работают 120 социальных координаторов, из них около трети – матери и жены наших ребят, ветераны боевых действий. Некоторые из них потеряли близких, но нашли силы и душевную теплоту, чтобы помогать другим. В новом здании, которое выделил нам Глава Республики Башкортостан Радий Фаритович Хабиров, мы можем создать комфортные условия нашим сопровждаемым. Мы можем проводить здесь мероприятия, организовать встречи с ветеранами», – сказала она. Участники встречи обсудили актуальные вопросы взаимодействия фонда «Защитники Отечества» с региональными органами исполнительной власти, вопросы цифровизации процесса получения мер поддержки. Рабочий визит завершился встречей с членами межведомственной комиссии при Главе Республики Башкортостан по поддержке участников специальной военной операции и членов их семей. Об итогах работы МВК за 2025 год и задачах на 2026 год рассказал Руслан Хабибов, заместитель премьер-министра Правительства Республики Башкортостан – министр спорта Республики Башкортостан. Михаил Блажевич, военный комиссар Республики Башкортостан, ознакомил присутствующих с алгоритмом прохождения врачебно-военной комиссии действующими бойцами. Также были затронуты вопросы диспансеризации ветеранов СВО, трудоустройства. Государственный фонд «Защитники Отечества» создан по Указу Президента России Владимира Путина. Основной его целью является персональное сопровождение ветеранов СВО и членов семей героев. Специалисты и социальные координаторы фонда помогают защитникам не только с медицинской и социальной реабилитацией, но и в переобучении и трудоустройстве, оказывают юридическую поддержку, адаптируют жилье под нужды инвалидов и обеспечивают долговременный надомный уход. Фонд возглавляет статс-секретарь – заместитель Министра обороны РФ Анна Цивилева. Филиалы фонда работают во всех регионах России. Региональный филиал в Башкортостане открыл свои двери года. За время работы в филиал обратились более 37 тысяч граждан, поступило более 100 тысяч обращений, 96 из которых решены.",Александр Тихонов ознакомился с работой филиала фонда «Защитники Отечества» в РБ,Махсус хәрби операция,3164,https://tanburz.ru/news/care/2026-02-13/aleksandr-tihonov-oznakomilsya-s-rabotoy-filiala-fonda-zaschitniki-otechestva-v-rb-4577739,2026-02-13T17:16:00+00:00
"В Доме республики состоялось заседание конкурсной комиссии по определению победителей и лауреатов ежегодного Республиканского конкурса литературных, музыкальных произведений, а также произведений изобразительного искусства военно-патриотической тематики. Его провёл и. о. руководителя администрации Главы Башкортостана Азат Бадранов. Указ о проведении конкурса был подписан  руководителем региона Радием Хабировым в мае прошлого года. На рассмотрение экспертной комиссии было представлено 123 работы в номинациях «Литература», «Музыка» и «Изобразительное искусство». Призовой фонд: за первое место — 1,5 млн рублей, за второе — 1 млн рублей, за третье — 500 тысяч рублей, специальные призы – в размере 100 тысяч рублей каждый. Поздравляем также победителей и призеров напраления Литература: 1 место – Кристина Андрианова -за сборник стихотворений Южнорусские хроники: неопубликованные отрывки цикла годов) 2 место – Миляуша Кагарманова – за рассказ Интеллигент 3 место – Михаил Смирнов – за повесть И возвращались солдаты домой Специальные призы Сердце России – Мурат Рафиков – за рассказ Позывной Кәкүк Время героев – Богдан Вальковец – за стихи РаботаетПятнашка Письма с фронта – Лариса Абдуллина – за цикл очерков, интерью, зарисовок Песни победы споем вместе Огненные строки – Мусайра Фатихова – за литературно-художественное издание По зову Родины. Желаем всем победителям и призерам успехов, крепкого здоровья, неиссякаемого вдохновения и новых свершений!",Главный редактор журнала Башҡортостан ҡыҙы - в тройке победителей,Яңылыҡтар,1461,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-03-17/glavnyy-redaktor-zhurnala-bash-ortostan-y-y-pobeditel-konkursa-4159636,2025-03-17T11:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Крымский процесс"" язуынча, тыңлаучыларны утырышка кертмәгәннәр, чөнки мәхкәмәгә керү белән бәйле чикләүләр бар - террорчылыкка каршы иминлек чаралары кертелгән. ""Административ эшне якынча 20 минутта караганнар, бу аның объектив һәм һәр яклап каралуына шик уята"", дип искәртелә. Кичә, 18 июньдә аннексияләнгән Акмәчетнең (Симферополь) Киев районы мәхкәмәсендә ""Кырым"" ("""") бәйсез кырымтатар газеты мөхәррире Бекир Мамутовның административ эше каралган. Мәхкәмә аны Русия гаскәрен ""дискредитацияләү""дә гаепле дип табып 100 мең сум штраф салган. Бу хакта ""Крымский процесс""иткерә.2022 елда ""Кырым"" газетында бер кырымтатар активистының Кырымда узган мобилизация турындагы әңгәмәсе чыккан була. Административ эшне ачуга шул сәбәпче булган. ""Крымский процесс"" язуынча, тыңлаучыларны утырышка кертмәгәннәр, чөнки мәхкәмәгә керү белән бәйле чикләүләр бар - террорчылыкка каршы иминлек чаралары кертелгән. ""Административ эшне якынча 20 минутта караганнар, бу аның объектив һәм һәр яклап каралуына шик уята"", дип искәртелә. Июнь башында шушындый ук маддә нигезендә ""Кырым"" газеты редакциясенә 300 мең сумштраф салдылар. Иминлек саклау сәбәбе белән үз исемен күрсәтергә теләмәгән хакимият кешесе әлеге ачылган эш нигезендә ""Кырым"" газетасын, зур ихтимал белән, яба алалар дип фаразлый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Мәхкәмә Русия гаскәрен ""кимсетүдә"" гаепләп ""Кырым"" газеты мөхәрриренә 100 мең сум әза биргән",Яңылыҡтар,1435,https://www.azatliq.org/a/mahkama-rusiya-gaskaren-kimsetuda-gaeplap-kirim-gazeti-redaktorina-100-meng-sum-jaza-birgan/32998923.html,2024-06-19T09:04:49+03:00
"Рамай Юлдаш.10 мартта Мари Иле Югары мәхкәмәсендә татар активисты Рамай Юлдашны башкорт халкына нәфрәт уятуда гаепле дип тапкан Йошкар-Ола шәһәр мәхкәмәсе карарына апелляция утырышы узды. Югары мәхкәмә Рамай Юлдашка хөкем карарын үз көчендә калдырды. Шулай ук 10 мең сум штраф карары да үзгәрешсез калды. Рамай Юлдаш Азатлыкка сөйләгәнчә, ул һәм аның адвокаты Югары мәхкәмә карары белән риза түгел, һәм Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә шикаять бирергә ыеналар.26 гыйнвар Мари Иле республикасында яшәүче татар активисты Рамай Юлдашны мәхкәмә 10 мең сум штрафка тартты. Бер көн элек аны прокуратурага чакыртып, административ эш ачу турында карар тапшырганнар иде. Рамай Юлдаш 30 октябрь ВКонтакте челтәрендә бастырган язмасы өчен башкорт халкына каршы нәфрәт уятуда гәепләнде. Хөкемдар Рифкать Сабиранов Рамай Юлдашны гәепле дип таныды һәм аңа 10 мең штраф салды. Прокуратура документында әйтелгәнчә, ВКонтактедагы постта башкорт милли хәрәкәте вәкилләре татар телен кысрыклауда гаепләнә. Рамай Юлдаш әлеге постны мин язмадым, башка бер социаль челтәрдән күчереп куйган идем, диде. Әлеге вакытта язма алып куелган. Азатлык ачыклавынча, мондый эчтәлектәге пост тагы бер төркемдә бар. Узган атнаны Башкортстан Итимагый пулаты да Татарстан медиаларына шикаять итеп прокуроргамөрәәгать итте. Итимагый пулат Башкортстанда татарларны кысрыклыйлар дигән фикер бирелүгә зарлана. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Рамай Юлдашны башкорт халкына нәфрәт уятуда гаепле дип тапкан карар үз көчендә калды,Яңылыҡтар,1614,https://www.azatliq.org/a/31143732.html,2021-03-10T15:12:07+00:00
"Ғаилә һәм ауыл ипотекалары лимитһыҙ булырға тейеш, тип белдерҙе Рәсәй Президенты 19 декабрҙә тура бәйләнеш барышында. «Был торлаҡ төҙөлөшөндә мөһим инструмент булып тора. Төҙөлгән торлаҡтың 50 – шәхси торлаҡ, һәм башлыса ауыл ерендә. Йышыраҡ торлаҡты 40 йәштә алалар. Кешеләр йорт һала, ғаилә ҡора. Бер ниндәй лимит булмаҫҡа тейеш», – тине дәүләт башлығы һәм хөкүмәткә субсидияларҙы төбәктәргә йүнәлтергә ҡушты. Был ипотека программалары артабан да ғәмәлдә ҡала. Владимир Путин һүҙҙәренсә, Т-ипотеканы ябыу тәҡдиме ҡаралған, әммә иҫәпләүҙәр унан һөҙөмтәлелектең сығымдарҙан юғары булыуын күрһәткән. Сығанаҡ: «Башинформ».",Ауыл һәм ғаилә ипотекаһы лимитһыҙ булырға тейеш – Путин,Яңылыҡтар,620,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/auyl-m-ail-ipoteka-y-limit-y-bulyr-a-teyesh-putin-4060516,2024-12-19T21:14:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАИ-95 нең литры - 20 тиенгә, АИ-92 - 30 тиенгә кыйбатланган. әй башыннан бирле ""Башнефть"" бензинга бәяне алтынчы тапкыр арттырды, дип яза""Коммерсантъ"". Басма искәртүенчә, моңа кадәр бәяләр әле 25 июньдә генә арткан булган. АИ-95 нең бер литры 20 тиенгә арткан (54,05 сум урынына 54,25 сум тора). АИ-92 - 30 тиенгә (50,1 сум булган, хәзер 50,4 сум).25 июньдә исә бензинның бөтен төре дә 30 тиенгә, дизель ягулыгы - 20 тиенгә арткан булган. Ә аңарчы ширкәт 19 июньдә дә бер бәяне арттырган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Башнефть"" бензинга бәяне әй башыннан бирле алтынчы тапкыр арттырды",Яңылыҡтар,647,https://www.azatliq.org/a/bashneft-jay-bashinnan-birle-altinchi-tapkir-benzinga-bayane-arttirdi/33018919.html,2024-07-02T17:38:01+03:00
"""ырлыйк әле"" тапшыруында катнашучылар, архив фотосы, 2016 елның ноябрефикерләрЯңа гасыр (ТНВ) телевидениесендә 2000 елдан эфирга чыккан ырлыйк әле тапшыруы ябыла. Март ахырында аның соңгы чыгарылышы күрсәтелгән. Бу хакта програмның авторы һәм итәкчесе Нәип Бәдретдинбелдерү белән чыкты. Тапшыруның ябылу сәбәбен ул минем фикеремнең каналның музыкаль сәясәтенә капма-каршы булуында дип атады. Иң кызганычы шул, каналдагы бу вазгыять белән республика итәкчелеге дә хәбәрдәр дип уйлыйм. Ләкин мин хөкүмәт вәкилләре тарафыннан нинди дә булса тапшыруны карап, анализлаган очракны хәтерләмим. Димәк, ирексездән югары органнарда да милли проблемалар күпләрне кызыксындырмый дигән фикергә киләсең, ди ул. Нәип Бәдретдинов тапшыру финанс кыенлыклар күрүен дә белдерде. Проектның сыйфатын яхшырту, иһазландыру өчен беркайчан да матди ярдәм булмады. Егерме өч ел буена төшерү өчен иң катлаулы, күп кеше катнашкан тапшыруны әзерләү процессы берәүне дә кызыксындырмады, ди ул. Нәип Бәдретдинов Бизнес Онлайнгасөйләвенчә, ырлыйк әленең бер тапшыруына 20 мең сум бүленә торган булган. Атнасына ул үзе 3,5 мең сум эшләгән. Бәдретдинов ТНВ итәкчелегеннән тапшыру гонорарын 10 мең сумга арттырыруны сораган, әмма уңай авап ишетмәгән. Яңа гасыр телерадиоширкәте мөдире Илшат Әминовтапшыру ябылмаячак, ләкин Нәип Бәдретдиновның шартлары үтәлмәячәк дигән. Азатлык чыганакларына күрә, Нәип Бәдретдинов ТНВ белән контрактны өзеп эштән киткән. ырлыйк әле тапшыруы 2000 елның әендә дөнья күрде. Аның беренче һәм алыштыргысыз алып баручысы булып күпъеллар Татар дәүләт филармониясенең сәнгать итәкчесе Айдар Фәйзрахмановторды. Төрле елларда бу тапшыруны журналистлар Зәмирә Рәәпова, Эльвира Мәдиярова (Әхмәтова), ырчылар Гөлдәния Хәйруллина, Равил Галиев, Алинәһәм Азат Кәримовларалып барды. Нәип Бәдретдинов сүзләренчә, ырлыйк әле халык иатына нигезләнгән бердәнбер музыкаль тапшыру иде. Аның максаты — радио-телевидение өчен неформат булган музыкаль ядкәрләребезне яңгырату, сәнгать әсәрләре аша халкыбызда милли горурлык, дөрес зәвык тәрбияләү. Тапшыру 2015 елда бер ябылып алган. 2016 ел ахырында ул кабат эфирга кайтты.1 февральдән ТНВда башкарма директор булып журналист, элек каналынла эшләгән Лилия Кадыйрова билгеләнде. Ул ""яңа 12 проект тәкъдим иттек"" дипбелдерде""Реальное время""га. Аның сүзләренчә, тапшыруларның рейтингларына карап яңарту, кешеләрен алмаштыру һәм башка чаралар күрергә кирәк. ""ырлыйк әле"" тапшыруының ябылуы турында 29 мартта Интертат сайтында да мәкаләдөнья күргән иде. Анда Кадыйрова тапшырулар тулы бер сезонга планлаштырыла, май ахырына кадәр ""ырлый әле"" чыгачак диде. Әмма 30 мартка әлеге мәкалә сайттан юкка чыкты. эзләгече хәтерендә генә берничә өмләсе калды. Соңгы елларда ТНВ телеканалында сугыш пропагандасы көчәйде. Милитаристик тема хәтта милли тапшыруларга даүтеп керде. Ел башында ТНВ баскынлыктагы Украинаның Луһански шәһәрендә үз вәкиллеген ачты. ТНВ итәкчелеге вәкиллекне ачу сәбәбен андагы вакыйгаларны даими яктырту кирәклеге беләнаңлата. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Нәип Бәдретдинов ТНВда ""ырлыйк әле"" тапшыруының ябылуы турында белдерде",Яңылыҡтар,3058,https://www.azatliq.org/a/32884435.html,2024-03-30T12:20:29+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада ""яшеренүчеләрне кабул итү өчен әзерлеге"" иң яхшы булган бомбадан качу урынын сайлап алачаклар. Бу хактагы фәрманны шәһәр мэры Ратмир Мәүлиевимзалаган, дип иткерә""РБК"". Бәйге 20 майга кадәр барачак. Яшеренү урыннарын махсус комиссия тикшерәчәк. Аларны өч төргә бүлеп бәя бирәчәкләр: 150 кеше сыйдырышлы, 150 дән-600 кешегә кадәр һәм 600 дән күбрәк кеше сыйдырышлы объектлар карала. Шул ук вакытта мэрия шәһәрдә бомба һөүменнән саклану өчен ничә яшеренү урыны барлыгын әйтми, моны яшерен мәгълүмат ди. Уфа Украинадагы хәрби хәрәкәтләр бара торган урыннан 1,7 мең километрлап ераклыкта урнашкан. Русиядә яшәүчеләр совет чорында ук төзелгән бомбадан яшеренү урыннарының нинди хәлдә булуына еш зарлана. Күп кенә ишек алларында пычрак һәм күселәр белән тулы идән асларыннан башка бернинди яшеренү урыннары да юк. Декабрьдә Орлов өлкәсе губернаторы ""заманча ракетлардан бик үк яңа булмаган урыннарда качарга туры киләчәк"", чөнки аларның тизлеге югары, дипавап биргән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфа мэры бомбадан иң яхшы яшеренү урынына бәйге игълан иткән,Яңылыҡтар,1092,https://www.azatliq.org/a/32869826.html,2024-03-20T09:09:00+00:00
"Кесаҙна, 15 ғинуарҙа, шулай уҡ яуым-төшөмһөҙ. Ел көнсығыштан, төньяҡ-көнсығыштан талғын, республиканың көньяғында көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -13, -18, аяҙытҡанда -23 тиклем, көндөҙ -9, -14.",Алдағы көндәрҙә һауа температураһы -23 тиклем түбәнәйә,Яңылыҡтар,199,https://henek.info/news/novosti/2026-01-13/alda-y-k-nd-r-aua-temperatura-y-23-tiklem-t-b-n-y-4535244,2026-01-13T10:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр31 журналистны хәрби хәрәкәтләр барган урында үтергәннәр, шуларның 16 сы Газзә сызыгында үлгән.2024 елда һөнәри эшчәнлекләрен тормышка ашырганда дөньяда кимендә 54 журналист үтерелгән. Бөтен дөньяда хәзерге вакытта кимендә 550 журналист тоткынлыкта, бу исә 2023 ел белән чагыштырганда шактый күбрәк. Әлеге саннар ""Чикләрне танымаучы репортёрлар"" оешмасының бүген, 12 декабрьдә чыгарган хисабындакитерелә. Матбугат хәбәрендәәйтелгәнчә, мондый хисаплар төзелә башлаганнан бирле 54 журналистның үтерелүе беренче мәртәбә күзәтелә, бу иң зур сан.31 журналистны хәрби хәрәкәтләр барган урында үтергәннәр, шуларның 16 сы Газзә сызыгында (биредә Израилнең АКШ белән Европа берлегендә террорчы дип табылган ХӘМӘС оешмасына каршы операциясе үтә) һәлак булган. ""Чикләрне танымаучы репортёрлар"" журналистларның Израил хәрбиләре гамәлләре аркасында үлүен әйтә. Израил исә күп очракта журналистларны үлеме алдан ниятләнгән түгел иде, дип белдерә. Шул ук вакытта ЦАХАЛ Газзәдә эшләүче кайбер журналистларны террорчы төркемнәр белән бәйле булуда гаепләде. ""Чикләрне танымаучы репортёрлар"" бу белдерүнетәнкыйтьләп чыкты, дәлилләр итәрсез диде. Ирактагы, Судандагы, Мьянма һәм украинадагы хәрби хәрәкәтләрне яктырткан чакта да үлүче журналистлар бар. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле һөнәри бурычларын үтәгәндә кимендә 13 журналистның үлүе билгеле. Оешма белешмәләренчә, 2024 елда Русиядә бер журналист- украин Виктория Рощина үлгән, ул Русия тикшерү изоляторында әлегә билгесез булган сәбәпләр аркасында ан биргән. ""Чикләрне танымаучы репортёрлар"" Русиядә тоткынлыкта утыручы һәм эзәрлекләнүче журналистларның нык артуын искәртә. 2024 елда аларның саны сигез кешегә арткан. Дүртесен —Антонина Фаворская, Сергей Карелин, Константин Габовһәм Артем Кригерны оппозиционер сәясәтче Алексей Навальныйның мәхкәмә утырышларын яктырткан өченкулга алганнар, диелә хисапта. Израилдә кулга алынган журналистларның саны 17 кешегә арткан, бу ил аларның саны ягыннан өченче урында тора. Беренче урында — Кытай, дүртенчедә — Беларус. Хисапта 2024 елда тоткынлыктан азат ителгән журналистлар турында да телгә алына. Алар арасында тоткыннар белән алмаш вакытындаиреккә чыккан Алсу Кормашеваһәм Эван Гершковичта бар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","2024 елда дөньяда кимендә 54 журналист үтерелгән, 500 дән артыгы рәшәткә артында",Яңылыҡтар,2263,https://www.azatliq.org/a/elda-donyada-kimenda-54-zhurnalist-uterelgan-500dan-artigi-rashatka-artinda-/33237463.html,2024-12-12T17:02:40+03:00
Башҡортостанда ҡапыл һыуыта. Һауа температураһы экстремаль күрһәткестәргә етәсәк. Һыуыҡтар күпме дауам итер?,Башҡортостанда арктик һыуыҡтар оҙаҡ торасаҡмы?,Яңылыҡтар,108,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-24/bash-ortostanda-arktik-yuy-tar-o-a-torasa-my-4519006,2025-12-24T08:40:00+00:00
"""Таяныс"" атайҙар клубы ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, үҫеп килгән быуынды тәрбиәләү һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау өсөн яңы майҙансыҡ аса. Алда беҙҙе күп мауыҡтырғыс саралар көтә, улар берҙәмлегебеҙҙе нығытасаҡ һәм аралашыу шатлығын бүләк итәсәк"", - тип билдәләне Наталья Семеновна.",«Таяныс» атайҙар клубын асылды,Йәмғиәт,287,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-01-27/tayanys-atay-ar-klubyn-asyldy-4098082,2025-01-27T12:58:17+00:00
"Илмир Әхмәтанов (түбәтәйле) Нью-Йоркта татарларның ""Көзге очрашу"" кичәсен алып бараТумышы белән Башкортстанның Кушнарен районы Яңа Кормаш авылыннан булган Илмир Әхмәтановның АКШта яши башлавына 10 ел булды. Үзе Пенсильвания штаты Питтсбург шәһәрендә яшәсә дә, бар Америка буйлап татарларны туплау, милли-гореф гадәтләрне саклау, бәйрәмнәр һәм Сабан туйларын үткәрү эшен актив алып бара ул. Туклану ширкәтен оештырып бизнесын булдырган Әхмәтанов, үзе әйтмешли, ""АКШка агылган татар-башкорт яшьләре""нең бер өлешенә файдалы киңәшләре һәм эш урыны белән дә ярдәм кулы суза. Азатлык Илмир әфәнде белән АКШка килгән яшьләр, аларның дөньяга карашлары, Америкада калу юллары турында сөйләште. – Илмир, Кушма Штатларга татар кызлары ""агыла гына"" дип әйтәсең. Бу ""агылуны"" ничек күз алдына китереп була соң? Алар айга биш-алты кыз киләме? – Сан ягыннан төгәл генә әйтеп булмый инде аны. Татарстаннан, Башкортстаннан, башка төбәкләрдән киләләр. Фейсбукта татарлар үзара аралашкан төрле бәләкәй төркемнәр бар бит. Анда алар: ""Менә, без киләчәкбез"" дип язалар. Гомумән, соңгы арада АКШка күп кеше килә башлады, һәм аларның күпчелеге укырга дип юл ала. Илне күрергә килүчеләр дә бар. әен күпләр студентлар өчен төрле програмнар белән килә. Мин егетләрне шулкадәр күп дип әйтмәс идем, кызлар күп килә. – Аларның килүенең максаты – Америкада күңелгә хуш килгән кеше табып, анда калумы? – Анысын белмим. Хәзер әйге эшкә бик күп кеше килә. Русиядә доллар үскәч, алар әйбәт кенә акча эшләп кайтып китәләр. Араларында кемнәрдер укырга кереп кала, кемнәрдер үзләренең тормыш ярларын да табалар. – Синең ""кара исәп"" белән бер ел эчендә ничәләп кыз кияүгә чыгып калды? – Төгәл генә әйтә дә алмыйм. Бик еш гашыйк булалар инде. Безнең кызлар ягымлы, уңган бит. АКШтагы егетләр аларны ярата. Илмир Әхмәтанов (у) Казаннан һәм Уфадан АКШка әен эшкә килгән кызлар белән– Кызларга кем булса да ярыймы? Америкада калу өчен милләткә карып тормыйлармы? – Юк инде. Төрле вазгыятьтә төрлечә, миңа калса. Бәлки, чыннан да гашыйк булалардыр, яраталардыр. Минем ирем татар гына булырга тиеш дигән максат куелмый дияр идем мин. Хәзер Русиянең үзендә дә марига да, урыска да, чуашка да чыгалар. Элек кенә авылда әти-әниләре: ""Юк, татар кешесе, үзебезнең кеше, мөселман булсын! "", дип әйтеп торганнар. Алай да, хәзер дә төрле гаилә бар. – АКШка килүче кызлар: ""Илмир абый, килергә теләгебез бар иде, ничегрәк анда? "" дип башта сиңа мөрәәгать итәләрме? – Кемдер юлын үзе таба. ""Килергә иде, эш белән ничек"", дип мөрәәгать итүчеләр дә бар. Мин кулдан килгәнчә булышам, әйгелеккә эшкә килүчеләрне үзебезнең өйдә тотам. Минем эшкә булышалар. Үземнең дә татар мохите ясыйсым килә. Аралашырга да, эшләргә дә иңелрәк алар белән. Безнең татар кызлары уңганрак бит. Егетләр дә килә, гел кызлар гына түгел. – Егетләр һәм кызларның синдә эшләве, икътисади яктан караганда, бизнесыңа ниндидер ташламалар да бирәме? – Беренчедән, мин якташларыма ярдәм күрсәтү ягыннан аларны үземә чакырам. Килсеннәр, нигә дә булса өйрәнсеннәр дим. Аннан гаиләмә дә, балаларыма да татар телен һәм башкорт телендә аралашу максаты белән аларны чакырам. Килгән теге йә бу кыз һәм егет бәлки укырга керер, бәлки берәр эшкә алынып китер дип тә кул суза. Алар миндә эшләгәннән АКШта минем эшкә ниндидер ташламалар каралмый. Алар студент визасы белән өч айга килә һәм 40 сәгать эшләү рөхсәт ителә. Мин аларны эшләткән өчен барлык салымнарны да түлим. – Узган әй ничә егет һәм кыз эшләде? – Бишәү иде. Барсы да Казаннан, Уфадан килгән студентлар булды. Кемдер нефтянойда, кемдер аграрныйда укый. Мин ничә ел инде Башкортстаннанмы, Татарстаннанмы берәр баянчы, берәр биюче килсен иде дип телим. Нигәдер алар күренми әле. Илмир Әхмәтанов ширкәтендә эшләүче татар кызы– Өч айлык виза белән киләләр дидең. Кайтмый калганнар бармы? – Бар. – Кайтмый калу өчен иң шәп юл нинди? – Укырга керәләр. – Моның өчен инглиз телен белү шартмы? – Юк. Башта алар иңглиз телен өйрәнергә укырга керәләр. Аннан белгечлек үзләштерәләр. Укып чыгып, белем алып кире Русиягә кайтып киткәннәр дә бар. – Ник кайтып китәләр соң? – Әти-әниләре чакырып ала дип әйтер идем. Кайберләре кайтасы килеп кайтып китә, ә кайберләре кайтасы килмичә, елап-елап кайтып китәләр. Төрлесе төрлечә. Американы шулкадәр яратучылар бар, һава аланында елый-елый кайтып китәләр. Хәзер ланган киемнәр, кинолар – монда барсы да бар бит, менә сәгатьләр, айфоннар, мин реальдә бит дип исләре китә. – Алар АКШның демократик ил булуын беренче урынга куймый мени? – Алар аның турында уйламый. Миңа калса, АКШтагы тормыш үзенчәлеге – бөтен куелган максатларга да чагыштырмача иңел ирешеп булу аларга ошый. Тиз күнеп китәләр, телне бик тиз өйрәнәләр. – АКШта укырга кереп калып була дип бер сәбәпне атадык, укырга алай ук сәләтең булмаса, яшьләргә бу илдә калу өчен тагын нинди юл бар? – Икенче юл – американ ватандашларына йә кияүгә чыгалар, йә өйләнәләр. Урамда күрәләр, танышалар. Аннан интернет аша сөйләшләр һәм сизми дә каласың өйләнешкән булып чыгалар һәм инде яшәп тә яталар. Аннан, икенче берәүләр, АКШта яшәгән, ватандашлык алган татар-башкортлар Русиягә кайтып үзләренә яр алып киләләр. Илмир Әхмәтанов Вашингтонда Сабантуй үткәрә– АКШта калу теләге булган татар-башкорт яшьләрендә артуга таба барамы? – Мин арта бара дип әйтер идем. – Икенче яктан, Русиядә мәгълүмат чаралары АКШны соңгы ике ел эчендә нык ""сүкте"" һәм тискәре яктан гына тасвирлады. Моның яшьләргә йогынтысы юкмы? – АКШта яшәп, эшләп ятучылар һәм аны тәнкыйтьләүчеләр дә бар. Белмим, алар көне-төне Русия телевидениесен карый микән? Бер әйтем бар бит әле, ""без авылдан чыктык, авыл бездән чыкмады"" дигән. Менә шушы инде ул. – Төрле милли чаралар үткәрәсез. Яшьләр дә шактый гына ыела. Бәйрәмнәрдә сәяси темаларга сөйләшү буламы? – Хәзер бәйрәм генә түгел, хәтта өстәл артына утырсаң да сәясәт. Кеше беләме-белмиме, сәясәтне сөйли. Безнең халык сәясәтне сөйләргә ярата. Татар-башкорт музыкантмы, рәссаммы, төзелештә эшлиме – барсы да сәясәтне шәп белә. Ул шундый фикердә ки, каяндыр ишеткән һәм син аның ул фикерен үзгәртә дә алмыйсың. Американнар үзләре сәясәт белән бөтенләй кызыксынмый дип әйтер идем. Үз эшенә бара, елмая-көлә, үзенең яраткан шөгыле белән мәшгуль, футболын, хоккеен карый һәм башкалар. Американнар арасында сәясәт сайлау алды кампаниясе вакытында гына булып алды. Безнең татар-башкорт сәясәт белән яши сәясәт белән ашый. Табын артында сәясәт, бәрәңге казыганда да сәясәт. Әмма сәясәтне үзгәртү түгел, ә үзенең тормышын да үзгәртә алмый. – АКШка килүче татар-башкортларның ничә проценты кире кайтып китә? – Русиядә тормышлары мул булган, анда яхшы эшләр көткәннәр кайтып китә инде. Мин 20-30 процент кайтып китә дип әйтер идем. – Калучыларның ничә проценты АКШтагы демократик кыйммәтләрне, яңача яшәү кыйммәтләрен кабул итә? Авыллыгыннан чыгучылар күпме диюем? – Бер 50 процент дип әйтер идем. Яңа гына килгән кеше гомумән онытыла. Эшли, аның мәшәкатьләре күп. Баласын укыта. Аякка баскач, хәлләнеп киткәч, Русиядә ничек икән дип уйлана башлый. Күбесе телевизордан АКШта үзе яшәгән шәһәр яңалыгын карамый, ә Русиянең яңалыкларын карап тора бит. – АКШта татар кичәләренә кушылмаган, татар мохитенә кермәгән татар-башкортлар да бармы? – Хәйран алар. Белмәгәннәр дә, белеп тә кичәләргә килми торганнар да бар. Татар кичәләренә бик ерактан балалары белән килгән гаиләләр дә бар. Илмир Әхмәтанов Питтсбургтагы йортының ишек алдында– Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов АКШтабер генә булмады. Читтә яшәүчеләргә президент белән аралашу, бергә утырып сөйләшү кыен түгел. Америка татарлары милли тормыш өчен президенттан ни сорый. Мулла, мәчет, баян? – Мин үзем ""Кам АЗ"" машинасы сорар идем, әмма сорарга мөмкинлек юк. ""Кам АЗ""да йөрисе килә. Мин аны шаярыбрак, шулай сорыйм әле дип әйткән идем, бөтенесе: ""Берүк сорый күрмә инде, безне мыскылга калдырма инде"", дип белдерделәр. (сөйләшү шаяру төсмере алды)– Ул ""Кам АЗ"" машинасы Сабантуйлар үткәргәндә сәхнә итү өчен кирәкме? – Сабантуйларга шул ""Кам АЗ""ны китереп куяр идек, бөтен кызлар-егетләр аның янына килеп фотога төшәр иде. АКШтагы юллардан Татарстан әләме тагып Кам АЗда йөрер идек. Ул машина Татарстанда чыккан бит, йөрмәслек машина мени? Шаярыбрак сөйлим инде. – Шул ук Питтсбургта мәчет төзергә ярдәм сорарга? – Мәчетләр итәрлек анда, йөре генә. Кушма Штатларда әйбәт кенә эшләгән кеше айга Татарстандагы бер авылныкы кадәр хезмәт хакы ала. Шундый хезмәт хаклары алгач мин президенттан нидер сорап утырырга оялыр идем. Минем АКШта яшәүче татар егетләре белән сөйләшкәнем бар. Аларның акчалары да бар, бизнеслары да айга кергән. Алар: ""Татарстанда татарлык белән бәйле нидер эшлисебез килә"", диләр. Теге ниндидер миллионнар чыгарырлык акчалар түгел, ә кайтып-китүне ешрак иткән эш башлау теләкләре.","Илмир Әхмәтанов: ""АКШка килүче татар-башкорт яшьләре арта""",Татарстан,8613,https://www.azatliq.org/a/28209640.html,2017-01-02T22:55:41+00:00
"Дәүләт автоинспекторҙары, Башҡортостанда мәктәп уҡыусыларының руль артына ултырыуҙары хаҡында,  хәбәр итә. Өфө ҡалаһының Дим биҫтәһенең Дағстан урамында «Хавал М6» машинаһын туҡтатҡандар. Руль артында ун ете йәшлек мәктәп уҡыусыһы булған. Үҫмер егеттең атаһын саҡыртҡандар һәм машинаны махсус ҡуйыу урынына алып киткәндәр. Башҡортостандың башҡа ҡала-райондары уҡыусылары ла ҡалышмай. Мәҫәлән, Стәрлетамаҡ районында ла ун ике йәшлек үҫмер бала « 405 м» маркалы квадроциклда йөрөгән. Бында ла дәүләт автоинспекторҙары, техниканың хужаһын, юлда йөрөгән баланың атаһын саҡырғандар. Әлбиттә, техниканы алып китәсәктәрен белгәс, атай кеше туҙынған, тиҙәр. Алма ағасынан алыҫ төшмәй, тиҙәр. Мәктәп уҡыусылары ла техниканы, моғайын, ата-әсәһенән урлап алып сығып китмәгәндәрҙер. Шулай булғас, тәрбиәне был осраҡта кемдән башларға икән? !? Фото интернеттан алынды.",Руль артында – балалар,Йәмғиәт,855,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2026-02-21/rul-artynda-balalar-4587976,2026-02-21T17:38:00+00:00
"В российских школах 29-30 августа пройдут всероссийские учения по профилактике угроз теракта и воздушной тревоги, согласно информации пресс-службы Минпросвещения РФ. Учебные мероприятия будут организованы в образовательных учреждениях 88 регионов страны, включая колледжи. В ходе учений будут отрабатываться действия сотрудников и охраны при захвате заложников и получении сигнала гражданской обороны «Внимание всем! » с информацией о воздушной тревоге.",В российских школах 29-30 августа пройдут всероссийские учения,Яңылыҡтар,453,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-28/v-rossiyskih-shkolah-29-30-avgusta-proydut-vserossiyskie-ucheniya-3901611,2024-08-28T10:59:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада Чаңгы спортының олимпия резервы мәктәбе тренерын үзендә шөгыльләнгән балаларга азгынлык кылуда шикләнәләр. ""Башинформ""гахәбәр итүенчә, тәртип саклаучылар 58 яшьлек ирне кичә, 22 майда тоткарлаган. Ул балигъ булмаучыларның енси кагылгысызлыгына каршы итди инаятьләр кылуда шикләнелә диелә. Беренчел мәгълүматка күрә, апалы-сеңелле ике бала әниләренә тренерның аздыруы турында сөйләгән. Ана кеше кичекмәстән тәртип саклау оешмаларына хәбәр иткән. ""Башинформ""га бу уңайдан спорт мәктәбендә комментар бирмәгәннәр. Ә республиканың тикшерү идарәсе матбугат хезмәте ирнең тоткарлануын, аның белән тикшерү эшләре алып барылуын әйткән. Шулай ук инаять кодексының 132 нче (""енси характердагы көчләү гамәлләре"" ) һәм 135 нче (""Бозык гамәлләр"") маддәләре нигезендә инаять эше ачылуы әйтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада балигъ булмаучы балаларга бозыклык кылуда шикләнеп, тренерны тоткарлаганнар",Яңылыҡтар,906,https://www.azatliq.org/a/32424141.html,2023-05-23T12:23:44+00:00
Бөрйән районы Байназар мәктәбенең 5-се синыф уҡыусыһы Нуриев Рәмис Бөйөк Ватан һуғышының 80 йыллығына бағышланған Билдәһеҙ һалдат тигән һүрәтен ебәргән. Рәмистең Үҙебеҙҙекеләрҙе ташламайбыҙ тигән эше махсус хәрби операция ҡаһарманын һүрәтләй.,Рәмистең һүрәттәре,Еңеү,242,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-03-11/r-miste-r-tt-re-4152497,2025-03-11T11:15:00+00:00
"Быйыл бәйгегә 100-гә яҡын ғариза ҡабул ителде, 30-ы финалға үтте. Ҡыйғы, Дыуан, Салауат, Хәйбулла, Көйөргәҙе, Белорет, Баймаҡ, Мәләүез, Учалы райондары, Өфө гимназиялары, Сибай ҡалаһы, Силәбе өлкәһе әүҙем булды, Федоровка менән Илеш тә ҡушылды. ""Диктор тауышы""ндағы яңылыҡ – ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев исемендәге Өфө кадет корпусынан ҡатнашыусылар бар. Абруйлы жюри улар араһынан 12 еңеүсене һайлап алды. 1 урынға Баймаҡ ҡалаһының 5-се дөйөм биреү мәктәбе уҡыусыһы Азамат ИҘЕЛБАЕВ һәм Әбйәлил районы Асҡар ауылының Таһир Күсимов исемендәге гимназия уҡыусыһы Бәхтийәр МУЛЛАХМӘТОВ лайыҡ булды. 2 урынға Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт республика гимназия интернаты уҡыусыһы Яҙгөл ХӘЙРУЛЛИНА, Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылының 2-се урта мәктәбе уҡыусыһы Яҙгөл ҒАФАРОВА һәм Учалы районының Комсомольск урта мәктәбе уҡыусыһы Илнара ӘБДРӘХИМОВА сыҡты. 3 урын дипломы менән Өфөнән Сулпан ИШМӨХӘМӘТОВА, Салауат районы Әлкә ауылынан Лилиә КӘРИМОВА, Көйөргәҙе районы Илкәнәй ауылынан Айҙар МӨХӘМӘТШИН һәм ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев исемендәге Өфө кадет корпусынан Хәниф ЙОСОПОВ бүләкләнде. Силәбенән Ильяс ЗИЯЕВ менән Илеш районы уҡыусыһы Фәрхәт ИСЛАМОВҠА Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы махсус приз тапшырҙы. Хәйбулла районынан Ислам БИЛАЛОВ – ""Белем тау"" үҙәгенән махсус приз алһа, Ишембайҙан Искәндәр ЛОТФУЛЛИН телевидение дикторы Айнур Ғибәҙуллиндан махсус призға – оҫталыҡ дәресенә – эйә булды. ""Диктор тауышы"" – уникаль проект. Уның төп маҡсаты – киләсәккә дикторҙар, журналистар әҙерләү, балаларҙың йөрәгенә осҡон һалыу, данлы диктор Әхәт Мортазиндың эшен дауам итеү.","""Диктор тауышы – 2026"" конкурсы еңеүселәрен ҡотлайбыҙ!",Яңылыҡтар,1609,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-06/diktor-tauyshy-2026-konkursy-e-e-sel-ren-otlayby-4568473,2026-02-06T23:27:00+00:00
"Минтай балығын ҡыҙҙырһаң да, бешерһәң дә бик ҡоро була. Ә бына түбәндәге рецепт буйынса ул бик һутлы булып бешә.",«Тунлы» минтай,Яңылыҡтар,112,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/tunly-mintay-4504199,2025-12-13T11:00:00+00:00
"У 62-летнего мужчины (обратившегося ко мне с проблемами суставов)-также было и плохое зрение, особенно, на левый глаз, -он плохо видел, особенно при искусственном освещении, после заката солнца. обследовав его, -коллеги-офтальмологи сказали, что его глаза в относительно хорошем состоянии, но единственная проблема заключалась в том, что сосуды, по которым поступала кровь в глаза, были сухими (хрупкими). Наш пупок ( на хинди- набхи) - это невероятный дар, который дал нам наш Создатель. Согласно науке и исследованиям в области- неонатологии, -первое, что создаётся после зачатия, - это пупок. После формирования он присоединяется к плаценте матери через пуповину. Наш пупок, безусловно, потрясающая вещь! Согласно научным данным, после того, как человек умирает, пупок все еще остается теплым и может слабо пульсировать от 3 до 18 часов. Мы уже знаем, что когда женщина зачинает ребенка, ее пупок обеспечивает питание ребенка через пупок ребенка. Это и есть причина того, что все наши вены связаны с пупком, что делает его центром нашего тела. Пупок - это сама жизнь! «Печоти» расположены за пупком, начало в котором берут более 72 000 капилляров, сосудов и вен. А ведь Общее количество кровеносных сосудов в нашем теле в два раза больше окружности Земли! Нанесение различных масел на пупок - лечит сухость глаз, плохое зрение, поджелудочную железу, потрескавшиеся пятки и губы, сохраняет лицо сияющим, волосы блестящими, устраняет боли в коленях, озноб, онемение, боли в суставах, сухость кожи и многое другое. Вот и мой 62-летний пациент, по совету коллеги-офтальмолога, проходившего практику в Индии, -начал дважды в день смазывать пупок и ореол вокруг него- разными маслами. Зрение быстро стало улучшаться. Но при этом- не получая ещё никакого лечения от меня, как от врача-ортопеда, - мой пациент прямо на глазах, - стал улучшать свои показатели- он стал твёрдо наступать на правую(наибо лее повреждённую артрозом) ногу, боли в пояснице, локтевых суставах и коленях- значительно уменьшились. И это буквально в течении 2-3 недель! Конечно же, меня как молодого специалиста, не могла не заинтересовать это причинно-следственная связь, - и я углубился в науку-о познании человеческого пупка. лекарство от сухих глаз, плохого зрения, грибков на ногтях и коже, для блестящей кожи и блестящих волос: Ночью перед сном нанесите 3 капли кокосового масла на пупок и растяните на 1,5 дюйма вокруг пупка. от боли в коленях: Ночью перед сном нанесите 3 капли касторового масла на пупок и растяните на 1,5 дюйма вокруг пупка. при треморе и головной боли, снятия боли в суставах, сухой коже: Ночью перед сном капните 3 капли горчичного масла в пупок и разотрите на 1,5 дюйма вокруг пупка. Зачем смазывать пупок маслом? Оказывается, наш пупок может сам определить, какие вены и капилляры нуждаются в пластичности, какие высохли, а каким- необходима поддержка омега-маслами. И когда вы добавите масло, он максимально быстро, не изменяя состава, -проведет его по ним и восстановит. Когда у ребенка болит живот, мы обычно массируем его маслом и видим, что боль утихает. Мы добьемся этого быстрее, если нанесем несколько капель прямо на пупок и сделаем массаж вокруг него: в течение нескольких минут, боль исчезнет. В попытках нет ничего плохого. Вы можете поставить небольшую бутылочку-капельницу с необходимыми маслами- рядом с кроватью и наносить несколько капель на пупок и помассировать его перед сном. Это позволит удобно дозировать масла и предотвратит случайные разливы. Но главная польза от этого- неоспорима и просто поразительна! Мы знали, что для понижения температуры детям нужно прикладывать к пупку ватную палочку со спиртом, теперь мы знаем, что с маслом это гораздо лучше. На Востоке говорят: «Худшие враги человека не пожелали бы ему тех бед, которые могут принести ему собственные мысли». Один из самых знаменитых врачевателей древности Авиценна говорил: «У врача есть три средства в борьбе с болезнью — слово, растение, нож». Обратите внимание — слово на первом месте. В одном из парижских госпиталей молодой психолог Эмили Кьи на свой страх и риск, ссылаясь на главврача, вменила в обязанность своим больным три раза в день вслух или мысленно повторять по 10 раз фразу «С каждым днем я чувствую себя все лучше и лучше». Причем повторять это не механически, а по возможности ярко. И что вы думаете? Уже через месяц пациенты этого врача стали главным источником разговоров медицинского персонала госпиталя, а затем и всей Франции. Удивительно, но факт: тяжелобольные выздоравливали в течение месяца, у некоторых больных даже исчезла необходимость в хирургическом вмешательстве. То есть подтвердилась догадка великого ученого древности Парацельса, который утверждал, что чудеса творит вера. Наше здоровье — прямое следствие мышления человека. Никто уже не ставит под сомнение, что между психическим и физическим состоянием людей существует прямая связь. «Лучшая защита от всех болезней, от любой инфекции — эта твердая вера в собственное здоровье и положительные эмоции, — говорит психотерапевт с более чем двадцатилетним стажем Андрей Метельский. — Негативные мысли разрушают. Например, злость вызывает болезни желудочно-кишечного тракта. Обида со временем приводит к болезням печени, поджелудочной железы, холециститу». Один из самых важных психологических законов гласит: словесное выражение любви, симпатии и восхищение усиливает жизненную энергию того, к кому оно обращено. А злые и недобрые слова уменьшают энергию слушателя. Общее число заболеваний, связанных с плохими мыслями, продолжает неуклонно расти. Чтобы противостоять им, надо следовать совету древних мудрецов — радоваться жизни, как бы тяжела она ни была! Итак, здоровье, жизнь и судьба человека напрямую зависят от его мыслей. Думаешь о хорошем — жди хорошего. Думаешь о плохом — плохое и получишь. То, о чем мы постоянно думаем, перерастает в убеждение, что это должно или может случиться. И эта вера рождает событие… Именно поэтому с сегодняшнего дня начинаем думать только о хорошем, надеяться только на лучшее. И еще, никогда не переживайте по пустякам! Возьмем на вооружение два золотых правила американского кардиолога Роберта Элиота, признанного специалиста по профилактике инфарктов и сердечной недостаточности. Правило первое: Не огорчайтесь по пустякам. Правило второе: все пустяки. Отправьте тем, кто вам дорог! Будьте здоровы! Пожалуйста, читай. Это не шутка. Ангелы заметили, что ты борешься с болью и проблемой. Они говорят, что это уже в прошлом. Ты получишь благословление. Если веришь в Ангела. Перешли это сообщение дальше, не оставляй без действия, не игнорируй, тебя проверят. Сегодня ночью 2 большие проблемы, твои будут решены. Брось все дела и отправь дальше. Завтра будет самый лучший день. Отправь 10 друзьям (и мне тоже). Если я не получу, значит, я к ним не принадлежу. Владимир Васильевич Светлополянский Фото О. Вильданова","Вы знали, зачем смазывать пупок маслом?",Аңлатма,6826,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-18/vy-znali-zachem-smazyvat-pupok-maslom-4512941,2025-12-18T15:01:00+00:00
"Быйылғы йыл менән 2024 йылды сағыштырып ҡарағанда, менингит менән ауырыусыларҙың һаны 1200 кешегә артҡан. Башлыса ул сит илдән килгән кешеләрҙән йоға һәм таҙалыҡ ҡағиҙәләрен дөрөҫ үтәмәүҙән барлыҡҡа килә. Был вирусты йоҡторған һәр унынсы кеше яҡты донъя менән хушлаша, һәр бишенсеһе инвалид булып ҡала. Фото интернеттан алынды.",Менингит менән шаярырға ярамай,Сәләмәтлек,327,https://shonkar.com/news/auly-ym-bayly-ym/2025-07-16/meningit-men-n-shayaryr-a-yaramay-4315933,2025-07-16T21:33:00+00:00
"Төрлө-төрлө йөкмәткеле хаттарҙың килеүе ҡыуандырҙы. Шулай уҡ был юлы малайҙарҙың әүҙем ҡатнашыуы ла бик матур күренеш ине. Редакцияға килгән хаттарҙың барыһы ла гәзитебеҙҙә баҫылып сыҡты. Бәйгеселәр араһында хатта икешәр мәҡәлә ебәреүселәр бар ине. Еңеүселәрҙе билдәләгәндә хәбәрҙең ҡыҙыҡлы, матур йөкмәткеле булыуына иғтибар иттек. Шулай итеп: урын – Әҙилә АҘНАБАЕВА (Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы), «Мәшһүр эпосыбыҙға һөйөүем артты» мәҡәләһе өсөн; урын – Байрас ШАФИҠОВ (Өфө ҡалаһы, Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһы), «Дим буйында»; – Илнар АЗАМАТОВ (Сибай ҡалаһы, 12-се мәктәп), «Ильясты йәлләп, илай-илай уҡыныҡ»; урын – Фәрхәт ХӨСНӨТДИНОВ (Әбйәлил районы, Асҡарҙағы Таһир Күсимов исемендәге гимназия), «Баш ҡалаға сәйәхәт»; – Илсур ИСЛАМҒОЛОВ (Ауырғазы районы, Талбазы ауылы лицейы), «Үҙебеҙ сығарған себештәр»; – Вадим һәм Морат ӘХМӘТОВТАР (Сибай ҡалаһы, 7-се мәктәп), «Суртан да тоттоҡ». Ә бына Ауырғазы районындағы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһынан Таһир РӘХИМОВ («Болғарға барып ҡайттыҡ») менән Рената ИБӘТУЛЛИНАға («Иң күңелле көндәрем — ауылда») дәртләндереү приздары тапшырыласаҡ. Конкурсҡа килгән беренсе хат өсөн дә махсус бүләк әҙерләгәйнек. Быйыл уға йәш хәбәрсебеҙ Азалиә ФАЗДАЛОВА (Илеш районы, Үрге Йәркәйҙәге 4-се мәктәп) лайыҡ булды. Әйткәндәй, уның ике мәҡәләһе донъя күрҙе. Еңеүселәрҙе ҡотлайбыҙ! Уларға редакцияның Почёт грамотаһы, яңыраҡ Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә донъя күргән «Еңеү ҡайтыр атай менән»«Отцы вернутся с победой» китабым һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ. Зөһрә ХӘКИМОВА, хаттар бүлеге хәбәрсеһе.",Ҡотлайбыҙ!,Конкурстар,1637,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-03/otlayby-4411845,2025-10-03T18:20:00+00:00
"Фирүзә Дәүләтша ҡыҙы Абдуллина (Бай турина) 1961 йылдың 24 февралендә Баймаҡ районының Шүлкә ауылында тыуа. Тыуған ауылында башланғыс мәктәп тамамлай, 1-се Этҡол урта һәм Сыңғыҙ һигеҙ йыллыҡ мәк тәп тә рендә, артабан Баймаҡ мәктәп-интернатында уҡый. 1978 – 1983 йыл дарҙа Стәрлтамаҡ дәүләт педагогия институтының филология факультетында белем ала. Юғары белем алғандан һуң Стәрлетамаҡ районының — Айыусы, Ҡырмыҫҡалы районының — Иҫке Бәпес, Ейәнсура районының Юлдаш мәктәптәрендә уҡыта. 1986 йылда Фирүзә Дәүләтша ҡыҙы Юлдаш һигеҙ йыллыҡ мәктәбе директоры вазифаһына тәғәйенләнә. 1990 йылда ғаиләһе менән бергә Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Бәпес урта мәктәбенә ҡайта, уҡы тыу менән бер рәттән, мәктәп директорының тәрбиә эштәрен башҡара. 2008 йылдан хаҡлы ялда. Фирүзә Абдуллина үҙен белгән саҡтан алып ҡәләм тирбәтә, шиғыр яҙа, ижад емештәре «Йәш көстәр» исемле ике йыйынтыҡҡа ингән. Шиғ риәтен яратыусылар үтенесе бу йын са тәүге өс шиғыр йыйынтығын үҙ иҫәбенә ҡағыҙ баҫмала нәшер итеп тарата. Уның ши ғырҙарына профессиональ һәм үҙешмәкәр композиторҙар Артур Туҡтағолов, Дамир Солтанов, Рәдиф Зарипов, Азат Исҡужин, Юлай Моратов, Альфред Яҡ шым бәтов, Хәлил Биктимеров, Иҙел Нурғәлин, Рәмил Туйсин, Динә Аҡназарова, Әминә Бикташева, Рәсимә Динисламова һәм башҡалар йырҙар ижад итә. Бөгөн Фирүзә Абдуллина – күптәребеҙ яра тып йырлаған һәм тыңлаған 100-ләгән йыр авторы. Ижади күңелле педагог, яҡты хисле шағирәгә тик уңыштар теләйбеҙ! Ауыл уҡытыусыһы Мин – ябай бер уҡытыусы – Ауыл уҡытыусыһы, Кәрәк икән – сөгөлдөрсө, Кәрәк булһа – баҡсасы. Штукатур ҙа, маляр ҙа беҙ Ремонт яһарға булһа, Тарихсы ла, ижадсы ла, Алға маҡсат ҡуйылһа. Агитатор булабыҙ беҙ Һайлауҙар яҡынлашһа, Урам буйлап сүп йыябыҙ Субботниктар башланһа. Кәрәк икән – режиссер ҙа, Бейеүсе лә, йырсы ла, Рәссам да беҙ, сценарист та – Ҡулдан килә барыһы ла. Бөтәһе лә ҡулдан килә, Әммә иң ҙур эшебеҙ: Яңы кеше тәрбиәләү – Шундай кәрәк кеше беҙ! Уҡытыусы белем бирә, Ул – кәңәшсе, ул – терәк. Ауыл  уҡытыусыһына Һәйкәл ҡуйырға кәрәк! Ярамай һәм тейеш Мәктәбемә сабам һәр көн иртән, Һыуыҡ, ямғыр, елгә ҡарамай, Өйҙән сыҡмаҫ инем мөмкин булһа – Уҡытыусы бит мин – ярамай! Ниндәй сара булһа – уртаһында, Субботниктар, концерт – эш тә эш! Нисек итеп инде баш тартаһың? Уҡытыусы бит мин – мин тейеш! Ләкин ҡара – ниндәй хөрмәт менән Иҫәнләшә йәше-олоһо, Уҡытыусы – иң абруйлы шәхес, Был – ауылдың изге йолаһы. Һәр саҡ алда, эштең уртаһында, Яҡын кешеләрем, үҙ ерем, Ярамай һәм тейеш араһында Үтеп китеп бара ғүмерем… Уҡытыусы Төн уртаһы – уның уты яна, Ҡара таңдан аяҡ өҫтөндә, Донъяһының эше ятып тора, Бар күңеле – мәктәп эшендә. Өйгә комиссия килмәҫ әле! Оят булмаһын тик эш өсөн, Ул тырыша теш-тырнағы менән, Бар йөрәген биреп, бар көсөн! Артыҡ маҡтауҙарға өмөт итмәй – Ул өйрәнгән ҡарар үтәргә, Нисек кенә яҡшы эшләһә лә, Күтәрмәҫтәр уны күктәргә. Йөктө өҫтәп-өҫтәп тейәһәң дә, Сабыр һөйрәр күндәм эш аты, Ул күтәргән йөккә лайыҡ итеп Түләмәҫтәр хатта эш хаҡы. Кеше балаһына янып-көйә, Үҙ балаһы үҫә үҙаллы, Ашарға ла ваҡыт тапмай ҡай саҡ, Ләкин эшен эшләй – ул аңлы! Мәғәнәһеҙ ҡағыҙ яҙа-яҙа, Үҙ эшенә йәне атлыға, Ләкин уның яҡты уй-хыялы Инструкцияларға ҡаҡлыға. Нисек кенә аяҡ салмаһындар, Үҙ эшенә тоғро ул ҡала, Йәшәү мәғәнәһе – балаларҙа, Уның өсөн яҡын һәр бала. Өйрәнгәнсә башты ғорур тотоп, Сабыр йота сөсө-әсене, Зарланырға уға рөхсәт итмәй Уҡытыусы тигән исеме.",Йәшәү мәғәнәһе — балаларҙа.,Яңылыҡтар,3334,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-03/y-sh-m-n-e-balalar-a-4106295,2025-02-03T14:34:00+00:00
"""Фәрүәз Фәрғәт улы үҙенең матурлығы, һөйкөмлөлөгө, күҙҙәренең янып тороуҙары, үҙ-үҙен тотошо, бөтә фәндәрҙе лә яҡшы үҙләштереүе менән киләсәктә ҙур шәхес буласағын күрһәтеп тора ине Ә йырсы буласағын уның һөйләшкән сағындағы яғымлы, моңло тауышы уҡ иҫкәртә ине. Аллаһы Тәғәлә уны йырсы итеп яралтҡан. Башҡа тиңдәштәре кеүек уйнап-көлөп, мәктәп тормошонда йөҙөп йәшане, беҙ уны яраттыҡ. Ҙур уңыштар уға! "" - ти ғүмере буйы Ғафури районының Юлыҡ урта мәктәбендә инглиз теленән белем биргән Рима Рафиҡова. Уҡытыусы йырсы уҡыусыһының матур юбилейына арнап шиғыр ҙа яҙған. Фәруәз Фәрғәт улына Бар Юлыҡты дан иткән, Бар халыҡты таң иткән, Фәрүәз Фәрғәт улы Донъяға тыуған икән! Йәмле йәйҙә тыуған икән үҙе Һандуғастар һайрар мәлдәрҙә Әллә, шуға бигерәк ғашиҡ микән Тәрән хисле моңло көйҙәргә. Йөрәктәрҙе һурып алыр булыр Тальянкаға ҡушылып йыр һуҙһа, Уй-хистәрҙе әллә ҡайҙа илтер Урам тултырып йырлап бер уҙһа. Йырла, Фәрүәз, йырла, йырла әле Моңоң тарат алыҫ ерҙәргә Халҡың ярата һине, халҡың һөйә Шатлыҡ өҫтә, йылы ҡараш ташла, Нурың тарат уйсан йөҙҙәргә! Йырлап йәшә, гөрләп йәшә, Кутәр башҡортоң рухын Туғандарың ғорурланһын, Яратһын халҡың, дуҫың! Ҡотло булһын юбилей, Ҡотло булһын Тыуған Көн Һиңә ҡарап Ҡояш көлһөн, Айлы булһын һәр бер Төн! Бул сәләмәт, бул ғүмерле Бул хөрмәтле, ҡәҙерле Үҙ-үҙеңә ҡәнәғәт бул, Шунда-йәшәу ҡәҙере!",Йырсы уҡыусыһына арнап шиғыр яҙған,Мәҙәниәт,1329,https://shonkar.com/news/culture/2025-05-23/yyrsy-u-yusy-yna-arnap-shi-yr-ya-an-4248373,2025-05-23T15:45:00+00:00
"БМО Иминлек шурасы утырышыБМОның Иминлек шурасында Эстония вәкиле Свен Юргенсон Кырым һәм Донбасс мәсьәләләренең оешма алып барган эшчәнлектә һәрвакыт көн тәртибендә тотарга вәгъдә бирде. Аның сүзләренчә, бүгенге көндә бу иң мөһим мәсьәлә. ""Украинаны, аерым алганда, Кырымны басып алу мәсьәләсе бүген иң мөһиме, һәм без аны һәрвакыт көн тәртибендә тотарга тырышачакбыз. Бу иң авырткан ир""дигән Свен Юргенсон ""Укринформга"".1 гыйнвардан Эстония БМО Иминлек шурасында Көнчыгыш Европа илләренең вәкиле вазифасын үти. Көнчыгыш Европа ирлегендә булган низаглар хакында әйткәндә, Юргенсон шулай ук Приднестровье һәм Грузиядәге хәлләрне дә искәрткән. ""Безнең монда үсеш алу ихтималы булган башка низаглар да бар – Приднестровьены яки Грузиянең бер өлешен басып алуны карагыз. Ләкин Украина мәсьәләсе – хәзерге вакытта иң кискен торганы"", дигән ул. Беренче гыйнвардан БМОның Иминлек шурасына яңа даими булмаган әгъзалар керде: Нигер, Сент-Винсент һәм Гренадин, Тунис, Вьетнам һәм Эстония. Эстониягә кадәр Көнчыгыш Европа илләренең вәкиле вазифасын Польша, елларда Украина үтәде. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный һәм Кырымны Русиянеке дип танымый. Мәскәү исә Кырымны аннексияләүне тарихи гаделлек урнаштыру дип атый.2014 елдан АКШ һәм кайбер Көнбатыш илләре Кырым аннексиясе сәбәпле Русиягә карата чикләүләр кертте һәм аларны ярты ел саен озайтып килә.",БМОда Эстония вәкиле: Кырым һәм Донбасс мәсьәләләрен һәрвакыт көн тәртибендә тотачакбыз,Яңылыҡтар,1527,https://www.azatliq.org/a/30358691.html,2020-01-03T11:31:23+00:00
500 детей из Белгородской области примет Республика Башкортостан. Об этом в ходе оперативного совещания правительства в ЦУРе заявил Глава республики Радий Хабиров.,Республика примет 500 детей из Белгородской области,Яңылыҡтар,163,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-08/respublika-primet-500-detey-iz-belgorodskoy-oblasti-3719630,2024-04-08T13:52:15+00:00
"""Татар ата-аналары"" төркеме вәкилләре Чулпан Хәмидова, Илсөя Әхмәтгалиева, Татнетны үстерү фонды итәкчесе Раил Гатауллин белән29 октябрь Кариев исемендәне театр бинасында Дөньякүләм ""Белем әүһәрләре"" интернет-проектлар бәйгесенә йомгак ясалды, иңүчеләр бүләкләнде. Гран-прины быел ""Сөембикә"" журналының интернет сәхифәсе алды. Бүләкләр 10 номинациядә тапшырылды. Беренче урын иде сайтка бирелде. Алар арасында ""Гыйлем"", ""Тукай дөньясы"", ""Казан утлары"" сайтлары бар. Беренче урын алучылар арасында өч елдан соң тагын бәйге оештырыла. Сайтлары туктамаганмы, камилләшкәнме, үскәнме - моңа карап, гран-при бирелә. Аларга инде кыйммәтлерәк бүләкләр тапшырыла. Быел бәйгедә беренче тапкыр ВКонтактеда татар төркемнәре дә катнашты. Беренче урынны әлеге номинациядә""Кызык-Мызык""төркеме алды. Икенче урында Тәртипле татарларһәм Габдулла Кариев театрытөркемнәре, өченче урын УКЫһәм Че гуглит татар кызытөркемнәренә бирелде. ""Татар ата-аналары""төркеме дипломант булды. иңүчеләрнең тулы исемлеген ""Белем әүһәрләре"" бәйгесенең рәсмисайтыннанкарарга мөмкин. Бәйгене оештыру эшләре белән йөрүче Татнетны үстерү фонды итәкчесе Раил Гатауллин Азатлыкка сөйләвенчә, әлеге номинациядә иңүчеләрне котлау өчен Петербурдан ВКонтактеның төп офисыннан вәкилләр килгән. ""Әлеге номинациягә 40 тан артык гариза килде. Безнең таләпләргә ярашлы, төркемнәр татар телен, мәгарифен, мәдәниятен үстерү өчен файдалы булырга, анда бер меңнән артык кеше торырга тиеш. Нәтиәдә бәйгедә 23 төркем катнашты"", дип сөйләде Гатауллин. Ул конкурста катнашкан сайтларның сыйфаты арта ди. ""Элек домен исемнәре. кебек бушлай сервисларда урнаша иде, хәзер икенче дәрәә доменнарда эшләүче сайтлар күп. . доменын кулланучылар бар. Кешеләр үз сайтларына итдирәк карый башлады"", диде Гатауллин. Быел бәйгедә катнашырга теләк белдереп 10 номинациядә барлыгы 102 гариза кабул ителгән, алар арасыннан 60 интернет-проект дөньякүләм бәйгедә катнашу хокукына ия булган. Сентябрь ахырында жюри әгъзалары әлеге проектлар арасыннан 38 проектны финалга тәкъдим иткән. Чит илләрдән килгән өч интернет-проект, татар телендә гомумән мәгълүмат булмау сәбәпле, бәйгедә катнаштырылмаган. Русия төбәкләреннән катнашкан интернет-проектлар да быел финалга үтәрлек дәрәәдә катнаша алмаган. Шулай ук укытучылар арасында татар телендә сайт ясаучылар саны да кимегән. Моны оештыручылар мәктәпләрдә татар теле дәресләренең кыскаруы белән аңлата. Беренче тапкыр ""Белем әүһәрләре"" бәйгесе 2010 елда үткәрелгән иде. Ул татар телендә ясалган, мәгариф өлкәсе белән бәйле интернет-ресурсларны барлау, аларны популярлаштыру, әлеге ресурс авторларына ярдәм күрсәтү максатын күз алдында тота. Чараны Татнетны үстерү фонды, ""Белем. ру"" оешмасы, Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы, Татарстан мәдәният министрлыгы оештыра.","""Белем әүһәрләре"" бәйгесендә татар теле укытучылары ясаган сайтлар саны кимегән",Яңылыҡтар,2737,https://www.azatliq.org/a/29570665.html,2018-10-29T16:05:15+00:00
"Бөрйән районы Байназар ауылы мәктәбе 5""А"" синыф уҡыусылары һәм уҡытыусыһы Рәсимә Рәуиловна Баязитова менән.","""Башланып китт уҡыуҙар. "" конкурсына",Конкурстар,107,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-06/bashlanyp-kitt-u-yu-ar-konkursyna-3914814,2024-09-06T12:03:00+00:00
"""Алиса Көзге артында"" фильмыннан күренешУкучыларның әйге яллары башлану алдыннан, яз ахырында күп кенә кино ширкәтләре үзләренең төп проектларын экраннарга чыгара. Бу вакыт кино өчен шактый табышлы санала икән. Шуңа бәйле, соңгы айларда сыйфатлы һәм кызыксыну уяткан фильмнар кытлыгы кинәт кенә атна саен чыккан зур премьералар вакытына алышынды. Май аенда дөнья күргән өч зур премьераны Азатлык бер күзәтүгә берләштерергә булды. Сәбәбе гади - болар барысы да миллионнарча анатар тарафыннан озак вакыт дәвамында көтелгән премьералар. Шуңа бәйле бүгенге күзәтүдә без ""Америка капитаны: Гражданнар сугышы"", ""-: Дөнья бетүе"" һәм ""Алисә Көзге артында"" фильмнарын тәкъдим итәбез. ""Америка капитаны: Гражданнар сугышы"" киностудиянең комикслар сериясе инде күптәннән иң кыйбат һәм табышлы киносериягә әйләнгән. Бюджеты 250 миллион доллар булган бу фильм урынына чыннан да дистәгә якын башка фильм төшереп булыр иде. Тик нәкъ ""Америка капитаны""ның уңышы кечкенә бер факт белән дәлилләнә: интернетка аның беренче трейлеры чыккач, бер тәүлек эчендә аны 64 миллион тапкыр караганнар. Бу узган елгы""Йолдыз сугышлары""рекордын узган. Фильм сюжеты элеккеләрдән аерыла: моңа кадәр кешелек һәм гаделлек өчен көрәшкән ""үч алучылар"" каһарманнар төркеме икегә аерыла. Каһарманнарны контрольга алуны мантыйклы дип санаган Тони Старк (сүз уңаеннан, бу рольне башкарган Роберт Дауни гонорары барлык башка актерларныкыннан югарырак) төркеменә каршы контроль һәм буйсынуга каршы чыккан Стив Роджерс төркеме тора. Мәсьәләнең четереклелеген аңсыз рәвештә явызлыкка хезмәт иткән Америка капитаны дусты да өсти. Нәтиәдә - игелек көрәшчеләре бер-берсе белән сугыша башлый. Фильм чыннан да тамашачыны үзенә әлеп итә. Кино уртасындагы көрәш барлык кинотеатр тамашачыларын (зал тулы иде) кәнәфиләрнең кырыенда утырырга мәбүр итте. Финал исә бик драматик һәм хисле килеп чыкты. Мәгънәви яктан фильм авыррак кабул ителсә дә (яхшылыкның бер-берсенә каршы көрәше дөрес була алмый), махсус эффектлар һәм визуаль бизәлеш тискәре хисләрне тулысынча юкка чыгарды. Шуңа бәйле алда чыгачак фильмнарына кызыксыну бары тик үсә барачак кына. ""-: Дөнья бетүе""Шулай ук кулы тигән, ләкин нигездә ""20 ""ның имеше булган -кешеләре фильмын да тамашачылар ике ел көткәннәр. Мутантлар турында бу фильм сериясе, фантастик эчтәлегенә карамастан, һәрвакыт чынбарлыкка якын иде һәм әмгыятьтә толерантлык, чыдамлылык идеяләрен алга сөрә иде. Тик бу юлы фильм гадәти кысалардан чыгып, инде бөтенләй фантастик-хыялый яссылыкка чыкты. Бу юлы -кешеләренә борынгы Апокалипсис исемле мутантка каршы көрәшергә туры килә. Үз максаты итеп бөтен дөньяны юкка чыгаруны куйган бу мутант образына нигәдер дини һәм окультик эчтәлек өстәгәннәр. Нәтиәдә, чынбарлык, фантастика һәм окультизм боткасы килеп чыга. Шуңа бәйле персонажларны ачуга да урын калмаган диярлек. Уңай якларга килгәндә, беренчел дәрәәле оста актерлар уенын атап була. Мак Эвей, Фассбендер, Лоуренс уены, гадәттәгечә, югары осталыкта. Яңа ачылган Эван Питерс персонажы да шактый кызыклы, аның катнашындагы - эпизоды - фильмның иң кызыклы һәм истә калырлык мизлгелләрнең берсе. Өстәвенә, пафослы һәм драматик эчтәлек бу киноны кимендә бер тапкыр карарлык итә. ""Алисә Көзге артында""Ә менә бу киноны әкият һәм могизалар яраткан тамашачылар инде алты ел көткән. Тим Бертон башкаруындагы ""Алисә могизалар илендә"" фильмы инде ерак 2010 да дөнья күргән иде. Үз принципларына тугъры булып, бу юлы продюсер урынын алган Тим Бертон Льюис Кэрролның классик текстыннан берни калдырмый, тулысынча яңа фантазиягә корылган әкият барлыкка китерә. Үз дустын коткару максатыннан Алисәгә бу юлы аның үткән тормышына сәяхәт тотарга туры килә. Моның өчен Вакыт персонажы белән танышып, аннан хронометр дигән иһазны ""алып торырга"" туры килә. Шуны ассызыклыйк: Саша Барон Коэн башкаруындагы Вакыт персонажы - бу фильмның иң көчле мәгънәле элементы. Аның башкаруындагы цитат-өземтәләр яшь тамашачыларга да, олыларга да тормышның бәхәссез фәлсәфәсен ачып бирә. Мисал өчен ""Башкаларга биргәнең генә үзеңдә мәңгегә калачак"" гыйбарәсе альтруизм һәм ярдәм итү төшенчәләрен ача, татар халкына якын булган ислам принцибын да (кеше белән бары тик ул ыйган савап-әерләр калуы) куәтли. Шуңа бәйле, гаиләле-балалы кешеләргә бу фильмга барып килү шактый файдалы булырга тиеш. Фильм караганнан соң күңелдә ылылык тарала. Моны әкияти атмосфера да, Денни Элфманның кабатланмас музыкасы да, актерларның самими уйнавы да барлыкка китерә. Тәрбияви эчтәлеге исә фильмның гамәли файдасын дәлилли генә: үзенә ышану, игелек кылу һәм гафу итү сәләтенә чакыру. Хәзерге вакытта күп фильмнарда дуслык һәм гаилә әһәмияте - сирәк күренеш. Киноәсәрдәге мәгънәле өземтәләрдән аерым китап ясарга мөмкин: ""Үткәнне үзгәртеп булмый, ләкин аннан гыйбрәтле дәрес алып була"".",Майның истә калырлык өч кинопремьерасы,Мәҙәниәт,4708,https://www.azatliq.org/a/27763858.html,2016-05-31T15:00:28+00:00
"Мәхкәмә утырышында катнашучылар22 гыйнвар Казанның Авиатөзелеш районы мәхкәмәсендә Симонов һәм Годовиков урамнары чатында салынучы ""Рәхмәтулла"" мәчете төзелешен туктатуны таләп иткән бер төркем казанлының шикаяте тикшерелә башлады. Хөкемдар Лилия Сафинаиң элек мәчет төзелешенә каршы булучыларның адвокаты Александр Черновка сүз бирде. Чернов сүзләренчә, ""Рәхмәтулла"" мәчете тирә-як йортларда яшәүчеләрнең мәнфәгатенә зыян китерә, шуңа күрә ул зыян күрүчеләрнең төгәл санын белү кирәклеген сәбәп итеп ул мәхкәмә утырышын башка көнгә күчерүне сорады. Мәчет төзү яклы тарафны вәкиллек иткән адвокат Руслан Нәгыевбу таләпкә каршы чыкты. Хөкемдар да бу гозерне урынлы дип тапмыйча утырышны дәвам итте. ""Рәхмәтулла"" мәчете проектыЧернов мәхкәмә тарафыннан кабул ителмәгән бу гозереннән соң үзләрендә мәчет белән Казан шәһәр башкарма комитеты арасында төзелгән 10 еллык аренда килешүенең булмавын һәм бу документның аларга һәм мәхкәмәгә тапшырылуын сорады. Адвокат Чернов шулай ук мәчет тирәсенең эскиз проектын, машина кую урыны проектын, мәчет кишәрлегенең Казан генпланындагы төзелеш проекты өлешен дә мәхкәмә эшендә мөһим документ булуын һәм боларның барысының да мәхкәмәгә китерелүен таләп итте. Адвокат Нәгыев каршы якның барлык бу таләпләре аша төзелеп килүче мәчет янындагы йортларда яшәүчеләрнең нинди хокуклары бозылуын, мәчетнең кемнәргә ничек итеп зыян китерүен аңлый алмауларын һәм моны мәчеткә каршы чыгучыларның инде икенче мәхкәмә утырышында да аңлата алмаячакларын иткерде. Казан харитасында ""Рәхматулла"" мәчетен төзү урыныХөкемдар Сафина бер сәгатьтән артык барган утырышта тарафларның адвокатларын тыңлаганнан соң, Казан башкарма комитетыннан мәчет төзелешенең генпланда урын алган проект документын, мәчет янындагы машина кую һәм яшелләндерү эскиз проектын, башкарма комитет белән мәчет арасында төзелгән 945 нче санлы аренда килешүен киләсе утырышка китерү турында карар чыгарды. Киләсе мәхкәмә утырышы 12 февральгә билгеләнде. Утырыштан соң соң Азатлык мәхкәмә утырышында катнашкан һәм мәчет төзелешенә каршы чыгучы Нина Евдокимовадан ни өчен бу мәчет төзелешенә каршы булуын сорады. ""Без мәчет төзелешенә каршы түгел, без бу территориянең электән булганы кебек балаларныкы булуын телибез. Заманында бу ир мәктәпнеке иде. Заманалар үзгәргәч бу ир кишәрлегенең бер өлеше ташландык хәлгә килде. Хәзер шуны мәчет төзелешенә бирделәр. Балаларның уйнарга урыны калмады. Бу урында мәчет түгел, ә синагога яисә чиркәү төзелсә, аның төзелешенә дә каршы чыккан булыр идек. Менә мәхкәмә бинасы нинди зур мәйданда урнашкан, шундый киң урында төзергә кирәк мәчетне"", диде ул. Адвокат Нәгыев Азатлыкка бүгенге мәхкәмә утырышын бәяләп, каршы якның нәрсә таләп иткәнен төгәл генә аңлый алмавын әйтте. Руслан Нәгыев""Алар, беренчедән, мәхкәмәгә мөрәәгать итү тәртибен бозалар. Шикаять административ мәхкәмә процессында каралырга тиеш. Икенчедән, мәхкәмәгә мөрәәгать итү вакыты узган. Шулай ук кемнәрнең һәм нинди хокуклары бозылганы да аңлашылмый. Шикаять итүчеләр мәчетнең үзләренең нинди хокукларын бозганын нигезле итеп аңлатып бирә алмый. Безнең дәүләт оешмаларыннан мәчет төзелеше өчен барлык кирәкле документлар да бар. Тиешле вакытта итимагый тыңлаулар узды, ирле халык мәчет төзелеше өчен уңай тавыш бирде. Без каршы якның бары тик вакыт сузарга теләвен һәм процесска игътибар әлеп иттерергә тырышуын күрәбез"", диде Нәгыев. Мәчет төзелеше әлегә дәвам итә. Аның беренче каты күтәрелгән. ""Рәхмәтулла мәчетенең булачак имамы Рөстәм Ясәвиевтөзелешне 2020 ел ахырына тәмамларга өметләнүләрен белдерде. 5""Рәхмәтулла"" мәчете төзелеше дәвам итәУзган елның 24 октябрендә Рәхмәтулла мәчете янындагы йортларда яшәүче 40 кеше мәчет төзелешен канунсыз дип тануны, аны туктатуны һәм әлеге ирне элекке шәһәр төзелеше идарәсенә кайтаруны таләп итеп мәхкәмәгәмөрәәгать иткәниде. Мәчет тирәсендәнизаг 2019 елны май аенда төзелеш башланганда чыкты. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Аксакаллар шурасы Казанның Авиатөзелеш районында мәчет өчен ир кишәрлеге кануни рәвештә бирелгәндиде.","""Рәхмәтулла"" мәчете: каршы тараф хокуклары ничек бозылганын аңлата алмый""",Татарстан,3979,https://www.azatliq.org/a/30391140.html,2020-01-22T12:12:42+00:00
"Озын Куак авылыБүген, 27 мартта Чуашстанның Батыр районы Озын Куак татар авылы мәдәният йортында узган ыелышта Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятенең яңа рәисе итеп Шыгырдан авылының элеккеге башлыгы Марат Айзатулловсайланды. ыелышта республиканың төрле районнарыннан һәм шәһәрләреннән 60 лап вәкил катнашкан. Алар арасында Чуашстан мөфтие Әлбир Кргановта булган. Азатлыкның урындагы чыганагы белдерүенчә, оешманың рәисен алыштыруга, мохтариятне Айзатуллов итәкләүгә каршылар да булган. Бизнес Онлайн яңа рәиснең бертавыштан сайлануын хәбәр итә.2017 елда Марат Айзатуллов ялган диплом белән эшләгән өчен Чуашстанның Батыр районы башлыгы урынбасары вазифасыннан алынган иде. Мәхкәмә аны ялган документ күрсәткән өчен гаепле дип таныды һәм 30 мең сумлыкштрафка тартты. Моңа хәтле Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарятен оешманың былтыр вафат булган Фәрит Гыйбатдиновның урынбасары Хәйдәр Сафиуллинитәкли иде. Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятен озак еллар итәкләгән Фәрит Гыйбатдинов 2020 елның әендә коронавирустанвафат булды. Гыйбатдиновның вафатыннан соң бер ел эчендә Чуашстанның татар милли-мәдәни рәисе өч тапкыр алышынды. Башта аны Фәрит Гыйбатдинов оештырган ""Мишәр"" ансамбле солисты, Фәрит Гыйбатдинов итәкләгән Комсомол районы балалар музыка мәктәбе укытучысы Илдус Шәйдуллинитәкләде. Соңыннан рәис итеп Гыйбатдиновның урынбасары Хәйдәр Сәфиуллин сайланган иде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятенең яңа рәисе итеп Марат Айзатуллов сайланды,Яңылыҡтар,1620,https://www.azatliq.org/a/31172797.html,2021-03-27T16:49:54+00:00
"Архангель районы Ҡыҫынды мәктәбе ""Аманат"" журналына деррәү яҙылды. Дүрт синыф ""ЯҘЫЛ ДА БҮЛӘК ОТ! "" уйынында ҡатнашасаҡ. Синыф етәкселәре: Йомағужина Минзәлә Зәйнетдин ҡыҙы, Абдуллина Гөлдәр Мөхәмәт ҡыҙы. ҘУР РӘХМӘТ!","Ҡыҫынды мәктәбе - ""Аманат""лы уҡыу йорто!",Яңылыҡтар,215,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-13/y-yndy-m-kt-be-amanat-ly-u-yu-yorto-4050542,2024-12-13T09:15:00+00:00
"Йәмәғәтсе Мөхәмәт Исҡужиндың йондоҙо шул мәлдә ҡабынды тиһәк, моғайын, бигүк дөрөҫ булмаҫ, сөнки быға тиклем ул Өфөнөң 20-се мәктәбен астырыуға ла күп көс һала. Мөхәмәт Исҡужин юллап астырған башҡорт мәктәптәренең береһенә – 136-сы лицейға – уның исеме бирелеүе ғәжәп түгел (2008 йыл). Халыҡ үҙенең батырҙарын белергә һәм хәтерендә һаҡларға бурыслы. Мәктәп асылыр алдынан иҫ киткес талапсан, хатта еңмеш һәм үҙһүҙле тигән дан алған Мөхәмәт Ғәли улы Сипайловта йәшәгән башҡорт ғаиләләренең адрестарын табып, өйҙән-өйгә йөрөп, балаларын 136-сы мәктәпкә бирергә өгөтләп сыға. Фатирҙарға хатта ҡат-ҡат килә. Быны һис оноторлоҡ түгел. Мөхәмәт Исҡужин 1927 йылдың 23 мартында Көйөргәҙе районы Урта Мотал ауылында тыуа. Ул заманда был ауыл Стәрлетамаҡ кантонына ингән була. Ғаиләне яҙмыш юлдары Үзбәкстанға алып китә. Мөхәмәт Ғәли улы Сәмәрҡәнд ҡалаһында университет тамамлай. Башҡортостанға ҡайтҡас, 1960 йылдан Өфөлә 1-се мәктәп-интернатта уҡыта. Унан һуң заводтарҙа инженер булып эшләй.  1972 йылдан Өфөлә 20-се башҡорт мәктәбендә физика уҡыта. Артабан уның эшмәкәрлеге йәмәғәт ойошмалары менән бәйле. Урал башҡорт халыҡ үҙәгендә эшләй, Аҡтамыр ағартыу үҙәгенә етәкселек итә. Мөхәмәт Исҡужин 2000 йылда мәрхүм була. Мөхәмәт Исҡужиндың һәм уның фекерҙәштәренең тырышлығы, властар алдында юллауы, халыҡты ҡыҙыҡһындырып, өгөтләп, өйҙән-өйгә йөрөүе һөҙөмтәһендә Өфөлә 136-сы мәктәп-лицей, 140-сы башҡорт гимназия-интернаты, Күмертауҙа 13-сө башҡорт мәктәбе, «Айгөл» балалар баҡсаһы, Салауат ҡалаһында 25-се башҡорт гимназияһы һәм «Йәншишмә» балалар баҡсаһы асыла. 2000 йылда  Күмертауҙағы 13-сө башҡорт башланғыс мәктәбенә Мөхәмәт Исҡужин исеме бирелә. 2007 йылда 136-сы башҡорт лицейы ла Мөхәмәт Исҡужин исемен йөрөтә башлай. Лицейҙың 1-се ҡатында Мөхәмәт Исҡужинға бағышлап  киң мәғлүмәтле стенд биҙәлгән. Унда йәмәғәтсенең эшмәкәрлеге, тормош юлы күҙҙән үтә. Шәжәрәһе бирелгән. Исҡужин ағайҙың йөрәген ярып сыҡҡан өгөт-нәсихәт һүҙҙәре яҙылған: Кешенең туған теле кешенең иң яҡшы белгән теле булырға тейеш. Кешенең нисек йәшәүе, һәләте уның ниндәй телдә уҡыуында түгел, ә нисек уҡыуы һәм нимәгә өйрәнеүендә. Беҙҙең милләт киләсәге – балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә.",136-сы лицейға – 30 йыл. Тамырҙар,Йәмғиәт,2161,https://amanat.su/articles/common_material/2024-09-27/136-sy-litsey-a-30-yyl-tamyr-ar-3947465,2024-09-27T12:30:00+00:00
"В Уфе пройдёт Всероссийский профсоюзный фестиваль КВН трудящейся молодёжи 5 октября в 18:00 в конгресс-холле «Торатау» (Уфа, ул. Заки Валиди, 2) состоится Всероссийский профсоюзный фестиваль КВН трудящейся молодёжи на тему «На защите человека труда! ». Мероприятие приурочено ко Всемирному дню действий «За достойный труд» и организовано при поддержке Федерации независимых профсоюзов России, Министерства молодёжной политики Башкортостана и Клуба весёлых и находчивых Уфы. В фестивале примут участие 12 команд из 12 регионов России — от Санкт-Петербурга до Кемеровской области, включая Татарстан, Челябинскую, Свердловскую и Оренбургскую области, а также Башкортостан. Свыше 110 молодых профсоюзных активистов представят предприятия из 12 отраслей: образования, здравоохранения, культуры, металлургии, нефтегазовой и авиационной промышленности и других. Республику Башкортостан на фестивале представят четыре команды: «Учителя» (Гран-при КВН РБ–2025), «Дюртюледи», «2 часа ночи» и «Между прочим». Зрители услышат юмор на серьёзные темы — о правах работников, профсоюзах и достойном труде. Среди гостей — представители власти, руководители крупных предприятий и общественные деятели.",Һеҙ юмор яратаһығыҙмы?,Мәҙәниәт,1183,https://shonkar.com/news/culture/2025-10-01/e-yumor-yarata-y-y-my-4410260,2025-10-01T16:20:00+00:00
"Тәүҙә ҡамыр әҙерләйек. Кәрәк буласаҡ: 250 г он 0,5 ч. л. тоҙ 150 мл ҡайнар һыу 1 ст. л үҫемлек майы Эслеге: 350 г тауыҡ боттары 350 г күркә боттары 800 г картуф 1 ҙур һуған тоҙ, борос зира, паприка петрушка япрағы Ҡыҙҙырыу өсөн: 2 һуған 2 кишер 1 ҙур татлы борос Әҙерләү Ондо иләйбеҙ, уға тоҙ ҡушабыҙ, һыу өҫтәйбеҙ. Ҡул янмаһын өсөн тәүҙә ҡалаҡ менән болғағыҙ, һуңынан, үҫемлек майы өҫтәп, ҡул менән болғарға ла мөмкин. Ҡамыр уртаса тығыҙлыҡта, һуҙылмалы килеп сығырға тейеш. Әҙер ҡамырҙы пакет йәки пленкаға урап 10-15 минутҡа һалып ҡуябыҙ. Эслекте әҙерләү ҙә ҡыйын түгел. Итте ваҡ итеп турарға (фарш һалһаң, һутлыраҡ була). Картуфты һәм һуғанды таҙалап, ваҡ ҡына кубиктарға турайбыҙ. Бөтәһен бергә ҡушып, тоҙ, борос, тәмләткестәр өҫтәп һәйбәтләп болғайбыҙ. Ҡамырҙың бер өлөшөн ҡырҡып алабыҙ (ҡалғанын пленка менән ябығыҙ) һәм жгут (колбаса) формаһына килтерегеҙ ҙә өлөштәргә ҡырҡығыҙ. Һәр өлөштән бәләкәй йәймәләр әҙерләйбеҙ. Улар йоҡаҡ булырға тейеш.  Киңерәк ауыҙлы һауытҡа һалып, эсенә эслекте һалып, видеолағы һымаҡ итеп ситтәрен бөрөп ҡуябыҙ. Артабан ҡыҙҙырыу өсөн әҙерләп ҡуйылған йәшселәсәләргә күсәбеҙ. Табаға аҙ ғына май өҫтәп, һуған ҡыҙҙырабыҙ, шунан кишер өҫтәйбеҙ. Ике-өс минуттан татлы боросто ла һалырға мөмкин. Бер нисә минуттан утты ныҡ кәметәбеҙ һәм йәшелсәләр өҫтөнә мантыларыбыҙҙы теҙеп һалабыҙ. Эргәләренә ипләп кенә эҫе һыу ҡойоғоҙ - мантыларҙың уртаһына еткәнсе. Ҡапҡас менән ябып 35-40 минут самаһы көтөргә генә ҡала. Ашығыҙ тәмле булһын!",Табала - тәмле генә мантылар (рецепт),Йәмғиәт,1463,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-05-10/tabala-t-mle-gen-mantylar-retsept-3251870,2023-05-10T12:46:00+00:00
"В Уфе начал работу Евразийский молодежный форум «Образование. Наука. Карьера». Он ежегодно проводится в Акмуллинском университете и объединяет одаренных студентов, магистрантов и молодых ученых, проявляющих активный интерес к проблемам современной науки и педагогического образования.",Евразийский молодежный форум начал работу в Уфе,Яңылыҡтар,284,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-12/evraziyskiy-molodezhnyy-forum-nachal-rabotu-v-ufe-3725282,2024-04-12T13:04:25+00:00
"С 12:00 на проспекте Октября состоится парад — торжественное прохождение 22 расчётов из 1,5 тыс. человек.",9 мая в Уфе!,Яңылыҡтар,105,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-06/9-maya-v-ufe-3756270,2024-05-06T19:47:14+00:00
"Беренсеһе – менталитет Хәйерселеккә илткән сәбәптәрҙең беренсеһе – менталитет, – ти психолог, оратор, бизнес-тренер, яҙыусы Наталья Грейс. – Бала саҡта класташ ҡыҙыҡайҙың өйөндә ололар күрмәгәндә йыш ҡына диванда һикерҙек. Урыны-урыны менән өҫкә ҡалҡып торған пружиналар, дивандан ҡалҡҡан саң болото беҙҙе ифрат шатландыра ине, – ти ул. – Егерме йылдан һуң бала саҡ дуҫыма ингәндә мөйөштә беҙ һикереп уйнаған шул уҡ диванды күреп, бик ғәжәпләндем. Ул бик үҙгәрмәгәйне, әммә мине был юлы өйҙөң шул тиклем ярлы булыуы аптыратты. Эстән генә яңы диван алыу, бысранып бөткән ултырғыстарҙы, сатнаған урынына шоколад тышы йәбештерелгән көҙгөнө алмаштырыу күпмегә төшөр ине икән тип иҫәпләйем. Әхирәтем менән һөйләшкән арала күңелдән генә түшәмде ағарттым, стенаға яңы обой йәбештерҙем. Себен эҙҙәре ҡалған тәҙрәләрҙе йыуғым, диван аҫтынан тырым-тырағай күренеп ятҡан таяҡтарҙы, ҡатырғаларҙы, ойоҡ менән бәйләнгән гөл һауытын сығарып бәргем килде. Аҡсалары юҡтыр, бәлки? – тип уйлайым. Әммә аҡылым бының менән килешмәй һәм арзанға булһа ла, ағас төҫөндәге пленка алып, өҫтәлде йәбештерергә ҡуша. Ҡайҙа ғына ҡараһам да, күҙем боҙоҡ, иҫке, бысраҡ нәмәгә, сүп-сарға төртөлдө. Шул саҡ, ни өсөн хәйерселек булған ерҙә һәр ваҡыт бысраҡ, тигән уй ҡалҡты башымда. Әгәр ҙә һәр ваҡытты ҡайһы берҙә, йыш ҡына тип үҙгәртһәк тә, бер нәмә лә үҙгәрмәй. Бысраҡлыҡ – ул аҡсаһыҙлыҡ күренеше түгел, ә менталитет. Уйлап ҡарағыҙ: бысраҡлыҡ, сүп-сар – ул менталитет сағылышы, ярлылыҡ менән бысраҡлыҡ күрше булғас, хәйерселек тә үҙенә күрә менталитет инде. Хәйерселек – ул йыуылмаған баштан башлана. Икенсеһе – мещанлыҡ Мәктәптә мине әҙәбиәттән иҫ киткес яҡшы, аҡыллы уҡытыусы – Тамара Григорьевна уҡытты. Уның әйткән фразаһын ғүмерлеккә иҫтә ҡалдырҙым. Дәрестә кемдер, мещанлыҡ нимәне аңлата ул, тип һораны. Уҡытыусым шулай тип яуап бирҙе: Мещанлыҡ – ул сервантта яңы һауыт торғанда иҫкереп бөткәненән эсеү. Күп кенә кеше ҡара көнгә тип, аҡса йыя. Күптәрҙең сервантында ҡунаҡҡа тигән яңы сынаяғы ултыра. Тик байрамдар ҙа, ҡунаҡтар ҙа һирәк килә, ә тормошобоҙҙа күберәк – ғәҙәти көндәр. Кем яҡшы киләсәк көтөп йәшәй, уға ундай көн бер ҡасан да килмәй. Шул ваҡытта мин шуны аңланым: хәйерсе булыу, бысраҡта йәшәү – оят. Торлағыңда, артабан балаларыңдың менталитетында сағыласаҡ башыңдағы емереклек – оят. Яҡшы киләсәк көтөп йәшәү емереклеккә килтерә. Өсөнсөһө – Золушка комплексы Бер үҙе ике ҡыҙ тәрбиәләгән ҡатынды беләм. Дача алырға тип, ул егерме йылдан ашыу аҡса йыйҙы. Ҡыҙҙар ярым ас йәшәне, оло ҡыҙы ихатаға тубығы ямалған иҫке вельвет салбарҙа сығырға оялыуы тураһында һөйләгәйне. Ҡыҙ үҫкән һайын ни ғиллә менәндер салбар ҙа үҫте. Баҡһаң, әсәһе ҡыҙына ҙур салбар һатып алып, балағын эскә бөкләп тегеп кейҙергән дә, ҡыҙы үҫкән һайын яйлап балаҡты һүтеп төшөргән. Дәүләт кешегә етеш йәшәргә бирмәй, тимәгеҙ. Мин системаны түгел, ә мейеләге сереклекте әрләйем. Шул уҡ аҡсаға хәйерсе булырға ла, лайыҡлы йәшәргә лә мөмкин. Әсәһе дача һатып алғас, ике ҡыҙҙың береһен дә ул ҡыҙыҡһындырманы, киреһенсә, бер туҡтауһыҙ әсәләренә ҡатын-ҡыҙ булырға өйрәтмәгәненә үпкә белдерҙе. Ҡыҙҙарҙа Золушка принцибы формалашҡан була. Туҙған креслолар, иҫкергән һауыт-һаба, уңған таҫтамал күреп, ете йыллыҡ пальто кейеп үҫкән ҡыҙҙар һөҙөмтәлә үҙҙәренә аҡса тотонорға йәлләй. Ҡыҙҙар үҙенә нимәлер һатып алғандан һуң, уларҙың кәйефтәре төшә, яңы әйбергә лайыҡ булмаған һымаҡ тоя үҙҙәрен. Генетик хәйерселек бына ошо була инде. Ул – аңда, күҙәнәктәрҙә, ҡанда, һөйәктә. Үҙегеҙгә аҡса тотонорға ҡурҡыу һеҙҙе хәйерсе итә. Дүртенсеһе – программалау Ҡупҡан, иҫкергән, төҫө бөткән әйбер күреп үҫкән балалар төпкөл аңда хәйерселеккә программалана. Үҫмерлек осоронда уҡ улар уның ауырлығын аңлай башлай. Антон Чехов та, бысраҡ коридор, төҫө бөткән стеналар студенттың белем алыу һәләтенә насар йоғонто яһай, тип әйткән. Һеҙ, бәлки, ярлылыҡты күрә алмау ҡайһы бер кешеләрҙе аҡса эшләргә, байырға этәрә, тиерһегеҙ, әммә мин һеҙгә, хәйерселектең ауырлығынан күп кеше һынып ҡалыуы тураһында әйтәм. Шуға күрә хәйерселекте үҙегеҙҙән ҡыуығыҙ. Миңә шул тиклем Байлыҡ – ул аҡыл торошо тигән фраза оҡшай. Шулай булғас, хәйерселек тә – аҡыл торошо. Һеҙҙең аҡылығыҙ һәм фекерҙәрегеҙ торошо. Лена АБДРАХМАНОВА.",Хәйерсе булыуҙың төп сәбәбе,Йәмғиәт,4137,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-21/h-yerse-bulyu-y-t-p-s-b-be-4206519,2025-04-21T17:55:00+00:00
"Ярослав Зыряновты  менән әсәһе тышҡа сыға, ниндәйҙер мәлдә әсә кеше телефонын алмауы иҫенә төшә. Ул өйөнә инеп сыҡҡансы балаһы юҡ була. Юғалған баланың билдәләре: буйы– 130 см, ябыҡ кәүҙәле, ерән сәсле, һоро – зәңгәр күҙле. Ул зәңгәр куртка, ҡара салбар, ҡара шапка, ҡара бейәләй кейгән. Баланың ҡайҙалығын белгән һәр кемгә йәки 112 телефоны буйынса хәбәр итеүҙәрен һорайҙар.",Әсәһе өйөнә инеп сыҡҡансы – юҡ булған!,Яңылыҡтар,375,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/s-e-y-n-inep-sy-ansy-yu-bul-an-4567026,2026-02-06T11:20:00+00:00
"Егет һүҙе бер була, ти халыҡ. Был фекер бигерәк тә Тыуған иле алдында биргән антына тоғро ҡалып, ғүмерен хәрби хеҙмәткә бағышлаған ир-азаматтарға ҡағыла.",Башҡорттар бер ерҙә лә һынатмай,Йәмғиәт,153,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-24/bash-orttar-ber-er-l-ynatmay-4133948,2025-02-24T09:30:48+00:00
"Бөйөк еңеүҙе ҡаршылап! Аманатконкурстар АманатБөйөкЕңеүгә 80 9 май – Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арнап, КОНКУРС иғлан иттек! Бөйөк Ватан һуғышы ( 22 июнь 1941 йыл — йыл ) — СССР-ҙың үҙ территорияһына баҫып ингән нацистик Германияға ҡаршы һуғышы. Ҡыҙыл Армияһының еңеүе һәм Германия ҡораллы көстәренең бер һүҙһеҙ капитуляцияһы менән тамамланған Икенсе донъя һуғышының мөһим өлөшө. Аманат журналы редакцияһы илебеҙҙең ошо бик ҙур әһәмиәтле ваҡиғаһы айҡанлы уҡыусылар араһында ижади конкурс иғлан итә. Был конкурсҡа Бөйөк Ватан һуғышына арналған йәки һуғыш ветерандары, яҡындарығыҙ тураһында үҙегеҙ ижад иткән мәҡәләләр,  шиғырҙар, хикәйәләр, әкиәттәр, һүрәттәр, фотолар, видеосюжеттар (шиғыр һөйләп, йырлап, яратҡан музыка ҡоралында уйнап, ветерандарҙы ҡотлап) ебәрә алаһығыҙ. Конкурсҡа килгән эштәрҙе АманатБөйөкЕңеүгә 80Аманатконкурстар  хештегын ҡуйып, үҙегеҙҙең сәхифәгеҙҙә урынлаштырыуығыҙҙы һорайбыҙ. Конкурс эштәренә йомғаҡ  12 майҙа яһаласаҡ. Еңеүселәргә Аманаттың Рәхмәт кәлимәләре һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ. Шулай уҡ иң яҡшы эштәр беҙҙең сайтта, төркөмдәрҙә һәм журналда донъя күрәсәк. Үҙегеҙҙең сәхифәгеҙҙә конкурс эштәрен АманатБөйөкЕңеүгә 80Аманатконкурстар  хештегән ҡуйып урынлаштырғас, сәхифә асыҡ булырға тейеш. Дуҫтар! Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған сарабыҙҙа барығыҙҙы ла әүҙем ҡатнашырға өндәйбеҙ. Ижади эштәрегеҙҙе көтөп ҡалабыҙ! Һәммәгеҙгә лә тик уңыштар ғына теләп, АЛҒА – ЕҢЕҮГӘ саҡырабыҙ! Аманаттар.",Иғтибар! Конкурс!,Конкурстар,1468,https://amanat.su/articles/konkurstar/2025-04-02/i-tibar-konkurs-4181087,2025-04-02T14:37:00+00:00
"Алдағы өс көндә Башҡортостанда үҙгәреүсән һауа торошо көтөлә. Синоптиктар фаразлауынса, 7 майҙа көндөҙ яуым-төшөм көтөлмәй. Ел төньяҡтан талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа көндөҙ 17, 22 тиклем йылына. Кесаҙна, 8 майҙа, урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр, көндөҙ көньяҡта ҡойма ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе ихтимал. Ел төньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә 5, 10, көндөҙ 17, 22. Йома, 9 майҙа, төндә урыны менән, көндөҙ республикала ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе көтөлә. Ел төньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә 6, 11, көндөҙ 15, 20.",Байрам көнөндә һауа торошо ниндәй булыр?,Йәмғиәт,550,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-07/bayram-k-n-nd-aua-torosho-nind-y-bulyr-4226803,2025-05-07T12:06:00+00:00
"Задавайте свои вопросы уже сейчас! Сделать это можно на Платформе обратной связи «Госуслуги. Решаем вместе» по ссылке: подачи вопросов – до 20 ноября. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Важные вопросы об ОГЭ и ЕГЭ,Мәғариф,273,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-11-19/vazhnye-voprosy-ob-oge-i-ege-4474239,2025-11-19T23:55:00+00:00
"По словам министра образования и науки Республики Башкортостан Ильдара Мавлетбердина, в этом году День знаний для учащихся региона будет перенесен с 1 сентября на 2 сентября в связи с тем, что 1 число приходится на воскресенье.",Школьники Башкортостана в новом учебном году приступят к занятиям 2 сентября,Яңылыҡтар,227,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-05/shkolniki-bashkortostana-v-novom-uchebnom-godu-pristupyat-k-zanyatiyam-2-sentyabrya-3873232,2024-08-05T12:25:00+00:00
"Аманат журналы Башланып китте уҡыуҙар. фотоконкурсын иғлан итә. Үҙегеҙҙең уҡыу йылы башында төшкән синыфташтарығыҙ, уҡытыусы, ата-әсәләр, туғандар менән сифатлы, оригиналь фотоларығыҙҙы беҙгә ебәрегеҙ. Конкурста коллектив менән генә түгел шәхсән ҡатнашыуы ла мөмкин. Эштәр 11 сентябргә хәтлем ҡабул ителә. 12-20 сентябрь асыҡ тауыш биреү беҙҙең ""Бәйләнештә"" сайтындағы төркөмөндә барасаҡ. Әйткәндәй, башҡортса аҡыллы колонка әлегә һатыуҙа юҡ. Һомай аҡыллы колонкаһын булдырыу проекты – Башҡортостан халыҡтары телдәрен һаҡлау һәм үҫтереү өсөн бүленгән гранттар конкурсы еңеүселәренең береһе. – Идеяны тормошҡа ашырғансы күп ваҡыт һәм көс һалынды, – тип һөйләне проект етәксеһе Айгиз Ҡунафин. – Тел моделен камиллаштырыу, тауыш яҙҙырыу, телмәр синтезы, тауышты текстҡа әйләндереүҙең сифатын яҡшыртыу, колонканың корпусын, тышҡы биҙәлешенең дизайнын әҙерләү, һәм башҡалар – былар барыһы ла бер көнлөк кенә эш түгел. Айгиз колонкаға эйә булған педагогтарға уны ҡулланыу нескәлектәрен ентекле аңлатты. Тиҙҙән Һомай""ҙы һатыуға сығара башларға ниәтләйҙәр. Һомай менән башҡортса һәм русса аралашырға, һорауҙар бирергә һәм тулы яуаптар алырға ғына түгел, ә еңел генә башҡорт телен өйрәнергә була. Уның менән кескәй балаларҙан алып өлкәндәргә тиклем ҡуллана ала. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Һомай аҡыллы колонкаһын отоғоҙ!,Конкурстар,1683,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-08-30/omay-a-ylly-kolonka-yn-oto-o-3905131,2024-08-30T13:10:00+00:00
"20 июля, на торжественном закрытии, с напутственными словами к участникам окружных сборов обратились почётные гости: Александр Неверов, руководитель дирекции военно-патриотических игр Всероссийского детско-юношеского военно-патриотического общественного движения «ЮНАРМИЯ», и Оскар Ситдиков, председатель Ассоциации ветеранов специальной военной операции Республики Башкортостан, председатель Ассоциации ветеранов специальной военной операции Республики Башкортостан; Ранис Хасанов, председатель Совета регионального отделения Общероссийского общественно-государственного движения детей и молодежи «Движение первых» Республики Башкортостан. Сборы проходили в формате учебно-тренировочного процесса, который максимально имитировал условия реальных военных действий. Участники не только изучили основы тактической подготовки и оказания первой помощи, но и приобрели важные жизненные навыки, которые помогут им стать настоящими защитниками своей страны. – Наша задача заключается в поддержке и развитии таких проектов, поскольку именно в них закладываются основы будущего нашей страны, председатель Совета регионального отделения «Движение Первых» Республики Башкортостан Ранис Хасанов. отметил председатель председатель Совета регионального отделения «Движение Первых» Республики Башкортостан Ранис Хасанов. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Завершились сборы Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница».,Яңылыҡтар,1428,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-07-21/zavershilis-sbory-vserossiyskoy-voenno-patrioticheskoy-igry-zarnitsa-4320637,2025-07-21T15:40:00+00:00
"Как отметилначальник Управления организации деятельности участковых уполномоченных полиции и подразделений ПДН МВД по РБ полковник полиции Константин Павленко, сами юные закладчики наркотики не употребляют, из 28 задержанных с поличным в состоянии наркотического опьянения находились только двое. Свои действия объяснили просто: им пообещали большой заработок. В прошлом году зарегистрировано 432 преступления, совершенных учащимися учреждений среднего профессионального образования (СПО). На 90 фактов больше по сравнению с предыдущим. В основном это кражи, наркотики, покушения на жизнь и здоровье, изнасилования, ДТП, нарушения общественной безопасности. Из них 266 преступлений совершили злодеи, которым не исполнилось восемнадцать. В свое время кто-то из власть предержащих принял решение, что образовательные учреждения не должны отвечать за воспитание. А родители сегодня в поте лица занимаются добыванием средств, и им тоже некогда разговаривать со своими отпрысками о добром и вечном. Ну, а поскольку свято место пусто не бывает, за воспитание подрастающего поколения через соцсети и интернет плотно взялись хорошо обученные спецы, которые как раз и вовлекают российскую молодежь в то самое курьерство, экстремистские и прочие группы сомнительного свойства. — Вопрос гораздо важнее, чем может показаться на первый взгляд. Существует реальная опасность потерять поколение. Однако, если сейчас каждая организация начнет действовать на свое усмотрение, тоже ничего хорошего не получится. Нужна единая система, в которую будут встроены все заинтересованные ведомства, дополняя друг друга. Это на перспективу, а мы тем временем можем вплотную заняться возрождением системы ДНД — добровольной народной дружины, которая патрулировала по вечерам улицы и места массовых мероприятий. Каждый год об этом говорим, а ситуация не меняется. Помню, на предприятиях за дежурства давали дополнительные пять дней к отпуску. И желающих вступить в ДНД было немало. Кроме того, к работе с подростками и молодежью обязательно нужно привлечь демобилизованных участников СВО. Они могут сыграть большую воспитательную роль, — считаетпрофессор кафедры управления информационной безопасности УУНи Т, доктор технических наук Мурат Гузаиров. И предложил в качестве профилактики устраивать для учащихся экскурсии в КПЗ. Пусть вживую полюбуются на место у параши и на нее саму. И поразмыслят, что их ждет, если не перестанут дурака валять. Кстати, сотрудники полиции в Нефтекамске недавно применили подобную шоковую терапию, но для родителей. Рост преступности в подростковой среде отмечен в Калининском, Октябрьском, Советском, Орджоникидзевском районах Уфы, в городах Октябрьском и Салавате, а также в Архангельском, Дуванском, Ермекеевском, Нуримановском и Федоровском районах. Причина — увеличение количества преступлений в сфере незаконного оборота наркотиков с 23 до 151 (556,5 ). Жесткие кадры, как в колонии наркокурьеров «прессуют» сокамерники, полицейские показали на родительских собраниях в средних специальных учебных заведениях и школах. Показали, как рецидивисты вымогают деньги у родителей подростков, оказавшихся за решеткой. Мол, при задержании у тех изъяли «товар» и надо возместить ущерб. Иначе «деткам в клетке» придется туго. «Прикинь, ты дома за новогодним столом, а тут за тобой пришли. Дали десять лет строгого режима. В камере злые зеки тебе предъявят — травил людей за деньги? Теперь делись. Не факт, что досидишь срок и не залезешь в петлю», — сообщает голос за кадром. Мало кто знает, но за распространение наркотиков уголовная ответственность наступает с шестнадцати, а в некоторых случаях и с четырнадцати лет, и предусматривает длительные сроки заключения. Причем статья 228, ч. 1 УК РФ относится к тяжким и не предусматривает никаких смягчающих обстоятельств, как надеются родители: типа, ребенок попался впервые, его заставили, он испугался и тому подобное. При этом сами кураторы действуют анонимно. Подростки для них расходный материал — поймают одного, они найдут другого. Достаточно посулить легкий заработок. Как рассказал директор одной из нефтекамских школ, он однажды попросил ученика дать ему свой телефон. Директор зашел в один из популярных мессенджеров и пришел в ужас от того, в каких омерзительных группах состоял этот мальчик из приличной семьи. Так что доверие доверием, а проверять телефоны у деток надо. Полицейские напоминают родителям, что пока ребенку не исполнится 18 лет, они обязаны его полностью контролировать. Иначе потом придется брать кредит или продавать квартиру, чтобы обезопасить чадо на нарах от посягательств злых зэков. — С прошлого года я председатель комиссии по делам несовершеннолетних РБ, поэтому тема мне хорошо знакома. И все, что мы наметили,  обязательно будет выполнено. Конечно, сдвигать проблему с мертвой точки непросто. На сегодняшний день у нас работают около 300 инспекторов по делам несовершеннолетних на всю республику. Поэтому мы вовлекаем в работу все ведомства и организации, которые так или иначе связаны с несовершеннолетними. Также надеемся, что нам помогут члены Общественного совета при МВД. Когда речь идет о противоправных деяниях несовершеннолетнего, его воспитывать уже поздно. Надо уметь распознавать проблему загодя. И начинать профилактику с семьи, при необходимости ее корректируя. Сегодня в школах нет дополнительных кружков, продленки, все занятия платные, не каждой семье они по карману. Центры досуга тоже есть не во всех муниципалитетах. Надо что-то решать в плане организации детского и подросткового досуга и внеклассных занятий. В свое время нам активно помогали ветераны, школьные педагоги и родительские комитеты. Серьезным подспорьем были пионерия, комсомол. Сейчас ничего этого нет. А когда мы пытаемся возродить народные дружины, организации и предприятия не идут навстречу, им это невыгодно. На совещаниях все красиво говорят, но как только доходит до дела, сразу начинают считать деньги. Но я предлагаю начать с себя. Давайте каждый из нас 9 мая возьмет семейный фотоальбом и расскажет своим детям или внукам о дедах и прадедах, которые сражались за нашу страну в Великой Отечественной войне. Практически в каждой семье есть такие герои. Вот увидите, с каким интересом будут слушать вас дети, задавать вопросы. А эта ваша беседа останется у них в душе и памяти на всю жизнь. — Сегодня профилактика оставляет желать лучшего. Необходимо возобновить планомерную и масштабную работу с несовершеннолетними, находящимися на учете, под надзором и ранее судимыми. К сожалению, за последние несколько лет в ведомстве не только сократили личный состав на 32 процента, но и взаимодействие с общественностью свели к нулю. На мой взгляд, можно в масштабе республики на местах организовать работу, не дожидаясь приказа сверху. Кто нам мешает проявить инициативу именно в плане профилактики? Надо вовлекать в эту орбиту представителей общественных организаций, народных дружин (там, где они созданы), родительских комитетов, предприятий, партий, депутатов различных уровней, религиозных деятелей и так далее. Эта армия из 10-12 человек на микроучастке будет по графику до 12 часов ночи шерстить улицы и клубы. Мимо них мышь не проскочит, тем более они-то знают все и про всех. Вполне реально возобновить всю эту общественную работу под эгидой местных отделений полиции. И если начальник управления внесет свои предложения, думаю, в масштабе руководства республики и регионального ведомства его поймут и поддержат. Начинать надо с кадров. В прошлом году в подразделении некомплект составил 21 процент, в этом чуть меньше — 19. Но все равно, это означает, что по республике у нас 19 пустых участков, где нет инспекторов по делам несовершеннолетних. И подростки, которые состоят на учете, предоставлены самим себе. Кроме того, сегодня в системе МВД служат 10 тысяч сотрудников. Почему они не закреплены за каждым стоящим на учете подростком? Один участковый по делам несовершеннолетних, даже если он есть, не в состоянии осилить весь объем профилактической, воспитательной и предупредительной работы с подростками и их родителями. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Детки выбирают клетку?,Йәмғиәт,8681,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-10/detki-vybirayut-kletku-4192314,2025-04-10T18:00:00+00:00
года в деревне Канчура сельского поселения Шабагишский сельсовет Куюргазинского района Республики Башкортостан прошли итоговые собрания по участию и выбору проекта в Программе поддержки местных инициатив в 2024 году.,Инициативное бюджетирование в Республике Башкортостан,Яңылыҡтар,216,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-21/initsiativnoe-byudzhetirovanie-v-respublike-bashkortostan-3652771,2024-02-21T14:28:33+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыринаять эше материалларына күрә, элегрәк хөкем ителгән, беркайда да эшләмәүче егет ""ВКонтакте""дагы сәхифәсендә 1999 елда Чечняда терактлар әзерләүдә катнашкан бер кыр хәрби итәкчесенең эшчәнлеге турында текст чыгарган. Русия федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Башкортстандагы идарәсе хезмәткәрләре Салаватта яшәүче, федераль эзләүдә булган 29 яшьлек егетне тоткарлаган. Аны ""террорчылыкны пропагандалау яки аклау""да шикләнәләр (Русия инаят кодексының 205.2 маддәсе, 2 өлеше). Бу хакта оешманың матбугат хезмәте иткерә. инаять эше материалларына күрә, элегрәк хөкем ителгән, беркайда эшләмәүче егет ""ВКонтакте""дагы сәхифәсендә 1999 елда Чечняда терактлар әзерләүдә катнашкан бер кыр хәрби итәкчесенең эшчәнлеге турында текст чыгарган. Аны тоткарлаганнар һәм читкә чыкмау турында имза алганнар. Шулай да егет качып китә алган һәм аны федераль эзләүгә биргән булганнар диелә. Куәт оешмалары вәкилләре егетнең кайда булуын ачыклаган. Аны таныш хатын-кызының фатирында тоткарлап, кулга алганнар. Беренчел тикшерү барганда ул гаебен таныган һәм үкенеч белдергән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстан ФСБсы Салават шәһәрендә яшәүче егетне тоткарлавы турында иткерде, аны ""террорчылыкны аклауда"" гаеплиләр",Яңылыҡтар,1219,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-fsbsi-salavat-shaharenda-yashauche-egetne-totkarlavi-turinda-jitkerde-ani-terrorchilikni-aklauda-gaeplilar/33287571.html,2025-01-24T17:23:59+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбиров""Вконтакте""дагы сәхифәсендә сугыш барган урынга сәфәре турында пост чыгарды. Республикадан Украинадагы сугышка мобилизацияләнгәннәрнең туганнарыбу пост астындамөрәәгатьләр калдырган. Диләрә Фазыловадигән кулланучы мобилизацияләнгәннәрнең ""тимер булмавын"", аларның бер елдан артык окопларда яшәвен искәртә, аларны алмаштырырга кирәк ди. Аның бу сүзләренә Башкортстан республикасы белән идарә итү үзәге Айгөл Халиковаавап биргән. Ул Путинның Русиядә ""өлешчә"" мобилизация игълан итү турындагы фәрманының 4 нче пунктына сылтанып, ""хәрби хезмәт үтү турындагы контрактлар өлешчә мобилизация беткәнчегә кадәр гамәлдә"", дигән. Башка мобилизацияләнгәннәрнең туганнары моңа каршы төшкән: ""мобилизацияләнгәннәр төзегән контрактны күрсәтегез, кулларында берни дә юк һәм минем ирем берни имзаламады"", дип белдерүчеләр дә, ""мобилизация кайчан бетә, алып киткән чакта ярты елга гына дидегез"", дип ачуланучылар да бар. Башкортстан республикасы белән идарә итү үзәге белгече фикеренчә ""Бөтен хәрбиләр дә акча һәм ташламалар алу өчен контракт төзи"". Анна Александровнадигән кулланучы бу авапка каршы төшә: ""Мобилизацияләнгәннәр бернинди контракт та имзаламады. Сез чираттагы ""отписка""ны язар алдыннан ичмаса өйрәнегез. Мобилизацияләнгәннәр йокысыз һәм ялсыз инде 14 ай сугыша. Алып киткән чакта хәрби комиссариатта күп дигәндә ярты елга диделәр, ә нәтиәдә алар коллар булып чыкты, беркемнең дә аларда эше юк"", дип яза ул. Елена Сәләхетдиновада контрактны ихтыярилар төзи, ә мобилизацияләнгәннәрне үз ихтыярлары белән түгел, повестка нигезендә сугышка ибәрделәр дип искәртә һәм 3-6 айга дип алып кителгән ирләренең инде 15 нче ай кайта алмавын сөйли. Ноябрь уртасында Русия төбәкләре губернаторлары урынбасарларына мобилизацияләнгәннәрнең туганнары һәм хатыннары кәефләрен игътибар белән күзәтергәкушылды. Бер төбәкнең хакимиятендәге чыганагы -гараславынча, губернаторларга тышкы протестларны ""теләсә ничек"" туктатырга дигән бурыч куелган. ""Үгетләргә, вәгъдә итәргә, акча түләргә. Теләсә ничек итеп. Бу урамга гына чыкмасын, теләсә нинди санда, хәтта 50 кеше генә булса да"", дип сөйләгән басма әңгәмәдәшчесе. Шулай ук соңгы вакытта берничә төбәктә мобилизацияләнгән русияләрнең хатыннарына чаралар үткәрүне тыйдылар. Бу чараларда алар ирләрен демобилизацияләүне, ротацияне, яллар бирүне яки Украинадагы сугышта тәэмин итүне яхшыртуны таләп итмәкче булган иде. Новосибирскида мобилизацияләнгәннәрнең хатыннары ирләрен Украинадагы сугыштан кайтаруны таләп итеп якшәмбе, 19 ноябрьдә митинг уздырмакчыбулган иде. Митингка рөхсәт бирмәделәр. Моның урынына аларны түрәләр белән очраштырдылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мобилизацияләнгәннәрнең туганнары ирләрне сугыштан кайтаруны сорап Хәбировка мөрәәгать иткән,Башҡортостан,2722,https://www.azatliq.org/a/32702646.html,2023-11-28T06:40:44+00:00
Республикала коронавирус инфекцияһы менән сирләү осраҡтары арта бара.,Бер тәүлектә - тажзәхмәттең 70 осрағы!,Яңылыҡтар,69,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/ber-t-lekt-tazhz-hm-tte-70-osra-y-4516986,2025-12-22T13:00:00+00:00
"Владимир ПутинфикерләрРусия президенты Владимир Путиндәүләт тел сәясәтенең нигезләрен раслау турында фәрман имзалады. Әлеге документ урыс телен, Русия республикаларының дәүләт телләрен саклау, үстерү һәм аларга ярдәм күрсәтү, шулай ук урыс телен дөньяда алга этәрү максатын күздә тота. Документта иң зур урын урыс теленә бирелгән. Анда әйтелгәнчә, ""Русия Федерациясенең уникаль этномәдәни күптөрлелегенә карамастан, гомумрусия үзбилгеләнүендә иң зур рольне урыс теле уйный"". Шул ук вакытта Русиядәге барлык халыкларның телләренә дәүләт ярдәме күрсәтелә, ә ил ватандашларына туган телләрендә сөйләшү хокукы гарантияләнә. Фәрман нигезендә, Русиядәге халыкларның әлифбаларын кирилл язуына нигезләнеп эшләү, шулай ук республикаларның дәүләт телләрен укытучы мәктәп дәреслекләренең уртак сериясен булдыру планлаштырыла. Моннан тыш, чит ил белгечләренә Русиядә стажировка узу мөмкинлеге бирү, Русиядән читтә урыс теле һәм әдәбиятын укытучы белгечләренә стипендияләр һәм премияләр булдыру күздә тотыла. Дәүләт тел сәясәтен гамәлгә ашыру урыс телен саклап калу һәм үстерүгә, Русия кешеләренең урыс телен белү дәрәәсен күтәрүгә ярдәми итәчәк. Моннан тыш, бу дөнья күләмендә урыс теленең урынын ныгытырга һәм Русиянең һуманитар киңлектәге әһәмиятен арттырырга тиеш. Фәрманда урыс телененең шул ук вакытта туган тел буларак кулланылуы да әйтелә, ләкин башка туган телләрнең дә булуы кире кагылмый. Русиядә",Путин урыс теленә өстенлек бирүче дәүләт тел сәясәте нигезләре турында фәрман имзалады,Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/33471888.html,2025-07-11T21:24:25+00:00
"Быйыл ярышта ҡатнашырға Өфөнән генә түгел, бөтә республиканан 34 команда теләк белдергән. Төрлө ойошма хеҙмәткәрҙәрен сәләмәт йәшәү рәүешенә йәлеп итеү һәм эшләүсе халыҡ араһында өҫтәл теннисын популярлаштырыу маҡсатында үткәрелгән уйындарҙа ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл арта. Элизабет Абраамян республикала талантлы спортсыларҙың күплеген билдәләне. Тантаналы сараны асыуҙа ҡатнашҡан дәүләт идаралығының цифрлы үҫеш министры Геннадий Разумикин иһә уйынсыларға уңыштар теләне. Өҫтәл теннисы һөйөүселәрҙән уларға Рәхмәт хаттары тапшырылды. ""Башнефть-Переработка"" һәм ""Астра"" командалары спортсылары тәүге уйынын үткәрҙе лә инде. Еңеүселәр киләһе йылдың июнендә билдәле буласаҡ. Автор фотолары.",Ә һеҙ өҫтәл теннисы уйнайһығыҙмы?,Конкурстар,693,https://yanshishma.com/news/b-ygel-r/2025-10-08/e-t-l-tennisy-uynay-y-y-my-4419424,2025-10-08T15:04:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКраснодар төбәгендә 23 яшьлек блогер Борис(ислам дине кабул иткәч исемен Мансургаүзгәрткән)Гнеевтоткарланудан соң гаиләсе белән элемтәгә чыкканы юк. Тентү 23 сентябрьдә узган. Тентү вакытында куәт оешмасы вәкилләре хатынына әйтүенчә, аның иренә ислам турындагы каналында чыккан ролик өчен экстремизм турында инаять эше ачылган. Гнеев тоткарланганнан соң күп тә үтми телеграм каналда Краснодар мөселманнары әмгыяте (""МОК Мусульманская община краснодара"") дигән яңа канал пәйда була. Анда алар Гнеев белән элемтәдә булуларын әйтә. Алар сүзләренчә, Гнеев тикшерү изоляторыннан шалтыраткан һәм имеш Гнеев адвокатына салытама белән аның изоляторда кыйналуы һәм шуның аркасында ""күзе белән проблемнар барлыкка килүе"" хакында язалар. Гнеевның хатыны Алиса(ислам дине кабул иткәч исемен Раидагаүзгәрткән) иренең элемтәгә чыгуынкире кага. Аның сүзләренчә, ул гаиләсе белән адвокат өчен акча ыюны дәвам итә. ""Имеш аңа шалтыратырга рөхсәт иткәннәр. Ә ул кемгә шалтыраткан соң? Әтисе дә, әнисе дә, сеңлесе дә белми. Ә мин нигә адвокат турында хәбәрдәр түгел? Минем хәзерге телефон номерымны табу авырмыни? Мин ризасызлык белдереп язмалар калдыргач әлеге канал мине томалады"", дигән ул.23 сентябрь иртәсендә Гнеевларның өйләренә тентү белән унга якын кеше килә. Алар арасында ФСБ хезмәткәрләре, федераль телеканалдан да ике кеше була. Шулай ук полиция вәкиле. Гнеевның хатыны аны ""Урыс әмгыяте"" (""Русская община"") белән бәйли. Аның сүзләренчә, ул узган елны ирнең эзәрлекләнү нечкәлекләреннән хәбәрдар булган һәм ""аның инаять кылуын көткән"". Хатынга ирен 19 сентябрьдә чыккан ролик өчен экстремизмда гаепләп Краснодарның 1 нча санлы тикшерү изоляторына ябачакларын әйткәннәр. Хәзерге вакытта каналда нәкъ әлеге көнне чыккан бер генә видео да юк. Узган елның октябрендә Гнеев нәфрәт тудыру маддәсе нигезендә 15 мең сум штрафка тартылды, шулай ук полиция хезмәткәренә буйсынмау өчен 14 тәүлек административ тоткарлау билгеләнде. Тоткарланудан соң интернетта аның ""христиан диненә карата һәм адыг ирләренең кемнеке булуы турындагы сүзләре өчен гафу үтенгән видеосы чыкты. Гнеев тоткарланыр алдыннан бер атна элек, ""Урыс әмгыяте"" лидеры Андрей Ткачукныңисламга каршы белдерүләрен тәнкыйтьләп берничә видео чыгарган була. Аңа кадәр алар арасында низаг чыга. Июль аенда ""әмгыять"" вәкилләре Гневв белән аның әнисенең Херсонски авылындагы йортын чолгап ала. Оешманың телеграм каналында ""Урыс әмгыяте"" вәкилләре әйтүенчә, Гнеев белән ""киеренке сөйләшүдән"" соң блогерның христиан диненә кагылышлы ""мантыйксыз"" сүзләре өчен гафу үтенү видеосы чыккан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сочида тоткарланган мөселман блогеры инде бер атнага якын туганнары белән элемтәгә чыкканы юк,Яңылыҡтар,2648,https://www.azatliq.org/a/33543143.html,2025-09-28T10:55:58+00:00
"ХХ быуаттың 90-сы йылдарында Рәсәй Федерацияһының китап сығарыу, уны уҡыу һәм әҙәбиәтте үҫтереү маҡсатында комитет барлыҡҡа килде. Уның рәйесе итеп С. Е. Нарышкин һайланһа, Рәсәй халыҡтары әҙәбиәтен һаҡлау  һәм үҫтереүҙе маҡсат итеп ҡуйған программа советына илебеҙҙең 22 республикаһынан, 11 өлкә һәм округынан да ағзалар тупланды.  Башҡорт редакцияһын филология фәндәре кандидаты, доцент, Башҡортостан Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев етәкләй. Шиғриәт, проза, драматургия, балалар әҙәбиәте, халыҡ ижады буйынса жанрҙарға бүленгән айырым баҫмалар донъя күрҙе, ә 2025 йылда Мәскәүҙә Төрөк һәм монгол халыҡтарының шиғриәте һәм прозаһы антологияһы ташҡа баҫылды. Унда 18 телдә ижад иткән әҙиптәрҙең әҫәрҙәре йыйылған. Был күп телле китап  Рәсәй халыҡтарының хәҙерге әҙәбиәте серияһы сиктәрендә бойомға ашырылған. Һәр әҫәрҙең дә рус теленә тәржемәһе бар. Башҡорт әҙәбиәтенән йыйынтыҡта Гүзәл Ситдиҡова, Әмир Әминев, Гөлсирә Ғиззәтуллина, Фәрзәнә Аҡбулатова, Рәлис Ураҙғолов, Зөлфиә Ханнанова, Миңзәлә Шөғәйепова, Салауат Әбүзәр, Фәнил Бүләков, Гөлнара Хәлфетдинованың ижады баҫылды.",Беҙҙекеләр Төрөк һәм монгол халыҡтарының шиғриәте һәм прозаһы антологияһында,Яңылыҡтар,1089,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-02/be-ekel-r-t-r-k-m-mongol-haly-taryny-shi-ri-te-m-proza-y-antologiya-ynda-4370554,2025-09-02T15:49:00+00:00
"Башҡорт атын маҡтар, этен маҡтар, ҡатынын маҡтамаҫ тиһәләр ҙә, ғәзиз ҡатыныңдан йән аҙығы булған йылы һүҙҙе йәлләүҙе аңламайым мин. Ҡатын-ҡыҙҙың тәбиғәте менән дә үтә лә нескә һәм хисле булыуын иҫбатлап тороу күрәкмәйҙер, улар бер һүҙҙән, бер иркә ҡараштан сәскә ата, унан шул яҡшы кәйефе менән бөтөн өй эсен бәхетле итә ала торған сихри заттар бит. Ғорур булғансы бәхетле булаһын, тип уйлайым мин. Яҙмыштар ҡыҙыҡ бит ул, боронғолар әйтмешләй, бер-береһенә яҙған кешеләр ниндәй генә юлдарҙан киткәндә лә, уларҙың һуҡмағы үҙ белдеге менән килеп киҫешә. Беҙҙең дә шулай булды. Кәләшем Зөһрә Мәғәсүм ҡыҙы Өфөлә республика дауаханаһында минең ике туған апайым менән эшләй. Апайым операцион шәфҡәт туташы булған был ҡыҙҙы оҡшатып, килен итергә хыяллана. Хәл белергә һуғылған мине лә, әйҙә бер уңған ҡыҙ менән таныштырам, тип тартҡылай. Мин баш тартам. Үҙемә кәләште үҙем һайлап аласаҡмын, тип эре һөйләшәм. Шулай, бер ҡайтырға сыҡтым. Автобусҡа билеттар юҡ, ваҡыт һуң. Һуңғы сиктә ҡиммәт хаҡҡа бер шәхси автобусҡа саҡ эләктем. Шунда ингәс тә бер ҡыҙҙы аңғарып ҡалдым, быға күҙ ҡырыйы менән ҡарап бара торғас тамам ғашиҡ булдым. Әгәр башҡа берәйһе ошондай хәлде һөйләһә, моғайын, көлөр инем. Ултыра торғас был ҡыҙҙың телефонына шылтыраттылар. Таныш исем, таныш адрес хаҡында һөйләшә былар. Ҡыйыулыҡ табып, һүҙ ҡуштым. Һөйләшеп киттек. Баҡһаң, икебеҙ бер адресҡа китеп барабыҙ икән. Апайым таныштырам тигән шәфҡәт туташы булып сыҡты был. Хәҙер инде 14 йыл шул ҡыҙ минең һөйөклө ҡатыным, балаларымдың әсәһе. Ярайһы ғына йәшәп ташлаған кеүек булһаҡ та, мин уға тап шул саҡтағы кеүек яратҡан күҙҙәр менән бағам. Миңә ундағы бар нәмә лә оҡшай, үҙ, хатта бер аҙ пырылдап ҡыҙып китә торған яғы ла бик яҡын. Тура һүҙле булыуы, ярҙамсыллығы, туғандарымды тартып тороуы, өлгөрлөгө, яҡшы әсәй була белеүе – барыһы ла уның асылын биҙәп тороусы матур яҡтары ғына. Ҡала үҫһә лә, ауыл ҡатыны булып гөрләтеп донъя көтә. Килен булып төшкән йылды уҡ ҡул салғыһы менән киҙәнеп йөрөп бесән сабып аптыратҡайны барыбыҙҙы ла. Бөгөн дә ул ҡар өҫтөндә ҡаҙан ҡайнатыр, итәк тултырып балалар үҫтерер, иренә терәк-таяныс була белер башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың бер өлгөһө булып тора. Ҡатыныңа ҡайырылып ҡара әле һин дә, дуҫ. Ул да һинән ошондай иғтибар көтәлер бит. Әйт иркә һүҙҙәреңде, йәлләмә һәм өйөгөҙгә бәхет килер. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Фәнил Бүләков: ИРКӘ ҺҮҘЕҢ ЙӘЛЛӘМӘ,Йәмғиәт,2445,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-08/f-nil-b-l-kov-irk-e-y-ll-m-3674132,2024-03-08T19:03:00+00:00
"Йәш сағымда миңә лә баш мөхәррире Шәриф Бикҡол булған «Пионер» журналы редакцияһында йөҙөп эшләргә насип булғайны. Ҡыңғыраулы бала саҡтың берҙән-бер журналы «Пионер»ҙың (хәҙерге «Аманат»тың) һәр ай һайын үҙ ваҡытында донъяға сығыуы, унда баҫылған материалдарҙың сифатлы булыуы, тиражының артыуы өсөн бөтөн коллектив ифрат та күп көс сарыф итте, әлбиттә. Ә Шәриф Сәғәҙәтулла улы Бикҡолов баш мөхәррирлек вазифаһын да башҡарҙы, редакция арбаһын да төпкә егегелеп тартты. Килеп тыуған һәр етди мәсьәләне ул аҡылына һәм йөрәгенә таянып хәл итте. Журнал тирәһенә Зәйнәб Биишева, Кәтибә Кинйәбулатова, Фәүзиә Рәхимғолова, Мостай Кәрим, Әнүәр Бикчәнтәев, Фәрит Иҫәнғолов, Рәйес Ғабдрахманов, Рәйес Низамов, Динис Бүләков кеүек балалар яҙыусыларын ылыҡтырыуҙа ла уның роле ҙур булды. Абдулхаҡ Игебаев, Башҡортостандың халыҡ шағиры. (""Яҙылмаған китап""тан).",Яугир шағир,Йәмғиәт,847,https://amanat.su/articles/common_material/2024-12-28/yaugir-sha-ir-4070522,2024-12-28T11:43:00+00:00
"Сара башҡорт халыҡ сәсәндәрен һәм сәснлек сәнғәтен йәш быуын араһында тәрбиәләү, һаҡлау, пропагандалау, шулай уҡ эпик әҫәрҙәрҙе башҡарыу сәнғәтен тергеҙеү һәм өйрәтеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Ғаризалар музыка һәм сәнғәт, шулай уҡ урта дөйөм белем биреү мәктәптәре уҡыусыларынан, урта педагогик белем биреү учреждениеларынан, Мәҙәниәт министрлығына ҡараған урта һөнәри белем биреү учреждениелары студенттарынан ҡабул ителә. Еңеүселәр өс йәш төркөмөндә (5-11, 12-16, 17-20 йәш) билдәләнә. Ғаризаларҙы һәм видеоматериалдарҙы 24 мартҡа тиклем  электрон адресы буйынса ебәрергә. Тулыраҡ мәғлүмәт өсөн телефон номеры: Ойоштороусылар: Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Сибай ҡала хакимиәте һәм Сибай сәнғәт колледжы.","""Урал батыр тауышы"" конкурсы таланттар эҙләй",Яңылыҡтар,755,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/ural-batyr-tauyshy-konkursy-talanttar-e-l-y-4569378,2026-02-08T16:30:00+00:00
"Һалҡын тейҙереп ауырып киткәс, ҡатыны иренә лимон һатып алырға ҡуша:",КӨНЛӘШМӘ!,Йәмғиәт,68,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-14/k-nl-shm-4157596,2025-03-14T15:26:03+00:00
"Татарстанның Югары Ослан районы Ташовка авылында Русия күләмендә беренче мөселман лагерен булдырмакчылар. Әлеге проект өчен аваплы булган Алсу Хафизованың ""Мисал өчен мөселманнар су коенганда хатын-кызлар аерым, ирләр аерым коена. Башка аермалыклар дә күп. Без барысын да истә тотабыз. Хәзер бит күп ирдә хәмер саталар, дискотекалар. Мөселманнар андый урында ял итә алмый. Шуңа Ташовка авылындагы лагерь нигезендә мөселманнарга ял итү үзәге булдырырга карар кылдык. Бу Казан мөхтәсибәте планы нигезендә эшләнә, әмма кайчан ачылачагын әле әйтүе авыр, хәзер иганәчеләр эзлибез, диде ул. Мөселманнар арасында ял итү урыннарына ихтыя зур, шул сәбәпле дөнья күләмендә мөселманнарга нигезләнгән кунакханәләр, мөмкинлекләр арта. Мисал өчен, Гоаның туризм департаменты быел мөслимәләргә су коену өчен аерым урыннар булдыру карарын кабул иткән. Мондый таләп белән Гоа итәкчелегенә мөселман илләре чыккан булган. Тайвань утравында да быел хәләл сертификаты алган кунакханәләр саны 21 гә арткан һәм аларның гомум саны 50 гә иткән. Болар барысы да мөселман туристларны күбрәк әлеп итү өчен эшләнүе әйтелә. Хәзер мөселманнар ял итү өчен күбрәк Төркия, Согуд Гарәбстаны кебек илләрне сайлый. Соңгы елларда Малайзия белән кызыксыну арта. Мисал өчен, 2000 елда Малайзиядә 1,37 миллион мөселман туристы буласа, 2010 елга аларның саны 4,7 миллионга иткән, ә узган елны инде 5,2 миллион булган. ""Глобаль ислам икътисады хәле"" хисабына караганда, Ислам хезмәттәшлеге оешмасына кергән илләр арасында узган елны туристлык юнәлеше үсеш алган биш алдынгы ил дип Төркия (35,6 миллион турист), Малайзия (25 миллион), Согуд Гарәбстаны (13,6 миллион), Мисыр (11,1 миллион) һәм Мәгъриб (9,4 миллион) билгеләнгән.",Татарстанда шәригать кануннарына туры килгән ял итү үзәге булдырылачак,Татарстан,1683,https://www.azatliq.org/a/25440635.html,2014-07-01T05:34:29+00:00
"Конкурс на соискание премии проводился во второй раз, и на него было представлено 159 работ. В итоге экспертный совет выбрал 20 победителей в пяти номинациях: «Достоверность», «Ответственность», «Мужество», «Поступок года» и «Чуткое сердце». — Сегодня это главное творческое состязание журналистов республики, — заявил на торжественной церемонии награждения глава Башкирии Радий Хабиров. — В наши дни, когда практически каждый пользователь социальных сетей может выступить автором новостей, профессиональная журналистика остается мерилом честности и объективности. Вы не просто создаете новости, а выстраиваете общую картину дня, формируете общественное мнение тысяч жителей нашей республики. Вкладываете в их сердца эмоциональную оценку важных событий, укрепляете социальный оптимизм, веру в лучшее. Особое внимание глава республики обратил на освещение темы специальной военной операции: выделил программу на БСТ «Защитники Отечества», телевизионный конкурс «Мой папа», проект «Мама», который объединил матерей и жен участников СВО. А также подчеркнул, что Башкирия в этом году первой в стране приняла закон о военных корреспондентах. Он определяет статус и меры поддержки военкоров. Радий Хабиров поблагодарил журналистов республики за активное противодействие экстремизму, киберпреступности, развенчание фейковых новостей, разъяснительную работу по таким непростым темам, как атака беспилотников, перебои в мобильной связи, разработка месторождения меди в Абзелиловском районе. Поддержка со стороны руководства республики и гражданская ответственность журналистов приносят свои плоды: телеканал БСТ стал первым по просмотрам среди региональных каналов страны, информационное агентство «Башинформ» возглавило рейтинг по цитируемости, общий тираж печатных изданий превысил 180 тысяч экземпляров, а аудитория соцсетей сопоставима с числом жителей Башкирии. Вдвойне радостно, что конкурсная комиссия по достоинству оценила труд журналистов нашей газеты. Так, в номинации «Чуткое сердце» одним из победителей стала корреспондент «Республики Башкортостан» Жанна Миронова. Она отправила на конкурс статью «Дом на линии огня», в которой рассказала о жительнице Курской области Ольге Ходоренко, которая четыре месяца буквально выживала в оккупированной бандеровцами деревне. Спасли ее бойцы из Башкирии, освобождавшие область. — Это редкий случай, когда я писала материал не с позиции наших воинов, а с точки зрения очевидца трагических событий. Причем Ольга сама позвонила в нашу газету, чтобы публично поблагодарить бойцов с позывными «Юрист», «Шатун», «Стрелок», «Сахалин», «Ярый», «Калина». Именно ее благодарному сердцу я обязана этой статьей. В номинации «Ответственность» премию получила наша коллега, завотделом писем редакции газеты «Башҡортостан» Резеда Шангареева. — Очень приятно быть в числе победителей, — отметила она. — За это в первую очередь я благодарна главе нашей республики Радию Хабирову. Учредив такой конкурс, он подчеркнул важность нашей профессии. Эта победа дает стимул с большим воодушевлением работать на благо Башкирии и России. А еще я очень горжусь, что работаю в газете «Башҡортостан». У нас сильный коллектив, который постоянно работает над собой и добивается успехов. Резеда Адунисовна представила на конкурс серию материалов, посвященную жителям Башкирии — ветеранам Великой Отечественной войны и молодым участникам спецоперации. Красной нитью в них проходит тема ответственности — перед страной, своим селом, пожилыми родителями. «На таких людей опирается наша Родина», — уверена автор. Впервые в этом году была учреждена отдельная категория для городских и районных печатных СМИ. Победителями стали ответственный секретарь редакции газеты «Туймазинский вестник» Алексей Шильников, корреспондент редакции газеты «Восход» Ишимбайского района Алена Чернова (номинация «Достоверность»), корреспондент газеты «Стерлитамакский рабочий» Фаяз Юмагузин («Ответственность»), коллектив газеты «Кумертауское время» в лице Константина Силина и Айгуль Шаяхметовой («Мужество»), корреспондент редакции газеты «Һаҡмар» Баймакского района Лилия Такаева («Поступок года») и корреспондент редакции газеты «Осҡон» Абзелиловского района Гульнара Кусарбаева («Чуткое сердце»). — Конечно, очень здорово получить премию, но главное, что своими публикациями мы можем помочь людям, — отметил Алексей Шильников, который, кстати говоря, кроме работы в районном издании является собственным корреспондентом газеты «РБ». — А еще важно, что люди, особенно в районах, по-прежнему доверяют печатной прессе и понимают, что мы можем стать последней инстанцией, когда те или иные проблемы не удается решить местной власти. Алексей Борисович как раз и пишет на такие темы. Например, он неоднократно поднимал тему экологии: местная птицефабрика вывозила отходы на природу, отчего жители жаловались на ужасный запах. После огласки в прессе в ситуацию вмешалось правительство республики, на место выехали представители профильных министерств, и ситуацию удалось разрешить. Именно в этой способности — помогать людям словом и делом, быть голосом тех, кого не слышно, и опорой для тех, кто в ней нуждается, — подлинная миссия и сила журналистики. Обладатели премии доказали, что профессия не просто жива — она необходима, и ее честное, мужественное и чуткое служение обществу становится настоящим фундаментом для будущего. СПРАВКА Премию главы Башкирии в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» учредили в 2023 году по инициативе руководителя региона Радия Хабирова. Ее призовой фонд составляет шесть миллионов рублей: каждый из 20 победителей получает 300 тысяч рублей. В рамках конкурса оценивают информационные, аналитические, публицистические материалы, теле- и радиопрограммы, опубликованные или вышедшие в эфир с 1 сентября предыдущего года по 31 августа текущего года. Фотографии Азата Мухамедьянова и Альберта Загирова.","«Главное, что мы можем помочь людям»",Яңылыҡтар,5843,https://henek.info/articles/novosti/2025-12-17/glavnoe-chto-my-mozhem-pomoch-lyudyam-4512197,2025-12-17T17:20:00+00:00
"Ул Йылайыр районының Юлдыбай ауылында 1956 йылдың 27 ғинуарында тыуған. 1978 йылдан Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, донъяның 30 илендә гастролдә булған ҡурайсы, бик күп йәштәрҙә башҡорт халҡының уйын ҡоралына ҡарата һөйөү, оҫталыҡ тәрбиәләгән педагог.",Азат Айытҡоловҡа –70 йәш!,Яңылыҡтар,277,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/azat-ayyt-olov-a-70-y-sh-4551673,2026-01-27T10:35:00+00:00
"Посмотреть трансляцию Прямой линии также можно будет на страницах Радия Хабирова в социальных сетях«ВКонтакте»и«Одноклассники». Начало трансляции – в 19:00. Задать вопрос руководителю региона можно черезтелеграм-бот«Прямая линия Главы Башкортостана», черезплатформу обратной связина портале «Госуслуги» или через специальныйразделна официальном сайте Главы республики. Видеообращение можно направить до 19:00 2 декабря. При создании ролика важно соблюдатьрекомендациик съёмке. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",3 декабря состоится прямая линия с Главой Башкортостана Радием Хабировым,Яңылыҡтар,599,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-21/3-dekabrya-sostoitsya-pryamaya-liniya-s-glavoy-bashkortostana-radiem-habirovym-4018014,2024-11-21T12:55:00+00:00
Сайтта - Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты кәңәштәр тәҡдим итә:,Урамда боҙлауыҡ булғанда айырыуса иғтибарлы булырға кәрәк!,Яңылыҡтар,102,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/uramda-bo-lauy-bul-anda-ayyryusa-i-tibarly-bulyr-a-k-r-k-4527257,2026-01-02T07:54:00+00:00
"«Сәйәси мәғлүмәт үҙәге» Мәскәүҙә «Рәсәй Федерацияһы субъекттарының Махсус хәрби операцияға булышлығы» тип аталған доклад менән таныштырҙы. Был – илебеҙ төбәктәренең махсус операцияға ярҙам итеүгә бәйле эшмәкәрлеген баһалау йәһәтенән тәүге күләмле тикшереүҙәр һөҙөмтәһе. Башҡортостан әлеге рейтингта өсөнсө урынды яуланы. Әйтергә кәрәк, тәүге баҫҡысты Мәскәү, икенсеһен Санкт-Петербург һәм Ленинград биләй. Рейтингта республиканың юғары урында тороуы - сараларҙың комплекслы һәм системалы булыуы арҡаһында, тип билдәләй федераль эксперттар. Ысынлап та республикабыҙҙың тәжрибәһен башҡаларға өлгө итеп ҡуялар. Ә нимәһе менән тәьҫирле булды беҙҙең эшмәкәрлек?",МХО-ға ярҙам итеүҙә Башҡортостан өсөнсө урында,Махсус хәрби операция,656,https://tanburz.ru/news/care/2025-03-18/mho-a-yar-am-ite-bash-ortostan-s-ns-urynda-4161355,2025-03-18T12:08:07+00:00
"Энергетик эсемлектәрҙең зыяны тураһында күпме әйтһәләр ҙә, уны эсеүселәр артҡандан-арта бара. Бигерәк тә, үҫмерҙәр араһында был популяр эсемлек. Һаулыҡ өсөн хәүефле булғас, уны ун һигеҙ йәшкә тиклемге һатып алыусыларға тыйылған ине. Әммә беҙҙә күп нәмә киреһен эшләнелә. Янындағы, үҙе кеүек үк һатып алыусынан, ярҙам һорап та алдырта был эсемлекте үҫмерҙәр. Хәҙер бындай ""ярҙам"" өсөн 500 мең һум штраф ҡаралған. Иртәгә иһә магазиндарҙа спиртлы эсемлектәр һатыу тыйыла. Сығарылыш уҡыусылары айыҡ, сәләмәт тормош менән оло юлға баҫһын өсөн эшләнелә был. Фото интернеттан алынды.",500 мең һум штраф ҡаралған,Йәмғиәт,576,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-23/500-me-um-shtraf-aral-an-4247984,2025-05-23T12:45:00+00:00
"Имеш, изгелек эшлә лә һыуға һал – балыҡ белер, балыҡ белмәһә, халыҡ белер, тиҙәр. Мин был әйтем менән сәпсим килешмәйем. Шундай кешеләр бер мин генә лә түгелдер тим. Иҫегеҙҙә булһа, былтыр бер ауылды һыу баҫты. Бер мыйыҡлы ағай: Беҙ ойошмабыҙ менән ҡазаға тарыған ауылға ярҙам итә башланыҡ, – тип бөтә донъяға яр һалды. Ҡайһы гәзитте ҡарама, шул хаҡта яҙҙылар, телевизорҙы ҡасан асма, шул мыйыҡлы ағай һөйләп тора. Әйҙәгеҙ, һеҙ ҙә ҡушылығыҙ беҙгә, кемдең өйҙәрендә кәрәкмәгән әйберҙәр бар, беҙгә килтерегеҙ. Бәләгә тарығандарға бик кәрәк буласаҡ. Изгелекле булайыҡ. Бер нисә көндән телевизорҙан уларҙың бөтә әйберҙәрен зыҡ убып машинаға тейәп йөрөгәнен дә күрһәттеләр. Кемдер яғаһыҙ бәлтә тотоп алған, кемдер ямаулы салбар эләктергән, йәмшәйгән һауыт-һаба, тотҡаһыҙ сәйнүк тә күҙгә салынды. Унда ла әлеге лә баяғы теге мыйыҡлы ағай: – Халҡыбыҙ борон-борондан ауырлыҡтарҙы бергә күтәргән, – тип һөйләп тора. – Был изге йоланан беҙ ҙә ситтә ҡалманыҡ. Ошо хәбәрҙе ишетеү менән изгелек итергә ашыҡтыҡ. Бына халҡыбыҙ үҙҙәренә кәрәкмәгән бик күп кейем-һалым, һауыт-һаба, юрған, мендәр алып килде. Хәҙер ошо әйберҙәрҙе алып барып тапшырырға, ауыл халҡын ҡыуандырырға тип юлға йыйынабыҙ. Үҙебеҙ менән ике әртисте лә алдыҡ, концерт күрһәтәсәкбеҙ. Мохтаждарҙы ҡыуандырыу – бик сауаплы эш. Изгелектәр ҡылып йәшәйек. Вәт, бар бит киң күңелле кешеләр тип уйланым эстән генә. Хатта үҙемдең бошмаҫлығым өсөн оялып та ҡуйҙым. Кисен эштән ҡайтып, донъя яңылыҡтарын беләйем әле, тип телевизорҙы ҡабыҙһам, ниндәйҙер ауылды күрһәтәләр. Клуб алды. Уның ихатаһында тауҙай булып иҫке-моҫҡо кейемдәр, әйберҙәр өйөлөп ята. Унан, баяғы, мыйыҡлы ағай һөйләй башланы тағы: – Бына беҙ яҙғы ташҡында ҡаза күргән ауылдабыҙ. Шундай ауыр ваҡытта ҡан-ҡәрҙәштәребеҙгә ярҙам итә алыуыбыҙ өсөн сикһеҙ шатбыҙ. Эргәһендә бер нисә кеше лә тора. Уларға ла һүҙ бирҙеләр. – Рәхмәт инде, рәхмәт! – тине бер бабай йөҙөнә ҡәнәғәтлек билдәләре сығарып. – Бынау аҙыялдары ҡалай һәйбәт булды әле. Ҡышын мөгәрәптәге бәрәңгене ябам тиһәң, әйбер таба алмай хитлана инем. Тастары ла бик кәрәк, ҡош-ҡортҡа ризыҡ һалырға. – Мин бынау ҡалын тунды алдым әле, – тип һүҙгә ҡушылды икенсе бабай. – Атҡа септә урынына ябырға харап йәтеш. – Яңы ғына ҡаҙ бәпкәләре алғайным. Бынау куфтылар аҫтарына түшәргә самый, – тине бер әбей. – Әйләнгән һайын аҫтарын алмаштырырға кәрәк. Сепрәк еткереп булмай ҙаһа. Был минутта халыҡҡа шул тиклем изгелек эшләүенә үтә ҡәнәғәт булып тороуын ағайҙың йөҙөнән уҡырға була ине. Мыйыҡлы ағай етәкләгән ойошманың был изге эше онотолоп та бара ине. Кисә яҡташтар чатын асһам, ни күрәйем, тағы шул ағай күҙгә салынды. Ҡулына хан заманындағы телевизор тотҡан. Һуҡыр балалар тәрбиәләнгән йортҡа телевизор бүләк итәм. Барыбер өйҙә саң йыйып ултыра. Исмаһам, сабыйҙарға бер файҙаһы тейер, тип яҙып та ҡуйған. Бер аҙҙан уның шул телевизор менән төшкән кәртешкәһе, тағы әллә күпме чаттар буйлап китте. Иртәгеһенә ни күрәйем, бер гәзиттең сайтына эләктереп тә алғандар. Фәлән Фәләнов һуҡыр балалар йортона телевизор бүләк иткән. Изгелек эшлә лә һыуға һал – балыҡ белер, балыҡ белмәһә, халыҡ белер, имеш. Һыуға һалған нәмәне этем белде, ти! Бының менән мин төптө килешмәйем. Үҙе киң күңелле, үҙе йомарт мыйыҡлы ағай ҙа тап шулай уйлайҙыр, тим.",Имеш. Юмористик хикәйә Венер ИСХАҠОВ,Йәмғиәт,3201,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2026-01-28/imesh-yumoristik-hik-y-vener-isha-ov-4553830,2026-01-28T15:45:00+00:00
"– Хаят, атайыңды иҫләйһеңме? – Ул вафат булғанда, миңә 5 йәш тә тулмаған булған бит. Шулай ҙа бер бик бәхетле мәл йөрәгемдә уйылып ҡалған. Мин тыуғас, әсәйем менән Баймаҡ ҡалаһында йәшәгәнбеҙ. Әсәйем район гәзитендә эшләгән. Беҙ йәшәгән ергә яҡын ғына туҡталыш була торғайны. Бына өйҙән сығып, шунда китеп барабыҙ. Атайымдың ҙур усында – минең бәләкәс кенә ҡулым. Китер алдынан миңә кәнфитме, печеньемы – бер тәмлекәс тотторҙо. Ошо мәл һаман да хәтеремдә. Әсәйем әйтеүенсә, атайым беҙҙе күрергә, хәлебеҙҙе белергә килгән булған. Тағы бер ныҡ матур хәтирәне һөйләгәйне. Ул саҡта миңә ике генә йәш булған. Йәй башы. Тауға барғанбыҙ. Алһыу ғына костюм кейгәнмен, күбәләктәр артынан йүгереп йөрөйөм икән. Атайым ҡарап торған да: «Ә барыбер беҙҙең ҡыҙыбыҙ матур», – тигән. Бында ниндәйҙер мәғәнә булғандыр инде. – Ә әсәйең менән атайың нисек танышып киткән икән? Миңлебикә апайҙың был турала һөйләгәне юҡмы? – Әсәйем БДУ-ның филология факультетында башҡорт-рус бүлегендә уҡыған. Ул ваҡытта атайым «Совет Башҡортостаны» гәзите хеҙмәткәре булған. Студент сағында беренсе тапҡыр күргәндә әсәйем уға артыҡ иғтибар итмәгән. Ә редакцияға эшкә килгәс, яҡындан танышып киткәндәр. Атайым «Башҡортостан ҡыҙы» журналында – яуаплы сәркәтип, әсәйем әҙәби хеҙмәткәр булған. Кәтибә Кинйәбулатова, Таңһылыу Ҡарамышева, Гөлфиә Юнысова менән бергә эшләгәндәр. – Әйтеүеңсә, һин бәләкәй саҡта Баймаҡта йәшәгәнһегеҙ. Ә ҡасан Өфөгә килдегеҙ? – Бында күсеүебеҙҙең сәбәпсеһе мин булғанмын. 1978 йылда: «Әсәй, әйҙә Өфөгә китәйек», – тигәнмен. Дуҫтары ла саҡырған, әлбиттә. Баш ҡалала тәүҙә еңелдән булманы инде. Мине үҫтереү, уҡытыу өсөн әсәйемә бер юлы бер нисә урында ла эшләргә тура килде, ауыр эш тип торманы. Мине лә эшкә өйрәтте. Уға рәхмәтлемен. – Мәктәптә уҡығанда һинең бөйөк шағирҙың ҡыҙы икәнеңде беләләр инеме? – Беләләр ине. Мин хәҙерге Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһында белем алдым. Бигерәк тә атайҙың юбилей көндәрендә тәрбиәсебеҙ мине бөтә синыф алдына баҫтырып ҡуя ла: «Бөгөн – Рәми Ғариповтың тыуған көнө. Беҙҙә уның ҡыҙы уҡый», – тиһә, үҙемде бик уңайһыҙ тоя торғайным. Атайымдың һеңлеһе, ҡустылары минең турала белеп йәшәне. Әсәйемдең, туғандарымдың һөйөүен тойоп, яратылып үҫеүем менән бәхетлемен. – Әсәйең һиңә атайыңа оҡшаған сифаттарың тураһында ла әйтәлер әле… – Эйе, оҡшағанһың, ти. Үәт, әйтһәң әйтәһең дә ҡуяһың, ти атай кеүек тура һүҙле булыуыма. Ихласлыҡ, дөрөҫлөктө яратыуым да унандыр. Мәктәптә иншаларҙы ҙур теләк менән яҙа торғайным. Атайым кеүек китапты йотлоғоп уҡыйым. Йөкмәткеһе оҡшаһа, айырыла алмайым да ҡуям, миңә көнөндә уҡып бөтөргә кәрәк. Әсәйем хатта, бүтән эштәрең ҡала, тип әрләй ҙә ине. Әйткәндәй, ул үҙе лә уҡырға бик яратҡан. Бик яҡшы өлгәшкән. Хатта уҡыусы сағында уҡытыусы булмағанда дәресте алып барыуҙы уға ышанып тапшырғандар. Атайыма, егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигән әйтем ныҡ тура килә. Йәшендәй ҡыҫҡа ғына ғүмерендә бөтәһенә лә өлгөрөп ҡалырға тырышҡан. Эшләмәгән эше булмаған. Ағас эшен дә белгән, һүрәт тә төшөргән, спорт менән дә шөғөлләнгән. Ауыл малайы булғас, унда кәрәкле һөнәрҙәрҙе лә башҡарған. Ул бит ҡатын-ҡыҙ эше тип айырып ҡарамаған. Мауыҡмаған, ҡыҙыҡһынмаған нәмәһе булмаған. Уның кеүектәр бик һирәктер ул. Әсәйем, ҡайһылай күпте беләһең, тиһә, ә мин йәшәгән һайын күпме әҙ белгәнемде аңлайым, тип яуаплаған. Уға юҡҡа ғына Өфөлә интернатта уҡығанда Бабай тигән ҡушамат бирмәгәндәрҙер. Бала сағында уҡ үҙенең исеме Рәмил булһа ла, Рәми тип үҙгәртеп алған. Рәми мәғәнәһе буйынса уҡсы тигәнде аңлата. Нәҡ сәпкә туп-тура атҡан мәргән уҡсы һымаҡ шиғырҙарында әйткән һүҙе лә туранан-тура уҡыусының йөрәгенә барып етә. Йылдар үткән һайын атай тураһында иҫтәлектәрҙе күберәк ишетәм. Шунан һуң уйлап ҡуям: ул бөйөк шағир ғына түгел, һоҡланғыс ир-егет булған. Кеше булараҡ уның тураһында бер генә насар һүҙ ҙә ишеткәнем юҡ. Эскән сағы ла булған. Уны белгән кешеләрҙән: «Бер ҡасан да үҙен йәмһеҙ итеп күрһәткәне булманымы ни? » – тип һорайым. «Юҡ», – тиҙәр. Бөтә әҫәрҙәрендә дөрөҫлөк, тормошҡа һөйөү сағыла. Ҡыҫҡа ғына ғүмерендә күпме ижад итеп өлгөргән, ә оҙағыраҡ йәшәһә… Әсәйемә, әлдә мине атайымдан – иҫ киткес һоҡланғыс кешенән тапҡанһың, тип йыш әйтәм. – Әйткәндәй, һине уның ғаиләһендә нисек ҡабул иттеләр? – Ҡатыны Надя апай бик ихлас кеше ине бит. Минең турала ишеткәс, редакцияға килеп танышты. Ҡосаҡлап алғайны, шаңҡып ҡалдым, нимә эшләргә лә белмәнем. «Оҡшаған», – тип, оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо. Ә ғаиләләре менән танышырға Азамат ағай тәҡдим итте. Мине «Аҡбуҙат» журналы редакцияһында күрҙе лә, осрашырға, аралашырға кәрәк, тине. Шулай итеп, Гөлнара, Урал ағай менән дә таныштыҡ. – Һиңә атайыңдан рәссамлыҡ һәләте күскән. Бәләкәйҙән һүрәт эшләргә яраттыңмы? – Эйе, мәктәптә уҡығанда стена гәзиттәрен биҙәй инем. Әсәйем ятаҡта тәрбиәсе булып эшләгәндә лә яҙыу-һыҙыу буйынса ярҙам итә торғайным. Бала саҡта «Башҡортостан пионеры»н алдырып уҡыныҡ. Гәзиттәге Юрий Чувилин, Юлдаш Әхтәмов һүрәттәрен ҡарайым да, мин дә шулай эшләй алыр инем, тип уйлайым. – Бына бит, фәрештәнең «амин» тигән сағына тура килгәндер ул, һин хәҙер 20 йылдан ашыу «Йәншишмә» гәзитен биҙәйһең. – Мәктәптән һуң ваҡытлыса ғына балалар баҡсаһына урынлашҡайным. Мөдир: «Балалар менән уртаҡ тел таба беләһең, кескәйҙәрҙе яратаһың, әйҙә уҡы, тәрбиәсе булып урынлаш», – тине лә, ситтән тороп педагогия училищеһына уҡырға индем. Ете йыл ваҡыт үткәнен һиҙмәй ҙә ҡалғанмын. Ә гәзиткә килеүем өсөн Зөһрә апай Ҡотлогилдинаға рәхмәтлемен. Улар шул уҡ балалар гәзитендә эшләгән Зөбәржәт апай Миңлебаева менән икәүләп бала сағымда йыш ҡына тыуған көнөмә килә торғайны, әсәйем менән БДУ аша таныштар. Һүрәт төшөрөргә яратҡанымды беләләр бит инде. Зөһрә апайҙың тәҡдиме менән тәүҙә редакцияла гонорарға ғына эшләй башланым. Бер заман балалар баҡсаһы менән редакция араһында йүгерәм. Һүрәттәр ташыйым. Һуңғараҡ «Йәншишмә»гә рәссам итеп саҡырҙылар. – Һин хәҙер «Китап» нәшриәте менән дә тығыҙ хеҙмәттәшлек итәһең. – Эйе, күберәк балалар китаптары өсөн һүрәттәр төшөрөргә тәҡдим итәләр. Эшем бик оҡшай. Был – минең булмышым. – Лариса Абдуллинаның «Балҡантау рухы» китабының тышлығына эшләгән һүрәтеңде күреп күптәр һоҡланғандыр әле, Байрас улын танымау мөмкин түгел бит, шул тиклем оҡшатҡанһың. Был һинең портрет эшләргә лә һәләтең булыуын иҫбатлай. – Баштан уҡ, Байрасты кәүҙәләндерермен, тип уйлап ҡуйғайным. Әсәһенә эйәреп Матбуғат йортона йыш килә торғайны бит малай сағында. Хас әсәһе, йөҙө хәтергә һеңеп ҡалған. – Әле атайыңдың тыуыуына – 85, вафат булыуына 40 йыл тулған көндәрҙә ниндәй уй-кисерештәр менән йәшәйһегеҙ? – Атайымды былай ҙа иҫкә алмаған көнөбөҙ һирәк. Ул – халыҡ һөйөүенә ҡойоноп йәшәгән шағир һәм был һөйөү йылдан-йыл көсәйә генә бара, уны йәштәр ярата, шуға ҡыуанып бөтә алмайым. Өйҙә атайымдан ҡалған иҫтәлек булып ул бүләк иткән сувенирҙар, бергә төшкән фотолар һаҡлана. Баймаҡҡа килгән сағында Гәрәй Исхаҡов тигән фотограф төшөргән. Атайымдың йоҡа ғына итеп ҡырҡып алынған ҡайын ағасына ябай ручка менән миңә арнап яҙған шиғырын ҡәҙерләп һаҡлайым: Һин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым, Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом. Аҡ ҡайындар, атайыңдың сал сәсендәй, Һиңә һәр саҡ юлдаш булһын – юл бик оҙон. – Ниндәй мәғәнәле, матур шиғыр. «Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом», – тигән. Атайың иҫән булһа, һинең һәләтле рәссам, рухлы, матур кеше булыуыңды күреп, бик ҡыуаныр ине. Ихлас әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт, Хаят. Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА әңгәмәләште. Архивтан. 2017 й.","Һин тереклек булып тыуғас, Хаят ҡыҙым, Был донъяла балҡып йәшә, бул йондоҙом",Тарих,7315,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-02-27/in-tereklek-bulyp-tyu-as-hayat-y-ym-byl-don-yala-bal-yp-y-sh-bul-yondo-om-4138295,2025-02-27T10:29:00+00:00
"5Казан кирмәнендә Рамазан–изге гамәлләр ае чарасын Татарстан диния нәзарәтенең яшьләр бүлеге оештырды. Монда да масштаблы дини чаралардагы кебек волонтерлар үзләреннән зур өлеш кертте. Аларның кайберләре дин кардәшләрен олуг бәйрәм белән котлап, шәһәр халкына, кунакларына Рамазан ае турында мәгълүмат тупланган буклетлар, түш тамгалары таратудан тыш, кыерсытылган мөселманнарга да ярдәм итәргә чакырды. Чара барышында Рамазан ае турында белмәгән кешеләргә кирәкле, кызыклы мәгълүмат иткердек. Минем өчен Рамазан – гөнаһлардан котылу ае. Шулай ук мөселман кардәшләргә ярдәм итәргә ашкыну. Мисал өчен, соңгы елларда кайбер кардәшләребезне диннәре ислам булу сәбәпле кыерсаталар. Мөселманнар күләгәдә генә ятарга тиеш түгел, кардәшләренә дә кулдан килгәнчә ярдәм итсеннәр иде, ди волонтер, диния нәзарәтенең яшьләр бүлеге активисты Илназ Сафиуллин. Шулай ук бу чарада Кол Шәриф мәчете каршындагы мәйданчыкта ватман бите белән мольберт та урнаштырылды. Аңа һәр кеше үзенең изге теләкләрен язды. Мөфтиятнең яшьләр бүлеге итәкчесе Айгөл Биктимерова сүзләренчә, Рамазан–изге гамәлләр ае акциясе белән кызыксынучылар саны шактый ыелган. Бу көнне Казан кирмәнендә Самар, Оренбур, Когалым, Троицки шәһәре вәкилләре дә очраган. Шулай ук Ингушетия республикасыннан да кунаклар килеп киткән.","""Мөселманнар күләгәдә генә ятарга тиеш түгел",Татарстан,1279,https://www.azatliq.org/a/27107691.html,2015-07-03T08:03:38+00:00
"Башҡортостан Башлығы республикабыҙҙың халыҡ шағиры, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре Ҡәҙим Аралбаевтың 85 йәшен билдәләү тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Документ Башҡортостандың рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған. Республика хөкүмәтенә сараларҙы үткәреү өсөн әҙерлек планын раҫлау бурысы йөкмәтелде. Сараларҙы әҙерләү һәм үткәреү буйынса сығымдар бюджет ассигнованиелары һәм бюджеттан тыш сығанаҡтар иҫәбенә финанслана. Указдың үтәлешен Башҡортостан хөкүмәте премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев контролдә тота.",Башҡортостан Башлығы шағир Ҡәҙим Аралбаевтың 85 йәшен билдәләү тураһында указға,Әҙәбиәт,537,https://shonkar.com/news/-bi-t/2026-02-12/bash-ortostan-bashly-y-sha-ir-im-aralbaevty-85-y-shen-bild-l-tura-ynda-ukaz-a-4575595,2026-02-12T14:05:00+00:00
"Ирина ДаниловичфикерләрСивил журналист һәм шәфкать туташы Ирина Данилович Акмәчет (Симферополь) тикшерү изоляторында тотылган чагында инсульт кичергән. Бу хакта оешмасы вәкиле Виктория Нестеренко әйтте, дипиткерә Укринформ. ""Акмәчет тикшерү изоляторында булган чагында аңа бер яки берничә тапкыр инсульт булган. Хәзер аны Русиягә күчерделәр, анда хокук яклаучылар басымы ярдәмендә анализлар һәм МРТ ясаттыра алдык. МРТ аның инсульт кичерүен раслады. Аның Акмәчет тикшерү изоляторында тотылган чакта сәламәтлеге белән бәйле фаразлары расланды"", дигән Нестеренко. Элегрәк тикшерү изоляторында медицина ярдәме булмау сәбәпле, Даниловичның колаклары ишетми башлавы билгеле булды. Шулай ук активист колагы ялкынсынганга, көчле баш авыртуларыннан интегүенәйткән иде. ""Ул гел сәламәтлеге начараюга зарланды. Аңа бер тапкыр да медицина ярдмәе күрсәтмәделәр. Югыйсә хокук яклаучылар да аларның туганнары да даими бу мәсьәләне күтәреп торды. Нәтиәдә бер колагы саңгырауланды"", дип белдергән Виктория Нестеренко. Ирина Даниловичны былтыр 29 апрельдә аннексияләнгән Кырымның Көктөбел (Коктебель) бистәсеннән Кефегә (Феодосия) барган чактатоткарладыларһәм кайдалыгы турында 12 тәүлек буе берни билгеле булмады. Тоткарланганчы ул шәфкать туташы булып эшләде һәм социаль челтәрләрдә үз сәхифәсен, шулай ук берничә блогер баганасы алып барды, алар аннексияләнгән ярымутраудагы медицина хезмәткәрләренең хокукларына һәм сәламәтлек саклау проблемнарына багышлана иде. Данилович үзен урлауларыннан соң, Русия куәт оешмалары вәкилләренең көч куллануын: бууын һәм кыйнавынсөйләде. Былтыр декабрь ахырында активистны иде елга ирегеннәнмәхрүм иттеләр. Мәхкәмә аны Русия инаять кодексының 222.1 маддәсе (шартлаткыч матдәләр яки айланмаларны канунсыз алу, тапшыру, саклау, йөртү) нигезендә гаепле дип тапты. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырым активисты Ирина Данилович Акмәчет тикшерү изоляторында тотылган чакта инсульт кичергән,Яңылыҡтар,2196,https://www.azatliq.org/a/32668564.html,2023-11-03T07:46:56+00:00
"Барыһы 36 хикәйә килде, араларындағы иң яҡшы тип һаналған 20 хикәйә гәзит биттәрендә псевдоним  аҫтында баҫыласаҡ. Әҫәрҙәрҙе  жюри баһаланы һәм 10 еңеүсе һайлап алды. Беренсе урынды Өфөнән Рәзинә Урманшина яуланы. Икенсе урында — Әминә Яхина (Сибай) һәм Борис Мәхмүтов (Ырымбур). Өсөнсөлә — Фәрзәнә Аҡбулатова (Өфө), Зифа Ишмырҙина (Ейәнсура районы) һәм Рузида Үтәшева (Сибай) яуланы. Еңеүселәр бәйге бағыусыларынан аҡсалата приздар алды. — Бындай конкурстар яңы һәләттәрҙе асырға мөмкинлек бирә, еңеүҙә — тәү сиратта уҡыусылар — тип билдәләне Артур Дәүләтбәков. — Икәүһе конкурста беренсе тапҡыр ҡатнашты, уларҙың исемдәре — еңеүселәр иҫәбендә. Ырымбур театры режиссеры Борис Мәхмүтовтың «Һуҡыр бейеүсе»хикәйәһен айырыуса билдәләп үткем килә — тип билдәләне баш мөхәррир. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Өфөлә Ноғман Мусин иҫтәлегенә әҙәби конкурс еңеүселәре бүләкләнде,Конкурстар,1445,https://henek.info/articles/---+--/2025-06-19/f-l-no-man-musin-i-t-legen-bi-konkurs-e-e-sel-re-b-l-kl-nde-4281684,2025-06-19T10:55:00+00:00
"Йәйҙең иң оҙон көндәренең таңын ҡаршылағанығыҙ бармы? Быйыл, мәҫәлән, йәйҙең иң оҙон көндәренең береһе 22 июндә көн оҙонлоғо 17 сәғәт 13 минутты тәшкил итеп, ҡояш 04 сәғәт 41 минутта ҡалҡып, 21 сәғәт 54 минутта әүен баҙарына китте. Ҡояш календарь буйынса тәғәйен ваҡытта ҡалҡһа ла, таң унан күпкә ир-тәрәк беленә, ер өҫтө яҡтыра башлай. Был миҙгелде халыҡта ""таң һарыһы"" тип атайҙар. Шулай итеп, шартлы рәүештә алынған 22 июндең таң һарыһында ниндәйҙер дәүләттең, ҡайһылыр икенсе дәүләт менән сигенә яҡын урман аҡланында таңғы ысыҡҡа мансылған япраҡ аҫтарында күбәләктәр ойой, йәғни, ат лөғәтендә әйтһәк, юшай икән, ти. Был саҡта әле ҡоштар ҙа йоҡоһонан уянмаған, һанда-һаяҡ ҡына өкө һупылдауы, таңғы урман әтәсе ҡурпысыҡ ҡурпылдауы ғына ишетелеп ҡала. Әммә был тауыштар таң һарыһының айырылғыһыҙ элементтары, йәғни йән эйәләренең таңғы ойоуына һис тә ҡамасауламай. Ошондай илаһи мәлдә, Ҡояш апайҙың сыҡҡанын һәм йылмайғанын көтөп тә тормаҫтан, күбәләктәр араһындағы бер тыңлауһыҙ һәм шаталағының ҡанаттарын бер-икене елпеп ебәреүе була, уның сигналы ""Домино принцибы"" буйынса аҡландағы барлыҡ күбәләк халҡына тарала һәм тағы ла 40-50 минут самаһы йоҡларға тейеш булған күбәләктәр аҡлан тултырып осорға тотона. Күбәләктәр үҙ нәүбәтендә аҡландың барлыҡ бөжәктәр донъяһын йоҡонан мәлһеҙ уята. ""Домино принцибы"" күҙ асып йомған арала барлыҡ урманға тарала һәм ҡоштар донъяһын да хәрәкәткә килтерә. Бөжәктәр менән туҡланыусы ваҡ ҡоштар - бөжәктәргә, ваҡ ҡоштарға аусы ҡоштар ябырыла. Аусы йыртҡыс ҡоштарҙың әүҙемлеге ерҙәге ваҡ йәнлектәрҙе, ваҡ йәнлектәрҙең хәрәкәте йыртҡыс хайуандарҙы ҡуҙғыта. Йыртҡыс хайуандар хәрәкәте үҙ нәүбәтендә таңдан урманға сыҡҡан йә таң ашырып урман таңын аңдыусы һунарсыларҙың ҡомарын уята. Уларҙың мылтыҡтарынан бирелгән залп үҙ нәүбәтендә яҡындағы дәүләт сигенең уяуҙан да уяу һаҡсыларын һиҫкәндерә. Ярай әле, һиҫкәндереп кенә ҡалһа, әгәр ҙә автоматик режимға ҡуйылып, таңғы 6-ла һүндерелергә тейешле булған ракета ҡоролмалары телгә килмәһә. Ҡыҫҡаһы, ""Күбәләк эффекты""н, үҙем аңлағанса, иң ябай һәм тупаҫ формала, шартлы рәүештә аңлатып бирергә тырыштым да инде. Беҙҙең күҙгә күренмәгән, космоэнергеттар теле менән әйткәндә, нескә пландағы хаотик донъяның ошондай ""Күбәләк эффекты"", ""Домино принцибы"" күренештәрен атай-олатайҙарыбыҙ элек-электән аңлаған, күҙәткән һәм ошо рәүешле барлыҡҡа килгән дә инде ""Һеҙҙә утын киҫелһә, беҙҙә юнышҡы төшә"" әйтеме. Мин йәйҙең иң оҙон көндәренең береһе булған 22 июнде шартлы рәүештә генә килтерһәм дә, был да юҡҡа ғына түгелдер. Нимә генә булмаһын, Гитлер тап ошо көндөң таңында беҙҙең илгә ҡаршы һуғыш башлаған. Кем белә, бәлки уның иҫәбенсә, ""Көтөлмәгәнлек факторы"" менән ""Күбәләк эффекты"" араһында ла бер бәйләнеш барҙыр. Сөнки иң оҙон көндөң төнө лә иң ҡыҫҡаһы була. ""Көтөлмәгәнлек факторы"" философияның көтөлмәгәнлек категорияһы - ""Күбәләк эффекты""ның бойомға ашыу формаһы ғыналыр, ә был эффекттың йөкмәткеһе ""сәбәп-эҙемтә""-""эҙемтә-сәбәп"" сылбырынан торған комплексты тәшкил итә. Был үҙ нәүбәтендә халыҡ ижадындағы ҡыҙыҡлы бер һамаҡты хәтерләтә: Әп-ши, сумаҙан, Әбей битен йыумаған. Әбей битен йыуыр ине, Ҡомғанда һыу булмаған. Ҡомғанда һыу булыр ине, Ҡыҙы һыуға бармаған. Ҡыҙы һыуға барыр ине, Көйәнтәһе булмаған. Көйәнтәһе булыр ине, Атаһы яһамаған. Атаһы ла яһар ине, Лесник ағас бирмәгән. Лесник ағас бирер ине, Аҡсалары булмаған. Аҡсалары булыр ине, Сауҙалары уңмаған. Сауҙалары уңыр ине, Һатыр нәмә булмаған. Шуға күрә был әбей Бөгөн битен йыумаған. Донъяла барған бер ваҡиға ла, хатта күбәләктең ҡанат елпеүе лә эҙһеҙ үтмәй. Хатта бер кешенең хилафлығы өсөн дә бар кешелек яуап бирә. Ҡайҙалыр һуғыш сыҡһа, һыу баҫһа, нефть вышкалары шартлаһа, был ҡаза шунда уҡ бар донъяға уртаҡ булған аҡса берәмектәрендә сағылыш таба һәм бының өсөн бар кешелек тинләп булһа ла үҙ өлөшөн индерә, түләй башлай. Тимәк, донъяла барған барлыҡ ваҡиғалар өсөн барыбыҙ ҙа берҙәй үк яуаплы. Әйтеүҙәренсә, биржаларҙа, банктарҙа долларҙың йә евроның нисәлер тингә йә һумға ҡапыл артыуы йә кәмеүе арҡаһында аҡса эшләп ҡалырға тырышыусылар донъяның ҡайһылыр урынында ер тетрәүен, һуғыш сығыуын теләй икән. Бертольт Брехттың Мамаша Куражы һуғыш теләгән кеүек. Билдәле булыуынса, Кураж йылдарҙа Европала барған һуғышта үҙенең арбаһы менән кәсеп итеп йөрөй, Пушкиндың табут яһаусыһы һымаҡ. Кураж һуғыштарҙың тынып торған сағын яратмай, ҡайғыра, сөнки ул саҡта кеше үлмәһә, уға табыш килмәй башлай. Кешеләрҙең бәхетһеҙлегендә үҙенә байлыҡ туплаусыларҙың барыһын да Мамаша Кураж тип атарға була. ""Һеҙҙә утын киҫелһә, беҙҙә юнышҡы төшә"" әйтеме, шулай итеп, бар донъяны, кешелекте киләсәк өсөн берҙәй үк яуаплылыҡҡа саҡырыусы иҫкәртеү ҙә һымаҡ яңғырай. Ә инде милләтте һаҡларға өндәүсе асылын Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғарипов үҙенең ошо шиғыр юлдарында бик асыҡ итеп әйтеп биргән: Ил бәхете менән бәхетле бул, Ил ҡайғыһы менән ҡайғылы. Иң ҙур бәхетһеҙлек булыр ине Шул ҡайғынан һиңә айырылыу. Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ.","""Күбәләк эффекты""",Йәмғиәт,4863,https://henek.info/articles/common_material/2025-07-29/k-b-l-k-effekty-4330474,2025-07-29T10:40:00+00:00
"На круглом столе руководители субъектов Российской Федерации поделились эффективным региональным опытом внедрения инклюзивных практик. Открывая дискуссию, генеральный директор Агентства стратегических инициатив (АСИ) Светлана Чупшева представила индекс качества жизни людей с инвалидностью. Башкортостан вошёл в топ-20 регионов-лидеров рейтинга, заняв в нём 11-е место. – Важно, что это как раз оценка людей с инвалидностью и семей, где растут дети с ограниченными возможностями здоровья, – подчеркнула руководитель АСИ. Светлана Чупшева также высоко оценила проводимую Башкортостаном работу по созданию инклюзивного пространства для людей с ОВЗ. – Впервые на федеральном уровне мы организовали форум, где обсуждаются различные аспекты инклюзии – и образование, и учёба, и реабилитация. При этом Башкортостан, по-моему, единственный регион, где уже давно ежегодно проводят такой форум. Он называется «Ломая барьеры». Это открытая площадка, где вы встречаетесь с людьми с инвалидностью, с родителями особенных детей, с ветеранами специальной военной операции, приглашаете международных российских экспертов, – сказала генеральный директор АСИ. – Знаю, что по итогам обсуждений появилось очень много региональных программ в части обеспечения техническими средствами реабилитации, в части поддержки местных производителей, выпускающих продукцию для этого сектора. Есть целый ряд важных социальных, образовательных инициатив для людей с ОВЗ. То есть форум стал стимулом позитивных изменений, которые происходят в республике. Глава Башкортостана Радий Хабиров рассказал о принципах, которые лежат в основе деятельности управленческой команды региона по развитию инклюзии. – Это большой цивилизационный процесс. Потому что уровень цивилизованности общества как раз и определяется отношением общества к тем, кто особо нуждается во внимании и заботе – к инвалидам, детям с ограниченными возможностями здоровья, – сказал руководитель региона. – В Башкортостане – почти 250 тысяч людей с инвалидностью, из них 21 тысяча – это дети. Поэтому мы в республике создаём условия для того, чтобы людям с ОВЗ жилось комфортно. И прежде всего укрепляем понимание и принятие того, что среди нас есть разные люди. Говоря о форуме «Ломая барьеры», Глава региона отметил, что эта площадка помогла выстроить эффективное взаимодействие с родительским сообществом. – Мы сразу договорились, что мамы детей с ОВЗ и организации, которые представляют их интересы, – это наши партнёры и соратники. Открыто обсуждаем с ними все вопросы и последовательно идём к созданию доступной среды для особенных ребят, – сказал Радий Хабиров. – Важно и то, что, не считая врачей, именно они являются нашими главными экспертами. Потому что воспитывают детей с ОВЗ, сопровождают их по жизни и лучше всех понимают, что нужно и куда эффективнее направить наши усилия. Такие сообщества надо обязательно делать своими соратниками. Тогда и дело пойдёт. Одним из решений форума «Ломая барьеры» стало усиление работы по созданию собственных технических средств реабилитации (ТСР). – Первым делом мы провели аудит, чтобы разобраться, кто и что у нас производит. Это направление есть в каждом регионе, и главное здесь – наладить кооперацию. Поэтому мы как раз создали кластер производителей технических средств реабилитации. Именно кластерный подход позволяет использовать опыт других субъектов, которые где-то уже продвинулись вперёд, – сказал Радий Хабиров. – Понимая, что это не высокомаржинальный бизнес, мы разработали программу субсидирования из бюджета республики 50 процентов затрат на оборудование и сырьё, которые закупают производители. В прошлом году направили на эти цели порядка 20 млн рублей. Получилась очень хорошая история. Глава Башкортостана также поделился опытом организации уникальных инклюзивных мероприятий для детей с ограниченными возможностями – «Бал маленьких принцесс» и патриотический слёт «Территория героев». – Каждый год на 8 Марта мы проводим республиканский «Бал маленьких принцесс». Собираем в Уфе девочек с ОВЗ со всего Башкортостана и устраиваем для них праздник. А для мальчиков мы решили организовать слёт «Территория героев». Два года подряд приглашаем их в наш парк «Патриот», показываем военную технику, даём основы тактической медицины, – сказал Радий Хабиров. – Когда я с ними общался, то сразу сказал: «Понимаю, что вы в армии служить не будете. Но это не отменяет того права, которое у каждого из вас есть с рождения, – права быть мужчиной». И завершая своё выступление, хочу ещё раз подчеркнуть, что культура принятия людей с инвалидностью – это самое главное, к чему мы должны стремиться. В продолжение выступления Радия Хабирова генеральный директор АСИ Светлана Чупшева рассказала о своих эмоциях от республиканского «Бала маленьких принцесс». – Целый год мамы с девочками готовятся к этому мероприятию, подбирают наряды, причёски. И когда наступает этот день, они собираются в настоящем дворце, где их встречают мальчики-кадеты, – сказала Светлана Чупшева. – Я видела запись, где девочку на коляске, которая сама не ходит, в очень красивом платье, с причёской парень-кадет берёт на руки и кружит её в вальсе. Конечно, непередаваемые эмоции и у мам, и у девочек, которые участвуют в этом замечательном событии. – У вас выстроена целая система. Это и поддержка производителей ТСР, и выпуск высокотехнологичных протезов, колясок и других средств реабилитации, и специальные квартиры для адаптации людей с инвалидностью, и пошив красивой, качественной одежды для детей и взрослых с ОВЗ, и развитие адаптивного спорта. Даже первый туристический инклюзивный маршрут тоже был именно в Башкортостане, когда в знаменитой Киндерлинской пещере создали доступную среду, – подчеркнула Светлана Чупшева. – Знаю, что многие до сих пор думают, что инклюзия – это про пандусы. Нет, это не про пандусы. Это целый комплекс вопросов и направлений работы федерального Правительства и регионов по созданию возможностей для людей с инвалидностью. Как это делается в Башкортостане. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хабиров рассказал об опыте развития инклюзии в Башкортостане,Аңлатма,6072,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-25/radiy-habirov-rasskazal-ob-opyte-razvitiya-inklyuzii-v-bashkortostane-4480679,2025-11-25T11:41:00+00:00
"В номинации «Лучшая игрушка по версии детей» победил интерактивный танковый бой (ООО «Юные таланты Башкортостана»). В свою очередь, симпатии родителей оказались на стороне игрушки «Кот Басик» (ООО «МПП- Кумертау»). По версии бабушек и дедушек лучшей игрушкой стала кукла в национальном костюме (ремесленник Рашида Минигулова, г. Уфа). Эксперты остановили свой выбор на конструкторе по мультфильму «Трое из Простоквашино» (ООО «Полесье», г. Димитровград, Ульяновская область). «Тактильный театр» (индивидуальный предприниматель Наталья Субботина, Нижний Новгород) удостоился специальной номинации «Играем всей семьей». Еще одна специальная номинация — «Мастерим своими руками» — досталась игрушке «Деревянный робот» (Илья Кирилловых, , г. Киров). Признательность организаторам и участникам фестиваля выразил руководитель центра кластерного развития Нижегородской области Сергей Рябов. — Фестиваль «Айда играть» — отличная площадка для обмена нашими наработками, — сказал в своем приветственном слове Сергей Владимирович. — Здесь мы смотрим, что нравится нашим детям, растем в культурном и коммерческом плане, чтобы быть полезными в будущем. Отдельная благодарность Главе Республики, нашим коллегам из министерства культуры и министерства промышленности, Ассоциации индустрии детских товаров. Четыре дня с утра до вечера мы работали и играли вместе с детьми, наслаждались их улыбками. Это то, ради чего мы все здесь собрались. Классный город, классная погода, классная атмосфера. Спасибо, Уфа, спасибо, Башкортостан! Также слова благодарности прозвучали из уст начальника отдела регионального маркетинга фабрики по производству игрушек «Полесье», (г. Димитровград, Ульяновская область) Валерия Нижегородова: — Благодарю всех организаторов прекрасного фестиваля игр и игрушек «Айда играть». Отдельное спасибо нашим волонтерам, которые все эти четыре дня помогали дарить радость детям и их родителям. Мы надеемся, что любовь к игрушкам будет и дальше объединять семьи! На правах принимающей стороны завершил церемонию закрытия заместитель министра промышленности и энергетики Республики Башкортостан Валерий Галиев: — Фестиваль «Айда играть» стал отличной возможностью для наших маленьких гостей и их родителей познакомиться с новейшими достижениями индустрии детских товаров. Безусловно, все посетители получили массу удовольствия. Многочисленной команде, которая сделала это мероприятие, выражаю большую благодарность. Спасибо участникам из других регионов. Желаю всем успехов, и ждем вас на следующем фестивале «Айда играть»! Отметим также, что по окончании форума большую часть игрушек отдали в дар детским домам Башкортостана.",В Уфе завершился фестиваль «Айда играть»,Йәмғиәт,2627,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/v-ufe-zavershilsya-festival-ayda-igrat-4269976,2025-06-09T10:19:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел бөтен республикада бәйрәм хәрби рухта узачак: Украинага һөүмдә катнашучыларга, аларның гаиләләренә һәм балаларына ""аерым игътибар биреләчәк"" дип искәртелә. Бүген, 30 августта Татарстанда бәйрәм – Республика көнен үткәрәләр. Соңгы вакытларда республикада зур бәйрәмнәрне Украинадагы сугышка ибәрергә дип хәрбиләр ыю өчен дә кулланалар. Мәсәлән бүген ""Казан"" гаилә үзәге янында ""иңү гаскәренә кушыл! "" дигән патриотик чара уздырачаклар. Чараның програмында кораллар күргәзмәсе, тактик гаскәр көрәше чыгышлары, Украинадагы сугыштан кайткан ""каһарман белән очрашу"" бар. Янәшәдә генә хәрби хезмәткә контракт белән кабул итү пункты да урнаштырганнар. Бу хакта Татарстанның ""Татмедиа"" мәгълүмат агентлыгыхәбәр итә. Быел бөтен республикада бәйрәм хәрби рухта узачак: Украинага һөүмдә катнашучыларга, аларның гаиләләренә һәм балаларына ""аерым игътибар биреләчәк"" дип искәртелә. Быел Татарстанда татар халкының милли бәйрәмен –Сабантуйныүткәргәндә,9 майныбәйрәм иткәндә, Нефтьчеләр көненуздырганда да контракт белән хәрби хезмәткә кабул итү пунктлары көйләп куйганнар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Республика көнендә Казанда бәйрәмгә килүчеләрне Украинадагы сугышка ибәрү эше дә алып барыла,Яңылыҡтар,1226,https://www.azatliq.org/a/respublika-konenda-kazanda-bayramga-kiluchelarne-ukrainadagi-sugishka-jibaru-eshe-da-alip-barila/33099417.html,2024-08-30T11:16:14+03:00
"-  То, что из студентов, отобранных со всей страны, сразу четверо - представители резидента Межвузовского кампуса Уфы, и они являются единственными участниками из вузов нашей республики, красноречиво говорит о высоком уровне подготовки наших студентов и эффективности создаваемой в регионе научно-образовательной экосистемы. Особенно ценно, что проект напрямую соединяет талантливую молодежь с реальным сектором экономики. Работа над выпускными квалификационными работами по заданиям индустриальных партнеров есть прямой путь к востребованной профессии и решению актуальных для страны технологических задач, -  комментирует председатель Госкомитета по науке и высшему образованию Башкортостана Светлана Мустафина. По словам заведующего кафедрой «Электротехника и электрооборудование предприятий» УГНТУ Марата Хакимьянова, теперь ребятам предстоит подготовить выпускные квалификационные работы по темам, сформулированным индустриальными партнерами проекта. Студенты будут работать совместно с куратором из университета и наставниками из Холдинга «ЭРСО». Сейчас участники согласовывают технические задания будущих ВКР совместно с представителями работодателей. В ходе подготовки работ студенты получат возможность пройти стажировку и преддипломную практику на площадке индустриального партнёра. Проект «Системное решение» реализуют Благотворительный фонд «Система» и Фонд образовательных проектов «Надёжная смена» в рамках программы «Лифт в будущее». Он включает пять направлений: «Информатика, вычислительная техника, радиотехника и системы связи», «Электротехника и теплоэнергетика», «Микроэлектроника и нанотехнологии», «Архитектура и строительство», «Биотехника. Химические технологии и биотехнологии». Итоги проекта будут подведены летом 2026 года. Наградой для победителей станут возможности для старта карьеры в компаниях-партнерах проекта. Кроме того, лучших участников, научных руководителей и принявших активное участие в проекте образовательные организации ждет финансовая поддержка. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Резидент кампуса представляет Башкортостан в федеральном проекте,Йәмғиәт,2725,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-26/rezident-kampusa-predstavlyaet-bashkortostan-v-federalnom-proekte-4550809,2026-01-26T15:00:00+00:00
"Уның һүҙҙәренә ҡарағанда, профилле ведомство менән студент ғаиләһенә ярҙам итеү стандарттары эшләнгән дә инде. Мәҫәлән, студент ғаиләһенә тулай тораҡта айырым бүлмә биреү, түләүле уҡыуҙан бюджетҡа күсереү, сабыйҙарҙы ҡараусы янында ҡалдырыу мөмкинлеге биреүсе әсә һәм бала бүлмәләре булдырыу һәм башҡалар. Документҡа ярашлы, колледждарҙа йәки юғары уҡыу йорттарында уҡыусы балалары булған йәш ғаиләләр йәки 35 йәшкә тиклемге берҙән-бер ата-әсә студент ғаиләһе тип һаналасаҡ.",Хәҙер улар ҡанун менән яҡланасаҡ,Яңылыҡтар,474,https://henek.info/articles/novosti/2025-07-22/h-er-ular-anun-men-n-ya-lanasa-4321652,2025-07-22T11:20:00+00:00
"Бисмилләһир – рахмәнир – рахим. Әлхәмдү лилләһи рабил ғәләмин. Әр-рахмәнир-рахим. Мәлики йәүмид-дин. Иййәкә нәғбүдү үә иййәкә нәстәғин. Иһдинә-сиратал-мустәҡим. Сиратал-ләҙинә әнғәмтә ғәләйһим ғайриль мағҙуби ғәләйһим үә ләз-зәллин. Амин. Бисмилләһир-рахмәнир-рахим! Аллаһү лә иләһи иллә һүәл-хәййүл-ҡаййүм. Лә тәхүҙүһү синәтү үә лә нәүм. Ләһү мә фиссәмәүәти үә мә фил-әрҙ. Мән ҙәл-ләҙи йәшфәғү ғиндәһү иллә би иҙниһ. Йәғләмү мә бәйнә әйдиһим үә мә хәлфәһүм. Үә лә йыхитүнә бишәйим мин ғилмиһи иллә бимәшә. Үәсиғә күрсиййүһүс-сәмәүәти үәл әрҙ. Үә лә йә үдүһү хифҙүһумә үә һүәл-ғәлиййүл-ғаҙим. Ҡуль әғүүҙү бираббин-нәәс. Мәликин-нәәс. Иләәһин-нәәс. Минң шәррил-үәсүәәсил-ханнәәс. Әлләҙии йүүәсүисү фии судүүрин-нәәс. Минәл-джиннәти үән-нәәс. ""Аллаһүммә инни әсъәлүкә үә әтәүәжжәһү иләйкә бинәбиййикә Мүхәммәдин нәбиййир-рахмәти фи хәжәти һәҙиһи литүкҙа ли фәшәффиғһү фийә"". Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Йортҡа - бәрәкәт, йәнгә - сихәт, тәнгә шифа килтерә торған доғалар",Дин,981,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-01-06/yort-a-b-r-k-t-y-ng-sih-t-t-ng-shifa-kilter-tor-an-do-alar-4529611,2026-01-06T20:30:00+00:00
"73-сө янғын һүндереү-ҡотҡарыу часы, янғын һүндереүҙән тыш, юл-транспорт ваҡиғалары буйынса, шулай уҡ районда ғәҙәттән тыш хәлдәр килеп тыуғанда һәм ҙур урман янғындары ваҡытында тораҡ пункттарҙы һаҡлау өсөн, ғөмүмән, ниндәй генә саҡырыу булмаһын, һәр ваҡыт ярҙамға ашыға.",27 декабрь - Ҡотҡарыусы көнө. Хәүефле һөнәр эйәләре.,Йәмғиәт,271,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-27/27-dekabr-ot-aryusy-k-n-h-efle-n-r-ey-l-re-4069744,2024-12-27T16:53:37+00:00
"Август Йәйбикәнең төпсөк улы, Көнбағыш башлы малай, Атаһы Ҡояшҡа оҡшап, Сос булып сыҡты ҡалай. Ҡоймалар аша йылмайып, Ҡыҙҙарға ҡараһынмы, Әле баҫыу юлдарында Комбайн һанаһынмы. Тыңҡыш иңкештәр бал йыйып Дыу килә сәстәрендә. Сәмле уйҙар, татлы хистәр Минең дә хистәремдә. Август артынан ҡалмайым - Тыуғанғамы бер мәлдә. Мин йәш, һин ҡарт, тип тормайбыҙ, Күңелдәр бер кимәлдә. Таң менән сығып китәбеҙ, Ниәт-хыялды парлап. Йөрөйбөҙ иген-көшөлөн, Балан тәлгәшен барлап. Киске уйындаҙа бейеп, Иллә һуң да ҡайтабыҙ. Август - йәйҙе мин әсәйҙе Көн һайын ҡартайтабыҙ.",Август,Мәғариф,558,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2024-08-08/avgust-3878597,2024-08-08T18:36:00+00:00
"Башҡортостан сәнғәте һәм мәҙәниәте оло юғалтыу кисерҙе. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының өлкән актеры, Башҡортостандың халыҡ артисы Муллайән Һөйәрғолов арабыҙҙан китте. Уға 92 йәш ине. Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, хушлашыу иртәгә, 14 декабрҙә, иртәнге сәғәт 10-да Башҡорт дәүләт академия драма театрында уҙа. Муллайән Зыялетдин улы Һөйәрғолов 1934 йылдың 21 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Байназар ауылында тыуған. 1959 йылда А. В. Луначарский исемендәге Дәүләт театр сәнғәте институтының (хәҙерге Рәсәй театр сәнғәте институты) башҡорт студияһын тамамлаған. Шул уҡ йылда М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры труппаһына ҡабул ителә. СССР халыҡтарының Бөтә Рәсәй театр сәнғәте драматургияһы фестивале дипломанты (Мәскәү, 1972). Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған (1972) һәм халыҡ (1986) артисы тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Бәхил бул, халыҡ артисы.",Әҙәбиәт,1013,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-13/b-hil-bul-haly-artisy-4505758,2025-12-13T15:15:00+00:00
"Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина, башлыса, башҡорт балалар әҙәбиәте өлкәһендә ижад итә. 1993 йылда кескәйҙәр өсөн «Мәрйендәр» исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы донъя күрә. Артабанғы балалар өсөн ижад ителгән «Гөр-гөр-гөрөлдәк» (1995), «Серле ҡумта»(2001), «Беҙҙең байрамдар», «Башҡортомдан батыр юҡ икән», «Әсәй ҡояш икән…» һәм башҡа китаптарындағы төп тема — тыуған яҡты, тыуған халҡыңды һөйөү. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина — урта һәм өлкән йәштәге мәктәп балалары өсөн башҡорт балалар яҙыусыларының әҫәрҙәренән ике телдә: башҡорт һәм рус телдәрендәге 2 томлыҡ ""Балалар әҙәбиәте антологияһы""н төҙөүсе. Педагог-методист булараҡ, Ф. Ғөбәйҙуллина «Мәктәп сәхнәһе өсөн башҡорт халыҡ йола байрамдары, сценарийҙар, пьесалар» (2001), «Мин Башҡортостанда йәшәйем» (2000), «Тыуған яғым, һиңә дан йырлайым! » һәм башҡа методик ҡулланмалар төҙөп баҫтырып сығарҙы. Шулай уҡ ул Рәшит Солтангәрәев, Факиһа Туғыҙбаева, Мөкәрәмә Садиҡова, Раил Байбулатов, Гөлнур Яҡупова, Тамара Ғәниева кеүек яҙыусыларҙың балалар өсөн ижад иткән хикәйәләрен, әкиәттәрен рус теленә тәржемә итә. Фәрзәнә Ғөбәйҙулланың шиғырҙары, әкиәттәре, хикәйәләре һәм пьесалары һәр мәктәптә ҡуйыла, балалар баҡсаһынан алып яратып ятлайҙар.  Сарала ҡатнашыусылар, ҡәләмдәш дуҫтары яҙыусының ижадын данлап, балалар өсөн ижад итеүҙең әһәмиәте тураһында фекер алышты. Ижад кисәһендә яҙыусының һүҙҙәренә яҙылған йырҙар ҙа яңғыраны. Бындай  рухи байрам балаларҙың ижади һәләттәрен үҫтереүгә,  уларҙың рухи донъяһын байытыуға һәм йәш быуынды әҙәбиәткә, сәнғәткә,  туған телгә ҡыҙыҡһыныу уята.",Кескәйҙәрҙең яратҡан яҙыусыһы,Мәғариф,1517,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-02-15/kesk-y-r-e-yarat-an-ya-yusy-y-4578504,2026-02-15T01:48:00+00:00
"Иртән торғас та,  һарымһаҡтың бер тырнағын тураҡлап, (бөтөн көйө йотоп булмай) ас ҡарынға йылымыс һыу менән эсергә,   быны ярты йыл дауамында эшләргә. Бауырзағы шеште һәм бвшҡв ауырыуҙарҙы юҡҡа сығара. Быларзы үҙем эстем, шуға яҙам бәлки кемгәлер файҙаһы тейер. Фото Р. Хисаева","Организм өсөн ябай ҙа, файҙалы ла рецепт",Аңлатма,277,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-01/organizm-s-n-yabay-a-fay-aly-la-retsept-4488753,2025-12-01T15:41:00+00:00
"Гризодубова Валентина Степановна  Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булған тәүге ҡатын - ҡыҙҙарҙың береһе (1938), легендар осоусы, Мәскәү- Алыҫ Көнсығыш осошонда ҡатнашыусы. 1941 йылда нацизмға ҡаршы көрәшкә миллионлаған совет ҡатын-ҡыҙҙарының антифашист комитетын етәкләй. . Сараны ойоштороусы булып  «Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙары Союзы» ның Башҡортостан Республикаһындағы төбәк бүлексәһе тора. Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар союзы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Валентина Гризодубова ойошторған комитеттың тарихи хоҡуҡи вариҫы булып тора. Валентина Гризодубова Ватанға тоғролоҡ һәм ҡаҡшамаҫ ихтыяр символы, ул үҙе батырлыҡ  эшләп кенә ҡалмай, фронт һәм тыл терәге булған меңәрләгән ҡатын-ҡыҙҙы ла үҙе артынан эйәртә.  Ҡаһарман яҡташыбыҙҙың исеме, уның яҙмышы һәм батырлығы һәр уҡыусыға, республикала йәшәүсе һәр кешегә билдәле булыуына өлгәшеү мөһим. Был уҡыуҙар - Еңеүҙә ҡатын-ҡыҙҙар тарихы, уларҙы  таратыу буйынса ҙур эштең башы, - тине Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар Союзының Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе рәйесе Насырова Гүзәл Рәйес ҡыҙы. «Еңеүҙең ҡатын-ҡыҙ йөҙө» бөтә Рәсәй проекты сиктәрендә ҡатын-ҡыҙҙар союзы ағзаларының сығыштары тыңланылды. Йәш уҡыусылар ҡатнашлығында ижади сығыштар, студенттарҙың  Афғанстан аша үткән ҡатын-ҡыҙҙарға арналған  сығышы бик фәһемле булды.  ""Гризодубова уҡыуҙары""  республиканың барлыҡ райондарында һәм ҡалаларында үтеүе планлаштырылды.","Башҡортостанда ""Гризодубова уҡыуҙары "" башлана",Мәҙәниәт,1351,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2026-02-19/bash-ortostanda-grizodubova-u-yu-ary-bashlana-4585306,2026-02-19T15:41:00+00:00
"Тобольск ҡалаһына купела бер үҙем барғайным, ҡайтҡанда иһә вагон туп-тулы ине. Етмәһә, урынымда балалы ҡатынды күреп, аптырап ҡалдым. – Был минең урын, бына билетым, – тиеүемә иҫе лә китмәне бының. – Ә-ә-ә. Минеке купе аша, шунда барығыҙ. «Ғәфү итегеҙ» ҙә, «зинһар» ҙа юҡ – күҙем маңлайыма менә яҙҙы. – Мин үҙ урынымда барырға теләйем! – тип ҡаты ғына өндәшкәс, йомшарғандай булды: – Билет өҫкә тура килде, бала менән унда менеп бара алмайым бит инде, алышайыҡ әле. – Аҫта барыр өсөн, хаҡына ҡарамай, билетты әллә ҡасан алып ҡуйғанмын, икенсе берәйһе менән һөйләш, – тим тегегә. Эш аҡсаламы ни, тигән кеүек аҡайып ҡарап: – Уныһын ғына түләрмен! – ти был үсеккән тауыш менән. Әрһеҙлегенә иҫем китте. Йөҙөндә тамсы ла уңайһыҙланыу ғәләмәте юҡ. Хатта, уның урынын мин баҫып алғандай, үҙемде ғәйепле тоя башланым әле. Беҙ ығы-зығы килгән арала өҫтә ятҡан ирҙәр баштарын ҡалҡытты, аҫтағыһы тороп ултырҙы. Теге ҡатындың балаһы, өҫтәгеләрҙең берәүһен күреп ҡалғас, ҡыуанысынан түҙмәй урынында ырғандай башланы, барам, тип ҡулдарын һондо. Тегеһе, төшә һалып, күтәреп алды. Былар ирле-ҡатынлы икән, шуға киткеһе килмәйҙер, тигән уй йүгерҙе башымдан. – Миңә урынлашырға кәрәк ине. – Донъяһын онотҡан ҡатындың иҫенә төшөрҙөм. – Һеҙ тегендә күсә алмаҫһығыҙмы? – тип мөлдөрәп ҡараны баланың атаһы. Ахырҙа, ризалаштым. Шул саҡ аҫтағы ир: «Унда һиңә ҡыйын булыр», – тип үҙ урынын бирҙе. Рәхмәттәр уҡып тороп ҡалдым, ә теге ҡатын ләм-мим, әйтерһең, был хәлдәр уға бөтөнләй ҡағылмай, шулай тейеш. Йәтешләп урынлашҡас, уҡый башлаған китабыма сумдым. Ара-тирә, ҡайһылай матур ғаилә, мөхәббәттәре көслө, тип баяғыларға күҙ һалып алам. Һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй, ҡатыны «һайт» тигәнгә ире «тайт» тип, ауыҙына ғына ҡарап тора. Балаһы менән донъяһын онотоп уйнай. Ҡатын ыҫланған тауығын, колбасаһын сығарғас, дүртенсебеҙ ҙә үҙ аҙығы менән тамаҡ ялғарға төштө, мин дә табынға ҡушылдым. Өҫтәл артындағы йәнле генә һөйләшеү барышында теге икәүҙең ирле-ҡатынлы түгел икәнен аңлап алдым. «Бына һиңә мә! » тип уйлайым эстән генә. Һөйәркәһе лә түгел. Ни бары осраҡлы юлдаштар ғына. Ирҙең ҡатыны, ике балаһы бар, себерҙә эшләп йөрөй, әле ялға ҡайтып барышы. Ә ҡатын имсәк сабыйы менән ни өсөн юлға үҙе генә сыҡҡан, һораштырып ҡараһам да, белә алманым. Сәбәптәре булғандыр. Тиҙҙән өҫтәге үҙ урынына менеп китте, мин дә яттым. Сәғәт һуң ине инде. Пар күгәрсендәргә иһә ваҡыт туҡтап ҡалғайны, сөкөрләшә бирҙеләр. Бер мәл ҡатынҡай һыйынып ҡына ирҙең ҡосағында ултыра ине. Уларға ҡарап йәнем көйә башланы. Нисек инде, өйҙә ҡатыны менән ике ғәзиз балаһы көтә, ә ул бында оялмай ҙа сит бисәне ҡосаҡлап, сит сабыйҙы һөйөп ултыра! Дүртенсе юлдашыбыҙға ике донъя – бер мөрйә: күптән рәхәтләнеп хырылдай. Ҡатын, балаһын йоҡлатҡас, сумкаһынан һыра банкалары, көнбағыш килтереп сығарҙы. Шул ғына етмәгәйне! Ризаһыҙлығым йөҙөмә сыҡҡандыр, егетебеҙ: – Ғәфү итегеҙ, беҙ шым ғына, – тине итәғәтле генә. Эскән кеше шым буламы инде: лыбыр-лыбыр, шырҡ-шырҡ, өҫкө яҡтан хыр-хыр. Ҡапыл сумка төбөмдә беруши ятҡаны иҫкә килеп төштө. Кәрәк була ҡалһа, тип күптән һалып ҡуйғайным, бына бит, ярап ҡалды. Башымды ҡалҡытыуға, артыҡ тауышлана башлауҙарын һиҙепме, егетебеҙ һыраһын тиҙ генә һемерҙе лә, йоҡлайыҡ, тип урынына менеп ятты. Ҡатынҡай аңламай ҙа ҡалды шикелле, төндө икенсе төрлөрәк көткәндер, аптырауы хатта йөҙөнә сыҡты. – Минең һырам тағы бар, – тип саҡырҙы серле тауыш менән, әммә тегеһе ишетмәмешкә һалышты. Ахырҙа, «ярай һуң» тип, түшәктәрен йәйә башланы. Оҙаҡ уйланып яттым шунан һуң: поезд ул айырым бер ҡайнап торған тормош кеүек. Ерҙән айырылған тәүлектәрҙе нисек үткәреү тураһында һәр кем алдан уҡ хәстәрләй: кемдер китап ала, кәрт уйнарға яратҡандар – кәрт, өҫтәл уйындары, берәүҙәр тыңлап барырға йыр-көйҙәрен барлай, күмәк барғандар гитараһын ҡалдырмай. Яңы танышлыҡтар, аралашыу көҫәп юлға сығыусылар ҙа була. Поезда ла кемдер үҙен ғәҙәти, сабыр тота, бәйһеҙ холҡон күрһәтеп, аптыратҡандары ла осрай. Ваҡыт тиҙерәк үтһенгә яҡшы, итәғәтле юлдаштар тура килеүен теләргә генә ҡала. Һәр нәмәнең сиге була. Беҙҙең егет менән ҡыҙҙы алһаң да, әгәр йомғаҡты тағата башлаһаң, аҙағын төрлөсә тамамлап ҡуйырға мөмкин. Әйтәйек, төнө буйы эсеп, шаулап сығалар (ҡатынҡай, һырам бар, тине бит, вагон-ресторан да үҙ урынында); танышлыҡтары бер-береһенә һыйынышып ултырыу менән генә сикләнмәй; осрашыуҙары аҙаҡ дауам итеп, ғаиләләр тарҡалыуға уҡ барып етә. Нимәһен генә алһаң да, матур күренеш түгел. Аллаға шөкөр, егетебеҙ аҡыллы булып сыҡты, хәлдәрҙе тәрәнгә ебәрмәй, йоҡларға ятты. Тобольск ҡалаһына купела бер үҙем барғайным, ҡайтҡанда иһә вагон туп-тулы ине. Етмәһә, урынымда балалы ҡатынды күреп, аптырап ҡалдым. – Был минең урын, бына билетым, – тиеүемә иҫе лә китмәне бының. «Ғәфү итегеҙ» ҙә, «зинһар» ҙа юҡ – күҙем маңлайыма менә яҙҙы. – Мин үҙ урынымда барырға теләйем! – тип ҡаты ғына өндәшкәс, йомшарғандай булды: – Билет өҫкә тура килде, бала менән унда менеп бара алмайым бит инде, алышайыҡ әле. – Аҫта барыр өсөн, хаҡына ҡарамай, билетты әллә ҡасан алып ҡуйғанмын, икенсе берәйһе менән һөйләш, – тим тегегә. Эш аҡсаламы ни, тигән кеүек аҡайып ҡарап: – Уныһын ғына түләрмен! – ти был үсеккән тауыш менән. Әрһеҙлегенә иҫем китте. Йөҙөндә тамсы ла уңайһыҙланыу ғәләмәте юҡ. Хатта, уның урынын мин баҫып алғандай, үҙемде ғәйепле тоя башланым әле. Беҙ ығы-зығы килгән арала өҫтә ятҡан ирҙәр баштарын ҡалҡытты, аҫтағыһы тороп ултырҙы. Теге ҡатындың балаһы, өҫтәгеләрҙең берәүһен күреп ҡалғас, ҡыуанысынан түҙмәй урынында ырғандай башланы, барам, тип ҡулдарын һондо. Тегеһе, төшә һалып, күтәреп алды. Былар ирле-ҡатынлы икән, шуға киткеһе килмәйҙер, тигән уй йүгерҙе башымдан. – Миңә урынлашырға кәрәк ине. – Донъяһын онотҡан ҡатындың иҫенә төшөрҙөм. – Һеҙ тегендә күсә алмаҫһығыҙмы? – тип мөлдөрәп ҡараны баланың атаһы. Ахырҙа, ризалаштым. Шул саҡ аҫтағы ир: «Унда һиңә ҡыйын булыр», – тип үҙ урынын бирҙе. Рәхмәттәр уҡып тороп ҡалдым, ә теге ҡатын ләм-мим, әйтерһең, был хәлдәр уға бөтөнләй ҡағылмай, шулай тейеш. Йәтешләп урынлашҡас, уҡый башлаған китабыма сумдым. Ара-тирә, ҡайһылай матур ғаилә, мөхәббәттәре көслө, тип баяғыларға күҙ һалып алам. Һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй, ҡатыны «һайт» тигәнгә ире «тайт» тип, ауыҙына ғына ҡарап тора. Балаһы менән донъяһын онотоп уйнай. Ҡатын ыҫланған тауығын, колбасаһын сығарғас, дүртенсебеҙ ҙә үҙ аҙығы менән тамаҡ ялғарға төштө, мин дә табынға ҡушылдым. Өҫтәл артындағы йәнле генә һөйләшеү барышында теге икәүҙең ирле-ҡатынлы түгел икәнен аңлап алдым. «Бына һиңә мә! » тип уйлайым эстән генә. Һөйәркәһе лә түгел. Ни бары осраҡлы юлдаштар ғына. Ирҙең ҡатыны, ике балаһы бар, себерҙә эшләп йөрөй, әле ялға ҡайтып барышы. Ә ҡатын имсәк сабыйы менән ни өсөн юлға үҙе генә сыҡҡан, һораштырып ҡараһам да, белә алманым. Сәбәптәре булғандыр. Тиҙҙән өҫтәге үҙ урынына менеп китте, мин дә яттым. Сәғәт һуң ине инде. Пар күгәрсендәргә иһә ваҡыт туҡтап ҡалғайны, сөкөрләшә бирҙеләр. Бер мәл ҡатынҡай һыйынып ҡына ирҙең ҡосағында ултыра ине. Уларға ҡарап йәнем көйә башланы. Нисек инде, өйҙә ҡатыны менән ике ғәзиз балаһы көтә, ә ул бында оялмай ҙа сит бисәне ҡосаҡлап, сит сабыйҙы һөйөп ултыра! Дүртенсе юлдашыбыҙға ике донъя – бер мөрйә: күптән рәхәтләнеп хырылдай. Ҡатын, балаһын йоҡлатҡас, сумкаһынан һыра банкалары, көнбағыш килтереп сығарҙы. Шул ғына етмәгәйне! Ризаһыҙлығым йөҙөмә сыҡҡандыр, егетебеҙ: – Ғәфү итегеҙ, беҙ шым ғына, – тине итәғәтле генә. Эскән кеше шым буламы инде: лыбыр-лыбыр, шырҡ-шырҡ, өҫкө яҡтан хыр-хыр. Ҡапыл сумка төбөмдә беруши ятҡаны иҫкә килеп төштө. Кәрәк була ҡалһа, тип күптән һалып ҡуйғайным, бына бит, ярап ҡалды. Башымды ҡалҡытыуға, артыҡ тауышлана башлауҙарын һиҙепме, егетебеҙ һыраһын тиҙ генә һемерҙе лә, йоҡлайыҡ, тип урынына менеп ятты. Ҡатынҡай аңламай ҙа ҡалды шикелле, төндө икенсе төрлөрәк көткәндер, аптырауы хатта йөҙөнә сыҡты. – Минең һырам тағы бар, – тип саҡырҙы серле тауыш менән, әммә тегеһе ишетмәмешкә һалышты. Ахырҙа, «ярай һуң» тип, түшәктәрен йәйә башланы. Оҙаҡ уйланып яттым шунан һуң: поезд ул айырым бер ҡайнап торған тормош кеүек. Ерҙән айырылған тәүлектәрҙе нисек үткәреү тураһында һәр кем алдан уҡ хәстәрләй: кемдер китап ала, кәрт уйнарға яратҡандар – кәрт, өҫтәл уйындары, берәүҙәр тыңлап барырға йыр-көйҙәрен барлай, күмәк барғандар гитараһын ҡалдырмай. Яңы танышлыҡтар, аралашыу көҫәп юлға сығыусылар ҙа була. Поезда ла кемдер үҙен ғәҙәти, сабыр тота, бәйһеҙ холҡон күрһәтеп, аптыратҡандары ла осрай. Ваҡыт тиҙерәк үтһенгә яҡшы, итәғәтле юлдаштар тура килеүен теләргә генә ҡала. Һәр нәмәнең сиге була. Беҙҙең егет менән ҡыҙҙы алһаң да, әгәр йомғаҡты тағата башлаһаң, аҙағын төрлөсә тамамлап ҡуйырға мөмкин. Әйтәйек, төнө буйы эсеп, шаулап сығалар (ҡатынҡай, һырам бар, тине бит, вагон-ресторан да үҙ урынында); танышлыҡтары бер-береһенә һыйынышып ултырыу менән генә сикләнмәй; осрашыуҙары аҙаҡ дауам итеп, ғаиләләр тарҡалыуға уҡ барып етә. Нимәһен генә алһаң да, матур күренеш түгел. Аллаға шөкөр, егетебеҙ аҡыллы булып сыҡты, хәлдәрҙе тәрәнгә ебәрмәй, йоҡларға ятты.",Юлдағы сәйер «мөхәббәт»,Йәмғиәт,8820,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-06-25/yulda-y-s-yer-m-h-bb-t-4290696,2025-06-25T20:20:00+00:00
Был турала указға ил президенты Владимир Путин ҡул ҡуйҙы,Рәсәйҙә тағы бер байрам өҫтәләсәк,Йәмғиәт,56,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-01/r-s-y-ta-y-ber-bayram-t-l-s-k-4179967,2025-04-01T18:47:33+00:00
"Пластик хирург һәм табип Рөстәм Хөсәйенов фекеренсә, бөгөн пластик операция эшләтеү ажиотажы юҡ, бында сәбәп - кешеләрҙең барыһын да йәшермәй һөйләүендә. ""Айырыуса артистар пластик әмәлиәттәр тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләй. Көнбайышта бындай процедуралар күптән етеш тормош билдәһе булып тора. ""Мин быны үҙемә рөхсәт итәм, үҙемде хәстәрләйем"", ти унда йәшәүселәр. Был уларҙың йәшәү кимәленең күрһәткесе"", - ти табип. Артистарҙың ""тәбиғәтте"" һәм ваҡытты еңергә маташыуының сәбәбе аңлашыла, сәхнәлә лә, тормошта ла башҡаларҙан матурыраҡ булырға, тамашасы иғтибарын яуларға кәрәк, тип белдерә хирург. Был юҫыҡта эстрада майҙанында үҙ-ара көрәш бара. Тик шуныһы бар, пластик операцияны теләгән һәр кем яһата алмай. Табип һүҙҙәренсә, әмәлиәт алдынан пациент ентекле медицина тикшереүе үтә. Әгәр ниндәйҙер сир-маҙар асыҡланһа, хирургтар операция яһауҙан баш тартыуы ла ихтимал. ""Мәҫәлән, пластик операция яһатыу теләге психологик сәбәптәргә бәйле икән, тимәк, психологтарҙы йәлеп итәбеҙ. Операцияның файҙаһы бармы-юҡмы икәнлеген тикшерәбеҙ. Ысынлап та, пластик операция, башҡа операциялар кеүек үк, организмдың өҙлөгөүенә, ҡурҡыныс эҙемтәләргә килтереүе ихтимал"", - тип аңлата Хөсәйенов. Шул уҡ ваҡытта табип медицинаның бөгөн алға китеүен билдәләй. Уның һүҙҙәренсә, бөтә клиникалар ҙа лицензияға ярашлы эшләй, хәүефһеҙ технологиялар һәм сертификацияланған ҡорамалдар ҡуллана. Тик клиник алымдарҙың дөрөҫ ҡулланылыуы ғына мөһим. Шул саҡта операцияның һөҙөмтәһе хәүефһеҙ була. Тағы бер мөһим иҫкәрмә: 2023 йылдан башлап пластик хирургтар медицина университетын тамамлағандан һуң ординатурала биш йыл уҡый, шул уҡ ваҡытта башҡа белгестәр ике йыл белем ала. Был пластик хирургияның мөһим, етди йүнәлеш булыуы һәм белгестәрҙе әҙерләүгә иғтибар ҙур икәнлеге хаҡында һөйләй. Иң яҡшы операция - эшләнмәгән операция Хирургтар араһындағы киң билдәле әйтем: иң яҡшы операция - эшләнмәгән операция. БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш психотерапевты Наталья Тулбаева ла был фекер менән килешә. Белгес һүҙҙәренсә, пластик операция яһатыу теләге артында эске ҡурҡыуҙар торорға мөмкин. ""Мәҫәлән, ҡартайыуҙан ҡурҡыу: ошо арҡала кеше ваҡытты туҡтатырға теләй. Ә бөтмәҫ-төкәнмәҫ операциялар йөҙҙө йәнһеҙ битлеккә әйләндерә. Икенсе ҡурҡыу үҙбаһаның түбән булыуына бәйле. Мәҫәлән, кеше яңы танау бәхетлерәк тормош килтерәсәк тип ышана. Өсөнсөнән, ҡайһы берәүҙәр иғтибар үҙәгендә булыу өсөн пластик операциялар яһата. Коллегалары һәм дуҫтары улар хаҡында йыш һөйләй, төрлө яңылыҡтар тарала - был кешегә кинәнес килтерә. Шулай уҡ дисморфофобия синдромы кешене тышҡы ҡиәфәтен үҙгәртеүгә этәрә. Был патологик хәлдә кеше ҡиәфәте менән ҡәнәғәт түгел, үҙендә һәр саҡ етешһеҙлектәр таба, улар булмаһа ла, үҙгәрергә тырыша"", - ти Наталья Риф ҡыҙы. Белгес билдәле актриса Екатерина Стриженованың тәбиғи булып олоғайыуын миҫал итеп килтерә. Ҡатын-ҡыҙҙың тәбиғи сибәрлегенән нимә матурыраҡ булырға мөмкин? Әлбиттә, үҙеңдә нимәлер үҙгәртергә теләү енәйәт түгел. Психотерапевт әйтеүенсә, үҙенең ҡиәфәтен үҙгәртергә теләгән кеше өсөн ысулдар күп - макияж, физик күнекмәләр, еңел косметик процедуралар. Әммә кешелә пластик операцияға бәйлелек барлыҡҡа килгән икән, ике психологик этапты үтергә кәрәк. ""Беренсенән, тәнеңдең етешһеҙлектәре тураһындағы уйҙарың һиңә насар йоғонто яһауын, тормошоңдо боҙған хата икәнлеген аңларға һәм ҡабул итергә кәрәк. Улар тик ғазаптар ғына килтерә, әрнеүле хис-тойғолар тыуҙыра. Икенсе аҙым - был уйҙарҙы башта уҡ туҡтатырға тырышыу. Үҙең менән объектив диалог алып барырға өйрәнеү, үҙеңә ""туҡта"" тип әйтеп, ыңғай нәмәгә күсеү мөһим. Тәүҙә был бик ауыр буласаҡ, әммә яйлап һеҙ үҙегеҙҙең тышҡы ҡиәфәтегеҙ тураһында кире фекерҙә йәшәмәҫкә күнегәсәкһегеҙ һәм үҙегеҙҙе еңелерәк тоя башлайһығыҙ. Бәләкәй түш, тигеҙ булмаған танау - һәр кем тиерлек үҙенең тәнендәге нимәлер менән ҡәнәғәт түгел. Әлбиттә, тейешле матурлыҡ нормаларын һәр кем үҙе һайлай. Иң мөһиме, тышҡы ҡиәфәтеңде тамырынан үҙгәртергә ҡарар итһәң, үҙеңә ваҡытында ""туҡта"" тип әйтә белеү мөһим, пластик операция алдынан психолог менән кәңәшләшеү кәрәк"", - тип йомғаҡланы һүҙен Наталья Тулбаева. Башҡортостандың халыҡ артисы, Татарстандың атҡаҙанған артисы Әнүәр Нурғәлиев шулай ти: ""Сәхнәләге күп кенә коллегаларым пластик операция яһата, йәш күренеү өсөн күҙ ҡабаҡтары өҫтөндәге тиреһен алып ташлай. Әммә мин был алымға ҡәтғи ҡаршымын. Беҙ Аллаһ биргән кәүҙәне һаҡларға тейешбеҙ. Ул бит барыһын да уйлаған, үлсәгән. Икенсенән, ир-егет кешенең йөҙ һыҙаттары ҡырыҫ булырға тейеш тип уйлайым"". «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ЗАМАН ЗАҢЫМЫ БЫЛ?,Йәмғиәт,5126,https://henek.info/articles/common_material/2026-02-09/zaman-za-ymy-byl-4570222,2026-02-09T11:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАңа театрга барырга, әлеге эшкә бәйле шаһитләр белән сөйләшергә, төнлә өеннән чыгарга рөхсәт ителми. Бүген, 28 августта Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе Татарстанның халык артисты, Буа драма театрының сәнгать итәкчесе һәм мөдире Раил Садриевка бирелгән чикләү чарасын 1 ноябрьгә кадәр озайткан.22 майда мәхкәмә аңа карата чикләү чарасы буларак кайбер гамәлләрне тыю карарынчыгарды. Аңа театрга барырга, әлеге эшкә бәйле шаһитләр белән сөйләшергә, төнлә өеннән чыгарга рөхсәт ителми. Аның чикләү чарасыникенче тапкырозайттылар. Раил Садриев быел 20 майдатоткарланды. Куәт оешмалары вәкилләре фаразынча, 2023 елда Татарстан районнарында ""Дәрвиш""не куеп йөргән чакта, кимендә өч тапкырында билетлардан килгән акчаны Буа драма театры түгел, ә Садриевның хатыны —Эльвира Садриеваисеменә рәсмиләштерелгән индивидуаль эшмәкәрлек (ИП) алып барган. Шул рәвешле 450 мең сум үзләштергәннәр, дип фаразлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Буа театры сәнгать итәкчесе Раил Садриевның чикләү чарасын ноябрьгә кадәр озайтканнар,Яңылыҡтар,1054,https://www.azatliq.org/a/bua-teatri-sangat-jitakchese-rail-sadrievning-chiklau-charasin-noyabrga-kadar-ozaytkannar/33096740.html,2024-08-28T14:13:18+03:00
"фикерләрЕкатеринбурдагы Үзәк бүлге хәрби мәхкәмәсе 21 яшьлек Казан егетен террорчылыкны финанслауда гаепле дип табып тугыз елга ирегеннән мәхрүм иткән. Бу хакта ""Татар-информ""яза. Мәхкәмә һәм тикшерү фикеренчә, 2020 елның маеннан октябренә кадәр егет Русиядә террорчы дип табылган һәм тыелган ""Ислам дәүләте"" оешмасы әгъзаларына ярдәм итү өчен Сүриягә акчалар күчергән. Соңрак аны тоткарлаганнар һәм террорчылыкны финанслауда гаепләп инаять эше ачканнар. Беренче өч елын ул төрмәдә, калган вакытын кырыс тәртипле колониядә үткәрәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан егетен террорчылыкны финанслауда гаепләп тугыз елга ирегеннән мәхрүм иткәннәр,Яңылыҡтар,631,https://www.azatliq.org/a/32856631.html,2024-03-11T07:43:29+00:00
"Район хакимиәтендәге сираттағы киңәйтелгән оператив кәңәшмәлә райондағы оператив хәл торошо, һаулыҡ һаҡлау һәм халыҡты медицина хеҙмәтләндереүе өлкәһендәге ағымдағы хәл ҡаралды.",Кәңәшмә ҡотлауҙарҙан башланды,Йәмғиәт,177,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-04/k-shm-otlau-ar-an-bashlandy-4143787,2025-03-04T09:50:00+00:00
"Аллаһы Тәғәлә кеше менән кеше араһына инмәй. Әгәр ҙә гонаһыбыҙ Аллаһы Тәғәлә менән бәйле икән, ғәфү үтенеүҙе унан ғына һорау ҙа етә. Мәҫәлән, Аллаһы Тәғәләгә шөкөр итмәһәң, ауыр ваҡытыңда уға таянмаһаң, ураҙаны йүнләп тотмаһаң, Аллаһы Тәғәләнән ғәфү итеүен һорарға кәрәк. Әгәр ҙә ҡылған ғәмәлең кешеләр менән бәйле булһа, уларҙан ғәфү итеүҙәрен һорағыҙ. Кешегә насарлыҡ эшләп, башыңды бәрә-бәрә намаҙ уҡып ҡына гонаһтан ҡотолоп булмай. Кемгә насарлығың тейгән, шуның менән араңды һәйбәтләргә кәрәк. Кешеләрҙең күпселеге ғәйбәтте оло гонаһҡа һанамай. Әммә ғәйбәт һөйләүсе бәндәләрҙе ахирәттә хурлыҡ һәм аяныслы хәл көтә. Ғәйбәтте һөйләү хәрәм булған кеүек, тыңлау ҙа гонаһ, икеһе лә бер дәрәжәлә йөрөй. Ғәйбәт һөйләнеүенә шаһит булһағыҙ, быны туҡтатырға тырышырға кәрәк. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ғәйбәт һөйләгән кешене Аллаһы Тәғәлә ғәфү итәме?,Яңылыҡтар,947,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-03/yb-t-yl-g-n-keshene-alla-y-t-l-f-it-me-4563062,2026-02-03T18:30:00+00:00
"Об этом сообщил министр образования и науки РБ Ильдар Мавлетбердин в соцсети. Это уже не первая помощь, которую организовывают студенты и преподаватели Уфимского автотранспортного колледжа. 7 раз они направляли на передовую гуманитарную помощь: теплые вещи, продукты питания, медикаменты, изготавливали блиндажные свечи. Также студенты являются активными участниками акции «Письмо бойцам на СВО».",Уфимский автотранспортный колледж передал в зону СВО мотоциклы и автомобиль,Яңылыҡтар,396,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-17/ufimskiy-avtotransportnyy-kolledzh-peredal-v-zonu-svo-mototsikly-i-avtomobil-4012190,2024-11-17T22:33:00+00:00
"Мостафа Сафа улы Кәримов 1919 йылдың 20 октябрендә Өфөнән утыҙ километр алыҫлыҡта ятҡан Шишмә районының Келәш ауылында донъяға килә. Атаһы Сафа Кәримов бик уҡымышлы, дини кеше була. Шәриғәт закондарына ярашлы, ул заманда ирҙәргә бер нисә ҡатын алырға рөхсәт ителгән була. Мостафаның атаһы ике ҡатынлы булып, ғаиләлә ун ике бала тәрбиәләнә. Балалар бәләкәйҙән ата-әсәһенә һәм бер-береһенә ярҙамлашып, тырыш һәм егәрле булып үҫә. Үҙенең итәгенә йәбештереп кенә үҫтергән оло инәһен – Миңлеямалды – кескәй Мостафа тәүҙә үҙ әсәһе тип уйлап йөрөй. Оло инәһенә, йәғни көндәшенә хөрмәт менән ҡараған үҙенең әсәһенең, кесе инәһенең улы булыуын үҫә төшкәс аңлап ала ул. Мостафа беренсе синыфҡа өс мәртәбә уҡырға килә. Иң беренсе, 1926 йылда барғанында, беренсе синыфта уҡырға теләүселәр Мостафанан башҡа бөтөнләй булмай. Икенсе йылына яңынан мәктәпкә килә һәм йыл ярым ғына уҡып ҡала. Өсөнсөгә, ул мәктәпкә 11 йәшендә бара. Бер юлы бер синыфта төрлө йәштәге балалар уҡый. Мостафа менән бергә унан биш йәшкә өлкән ике туған ағаһы ла, алты йәшлек кеск әй һеңлеһе Сәлисә лә, бер парта артында ултырып, белем ала. Мостай Кәрим 1935 йылда үҙ ауылындағы ете йыллыҡ мәктәпте уңышлы тамамлай. Ун алты йәшлек улын атаһы Өфө педагогия рабфагына уҡырға алып килә. 1937–1941 йылдарҙа ул Башҡорт дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультеты студенты булып китә. 1938 йылдың август айы. Пионер журналы яңыраҡ (1929 йылдан) сыға башлаған осор. Пионерҙың баш мөхәррире булып Вәли Нафиҡов эшләй. Йәйҙең йәмле бер көнөндә тел һәм әҙәбиәт факультеты студентын, тәүләп ҡәләмгә тотонған йәш яҙыусыны мөхәррир Пионер журналы редакцияһына эшкә ала. Иртән – университетҡа уҡырға, ә төштән һуң эшкә йүгергән студент шулай тәүге хеҙмәт юлын башлап ебәрә. Нәҡ Пионерҙа йәш ижадсы Мостафа Кәримов, ҡәләмен шымартып, ең һыҙғанып ижади мөхиткә сума. Яҙышыуҙан тыш, әҙипте тәржемә серҙәренә лә өйрәтә Пионер журналы. Ул замандарҙа әлеге кеүек интернет селтәре, китап байлығы юҡ. Башҡорт әҙәбиәтендә балалар өсөн әҫәрҙәр күләм яғынан самалы. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, уҡыусыны урыҫ әҙәбиәте һәм башҡа әҙәбиәт өлгөләре менән даими таныштырып, классик әҙәбиәттән А. С. Пушкин, Т. Г. Шевченко әҫәрҙәрен Пионер журналы йыш баҫтырып сығарған. Журналда эшләгән осоронда бик игелекле, иғтибарлы кешеләргә юлыға әҙип: Баязит Бикбай, Ғәлимов Сәләм, Ғайнан Әмири кеүек мәшһүр яҙыусылар тәүге кәңәшселәре була. Мостай Кәримдең тәүге китабы ВЛКСМ-дың 20 йыллыҡ юбилейына арналған. Шуға ла уны, яратып: Шат йәшлек йырсыһы, Комсомол йырсыһы тип йөрөтә башлайҙар. Ун туғыҙ йәшендә Яҙыусылар Союзына алына. Шулай итеп, Мостай Кәримдең тәүге әҫәрҙәре баҫылған һәм тәүге эш урыны булған Пионер журналы йәш әҙиптең мәшһүр классикҡа әйләнеүенең башланғысында ғәйәт ҙур роль уйнай. Был хаҡта Мостафа олатай үҙе, ғүмере буйы иҫләп, Аманатҡа рәхмәтле булып йәшәне. Мостафа Сафа улы Кәримов 1919 йылдың 20 октябрендә Өфөнән утыҙ километр алыҫлыҡта ятҡан Шишмә районының Келәш ауылында донъяға килә. Атаһы Сафа Кәримов бик уҡымышлы, дини кеше була. Шәриғәт закондарына ярашлы, ул заманда ирҙәргә бер нисә ҡатын алырға рөхсәт ителгән була. Мостафаның атаһы ике ҡатынлы булып, ғаиләлә ун ике бала тәрбиәләнә. Балалар бәләкәйҙән ата-әсәһенә һәм бер-береһенә ярҙамлашып, тырыш һәм егәрле булып үҫә. Үҙенең итәгенә йәбештереп кенә үҫтергән оло инәһен – Миңлеямалды – кескәй Мостафа тәүҙә үҙ әсәһе тип уйлап йөрөй. Оло инәһенә, йәғни көндәшенә хөрмәт менән ҡараған үҙенең әсәһенең, кесе инәһенең улы булыуын үҫә төшкәс аңлап ала ул. Мостафа беренсе синыфҡа өс мәртәбә уҡырға килә. Иң беренсе, 1926 йылда барғанында, беренсе синыфта уҡырға теләүселәр Мостафанан башҡа бөтөнләй булмай. Икенсе йылына яңынан мәктәпкә килә һәм йыл ярым ғына уҡып ҡала. Өсөнсөгә, ул мәктәпкә 11 йәшендә бара. Бер юлы бер синыфта төрлө йәштәге балалар уҡый. Мостафа менән бергә унан биш йәшкә өлкән ике туған ағаһы ла, алты йәшлек кеск әй һеңлеһе Сәлисә лә, бер парта артында ултырып, белем ала. Мостай Кәрим 1935 йылда үҙ ауылындағы ете йыллыҡ мәктәпте уңышлы тамамлай. Ун алты йәшлек улын атаһы Өфө педагогия рабфагына уҡырға алып килә. 1937–1941 йылдарҙа ул Башҡорт дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультеты студенты булып китә.1938 йылдың август айы. Пионер журналы яңыраҡ (1929 йылдан) сыға башлаған осор. Пионерҙың баш мөхәррире булып Вәли Нафиҡов эшләй. Йәйҙең йәмле бер көнөндә тел һәм әҙәбиәт факультеты студентын, тәүләп ҡәләмгә тотонған йәш яҙыусыны мөхәррир Пионер журналы редакцияһына эшкә ала. Иртән – университетҡа уҡырға, ә төштән һуң эшкә йүгергән студент шулай тәүге хеҙмәт юлын башлап ебәрә. Нәҡ Пионерҙа йәш ижадсы Мостафа Кәримов, ҡәләмен шымартып, ең һыҙғанып ижади мөхиткә сума. Яҙышыуҙан тыш, әҙипте тәржемә серҙәренә лә өйрәтә Пионер журналы. Ул замандарҙа әлеге кеүек интернет селтәре, китап байлығы юҡ. Башҡорт әҙәбиәтендә балалар өсөн әҫәрҙәр күләм яғынан самалы. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, уҡыусыны урыҫ әҙәбиәте һәм башҡа әҙәбиәт өлгөләре менән даими таныштырып, классик әҙәбиәттән А. С. Пушкин, Т. Г. Шевченко әҫәрҙәрен Пионер журналы йыш баҫтырып сығарған. Журналда эшләгән осоронда бик игелекле, иғтибарлы кешеләргә юлыға әҙип: Баязит Бикбай, Ғәлимов Сәләм, Ғайнан Әмири кеүек мәшһүр яҙыусылар тәүге кәңәшселәре була. Мостай Кәримдең тәүге китабы ВЛКСМ-дың 20 йыллыҡ юбилейына арналған. Шуға ла уны, яратып: Шат йәшлек йырсыһы, Комсомол йырсыһы тип йөрөтә башлайҙар. Ун туғыҙ йәшендә Яҙыусылар Союзына алына. Шулай итеп, Мостай Кәримдең тәүге әҫәрҙәре баҫылған һәм тәүге эш урыны булған Пионер журналы йәш әҙиптең мәшһүр классикҡа әйләнеүенең башланғысында ғәйәт ҙур роль уйнай. Был хаҡта Мостафа олатай үҙе, ғүмере буйы иҫләп, Аманатҡа рәхмәтле булып йәшәне.","""Пионер"" - ""Аманат"" аша әҙәбиәткә килгән әҙип",Тарих,5622,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2024-10-20/pioner-amanat-asha-bi-tk-kilg-n-ip-3975143,2024-10-20T10:00:00+00:00
"Опытная комиссия оценивает работы на такие темы, как ""Искусственный интеллект как инструмент в производстве медиаконтента"", ""Роль национальных периодических изданий в сохранении этнических традиций и культур"", ""Тенденция современного дизайна медиа» и т. д.",В Уфимском университете науки и технологий идет защита магистерских диссертаций,Яңылыҡтар,256,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-21/v-ufimskom-universitete-nauki-i-tehnologiy-idet-zaschita-magisterskih-dissertatsiy-3817645,2024-06-21T13:11:45+00:00
"– Трамп Байдендан нәмәһе менән айырыла? – Үлгән кешеләр менән һөйләшмәй, һауа менән күрешмәй, үҙенең кем булыуын һәм Аҡ йортта нишләп йөрөүен онотмай – хәтәр шәп президент! – Фатирығыҙҙа сит кеше булыуын нисек аңланығыҙ? – Беләһегеҙме, беҙҙең ғаиләлә арттан килеп ултырғыс менән башҡа тондороу ғәҙәте юҡ. – Ҡартая башланым, ахырыһы. – Нишләп? – Кисә синыфташтар осрашыуында, был йәштә барыһы ла яңынан башлана, тип күп һөйләнеләр. – Элек Лада автомашинаһының багын тултырыу өсөн мең һумлыҡ бензин етә ине, хәҙер ике мең дә етмәй. Машина багы ҙурайыуҙан ҡасан туҡтай икән?",Көлгәнгә – көлкө,Юмор,571,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-12-10/k-lg-ng-k-lk-4501220,2025-12-10T15:05:00+00:00
"Иҫке Собханғол ауылының Баҙал биҫтәһендәге Арғыҙма һәм Азатлыҡ урамдары яғындағы Темәш шишмәһен бик серле итеп кәртәләп ҡуйғандар. Был турала Әлфиә исемле һылыу бына нимәләр яҙа: -Борон-борондан әҙәм балалары һыу сығанаҡтарын күҙ ҡараһылай һаҡлаған. Ҡоҙоҡ ҡаҙып, һыу сығарған, уны таҙалап торған кешенең исемен ошо ҡоҙоҡҡа ҡушҡандар, уны ихтирам иткәндәр. Тәбиғәттең баһалап бөткөһөҙ байлығы иҫәпләнгән һыу хаҡында халыҡтар эпостарында ла һыуға һаҡсыл ҡараш хаҡында әйтелә. Бөтә төр диндә лә һыу ҡойоноу, йыуыныу ритуалдарҙың айырылып алғыһыҙ бер өлөшө булған. Хатта килен төшөргәндә һыу юлын башлау, йәғни йәш киленгә һыу юлын күрһәтеү йолаһы әлеге көндә лә һаҡланып ҡалған. Шөкөр, районыбыҙ ауылдары һәр ҡайһыһы – ҙурмы-бәләкәйме – йылға буйҙарын төйәк иткән, ә йылғаларҙы иһә күп һанлы шишмәләр тулыландырып ҡына тора. Һуңғы йылдарҙағы ҡоролоҡтар һыуҙарҙың кимәлен бер аҙ кәметте, хатта ҡайһы бер шишмәләр ҡороу сигендә тип әйтергә лә була. Ауыл халҡы һыу сығанаҡтарын һаҡлап ҡалыу маҡсатында ҙур эштәр күрһәтә, йыл да ҡарҙар иреү менән шишмә-йылға буйҙары таҙартыла, Азатлыҡ һәм Арғыҙма урамдарының остарын берләштереп торған Темәш шишмәһенә йөрөгән һайын, эх. тип ҡуя торғас, шишмәнең тирә-йүнен кәртәләп йөрөгәндәрен күреп, эй ҡыуандым. Хатта был изге эште башкарыусыларҙы күреп фотоға төшөрөп алдым. Улар миңә, был изге эште бер апай спонсировать итә, тинеләр, кем икәнен әйтмәнеләр. Кем булһала сауаптары насип булһын! – тип яҙа Әлфиә Малабаева үҙенең сәхифәһендә. Ошо изге эште күрә белгән, уның өсөн ҡыуанған Әлфиә һылыуға ла, шишмә тирәһен кәртәләгән ир-атҡа ла, ошо эште ойоштороусы ханынмға ла Раббыбыҙҙың рәхмәте яуһын! Уң ҡулың биргәнде һул ҡулың күрмәһен, тигән принципта эш итеүсе йәшерен саҙаҡа эйәләренең барыһынан да Хоҙай риза булһын. Таҙа, саф һыулы йылғаларыбыҙҙың мул булыуы өсөн Хоҙайға көнө-төнө рәхмәтле булыу ҙа аҙ. Тамсы таҙа һыуға зар булып йәшәгәндәрҙе онотмайыҡ, һыуҙарыбыҙҙы бысыратмайыҡ, һаҡлайыҡ.",Темәш шишмәһен кем кәртәләгән?,Йәмғиәт,1931,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-14/tem-sh-shishm-en-kem-k-rt-l-g-n-4312608,2025-07-14T10:25:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстаннан Украинадагы сугышка китеп имгәнеп кайтучылар һәвәскәр рәвештә паралимпия спорт төрләре белән шөгыльләнә алачак. Бу хакта хөкүмәт киңәшмәсендә ""Ватан сакчылары"" (""Защитники Отечества"") фонды филиалы итәкчесе Гөлнур Колсаринаәйтте, дип яза""РБК"". ""Спорт министрлыгы белән берлектә ""махсус хәрби операция"" (Украинага каршы һөүмне Русиядә шулай атыйлар) ветераннарын тернәкләндерү һәм физкультура, спорт аша социаль айлаштыру эше алып барыла. Безнең республика ""махсус операция""дә авыр яраланган сугышчылардан паралимпиячеләр әзерләү өчен федераль мәйданчык була ала"", дигән Колсарина. Әлеге фикерне республика башлыгы Радий Хәбировта хуплаган. Аның әйтүенчә, спорт белән шөгыльләнү инвалидларга тыныч тормышка тизрәк айлашырга булышачак. Хәбиров әйтүенчә, яраланган сугышчылар арасында спорт белән шөгыльләнергә теләүчеләр күп түгел, ""әлегә ике-өч дистә кеше турында сүз бара, алар безгә яраланганнан соң, һоспиталләрдән соң килә, аларны шундук эләктереп калырга кирәк"", дигән ул. Башкортстан спорт министры Руслан Хәбибовсүзләренчә, Украинадагы сугыштан имгәнеп кайтканнар спортның 19 төре белән шөгыльләнә алачак. Моңа чаңгы узышы, тау чаңгысы, сноуборд, теннис һәм башкалар керә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Украинадагы сугышта яраланып кайтучыларны паралимпия такымнарына алачаклар,Яңылыҡтар,1315,https://www.azatliq.org/a/32517912.html,2023-07-25T07:10:25+00:00
"5Кичке сигездә ачык һавада Язгы кинотеатрда Татарстанның мәдәният министры урынбасары Гузәл Шәрипова, аннексияләнгән Кырымда Мәскәү куйган хөкүмәтнең мәдәният министры урынбасары Исмет Заатов, Бакчасарай район хакимияте вәкилләре фестивальдә катнашучыларны сәламләп фестивальне тантаналы рәвештә ачып ибәрде. Русиянең төрле төбәкләреннән килгән катнашучылар өчен кырымтатарларның кодалык, туй йолаларырын чагылдырган тамашаны Бакчасарайның Авдет (Кайту) бию һәм Эбедиет (Мәңгелек) ансамбльләре күрсәтте. Әмма тантаналы ачылышта ирле халыктан тамашачылар нигәдер күренмәде. Игъланнар, реклама тиешле дәрәәдә булмадымы, башка сәбәпләрдәнме – билгеле түгел. Тантаналы ачылыш чарасыннан соң барлык сәнгать төркемнәре Бригантинаның ял итү майданында кичке Түгәрәк уенны оештырып, ырлап-биеп фестивальне башлап ибәрделәр. Фестиваль мизгелләре һәм кайбер катнашучылар Азатлыкфотогалереясендә. Кырымда ""Түгәрәк уен"" татар фольклор фестивале ачылдыПрограм нигезендә көндез сәнгатькәрләр Бакчасарайдагы Ханнар сараена экскурсияләргә барачак, Бакчасарай мәдәният йортында чыгышлар ясаячак, төрле мастер-класслар үткәрәчәк. Кичке алтыдан башлап алар Бакчасарай районының төрле авылларына барып концертлар куячак.23 сентябрьдә Бакчасарайның район мәдәният йортында Бакчасарай ыены исемле чарада катнашу да планлаштырылган. Фестивальнең гала-концерты Акмәчет дәүләт академия театрында 24 сентябрьдә узачак. Чарада катнашучыларны Кырымда урнаштыру чыгымнарын Кырым һәм Татарстан республикалары үз өстенә алса, юл чыгымнарын ансамбльләр килгән төбәкләрдәге төрле оешмалар, аерым иганәчеләр үз өстенә ала. Ижауның Асылъяр балалар ыр бию ансамбле малайлары Азатлыкка үз ансамбльләрендә 40 кеше булуын, Кырымга шуларның 16 сы килүен белдерде. Алар башта Ижаудан Казанга 6 сәгать автобус белән килгән, аннан 2,5 сәгать Акмәчеткә очкан. Якшәмбе көнне кайтыр юлга чыгалар. Шул ук ансамбльнең кызлары Азатлыкка ырлап та күрсәтте. 5""Түгәрәк уен"" фестивалендә Ижауның Асылъяр ансамбленнән 16 бала катнашаТөмәннәң Түбән Тәүде районы Тарман авылыннан килгән Саз ансамбле вәкиле Кафия Болдашева: ""Себер татарларының әүвәлге гореф-гадәтләрен күрсәтәбез, аларны яшьләр сакласын, яшәтсеннәр, иң мөһиме – онытылмасын дип күрсәтәбез. Төмәннән Казанга поезд белән килдек, аннары инде Казаннан автобуста Кырымга. Юл безгә бик озак тоелды. Туктап-туктап килдек инде, паром аша уздык, паромны беренче мәртәбә күрдек. Диңгезне гомеремдә күргәнем юк иде, аны да беренче тапкыр күрдем"", дип сөйләде. Эльмира КаюмоваТатарстанның традицион мәдәниятне үстерү үзәге хезмәткәре, Казаннан килгән сәнгать фәннәре кандидаты Эльмира Каюмова: ""Татарстанда фольклор белән бәйле фестивальләр күп. Бөтенрусия күләмендә уза торган Түгәрәк уен фестивале, мин аларны Түгәрәк уен хәрәкәте дип атыйм, 9 ел элек 2008 елда башланган иде. Ул башка фестивальләрдән нәрсә белән аерыла? Ул – аутентик фольклор фестивале. Ни өчен, чөнки бүгенге көндә чын халык иаты ул төшеп кала. Без күбрәк эстрада ырларын ишетәбез сәхнәдән, алар бик кирәк, әмма алар янында халык ырларын, биюен дисеңме, бизәкләрен дә чын халыкчан итеп, ничек халыкта булган элек-электән – нәкъ шулай саклап, үзгәртмичә, эшкәртмичә, аларга яңа дәрт өстәп, яңа очкын булып китсен өчен, яңа сулыш итсен өчен бу фестиваль уздырылып килә. ""Бу фестивальне оештырып ибәрүче Иске Кулаткы (Сарытау өлкәсе) хакимияте башлыгы, эшмәкәр, Эдуард Ганиев Түгәрәк уеның баш иганәчесе дә булган. Беренче тапкыр Түгәрәк уен Иске Кулаткыда аның ярдәме һәм оештыруы белән узган иде.2011 елдан башлап Түгәрәк уен журналы да чирек елга бер чыга башлады. Бер мең данәдә басылучы журналны Традицион мәдәният үзәге финанслый.","""Түгәрәк уен"" беренче тапкыр Кырымга килде",Татарстан,3604,https://www.azatliq.org/a/28006609.html,2016-09-22T12:12:48+00:00
"Түләүҙәр 1 февралдән инфляция кимәленә индексациялана. Күҙаллау буйынса, ул 6,8 тәшкил итәсәк. Әсәлек капиталының күләме 2026 йылда нисә һум тәшкил итәсәк? Рәсәйҙең Хеҙмәт министрлығы 2026 йылда социаль түләүҙәрҙе индексациялау тураһында иғлан итте. Ведомство белдереүенән күренеүенсә, әгәр ғаиләлә беренсе балаға әсәлек капиталы түләнмәгән икән, икенсе балаға әсәлек капиталы 974,1 мең һумғаса еткерелә, беренсе балаға иһә 737,2 мең һумға тиклем арттырыла. Ә бала тыуғанда бер тапҡыр бирелә торған пособие 28 773 һумға тиклем арта. Шулай уҡ 1 февралдән инвалид граждандарға, ветерандарға, Советтар Союзы Геройҙарына, Рәсәй Геройҙарына, Социалистик Хеҙмәт Геройҙарына, Рәсәйҙең Хеҙмәт Геройҙарына, Герой-әсәләргә айлыҡ аҡсалата түләүҙәр, радиациянан зыян күргән кешеләргә пособиелар һәм башҡа ярҙам саралары инфляция кимәле буйынса индексациялана. Башинформдан.",2026 йылда әсәлек капиталы арта,Йәмғиәт,861,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-09-30/2026-yylda-s-lek-kapitaly-arta-4407336,2025-09-30T08:55:00+00:00
"Был бизнес-миссияның маҡсаты - сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлекте әүҙемләштереү, Башҡортостан предприятиеларының Ҡаҙағстан баҙарына сығыуына булышлыҡ итеү һәм эшлекле партнерҙар араһында тура бәйләнештәр булдырыу. Сара туранан-тура һөйләшеүҙәр үткәреүҙе, баҙар үҙенсәлектәре менән таныштырыуҙы һәм Ҡаҙағстандың төп эшлекле үҙәгендә потенциаль партнерҙар менән шәхси осрашыуҙарҙы күҙ уңында тота. Башҡортостан Республикаһының тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм конгресс эшмәкәрлеге министры Маргарита Болычева билдәләүенсә, бындай бизнес-миссияларҙы ойоштороу - милли проект сиктәрендә эштең өҫтөнлөклө йүнәлеше. - Экспортерҙарға үҙ продукцияһын күрһәтеү, ихтыяжды өйрәнеү һәм ышаныслы партнерҙар табыу өсөн уникаль мөмкинлек. Беҙ конкрет һөҙөмтәгә - сеймал булмаған экспортты арттырыуға һәм Ҡаҙағстан компаниялары менән оҙайлы кооперация бәйләнештәрен булдырыуға йүнәлтелгәнбеҙ, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды министрлыҡ етәксеһе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Кемдәр Ҡаҙағстанға бара?,Яңылыҡтар,1092,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/kemd-r-a-a-stan-a-bara-4545553,2026-01-21T14:13:00+00:00
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры 105-се ижад миҙгелен япты.,"Иң яҡшы актёр - Алмаз Йосопов, ә иң яҡшы актриса.",Мәҙәниәт,87,https://yanshishma.com/articles/sangat-ostalary/2025-06-27/i-ya-shy-aktyor-almaz-yosopov-i-ya-shy-aktrisa-4292317,2025-06-27T08:52:59+00:00
"Президент России Владимир Путинподписал закон, ограничивающий снижение премий работникам за нарушения дисциплины. Соответствующий документвыложенна сайте официального публикования правовых актов. Теперь снизить премию можно будет только за тот период, когда к работнику было применено дисциплинарное взыскание. При этом размер снижения премии не может приводить к тому, что месячная зарплата работника станет меньше на 20 и более процентов. Работодатель теперь не может использовать взыскания в качестве основания для необоснованного сокращения уже заработанных выплат и премий. Закон также обязывает работодателя прописывать размеры, виды, сроки и условия выплат премий в трудовом договоре и локальных актах. Ранее стало известно, что почти треть россиян регулярносталкиваетсяс переработками на основном месте труда. «Если не доказываешь эффективность, то работодатель считает тебя ненужным, не платит премии и не повышает зарплату», — заключается в исследовании. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин ограничил снижение премий работникам,Йәмғиәт,1142,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/putin-ogranichil-snizhenie-premiy-rabotnikam-4278000,2025-06-09T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКарадениз бу мәчетне 2016 елда Татарстанның Биектау районы Калинино авылы янында, Казан юлы өстендә төзетә башлаган иде. Казанның ""Рубин-2"" футбол клубы баш тренеры, ""Рубин""ның элекке уенчысы Гөкдениз Карадениз Казанда үзе төзеткән мәчетнең ачылу тантанасына Төркия президенты Рәәп Эрдоганны көтә. Бу хакта ул ""Новости"" агентлыгына әңгәмәсендәәйткән. ""Мәчеткә кадәр мин Казанда озак вакыт футбол уйнадым һәм монда яшәдем. ""Рубин"" белән иңүләр яуладым һәм зур уңышка ирештем, бу мине шәһәр һәм республика белән барыннан да ныграк бәйләде. Әлбәттә, мәчет төзелешеннән соң Казан белән тагын да якынайдым"", дигән Карадениз. Хәзер элекке футболчы Төркия президенты белән сөйләшүләр алып бара. Гөкдениз Карадениз аны үзе төзеткән мәчетне рәсми ачарга чакырган. Гөкдениз Карадениз ""Рубин""да елларда уйнады. Өч тапкыр Русиянең иң яхшы футболчылары исемлегендә өченче урынга чыкты. 2009 елда Ноу Кампта ""Барселона"" капкасына хәлиткеч туп кертеп, ""Рубин""ның иңүенәкитерүе белән тарихка кереп калды. 2018 елның 3 маенда спорт карьерасын тәмамлавын белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Футболчы Гөкдениз Карадениз Казан янында салдырган мәчет ачылышына Төркия президентын чакырган,Яңылыҡтар,1205,https://www.azatliq.org/a/karadeniz-machet-achilishina-torkiya-prezidentin-chaqirgan/32991426.html,2024-06-13T14:26:21+03:00
"5Кургандагы конференция татар мәсьәләсенә багышланды23-24 октябрьдә Курган өлкәсе Сафакүл авылында Курган, Омски, Чиләбе, Киров өлкәләреннән, Татарстан, Башкортстан, Марый иле республикаларыннан килгән төбәкчеләр, тарихчылар катнашуында Урал арты һәм көньяк Урал татарлары: тарих һәм замана. Сафакүл районы: мәдәният һәм тарих проблемнары дип исемләнгән, ирле татарлар тарихына багышланган фәнни-гамәли, тарихи-төбәкне өйрәнү конференциясе узды. Чыгыш ясаучылар үз авыллары тарихыннан тыш, бүгенге проблемнарны да күтәрде. Иң актуаль проблемнарның берсе - телне саклап калу мәсьәләсе. Урал арты халыклар ассамблеясы рәисе Владимир Уфимцевсәламләү сүзен әссәламү галәйкүм дип башлады. Аның фикеренчә, татарлар күпләп яшәгән районнарда татар телен өйрәнү бик мөһим. Владимир Уфимцев""Сан ягыннан татар халкы Русиядә һәм Курган өлкәсендә икенче урында тора. Мин үзем Омски өлкәсендә тудым һәм татарлар белән балачактан ук таныш, чөнки туган авылым ике татар авылы арасында урнашкан иде. Татарлар бер-беренә кунакка йөргәндә әбием янына кереп чыгалар иде. Әле дә исемдә, әбиемнең аларга каты чәй ясап бирүләре. Шул вакыттан бирле татарларның сыйфатлы чәй эчәргә яратканын беләм. Конференциягә килгәндә, монда туплаган мәгълүмат үз халкын яраткан һәр кеше өчен бик мөһим булачак. Ә иң мөһиме, бүгенге көндә туган телне өйрәнү кирәк. Бигрәк тә хәзер, Русия думасы телләр законына үзгәрешләр керткәч. Әгәр ата-ана үз баласының татар телен өйрәнүен тели икән, гариза язып мәктәп белән килешүгә карап, баласына ике сәгать тә, өч сәгать тә укыта ала. Халыклар ассамблеясенда без бу мәсьәләне өйрәндек һәм татарлар компакт яшәгән ирлектә бала татар телен әйбәт белсен өчен татар теле дәресе атнасына ике сәгатьтән дә ким булырга тиеш түгел дигән нәтиәгә килдек"", дип сөйләде Уфимцев. Аның бу фикерен күтәреп зал дәррәү кул чапты. Татар төбәкчеләре оешмасы итәкчесе Альберт Борһановәлеге конференцияне бу ирлек өчен башлангыч дип атап була диде. Альберт БорһановБеренчедән бу бик акыллылар һәм белемлеләр ыелышы түгел, ә алга таба да бу теманы өйрәнергә теләүчеләрнең фикер алышу мәйданчыгы. Шул сәбәпле, биредә галимнәр, төбәкчеләр, әмәгать эшлеклеләре дә катнаша. Әлегә бу олы масштаблы фәнни түгел, ә төбәкне өйрәнүгә юнәлтелгән конференция, ләкин перспективада ул масштаблы фәнни конференциягә әверелер дип өметләнәбез. Икенчедән, 90-нчы елларда төрле нәрсәләр булды: митинглар, кычкырулар һәм ансы да кирәк иде, һәм бүгенге көндә дә кирәк кайвакытта. Ләкин әлеге конференциядә, аңларга кирәк, татарлар тарихы дип исеме сайланса да, бу район – татар һәм башкорт районы. Ике халык бу ирлектә бик тату яшәп ята. Киләчәктә башкорт халкы тарихын да күздә тотачакбыз, хәтта шушы конференциядә дә башкорт авылларына багышланган темалар бар. Хәзерге көндә милләтләрне һәм авылларны саклау өчен ике нәрсә кирәк. Беренчесе: күбрәк балалар тудырырга, һәр гаиләдә өч баладан да ким булмасын. Бу демографик якны күздә тоту һәм ул бөтен милләтләргә дә кагыла. Кытай янәшәдә генә, шуңа күрә никадәр күп бала тапсак-шул хәтле яхшырак. Икенчесе: саннан сыйфатка күчәргә, ягъни балаларыбызны саләмәт, акыллы һәм көндәшлекка яраклы итеп тәрбияләү. Монда үз туган телеңне белү дә, үз тарихыңны белү дә, янәшәдә яшәүче барлык халыкларны хөрмәт итеп яшәү дә, патриотик яктан дөрес тәрбияләнү дә керә. Шулай булса, безгә хөкүмәтне дә, беркемне дә сүгәргә туры килмәячәк. Бу мәсьәләләрне хәл итә алсак, безнең киләчәгебез бар. Күптән түгел генә Омски якларында булып кайттым, анда авыллар буш тора. Бер авылда 60 гаиләгә бер бала, аны 50 чакрым ераклыкка укырга йөртәләр. Моңа инде әлбәттә халык түгел, дәүләт гаепле"", диде Борһанов. Конференциядә катнашучыларКурган дәүләт университетының Һуманитар институты мөдире Денис Маслюженко Курган өлкәсендә моңа кадәр татарлар тарихына кагылышлы конференцияләр уздырылса да, анда урыс төбәкчеләренең генә катнашканын әйтте һәм татар төбәкчеләре ярдәменнән башка күп сорауларны чишү бик авыр булганын белдерде. Денис Маслюженко""2011 елның апрелендә Курган дәүләт университетында Урта гасыр һәм Көнбатыш Себер татарларын тарихына багышланган беренче конференция уздырылган иде. Ул вакытта, бу мәсьәлә белән профессиональ дәрәәдә шөгыльләнүче тарихчыларның булуын, әмма төбәкчеләрнең булмавын искә алдык. 2011 елдан башлап һәр елны Курганда төбәкчеләр белән ыела башладык, ләкин фикер алышу өчен үз рәтләребезгә төрки төбәкчеләрне чакырсак та, никтер гел урыслар гына ыела иде. Ниһаять, сигез елдан соң Сафакүлдә мондый конференция оештырылды. Бу дөрестән дә бик мөһим, чөнки безнең (татар, башкорт – ред. ) төбәкчеләрдән башка төрки тарихында булган сорауларга авап табу бик авыр һәм хәтта мөмкин дә түгел"", дип чыгыш ясады Маслюженко. Төбәкчеләр әйтүенчә, биредәге авылларның, яшәүче халыкларның тарихын ачыклау эшендә, эпиграфия, ягъни борынгы кабер ташларындагы язулар зур өлеш кертә. Узган елны Татарстаннан бер төркем төбәкчеләр Курган өлкәсенең татар районнарында экспедициядә булып кайтты. ентекләп Сафакүл, Әлмән һәм Звериноголовское районнарында табылган 200 дән артык кабер ташлары өйрәнелде. Алар арасында 1780 не елдагы ташлар да бар. Кабер ташлары гадәттә ""Бисмилла"" сүзе белән башлана, алар кемнең ирләнгәнен әйтеп бирә, ул кеше бу якларга каян килеп урнашкан, ничә яшендә вафат булганы ачыклана: ""Татарстанда бу эш буенча совет оештырырга ниятлибез. Эш өч юнәлеш буенча алып барылачак. Беренчесе, эпиграфик һәйкәлләрне саклау һәм өйрәну, икенчесе, зиратларны тәртипкә китерү һәм өченчесе, танылган милләттәшләребезнең исемнәрен мәңгеләштерүгә юнәлтеләчәк"", диде Борһанов. Маслюженко да үз чыгышында эпиграфияне телгә алды. Аның әйтүенчә, борынгы кабер ташлары кара базарда кыйммәтле булып санала, шуңа күрә кара казучылар бу мәсьәләдә зур зыян сала: Берничә ел элек могизалы дип атап булган ачыш ясадык. Курган шәһәренең антиквариат кибетенә борынгы ташларның берсен китерделәр. Бәхеткә, ул ташны безнең институтта укучы студент күреп алды. Һәм ул ташны ачыклый башлагач, аның Курган өлкәсендә табылган, Төрки каганат чорының язуы белән тамгаланган таш икәне ачыкланды. Мәдәни мирасны саклау күзлегеннән караганда, кара казучылар котычкыч зыян сала. Тарих өчен бик әһәмиятле булып саналган материаллар читкә ибәрелә, диде ул. Омск өлкәсе Тара районыннан килгән төбәкне өйрәнүче, Тара шәһәренең Дуслык йорты татар мәдәни үзәге итәкчесе Гөлшат Сатышеваавылларында мәктәпләрнең ябылуы хакында әйтеп узды һәм алга таба уңай якка үзгәрешләр булмаса, Тара районында урнашкан татар авылларына юкка чыгу күренеше янаячак дип белдердее: Конфепциядә катнашучылар""Безнең районда татарлар күпләп яшәгән биш авыл бар. Иң катлаулы булган проблемнарның берсе - кечкенә авылларда башлангыч мәктәпләрнең ябылуы һәм балалрны үзәк булып саналган авыл мәктәпләренә күчерү. Шул үзәк башка авылларга 15-20 чакрым ераклыкта урнашкан. Балаларны исә мәктәп автобусы белән алып баралар. Иртән барлык укучыларны ыеп китәләр дә, кичен генә кайтаралар. Югары сыйныф укучылары укуны сәгать көндезге өчләрдә тәмамласа, беренче сыйныф укучылары сәгать 11 дә тәмамлый. Мәктәп автобусы авылга берничә тапкыр кайтып йөреми, шуңа күрә укуны иртәрәк тәмамлаган балалар кичкә кадәр көтеп утырырга мәбүр. Мәктәптә ашату түләүле, ата-аналар бер ашау өчен генә түли. Үзләре белән капкалап алу өчен ризык салсалар да, әле үсә барган бала организмы иртәннән кичкә хәтле бер тапкыр гына ашый диярлек булып чыга. Гаилә корырга ыенган яшьләр өчен бу факторлар зур роль уйный. Шул сәбәпләргә бәйле, авылда яшьләр дә калмый, зур шәһәрләргә күчеп китү ягын карый. Конференция дүрт секциядән торды. 52 чыгыш тыңлап узылса да, нотыкчыларның күбесе туган телдә сәлам генә бирде, төп чыгышларында урыс телендә сүз тотты. Конференциядә катнашкан ""Русиянең татар авыллары оешмасы рәисенең урынбасары Фәгыйть Фазылов бу күренешкә карата, чыгышлар тәмамланганнан соң, аерым сүз сорап алып сәхнәдән тәкъдим буларак үз фикерен белдерде: Үз авылыгызның тарихын өйрәнүе бик куандыра. Киләчәккә сезгә киңәш буларак, туган телегездә сөйләшергә (чыгыш ясарга-ред. ) тырышыгыз. Үзегезне башкорт дип саныйсыз икән-башкортча чыгыш ясагыз, татар икәнсез-татарча. Тел югала, милләт югала дип әйтәбез, ә телне, милләтне саклауда, минемчә безгә милли горурлык итми кебек тоела. Ә милли горурлык үткәнебезнең тарихын белгән очракта гына барлыкка килә ала. Шул сүзләргә кушылып Альберт Борһанов шагыйрь Әнгам Атнабаевның""Татармы син, башкортмы син, Анда түгел мәсьәлә. Башкорттан да, татардан даурыс туа - вәт бәла! дигән шигырь юлларын искә алып узды. Конференция резолюция кабул итү белән тәмамланды. Яңа мәгълүмат тупланган саен конференция даими оештырылачак дип әйтелде. Киләсе фәнни чараны Екатеринбур галимнәре үз ирлегендә оештыру теләген белдерде.",Кургандагы конференция татар мәсьәләсенә багышланды,Татарстан,8608,https://www.azatliq.org/a/30239122.html,2019-10-27T23:01:03+00:00
"Һабантуйҙа махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы Мәләүез яугирҙәренә миҙалдар тапшырылды. Уларҙы БР дәүләт идаралығының һанлы үҫеш министры Геннадий Разумикин тапшырҙы. ""Ватанды һаҡлауҙа күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Александр Суворов миҙалына Рөстәм Гянджаев, хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы Һәм ҡаһарманлығы өсөн Генерал Шайморатов миҙалына Илдус Кәримов лайыҡ булды. Яугирҙәрҙе ҡотлайбыҙ. Был ҙур хөрмәт һәм хәрби ҡаҙаныштарҙы таныу! "" - тип яҙа үҙ сәхифәһендә район хакимиәте башлығы Зәбир Ғабдуллин. Мәғлүмәт һәм фото район хакимиәте башлығы Зәбир Ғабдуллиндың сәхифәһенән алынды. Лена Хайруллина, ""Көнгәк"" гәзите сайтынан.",Яугирҙарға миҙал тапшырылды,Йәмғиәт,648,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-11/yaugir-ar-a-mi-al-tapshyryldy-4273395,2025-06-11T09:43:00+00:00
"Вера Николаевна Белицер - совет ғалиме, тарих фәндәре докторы, этнограф, тәүсығанаҡтарҙы тикшереүсе. В. Н. Белицер Волга буйы һәм Кама буйы халыҡтарының - мордвалар, удмурттар, башҡорттар, коми-зырян, коми-пермяк, сыуаштарҙың этнографияһын тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә. Вера Николаевна эҙләнеү эштәрен Волга буйы һәм Урал буйы халыҡтарының бербереһенә йоғонтоһон өйрәнеүгә арнай. Башҡортостан буйлап этнографик экспедицияларҙа ҡатнаша: 1937 йылда башҡорттарҙың биҙәүҡулланма сәнғәте, көнкүреше буйынса материалдар йыя. Башҡорттар араһында йыйған коллекцияһының бер өлөшө (24 предмет) Тарих музейында (Мәскәү), икенсе өлөшө - балалар уйынсыҡтары - Сергиев Посад ҡалаһында Уйынсыҡ музейында һаҡлана [1] Уның ""Ҡурайсы Банат Гастинова"" тип аталған фотоһы ла Мәскәүҙең Тарих музейында И 1834-159 һаны менән һаҡлана В. Н. Белицер СССР Фәндәр Академияһы Этнография институтының ""Донъя халыҡтары"" серияһы фундаменталь хеҙмәттәрен әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша. Һуңғараҡ күп томлы ""Дөйөм этнографик очерктар"" өсөн ""Волга һәм Кама буйы халыҡтары"" бүлеген әҙерләй ( П. В. Денисов, Р. Ғ. Мөхәмәҙиева, Р. Ғ. Кузеев, С. Н. Шитова ҡатнашлығында) [2], бында ул Башҡортостан, башҡорттар тураһында ла тикшеренеү мәғлүмәттәрен яҙа.",Бер фото тарихы,Тарих,1207,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-11-02/ber-foto-tarihy-4451180,2025-11-02T15:13:00+00:00
"""Теләк белдерүчеләр коаллициясе"" саммитыфикерләрУкраинаның Русия агрессиясенә каршы көрәшен яклаучы илләрнең ""теләк белдерүчеләр коалициясе"" Украина арсеналын тагын да ныгыту өчен Киевка ерак арага атучы ракетлар тапшыру турында карар кабул итте. Бу хакта коалициянең Парижда узган саммитыннан соң Британия премьер-министры офисы хәбәр итте. Саммит озак вакытка Украинага иминлек гарантияләрен тәэмин итү планын булдыруга багышланды. Анда Украина президенты Владимир Зеленскийһәм АКШ президентының махсус вәкиле Стив Уиткоффкатнашты. Зеленский шулай ук Уиткофф белән аерым очрашу да уздырган. Бу хакта президент сүзчесе Сергей Никифоровхәбәр итте. ""Теләк белдерүчеләр коалициясе""нең башлангычында торучы Франция президенты Эммануэль Макронһәм Британия премьер министры Кир Стармер Украина ирлегендә урнаштырылган Европаның ""тотып тору көчләре"" АКШ ярдәменә таянырга тиеш диде. Очрашудан соң Стармер офисы Британия премьер-министры ""төркем тарафыннан Украинага ярдәм итү аваплылыгы ныклы вә үзгәрмәс булуын, ул президент Трампның ярдәменә таянып гамәлгә ашырылачагын һәм хәзер сугышны туктату максатына ирешү өчен Путинга басымны көчәйтүдә тагын да эшне дәвам итәргә кирәклеген билгеләп үтте"", диде. Макрон очрашу алдыннан белдерүенчә, Украинага иминлек гарантияләре әзерлек эше инде булдырылган һәм хәзер ул сәяси дәрәәдә хупланырга тиеш. Нечкәлекләрен ул ачмады. ""Без европалар Украинага һәм украиннарга солых килешүе имзаланган көнне иминлек гарантияләре бирергә әзер"", диде Макрон. Украина президенты офисы итәкчесе Андрей Ермак Уиткофф һәм башка иминлек мәсьәләләре киңәшчеләре белән очрашудан соң, иминлек гарантияләре ""көчле һәм нәтиәле - күктә, диңгездә, ирдә һәм кибермохиттә булырга тиеш"", диде. Чарада онлайн катнашкан НАТО баш сәркатибе Марк Рютте Украинаны Русия агрессиясеннән саклау өчен киң коалиция кирәклеген әйтте. Русиянең алдагы ун ел эчендә башка Европа илләренә һөүм ясарга ыенуы турында кисәткән Европа хәрби хезмәтләре һәм күзләү вәкилләренә сылтанып Рютте болай диде: ""Безнең тоткарлау көче шулкадәр көчле булырга тиеш, Русия беркайчан да һөүмгә батырчылык итмәскә тиеш. Без Путинның нәрсәгә ирешергә теләгәнен беләбез, һәм моның дәлилләре Украинада хәзер үк күренә"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Теләк белдерүчеләр коаллициясе"" Украинага ерак арага атучы ракетлар бирәчәк",Яңылыҡтар,2299,https://www.azatliq.org/a/33521798.html,2025-09-04T14:47:15+00:00
"Бына улар: 1. Айгүзәл Кәримова (Архангел районы); 2. Илнур Ғөбәйҙуллин (Ишембай районы); 3. Айгөл Мәҡсүтова (Көйөргәҙе районы). Еңеүселәр ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналының Почет грамотаһы менән бүләкләнә, ә ҡалған ҡатнашыусыларға журналдың Рәхмәт хаты тапшырыла. 1. Гөлшат Ғайнанова; 2. Резеда Мөхәмәтшина (Баймаҡ ҡалаһы); 3. Зилда Мәүлитова (Учалы районы); 4. Алиса Хәлилова (Ишембай ҡалаһы). Барлыҡ конкурсанттарға ла уңыштар теләп ҡалабыҙ!","""Минең йәшел дарыуханам"" конкурсы еңеүселәрен һәм ҡатнашыусыларын бүләкләү",Яңылыҡтар,445,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-02/mine-y-shel-daryuhanam-konkursy-e-e-sel-ren-m-atnashyusylaryn-b-l-kl-3871100,2024-08-02T11:32:00+00:00
Видеолағы малай петарда уйынсыҡ түгел ти. Дөрөҫ әйтә бит.,Петарда – уйынсыҡ түгел,Яңылыҡтар,57,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-06/petarda-uyynsy-t-gel-4530292,2026-01-06T21:43:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия Дәүләт думасында урыс телен ""чит телләрдән яклау"" турындагы федераль канун өлгесен икенче укылышта карарга ыеналар. Ул хәзерге рәвештә кабул ителсә, чит телләргә генә түгел, милли республикаларның дәүләт телләре — татар, башкорт, саха һәм башка телләргә каршы көрәш башланачак, ә урыс теленең йогынтысын арттырачак. 11 февральдә Русия Дәүләт думасы урыс телен әмәгать урыннарында куллану турында федераль канун өлгесен беренче укылышта кабул итте. Әлеге канун өлгесе 2023 елның көзендә әзерләнгән иде. Аны Думаның бер төркем депутатлары әзерләде, шул исәптән, ул вакытта Татарстаннан сайланган Елена Ямпольскаяһәм Максим Топилин. Икесе дә ""Бердәм Русия"" фиркасеннән республикага беркетелгән ""варяг"" депутатлар булып санала. Елена Ямпольская исә соңрак Русия президентының ярдәмчесе булып билгеләнде. Ул ""урыс теле туган телең булмаса, Русия дә синең өчен Ватан түгел"" дигән сүзләре белән әмәгатьчелектәризасызлык уятты. Бу канун өлгесенә беренче булып 2023 елның ноябрендә Татарстан парламентыкаршы чыкты. Ул вакытта Татарстан Дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты рәисе Айрат Зариповмилли республикаларның дәүләт телләре исәпкә алынмый дип белдерде. Татар телендә чикләүләр ""торак комплекслар исемнәре, төбәк һәм ирле объектларда — транспорт, мәктәп, хастаханә, спорт корылмаларында һәм башка урыннардагы атамалар""га кагыла дигән иде ул. — Бу республикалар телләрен куллануны тарайтачагын барыбыз да аңлыйбыз. Урыс теленең үсешенә комачаулаучы чит телдән кергән сүзләргә каршы көрәш Русия Конституциясендә гарантияләнгән халыкларның туган телләрен саклау хокукына кагылмасын иде, — диде ул. Татарстан парламенты Думага ""республиканың дәүләт телләрен"" өстәргә сорап үз тәкъдимен дә юллады. Ул вакытта Ямпольская Татарстан депутатларын авапсыз калдырмады. Аныңча, урыс теле белән беррәттән республиканың дәүләт телләрен кулланукаралган. Әлеге бәхәстән соң бу федераль канун өлгесе турында бер елдан артык искә төшерүче булмады. Әмма Русия президенты Владимир Путинканун өлгесен караунытизәйтергә кушты. Һәм менә кабат урыс телен башка телләрдән саклау юлларын карыйлар. Белешмә: Урыс телен яклау турындагы канун өлгесе ни турыда? Коммерция тармагы тулысынча урыс телендә булачак. Искәрмә — бренд, фирма, тауар атамалары. Төзелеш корылмаларының коммерция билгеләнеше һәм торак комплекс атамалары — урыс телендә. Хәзерге вакытта мондый чикләүләр юк. Урыс теленең чисталыгын саклау өчен норматив сүзлекләргә, белешмәләргә һәм грамматикага таяну таләп ителә. Моның өчен 2025 ел азагына кадәр ""Милли сүзлек фонды"" ясалачак. Тышкы мәгълүмат урыс телендә булырга тиеш. Бу рекламга да, элмә такталарга да, тауар, хезмәт күрсәтү, оешманың эш вакытын күрсәткән мәгълүматка да кагыла. ""О"", """", """", """" кебек чит тел һәм латин графикасында язылган сүзләрне куллану тыелачак. Бу мисаллар канун өлгесе аңлатмасында китерелгән. Үзгәрешләрне гамәлгә керсен өчен эшкуарларга аерым вакыт биреләчәк.2023 елда әзерләнгән канун өлгесе ел ярым вакыт узуга карамастан бернинди үзгәрешләр дә кичермәгән булып чыкты. Аның тексты һаман дашул ук. Документта урыс теленең әһәмияте һәм урыны күрсәтелгән. Ул ""Русиянең күпмилләтле халкының тарихи аңын берләштерүче ролен үти"" дип әйтелгән. Шул рәвешле әмәгать урыннарында урыс теленең йогынтысын көчәйтү мөһимлеге искәртелгән. Бу документта республикаларның дәүләт телләре һәм Русия асаба халыкларының телләре турында нәрсә әйтелә һәм аларга нинди урын бирелә? — Торак комплексы һәм башка коммерция объектларының атамалары татарча язу тыелырга мөмкин. Канун өлгесе нигезендә, күпфатирлы йортларның, торак комплексларының һәм башка төзелеш объектларының исемнәре бары тик урыс телендә булырга тиеш, диелә. Мәсәлән, Казандагы ""Салават күпере"" кебек татар исемле торак комплекслары исемнәрен урыс теленә тәремә итәргә мәбүр ителәчәкме, юкмы — әлегә тулысынча аңлашылмый. Шулай да Татарстан парламентының татар телен куллану нәкъ шушы өлкәдә чикләнергә мөмкин дип кисәтүе канун өлгесенә тәңгәл килә. — Рекламнар һәм әмәгать урыннарындагы мәгълүматлар татар телен өстәмә рәвештә генә кулланып алачак. әмәгать урыннарында — кибетләрдә, рестораннарда һәм башка хезмәт күрсәтү өлкәләрендә мәгълүматлар урыс телендә язылырга тиеш. Татар теле өстәмә рәвештә генә, ягъни факультатив төстә кулланыла алачак. Әйтик, авылда да кибеттә татар телендә генә белешмә язып булмаячак. —Федераль, төбәк һәм ирле әһәмияткә ия объектларның исемнәре урыс телендә булырга тиеш. Монда социаль, мәдәният, спорт корылмалары булырга мөмкин. Казанда ""Батыр"" кебек татар исемен йөртүче спорт сарайлары, мәдәни объектлар бар. Бу үзгәрешләр аларга йогынты ясармы — әлегә сораулар бар. Ә менә татар телен кайда кулланып булачак? Канун өлгесендә республикаларның дәүләт телләрен төбәк медиаларында куллану рөхсәт ителгән.11 февральдә узган Русия Дәүләт думасыутырышындаканун өлгесенә төзәтмәләр кертеләчәк диелде. Мәсәлән, моңа кадәр чит телләрдә язылган торак комплекслар үз атамаларын саклап калу юлын карыйлар. Моннан тыш, республикаларның атамаларны дәүләт телләрендә дә язарга хокук бирергә телиләр. Думаның мәдәният комитеты рәисе Ольга Казакова""һәркемгә аңлаешлы хәрефләр белән"", ягъни кирилл әлифбасы белән язу мәбүри булачак дип өстәде. — Башта мәбүри төстә урыс теле, аннары халыклар куллана торган телдә тәремә була ала. Әмма иң элек дәүләт теле мәбүри булырга тиеш, — дип ассызыклады ул. Сүз уңаеннан, утырышта Татарстаннан сайланган депутатлар канун өлгесе авторларына сораулар бирмәде. Татар телендә генә реклам язу канун бозу булып чыгарга мөмкин. Икенче укылышка әзерләнгән тәкъдимнәрнең берсе — Русия халыклары телләрендә һәм чит телләрдә язылган реклам урыс теленә тәңгәл килергә тиеш булачак. Бу тәкъдимнәр кабул ителерме — канун өлгесен икенче укылышта караганда билгеле булачак. Сәясәт белгече Екатерина Шульманканун өлгесен шәрехләп, ул бары урыс теленнән кала башка телләрне тыюны күзаллый диде. — Элмә такталар һәм рекламны, урыс теленнән кала, башка телләрдә язу тыела. Ул оффлайнга да, онлайнга да — интернетка, социаль челтәр, контекстлы рекламга да кагыла. Барысы да бары урыс телендә булырга тиеш, — диде ул. Аннан татар сүзләрен кулланып буламы, дигән сорауга ул: — Монда урыс теленең дәүләт теле буларак әмәгать урыннарында кулланылышы дип язылган. Монда нәрсә аңлашылмый? — диде ул. Аныңча, элмә такталар канунга ярашлы булмаса, аны алыштырырга туры киләчәк. Юкса, эшкуарлар әзага тартылачак. Юридик затларга штраф күләме — 100 мең сумнан 500 мең сумга кадәр яный. Искәрмә бары тауар билгеләренә кагыла. Әгәр дә ул урыс теле булмаган телдә һәм латин графикасында язылган булса, аны кулланырга мөмкин булачак. Татарстанның 2023 елгы мөрәәгатен исәпкә алмаганда, республика Дәүләт шурасы бу канунга кабат үз фикерен белдермәде. Хәтта Думада кабул ителгәннән соң ул комитет утырышларында да каралмады. Башкортстан Корылтае да федераль канун өлгесенә үз фикерен белдермәде. Русия Дәүләт думасында Татарстаннан сайланган Илдар Гыйльметдиновтатар телендә язылган элмә такталарга бу кагылмый дипбелдергән. Ә менә Саха (Якутия) республикасы парламентыбашка фикердә. Алар бу канун өлгесен өйрәнеп, Русиянең ""милли телле субъектлары үзенчәлекләрен"" исәпкә алырга чакырды һәм 6 төзәтмә әзерләде. Аерым алганда, тышкы мәгълүмат урыс теленнән тыш, республикаларның дәүләт телләрендә һәм өстәмә рәвештә чит телләрдә язырга рөхсәт булырга тиеш дип саный депутатлар. — Аңлавымча, безнең төзәтмәләр нигезле, һәм алар республикабызда яшәүче халыкларның телләрен — дәүләт теле буларак саха телен һәм Төньякның аз санлы асаба халыкларның рәсми телләрен яклау өчен хезмәт итә, — дип белдерде Саха парламентының фән һәм мәгариф комитеты рәисе Афанасий Владимиров. Хәзер ""урыс телен яклау"" турындагы канун өлгесе Русия Дәүләт думасында икенче укылышка әзерләнә. Татарстан һәм Казан ресторатор һәм отельерлар берләшмәсенең башкарма мөдире Галина Шәрәфетдиноваисәпләүләренә караганда, алга таба элмә такталарның 30ын алыштырырга туры киләчәк. Бу зур чыгымнар сорый, дипсөйләгәнул 116. басмасына. — Иң кечкенә элмә такта да якынча 50 мең сум тора. Әгәр аны күренә торган итеп ясасаң, ул 100 меңнән артып китәчәк, — дигән ул. Аныңча, патриотизм дип алтын урталыкны бозарга ярамый. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Урыс телен кемнән яклыйлар? Думадагы яңа канун өлгесе татар теле кулланылышын чикләргә мөмкин,Донъя,8174,https://www.azatliq.org/a/uris-telen-kemnan-yakliylar-dumadagi-yanga-kanun-olgese-tatar-tele-kullanilishin-chiklarga-momkin/33330397.html,2025-02-28T00:05:44+03:00
"Архив фотосыТатарстанның Лаеш районы Столбище авылы мәктәбендә иденче сыйныфта укучы бер кызның әти-әнисе Татарстан прокуратурасына мөрәәгать иткән. Алар балаларының белем алуга һәм шәхси тормыш кагылгысызлыгына хокуклары бозылуын белдерә. Прокурор исеменә шикаятьтә укучы кызның әти-әнисе мәктәп мөдире Ирина Романованың балага яулыгын салуны таләп итеп басым ясаганын әйтә. Шикаятьтә (Азатлыкта күчермәсе бар) Романованың сүзләре китерелә: ул үзе итәкләгән мәктәпкә яулыктан йөрү ярамаганын, ә моңарчы дәресләргә яулык киеп йөргән кызлар мөдир таләбе белән башка мәктәпләргә күчүен белдергән. Моннан тыш 11 ноябрьдә сыйныф итәкчесе һәм татар теле укытучысы кызны дәресләрдән соң алып калып, аның белән аңлату эше уздырган, бу мәктәптә яулыктан йөрергә ярамый дип аңлатканнар һәм балага психологик басым ясаганнар диелә. Әтисе сүзләренә караганда, мәктәп мөдире сыйныф итәкчесенә урыс мәктәбендә яулыктан йөрү ярамавын балага аңлатырга кушкан. Кыз яулыгын салмаса, аңа мөселман мәктәбенә күчәргә туры киләчәк дип белдергән. Кызның әтисе әлеге таләпләр дини хокукларны кысу дип саный, шулай ук ул баланың Русия конституциясе гарантияли торган белем алу хокукы һәм шәхси тормыш кагылгысызлыгы хокукы да бозыла дип белдерә. Укучы кызның ата-аналары мәнфәгатьләрен яклауга адвокат Руслан Нәгыевалынган. Руслан НәгыевМиңа Столбище мәктәбендә укучы кызларның берсенең әтисе мөрәәгать итте. Мәктәп мөдире кызыма дәресләргә яулык белән йөрүне тыя диде. Ул ханым укытучыларга күрсәтмә биргән, укытучылар баланың яулык салуын таләп итә. Моннан тыш, мөдир мәктәптә мөселманнар күп иде, мин аларның бөтенесен дә мәктәптән китәргә мәбүр иттем, дигән, дип сөйләде Азатлыкка адвокат Руслан Нәгыев. Адвокат сүзләренчә, алар шикаятьләрен республика прокуратурасына гына түгел, Лаеш районы мәгариф идарәсенә дә ибәргән. Мин, адвокат буларак, бу Конституциядәге дин иреген һәм шәхси тормыш хокукын бозу дип саныйм. Русия Конституциясе шулай ук дәүләтнең балаларны тәрбияләүгә катышмавын да гарантияли, әгәр бу әйләнә-тирәдәгеләргә зыян китерми икән, ә кыз баланың башындагы яулыгы тирә-яктагы кешеләргә берничек тә зыян салмый. Аның ата-аналары башкаларны яулык бәйләргә мәбүр итми. Дин тотучылар дин тотмаучыларга үз тәртипләрен һәм киенү рәвешен көчләп такмый, һәм дингә ышанмаучылар да дини кешеләргә үз атеистик тәртипләрен көчләп тагарга тиеш түгел дип сөйләде Нәгыев. Нәгыев сөйләгәнчә, берничә ай элек Казан мәктәпләренең берсендә укучы кызның әти-әниләре дә аңа мөрәәгать иткән булган. Ул вакытта безнең зарларыбызны ишеттеләр, Казан шәһәре башкарма комитетында безнең шикаятьләргә адекват авап бирделәр, һәм башка мәктәпләрнең мөдирләре белән аңлату эше уздырдылар. Ләкин бу Казанда булды, ә Столбище мәктәбе Лаеш районына карый. Күрәсең, бу күрсәтмәләр районнарга барып итмәгән ди адвокат. Нәгыев сүзләренчә, мөдирнең күп мөселманнарны мәктәптән китәргә мәбүр иттем, ә китәргә теләмәгәннәр яулыкларын салды, диюе аеруча борчу тудыра. Мин мондый хәлгә юл куярга ярамый дип саныйм. Бу белем алуга Конституция биргән хокукның бозылуы. Татар гаиләләрендәге балалар – башкалар кебек үк, Русия ватандашлары һәм белем алуга хокуклары бер. Һәм аларны беркем дә мәктәптән китәргә яки үз гореф-гадәтләреннән баш тартырга мәбүр итә алмый. Яулык бит ул татарларның традицион киеменең бер өлеше диде адвокат. Элегрәк Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Русиядә хиапны тыюларга ризасызлык белдергән иде. Россия Конституциясенә үзгәрешләр кертелде, ләкин мәгариф оешмалары итәкчеләре алар белән танышып өлгермәгән, ахры. Белгәнебезчә, илебезнең төп канунында Аллаһ искә алына. Ягъни аның текстында күпмилләтле Россия әмгыятенең иманлы булуы чагыла дипяздымөфти.",Столбище мәктәбе мөдире укучы кызларга яулыктан йөрүне тыя,Яңылыҡтар,3636,https://www.azatliq.org/a/30943038.html,2020-11-11T18:08:27+00:00
"Фәрит ЗәкиевфикерләрТатар итимагый үзәге Литва Сеймы депутатларыннан Татарстанның бәйсезлеген тануны сорады. Әлеге мөрәәгатьне ТИҮнең рәисе Фәрит Зәкиевимзалаган. Анда Татарстанның халыкара танылу өчен барлык шартларга туры килүе әйтелә. Мөрәәгатьтә Татарстанның 1992 елда федератив килешүне имзалаудан баш тартуы искәртелә. 1994 елда төзелгән шартнамә исә ике дәүләт арасындагы килешү статусына ия булуы ассызыклана. 1992 елның мартында Татарстанның суверенлыгы турында референдум узуы искә алына. Ул АКШ Конгрессы әгъзалары һәм Һелсинки комиссиясе тарафыннан расланганы искәртелә. Шул ук вакытта Татарстан итәкчелеге һәм парламенты халыкның фикерен исәпкә алмады, республиканың бәйсез дәүләт булуын тануны сорап дөньяга, шул истәптән БМОга мөрәәгать итмәде дип әйтелә. Путин чорында исә, Татарстанның Мәскәү басымы астында дәүләтчелеге юкка чыга башлавы, Конституциянең үзгәртелүе һәм моның ""дәүләт түнтәрелешенә"" тиң гамәл булуы искәртелә. Бу уңайдан, Татар итимагый үзәге БМО низамнамәсе һәм 1992 елгы референдум нигезендә Литва Сеймын Татарстанның дәүләт суверенитетын танырга чакыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар итимагый үзәге Литва парламентыннан Татарстанның бәйсезлеген тануны чакырды,Яңылыҡтар,1187,https://www.azatliq.org/a/33190655.html,2024-11-06T19:48:00+00:00
"Факсимильное издание «Урал-батыра» было создано Институтом истории, языка и литературы УФИЦ РАН и воспроизводит оригинальную запись 1910 года. В рамках Международной книжной ярмарки «Китап-байрам» его передали в фонд Национального музея РБ. А сегодня, в недавно учрежденный День эпоса «Урал-батыр», оно отправилось в Евразийский музей кочевых цивилизаций. — Мы с коллегами давно собирали информацию о Мухаметше Бурангулове, записавшем эпос со слов сказителей, поскольку об этом нас часто спрашивали посетители визит-центра, — рассказал Николай Григорьев. — Поэтому мы очень благодарны руководству республики за факсимильную копию «Урал-батыра». Она разместится в одной из центральных зон экспозиции визит-центра рядом с Кораном Османа и Остромировым Евангелием. Николай Николаевич добавил, что в течение года научные сотрудники музея планируют изготовить факсимильную копию еще одного письменного памятника — «Чингизнаме». Это средневековая книга, заключающая в себе исторические записи и легенды Золотой Орды и Казанского ханства. А в будущем в Евразийском музее кочевых цивилизаций появится научный отдел, занимающийся письменными источниками эпохи Золотой Орды. О значении эпоса «Урал-батыр» рассказала старший научный сотрудник БГПУ им. М. Акмуллы и Института стратегических исследований Шаура Шакурова, которая много лет исследует текст и его первоисточник. — Эпос «Урал-батыр» можно изучать бесконечно, — отметила она. — Все, что касается башкирской культуры, пропитано этим произведением. Оно нашло свое продолжение в народных сказках и современных произведениях культуры, в том числе театральных постановках. Напомним, что День эпоса «Урал-батыр» по инициативе главы Башкирии решено проводить ежегодно 8 июня. Об этом Радий Хабиров объявил на  Всероссийском съезде учителей башкирского языка и литературы в Уфе. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Копию эпоса «Урал-батыр» передали в фонд Евразийского музея кочевых цивилизаций,Йәмғиәт,1997,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-08/kopiyu-eposa-ural-batyr-peredali-v-fond-evraziyskogo-muzeya-kochevyh-tsivilizatsiy-4269711,2025-06-08T15:25:00+00:00
"Тәүге тапҡыр партаға 580 уҡыусы ултырҙы, тип хәбәр итте Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә вице-премьер Рөстәм Ғәзизов. Тиҙҙән мәктәп тулыһынса тултырыласаҡ, 46-сы лицейҙа капиталь ремонт үткәрелеү сәбәпле, уның бөтә уҡыусылары ла яңы мәктәптә уҡыясаҡ, тип билдәләне ул. Белем биреү учреждениеһы үҙенең киңлеге менән һоҡландыра. Заманса 4 ҡатлы бина өс корпустан, 59 йыһазландырылған уҡыу кабинетынан, спорт һәм тамаша залдарынан, 495 урынлыҡ аҙыҡ-түлек блогынан, уҡыу залы менән китапхананан, музейҙан, конференц-залдан, медицина блогынан тора. Уҡыу кабинеттарында заманса йыһаздар ҡуйылған. Химия һәм физика кластарына айырыуса иғтибар бүленә, улар махсус лаборатория өҫтәлдәре менән йыһазландырылған. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 163-сө белем биреү үҙәген 2022 йылда төҙөй башлағайнылар. Ул  – күптән көтөп алынған мәктәп, бында  халыҡ һаны арта бара. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Өфөнөң Затон биҫтәһендә 1225 урынлыҡ яңы мәктәп асылды,Яңылыҡтар,1024,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/f-n-zaton-bi-t-end-1225-urynly-ya-y-m-kt-p-asyldy-4551133,2026-01-26T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБелгеч милли телләр өчен боларның мөһим вакыйгалар булуын, милли телләр өчен мөмкинлекләр ачылуын әйтә. Әмма бу мөмкинлекләр тел активистларының алдагы тырышлыгыннан торуын әйтә. Соңгы атналар милли телләр өченче куанычлы хәбәрләргә бай булды. Июнь азагында гына хезмәте үз базасына яңа 110 тел өстәгән. Алар арасында башкорт һәм чуаш телләре дә бар. Бу яңалыкны тел активистлары зур вакыйга дип бәяли, бу телләр үсешенә уңай йогынты ясар дип көтә. Русиядә киң таралган Яндекс хезмәте дә милли телләргә караган зур яңалык игълан итте: ул үзенең тәремә хезмәтенә Русиянең 20 дән артык телен өстәячәк. Кайбер милли телләр өчен сөйләмне тану һәм сөйләм синтезы кебек нейрочелтәр технологияләре дә өстәләчәк. Беренче чиратта, бу татар теле өчен башкарылачак диелә. Бу хәбәрләр милли телләр үсешенә ничек файдалы була ала? Бу хезмәтләрне нинди өлкәләрдә кулланып булыр? Безнең язмада укыгыз.28 июнь көнне ширкәте зур хәбәр игълан итте: аның тәремә хезмәтенә берьюлы 110 яңа тел өстәлде. Хезмәт бу 110 телгә һәм шул телләрдән тәремә итәргә мөмкинлек бирә. Бу ширкәт тарихында иң зур яңарту булып тора, моңарчы анда 130 телгә тәремә итеп булган. Яңа телләр дигәннән, үзе бу 110 телдә 614 миллионнан артык кеше сөйләшүен, бу бар кешелекнең 8-ы булуын искәртә. Алар арасында, мисал өчен, кытай теленең кантон диалекты, мэн, креол, афар, панджаби кебек телләр бар. Безнең өчен иң кызык булганы: исемлектә Русиядә киң таралган асаба халыклар телләре. Алар арасында. хезмәтенә башкорт, кырымтатар, чуаш, саха, удмурт, бурят, коми, чечен, осетин, чукот, абхаз телләре өстәлде. Күпчелек милли телләр өчен бу – мондый дәрәәдәге халыкара -хезмәттә булуның беренче тәрибәсе. Татар теле тәремәченең системына 2020 елда кергән иде. Ул чакта белгечләр бу вакыйганы зур уңыш дипбәяләде. Тик бу уңыш үзеннән үзе барлыкка килмәде, моңарчы озак еллар дәвамында тел активистлары тәремә хезмәтенә татар телен өстәү өчен тырышты. 2012 елда ""Интернет татарча сөйләшә"" чарасы барышында активистлар һәм башка сайтларга татар телен куллануны тәкъдим итеп, күпсанлыхат юллаган иде. 2013 елдан волонтерлар өчен татар теленә тәремә итүпочмагыначкан иде. Волонтерлар анда тәкъдим ителгән инглизчә сүз-гыйбарәләрне татарчага тәремә итте, булган тәремәләргә тавыш бирде, тәремәчесе шул рәвешле татар телен өйрәнгән. Дөньяда иң популяр сайт булган -га милли телнең өстәлүе никадәр мөһим? Бу абруй ягыннан да әһәмиятле, гамәли яктан да бик файдалы, дип саный белгечләр. Мәсәлән, 2020 елда татар проектлары авторы, ""Теория"" дизайн-студиясе итәкчесе Илдар Әюпов -ка татар телен өстәү абруй ягыннан бик отышлы булган дип әйткән иде. — Төрле ширкәтләр -та нинди телләр бар, димәк, аларга ихтыя бар дигән фикер йөртә ала. Тел шул рәвешле таныла, тарала. Шуңа күрә әлеге вакыйганың кимендә имидж ягыннан файдасы булачак. Мисал өчен, минем -тагы дусларым урысча язылган әйберне бер төймәгә басып, инглизчәгә тәремә итә дә, минем белән шул рәвешле аралаша ала. Телне белмәгән килеш тә башка кеше белән аралашу мөмкинлеге бирелә. Хәзер төрле сайтлар, онлайн хезмәтләр шул -ның татар телен дә үзләренә өсти алачак, татар телен күбрәк кеше аңлый алачак дигән сүз, — дип аңлаткан иде ул. Бу -га өстәлгән яңа милли телләргә дә карый. Башкорт теле активистлары да моның әһәмиятен белеп, күптәннән -дан хезмәткә башкорт телен өстәүнесораганнар. Ахыр чиктә, башкорт теленең өстәлүе дә тел активистлары һәм волонтерлар ярдәмендә мөмкин булып чыкты. ""Һомай"" башкорт теле динамигы авторы, -белгеч Айгиз Кунафинүз телеграм-каналындаязып чыкканча, бу вакыйгага тел активистларының башкорт теленең параллель корпусы ыюы китергән. Хәзерге вакытта, бу корпуста 1 миллионнан артык сүз һәм сүзтезмә тупланган. Бу корпус мәгълүматында Яндекс. Тәремәче һәм 4 кебек башка тел модельләре дә башкорт теленә өйрәнгән, ди ул. Азатлык белән сөйләшкән башка -белгеч тә (иминлек максатыннан аның исемен атамыйбыз) -га милли телләрнең күпләп өстәлүен зур вакыйга дип атый, ләкин бу телләр өчен моның күптәннән башкарылырга тиешлеген әйтә. — Урысча әйткәндә, соң булуы, гомумән, булмауга караганда хәерлерәк, әлбәттә. -тәремәчегә эләгү милли телләргә зур мөмкинлекләр ача. Иң гади өстенлек – бу телләргә һәм бу телләрдән хәзер 200 дән артык дөнья теленә тәремә ясап була, бу — зур нәрсә. Икенчедән, бу теләсә нинди сайтны милли телгә тәремә итү мөмкинлеген бирә. Әйтик, мин хәзер француз телендә берәр сайт ачып, аны иңел генә башкорт теленә тәремә итә алам. Киресенчә, башкорт телендә булган сайтны хәзер, әйтик, испан телендә дә укып була. Әйе, тәремә сыйфаты мәсьәләсе дә бар, бәлки хәзер ул бик үк сыйфатлы түгелдер, әмма алга таба тәремә сыйфаты камилләшәчәк, алгоритмнары шулай эшли, – дип аңлатты ул. Ясалма интеллект һәм нейрочелтәрләр чорында -тәремәчедән милли телләрнең булуы да алга таба бу телләрнең технологияләргә кереп үтү өчен дә иңеләйтәчәк, дип саный ул. Тел корпуслары һәм дата-базаларны ыю белән берлектә бу нигез эшләр, дип аңлата белгеч. тәремәче системында булу милли телне өйрәнүне дә иңеләйтәчәк. Хәзер тәремә өчен сүзлекләрне эзлисе юк, бер төймә баскан килеш кенә тәремә итеп булыр. Өстәвенә, тулы фразалар һәм өмләләр тәремәсен дә алып булыр, ди ул. Уңай хәбәрләргә Русиядә иң популяр сайтларны берсе, Яндекс та кушылган. Июль башында ул яңа проект игълан итте: ширкәт үзенең тәремә хезмәтенә Русиянең 20 дән артык милли телен өстәячәк. Проект 3 ел дәвам итәчәк дип көтелә. Татар, башкорт, чуаш кебек телләр Яндекс тәремәчедә күптәннән бар. Яндекс системында алар -га кадәр үк барлыкка килде. Мәсәлән, татар теле Яндекс. Тәремәчегә 2015 елдаөстәлгән иде. Хәзер Яндекска Русиянең башка милли телләре өстәләчәк. Аларның беренчесе, осетин теле, хезмәткә инде өстәлгән. Әмма эш моның белән генә чикләнмәячәк. Кайбер милли телләр өчен (Яндекс төгәл нинди телләр икәнен әйтми) нейрочелтәрләр ярдәмендә сөйләмне текстка әйләндерү һәм сөйләм синтезы кебек функцияләр дә өстәләчәк. Бу милли телләрнең ничек яңгыраганын ишетергә мөмкинлек бирәчәк, ди алар. Бу мөмкинлек беренче булып татар теле өчен ачылачак. Инде хәзер Яндекс Тәремәче хезмәтендә берәр фразаны татар теленә тәремә итү очрагында, аны тыңлау мөмкинлеге бар. Тәремә сыйфаты да, нейрочелтәрнең татарча тавышы да чагыштырмача сыйфатлы. Азатлык сөйләшкән белгеч татарча сөйләм синтезы Яндекс очрагында яңа булмавын хәтерләтте. 2024 ел башында гына татар телендә текстны тавышка һәм тавышны текстка әйләндерә торган хезмәтэшли башлады. Бу эшне Татарстан фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты башкарды. — Әлегә. хезмәтенең функционалы тулы түгел, мәсәлән, ул зур күләмдә текстларны тавышка әйләндерә алмый, хезмәткә текстны йөкләү мөмкинлеге дә әлегә күренми. Аудионы да шунда ук сөйләп түгел, йөкләү мөмкинлеге кирәк. Шулай да, бу татар теле өчен зур яңалык булды. Хәзер Яндекста да мондый функционалның барлыкка килүе татар теле өчен зур мөмкинлекләр ача, — ди -белгече. Аның сүзләренчә, күп кенә яңа дигитал продуктлар шул хезмәтләргә таянып эшли ала. Төп сорау милли телләр активистлары һәм -белгечләре бу мөмкинлекләрне никадәр актив файдалана алуында, ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","башкортчага тәремә итә башлый, Яндекс нейрочелтәренә татар телен өсти",Мәғариф,7135,https://www.azatliq.org/a/google-bashkortchaga-tarjema-ita-bashliy-yandeks-neyrocheltarena-tatar-telen-osti/33027987.html,2024-07-11T00:00:12+03:00
Сибай концерт–театр берекмәһенең артист–вокалсыһы Азамат Әхмәтханов нисек йырсы булып киткән?,Тәбиғәттән бирелгән моң - халыҡ өсөн,Әҙәбиәт,93,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-09/t-bi-tt-n-birelg-n-mo-haly-s-n-4499991,2025-12-09T23:00:00+00:00
"Башҡорт эстрадаһы артистары ҡатнашлығында ойошторолған яңы проект әңгәмә формаһында үтә. Рөстәм Ғиззәтуллин, Лиана Хәбибуллина, Илшат Абдуллиндар тормошонан ҡыҙыҡлы факттар ҙа билдәле булды.","""Китап"" магазинында күңелле һөйләшеү үтте",Яңылыҡтар,190,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/kitap-magazinynda-k-elle-yl-she-tte-4504880,2025-12-12T16:00:00+00:00
"Ғәҙәттә, ир-егеттәр тарафынан, ҡәйнәләр тураһында туҙға яҙмаған көләмәстәр генә һөйләнелә. Был яҙманы уҡығас, күҙҙән йәштәр эркелде.",Үҙ яртымдың әсәһе,Иҡтисад,132,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-03-11/yartymdy-s-e-4153364,2025-03-11T16:21:11+00:00
"Республика Башкортостан вошла в десятку лучших регионов Российской Федерации по числу победителей и призеров всероссийской олимпиады школьников наряду с такими регионами как Москва, Московская область, Республика Татарстан, Санкт-Петербург, Челябинская область, Удмуртская Республика, Новосибирская область, Республика Мордовия и Свердловская область.",Республика Башкортостан вошла в Топ-10 регионов по победам на всероссийских школьных олимпиадах,Яңылыҡтар,351,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-08/respublika-bashkortostan-voshla-v-top-10-regionov-po-pobedam-na-vserossiyskih-shkolnyh-olimpiadah-3758384,2024-05-08T11:44:49+00:00
"""Аааһ"", ""Ааһ"" тип ауыҙын асып иҫнәп ултырған иремә ныҡ итеп асыу килде лә, ауыҙына бармағымды тыҡтым. Ә ул минең бармаҡты тешләне. Ниңә тешләнең тип, өс көн элек кенә эшләткән тырнаҡтарзы танауына батырып сыйҙым. Һикереп торҙо ла, күҙ төбөнә тондорҙо. Осҡондар күренде хатта. - Бегемот һымаҡ ултыраһың! - Һин һайыҫҡан кеүек һәр тишеккә тығылаһың! Тағы күпме ирешер инек, белмәйем, мал ҡайтып һыйыр һауырға сыҡтыҡ. Шәп булды, бармаҡ бинтта, үҙе һауҙы. Мин ни ""фонарь"" яҡтыртып ҡына торҙом янында. Кисен көҙгө ҡаршыһында икәүләп баҫып, ул танауын, мин күҙҙе перекисьлап-бодягалап алдыҡ. Кем ғәйепле? ФАЙҘАЛЫ КӘҢӘШТӘР",Кем ғәйепле?,Юмор,614,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-18/kem-yeple-3974604,2024-10-18T23:15:00+00:00
"Милли кейем — милли төҫ, милли сифатты сағылдырған бер билдә генә түгел, ә һәр  халыҡтың оло тарихын, көнкүрешен, тормошон, ғөрөф ғәҙәттәрен,  ижадын, мәҙәниәтен күрһәтеүсе, тарих биттәрендә борондан һаҡланып килеүсе хазина ул.",Милли кейем - хазина!,Дин,227,https://tanburz.ru/articles/rukhi-t/2025-04-18/milli-keyem-hazina-4207464,2025-04-18T18:00:00+00:00
"Тышта рәхәт. Яҙғы тәмле һауа һулап туйғыһыҙ. Ауылға терәлеп торған урмандан ҡоштар тауышы ишетелә. Тынсыу бүлмәлә зарығып ултырғанмын икән. Ярты табын тышта йөрөй ҙәһә. Ана, аласыҡ эргәһендәге ҙур көҙгө тирәһендә бөтөрөлгән ике йәш ҡоҙаса ниндәйҙер ҡыҙыҡ табып көлөшә. Солан буйындағы ҙур эскәмйәгә ҡунаҡлаған урта йәштәрҙәге өс ир Украиналағы һуңғы хәлдәр хаҡында уфтанып гәп һата. Үҙҙәре теге һылыуҡайҙарҙан күҙҙәрен дә алмай. Ай-һай, тиңдәштәр, уфтаныуығыҙ украин халҡы яҙмышын ҡайғыртыуҙанмы икән? Ҡырымдағы хәлдәрҙән бигерәк ҡоҙасаларҙың буй-һыны нығыраҡ ҡыҙыҡһындыра буғай һеҙҙе? Мин дә улар янына ыңғайлайым. Бынау буйға ла, арҡырыға ла бер сама ҡоҙа – кейәүҙең ағаһы шикелле. Бигерәк телдәр. Белмәгән нәмәһе юҡ. Һүҙ яйлап йәштәргә барып терәлә. – Рәфис ҡусты менән киленгә ҡала инде был донъя, атай менән әсәйҙең васыяты шулай, – тине кейәүҙең ағаһы моңһоу ғына. – Үҙҙәренең генә ғүмерҙәре ҡыҫҡа булды. Кейәүҙең ғаиләлә төпсөк булыуы хаҡында әйткәйнеләр инде. Ата-әсәһе уны, ҡырҡтың өҫтөнә баҫҡас, ағаһы әйтмешләй, ҡартайған көндә тапҡан. Ун йәшендә атаһы, ун ете йәшендә әсәһе донъя ҡуя. Ошондай ожмах төбәгендә лә яман шеш зәхмәте килеп сыҡһын әле. Хәле тамам хөртәйгәс, табиптар ҙа, ғүмере өсөн көрәшеүҙең файҙаһыҙ булыуын аңлап, әсәһен ауылға ҡайтарырға ҡушҡан. Бер ай йәшәр, тиһәләр ҙә, йылдан ашыу әжәл менән серәшеп көрәшкән әле ул. Был мәлгә инде барлыҡ балалары ла башлы-күҙле, үҙ донъяһын ҡороу менән мәшғүл булғас, ара-тирә ҡайтып торалар, янында әлеге кинйәһе ҡала. Түшәктә ятҡан әсәһен эргәһенән китмәй ҡарай буласаҡ кейәүебеҙ, ул йыл урта мәктәпте тамамлаһа ла, бер ҡайҙа ҡуҙғалмай, әсәһен, ауылдағы донъяһын яңғыҙы көтә. Хәле насарайып, үлем һулышын һиҙенгән әсәй кеше барлыҡ балаларын саҡыртып ала. – Берүк үҙ-ара татыу йәшәгеҙ, донъяны таратмағыҙ, Рәфискә ярҙам итегеҙ, – тигән васыятынан һуң күҙҙәрен йома. Ҡоҙа һөйләп бөткәс, тәү күргәндәй, йортто, ихатаны күҙҙән үткәрәм. Йорттоң эсе-тышы балҡып тора, әллә ни яңы булмаһа ла, нигеҙе ныҡлы, йәштәрҙең ғүмеренә етерлек. Ҡыйығындағы йәшелләнгән шифер ғына өйҙө йәмһеҙләп тора. Уныһы ғына төҙәтерлек хәл. Баҡсалары тулы – емеш-еләк ағастары, улар хатта оло баҡсаның яртыһын биләй. Беҙҙең яҡтарҙа үҫһә лә, үҫмәһә лә баҡса тултырып бәрәңге сәсеп мәшәҡәтләнгән булалар ҙаһа. Бик егәрле кешеләр донъя көткән бында, һуңғы йылдарҙа йүнләп йәшәлмәгән тип кем әйтер? Шул мәл ҡайҙандыр пәйҙә булған күгәрсен ҡыйыҡ аҫтындағы арҡыры таҡтаға ҡунды ла тирә-яҡты күҙәтә башланы. – Белә-белгәндән бирле шул урынды күгәрсендәр төйәк иткәйне, әсәй донъя ҡуйғас, улар ҙа юҡҡа сыҡҡайны, – тип уфтанып ҡуйҙы ҡоҙа, минең ҡарашты шәйләп, унан ҡорт саҡҡандай ҡапыл һикереп торҙо. – Ҡара әле, ҡоҙа, ҡара, аҡ башлы күгәрсен түгелме һуң? – Аҡ башлы һымаҡ шул, – тим уның ниңә сәбәләнеүен аңлай алмай. – Аҡ шул, ап-аҡ башлы бит ана, – тәүге тапҡыр машинаға ултырып елдергән малайҙай ҡыуанған ҡоҙа йөрәкһенеп китте. – Беҙҙең өйҙә элек шундай күгәрсен йәшәне бит, кире ҡайтмағандыр ҙа, ә? Ҡоҙаның тауышы ҡалтыранып ҡуйҙы. Мин өндәшмәйем. Бындай саҡта әйтер һүҙ табып булмай бит ул. – Ундай күгәрсенде башҡа бер ҡайҙа ла осратҡаным булманы, – тип дауам итте бер аҙ тынысланған ҡоҙа. – Беҙҙең яҡтағы күгәрсендәр барыһы ла күк төҫтә бит, игеҙәк балалармы ни, ә быныһының башы – аҡ! – Әйҙәгеҙ өйгә, апайым һүҙ әйтә, – тип өй ишеген асып ҡысҡырҙылар. Ҡоҙа ҡыйыҡ башына йәнә бер моңһоу ҡараш ташланы ла өйгә ыңғайланы: – Апайым һөйләй, ти бит, әйҙә, көттөрмәйек. Был йортта олоно оло итә беләләр буғай. Ана бит, апай тигәс, нисек йәһәт ҡуҙғалды. – Рәфис ҡустым, килен, туғандарым, ҡоҙалар! Киленгә бер аманатты тапшырырға ваҡыт. – Рәфистең оло апаһы сумкаһынан инде һарғайып бөткән конверт килтереп сығарҙы. – Был конвертты туй көнөндә килен ҡулына бирергә әсәйем ҡушҡайны. Туҡтауһыҙ геүләгән мәжлес ҡапыл тынып ҡалды. Кемдер ҡулындағы ҡалағын иҙәнгә төшөрөп ебәрҙе, эргәлә аяғүрә баҫып бокалдарға шарап ҡойған ҡыҙмасараҡ ҡоҙа ултыра төштө. – Эйе шул, әсәйем ҡушҡайны, бынан тап һигеҙ йыл элек, – тип ҡабатланы өлкән ҡоҙаса, унан табындағы бар кешенең бер булып уға төбәлгән ҡарашы аҫтында конвертты килененә һуҙҙы. Тулҡынланыуҙан биттәре уттай янған кәләш, ярҙам һорап, кейәүенә төбәлде. Уныһы иһә конвертҡа ҡараған да ҡатҡан, нәмәлер әйтер хәлдә түгел һымаҡ. – Килен, асайыҡмы, әллә аҙаҡ үҙең генә уҡыйһыңмы? – тип һораны өлкән ҡоҙаса. Был табында ул ғына тып-тыныс ине буғай. – Асайыҡ, – тип ишетелер-ишетелмәҫ шыбырҙаны килен. Өлкән ҡоҙаса, ҡайсы һоратып алып, конвертты асты. Эсенән һаҡлыҡ менән генә ҡағыҙ битен тартып сығарҙы ла шылт иткән дә тауыш сыҡмаған өй эсен яңғыратып уҡый башланы: «Һаумы, киленем, ҡыҙым! Улымды яратыуыңа, үҙеңә иш итеүеңә рәхмәт. Һин миңә уның кеүек яҡынһың, ҡәҙерлеһең. Рәфис улым шул тиклем көтөп алған бала булды. Өлкән ҡыҙымдың туйын үткәргәс, ағалары ҙурайыңҡырағас тыуҙы ул. Шундай һөймәлекле малай ине. Аталары күтәреп кенә йөрөтөр, эштән, улымды һағындым, тип йүгереп ҡайтыр ине. Ҡартайған көндө атайлыҡ хисе уянды, тип аптырата торғайны, үҫә төшкәс, үҙенән бер тотам ҡалдырманы. Ғүмере ҡыҫҡа булырын һиҙеп ашҡынғандыр. Атаһынан ун йәштә генә ҡалды шул Рәфис. Эй ул хәсрәтле саҡтар! Бер мәл мәктәптә ағастан мылтыҡ эшләргә ҡушҡандар ҙа, булаша торғас, Рәфис баш бармағын ныҡ итеп сапҡан. Ярай әле һөйәгенә теймәгәйне. Ҡулын бәйләнем, үҙен һис тынысландыра алмайым. Тубыҡтарыма ҡапланып, атай, тип иланы ла иланы. Ауыртыуҙан бигерәк атаһын һағыныуы үҙәгенә үткәндер инде балаҡайымдың. Шунан алып уның күҙ йәштәрен күрмәнем. Ағалары, апалары ҡайтып ярҙам итеп торҙо, балаларымдың, кейәү, килендәремдең барыһы менән дә ризамын, Хоҙайымдан, барығыҙға ла тәүфиҡлы оҙон ғүмер бирһен, һуңғы сәғәттәренә тиклем үҙ аяҡтарында йөрөһөндәр ине, тип ялбарам. Үҙ аяғыңда йөрөү икән шул иң ҙур бәхет. Түшәгеңдән үҙ йомошоңа ла тора алмай, улыңдың күҙенә ҡарап ятыуҙары ҡыйын. Ә Рәфис балаҡайым бер ҡарашы, ымы менән дә ризаһыҙлығын белдермәй. Инде ҡалған ғүмере ҡыуаныста үтһен ине балаҡайымдың. Рәфисемдең туйын күреп, уның ишен табыу шатлығына ҡыуанырға бик-бик теләгәйнем дә, насип булмағандыр инде. Һыҙланып ятҡан саҡтарҙа шул көндәрҙе еткереү өмөтө генә көс биргәндер миңә. Килен! Ирҙәр улар ҡартайғансы сабый булып ҡала, сабыр бул! Ошо балдаҡты һиңә тип алғайным, оҡшатһаң, кейеп йөрөрһөң! Рәфис! Ҡатын-ҡыҙ ул сәскә кеүек, ҡояш, ямғыр һымаҡ наҙ, һөйөү күберәк булған һайын матурлана, нурын күберәк сәсә, киленде һаҡлап ҡына йөрөт. Бәхетле булығыҙ! Пар күгәрсендәр кеүек гөрләшеп йәшәгеҙ. Фатиха һеҙгә! » Ҡалтыранған тауыш менән хатты уҡып бөткән ҡоҙаса конверт эсен йәнә ентекләп ҡарап, унан балдаҡ тартып сығарҙы. Хатты һеңлекәштең ҡулдарына тотторҙо ла балдаҡты бармағына кейҙерҙе. Ҡосаҡлаштылар ҙа… илап ебәрҙеләр. Күҙҙәренә йәш тулған кейәү иһә хаттан күҙен дә алмай ҡатып ҡалған. Өйҙә артабан ҡалыу мөмкин түгел ине. Тамаҡҡа төйөр килеп тығылғас, бер ҡоҙаға эйәреп, урамға сыҡтым. Бер аҙҙан башҡалар ҙа ҡуҙғалды. Күңелдә – ниндәйҙер ауыр һағыш, тынысланыр өсөн оло баҡса тирәләй урап килергә булдым. Туйҙағыларҙың үҙ-ара һөйләшеүе яҙа-йоҙа бында ла ҡолаҡҡа салына. – Улын килененә тапшырып китте инде, хатын хәс тә бөгөн яҙғанмы ни? – Вафатынан өс көн алда ғына яҙған ти бит! – Ғүмере буйы аҡылы алдан йөрөнө уның! – Ҡатын-ҡыҙ – донъя тотҡаһы шул. Баҡса артында ҡоштар һайрауын тыңлап бер аҙ торғас, кире боролдом. Мунса янынан үтешләй шул яҡтан килгән тауышҡа һиҫкәнеп, ирекһеҙҙән күҙ һалдым. Мунса соланы асыҡ тора. Киң эскәмйәлә һеңлекәш ултыра. Ә кейәү уның тубыҡтарына ҡапланған да һулҡылдап илай. Һеңлекәш йәшле күҙҙәрен һөртә-һөртә кейәүҙең сәстәренән һыйпай. Бәғзе ирҙәр йәмһеҙ итеп илай бит ул, тамағынан ниндәйҙер иңрәү генә сыға. Уларҙың күҙенә салыныуҙан тартынып, өй яғына йүнәлдем. Ишек алды тулы кеше, халыҡ таралышырға йыйына. Гөрөлдәгән тауыш ишетеп, ирекһеҙҙән башымды күтәрәм. Өй ҡыйығы аҫтындағы ояла хәҙер инде ике күгәрсен гөрөлдөгө сыға. Бер инеп, бер сығып, ниҙер ташыйҙар, бер туҡтауһыҙ хәбәрләшәләр. Ошо урынды төйәк итергә уйлайҙар буғай… Фото А. Нурмухаметов",Фатиха. Марат Әминев Хикәйә,Аңлатма,7863,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-06/fatiha-marat-minev-hik-y-4530353,2026-01-06T23:34:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәскәү Украинага каршы сугыш башлаганчы, шымчылык белән дәүләткә хыянәт турындагы маддәләр сирәгрәк кулланылган. Бу маддәләр нигезендә 1997 елдан 2022 елга кадәр 170 кешене хөкем иткәннәр. 2022 елдан хәзерге вакытка кадәр исә 792 кеше гаепләнгән, 536 кешене хөкем иткәннәр. Соңгы 27 елда — 1997 елдан 2024 елга кадәр Русиядә кимендә мең кешене дәүләткә хыянәт турындагы, шулай ук чит дәүләт белән хезмәттәшлек һәм шымчылык маддәләре нигезендә инаять аваплылыгына тартканнар. Бу инаять эшләренең күбесе 2022 елда Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң барлыкка килгән. Бу хакта ""Первый отдел"" хокук яклау проектытикшеренүендәәйтелә.2021 елга кадәр шымчылык белән дәүләткә хыянәт турындагы маддәләр сирәгрәк кулланылган. 1997 елдан 2022 елга кадәр 170 кешене хөкем иткәннәр. 2022 елдан хәзерге вакытка кадәр исә 792 кеше гаепләнгән (ягъни 1997 елдан башлап ачылган мондый инаять эшләренең 79,2 проценты), 536 кешене хөкем иткәннәр. дип яза Сибирь. Реалии.2024 елда гына да 359 кешене ирегеннән мәхрүм иткәннәр, тагын дүрт кешене мәбүри дәвалануга ибәргәннәр. Болар арасында дәүләткә хыянәт маддәсендә 224 кешене хөкем иткәннәр, чит ил ватандашлары белән яшерен хезмәттәшлек өчен 38 кешене, шымчылык өчен 101 кешене хөкем иткәннәр. 388 инаять эшендә нинди маддә булуы төгәл генә билгеле түгел. Моннан тыш ""Первый отдел"" хокук яклау проекты моңа кадәр ххәбәр ителмәгән эшләрдә гаепләнгән яуки хөкем ителгән 112 кешенең исемнәрен беренче булып атады. Хокук яклаучылар дәүләткә хыянәт белән бәйле рәсми статистика чынбарлыктагы вазгыятьне күрсәтми, дип искәртә. Югары мәхкәмә бу эшләр нигезендә чыгарылган хөкем карарларының санын кимендә өч тапкырга киметеп күрсәтә, дип искәртә ""первый отдел"", Дәүләткә хыянәттә, чит ил ватандашлары белән хезмәттәшлектә һәм шымчылыкта гаепләнгән кешеләргә чыгарылган карарлар арасында аклаучы бер генә карар да юк.2024 елда дәүләтткә хыянәт белән бәйле эшләрдә хөкем ителгәннәрнең 60 процентын 10 елдан артыкка, 11 процентын 15-20 елга ирекләреннән мәхрүм иткәннәр. Мондый эшләрне мәхкәмәдә карау вакыты да кыскарган. Сугыш башланганчыга кадәр аларны уртача ярты еллап караганнар, хәзер ике айдан да кимрәк вакытта, диелә. ""Первый отдел"" бер көн эчендә каралган очракны мисалга китерә. Пермьдә яшәүче Михаил Соколовны хәрби комиссариат тәрәзәсенә яна торган сыекча тутырылган берничә шешә атуы өчен 11 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткәннәр. ""Первый отдел"" дәүләткә хыянәттә гаепләп хөкем ителгән кимендә тугыз кешенең үлүен ачыклаган, шуларның идесе тикшерү изоляторында утырган чакта үлгән. Хокук саклаучылар тоткарлангач та беренче көннәрдә үк яки әле инаять эшләре ачылганчы ук газаплау очраклары булуын да ачыклаган. Дәүләткә хыянәт турындагы, шулай ук чит дәүләт белән хезмәттәшлек һәм шымчылык маддәләре нигезендә гаепләнүчеләрнең 71 проценты — Русия ватандашы, 27 проценты — Украина ватандашы, яки Украина белән Русия ватандашлыгы булган кешеләр диелә.730 гаепләнүченең 660 ы ир-атлар, 70 е — хатын-кызлар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русиядә дәүләткә хыянәт турындагы инаять эшләренең 80 процентка артыгын сугыш башланганнан соң ачканнар,Яңылыҡтар,3024,https://www.azatliq.org/a/rusiyada-daulatka-hiyanat-turindagi-jinayat-eshlareneng-80-protsentka-artigin-sugish-bashlangannan-song-achkannar/33247100.html,2024-12-20T16:16:23+03:00
"Учалы районының Иҫке Балбыҡ ауылында йәшәүсе Нурҙиҙә Иҡсанова йөҙ йәшлек юбилейын билдәләне. Ҡыуаныслы яңылыҡ менән Туңғатар ауыл советы хакимиәте уртаҡлашты. Нурҙиҙә Иҡсанова еңел булмаған тормош юлы үткән, ул – тыл хеҙмәтсәне, 40 йыллыҡ эш стажы бар. Йөҙйәшәр инәй тырыш хеҙмәте өсөн миҙалдар һәм башҡа бик күп наградалар менән бүләкләнгән, тип билдәләнеләр ауыл советы хакимиәтендә. Район хакимиәте, Туңғатар ауыл советы һәм Башҡорт ҡоролтайының урындағы бүлексәһе вәкилдәре Нурҙиҙә Әхмәҙей ҡыҙын күркәм юбилейы менән тәбрикләне. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Учалы ағинәйе бер быуатлыҡ юбилейын билдәләне,Яңылыҡтар,554,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/uchaly-a-in-ye-ber-byuatly-yubileyyn-bild-l-ne-4079159,2025-01-10T09:58:00+00:00
10 ноябрҙә Сибайҙа юғалған 42 йәшлек Сәкинә Әнүәр ҡыҙы Байсоғорованы (Сәйетҡолованы) эҙләү дауам итә. Уны өйҙә көтәләр!,Күрмәнегеҙме? !,Яңылыҡтар,119,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/k-rm-nege-me-4525887,2025-12-30T18:45:00+00:00
"Риза ЮсуфУтырышта чыгарылачак китапларның исемлеге хакында сүз барды. Чыгыш ясаучы язучылар кырымтатар телендә чыгуга тәкъдим ителәчәк китапларның тиражлары 300-500 данә генә булуына ризасызлык белдерде. Кырымтатар теле Кырымда дәүләт теле дип игълан ителсә дә, китаплар элеккечә аз чыга. Кырымда яшәүче азсанлы халыклар, мәсәлән, халыклары саны 2-3 мең генә булган алманнар, греклар, әрмәннәр, болгарларның китаплары да шундый ук данәдә чыга. Кырымда 300 меңгә якын кырымтататар яши. Нәфис сүз остасы Риза Юсуфбу уңайдан хакимияттән игътибар тоймыйбыз диде. ""Безнең 30 язучыбыз бар. 1990 нчы еллардан бирле монда сөргендә яшибезмени? Без үз ватаныбызда яшибез, ләкин хакимият ягыннан, түрәләрдән бернинди игътибар тоймыйбыз. Алар без, язучылар, зыялылар, әдәбиятыбыз өчен нәрсә эшләделәр? Газетлар, журналлар аз чыга, бернинди ярдәм юк. Әйдәгез, бердәм булып хокукларыбызны таләп итик, итәр инде, 30 ел узды, безгә шартлар тудырсыннар, бина бирсеннәр, язучыларга үзебездә яшәү һәм иат итү хокукы бирсеннәр, китапларыбызның тиражларын үстерсеннәр. Без кырымтатарлар Кырымда ярты миллион, ә китапларыбызны 300 данә чыгаралар, мәсхәрә! "", диде Юсуф. Язучылар бу мәсьәләне хакимият алдына куеп, бу хакта хат язарга килештеләр.",Кырымтатар язучылары ана телендә чыгучы китапларның тиражын үстерүне таләп итә,Яңылыҡтар,1223,https://www.azatliq.org/a/30351594.html,2019-12-30T10:40:21+00:00
"фикерләрАКШ президентының махсус вәкиле Кит Келлогныңурынбасары Джон Коул Минскига килде һәм анда Беларус президенты Александр Лукашенкабелән очрашты. Шул ук көнне Беларуста 52 сәяси тоткын азат ителүе турында билгеле булды. Коул белән очрашу турында Лукашенка матбугат үзәге хәбәр итте һәм моны ""Беларус белән АКШ арасындагы диалогның яңа этабы"" дип атады. Шулай ук очрашуның башлануы турында видео таратылды һәм сөйләшү якынча биш сәгать дәвам итүе әйтелде. АКШ вәкиле очрашу вакытында, Трампның боерыгы белән Вашингтон ""Белавиа"" беларус авиаширкәтенә карата чикләүләрне гамәлдә чыгаруын әйтте. Аның сүзләренчә, бу карар инде үз көченә кергән, ләкин рәсми рәвештә әле игълан ителмәгән. ""Белавиа""га карата санкцияләр 2023 елда кертелгән иде. Очрашу турында хәбәр таралганнан соң, Литва президенты Гитанас Науседаилгә Беларус төрмәләреннән азат ителгән 52 сәяси тоткынның килеп итүен хәбәр итте. Алар арасында алты Литва ватандашы да бар. Әлегә азат ителүчеләрнең исемнәре әйтелми. Трамп вәкиле Лукашенкога АКШ президенты исеменнән хат тапшырды һәм аны укып бирде. Хатта Трамп Беларус президентын туган көне белән котлый, шулай ук беларус теннисчысы Арина Соболенконың АКШта узган Ачык беренчелектә иңүен билгеләп уза. Коул быел Минскига икенче тапкыр килә. Аның Лукашенко белән очрашуыннан соң берничә тоткын азат ителгән иде. Июньдә Минскида Кит Келлог булып китте һәм шуннан соң Беларус хакимиятләре 14 кешене, шул исәптән оппозиция лидерларының берсе Сергей Тихановскийны азат итте. Шуннан соң, август уртасында Доналд Трамп белән Александр Лукашенка арасында телефон сөйләшүе булды. АКШның элекке хакимияте Лукашенканы кануни президент дип танымый иде. Трамп ул вакытта социаль челтәрендә Лукашенка белән ""искиткеч яхшы сөйләшү"" узуы турында язды. Трамп сүзләренчә, сөйләшү барышында ул Беларуста төрмәдә булган 1300 сәяси тоткынны азат итү мәсьәләсен күтәргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Трамп вәкиле Минскига килде: Лукашенка 52 сәяси тоткынны азат итте,Яңылыҡтар,1964,https://www.azatliq.org/a/33527754.html,2025-09-11T12:16:01+00:00
"Шағир, прозаик, рәссам, Башҡортостан һәм Рәсәй яҙыусылар һәм журналистар союздары ағзаһы Риф Йөҙлөкбай инициативаһы менән барлыҡҡа килгән ойошма 20-25-ләп ижадсыны берләштерә. Ауылдарҙа мәҙәниәт йорттарында ауыл халҡы менән, мәктәптәрҙә уҡыусы балалар менән осрашыуҙар үткәреп, халыҡты әҙәбиәткә ылыҡтырабыҙ, телде үҫтерәбеҙ. Ваҡытлы матбуғатта әҫәрҙәребеҙ донъя күрә, китаптарыбыҙ баҫылып сыға. Ҡырмыҫҡалы ере электән үк талантлы шәхестәре менән дан алған. Райондан сыҡҡан әҙиптәр һаны менән ул оҙаҡ йылдар республикала беренсе урынды тотһа ла, хәҙер Ғафури районынан ҡала почетлы икенсе урында. Беҙҙең шағирҙарбыҙ, прозаиктарыбыҙ ғына түгел, үҙебеҙҙең тәнҡитселәребеҙ, әҙәбиәт ғилеме белгестәребеҙ ҙә булды һәм бар. Ғайса Хөсәйенов, Тимерғәле Килмөхәмәтов, Роберт Байымовтарҙың эшмәкәрлеген дауам иткән Башҡортостан яҙыусылар һәм журналистар союздары ағзаһы Рим Риф улы Исхаков һәм ғалим-филолог, журналист, юғары мәктәп уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты, доцент, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының яҙыусылар һәм журналистар союздары ағзаһы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты Фәнзил Бүләк улы Санъяров һәм башҡалар. Фирүзә Абдуллина. Шағир, прозаик, рәссам, Башҡортостан һәм Рәсәй яҙыусылар һәм журналистар союздары ағзаһы Риф Йөҙлөкбай инициативаһы менән барлыҡҡа килгән ойошма 20-25-ләп ижадсыны берләштерә. Ауылдарҙа мәҙәниәт йорттарында ауыл халҡы менән, мәктәптәрҙә уҡыусы балалар менән осрашыуҙар үткәреп, халыҡты әҙәбиәткә ылыҡтырабыҙ, телде үҫтерәбеҙ. Ваҡытлы матбуғатта әҫәрҙәребеҙ донъя күрә, китаптарыбыҙ баҫылып сыға. Ҡырмыҫҡалы ере электән үк талантлы шәхестәре менән дан алған. Райондан сыҡҡан әҙиптәр һаны менән ул оҙаҡ йылдар республикала беренсе урынды тотһа ла, хәҙер Ғафури районынан ҡала почетлы икенсе урында. Беҙҙең шағирҙарбыҙ, прозаиктарыбыҙ ғына түгел, үҙебеҙҙең тәнҡитселәребеҙ, әҙәбиәт ғилеме белгестәребеҙ ҙә булды һәм бар. Ғайса Хөсәйенов, Тимерғәле Килмөхәмәтов, Роберт Байымовтарҙың эшмәкәрлеген дауам иткән Башҡортостан яҙыусылар һәм журналистар союздары ағзаһы Рим Риф улы Исхаков һәм ғалим-филолог, журналист, юғары мәктәп уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты, доцент, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының яҙыусылар һәм журналистар союздары ағзаһы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты Фәнзил Бүләк улы Санъяров һәм башҡалар. Фирүзә Абдуллина.",Конкурсҡа Ҡырмыҫҡалы районының «Илһам» берекмәһе ҡушыла,Яңылыҡтар,2405,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-18/konkurs-a-yrmy-aly-rayonyny-il-am-berekm-e-ushyla-4471775,2025-11-18T13:47:00+00:00
"Билдәле булыуынса, кәртә-ҡураға мал ҡарарға сыҡҡан хужалар бүре өйөрөн күрә. Йортҡа йүгереп инеп ярҙам саҡыртып сығыуға кәзәләрҙән бер ни ҙә ҡалмай, йыртҡыстар тамаҡлап сыға. – Иртәгә балалар уҡырға бара, оҙатып барығыҙ. Үҙегеҙ ҙә яңғыҙ йөрөмәгеҙ. Ауыл буйлап бүре өйөрө йөрөй, – тип хәбәр еткерә зыян күреүсе.",Ҡот осҡос! Бүре өйөрө ауыл буйлап йөрөй!,Яңылыҡтар,310,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/ot-os-os-b-re-y-r-auyl-buylap-y-r-y-4537497,2026-01-15T09:30:00+00:00
"Операция ваҡытында 208 берлектәге операциялар уҙғарылды, уларҙа 359 урман инспекторҙары, хоҡуҡ һаҡлау органдары подразделениеларынан 181 вазифалы кеше, 49 Гостехнадзор биләмәһе подразделениелары вәкилдәре, 15 урман һағының һәм казак йәмғиәттәренең йәмәғәт инспекторҙары ҡатнашты. Һөҙөмтәлә 6,9 кубометр ағас тейәгән 318 автотранспорт техникаһы тикшерелде. Тикшереү барышында урман ҡануниәте талаптарын боҙған 31,7 кубометр ағас тейәгән дүрт транспорт сараһы ҡулға алынды. Тикшереү саралары барышында законһыҙ ағас ҡырҡыу буйынса 41 етешһеҙлек асыҡланған. Законһыҙ рәүештә ҡырҡылған ағастың күләме 435,8 кубометр тәшкил итә. Башҡарылған эш һөҙөмтәһендә 11 енәйәт эше ҡуҙғатылған. - Урман операцияһы урман менән файҙаланыу өлкәһендә профилактика һәм контроль системаһының төп эштәренең береһе булып тора. Бындай саралар уҙғарыу законһыҙ ҡырҡыу күләмен кәметергә, урман экосистемаһын һаҡлауҙы нығытыуға булышлыҡ итә, - ти Башҡортостандың урман хужалығы министры урынбаҫары Юнир Садиҡов. Милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса тормошҡа ашырыла.",Урман операцияһын йомғаҡланылар,Йәмғиәт,1067,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-19/urman-operatsiya-yn-yom-a-lanylar-4442434,2025-10-19T18:00:00+00:00
Белем биреү акцияһы 27 апрелдән 29-ына тиклем ойошторола. Диктант тексын дикторҙар «Башҡортостан юлдаш телевидениеһы» телеканалында тура эфирҙа 27 апрелдә 11:00 сәғәттә уҡый башлай.,Башҡорт теленән халыҡ-ара диктантты бергәләп яҙайыҡ!,Яңылыҡтар,181,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-24/bash-ort-telen-n-haly-ara-diktantty-berg-l-p-ya-ayy-3740863,2024-04-24T13:37:32+00:00
"Һуғыш башланып өлгөргәнсе кейәүгә сыға алмайынса ҡалып, һуңынан иҫән ҡалған йәш яугирҙар өсөн йәштәре уҙған ҡатын-ҡыҙҙар ул заманда күп була. Байтағы кейәүгә сығыу, бала һөйөү бәхетенән ғүмерлеккә мәхрүм ҡала. Уларҙы халыҡ телендә Аллаһ кәләштәре тип атайҙар. Зөһрә менән Кәшфулла Ҡужиндар егеттең ата-әсәләренең өйө эргәһендә иҫке генә бер йортҡа башҡа сығалар. Өй алды кәртәләнмәгән була. Ошо Аллаһ кәләштәре яңы өйләнешкән парҙарҙың бәхетенә көнләшеп, бәлки, үсләшептер инде, ҡараңғы төшһә тәҙрәләрен туҡылдатып китәләр. Йәш ғаилә башлығы өй алдын ситән үреп уратып алғас ҡына, был хәл туҡтала. Мәҡәләне тулы вариантта ""Шоңҡар"" журналының апрель һанында уҡығыҙ.",Аллаһ кәләштәре,Йәмғиәт,664,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-21/alla-k-l-sht-re-4207146,2025-04-21T19:45:00+00:00
"Башҡортостан экспортына ярҙам итеү үҙәге Төркиәлә күп тармаҡлы бизнес-миссияла ҡатнашыу өсөн предприятиеларҙы туплау тураһында иғлан итте. Сара 25 марттан 27 мартҡа тиклем Стамбул ҡалаһында дауам итәсәк. Ул тура эш бәйләнештәре урынлаштырыу, яңы баҙарға сығыу һәм контракттар төҙөү маҡсатын күҙ уңында тота. Был эш Халыҡ-ара кооперация һәм экспортмилли проектына ярашлы атҡарыла. Ҡатнашыусылар өсөн Экспортҡа ярҙам итеү үҙәге өс көнлөк программа ойоштора, уға төрөк партнерҙары тарафынан компания профиле буйынса һайланған маҡсатлы В2В осрашыуҙар, предприятиеларҙа, сауҙа майҙандарында, тармаҡ кластерҙарында булыу, урында тулы логистика  һәм тәржемә яғынан ярҙам алыу ҡаралған. – Төркиәгә өҫтөнлөклө йүнәлеш булараҡ баҫым яһау иҡтисади яҡтан тулыһынса аҡланған. Республика 15,6 процент өлөш менән тышҡы сауҙа әйләнешендә икенсе урында тора. Бындай  бизнес-миссиялар һәм күргәҙмәләр  – һөҙөмтәгә алып барыусы эш. Сарала ҡатнашыу беҙҙең экспортерҙарға ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ышаныслы һатып алыусылар, дистрибьюторҙар һәм агенттар менән һөйләшеүҙәр алып барырға, конкуренциялы мөхитте баһаларға  булышасаҡ, – тип белдерҙе Башҡортостандың тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм конгресс эшмәкәрлеге министры Маргарита Болычева. Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт ( нацпроект «Международная кооперация и экспорт») милли проекты илдең сеймалға ҡарамаған экспортын арттырыуға һәм производство кооперацияһын сит ил партнерҙары менән берлектә үҫтереүгә йүнәлтелгән. 2030 йылға сеймалға, энергетикаға ҡарамаған тауарҙарҙың экспорт күләмен 2023 йылғы күрһәткес менән сағыштырғанда кәм тигәндә өстән ике өлөшкө арттырыуҙы тәьмин итергә кәрәк. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла.",Башҡортостан компаниялары Стамбулдағы бизнес сараһында ҡатнашасаҡ,Иҡтисад,1724,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-02-17/bash-ortostan-kompaniyalary-stambulda-y-biznes-sara-ynda-atnashasa-4581494,2026-02-17T11:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРәсмиләр республикада шәригатькә туры килүче финанс хезмәтләрнең артуын әйтә.2024 елда Татарстанда ислам финансы кысаларында 5,4 млрд сум әлеп ителгән. Бу 2023 елдан 2,5 тапкырга күбрәк. Әлеге саннарны бүген Татарстан икътисад министры Мидхәт Шаһиәхмәтов еллык киңәшмәдә белдерде. Министр сүзләренчә, Татарстан алга таба ислам илләреннән инвестицияләр әлеп итә алачак. Моның өчен республикада шартлар тудырылган. Узган ел Татарстанда ислам финансы килешүләре 4,3 млрд сумга иткән. Хәзер республикада шәригать кануннарына туры килүче 30 банк хезмәте бар. Шулай ук 24 мең дебет картасы чыгарылган, диде ул. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Татарстанда чит илдән инвестицияләр бермәберкимеде. Татарстан төбәкләрдән татар инвесторларынчакыра башлаган иде.2024 елда Татарстан чит илләргә 12 млрд доллар күләмендә тауар саткан. Бер елдә экспорт 17,6ка арткан. Республикада инвестицияләр исә 12ка үсеш күрсәткән. Узган ел ахырында Татарстанда хәләл итештерүчеләренә гарәп-мөселман базарына үтеп керү кыен, дипбелдергән идереспубликаның авыл хуалыгы министры урынбасары. Моның төп сәбәбе дип хәләл итештерүчеләренең халыкара хәләл сертификаты алуда кыенлыклар булуында диелде. Шул ук вакытта 2024 елның 11 аенда Татарстанның хәләл экспорты 13 млн долларга итте.2023 елда Русия думасы ислам банкингын илнең дүрт төбәгендә — Татарстан, Башкортстан, Чечня һәм Дагыстандасынап караутурында канун кабул итте. Ислам финансларын сынау вакыты 2023 елның 1 сентябреннән башлап ике ел дәвам итәчәк. Анда финанс оешмалары, фондлар, коммерцияле булмаган автоном оешмалар катнаша ала.2023 елда Иран дәүләт банкы Казанда үзенең бүлек офисыначты. Русиядә ислам банкын булдыру тәкъдиме белән Татарстан 10 елдан артык элек чыккан иде, әмма әлегә кадәр аның тормышка ашканы булмады. Ислам банкингы (инглизчә, гарәпчә; ) — шәригать принципларына туры килә торган банк эшчәнлеге һәм аны ислам икътисадын үстерү юлы белән гамәли куллану. Ислам банкингы өчен башка термин — шәригать принципларына нигезләнгән финанс эшчәнлеге. Шәригать риба биргән өчен билгеләнгән процент яки бүләк алуны тыя. Ислам принципларына каршы килә торган тауар (мисал өчен, дуңгыз, хәмер) итештерүче йә хезмәт күрсәтүче ширкәтләргә инвестицияләр кертү дә хәрәм санала. Әлеге тыюлар теге яки бу дәрәәдә мөселман илләрендә күптән кулланылуга карамастан, бу принципларга нигезләнгән беренче банклар мөселман әмгыятендә гасыр ахырында гына барлыкка килде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан ислам илләреннән инвестицияләр әлеп итәргә тели,Яңылыҡтар,2481,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-islam-illarennan-investitsiyalar-jalep-itarga-teli/33322970.html,2025-02-21T13:58:36+03:00
"Тәүге ярыштарҙа Николай Валуев исемендәге бокс мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Алина Муллағолова еңеүгә өлгәшеп, Рәсәйҙең спорт мастеры нормативын үтәгән. Тренеры - Алишер Насилобеков. Алина тәүҙә кикбоксинг менән шөғөлләнгән, илдең спорт мастеры. Боксҡа күсеүенә дүрт йыл икән. ""Динамо"" йәмғиәтенең 100 йыллығына арнап Волгоградта ойошторолған Бөтә Рәсәй ярышы еңеүсеһе булған. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Алина Муллағолова - Рәсәйҙең спорт мастеры,Спорт,761,https://yanshishma.com/articles/sport/2025-12-01/alina-mulla-olova-r-s-y-e-sport-mastery-4488350,2025-12-01T12:58:00+00:00
"Ысын батырлыҡ эшләүсе Рәсилә көҙ көнө һыуға батып барыусы өс йәшлек баланы ҡотҡара һәм шунда уҡ беренсе ярҙам күрһәтә. Халҡыбыҙҙа, батыр булып тыумайҙар, тигән бик матур әйтем бар. Был һүҙҙәр тап ошо батыр, бәләгә тарығанда аптырап, шаҡ ҡатып тормаған, ҡурҡыу белмәҫ Мораҙым ҡыҙы Рәсиләгә төбәп әйтелгән кеүек. Ҡартөләсәһе Рәйлә Мөҙәрис ҡыҙы Тимерғәлина бүләһе Азат менән булған ҡурҡыныс хәл тураһында иламайынса һөйләй алманы: — Ул тетрәндергес ваҡиға үҙәккә үткес һыуыҡ 2024 йылдың 20 октябре көнөндә булды. Бүләм әсәһе менән магазинға барып килергә йыйынды. Өс йәшлек кенә бәпес, әсәһенең кейенгәнен дә көтмәй, күҙ менән ҡаш араһында урамға йүгереп сығып, йылға буйына төшөп тә киткән. Әсәһе, Рима ейәнсәрем, артынан уҡ йүгереп сығып, эҙләй ҙә башланы. Бер ерҙә лә юҡ. Шул ваҡыт ниндәйҙер эске тауыш уға Һыу буйына йүгер! тигән кеүек тойола. Йөҙтүбән ҡолап, һыу йотоп өлгөргән баланы Рәсилә йылғанан сығарған мәлгә генә йүгереп килеп етә балаһын юғалтҡан әсәһе. Ул ваҡыт аҙбарҙарға малдар ҡайтҡан мәл. Рәсилә был юлы нишләптер үҙҙәренең малын, алғы ҡапҡанан индермәй, Ағиҙел йылғаһы яғынан – артҡы ҡапҡанан индерергә сыҡҡан булған. Шул мәл ул ҡапыл яр буйына күҙ һала һәм, һыу эсендә баҫып торған һәм ҡапыл һыуға ҡолаған бәләкәс баланы күреп ҡалып, йән-фарман шул яҡҡа йүгерә. Тәүҙә Рәсиләнең башына, бала батып бара, әллә өйгә инеп, өйҙәгеләргә әйтәйемме, тигән уй ҙа килә. Әммә һуң булып ҡуйыр тип, йүгереүен дауам итә. Иҙелгә ҡолаған бала янына, һыуҙы шәп кенә кисеп, барып та етә. Шулай итеп, баланың ғүмерен үлемдән ҡотҡарып ҡалып, үҙе лә дүртенселә генә уҡыған ҡыйыу ҡыҙ Рәсилә ҙур батырлыҡ күрһәтә! Мәңге рәхмәтлебеҙ уға! Бәхетле генә ҡыҙ бала булһын инде! Ҡыуанысымдан иртәгеһенә үк мәктәпкә барып, линейкала Рәсиләгә рәхмәт һүҙе әйтеп, уға йомшаҡ уйынсыҡ һәм торт бүләк иттем, – ти Рәйлә Мөҙәрис ҡыҙы. — Бындай изге эште минең урында булған һәр кем эшләр ине. Ул көндө мине ниндәйҙер көс өйҙән тышҡа әйҙәне. Ниңәлер һыу буйына иғтибар иттем. Шул мәл һыуға ҡолаған баланы күрҙем. Һалҡын һыуҙы кисеп барып, баланы һыуҙан тартып сығарҙым. Ул ныҡ ҡурҡҡан ине, – ти Рәсилә. – Ундай экстремаль мәлдә ҡурҡып ҡалмаған ҡыҙым. Үҙен ҡулға алып, баланың йотоп өлгөргән һыуын да үҙе белгәненсә сығарта алған. Ҡыҙымдың был аҙымы менән бик тә ғорурланабыҙ, – ти Рәсиләнең ата-әсәһе. – Донъяла иң ҡиммәтлеһе – кеше ғүмере. Аллаға шөкөр, сабыйыбыҙ иҫән-һау! Балабыҙҙы үлемдән ҡотҡарған Рәсиләгә мәңгегә сикһеҙ рәхмәтлебеҙ. Уның матур кешелек сифаттары, ҙур батырлығы алдында баш эйәбеҙ. Бындай хәлгә беребеҙгә лә тарырға яҙмаһын! Балаларыбыҙ һау-сәләмәт булһын! – ти һыуға батыуҙан имен-аман ҡотолған өс йәшлек Азаттың барлыҡ туғандары, яҡындары. Сәйҙә Сәйәхова, Бөрйән районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты секретары, юғары категориялы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһы мәғариф алдынғыһы.",Рәсиләнең батырлығы!,Еңеү,2823,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-14/r-sil-ne-batyrly-y-4121874,2025-02-14T12:00:00+00:00
"Кытайда поезддан төшкән халыкның температурасын үлчиләрКоронавирусдип генетик яктан бер-берсенә якын булган вируслар төркемен атыйлар. Алар аерым хайваннарга һәм кешегә йога ала. Кайчак андый йогу ачык билгесез уза ала, кайчак салкын тию рәвешендә сизелә. Авыр очракларда инфекция пневмониягә китерә ала, ул исә кеше үлеме белән тәмамланырга мөмкин. Чирнең авырлыгы конкрет вирусның төре һәм штаммыннан, агуланган организм үзенчәлекләреннән тора.28 гыйнвар көненә Кытайда таралган коронавирустан үлүчеләр саны бер йөздән арткан, вирусны йоктыручылар саны 4,5 меңне узган. Тагын 7 мең кешедә вирус булу ихтималы бар, аларны күзәтәләр.2019-исемен алган коронавирус үзәге Кытайның Хубэй вилаятендә урнашкан, Үһән һәм тагын 15 ләп шәһәрдән чыгу тыелган. Кытай халкы карантин шартларында ничек яши? әмәгать урыннарында кеше күпме? Дәүләт вирус белән көрәшү өчен нәрсәләр эшли? Шушы һәм башка сорауларны 3 ел элек Казаннан Кытайга күченгән, хәзерге вакытта Фошань шәһәрендә спорт тренеры булып эшләгән Илфат Вәлиевка бирдек. Илфатка 25 яшь, ул Кытайга 2016 елда күченгән, Тайюань, Сиань шәһәрләрендә эшләп яшәгән. — Кытайда хәзер хәлләр ничегрәк? Кибетләр, әмәгать урыннары, транспорт эшлиме? Кешеләр күбрәк өйдә утырамы? Илфат Вәлиев— Гомумән алганда, монда хәлләр начардан түгел. Кибетләрнең ябылуы күбрәк вируска түгел, Кытайдагы яңа елга бәйле. 25 гыйнвар монда яңа ел билгеләнде, ул безнең 1 гыйнвар кебек, күпчелек кибетләр эшләми, барысы да ял итә. Яңа ел ялларын исәпкә алмасаң, барысы да эшли, әмәгать транспорты йөри. Хубэй вилаяте генә ябык, Кытайның башка төбәкләре барысы да ачык, транспорт та тыныч кына йөри. Кибеттә бөтен ризык бар, дефицит юк. Кешеләр битлек киеп йөри, аларны бушлай тараталар. Урамда кеше күп булмавы әлеге дә баягы Яңа елга бәйле, халык авылларга, туганнары янына таралды. Вирустан куркып өйдә утыручылар да бар, ләкин алар әллә ни күп димәс идем. Мин эшләгән спорт залына кешеләр йөри, вирус дип курыкмый. Урамда әби-бабайлар уеннар уйнап утыра. — Халыкта паника сизеләме? Гомумән, халык никадәр тыныч, гадәттән тыш хәлләр күзәтелмиме? — Юк, паника юк, ""үләбез"" дигән сүзләр ишетелми. Гадәттән тыш хәлләр булуы да сизелми. Бөтен Кытай буйлап битлекләр киеп йөрү мәбүри диелде, вирус булуын шул гына күрсәтә. Битлекләр вирусны үзеңә йоктырмас өчен, һәм дә йоктырган кешеләргә — башкаларга таратмас өчен кирәк дип аңлатыла. Кайбер олырак кешеләр, күрәсең үзләрен белемлерәк, тәрибәлерәк дип санапмы, битлексез йөри. Андый кешеләрне полиция тота. Әле видео караган идем, Гуанчжоу шәһәрендә автобуста битлексез йөргән бер-ике кешене полиция газ кулланып чыгарды. Бу иминлек өчен кирәк. — Вирусның котыру чагында дәүләт никадәр гади халыкка ярдәм итә, аңлату эшләрен алып барамы? — Үһәндә, ишеткәнсездер, ашыгыч рәвештә хастаханәләр төзиләр. Хубэй вилаятендә күп кенә шәһәр-авыл ябык, кешеләргә керергә, чыгарга ярамый. Кайбер авылда вирус кермәсен дип халык керү-чыгуны үзе тыя. Проблемнар дигәндә, битлекләр белән бераз авырлыклар бар, итми. Битлек итештерүче ширкәтләр көне-төне эшли диделәр. Студентларга, чит илдән килүчеләргә, төрле оешмаларга битлекләрне бушлай тараталар. Полиция даруханәләрне тикшереп йөри, битлек бәясе уртача базар бәясеннән кыйбатрак булса, аны саткан даруханәне ябалар. Спекуляциягә урын куймаска тырышалар. Битлекләр дефицит дигән сүзләрне ишеткәнем бар, ләкин үзем моны күрмәдем. Безнең оешма итәкчесе күп итеп битлекләр сатып алган, безгә алар таратыла, зур проблем күренми. Аңлату эшләре алып барыла, видеолар күрсәтелә. Төп киңәшләрдән кулларны юу, битлекләр киеп йөрү, таныш булмаган кешеләр белән сөйләшмәү, өйдә үзегез пешергән ризыкны ашарга тырышу кебек сүзләр әйтелә. — Мәгълүмат чараларыннан нинди хәбәрләр бирелә, аларга ышанасызмы? Имеш-мимешләр дә йөри бит, аларга гади халыкта мөнәсәбәт нинди? — Русия мәгълүмат чараларын тыңламыйбыз, Кытайда булгач, мондагысын тыңлыйбыз. Бу очракта Кытай хакимияте шактый ачык, барлык саннарны төгәл биреп бара. Медиа чаралары ачык дияр идем, ышанып була. Гади кешеләр арасында фейк хәбәрләрен тарату очраклары бар анысы. Имеш, кешеләр урамда егылып үлә, вируслы кешеләр саны әйтелгәннән күпкә күбрәк һәм башкалар. Кытайда популяр булган кушымтасы хәзер андый фейк хәбәрләрне блоклый, таратуга юл куймый. Мондый хәбәрләрне тикшереп баралар. Халык күбесенчә рәсми статистикага ышана, дәүләт күргән чаралар вирус йоктыручылар санын киметер дип өметләнә. — Халык нинди саклану чаралары күрә? Битлектән тыш кешеләр вирусны йоктырмас өчен нишли? — Төп саклану чарасы шул битлек кию инде. Кемнәрдер өйдә утыра, таныш булган кешеләр белән аралашадыр. Ләкин урамда, әмәгать урыннарында кеше күп. Кичә генә төшке аш ашарга дип сәүдә үзәгенә кергән идек, тулы, яшьләр утыра. Шуңа кешеләр куркып өйдә утыра дип әйтмәс идем, кеше теләгәнен эшли. Битлекнең саклау-сакламавы да бәхәсле мәсьәлә, вирусны үткәрмәс өчен итдирәк чаралар кирәктер. Бу битлекләр күбрәк авырган кешеләрдән вирусны таратмас өчен кирәк дип аңлыйм инде. — Сезгә хәзерге вакытта Кытайдан чыгу, кайту никадәр авыр? Чыгаралармы? — Хубэй вилаятеннән тыш башка төбәкләрдән чыгу, китү иңел, проблем юк. Үзем әле һава аланында булдым. Чикне узу бик иңел булды, температурамны тикшерделәр дә ибәрделәр. Чикләү шул Хубэйда гына бар. Илфат Кытайдагы хәлләр турында сөйли (урысча): — Кайбер илләр очкычлар оештырып үз ватандашларын Кытайдан чыгарган диләр, шулаймы? Русия тарафыннан мондый тәкъдимнәр булдымы, ишетеләме? — Мин Америка турында гына ишеткән идем, имеш алар шулай очкыч оештырганнар, ләкин бу дөрес түгел дип беләм. Хубэйда русиялеләр бар, аларны чыгарып булмый, чөнки аннан чыгу тыелган. Үһән шәһәренә медицина хезмәткәрләре генә килә. Хубэйдан тыш бөтен теләгән кеше билетлар алып чыгып киттеләр. Теләсә кайсы илгә очып китеп була. Вирус теркәлгән илләр","Кытайда вирус: ""Битлексез кешене полиция туктата, ләкин паника юк""",Донъя,5724,https://www.azatliq.org/a/30401988.html,2020-01-28T21:23:38+00:00
"Директор НИИ по изучению лошадей башкирской породы «Башкорт аты» Руслан Гизатуллин на открытии игры отметил, что программа фестиваля насыщенная, включает культурные, научные и выставочные мероприятия. Но изюминкой «Башкорт аты» являются именно конноспортивные состязания, которые привлекают внимание своим увлекательным характером и значимостью для нашего наследия. За титул чемпиона борются несколько команд из районов Башкирии и Казахстана. Представитель сборной команды казахского города Актобе «Алим ата» Нуржан Бикарыстанов рассказал, что казахские наездники ежегодно приезжают на фестиваль. В позапрошлом году они стали победителями «Ылака», а в прошлом — заняли третье место. Сегодня они также настроены на хороший результат. Всего на «Башкорт аты» приехали 21 наездник из Казахстана. 12 из них посоревнуются в «Ылаке», 8 — в «Аударыше» (это состязание, в котором всадники должны схватить тушу козла и забить гол в большие ворота), а 11 — в стрельбе из лука по программе «Джамбы». Нуржан Бикарыстанов отметил, что фестиваль каждый год проходит на высоком уровне и становится всё масштабнее и зрелищнее. Он также поделился своими впечатлениями о башкирских командах. По его словам, они показывают достойную игру, несмотря на то, что этот вид спорта больше развит у казахского, киргизского и узбекского народов. - Чтобы выйти на ещё более высокий уровень, башкирским спортсменам нужно найти хорошего тренера. Через десять-пятнадцать лет команда может стать сильнейшей, если тренер поможет им достичь этой цели. Кроме того, этот вид спорта нужно популяризовать среди молодёжи и пить кумыс, - считает гость мероприятия. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",На фестивале «Башкорт аты» в Баймакском районе начались соревнования по национальной игре «Ылак»,Яңылыҡтар,1745,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-15/na-festivale-bashkort-aty-v-baymakskom-rayone-nachalis-sorevnovaniya-po-natsionalnoy-igre-ylak-3887394,2024-08-15T19:46:00+00:00
"28 марта в Сосновском районе Челябинской области на базе Сирюсинской школы прошел Межрегиональный фестиваль образования Белем. Мероприятие, организованное министерством образования Республики Башкортостан при поддержке Постоянного представительства Республики Башкортостан в Челябинской области.",В Челябинской области прошел Межрегиональный фестиваль образования Белем,Яңылыҡтар,295,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-31/v-chelyabinskoy-oblasti-proshel-mezhregionalnyy-festival-obrazovaniya-belem-3708072,2024-03-31T13:33:29+00:00
"Премьера спектакля по пьесе Мунира Кунафина на башкирском языке состоялась незадолго до Дня защитника Отечества и получила высокие оценки как от зрителей, так и от театральных критиков. Постановку осуществил заслуженный деятель искусств Башкортостана, лауреат Государственной молодежной премии имени Ш. Бабича Рустем Хакимов. Отмечается, что спектакль, поднимающий темы воинского долга, мужества и цены мирной жизни, приобретает особую актуальность в современных условиях. Участие постановки в ""Днях армейской культуры"" рассматривается как форма выражения признательности защитникам Отечества и способ осмысления патриотизма через театральное искусство. По замыслу режиссера, зрителям предстоит погрузиться в историю, где героизм проявляется не только в ярких подвигах, но и в повседневной стойкости, верности присяге и боевом братстве. Через судьбы персонажей авторы исследуют природу патриотизма и человечности перед лицом современных вызовов. Данный показ станет одним из ключевых событий начала 36-го театрального сезона. Как подчеркивают организаторы, спектакль станет художественным высказыванием, созвучным идеям ""Дней армейской культуры"", которые призваны выразить благодарность военнослужащим через различные формы искусства.","В Уфе покажут русскоязычную версию спектакля «Одной жизни, видно, мало. »",Аңлатма,1234,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-19/v-ufe-pokazhut-russkoyazychnuyu-versiyu-spektaklya-odnoy-zhizni-vidno-malo-4354215,2025-08-19T15:27:00+00:00
"Иң тәүге ҡағиҙә: һатып алыу өйҙә башлана! Был нимәне аңлатамы? Булған кейем-һалымды тыныс ҡына барлап сығырға, кейеп ҡарарға, был миҙгелдә кейерлектәрен айырып ҡуйырға кәрәк. Был итәкте нимә менән кейергә мөмкин? Тап килгән блузағыҙ әҙер тора, тик кардиганығыҙ бармай, аяҡ кейеме менән колготкаларҙы ла яңыртырға кәрәк. Улар ниндәй төҫтә булырға тейеш? Барыһын да күҙ алдына килтерә алмаһағыҙ, журналдар ҡарап алығыҙ, Интернет селтәрен байҡап сығығыҙ. Шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ – алдан уйлау, күҙ алдына килтереү файҙаһыҙ, кәрәкмәгән нәмәләр алыуҙан ҡотҡарыр. Икенсе ҡағиҙә: әйберҙәрҙе яҡшы кәйефтә һәм ашыҡмайынса йөрөп һайларға кәрәк. Һеҙ үҙегеҙҙең ҡабатланмаҫ образығыҙҙы булдыраһығыҙ. Кейем-һалым һатып алыу, ошо ижади эштең бер өлөшө булараҡ, айыҡ аҡыл менән бергә күңел торошоноң шул «тулҡында» булыуын талап итә. Көҙгөгә ҡарағыҙ әле, һеҙ ниндәй сибәр! Бындай һылыу мөмкин булғандар араһынан иң яҡшыһына лайыҡ. Шуға ла һатыусы маҡтап тәҡдим иткән тәүге әйберҙе тотоп сығып китмәйбеҙ, ә барыһын да иркенләп кейеп ҡарайбыҙ. Кәрәк тип һанайһығыҙ икән, телефонығыҙ менән үҙегеҙҙе фотоға төшөрөп алығыҙ, тотош кәүҙәгеҙҙе күрһәткән көҙгөлә ентекләп ҡарағыҙ. Яҡтылыҡ та етерлек булһын. Кейемдең төҫө бик мөһим икәнлеген онотмағыҙ. Кәүҙәлә бик яҡшы ултырған блузка ла, төҫө дөрөҫ һайланмаһа, гүзәллек урынына ауырыу ҡиәфәте биреүе ихтимал. Эргәгеҙҙә торған һатып алыусыларҙың фекерен һорау ҙа яҙыҡ түгел. Әйткәндәй, башҡаларҙың иғтибар күрһәтеүе лә йыш ҡына тап ошо кейемдең һеҙҙе биҙәүе хаҡында һөйләй. Кейеп ҡаранығыҙ, оҡшаны. Шулай ҙа һатып алырға ашыҡмағыҙ, берәй сәғәткә ҡалдырып тороғоҙ. Тыныс ҡына ҡәһүә эсеп алғансы айыҡ аҡыл менән уйлау һәләте ҡайтыр. Мөһим нәмәләр һеҙҙең хәтерегеҙҙән сыҡмаҫ, ә кәрәк булмағандары иҫегеҙгә лә төшмәҫ. Ошо ваҡыт арауығында шуны ла күҙ алдына килтерегеҙ – бөгөн аласаҡ әйбер өйҙәге ниндәй кейем менән килешер? «Өс әйберҙең алтын ҡағиҙәһе» тигәне лә бар: яңы нәмә гардеробтағы кәмендә өс кейемгә тап килергә тейеш. Киләһе ҡағиҙә: кейем алырға яңғыҙ барығыҙ. Ирегеҙ менән дә, әхирәттәрегеҙ менән дә, балаларығыҙ менән дә түгел! Аңлатып тороу кәрәкме икән? Барыбыҙ ҙа ҡат-ҡат был ҡармаҡҡа ҡапҡаныбыҙ, ошо тырмаға баҫҡаныбыҙ бар. Ә ысынбарлыҡ шуны раҫлай: кейем-һалым һатып алғанда бер кеше етә – үҙегеҙҙән дә яҡшыраҡ кәңәшсе юҡ. Артабанғы ҡағиҙә: тауарҙарҙы арзанға һатыу мәленә тап булһағыҙ, тулы хаҡында ла аҡсағыҙҙы йәлләмәйәсәк әйберҙәрҙе генә алығыҙ. Хаҡына ҡыҙығып, йыш ҡына кәрәкмәгән нәмәләр, әйтәйек, һеҙгә бәләкәсерәк булған туфли алына. Аяҡтар бәләкәйләнмәй – башығыҙҙы юғалтып, бындай хәлдәрҙе хәтерегеҙҙән сығармағыҙ! Һүҙемде йомғаҡлап, шуны әйтер инем. Үҙегеҙҙе яратығыҙ, ҡәҙерле ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ, тәрбиәләгеҙ, тышҡы ҡиәфәтегеҙгә иғтибарлы булығыҙ. Шул сағында ғаиләгеҙ ҙә, тирә-яғығыҙҙағылар ҙа ҡәҙер күрһәтер. Үҙегеҙҙән үҙегеҙ йәлләмәгеҙ, шул уҡ ваҡытта аҡсағыҙҙы бушҡа әрәм-шәрәм итеүҙән дә һаҡланығыҙ. Кейем һатып алыу ҙа – айыҡ аҡыл менән ижади ҡараштың дуҫлығы ул. Ә хәҙер кибеткә билдәле йырсы, өс бала әсәһе Әлфиә Заһиҙуллина менән юлланайыҡ. Яҙғы әйберҙәрҙе «» дизайнер ҡатын-ҡыҙҙар кейемдәре магазины тәҡдим итте. Наилә ИҪӘНОВА. Фото Азамат Абдрафиков",Әйбер һатып алғанда нисек хаталанмаҫҡа?,Аңлатма,3107,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-06/yber-atyp-al-anda-nisek-hatalanma-a-4530343,2026-01-06T23:12:00+00:00
"Тәҙрә башында гөрләшкән күгәрсендәр ҙә, урамдағы ҡарт өйәңкелә һайрашҡан сыйырсыҡтар ҙа, баҡсалағы муйылда сырҡылдашҡан турғайҙар ҙа, аҙбар ҡыйығында сырсыулаған ҡарлуғастар ҙа тәбиғәт уяныуға шатлана. Улар ошо ихатаны күптән үҙҙәренең төбәге иткән, һәр береһенең үҙ биләмәһе бар. Ә бынау ҙур өйҙә йәшәгән кешеләрҙе хужалары тип белә, сөнки улар, айырыуса балалары, ҡоштарҙы ашатып, яратып-ҡурсалап ҡына тора. Гөр-р-р-гөр-р-р-гөр-р-р! Урамда шау-гөр килеп уйнап йөрөгән дүрт бала шул ҡыҙыл тәпәйле күк күгәрсендәрҙең муйындарын бер-береһенә һоноп, үҙ-ара наҙлы итеп һөйөнөшөп гөрләшкәненә ҡарап, мөкиббән киткән. Инә күгәрсен сипылдашҡан балаларын йылы ҡуйынына алып, уларға яғымлы яуап бирә, ә атаһы ҡанаттарын ҡағып-ҡағып,  ҡыуана-ҡыуана бейеп, бер урында ғына сыҙап ултыра алмай, әле тәҙрәнең бер башына, әле икенсе яғына барып ҡуна. Ул ҡанатын ҡаҡҡан һайын ҡояш нурҙарында алтынланып, зәңгәрһыу күгелйем төҫтәге йөндәре ҡойолоп төшә лә, ел уларҙы әллә ҡайҙа осортоп алып китә. – Был минеке! – тип, өйрөлөп кенә осоп төшөп килгән күгәрсен йөнөн Фаил тотоп алып, яңы уйын тапты. – Ә был минеке! – тине Фәниә. – Мә, туғаным, һиңә булһын, – тип, төрлө төҫтәге матур йөндө Флизәгә тотторҙо ағаһы. Наҙгөл менән Фаил кемуҙарҙан һикергеләп һәр бер төшкән йөндө тотоп алырға тырышты. Шунан өй буйына ҡойолған йөндәрҙе лә йыйып алдылар ҙа урам буйына сығып йүгерҙеләр. Улар өй ҡаршындағы бәләкәй генә аҡланда уйнарға ярата. Был асыҡлыҡта йөндәрҙең ҡайһы бере һауаға артылып, күккә олғашты, ҡайһы бере аяҡ аҫтына килеп ятты, ҡайһы бере яҡындағы Ҡаҙиса күленә барып төштө. Ҡайһы ваҡыт һалҡын ел иҫеп китһә лә, балалар бирешерлек түгел, өҫтәрендә – куртка, баштарында – йылы башлыҡ, аяҡтарында – резина итек. Улар ел ыңғайына сабышып китеп, рәхәтләнеп уйнай. Шул саҡ урам мөйөшөнән УАЗ машинаһы килеп сыҡты ла уларҙың ҡапҡа төбөндә туҡтаны. Ауылда машина һирәк күренә, ә бындайҙа (халыҡса әйткәндә, «бобик»та) тик ҙур түрәләр йөрөй инде, кемдәр икән, тип аптырашты балалар. Машинанан затлы кейемдә өс ир уҙаманы төштө. Улар берсә балҡып торған өйгә, берсә буялған төҙөк кәртә-ҡураға, берсә тап-таҙа итеп һеперелгән урамға аптырап ҡарап, оҙаҡ ҡына һоҡланып торҙо. Тирә-яҡҡа яңы бешкән икмәк еҫе таралған. Өйгә инергә тип, күтәрмәгә килеп еткәс, тағы ла хайран ҡалдылар. Һап-һары күтәрмә тап-таҙа итеп йыуылған, ялтырап ята. Уның беренсе иҙәненән үк һуғылған балаҫ йәйелгән. Соланға үткәс, ҡаршыла – түшәк-яҫтыҡтар өйөп ҡуйып йыйыштырылған карауат, мөйөштә һыуытҡыс эшләп ултыра. Күн менән тышланған өй ишеген асып инеүгә, йөҙө алһыуланған бер ҡатын ап-аҡ итеп аҡланған мейестән икмәк сығарып, өҫтәлдәге ап-аҡ шаҙра таҫтамалға теҙеп һалып тора. Өйҙәге йылылыҡҡа, илерткес икмәк еҫенә, талғын ғына ҡайнап ултырған аш еҫенә ир-ат баҙап ҡалды. – Һаумыһығыҙ, хужалар өйҙәме? – тип шаулашып иҫәнләштеләр. – Һаумыһығыҙ! Хужа өйҙә юҡ ине шул, эштә. – Беҙгә, ни, былай, Миңлегөл апай кәрәк ине! Һеҙ булаһығыҙмы? – Эйе. Мин булам. – Үҙе шул арала быуын бөркөп ҡайнап сыҡҡан, көҙгөләй ялтырап торған самауырының мөрйәһен алып, конфоркаһын баҫты ла, йәһәтләп өҫтәлгә ултыртты. – Үтегеҙ әйҙә! Түргә уҙығыҙ! Ир-ат бөтә ерҙән бөхтәлек, сафлыҡ бөркөп торған, ҡыйып баҫҡыһыҙ итеп йыйыштырылған өйгә нисек үтергә белмәй, тупһа янында бер аҙ аҙарынышып баҫып торҙо. Ҡатын ҡаласа кейенгән ир уҙамандары араһында райкомдың беренсе секретарын танып алды. Был оло ҡунаҡтар тиктәҫкә йөрөмәҫ, исмаһам, ире лә төшкә ҡайтып етмәгән, тип уйлап ҡуйҙы. – Миңлегөл апай, беҙ Һеҙгә бер ҙур бүләк алып килгәйнек бит әле. – Бәй-бәй, ниндәй бүләк? – Һеҙҙе иҫән-һау ун бала табып, матур итеп тәрбиәләүегеҙ менән ҡотларға килдек. Көтөлмәгән шатлыҡтан Миңлегөл апай ҡаушап китте, шулай ҙа: – Әйҙәгеҙ, улай булғас, оло яҡҡа уҙайыҡ, – тип түр яҡҡа саҡырҙы. Өй эсе шундай зауыҡ менән йыйыштырылған, һәр нәмә үҙ урынында: ике яҡлап карауатта ҡабартып ҡуйылған япмалы мендәрҙәр, оло диван, яңы телевизор, алтын ялатылған тамсылы ап-аҡ фарфор ҙур люстра, тәҙрәләге биҙәкле селтәр-шаршауҙар, зәңгәрһыу төҫтәге мейес, һап-һары буяулы иҙән, стеналағы келәм, иҙәндәге балаҫ ҡурсаҡ өйө һымаҡ үҙенә тарта ине. Шул һиллектә, өйҙөң уртаһында, ап-аҡ селтәр менән ҡапланған сәңгелдәктә иҙрәп китеп йәш бала йоҡлап ята. Ҡунаҡтар өҫтәл тирәләй ултырҙы. – Һеҙҙең балалар ҡайҙа һуң ул, апай? Шул тиклем баланан өйҙә берәү генә, уныһы ла йоҡлай. – Шөкөр, үҫтеләр инде. Өсәүһе ҡалала уҡып йөрөй, икәүһе мәктәптән ҡайтып етмәгән, ҡалғандары әле генә уйнарға сыҡты. А-а-ана, Ҡаҙиса буйында йөрөйҙәр, – тип тәҙрәнән күрһәтте. – Күпме донъя күрҙем, бындай ҡотло өйҙө, ғаиләне күргәнем юҡ ине әле. Өйөгөҙҙән нур сәсеп тора. Күреп торам: бәхетле ғаилә. Ҡарап торам-торам да, тағы бер һоҡланып ҡуям. Ишетә белә инем, ләкин был тиклемен көтмәгәйнем. Яҡшы ҡатын – өй ҡото, ир яҡшыһы – ил ҡото, тиҙәр. Былай донъя ҡорған атай ҙа маҡтауға лайыҡ. Татыу ғаилә ил күрке икәненә инандым инде хәҙер. Райком секретары тороп баҫты: – Миңлегөл апай, Һеҙ, Башҡортостан АССР-ы Президиумы указына ярашлы,  Герой-әсә  ордены менән бүләкләнәһегеҙ. Һеҙҙе был оло награда менән ысын күңелдән ҡотлайым! Рөхсәт итегеҙ  түшегеҙгә ҡаҙарға. – Ай, Алла, өҫтөмдө лә алмаштырмағайным бит әле. – Һеҙҙе был кейемдә күргәҙмәгә ебәрерлек әле, апай! Юҡҡа борсолмағыҙ. Корреспондент шарт-шорт итеп фотоға төшөрөп тә алды. Был ваҡытта тышта уйнап йөрөгән балалар, ят ҡунаҡтар һаман өйҙән сыҡмағас, оло яҡтың тәҙрәһенә килеп ҡапланды. Ҡыҙыҡ та инде! Ҡараһалар, әсәләре карауат янында баҫалҡы ғына йылмайып тора. Миңлегөл апай ни тиклем сәй эсергә ҡыҫтамаһын, ҡунаҡтар, ҡабаланабыҙ, тип  ултырманы. – Улайһа, бына күстәнәскә бер әпәй бирәм, ҡайтҡас, ауыҙ итерһегеҙ. Әпәй юлда йөк булмаҫ, – тип, ап-аҡ таҫтамалға төрөп, беренсе секретарға тотторҙо. Машина ҡуҙғалып китеү менән, балалар йүгерешеп өйгә инде. – Әсәй, кемдәр килде ул? Һинең түшеңдә әллә алтын миҙалмы? Һиңә ни өсөн бирҙеләр ул? – тип бер-бер артлы һорау яуҙырҙылар. – Бына бәләкәс һеңлегеҙ тыуған өсөн хөкүмәтебеҙ миҙал ғына түгел, ә алтын орден бирҙе бит! – Әсәй, унда «Мать-героиня» тип яҙылған, һин һуғышта ҡатнашмағанһың да инде! – тине Наҙгөл. – Балалар, килегеҙ әле яҡыныраҡ, – тип, серванттан сепрәккә уралған төргәк алды. – Бына был миҙалды Нурзида апайың тыуғас биргәйнеләр, быныһы, Фаил, һинеке, быныһы – Наҙгөлдөкө, ә былары – һеҙҙеке, – тип, Фәниә менән Флизәгә тотторҙо. – Ә унынсы балаға алтын орден бирелә икән. Нәзирә апайыңдыҡы ла бар ине лә, «күбәләк» тағам да тағам, тип  юғалтып ҡуйҙы. Балалар геүләшеп миҙалдарын тотоп-тотоп ҡараны ла, күңелдәре булғас, тағы уйнарға сығып китте. Бала шатлығы – әсә шатлығы, шундай бәхетле ғәмһеҙ ваҡыттары оҙаҡҡараҡ һуҙылһын, тип теләп ҡалды ул. Миңлегөл шау-шыуға уянған ҡыҙын ҡосаҡлап алып, имеҙергә ултырҙы ла үткән йылдарын кино таҫмаһы һымаҡ күҙ алдынан үткәрҙе. Ҡәһәрле һуғыш йылдарынан һуң тамаҡ икмәккә туймаған, өҫ кейемгә тейенмәгән иҫ киткес ауыр йылдар ине. Бала килеш кенә ололар рәтенә фермаға эшкә барып, алдынғы һауынсы булып эшләп йөрөй ине. Алһыҙ-ялһыҙ эшләһә лә, йәшлек үҙенекен итә. Бер көн әхирәттәре менән клубҡа милли уйынға сыҡты. Бейей генә башлағайны, ҡаршыһына фырт ҡына кейемдә, мыҡты кәүҙәле, бөҙрәләнеп торған сәсле егет килеп баҫты. Шулай итеп, ул егет кис буйы эргәһенән китмәне. Уйын бөткәс, ҡыҙ йүгереп ҡайтты ла китте, оҙатырға тип сыҡҡан егет һемәйеп тороп ҡалды. Шулай ҙа икеһе лә бер-береһе тураһында кешеләрҙән белеште. Егет күрше ауылдан булып сыҡты, ете йыл хеҙмәт итеп ҡайтҡан. Йәш булһа ла, һуғышта ла ҡатнашҡан. Армияла сағында атаһы менән ҡустыһы мәрхүм булған, әле әсәһе һәм ике туғаны менән йәшәй икән. Ҡайтҡас та буровойға эшкә ингән, кәртә-ҡураһын рәтләп, һыйыр алып ебәргән, әсәһенең бөтә заемын түләгән, хатта өр-яңы велосипед та һатып алған. Тормош көтөрҙәй күренекле, хәлле кеше, тинеләр. Егеткә лә Миңлегөлдөң бик тәрбиәле, егәрле һәм уҡымышлы икәнен еткерҙеләр. Бер көн ҡыҙ дежурствоһында ферма өйөн йыйыштырып йөрөһә, Кашбулла килеп инде. – Һылыу ҡыҙ, һыу эсер әле. Көн бик эҫе икән, һыуһатты. Ҡыҙ аптырап китте. – Миңлегөл, нишләп һин клубҡа сыҡмай башланың ул? Мин бит тик һине күрергә генә киләм. – Эш күп бит. Иртә торола, арыта. Шул көндән егеттең юлы фермаға йышайҙы. Бер көн киске һауындан һуң кисләтеп кенә килде лә, әйҙә, йөрөп киләйек, тип урамға саҡырҙы. – Миңлегөл, мин һиңә тәү күреүҙән ғашиҡ булдым. Сыҡ миңә кейәүгә. Никах уҡытырбыҙ, туй эшләп тороп булмаҫ инде. Ҡыҙ риза булып башын эйгәйне, велосипедына ултыртып, алып ҡайтты ла китте. Ҡыҙыҡ инде мин, тип хәтеренә төшөрҙө Миңлегөл. Өс көн генә йәшәп ҡарайым әле, тип килгәйнем, бына егерме йыллап ғүмер уҙып та киткән. Һис үкенмәй: татыу, бәхетле ғүмер итәләр. Атанан күреп, ул үҫер, әсәйҙән күреп, ҡыҙ үҫер, ти ололар. Хоҙайға рәхмәт, балалары – уларҙың иң ҙур байлығы, тәүфиҡлы булып үҫһендәр. Йүнсел ире табып килтереп биреп тора, үҙе кәрәгенсә еткерә белә. Бер түгел, ике өй һалып инделәр, аҙбар тултырып ҡош-ҡорт, мал аҫрайҙар, әллә күпме бал ҡорто умарталары бар. Барына шөкөр итеп, булғанына риза булып йәшәйҙәр. Шул ваҡыт оло балалары – мәктәптән, ире эштән ҡайтып инде. Уларҙы ҡояштай йылмайып торған әсә, ҡотло өй ҡаршы алды. Атаһы шарҡылдап көлгән төпсөк ҡыҙын күккә күтәреп, бер нисә тапҡыр сөйҙө лә, һикегә ебәрҙе. Урамдан балаларҙың шат тауыштары ишетелде. – Был минеке! – Ҡара әле, минеке ҡайҙа осоп китте! Ә тәҙрә башында мөхәббәтле күгәрсендәр һаман бәхетле гөрләшә ине. – Гөр-р-р, гөр-р-р, гөр-р-р! Гөлназ ҒӘБИТОВА.","""Өс көнгә тип килгәйнем"". Гөлназ ҒӘБИТОВА",Хикәйә,9262,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-02-02/s-k-ng-tip-kilg-ynem-g-lnaz-bitova-3627935,2024-02-02T14:00:00+00:00
"Яҡташыбыҙ, республиканың милли һәм этник спорт төрҙәрен үҫтереү үҙәге директоры Илнар Салауатов ошо ярыштарҙы ойоштороуҙа ҙур ярҙам күрһәтһә, Яңы Собханғол ауылынан Динислам Кинйәбаев мас-рестлинг буйынса 60 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында 1-се урын алды. Шулай уҡ Динислам ауҙарыш, йәғни ат өҫтөндә көрәш буйынса 55 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында 1-се урынға, Илдан Салауатов 40 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында 3-сө урынға сыҡты. Тәңкә алыу уйынында Фазыл Кинйәбаев - 2-се, Айнур Бейембәтов 3-сө урындарҙы яуланы. Афарин!","""Хәрәкәт"" фестивале үтте",Спорт,535,https://tanburz.ru/news/sport/2025-11-06/h-r-k-t-festivale-tte-4454485,2025-11-06T09:18:00+00:00
"Журналға яҙылыусылар  Яҙыл да бүләк от! уйынында ҡатнашыу хоҡуғын ала. Велосипед, шәкәр мамығы яһағыс, музыкаль колонка, принтерлы фотоаппарат, туңдырма яһағыс, караоке системаһы уйнатасаҡбыҙ! Ҡатнашыу өсөн квитанцияның (абонементтың) фотокүсермәһен  йә электрон яҙылыу чегын журналыбыҙҙың электрон почтаһына йә ВК-лағы төркөмөнә ( ебәрегеҙ.  Квитанцияларҙы уйнатыу подписка тамамланғас лототрон ярҙамында башҡарылыр. Шулай уҡ Бөтөн синыф менән Аманатҡа! , Бөтөн мәктәп менән Аманатҡа! акциялары ла дауам итә. Тотош мәктәп менән журналыбыҙға яҙылған осраҡта ул мәктәпкә Аманаттың стена сәғәте тапшырыласаҡ һәм мәктәп хаҡында журналда мәҡәлә баҫыласаҡ. Тотош синыф менән яҙылған осраҡта синыфҡа – етәксеһенең исем-шәрифе яҙылған Маҡтау билдәһе, етәксеһенә Рәхмәт кәлимәһе тапшырыласаҡ. Был грамоталар уҡытыусыларға категорияны күтәреүҙә иҫәпкә алына. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Аманат журналына ташламалы хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ,Яңылыҡтар,1280,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-01/amanat-zhurnalyna-tashlamaly-ha-a-ya-ylyp-aly-y-4488928,2025-12-01T16:34:00+00:00
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй съезына Башҡортостан, Татарстан республикаларынан, Ырымбур, Силәбе, Ҡурған, Һамар, Һарытау, Свердловск өлкәләренән, Ханты-Манси автономиялы округынан, Ҡаҙағстандан башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары йыйылды. Съезды йомғаҡлау тантанаһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашты, июнь айында ""Урал батыр"" эпосы көнөн билдәләй башларға ҡарар итеүе тураһында хәбәр итте, уҡытыусыларға башҡорт телен үҫтереүгә өлөш идергәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе. Урал батыр башҡорт халыҡ эпосына һуңғы ваҡытта иғтибар артҡандан арта, съезда ла эпосты өйрәнеү, уға нигеҙләнеп тәрбиә биреү мәсъәләләренә ҙур иғтибар бүленде. Ултырышта шулай уҡ йәш педагогтар һәм буласаҡ уҡытыусыларҙы берләштергән йәйге педагогик кәңәшмә ойошторорға тәҡдим ителде. Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай  депутаты Айбулат Хажин йәш әҙиптәрҙе әҙерләү маҡсатында мәктәп уҡыусылары араһында конкурс ойоштороп, еңеүселәрен илдең төп вузы М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтына йүнәлтмә буйынса уҡырға ебәрергә кәрәк, тигән фекер еткерҙе. Радий Хәбиров был ниәтте хупланы, эште конкурс ойоштороуҙан башлайыҡ, артабан юғары уҡыу йорттары менән дә килешеү төҙөлөр, республика иҫәбенә лә уҡытып булыр, иң мөһиме йәш белгестәр кире үҙебеҙгә ҡайтһын, тип билдәләне. Ил инәһе, педагог һәм яҙыусы Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы Бураҡаева ""Башҡортостандың халыҡ уҡытыусыһы""  тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды.",Мәрйәм Бураҡаеваға Башҡортостандың халыҡ уҡытыусыһы исеме бирелде,Яңылыҡтар,1402,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-05-14/m-ry-m-bura-aeva-a-bash-ortostandy-haly-u-ytyusy-y-iseme-birelde-4234135,2025-05-14T11:15:00+00:00
"Шул Ҡапаҡ бер ваҡыт, аҡса алмашына икән, тие хәбәр таратҡан. Бөтә тирә яҡ ауылдары халҡы булған аҡсаларына ҡалаға барып, кәрәк-кәрәкмәгән әйберҙәр алып бөткәйне аҡса әрәм булмаһын тип. Ҡасандыр аҡса ҡапыл осһоҙланып, халыҡ һемәйеп тороп ҡалғайны шул. Йыйған ғына аҡсалары әрәм булды, кәрәкмәгән ҡағыҙға әйләнде. Аҡсаһын теләһә ниндәй тауарға әйләндергән кешеләр Ҡапаҡты бәреп үлтерерҙәй булдылар. Мәрхүмәнең әсәһе Ғәлимә лә шундай ине, тейҙәр. Йәй етеп, туғайҙа емешлерәк бешә башлаһа: ""Төрмәнән ҡасҡын ҡасҡан, беҙҙең ауыл тирәһендә йөрөй икән"", - тип хәбәр тарата. Үҙе иһә, көтөү ҡыуыу менән биҙрәһен эләктереп, бәрәңге баҡсаһы аша еләккә һыпырта. Ауылдың аҡһаҡалы Ғарифулла ҡарт китеп барған икән, тигәнде ишеткәс, ирҙәр кисләтеп мәйет ҡарауылларға йыйылды. Әлбиттә, бер нәмәнән дё ҡоро ҡалмаған Ҡапаҡ та килгәйне. ""Әле генә һин дә мин йөрөгән кеше ине, нишләп ҡапыл үлеп китте икән, йүнләп ҡарау булмағандыр инде"", - тип һөйләнде Ғарифулланың балаларына ғәйеп ташлағандай итеп. ""Көфөр хәбәр һөйләп ултырма инде, ағайҙың ғүмерен бөткән дә, ерҙән уҙған"", - тине ауыл муллаһы Сәлимйән. - ""Мәйет янында телеңде тыйыбыраҡ торһаңсы, Мәрүән"". ""Минең район болтничындк ятҡанды күреп, Хәмит үлергә ята унда, тип ҡапаҡ һуҡҡанһың. Туғандарым илашып, шылтыратып бер булдылар"", - тип һүҙгә ҡушылды Хәмит. Ҡалпаҡ, үҙенә ҡаршы һөжүм башлағанда һиҙеп, хәбәрҙе ситкә борорға ашыҡты: ""Ана, Ғарифулла ағайҙың йәне тәненән айырылып осоп сығып китте""' - тигән булды күргәндәй итеп. - Юҡты һөйләп ултырма әле, - тине Сәлихйән мулла, - башҡалар күрмәгәнде һин күрә булаһыңмы инде. Йәне ҡайҙа осҡанын бер Хоҙай ғына белә. Бесән әҙерләп бөтөп, бер аҙ эштән бушағас, Ҡапаҡ, бисәһе менән Һамар өлкәһендә хеҙмәт иткән улы Юнирҙе күреп ҡайтты. ""Улым, махсус тәғәйенләнештәге ғәскәрҙә хеҙмәт итә. Буйға ныҡ үҫеп, мыҡтыланып киткән беҙҙең Юнир. Ул яурын киңәйгән, метр ярым булып киткән! "" - тип ҡоласын мөмкин тиклем нығыраҡ йәйеп күрһәтеп маҡтанды осраған бер кешегә Ҡапаҡ. Ниһайәт, Юнирҙәре хеҙмәтен тултырып ҡайтып төштө. Яурыны әллә ни киңәймәгән. Әммә кешегә етә ҡалды - Юниргә ""Яурын"" тигән ҡушамат йәбешеп ҡалды. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Ҡапаҡ. Юмористик хикәйә. Харис Шәрипов.,Аңлатма,2210,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-23/apa-yumoristik-hik-y-haris-sh-ripov-4399035,2025-09-23T15:57:00+00:00
"Яҡты тормошто, матур киләсәгебеҙҙе бүләк итеүсе, илебеҙҙе дошмандарҙан азат итеүсе батыр йөрәкле ҡаһармандар исемлеге араһында минең дә ҡарт олатайым бар. Мин үҙем уны фотоһүрәттәрҙән һәм яҡындарымдың һөйләүҙәренән генә беләм. Ҡарт олатайыбыҙ Хәйретдин Фәтхетдин улы Нәзиров 1910 йылда Ғафури районының Ҡауарҙы ауылында тыуған. Уның атаһы Фәтхетдин 7 йыл Төркостанда хеҙмәт иткән. Бик ауыр шарттарҙа хеҙмәт итеү арҡаһында, дүрт балаһын ҡалдырып, үлеп киткән. Иң бәләкәй балаһына, ҡарт олатайыма, биш кенә йәш булған. Уны күрше латыш хуторынан (хәҙерге Архангел районы Максим Горький ауылы) алдынғы ҡарашлы латыш ғаиләһе уллыҡҡа алған. Һәйбәт тәрбиә биргәндәр: ҡарт олатайым урыҫ һәм латыш телдәрен белеп үҫкән. Октябрь революцияһы, граждандар һуғышы йылдары уның балалыҡ осорона тура килгән. Латыштар хуторҙан ауылдарға берләшә башлағас, егет ҡорона етеп, тыуған ауылына ҡайтҡан һәм ҡарт өләсәйебеҙ Фатиха Мырҙагилде ҡыҙына өйләнгән. 1941 йылдың көҙөндә ҡарт олатайым Ҡыҙыл Армия сафына алынған. Алкинда әҙерлек үткән һәм Ленинградтан күсереп килтерелгән хәрби моторҙар эшләү һәм нефть эшкәртеү заводтарын эшләтеп ебәреүҙә ҡатнашҡан. Заводты күсереп төҙөү һуғыштан да ауырыраҡ ине, – тип хәтерләп һөйләгән ул әсәйемдәргә. Сөнки фронтты тейешле техника һәм яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе булған. Күп тә үтмәй, ҡарт олатайымды фронтҡа оҙаталар. Ул Белоруссия фронтының 444-се уҡсылар полкында немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса һуғышҡан. 1945 йылдың 14 ғинуарында, ҡаты һуғыш барған ваҡытта, ҡарт олатайым бик ныҡ яраланған һәм 30 майға тиклем 1397-се ялан госпиталендә дауаланған. Контузия һөҙөмтәһендә ул 9 майға тиклем иҫһеҙ ятҡан. 9 майҙа ғына аңыма килгәнмен. Обход ваҡытында хәрби медицина полковнигы Поповтан: Как на фронте? – тип һорағас, ул: Мы победили! – тип мине ҡосаҡлап алды. Еңеү шатлығын шулай билдәләнек, – тип һөйләгән ейәндәренә. Шуныһы ҡыҙыҡлы, ошо полковник һуғыштан һуң Ғафури районына күрше Архангел районына ҡайтып, оҙаҡ йылдар табип булып эшләгән икән. Дауаханаға барған һайын ҡарт олатайымды, яҡын туғанылай күреп, ҡосаҡлап алыр булған. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн ҡарт олатайым 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Олатайым, әсәйем һөйләүе буйынса, тура һүҙле, намыҫлы, ихлас кеше булған ул. Алдаҡсыларҙы, ике йөҙлөләрҙе, ялҡауҙарҙы йәне һөймәгән. Үҙен кемдәндер айырып күрһәтергә лә тырышмаған. Бөтә ил менән һуғыштыҡ! Еңеүҙә бөтә халыҡтың да өлөшө бар! – тип тыйнаҡ ҡына әйтә торғайны, ти әсәйем. Тыл хеҙмәтсәндәрен дә ныҡ ихтирам иткән. Сөнки: Фронт кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин ителмәһә, беҙ еңә алмаҫ инек, – тип иҫләп һөйләгән. Фронттан ҡайтып, яралары бер аҙ уңалғас, ҡарт олатайым ҡул ҡаушырып ултырмай, инвалидлыҡҡа һылтанып ятмай. Ул колхозда мал көткән, аттар яратҡанға күрә, ат ҡараусы булып эшләгән. Илдә сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү башланғас, пар ат егеп, 50 саҡрым алыҫлыҡтағы Табын ауылынан ауыл хужалығы техникаһына яғыулыҡ-майлау материалдары ташыған. Ошо тырыш һәм фиҙәҡәр хеҙмәте өсөн ҡарт олатайыма 1957 йылда СССР Юғары Советының указы менән За освоение целинных земель миҙалы бирелгән. Һуңынан һөтсөлөк фермаһына эшкә күскән. Был тынғыһыҙ хеҙмәте өсөн ул заманда орденға тиң иҫәпләнгән Владимир Ильич Лениндың тыуыуына – 100 йыл юбилей миҙалына лайыҡ булған. Быларҙан тыш, ҡарт олатайымдың Бөйөк Еңеү һәм Совет Армияһының юбилейҙары уңайы менән бирелгән бик күп миҙалдары, шулай уҡ колхоз идараһы һәм район советының Маҡтау грамоталары бар. Ҡарт олатайымдар нәҫеленән өс бер туған – Айытбай, Хәйретдин, Ғәлимйән Нәзировтар 1941 йылда һуғышҡа алынып, өсөһө лә фронттың алғы һыҙығында була. Өс бер туғандан Ғәлимйән бабайыбыҙ ғына иң оҙағы йәшәгән. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйем 50 йыл татыу, мөхәббәтле ғүмер иткән. Берҙән-бер улдары – ҡәҙерле олатайыбыҙ Мәүлимбирҙе Хәйретдин улына яҡшы тәрбиә, юғары белем биреп, тормош юлына баҫтырғандар. Бөгөнгө көндә ҡарт олатайыбыҙ нигеҙендә әсәйемдең ата-әсәһе - олатайыбыҙ менән өләсәйебеҙ донъя көтә. Беҙ улар янына һәр ваҡыт һағынып, ашҡынып ҡайтабыҙ. 09:38 Олатайлы үткән бала сағыбыҙға мең-мең рәхмәтлебеҙ! Уның наҙын, тәрбиәһен, тормош тәжрибәһен алып, намыҫлы һәм илһөйәр булып үҫтек, – ти минең әсәйем. Мин дә илебеҙҙең именлеген һаҡлаған ғәзиз ҡарт олатайымдың бүләсәре булыуым менән сикһеҙ ғорурланам! Гөлнәзирә ТАЙСИНА, Өфө районы Шамонин урта мәктәбенең 5 Бкласы уҡыусыһы.",Ҡарт олатайым – ғорурлығыбыҙ!,Еңеү,4354,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/art-olatayym-orurly-yby-4229314,2025-05-09T23:51:00+00:00
"Креатив мәктәптәр Рәсәйҙә 2022 йылда Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында асыла башланы. Йәш таланттарҙы үҫтереү - уның яңыраҡ йүнәлеше. Башҡортостанда өс креатив индустрия мәктәбе эшләй. Улар Өфө сәнғәт училищеһында, Стәрлетамаҡтағы республика мәҙәниәт һәм сәнғәт колледжында, Сибай сәнғәт училищеһында урынлашҡан. Балалар алты йүнәлеш буйынса белем ала: тауыш режиссеры, анимация, электрон музыка, фотоға, видеоға төшөрөү, 3 графика, интерактив һанлы продукттарҙы эшкәртеү. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Креатив индустриялар мәктәптәре үҫешә,Мәғариф,860,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-11-13/kreativ-industriyalar-m-kt-pt-re-esh-4464831,2025-11-13T08:32:00+00:00
"В мероприятии приняло участие более 140 тысяч обучающихся, что составляет более 73 от общего количества всех детей 7-11 классов из 1068 муниципальных и государственных школ республики. Флешмоб получил широкое освещение в СМИ и социальных сетях, где активно использовались хэштеги: Год Поддержки Участников СВО, Национальное Блюдо Для СВОих, Мое Национальное Блюдо 2025. Среди приготовленных блюд выделяются такие традиционные кулинарные шедевры, как «Туҡмас», «Ҡуллама», «Һалма», «Йыуаса», «Бауырһаҡ» и «Сәк-сәк». Все эти угощения будут отправлены гуманитарным конвоем в зону специальной военной операции в знак поддержки наших защитников. Флешмоб «Мое национальное блюдо» действительно служит важной платформой для обучения и воспитания. В этом году Флешмоб имеет несколько важных целей. Во-первых, развивая кулинарные навыки у школьников, он помогает им не только освоить основы приготовления пищи, но и лучше понять культуру и традиции своей страны через национальные рецепты, но и во-вторых, патриотический акцент, связанный с уважением к участникам специальной военной операции, помогает сформировать осознание важности совместной поддержки участников СВО и сохранения истории. Флешмоб проходит ежегодно на протяжении уже более пяти лет, и стал одним из самых любимых мероприятий у детей и их родителей, ведь сочетает в себе обучение, патриотизм и развитие социальных связей, что делает его значимым как для участников, так и для всего общества. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В поддержку защитников Отечества в школах республики прошел Флешмоб,Махсус хәрби операция,1573,https://uchbash.com/news/care/2025-01-30/v-podderzhku-zaschitnikov-otechestva-v-shkolah-respubliki-proshel-fleshmob-4102024,2025-01-30T10:33:00+00:00
"Ирина СедовафикерләрАннексияләнгән Кырымның Русиягә буйсынучы хакимиятләре кырымтатарлар яши торган урында ""халык исәбен алу"" үткәргән, бу ""повестка""лар тапшырып, аларны Украинага каршы сугышырга ибәрү өчен эшләнгән. Бу хакта ""Громадське радо""эфирында Кырым хокук яклау төркеме тикшеренүчесе Ирина Седовабелдерде, дип иткерә Крым. Реалии. ""Русияләр Акмәчеттә (Симферополь) кырымтатарлар яши торган урыннарда ""анисәп"" оештырып йөрде. Алар кешеләр турында шәхси мәгълүматлар ыя. Кем кайда, нинди йортта яши. Моны ""повестка"" китереп, кешеләрне сугышка барырга этәрү өчен эшлиләр"", дигән ул. Аннексияләнгән Кырымның Русия куйган итәкчеләре бу хәбәргә фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия хакимиятләре кырымтатарлар яши торган урыннарда ""халык исәбен алу"" оештырган",Яңылыҡтар,762,https://www.azatliq.org/a/32327545.html,2023-03-21T09:16:33+00:00
"Бөгөнгө көндә Айһылыу Мозафарова МХО-ла һалдаттарға ярҙам итә. Малаяҙ үҙәк район дауаханаһында хирургия бүлегендә эшләгән хеҙмәттәш ҡыҙҙары Айһылыуҙы һағыныуҙарын, һоҡланыуҙарын белдереп стенгазета эшләгәндәр. Тиҙҙән уны, Салауат районан барған ылау менән бергә, аҡ халатлы фәрештәгә тапшырасаҡтар. Йылы һүҙ - йән аҙығы, тиҙәр. Тыуған яғынан килгән бындай сәләмдең дә Айһылыу өсөн көтөлмәгән матур, йылы иҫтәлек булып күңелендә һаҡланыр, тип уйлайбыҙ. Фото интернеттан алынды.",Айһылыуҙы сюрприз көтә,Махсус хәрби операция,476,https://shonkar.com/news/care/2025-10-22/ay-ylyu-y-syurpriz-k-t-4436659,2025-10-22T12:50:00+00:00
"Азат МифтаховфикерләрБүген, 5 августта Русиянең Югары мәхкәмәсендә террорчылыкны аклау маддәсе нигезендә дүрт елга хөкем ителгән математик Азат Мифтаховның кассациясе шикаяте каралды. Мәхкәмә шикаятьне канәгатьләндермәде, хөкем карары үзгәрешсез калды дип хәбәр итә ""Медиазона"". Мифтаховның адвокаты Светлана Сидоркинаүзенең шикаятендә галимгә ачылган инаять эшендәге дәлилләр канунсыз дип саный. Аның фикеренчә, шаһитларның күрсәтмәләрен алганда процессуаль кагыйдәләр бозылган. Моннан тыш адвокат Мифтахов ул әйткән, сөйләгән сүзләр өчен хөкем ителмәгәнен, барлык эш һәм хөкем чыгару оператив хезмәткәрләр, аның белән бергә утырган тоткыннарның сүзләренә нигезләнгән дип аңлаткан. Бу эш сәяси максатта әвәләнгән, бер генә максат — Мифтаховны иреккә чыгармаска, дип чыгыш ясаган Светлана Сидоркина. Кассация шикаятен мәхкәмәнең өч хөкемдары караган —Александр Воронов, Олег Дербилов, Александр Замашнюк. Ахыр чиктә алар тарафыннан шикаять кире кагылган, Азат Мифтаховка чыгарылган хөкем карары үз көчендә калган. Әлеге вакытта Азат Мифтахов Ульян өлкәсенең Мәләкәс шәһәрендәге төрмәдә утыра. Моңа кадәр сәяси тоткын аңа чыгарылган гаепләү аркасында эшкә урнаша алмавын сөйләде. Ул: ""Миңа бары тик идән юуу кебек эшләр генә тәкъдим итәләр"", — дигән иде адвокатларына. Ул тулы изоляциядә утыра. Колониядә бары тик ФСИН хезмәткәрләрен һәм сирәк кенә тәрәзә аша башка тоткыннарны күрә ала. Сәламәтлеге турында Азат ""зарланмыйм"" дигән. Аның сүзләренә караганда, хәзер аңа бары тик хатыны -Елена Горбаньгына хатлар яза. Русиядә",Галим Азат Мифтаховка чыгарылган хөкем карары үз көчендә калды,Яңылыҡтар,1522,https://www.azatliq.org/a/33494902.html,2025-08-05T09:05:52+00:00
"Төбәк етәксеһе һәләк булыусы хәрбиҙәрҙең – Айнур Ҡыуамов, Марсель Рамаҙанов, руслан Сафиуллин, Венера Ульданова, Азамат Харисов, Азат Фәрхетдиновтарҙың   ата-әсәләренең һәм ҡатындарының ҡайғыһын уртаҡлашты  һәм уларға генерал Шайморатов ордендарын тапшырҙы. Яугирҙар был наградаға хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлыҡтары өсөн  үлгәндән һуң лайыҡ булған. — Егеттәр Ватаныбыҙ өсөн үҙ ғүмерен бирҙе. Уларҙың һәр береһе аҙағынаса үҙенең бурысын үтәне.  Улар  – ысын геройҙар, – тине республика Башлығы. – Улдарығыҙ өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт. Беҙҙең төп бурысыбыҙ –  уларҙы   иҫтә тотоу, уларҙың хәтерен мәңгеләштереү, уларҙың ата-әсәләре, ҡатындары, балалары тураһында хәстәрлек күреү һәм иғтибарҙан ситтә ҡалдырмау.",Герйоҙарҙың ғаиләләренә наградалар тапшырҙы,Яңылыҡтар,714,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/geryo-ar-y-ail-l-ren-nagradalar-tapshyr-y-4568422,2026-02-06T22:09:00+00:00
"«Һәнәк» журналына – 100! Үҙенең юбилейына бик шәп әҙерләнде йәпле журнал! Бөгөн генә барлыҡ сатириктарҙың хикәйәләрен  туплаған шәп китап донъя күрҙе! Ә иртәгәме? ! Ә иртәгә, йәғни 18 октябрҙә, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы һәм «Һәнәк» журналы редакцияһы һеҙҙе баҫманың 100 йыллығына арналған юбилей кисәһенә саҡыра! Концерт харап шәп буласаҡ. Һәнәк байрам ҡунаҡтарына шәп бүләктәр ҙә  әҙерләнгән! Ә иң еллеһе  – ШИФАХАНАҒА ЮЛЛАМА! Килегеҙ, көтәбеҙ! Шаярып-көлөп, күңел асып, донъя мәшәҡәттәрен, ығы-зығыларҙы ситкәрәк ҡуйып, уйнап-бейеп, дәрт, илһам алып ҡайтырһығыҙ.","""Һәнәк""тең байрамына килергә онотмағыҙ!",Мәҙәниәт,593,https://shonkar.com/news/culture/2025-10-17/n-k-te-bayramyna-kilerg-onotma-y-4431400,2025-10-17T15:22:00+00:00
"Адвокат Айдер АзаматовДондагы Ростовта урнашкан Көньяк хәрби мәхкәмәсе Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә тоткарланган Ленур Хәлилов, Руслан Нагаев, Руслан Месутовһәм Эльдар Кантимировны сак астында калдыру вакытын октябрьгә кадәр озайткан. Гаепләнүчеләр мәкхкәмә утырышында видеоконференция аша, Акмәчетнең 1 нче санлы тикшерү изоляторында катнашкан. Бу турыда Кырым теләктәшлеге хәбәр итә. Адвокат Айдер Азаматовмәкхкәмә барышында яклау ягының үтенечләре берсе дә кәнәгатьләндерелмәде дип сөйләде. Шул исәптән тәремәче хезмәтеннән файдалану үтенечен дә кире кактылар. Хөкемдар карарны бик тиз укыды. Без хәтта сак астында тоту вакыты кайчанга кадәр озайтылганын да ишетмәдек, кире сәркатиптән сорап белешергә туры килде, дип сөйләде адвокат.27 апрельдә мәхкәмә утырышы барышында адвокатлар Алушта эше фигурантларына каршы инаять эшен туктату турында үтенеч иткергән иде. Юристлар бу эшне инаять вакыйгасы булмау сәбәпле ябарга тиешләр дип белдерә. Ленур Хәлилов, Руслан Нагаев, Руслан Месутов һәм Эльдар Кантимиров 2019 елның 10 июнендә тентүләрдән соңкулга алынды. Алар Русиядә террорчылык оешмасы дип танылган һәм тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда шикләнелә. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","""Хизб ут-Тәхрир"" эшенең ""Алушта төркеме"" октябрьгә кадәр сак астында калдырылды",Яңылыҡтар,1937,https://www.azatliq.org/a/30583024.html,2020-04-29T09:51:15+00:00
С 25 марта по года проведена Республиканская олимпиада по истории и культуре Башкортостана. В экспертную комиссию поступило более 265 работ от школьников и студентов колледжей.,Республиканская олимпиада по истории и культуре Башкортостана,Яңылыҡтар,176,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-24/respublikanskaya-olimpiada-po-istorii-i-kulture-bashkortostana-3740826,2024-04-24T13:19:58+00:00
11 меңдән ашыу хеҙмәткәр эшләгән  компания йәштәр өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыуға иғтибар бирәсәк.,Һорау менән файҙаланған белгестәр әҙерләнәсәк,Сәләмәтлек,97,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-11-27/orau-men-n-fay-alan-an-belgest-r-erl-n-s-k-4484714,2025-11-27T21:10:00+00:00
"Уларҙы ҡеүәтләп, Башҡорт остан Башлығы гранттар фонды тарафынан ярҙам да күрһәтелгән. Ысынлап та, йәштәрҙе журналист һөнәренә ылыҡтырыу өсөн был сараның әһәмиәте ҙур. Быйыл башҡорт, урыҫ, татар, сыуаш телдәрендә мәктәп уҡыусыларынан һәм студенттарҙан өс йөҙләп эш килгән. Башҡортостандан ситтән дә ҡатна шыу сыларҙың булыуы һөйөндөрә. Тимәк, был бәйгенең баһаһы ҙур, йәш ҡәләм тибрәтеүселәргә ҡанат ҡуйып та өлгөргән. Уҡыусыларҙан килгән эштәр араһында илһөйәрлек, телһөйәрлек темалары өҫтөнлөк итә. Мәҫәлән, Ырымбур өлкәһенең Төйлөгән районы Аллабирҙе дөйөм урта мәктәбе уҡыусыһы Дания Күҙбаева тыуған ауылы тураһында яҙа. Стәрлетамаҡ ҡалаһының 7-се мәктәбенән Элина Сибәғәтуллина «Әгәр телем йәшәй икән, йәшәйәсәк хал ҡым да. » тигән мәҡәләһендә башҡорт телен һаҡлау, киләсәк быуындарға тапшырыу мәсьәләһен күтәрә. Стәрлетамаҡ ҡалаһының Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө башҡорт гимназияһы уҡыусыһы Алһыу Татлыбаева менән Күгәрсен районы Мораҡтағы Мортаза Рәхимов исемендәге башҡорт интернат-гимназияһы уҡыусыһы Эльвина Абдуллина Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан олаталары тураһындағы иҫтәлектәре менән бүлешә. Ғафури районының Жәлил Кейекбаев исемендәге Сәйетбаба мәктәбе уҡыусыһы Зарина Вәлиева нәҫелендә булған яугирҙар тураһында мәғлүмәт туплаған. Уның олатаһы Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, бабаһына Афған яуын үтергә тура килгән, ә бер туған ағаһы МХО-ла башын һалған. Ғафури районының Нияз Мәжитов исемендәге Красноусол башҡорт интернат-гимназияһы уҡыусыһы Динара Латипова иһә Красноусолдағы шифалы тәбиғәт сығанаҡтары менән таныштыра. Тыуған яғында йәшәүсе өлгөлө кешеләр тураһындағы мәҡәләләр ҙә байтаҡ булды. Мәҫәлән, Мортаза Рәхимов исемендәге Мораҡ башҡорт интернат-гимназияһы уҡыусыһы Камила Зәйнуллина – беренсе уҡытыусыһына, Ырымбур өлкәһенең Төйлө- гән районы Аллабирҙе мәктәбе уҡыусыһы Аделина Исхаҡова менән Стәрлетамаҡ ҡалаһының 23-сө күп профилле полилингваль мәктәбе уҡыу сыһы Даниэль Кәримовтар әсәләренә рәхмәт һүҙҙәрен еткерә. Әлеге йылда конкурста ҡатнашыусыларҙың публицистик стилдең төрлө жанрҙарына мөрәжәғәт итеүе, эҙләнеүҙәре лә һөйөндөрҙө. Араларында оҫта ғына итеп репортаж эшләүселәр ҙә бар ине. Мәҫәлән, Стәрлетамаҡ ҡалаһының 3-сө башҡорт интернат-лицейы уҡыусыһы Хәким Ғарраповтың «Халыҡтар берҙәм леге көнө» тип аталған мәҡәләһен уҡығас, мәктәп уҡыусылары ойошторған был сараның уртаһында үҙең дә йөрөгән кеүек итеп хис итәһең. Ошо уҡ белем усағынан Динислам Кәримовтың тарих уҡытыусыһы, философия фәндәре кандидаты Артур Булатов менән эшләгән интервьюһы ла шәп. Стәрлетамаҡтағы 7-се мәктәп уҡыусыһы Нурзилә Рәжәпова «Интернет: дуҫмы әллә дошманмы? » тигән һорауға яуап эҙләй һәм беҙҙең һәр беребеҙгә уйланырға урын ҡалдыра. – Был конкурстың әһәмиәте ҙур. Уҡыусылар үҙҙәренең эштәренә баһа ғына түгел, республиканың төрлө матбуғат баҫмаларында эшләгән журналистарҙан оҫталыҡ дәрестәре лә ала. Йылдан-йыл бәйгелә ҡатнашыу -сыларҙың географияһы киңәйеүе лә йәш хәбәрселәрҙең артыуын, был өлкәгә йәш быуындың ҡыҙыҡһыныуы ҙур икәнлеген күрһәтә, – ти проект етәксеһе, Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы доценты Миләүшә Сынбулат ҡыҙы Арыҫланова. Киләһе йылдарҙа ҡатнашыусы уҡыусыларға бөгөндән яңы темалар эҙләй башлауҙарын, мат- буғат баҫмалары менән даими танышып барыуҙарын теләп ҡалабыҙ. Рәзинә ЗӘЙНЕТДИНОВА, жюри ағзаһы. Өфө ҡалаһы.",Бындай конкурстар ҡанат ҡуя,Конкурстар,3295,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-01-11/bynday-konkurstar-anat-uya-4533091,2026-01-11T13:02:00+00:00
"- Мөмкинме, апай? - тип ҡыйыр - ҡыймаҫ ҡына, тирмәндә, мин ултырған бүлмәгә минең тыуған ауылымдан бер егет килеп инде. Әле генә он һалдырып, инде ҡайтырға йыйынған егеттең кире боролоп ингәненең сәбәбен аңларға теләп, күтәрелеп уға ҡараным. - Ней бит әле, апай, бая кешеләр алдында һеҙгә әйтергә уңайһыҙланып, һеҙҙең бушағанды күреп, кире индем, һеҙгә рәхмәт әйтергә! - тей миңә. Был баҙнатһыҙ ғына ауыл малайына аптырап, йылмайып ҡарайым. - Апай, мин һеҙгә ғүмерем менән бурыслы, бала саҡта Ҡыҙылда батып барғанда, һеҙ елкәнән тартып сығарған инегеҙ. Шунда һеҙ булмаһағыҙ, мин тере булмаҫ инем бит. Балалыҡ менән һеҙгә рәхмәт тә әйтергә баш эшләмәгән, ә шулай ҙа гел һеҙгә эстән генә рәхмәт уҡып йөрөйөм! - тип һөйләне. Хәҙер инде мин аптырауға ҡалдым. Ферма янында ҡырсында һыу төшөп йөрөгәндә төптәрәк, тал ағасы янында сөмгөл тәрән урыны бар ине, аңламай ҡалһаң, өйөрөлтөп сумдыра ла алып китә, һыу йотоп сәсәп килеп сығабыҙ. Шуғалыр бәләкәй балаларҙы шунда ебәрмәй, аңғартып аралай инек. Бер ике баланы шулай тартып сығарған булды, тик был малайҙы иҫләмәйем шул. -Ҡустым, мин иҫләмәйемсе, берәйһе менән бутайһыңдыр ул, ярай инде, рәхмәтеңә рәхмәт! - тип ултырып ҡалдым. - Һуң, апай, нишләп кенә бутайым инде, һеҙ булдығыҙ бит! - тип сығып китте. Был хәлгә тағы тиҫтәнән ашыу йылдар үтте. Былтыр тыуған ауылымда ҡунаҡта булғанда, ошо хаҡта һөйләй ҡуйҙым. Шунда тағы бер ауылдаш егет: - Апай, унда мин дә булдым бит! - тип әйтеп һалды. Шунан һөйләп бирҙе. Бәләкәй күперҙә маз булып малайҙар һыу төшәбеҙ. Шулай һыу төшөп йөрөгәндә, ҡапыл берәүебеҙ бата башланы, һыу аҫтына китә лә, кире сыға, ауыҙына һыу тулып сәсәй башланы, батам тип ҡысҡырһа ла, беҙ янына бармайбыҙ тей. Балалыҡ менән аңламай ҙа торғанбыҙҙыр инде, йә үҙебеҙ ҙә батып ҡуйырбыҙ тип уйланыҡ микән. Шулай ҡарап тороп батыр ҙа ине инде. Юл буйлап күпер өҫтөнән ҡыҙҙар ҡайтып килә ине. Көлөшә - көлөшә ҡайтып килдегеҙ ҙә, арағыҙҙан тик һин генә беҙгә боролоп, ҡараның да кинәт туҡтап ҡалдың, беҙҙең аптырап торғандан уҡ хәлдең айышына төшөнөп, кейемеңде лә сисмәй, тура күперҙән һыуға һикереп, беҙҙең янға йөҙөп килеп етеп батып барыусыны ( исемен яҙмайым, бәлки хәҙер уңайһыҙланыр)ярға тартып сығарып, йөҙтүбән һалып, арҡаһына баҫып ауыҙының һыуын сығарырға ярҙам иттең. - Тәрәнгә бармағыҙ, аңғарып йөрөгөҙ! - тип йылмайҙың да, күпер өҫтөндә көтөп торған ҡыҙҙарыңа эйәреп ҡайтып та киттең. Нисек тиҙ килеп сыҡтың, шунда уҡ юҡҡа ла сыҡтың, апай. Беҙ малайҙар менән аптырап тороп ҡалдыҡ. Һине үҙе алла апа беҙгә ебәргәндер ул ярҙамға тип һөйләшәбеҙ тигән була Шулайтып һөйләгәс кенә, кинәт иҫкә төштө. Ярай инде, шундай ваҡытта яндарынан шулай үтеп барыуыбыҙ тура килгәнгә. Беҙҙең дә шул бала саҡ бит инде, әллә еләк ашарғамы сыҡтыҡ микән, әллә сөгөлдөр утап ҡайтып килгән саҡ булдымы. Бер рәхмәт мең бәләнән ҡотҡарыр тиҙәр бит, иткән изгелек онотолмауы, бәлки мине лә күп бәләләрҙән аралағандыр, кем белә. Әле бөгөн рәхмәт белдереү көнөндә ошо хәл дә ҡапыл иҫкә килеп төштө. Бер - беребеҙгә ихтирамлы, рәхмәтле булайыҡ, дуҫтарым",Онотолған изгелек. Сәфинә Ҡусҡарова,Хикәйә,2995,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-01-13/onotol-an-izgelek-s-fin-us-arova-3104376,2023-01-13T15:12:00+00:00
"Бөгөн Өфөнөң ""Торатау"" конгресс-холында Рәсәйҙең ""Хәүефһеҙ интернет лигаһы"" башлығы Екатерина Мизулина йәштәр менән осрашыу үткәрә.",Екатерина Мизулина йәш ҡыҙҙарға кәңәштәр бирҙе,Йәмғиәт,131,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-20/ekaterina-mizulina-y-sh-y-ar-a-k-sht-r-bir-e-4165224,2025-03-20T14:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның 6 февралендә ""Алга"" батальонының барлык өч тулы булмаган ротасын да Угледар янындагы урманны штурмларга ибәрделәр. Анда 120 ләп кеше киткән, диелгән иде. Былтыр октябрь аенда Татарстанга шул чакта үлгән ""Алга"" сугышчыларының әсәдләрен кайтара башлаулары хәбәр ителде. Татарстанда оешкан ""Алга"" батальонының ике ел элек Угледар янында һәлак булган ике хәрбиен республикага алып кайтып ирләгәннәр. ""Калым"" кушаматлы Игорь Спиридоновбелән ""Каспер"" атамасын йөрткән Виталий Андрияновның ирләнүе турында ""Бизнес ""хәбәр итә.2023 елның 6 февралендә ""Алга"" батальонындагы барлык өч ротаны да (алар тулы булмаган) Угледар янындагы урманны штурмларга ибәрәләр. Анда барлыгы 120 ләп кеше китә. Моңарчы "". Реалии"" андабулган хәлләртурында зуртикшеренүчыгарган иде. Хәрбиләр штурмга күзләүсез киткән, аларга артиллерия ярдәме дә булмаган. Моны басма белән сөйләшкән чагында шушы вакыйгада катнашкан берничә сугышчы раслый. Сугыш кырында исән калганнарның кайберләре әсирлеккә төшкән булырга мөмкин, әмма чынлыкта ничек булуын беркем белми. Сугышчыларның бер өлеше хәбәрсез югалган. ""Алга"" батальоны ким дигәндә өч тапкыр сугыш кырына кире әйләнеп кайткан — хәрбиләрнең мәетләрен алып чыгар өчен һәм бу урында кабат урнашып карарга омтылып. Татарстан хәрбиләре бу омтылышларның һәрберсендә үлүен дәвам иткән. "". Реалии"" бу операцияләрнең көннәрен дә ачыклый алган: 24 февраль, 14 һәм 21 март. Соңрак бу сугыш кыры булган кишәрлекне Русия хәрбиләре басып ала, әмма бөтен әсәдләрне дә алып чыгу яки тану мөмкин булмый, чөнки алар инде таркала башлаган була. Спиридонов — Чечня сугышы ветераны булган, аны Арчада ирләгәннәр. Ул ""Алга"" батальонының элекке 3 нче күзләү ротасында (хәзерге 1 нче штурм ротасы) хезмәт иткән. Сугышка дусты Фоат Вәлиуллинбелән киткән булган. Вәлиуллин да Угледар янында һәлак булган, аның әсәде калдыкларын өенә былтыр октябрьдә кайтарганнар. Икенче хәрби Виталий Андрияновны исә бүген, 13 гыйнварда Түбән Камада ирләгәннәр. Былтыр октябрь аенда Татарстанга 2023 елның 6 февралендә үлгән ""Алга"" сугышчылары калдыкларын кайтара башлауларыхәбәр ителгән иде.2024 елның 3 октябрендә Русия саклану министрлыгы Донецки өлкәсендәге Угледар украин шәһәрен басып алуны рәсми раслады. Бер көн алдан гына Украина кораллы көчләре Угледарны югалтуын таныды, бу шәһәр өчен сугышлар ике елдан артык барды. Угледарны украин гаскәренең иң зур ныгытма районы дип атыйлар иде. Русия хәрбиләре аны берничә тапкыр штурмларга омтылды һәм зур югалтуларга дучар булды.2023 елның октябрендә ""Алга"" батальонының Бахмут янында тар-мар ителүебилгеле булды. ""Шайтан"" кушаматлы командир әсирлеккә алынды. Батальондагы башка сугышчылар Угледар янында хезмәттәшләренең һәлак булуына нәкъ менә аны гаепләде. "". Реалии"" ачыклавынча, ""Алга"" батальонының кимендә 150 дән артык ихтыярие әле дә хәбәрсез югалган булып санала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанга ике ел элек Угледар тар-мар ителгән ""Алга"" батальонының ике хәрбиен кайтарып күмгәннәр",Яңылыҡтар,2968,https://www.azatliq.org/a/tatarstanga-ike-el-elek-ugledar-yaninda-ulgan-tagin-ike-alga-bataloni-harbien-kaytarip-kumgannar-/33273989.html,2025-01-13T15:23:10+03:00
Байрам алдынан Мираҫ йыр һәм бейеү ансамбле эске авиалинияларҙың теркәү терминалында День Победы йырын башҡарған. Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығы менән!,Өфө аэропортында Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына байрам флешмобы ойошторғандар,Йәмғиәт,145,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-30/f-aeroportynda-b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-bayram-fleshmoby-oyoshtor-andar-4220079,2025-04-30T14:19:45+00:00
"Рөстәм ИльясовфикерләрТатарстан эчке эшләр министрлыгының Икътисади иминлек идарәсе вәкилләре Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Ильясовны тоткарлаган. Ул Тикшерү комитетына китерелгән дип яза ""Бизнес онлайн"" үз чыганакларына сылтанып. Басма язуынча, Ильясов Мөслим районында эшләгәндә бер ширкәттән ришвәт алуда шикләнелә. Ришвәт бәясе бер миллион сумнан артык диелә. Әлегә бу хакта рәсми хәбәрләр юк. Рөстәм Ильясов 20 ноябрьдә бертоткарланган иде. Аны акча белән хәрәмләшүдә (инаять кодексының 159 маддәсе) шикләнделәр. Ләкин 48 сәгать тоткарланып торудан соң бернинди дә чикләү чарасы бирми чыгарып ибәрделәр. Ильясов Чаллыда туган, аңа 40 яшь. 2010 елда Социаль һәм һуманитар белемнәр институтын бетергән. Хезмәт юлын 2003 елда Мөслим үзәк район хастаханәсендә икътисадчы булып эшләүдән башлый. 2004 елда Мөслимдәге торак коммуналь хуалык оешмасында бүлек итәкчесе була. 2010 елда ""Мөслим инженерия челтәрләре"" оешмасында финанс-икътисад бүлекчәсен итәкли.2014 елда Мөслим районы башкарма комитетына территориаль үсеш бүлеге итәкчесе итеп куела. 2015 елда Мөслим районының ""Хуалык тәэмин итү"" оешмасын итәкли башлый. елларда, район башлыгы әле Фаил Камаев булган чакта ул Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе була. Камаевка карата да ришвәтчелек турында инаять эше ачылган, ноябрьдә ул тикшерү белән килешү төзеде һәм СИЗОдан йорт сагыначыгарылды. Түрә белдерелгән гаепләүдә гаебен тулысынча таныган һәм үзенең инаять эше белән бәйле булмаган яңа инаять эшләренә кагылышлы тулы күрсәтмәләр биргән иде.2018 елда Ильясов кабат Мөслим районы башкарма комитетына беренче урынбасар булып кайта. Әмма 2022 елда Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе вазифасына алына. Ильясов өйләнгән, өч баласы бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Ильясов янә тоткарланган,Яңылыҡтар,1819,https://www.azatliq.org/a/33230326.html,2024-12-07T10:44:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымның Киров районы Кызыл Терчек (Яркое Поле) авылында яшәүче кырымтатарлар гаиләсенә Русиянең федераль иминлек хезмәте вәкилләре (ФСБ) тентү белән килгән. Абыйлы-энеле Джаферһәм Алим Алюстаевларны Акмәчеттәге (Симферополь) ФСБ бүлекчәсенә алып киткәннәр. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Куәт оешмасы вәкилләре номерлары булмаган өч машинада килгән, койма аша сикереп кергән, йортны чолгап алган һәм тентү уздырган, диелә. ""Өйнең астын-өскә китерделәр, бөтен шкафларны, идән асларын, чорманы карадылар, бернинди документ калдырмадылар. Телефоннарны тартып алдылар"", дип сөйләгән ""Кырым теләктәшлеге""нә Алюстаевларның туганнары. Алюстаевларның өлкәнрәге - Джафер Көктөбелдә кафеда, кечесе - Алим чәчтараш булып эшли, диелә. Тентү сәбәпләре әйтелми.30 май иртәсендә Иске Кырым шәһәрендә хокук саклау органнары кырым татары Ридван Рустемовөендә тентүүткәргән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда кырымтатарлар гаиләсенә тентү белән ФСБ хезмәткәрләре килгән,Яңылыҡтар,1007,https://www.azatliq.org/a/32467388.html,2023-06-20T10:54:19+00:00
"Бөгөн, 15 декабрҙә, Республика йортонда Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһын биреү буйынса комиссия ултырышы булды. Унда 2023, 2024 йылдарҙа донъя күргән эштәр баһаланды. Кәңәшмә Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе вазифаһын башҡарыусы Искәндәр Әхмәтвәлиев рәйеслегендә үтте. Бөгөн Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттары асыҡланды. Еңеүселәрҙе билдәләү еңел булманы. Номинанттарҙың һәр береһе талантлы, үҙенсәлекле, эштәре тәрән мәғәнәле. Беҙҙең йәштәрҙең әүҙем ижади позицияһы, хеҙмәтенә тоғролоғо илһамландыра, республикабыҙҙың бай мәҙәниәтен һаҡлауға, үҫтереүгә ҙур өлөш индерә, – тине Башҡортостандың йәштәр сәйәсәте министры Вито Сабиров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Шәйехзада Бабич исемендәге премия лауреаттары билдәле,Әҙәбиәт,777,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-15/sh-yehzada-babich-isemend-ge-premiya-laureattary-bild-le-4508692,2025-12-15T20:50:00+00:00
"Бөгөн улар Стәрлетамаҡ ҡалаһында сығыш яһай. Ҡунаҡтарҙы икмәк-тоҙ менән ҡаршы алдылар, бауырһаҡ һәм ҡымыҙ менән һыйланылар. Ҡала мәҙәниәт һарайында Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының һәм Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең ижади коллективтары, Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә иҫ китмәле концерт менән сығыш яһай. Программала патриотик йырҙар һәм композициялар, ҡаһарманлыҡты данлаған сығыштар, башҡорт мәҙәниәтенең сағыу номерҙар ҡаралған. Артабан ҡунаҡтар Армия мәҙәниәте көндәрендә Өфөлә, Сибайҙа, Нефтекамскиҙа, Белоретта һәм Октябрьскийҙа сығыш яһаясаҡ. Армия мәҙәниәте к өндәрендә ҡатнашыусылар фронт янындағы көнкүреш тураһында һөйләй. Стәрлетамаҡта гастролдәрҙе башлаған Рәсәй Оборона министрлығының хәрби округтары ижади бригадаһы составына Сибай филармонияһы солистары «Фортуна» һәм «Заман» ҡушаматлы яугирҙар инде. Мобилизация башланғас улар «Шайморатов генерал» йыры менән МХО зонаһына юллана һәм шул ролик илдең бөтә социаль селтәрҙәрен һәм сәйәси ток-шоуҙарын урап үтә. Егеттәр һөйләүенсә, Ҡазанда, һуңынан Ростовта эштәрҙе яйға һалғандан һуң, улар фронтҡа ебәреүҙе көтә, һәм был видео тәьҫирендә Оборона министрлығы МХО зонаһында беренсе ижади бригада булдырырға ҡарар итә. Мәҫәлән, был роликта ҡатнашыусы ун ике кешенең алтауһы концерт бригадаларына эләгә. Ҡалғандары хәрби подразделениеларға алғы һыҙыҡҡа китә. Хәҙер фронтта Рәсәйҙең төрлө мөйөштәренән дүрт концерт бригадаһы эшләй. Сибай егеттәре хәрби юлды ноябрь аҙағында Херсон өлкәһендә башлай. Һуңынан Запорожье, Луганск Халыҡ республикаһы буйлап юлланалар. Хәҙер улар дәүләт сиген: Курск, Брянск, Белгород өлкәләрен урап үтә. 2022 йылдың ноябренән алып улар бөтә фронттарҙа ике меңдән ашыу концерт бирә. Башҡа көндәрҙә иртә таңдан төнгә тиклем ун ике концерт бирергә тура килә. Бөгөнгө программала улар «Песня фронтовых артистов», «От героев былых времён», «Башҡорт батырҙары», «Дәрүиш» төркөмө репертуарынан «Уралыбыҙ» дуэтын башҡарҙы.",Ижади бригадалар гастролдәре,Еңеү,1929,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-22/izhadi-brigadalar-gastrold-re-4358688,2025-08-22T21:20:00+00:00
"Рәсәйҙә Беренселәр хәрәкәте Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығы яҡынлашып килгәндә Еңеү тәҙрәләре тигән акция башлағайны. Уға ярашлы, һәр кем өйөнөң, фатирының, эш урынының тәҙрәләрен бөйөк датаға арналған йәбештермә һүрәттәр, үҙе төшөргән рәсемдәр, фотолар менән биҙәй ала. Еңеү биҙәктәре предприятиелар, ойошмалар, йәмәғәт урындары тәҙрәләренә лә яғыла. Тәҙрә биҙәү акцияһы балаларға ла, ололарға ла тарихыбыҙға ҡағылыу мөмкинлеген бирә, совет халҡының ҡаһарманлығы һәр саҡ иҫтә икәненә ишаралай. Бындай сараны Беренселәр былтыр ҙа үткәргән. Башланғысты күтәреп алыусылар Рәсәй буйлап 3 миллиондан ашыу тәҙрәне биҙәгән. Тәҙрә акцияһы быйыл да әүҙем бара. Беренселәр, Еңеү символикаһы төшөрөлгән 30-ҙан ашыу трафарет төрө эшләп, хәрәкәттең сайтына элгән. Сара 16 апрелдә башланды һәм 9 майға тиклем дауам итәсәк. Аманатконкурстар АманатЕңеү 80 Победа 80 Окна Победы",Талбазының Еңеү тәҙрәләре,Яңылыҡтар,855,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-29/talbazyny-e-e-t-r-l-re-4218775,2025-04-29T19:36:00+00:00
"Тамырҙарын белгән, тарихын өйрәнгән, хөрмәтләгән  халыҡтың  киләсәге лә өмөтлө. Башҡорт халҡы  борон-борондан һуғышсан, ҡурҡыу белмәҫ яугирҙәре менән билдәле. 1812 йылғы Ватан һуғышында ла башҡорт полктары ҡыйыулығы менән дан тотҡан. Уҡ-һаҙаҡтар менән ҡоралланған, мәргән атҡан башҡорт яугирҙәрен француздар Төньяҡ амурҙары тип атай. Рәсәй армияһының Европала Наполеон ғәскәрен еңеп сығып, уны тәхеттән бәреп төшөрөүҙә башҡорт атлылары еңеүгә тос өлөш индерә. Ә инде сит илдә лә башҡорттарға һәйкәл ҡуйылыуы, уларҙың батырлығы тураһында хәтерләүҙәре күңелдә атай-олатайҙарыбыҙға ҡарата тәрән ихтирам уята. Күптән түгел, декабрҙең бер көнөндә, Голландияның Хеерде районының Вейссен ауылында уҙғарылған осрашыу ҙа быға дәлил булып тора. 1814 йылда  Рәсәй ғәскәрҙәренең Нидерландты француздарҙан азат итеү ваҡиғаларына арналған сара башҡорттарҙың данлы тарихын йәнә бер иҫкә төшөрҙө, сөнки ул осорҙа уҡ халҡыбыҙ был ваҡиғала мөһим роль уйнай. Ул осорҙа  башҡорттар казактар менән бергә Эйссель йылғаһы аша сыға. Был армия менән генерал Бенкендорф етәкселек итә. Йылға аша сыҡҡанда башҡорттар понтон күперен төҙөүҙә айырыуса ҙур оҫталыҡ күрһәтә. Был турала Германияның Лейпциг ҡалаһында йәшәүсе яҡташыбыҙ Ирек Байышев түбәндәгеләрҙе һөйләне: – Голландияла булғанда бер тарихи картинаны күрҙем. Унда башҡорттарҙың Эйссель йылғаһы аша кәмә күперен төҙөгән мәле һүрәтләнгән. Был йылға аша тотош ғәскәр үтә. Армияға генерал Бенкендорф етәкселек итә. Һуңынан башҡорттар казактар менән бергә Амстердамға юллана. Был ҡалаға иң беренсе булып башҡорт һыбайлылары килеп инә. Был билдәле тарихи факт. Миңә әлеге картинаның төп нөсхәһен һаҡлаған ҡатын менән танышырға тура килде. Уның ҡарт ҡарт олатаһы ошо һүрәтте төшөргән булған, – тип һөйләне милләттәшебеҙ. Был ваҡиға Нидерланд Короллеген Наполеон баҫҡынсылығынан азат итеүгә башланғыс һала. Ошо тарихҡа арнап, 2018 йылда Нидерландта һыбайлы башҡорт яугиренә һәм генерал  Бенкендорфҡа бронзанан һәйкәл ҡуйыла. Ул  Эйссель йылғаһы ярында Хеерде һәм Олст Вейе муниципалитеттары сигендә урынлашҡан. Әйткәндәй, һыбайлы башҡорт яугиренә һәйкәлдең бейеклеге 3,5 метр, постаменты - 4 метр. Унда башҡорт һәм рус телдәрендә шундай яҙыу бар: ""1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан легендар башҡорт полктарына"". Ике быуаттан ашыу ваҡыт үтһә лә нидерландтарҙың  башҡорт һалдаттарының изгелеген онотмауы атай-олатайҙарыбыҙ өсөн ғорурлыҡ тойғолары уята. Илдәрен илбаҫарҙарҙан ҡотҡарған  ҡыйыу башҡорт атлыларына рәхмәт билдәһе лә. Башҡорт һуғышсыларының батырлығын бөтә донъяға данлаған был һәйкәл сит илдә йәшәгән милләттәштәребеҙ өсөн дә ғорурлыҡ. Даими рәүештә унда саралар ойошторолоп тора. Яңыраҡ Вейссен ауылында ойошторолған иҫтәлекле сарала ҡатнашып, халҡыбыҙҙың шул осорҙағы батырҙарын хәтергә төшөрөүен билдәләне унда ҡатнашҡан милләттәшебеҙ Ирек Байышев. –Ике йылға бер тапҡыр  кескәй  фестиваль үткәреп торабыҙ.  Быйыл уны Голландия яғынан Геелвинк  музейы һәм Любизар 1-се башҡорт полкының Европалағы вәкиллеге  ойошторҙо.  Был сараның маҡсаты – голландтар һәм башҡорттар араһында дуҫлыҡты нығытыу. Беҙҙе Голландия халҡы бик йылы ҡабул итә, матур итеп ойошторалар. Был осрашыуҙа Польша, Германиянан башҡорт диаспоралары: Циммерман, Ҡужин, Штоббе, Йәрмөхәмәтовтар, Байышевтар ҡатнашты. Осрашыуҙан һуң фәнни-ғәмәли конференция ла үтте. Ундағы сығыштарҙа һүҙ рус ғәскәрҙәре, шул иҫәптән башҡорттар тарафынан  Голландияны азат итеү тураһында барҙы. Быйылғы байрамдың йәмле үҙенсәлеге тураһында ла әйтеп үтер инем. Германияның төньяғында ғаиләһе менән йәшәүсе милләттәшебеҙ Йәмилә Йәрмөхәмәтова ике башҡорт бейеүе менән сығыш яһаны. Уның береһе Бөрйән ҡыҙҙары ине. Бейеү шул тиклем матур килеп сыҡты. Беҙҙең сараның йәмле бер биҙәге булды, – тип һөйләне әңгәмәсем. Был байрам барышында яҡташыбыҙ Ирек Байышев Бургамистр Олаф Принсенға уҡ бүләк итә. Башҡорттарҙың уҡ-һаҙағы бөгөн дә үҙенең бәҫен юғалтмай. Йәш быуын араһында ла йәйәнән уҡ атыуға ҡыҙыҡһыныусылар артыуы - атай-олатайҙарыбыҙың боронғо һөнәренә хөрмәт билдәһе. Хәҙер инде 30 йыллап Германияла ғүмер итеүсе милләттәшебеҙ Ирек Байышев тыуған Башҡортостанына бик йыш ҡайта алмай, шулай ҙа йәнтөйәгенән йыраҡта ла башҡорт милләтен данлап йәшәй, уның тарихын онотмай. Халҡыбыҙҙың көслө рухы уның булмышында ла сағыла. Фотолар Ирек Байышевтыҡы.",Башҡорттарҙың даны төпкөлдән килә,Башҡортостан,4232,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2025-12-22/bash-orttar-y-dany-t-pk-ld-n-kil-4517528,2025-12-22T18:15:00+00:00
"Килгән ҡунаҡтарҙың ҡайһы берҙәренең, өйөгөҙҙә нимәлер бар, йоҡлай алманым, йә юрғанымды тарта, йә сәсемде, тип зарланғаны күп булды. Үҙебеҙҙең дә тып иткән тауыш ишеткән бар ул, тик уны иғтибарға ла алған юҡ, күп фатирлы ҡала йортонда ни, күршелә ҡалаҡ төшһә лә, яңғырап ишетелә бит. Мин үҙем, ғөмүмән, ундай күҙгә күренмәҫ заттар, ен-пәрейҙәр барлығына ышанған кеше түгел. Бәләкәй саҡта ла малайҙар үҙ-ара шул темаға хәбәр һатҡанда, һөйләгеҙ әйҙә әкиәтегеҙҙе, тип көлә торғайным. Бер заман дауаханаға тип балдыҙ килде ике балаһы менән. Апалары килгән кешеләргә йоҡларға урынды, ғәҙәттә, залға һала. Бишенсе көнөнәме икән, балдыҙ: ""Уф, саҡ таң аттырҙым. Өйөгөҙҙөң эйәһе булдымы, бүтән нәмәме, хәтәр ҡурҡытты. Әүен баҙарына китеп кенә барһам, осло үксәле туфли менән тыҡылдатып коридор буйлап беҙ ятҡан бүлмәгә берәүҙең атлағанын ишетеп, йоҡом осоп, тыңлап ятам. Шунан, аһ, аһ, апайым өйҙә туфли менән йөрөймө икән, тип уйлап та өлгөрмәнем, аяҡ тауыштары баш осомда ғына ишетелде. Һин түгеллеген аңланым да ҡурҡыштан ҡаттым да ҡалдым, бармаҡтарҙы ла ҡыбырлата алмайым. Эргәмдәге бәләкәй ҡыҙым, унан ары ятҡан улым өсөн бигерәк тә ныҡ ҡурҡтым. Миңә тейһә лә, бер үк балаларыма ҡағылмаһын, тип күҙҙәрҙе генә ҡыбырлатып ятам. Ә ""ул"" минең елкә сәсемде һәм ике ҡулымды артҡа ҡайырып шаҡарып тотоп алды ла бора ғына. Көслө ҡулдарҙан бер нисек тә ысҡына алмағас, өләсәйем өйрәткән доғаны әйтергә маташам - тәүҙә тел әйләнмәй бер булынды, аҙаҡ һүҙҙәре онотола ла ҡуя. Барыбер уҡыным - шунан ғына ысҡындырҙы. Һаташамдыр тиер инем, күҙем асыҡ, эргәлә йоҡлаған ҡыҙымды ҡарап ятам. Өйөгөҙҙөң эйәһе беҙҙе яратманы шикелле"", - тип зарланды. Мин ялп итеп ҡатынға ҡараным, кисә генә уларҙың оҙаҡ ятыуына ҡәнәғәтһеҙлек белдергәнем иҫкә төшөп, үҙемә уңайһыҙ булып киткәйне ул ваҡытта. Шулай булһа ла, ""Кит юҡты, һаташҡаныңдыр"", тип уны икәүләп тынысландырырға маташҡан булдыҡ. ""Бына сәстең төбө, ҡулбаштар әле булһа ауырта"", - тине балдыҙ. Икенсе көнөнә икенсе туғандарға киттеләр - ысынлап ныҡ ҡурҡҡандар ине ахыры. Икенсе юлы икенсе балдыҙ килгәйне. Уға ла күренгән: ""Өйөгөҙҙөң эйәһе йомшаҡ ҡына икән. Өшөйөм тип уйлап ҡына ята инем, йөнлө нәмә эргәмә килеп ятты ла: ""Йылындыңмы? "" - тип һораны. Әллә нисек ҡурҡмай ғына йоҡлап киткәнмен ул, ҡабат уянманым"", - тине. ""Һине оҡшатҡандыр"", - тип был юлы ла хәбәрҙе оҙонға һуҙып торманыҡ. Ә үҙебеҙ аптырайбыҙ: нисек инде сит кешегә генә күренә, ә беҙгә, хужаларына, - юҡ? Тағы бер ышанмаҫлыҡ хәл минең һеңлекәш дүрт йәштәрҙәге ҡыҙы менән килгәндә булды. Ҡатын салат эшләп торғанда, ҡыяр биреп сығарған был балаға, ә ул, күп тә үтмәй, икенсе бүлмәнән йүгереп килеп: ""Ҡыярҙы тартып алдылар"", - тип яр һалды. ""Кем? "" - тибеҙ. ""Диван артынан бер ҡул"", - ти ҡыҙ. Фантазерка, тип көлөштөк тә оноттоҡ был турала. Ә хәҙер ул бала ҙур ҡыҙ инде, шул хәлде һаман һөйләй, ысын булды, ә һеҙ миңә ышанманығыҙ, ти. Бына шундай сәйер ҙә, ғәжәп тә хәлдәргә тарый беҙгә килгән кешеләр. Ышанырғамы, юҡмы? Бындай күренештең сәбәбе ниҙә икән?",Төндә юрғанымды нимәлер тартты.,Йәмғиәт,2950,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-17/t-nd-yur-anymdy-nim-ler-tartty-4391083,2025-09-17T09:43:00+00:00
"""Сөембикә"" журналы баш мөхәррире Ләйсән Юнысоваяңа сайтукучылар санын арттырырга мөмкинлек бирәчәк дип белдерә. Сайтта фикер алышу, белгечкә сорау бирү, үз иатыңны тәкъдим итү һәм башка мөмкинлекләр дә тудырылган. Юнысова Азатлык сорауларына авап бирде. – ""Сөембикә"" яңа сайт тәкъдим итте. Кем теләге булды бу? – Яңа сайт булдыру күптәнге теләгебез иде. Элекке сайтыбыз анлы түгел, аңа журналдагы язмалар гына куелып килде, фикер алышу мөмкинлеге дә юк иде. Яңа сайтны булдыруга сөенеп бетә алмыйбыз. – Яңа сайтка карата берәр төрле фикер белдерүчеләр бармы? – Ул бер айга якын сынау рәвешендә генә эшләде. Кемдер күрергә өлгерде, ә кемнәрдер бөтенләй күрмәде. Шунысы куанычлы, яңа сайт хакында бары тик уңай фикерләр генә ишетәбез, хәтта Мәскәүдән дә ""шулкадәр горурландык"" дип язып ибәрделәр. Бу яңа сайтның милләттәшләребезгә дә кирәк булганлыгын, аның мөһимлеген аңладык. – Сайттан укып белүебезчә, ""Сөембикә"" басылып чыкканчы ук, аны дөньяның теләсә кайсы ирендә уку мөмкинлеге тудыргансыз. – Журналны алдыру Русиянең ерактагы төбәкләрендә, бигрәк тә чит илләрдә яшәүчеләргә бик кыйбатка төшә. Почта белән китерүнең бәясе дә һаман арта бара. Электрон вариант исә журнал нәшрияттан чыкканчы ук укучысына барып ирешә. Бу, беренчедән, укучы белән арабызны тагын да якынайтачак һәм, икенчедән, арзангарак та чыгачак. Сайтны яңартканда бу безнең төп максатларның берсе иде. Чит илләрдә, Русиянең төрле төбәкләрендә яшәүче милләттәшләребезнең дә ""Сөембикә""не уку мөмкинлеге булсын дип тырыштык. Ләйсән ЮнысоваТатар хатын-кызларының, укучыларыбызның фикер алышу мөмкинлеген тудыру безнең шулай ук төп максатыбыз иде. Хәзер яңа сайтта комментарлар да, үз рецептыңны да калдырып була. Кул эшләренең нечкәлекләрен бер-береңә тәкъдим итү өчен дә юлы ача. Мисал өчен, пылауны да, бәлешне дә һәм башка милли ризыкларны да милләттәшләребез һәркем үзенчә пешерә бит. Без классик рецептны куябыз һәм теләгән кеше үз ысулын ибәрә ала. Шулай ук яңа сайтта үз иатыңны да тәкъдим итәргә мөмкин. Бүген хатын-кыз проблемнары турында фикер алышу да мөһим әйбер. Берәр проблемны күтәреп язма урнаштырабыз икән, анда һәркем үз фикерен, үз тормышындагы ниндидер тәрибәне дә калдыра ала. Хатын-кыз кайда гына яшәмәсен, аның уртак проблемнары да, һәм шул ук вакытта гаилә кыйммәтләренә үз карашы да бар. Хатын-кызларыбыз безнең сайт аша аралашып, фикер алышып яшәсен дип теләгән идек. – Төрле белгечләрне дә әлеп иткәнсез һәм аларга да турыдан-туры сорау бирү мөмкинлеге булдыргансыз икән. – Без моны да бик мөһим дип саныйбыз. ""Сөембикә"" абруйлы басма буларак, дәүләт оешмалары белән халык арасында арадашчы да ул. Безгә кешеләр күпләгән проблемнары белән килә. Хәзер укучыларыбыз белгечләргә турыдан-туры үзләренең сорауларын юллый ала. Белгечләр арасында юрист та, кеше хокуклары вәкиле дә, табиблар да, психолог та бар. Бу исемлек алга таба тагын да тулыланыр дип уйлыйбыз. Бер генә сорауны да авапсыз калдырмаска тырышачакбыз. – Сезнең укучы белгечкә сорау бирә икән, ул сорау турыдан-туры аңа китәме, әллә журнал аша тапшырыламы? – Ике ягын да карадык. Белгечкә дә ибәрәбез һәм әлеге сорау бездә дә булачак. Әгәр сорау авапсыз калса, белгечнең авабын алып, барыбер аны сәхифәгә урнаштырачакбыз. Башка өлкәләргә караган сораулар туса, ул вакытта бу тармакны яхшы белгән белгечләрне дә әлеп итәчәкбез. Безнең бу сайтыбыз хатын-кыз мәнфәгатьләренә корылган. Хатын-кызларның фикер алышуын булдырасыбыз һәм кыенлыкларда ярдәм дә итәсебез килә. – Татарстанда кайбер басмаларның мөхәррирләре, язылучылар санын киметәчәк дип, электрон версиягә бик үк теләп алынмый, вакытында сайт ясауга каршы чыгучылар да булды. – Бу мәсьәләгә төрлечә карап була. Моңа кадәр язылганнарның беркадәре электрон варинатка да күчергә мөмкин. Татарстанның кайбер районнарында хәтта ""сайтыгызда бөтенесе бар, язылмыйбыз, шуннан гына укырбыз"" дип әйтүчеләр дә булды. Басма журналны кулга алып уку үзе үк бер ләззәт бит. Бу ләззәтнең тәмен белгәннәр басма журналдан баш тартмаслар дип уйлыйм мин. Электрон вариант ул басма журналны алдыру мөмкинлеге булмаганнарга, почтага барып язылуны үз итмәгәннәргә, көннәрен компьютер артында үткәргәннәргә һәм кулларында айпад булганнарга кулай булачак. Без электрон вариантны да булдыру укучыларыбызны киметмәс, ә киресенчә арттырыр дип өмет итәбез. – Сезнең яңа сайтыгызга да мәкаләләр, язмалар куела, акча әрәм итеп нигә электрон вариантына язылып торыйм әле дип уйлаучылар булмасмы? – Сайтның үзенә яңа санның язмаларын куярга ашыкмаячакбыз. Алга таба сайтта үзенә бер язмалар, ә басма һәм электрон вариантта башка язмалар булыр дип план корабыз. Электрон формат белән кәгазь формат – эчтәлеге белән алар бер үк журнал булачак. Кемгә кайсы айлы, шунысын укый алачак. – Сез сайт аша язылуны да популярлаштырасыз, халыкка бу яңалыкны да тәкъдим итәсез дип аңладык. – Сайтта өйдән бер кая чыкмыйча да кәгазь вариантка да, электрон вариантка да безнең журналга язылып була. Ул гына да түгел, һәм кулланучыларга да безне уку мөмкинлеге булдырдык. . киоскында хәзер ""Сөембикә"" журналы да бар. Моңарчы анда ""Салават күпере""нең ""Тәмле теле"" теле генә иде, бүтән татар басмалары анда юк, минемчә. Шулай ук социаль челтәрләрдә: Фейсбукһәм Вконтактедаэшебезне дәвам итәбез. Без заман белән бергә атларга тырышабыз. – Бу яңалыгыгызны татарча башка басмалар да үрнәк итеп алыр микән? Кызыксынучылар бармы? – Сайтыбызны карап ""бик шәп булган"" дип әйтүчеләр күп булды. ""Мәгариф"" журналы сайты да яңача эшли башлады, бу да игътибарга лаек. Хәзер күпләр үз сайтларын яңарта, кызыксынсалар һәм безнең тәрибәне дә куллана алалар. Тәрибәбезне бүлешергә дә әзер, чөнки без барыбыз да татар халкы өчен эшлибез бит. – 2015 елның беренче яртысына электрон вариантка язылучылар күп булыр дип уйлысызмы? – Әлегә ниндидер фаразлар ясау иртәрәк. Укучыларның әле бу яңалыкка күнекмәгәннәрен дә истә тоту кирәк. Электрон вариант чит илләрдә яшәүче милләттәшләребезгә ""Сөембикә""не уку өчен иң кулай вариант булып тора. – Бүген Татарстаннан читтә ""Сөембикә""не күп алдыралармы? – Язылучылар әй көне азрак, ә кышын күбрәк була. 1600 данәдә алдыралар, ә кайвакыт 1800 гә дә итә. Татарстаннан ераккарак киткән саен журналның язылу бәясе кыйбатлана бит. Без милләттәшләребезнең укырга теләге булса да, алдырырга финанс мөмкинлеге юктыр дип уйлый идек. Хәзер электрон версияне булдыргач, укучылар саны тагын да артыр һәм чит илләрдә дә алдырырлар дип өметләнәбез. Хәзер басмаларның тиражлары елдан-ел кимүгә таба бара. Бу барыбызга да кагыла. Хәзер безне якынча сигез мең кеше алдыра. ""Сөембикә"" кулдан-кулга йөри торган басма. Берәү алдырса, аны кимендә биш гаилә укый. Күпләр китапханәләрдән алып укый иде. Укучылар булса да, тиражлар югары дип мактана алмыйбыз, икенче яктан караганда, хәзерге замана өчен сигез мең тираж да аз түгел кебек. ""Сөембикә"" – 100 еллык басма, төрле чорларны узып, ул әле дә милләткә хезмәттә. Татар халкы белән бергә, милләтнең йөзек кашы булып, әллә ничә буын хатын-кызларыбызны тәрбияләгән ул. Бу басманы югалтмау милләттәшләребез белән бергә уртак эшебез. Без, хезмәткәрләр басманың дәрәәсен төшермәскә, укучыларга кызыклы да, файдалы итәргә тырышабыз. ""Сөембикә""нең бүгенге мәгълүмат базарында югалмыйча исән калуы безнең бөтенебездән тора.","""Сөембикә"" заманча яңа сайт тәкъдим итте",Татарстан,7131,https://www.azatliq.org/a/26700313.html,2014-11-21T07:22:13+00:00
"2024 йылдың февралендә Рәсәй Президенты 2030 йылға кәм тигәндә мең мәҙәни мираҫ объектын реставрациялау тураһында йөкләмә бирҙе. Был эш менән Хөкүмәт һәм төбәктәр менән бергә ДОМ. РФ шөғөлләнә. Төп маҡсат-тарихи биналарҙы һаҡлап ҡалыу ғына түгел, ә уларҙы заманса ҡулланыу өсөн яраҡлаштырыу, шулай итеп, улар төбәк иҡтисадының бер өлөшө булып китә. Бының өсөн Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы һәм ДОМ. РФ инвесторҙарға дәүләт ярҙамы сараларын әҙерләне. Программа бюджеттан тыш аҡса иҫәбенә һәйкәлдәрҙе тергеҙеү мөмкинлеген бирә. Махсус платформала инвесторҙарға: Объекттар каталогы: Рәсәйҙең 81 төбәгенән 1600-ҙән ашыу һәйкәл тураһында мәғлүмәт. Программа шарттары: тергеҙеү проекттарына льготалы кредит биреү тураһындан ентекле мәғлүмәт. Подрядсылар базаһы: мәҙәни мираҫ объекттары менән эшләү өсөн лицензияһы булған 730 компанияға инеү. Реставрация өсөн объектты сайтта табырға мөмкин: Башҡортостан Республикаһындағы объекттар: Сығанаҡ: Башҡортостан Республикаһының Мәҙәни мираҫ объекттарын дәүләт һаҡлауы буйынса идаралығы.",Республикала инвесторҙар реставрацияға ташламалы кредит алыу мөмкилегенә эйә,Әҙәбиәт,1020,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-21/respublikala-investor-ar-restavratsiya-a-tashlamaly-kredit-alyu-m-mkilegen-ey-4516369,2025-12-21T19:45:00+00:00
"Фәүзия БәйрәмоваКазанда язучы, публицист, татар милли хәрәкәте вәкиле Фәүзия Бәйрәмованың ""Милләт язмышы"" китабы дөнья күрде. Анда танылган татар язучысының итимагый эшчәнлеге белән бәйле язмалары урын алган. Яңа китабы чыгуы хакында Фәүзия Бәйрәмова е-тагы сәхифәсендәязды. Ул китапның алхәбәрен күчереп бастырган. ""Милләт язмышы"" – танылган язучының илленче китабы, 70 еллык гомеренә иади хисап булып та тора диелә хәбәрдә. ""Язучы, тарихчы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмованың бу яңа китабына соңгы елларда язылган кайбер сәяси һәм фәнни публицистик мәкаләләре, китап күзәтү-рецензияләр, мөрәәгатьләр һәм хатлар, сәяхәтнамәләр һәм милләт эшләре буенча хисаплары, корылтай һәм форумнарда ясаган чыгышлары тупланган. Бу язмаларның географиясе дә бик киң – Идел-Уралда һәм Себердә яшәүче татарларның бүгенге тормышы һәм үткән тарихы да, гомуммилләт проблемалары да анда чагылыш тапкан"" дип мәгълүмат бирә нәширләр. Китап ""Аяз"" нәшриятында басылып чыккан. Фәүзия Бәйрамова – танылган язучы, әмәгать эшлеклесе, хокук яклаучы, татар милли хәрәкәте активисты. 1989 елда Татарстанда беренче коммунистик булмаган фирка ""Иттифак""ка нигез салучыларның берсе һәм аның итәкчесе. 1986 елдан Язучылар берлеге әгъзасы. ""Болын"" (1986), ""Моң"" (1991), ""Мйдан татарларны көт"" (1992), ""Кара урман"" (1997), ""Безне онытмагыз"" (1998), ""Дверлр күчешенд"" (1998), ""Күчүм хан"" (2007) һәм башка әсәрләр авторы. Себер татарлары тарихын өйрәнүче. Чиләбе өлкәсендә Маяк ширкәтендәге казадан соң дәүләт алып барган татарларны юкка чыгару сәясәтен фаш итеп, ""Ядерный архипелаг или атомный геноцид против татар"" исемле әсәрен язды.2010 елда милләтара ызгыш чыгаруда гаепләнеп 1 елга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм ителде. 2014 елда Русиянең Кырымны аннексияләвенә каршы язмалары өчен шул ук маддә нигезендә тагын 1 елга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм ителде.","Фәүзия Бәйрәмованың ""Милләт язмышы"" дип аталган яңа китабы басылып чыкты",Яңылыҡтар,1829,https://www.azatliq.org/a/30763671.html,2020-08-03T09:27:40+00:00
"ҺАЙЛАҒАНБер ҡарт һайлау участкаһына килә лә: – Ҡыҙым, минең әбей тауыш бирҙеме ул? – тип һорай. – Хәҙер ҡарайбыҙ, бабай. Ә, эйе, бына, һайлап киткән. Нимә, бабай, айырым тораһығыҙмы ни? – Юҡ та, әбейем 10 йыл элек үлгәйне. Шулай ҙа, отчеттарҙан күренеүенсә, һайлауға йөрөй икән. Үҙен бер нисек тә осрата алмайым. ЙЫЛ ДА БЕР ТУНИке дуҫ һөйләшә. – Ҡатыным йыл һайын яңы тун һорап йонсота. – Шул тиклем тунды нимә эшләтә һуң? – Белмәйем. Әлегә берҙе лә алып биргәнем юҡ. КИРЕ ҠАЙТЫРҒА ЕТМӘЙИр менән ҡатын талаша. Ҡатыны: – Түҙер әмәлем ҡалманы. Бөгөндән үк әсәйемдәргә ҡайтып китәм. – Бар, бар! – ти ире. – Күптән кәрәк ине, юлыңа аҡ йәймә! Бына һиңә юллыҡ аҡса, ысҡын бынан! Ҡатыны аҡсаны һанап ҡарай ҙа: – Бында бит барып етерлек кенә. Кире ҡайтырға ла бир! МУТ БАБАЙБер бабай, бахмурҙан башы ауыртып, әбейенән баш төҙәткес һорай, ти. Әбей ныҡ тора, ""Шиш! Етәр һиңә! ""– ти икән. – Бирмәһәң, хәҙер өйөңде бысам! – тип, бабай ""Дружбаһын"" дырылдатып, төҙөп ятҡан өйөнөң стенаһын быса башлаған. Әбей ҡурҡышынан йәһәт кенә бер ярты сығарып биргән. Баҡтиһәң, бабай алдан уҡ бурала тәҙрә урындарын билдәләп ҡуйған булған икән. НИҢӘ ТАЛАШМАЙҘАР? – Сәриә, беҙ, күршеләрегеҙ, аптырай башланыҡ. Өс көн инде ирегеҙ менән талашҡан тауышығыҙ сыҡмай. Берәй хәл булдымы әллә? – Юҡ. Беҙ асыуланышып, бер-беребеҙ менән һөйләшмәй йөрөйбөҙ. УҢМАҒАН– Кейәүгә сыҡҡанһың икән тип ишеттем. Иреңдән уңдыңмы? – Юҡ. Ирем ни бешеренә белмәй, ни иҙән йыумай. ӘЙТМӘ– Һин бит минең ни өсөн илағанымды ла белмәйең, орамайың да, – ти ҡатыны, асыуланып. – Ниңә илағанымды әйтәйемме? – Юҡ, юҡ! Әйтмә, миндә ул тиклем аҡса барыбер юҡ, – тигән ире. АЛМАШТЫРҒАНФәрит ҡатыны менән театрҙа ултыра, ти. Шәп спектакль бара! Бер мәл ҡатыны танауын сырыштыра-сырыштыра еҫкәнергә тотона. Фәриткә уҫал ҡараш ташлап, шыбырҙап ҡына: – Мин һиңә өйҙә әйттем бит! Нәскиең һаҫыған, алмаштыр тип! – Амаштырҙым, бисәкәй! Һинең ышанмаҫыңды алдан уҡ белдем инде, бына ҡара, кеҫәгә һалып алып килдем шуның өсөн! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",КӨЛ ДӘ КӨЛ,Юмор,2626,https://henek.info/articles/m-kt-r/2026-02-09/k-l-d-k-l-4570525,2026-02-09T14:05:00+00:00
"Урал: «Күрҙегеҙ барын күҙ менән Һыу уртлаған ауыҙыма Дейеүҙәр тулды яу менән. Йөрәгемде телделәр, Ҡулдан көстө алдылар. Халҡым, һеҙгә шуны әйтәм, Уландарым, һеҙгә әйтәм: Уйым-уйым күлдәрҙең Барында дейеү буласаҡ, Уҫаллығын ҡыласаҡ, Эсегеҙгә керәсәк. Дейеүҙәрҙең ҡоһоро Барығыҙға тейәсәк, Шунан барың үләсәк. Күлдең һыуын эсмәгеҙ, Хараплыҡҡа төшмәгеҙ, Дейеүҙәргә буй биреп, Ҡул ҡаушырып тормағыҙ — Дейеүҙәргә яу асып, Диңгеҙҙе дейеүҙән әрсеп, Ерҙә торлаҡ табыштым, Кешеләрҙе яуыздан Ҡотҡарырға тырыштым. Менһәм Буҙат бар ине, Ҡулда булат бар ине; Яу тупларлыҡ еремдә Талай илем бар ине; Ҡулдаш булыр илемдә Батыр ирҙәр бар ине. Шулар ҡәҙерен белмәнем, Батырлыҡҡа маһайып, Кәңәш ҡороп торманым, Яңғыҙ башым уйланым, Уңмаҫ юлды һайланым. Улдарым, тыңлаң, һеҙгә әйтәм, Тыңла, илем, һиңә әйтәм: Ир-арыҫлан булһаң да, Батыр беләкле тыуһаң да, Илдә йөрөп, ил күрмәй, Тубығыңдан ҡан кисмәй, Йөрәгең батыр булалмаҫ. Яуызға юлдаш булмағыҙ, Кәңәшһеҙ эш ҡылмағыҙ, Уландарым, һеҙгә әйтәм: Мин әрсегән ерҙәрҙә Кешегә байман табығыҙ; Яуҙа булһа, баш булып, Кешегә ил ҡороғоҙ, Данлы батыр булығыҙ. Олоно оло итегеҙ, — Кәңәш алып йөрөгөҙ; Кесене кесе итегеҙ, — Кәңәш биреп йөрөгөҙ. Күҙенә сүп төшөрҙәй, Күҙһеҙ булып ҡалырҙай Еҫерҙәрҙең алдында Күҙенә керпек булығыҙ. Аҡбуҙатым, булатым Илдә тороп ҡалыр ул, — Өҫтөнә менеп сабырҙай, Яуҙа ҡылыс һелтәрҙәй Батырға менәр ат булыр, Батыр булмаҫ ирҙәргә Менер атым ят булыр. Әсәгеҙгә әйтегеҙ: Минән риза булһындар, «Ирем, хуш бул! » — тиһендәр. Барығыҙға шуны әйтәм: Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, Кеше булһын затығыҙ; Яманға юл ҡуймағыҙ, Яҡшынан баш тартмағыҙ! » —","Урал батыр васыяты. ""Урал батыр"" эпосынан.",Аңлатма,1584,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-05-28/ural-batyr-vasyyaty-ural-batyr-eposynan-4253932,2025-05-28T15:52:00+00:00
"– Өләсәй, был тиклем сейәне нишләтергә уйлайһың ул? Бигерәк күп тә баһа! – тип аптырап, ҡулдарын ике яҡҡа йәйҙе. – Эй, балам, ҡыш бауыры оҙон бит. Быйыл компотты күберәк ябырбыҙ. Һәләк тәмле була ул. Ҡышҡы һалҡын көндәрҙә банканы асып ебәрһәң, хатта йәй еҫтәре сыҡҡандай тойола. – Мин дә компотын нығыраҡ яратам, өләс, ивет. Беҙгә лә бирерһең, йәме, –  Әминә Зәлиәнең аяғынан ҡосаҡлап, иркәләнеп торҙо. – Шул инде, һеҙгә булһын, тип йөрөйөм бит. Бер кешенең ашы ни ҙә, үҙе ни? Күмәк саҡта ғына бөтә нәмә тәмле була икән. - Ейәнсәренең башынан үбеп алды. Ошо биш йәшлек теремек ейәнсәрен үҙенән бер тотам да ҡалдырмай эйәртеп йөрөтә Зәлиә. Уныһы ла бик  мыжып бармай, һәр бер эште уйынға әүерелдереп, ""мин"" дә ""мин"" тип алдан сығып, күтәрмәләп тора. Икәүһенә күңелле ул. Бына әле лә ҡыҙыҡай йүгереп барып бит-ҡулын сайҙы ла, бәләкәй биҙрәһен тотоп, ағас төбөнә килеп баҫты. Әминәһенең күгәрсен һымаҡ гөрөлдәүен тыңлай-тыңлай, нисек хәтирәләргә төшөп киткәнен дә һиҙмәй ҡалды ҡатын. Күп булһа, ул ваҡытта Зәлиәгә лә шул        5 – 6 йәштәр самаһы булғандыр. Атайҙары баҡса үҫтерергә яратты, ҡайҙа ғына бармаһын, төрлө ят емеш-еләк үҫентеһен алып ҡайтып, баҡсаһында үҫтерә ине. Эре-эре ҡарағаттарҙан тыш, бер кемдә лә булмаған әллә нисә төрлө алма, крыжовник, виноград, сливалар йыл да бай уңышы менән һөйөндөрөп тора. Бына сейәһе генә, йыл да шау сәскәгә төрөнһә лә, ни эшләптер өс бөртөк кенә емеш бирә ине. Ә ул йылда беренсе тапҡыр мул уңыш бирҙе, һырғалаҡ һымаҡ күп, хатта япраҡтары ла күренмәй. Бер кис атаһы бал ҡорттарын ҡарап йөрөгәндә, ишек алдында уйнап йөрөгән Зәлиәне саҡырып алды: – Кил әле, ҡыҙым, бер нәмә күрһәтәм. – Уны күтәреп ҡып-ҡыҙыл булып бешкән сейә ҡыуағына килде. Ҡыҙ юғарынан сейә ағасының бөтә ҙурлығын, ҡеүәтен күреп, иҫе китте. – Ҡайһыһы оҡшай, өҙөп ал әле, ҡыҙым, – тине атаһы ниндәйҙер бер кинәнес менән. – Иҫке ауыҙға яңы аш, бөтә ауырыу ҙа минән ҡас. Ин-на-һа-а-а! .. – Зәлиә усына йыйып ергә төшкәс, тәмләп кенә ашап ҡуйҙы. Емештәре ҡояшта бешеп етеп тулышҡан, ауыҙҙа иреп тора ине. Башҡа бер ҡасан да ундай татлы сейә ашағаны булманы, тәме әле лә тел осонда торған кеүек. Атаһы үҙе лә бер-икене ауыҙына ҡапты: – Үәт, тамам бешкән былар. Тағы әҙерәк балланһындар ҙа,  бер-ике көндән әсәйең йыйыр, кис көнө күмәкләп ултырып ашарбыҙ, – тип ҡыуаҡты уратып йөрөп ҡарап сыҡты. Ауыр аслыҡ йылдарын күргән атаһы бөтә нәмәне ғаиләһе менән бергә йыйылып,  ғәҙел бүлешергә өйрәтә. Шул ваҡыт ҡапҡа төптәренә ҡыҙыл төҫтәге еңел машина килеп туҡтаны. Ауылда машина – һирәк күренеш. Кем булыр икән, тип атаһы ҡабаланып ҡаршы сыҡты, Өфөнән ике туған һеңлеһе килгән икән. Күптән юлдары төшмәгәйне. Ҡунаҡсыл атаһы шатланып китте,  ҡуш ҡуллап күреште. – Бына, ағай, шатлығыбыҙ менән бүлешергә килдек, – тип һеңлеһе машинаһын уратып-суратып күрһәтте. – Хуп-хуп, бәрәкәтле булһын! – Зарифулла ағай ысын күңелдән шатланды. Шул арала кейәүе ҡыҙҙарын ултыртып, урам буйлап йөрөтөп әйләнде. Һы, машина һынлы машина алғандар, ә өй тулы бала-сағаға  һыңар кәнфит тә тотторманы, тип эстән генә билдәләне. Йөҙөнә сығарманы.  Мохтажлыҡтары юҡ былай, тик бала күңелен уйлай белергә кәрәк бит. Белеп әйткәндәр, алтылағы – алтмышта, холҡо һаман ҡалған икән. Атайҙан иртә ҡалған Зарифулла  бер телем икмәккә йонсоғанда, һеңлеһе бәләкәйҙән үҙенең атайлы булыуы, хәлле йәшәүҙәре менән маһайыр ине. Ярай, хәҙер ул да бик арыу йәшәй: аҙбар тулы ҡош-ҡорт, һыйыр-һарығы, баҡса тулып умартаһы ултыра, еләк-емештәре үҫә, оло баҡса тулы бәрәңгеһе уңа. Шөкөр. Шулай ҙа мул ҡуллы Зарифулла ҡунаҡтарҙың күңелен күрергә булды, кис бер бәрәнен һуйып ебәрҙе. Ҡатыны күп итеп ит һалып, һалма ҡабартты, эсәк-бауырынан майҙа йөҙҙөрөп кенә пирожки бешерҙе. Бесән мәле тип торманылар, һығылып торған өҫтәл артында төн буйы һөйләшеп, йәш саҡтарын иҫкә төшөрөп ултырҙылар. – Тормош хәҙер ауылда ла яйланды. Колхоз аҡсаһын да түләй, игенен дә буйтым бирә. Тырышһаң, бөтә нәмә бар. Һуғыш ҡына ҡабат булмаһын, – тип атаһы яратҡан йырын һуҙҙы, – Һәр ваҡыт шулай һайраһын турғай Тыуған илемдең зәңгәр күгендә! Малай ғына килеш ҡот осҡос  һуғыштан иҫән ҡайтҡан уҙаман тыныс тормоштоң һәр көнөнөң ҡәҙерен белеп йәшәй. Иртә таңдан бесәнгә ҡабаланған Камила ҡунаҡтарға күстәнәс итеп бер нисә киҫәк йәш һарыҡ ите, ярты литр бал, хуш еҫле икмәген төрөп бирҙе. – Еңгәй, кисә күреп ҡалғайным, баҡсағыҙҙа шәп  сортлы сейә үҫә икән, әҙерәк йыйып алайым әле. Балмы ни, бигерәк тәмле, ундайҙы күргәнем дә юҡ ине, – тине Әлсинә йомшаҡ ҡына. Камила иренең ғәҙәтен, ғаиләләге тәртипте һөйләп торманы.  Бер аҙ уйланып торғас, ни әйтергә белмәй: – Йый һуң. – тине лә эргәләренән үтеп барған ылауға йүгереп сығып саҡ ултырып өлгөрҙө. Ялан кеүек өйҙә ҡалған һеңлеһе иркенләп донъяларын ҡарап йөрөнө, шунан биҙрә тотоп, баҡсаға сығып китте. Әҙ генә йыйып алайым тиһә лә, әллә ни эшләне лә ҡуйҙы. Башын да ҡалҡытмай тирҙе лә тирҙе. Ҡыуаҡтың иң осонда ғына  бер нисә  бөртөк сейә ялтырап тороп ҡалды. Йоҡонан уянып сыҡҡан Зәлиә кисә кис буйы тәмле хушбуй еҫтәре аңҡып торған нәзәкәтле апайҙың ҡот осҡос йәмһеҙ  вәхшилек ҡылғанына иҫе китеп, ғәжәпләнеп ҡарап ҡатты. – Беҙ. әле. беребеҙ ҙә ашап та ҡарамаған инек әле, – тине илай яҙып. Әлсинә  тәүҙә уңыштың яртыһын бүлеп ҡалдырырға уйлаһа ла, ҡыҙғанып киттеме әллә баланың шелтәһе оҡшаманымы, оло биҙрә сейәне машина эсенә индереп ҡуйҙы. Үҙенең йөҙө салшайып киткән, күҙҙәре сәйер ялтырай. Еҙнәһе әллә күрмәне, әллә белмәмешкә һалышты. Өндәшмәне. Ҡуҙғалып киттеләр. Зәлиә шул күренеште көнө буйы башында әйләндерҙе лә әйләндерҙе. Оло кешенең шул тиклем оятһыҙлығына, һөмһөҙлөгөнә телһеҙ ҡалды. Кәйефе бөттө, хатта тамағына ашай ҙа алманы. Баҡсам, тип, балаларыма булһын, тип иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем мәж килгән атаһын уйланы, бер бөртөгөн дә ауыҙ итә алмаған апай-ағайҙарын йәлләне. Кис етте. Көнө буйы үҙенә урын тапмаған Зәлиә атаһы күренеү менән уның ҡаршыһына йүгерҙе. – Ни булды, ҡыҙым? Төҫөң ныҡ ҡасҡан. Ауырып тораһыңмы әллә? – Зарифулла ағай борсолдо, ҡыҙының маңлайына усын ҡуйҙы. Ҡыҙыҡай бер ни өндәшә алмай, атаһын етәкләп баҡсаға алып инде лә сейә ҡаршыһына килтереп баҫтырҙы. Һаман ҡыҙына ҡарап хәүефләнеп килгән Зарифулла башын күтәрҙе. Шаңҡыны: – Ыһ! – Тауышы иңрәп сыҡты. Иртән иртүк кенә емештәренә көсө етмәй һығылып ултырған ботаҡтар йәшел япраҡтарын елпелдәтеп үрә ҡарап тора ине. Үҙ күҙенә үҙе ышанмай, япраҡтарын күтәреп-күтәреп ҡараны. Йөрәге ярылырҙай булып типһә лә: – Кем тейҙе, балам? – тине  тыныс тауыш менән. – Әлсинә апайым ата биҙрәне тултырып йыйып алып китте-е-е-е. - Көнө буйы ныҡ булырға тырышҡан ҡыҙ буҙлап илап ебәрҙе. Балаларым менән бер байрам эшләрбеҙ, тигән атай ҡапыл албырғап ҡалды. Шулай ҙа һалҡын ҡанлы булырға тырышты: – Камила, кил әле бында, – тип аласыҡтағы ҡатынын саҡырҙы. – Һин рөхсәт иттеңме теге бумала башҡа? – Әҙ генә йыйып алам, тигәйне бит! – тине ҡатыны ғәйепле тауыш менән.  Баянан бирле балауыҙ һыҡҡан Камила шешмәкләнеп бөткән күҙҙәре менән иренә баҡты. – И-и-их! Булдырғанһың икән! – Зарифулла башын сайҡаны. –  Биш балаңдың өлөшөн ашаттыңмы?  – Тауышы зыңлап китте. Аш менән атҡанға таш менән атҡан һеңлеһенә шул тиклем рәнйене. Тештәрен шығырлатты. Ҡатынының үтә йомшаҡлығына, кешегә бер ваҡытта ла ""юҡ"" тип әйтә белмәгәненә ярһыны. Күңеле әрнегән Зарифулла йүгерә-атлай барып, келәттән балтаһын алды ла  үсе ҡанғансы ярһып-ярһып сейәнең төбөнә сапты ла сапты. Эргәһендә биш балаһы, ҡатыны өнһөҙ иланы. Көҙгө бер сыуаҡ көндә Өфөгә киткән атаһы шат йылмайып ҡайтып инде. – Әйҙәгеҙ әле, балалар, кейенеп сығығыҙ. Көн үҙәгендә эшләп ҡуяйыҡ. Күмәкләшеп баҡсаға сыҡтылар. Атаһы ике улына тиреҫ ташырға, ҡыҙҙарына һыу килтерергә ҡушты, ә үҙе тәрән итеп соҡорҙар әҙерләне. Шунан келәттән тоҡ менән үҫентеләр алып сыҡты. – Бына, балаҡайҙар,  һеҙҙең һәр берегеҙгә берәр сейә ағасы, сорттары төрлө-төрлө. Ҡайһыһы оҡшай, шуны һайлап алығыҙ. Балалар кемуҙарҙан йүгереп йөрөп аталарына ярҙамлашты. Барыһына ла күңелле ине. Эш бөткәс, Зарифулла балаларын ҡосоп: – Был донъяға һәр кеше үҙ өлөшө менән тыуа. Бәхетле, өлөшлө, ырыҫлы булығыҙ, балаларым, – тине. Ғаилә бер-береһенә ҡарап ихлас йылмайҙы, өҫтәренән бер йөк төшкәндәй булды. – Өләсәй, өләсәй, тим, минең биҙрәм күптән тулды бит. Ни эшләп өндәшмәйһең ул? – тине ейәнсәре сағыу тауышы менән. Зәлиә ирекһеҙҙән сыҡҡан күҙ йәштәре аша йылмайып, ейәнсәренә ҡараны. Улар тап атаһы менән ултыртҡан сейә төбөндә тора ине. Фото: -. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Гөлназ НАФИҠОВА-ҒӘБИТОВА Тураҡланған сейәләр,Хикәйә,8908,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-11-07/g-lnaz-nafi-ova-bitova-tura-lan-an-sey-l-r-4458057,2025-11-07T22:10:00+00:00
"Башкортостан стал победителем конкурса в рамках федерального проекта «Профессионалитет» и года планируется открыть еще 4 кластера. На их создание республика получит из федерального бюджета 400 млн рублей, сообщил в своих соцсетях министр образования и науки РБ И. М. Мавлетбердин.",Башкортостан стал победителем конкурса федерального проекта «Профессионалитет»,Яңылыҡтар,280,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-20/bashkortostan-stal-pobeditelem-konkursa-federalnogo-proekta-professionalitet-3816077,2024-06-20T13:58:45+00:00
"Васил Шәйхразиев Дөнья татар хатын-кызлары корылтае утырышында чыгыш ясый, 24 апрель 2023фикерләрМилли шура рәисе Васил Шәйхразиев Русия ягында Украинага каршы сугышучы татар егетләренең үлемен аклап чыкты. Бу хакта ул бүген Дөнья татар хатын-кызлары корылтаеның пленар утырышында белдерде. ""Ир-ат һәрвакыт гаиләне һәм илне сакларга тиеш. Кирәк вакытта ил өчен үлә дә белергә кирәк. Шуңа күрә үләләр дә. Махсус операция дигәндә, сезгә зур рәхмәт әйтәсем килә. Милли лидер (Владимир Путин) аны игълан иткәннән соң, без корылтайда карар кабул иттек. Фронтка азык төлек, маскировка челтәрләрен һәм бөтен әйберне сез, хатын-кызлар, илтеп бирәсез"", диде ул. 5Шәйхразиев татар ирләренең сугышта үлеп калуын аклап чыктыМисал итеп ул Чиләбе, Сахалинда татар хатын-кызларының сугышчыларга ярдәм итүе турында сөйләде. ""Безнең егетләребез бүген юлбарыслар кебек сугышалар дип әйтәбез. Кайвакыт без һәлак булу гына итми, безгә иңү кирәк дибез. Аллаһ насыйп итсен, махсус операция безнең иңү белән тәмамланып, егетләребез үз гаиләләренә кайтсын"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Ил өчен үлә белергә кирәк"". Шәйхразиев татар ирләренең сугышта үлеп калуын аклап чыкты",Татарстан,1140,https://www.azatliq.org/a/32377365.html,2023-04-24T15:29:31+00:00
"Цель Конкурса – совершенствование учебно-методической базы преподавания и изучения родного языка и литературы на родном языке. «Учебное пособие для изучения и преподавания башкирского языка как родного (башкирского) языка Учебное пособие для изучения и преподавания государственного (башкирского) языка Республики Башкортостан»; «Учебное пособие для изучения предметной области ""Родной язык и литературное чтение на родном языке"" в системе общего и дополнительного образования»; «Учебное пособие для организации обучения на родном языке из числа языков народов Российской Федерации в полилингвальной общеобразовательной организации»; «Учебное пособие для организации дошкольного образования на родном языке из числа языков народов Российской Федерации»; «Образовательная программа и дидактические материалы по изучению эпоса ""Урал батыр"" для детей дошкольного возраста Образовательная программа и дидактические материалы по изучению эпоса ""Урал батыр"" для детей дошкольного возраста обучающихся, осваивающих основные образовательные программы начального общего, основного общего, среднего общего образования»; «Образовательная программа и учебное пособие для преподавания курса ""Башкирский язык в профессиональной деятельности». На конкурс были представлены 52 работы. Участники, среди которых педагоги дошкольных, общеобразовательных, полилингвальных и профессиональных образовательных организаций, представили разработанные рабочие тетради, игры, методические рекомендации, учебные и методические пособия. Победители и лауреаты были награждены дипломами, Почетными грамотами Министерства просвещения Республики Башкортостан и денежными сертификатами. Поздравляем победителей и лауреатов, и благодарим каждого участника за ваш бесценный вклад в развитие образования! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Итоги республиканского конкурса учебных пособий,Мәғариф,1890,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-11-17/itogi-respublikanskogo-konkursa-uchebnyh-posobiy-4470385,2025-11-17T15:45:00+00:00
"Разве ты сирота? . Успокойся, родной! Словно доброе солнце, склонясь над тобой, Материнской, глубокой любовью полна, Бережет твое детство большая страна. Здесь ты дома. Здесь я стерегу твой покой. .Что такое сиротство – спроси у меня. Малышом пятилетним в десятом году…(Г. Гулям) Яңылышмаһам, был өҙөк Ғ. Ғөләмдең шиғырынан алынған. Эйе, һеҙ етем түгелһегеҙ. Етемлектең нимә икәнен дә белмәйһегеҙ. Был турала минән һорағыҙ. Ә мин һеҙгә етемлектә уҙған ғүмеремдең бер киҫәге тураһында һөйләп бирермен. Үзбәкстан үҙен үҙ аллы республика тип иғлан иткәндән һуң, республикала баҙар иҡтисадына күсеү осоро башланды. Был осорҙағы көрсөктө һәр кем үҙ аллы кисерҙе. Совхоздарҙа һәм ҡышлаҡтарҙа кешеләр аслыҡтан, һыуһыҙлыҡтан һәм хаҡтарҙың ҡиммәтләнеүе кеүек бәләләрҙән ныҡ интегә ине. Ҡайһы берәүҙәр өйҙә бойҙайы бөткәс, дәүләт келәтенән ағыуланған бойҙай урланы һәм шуның арҡаһында донъя ҡуйыусылар ҙа булды, ә икенселәре бойҙай менән һепертке орлоғон тирмәндә тарттырып ашаған, тағы кемдәрҙер кукуруз ононан икмәк бешерә башлаған ваҡыт ине. Ташкентта бындай хәлдәр булмағандыр, әммә Ислам бабабыҙ дәүләт менән идара иткән осорҙа ауылдағы хәлдәр тик ошолай була торған ине. Ғаиләбеҙ ҙә был иҡтисади көрсөктө үҙенсә үткәрҙе. Әсәйебеҙ һәр ваҡыттағыса эштә. Беҙ, бәләкәйҙәр, көноҙоно өйҙәбеҙ. Бер көн һеңлем менән икебеҙ ныҡ итеп асығып киттек. Рәхмәт яуғыры, ҡәҙерле ҡырғыҙ күршеләребеҙ беҙгә һәр ваҡыт икмәк йә он бирәләр ине, әммә беҙ уларҙан гел-гел икмәк һорарға ояла башлаған инек. Әсәйебеҙҙең ике ҡустыһы булып, улар беҙҙән йөҙ мәртәбә яҡшыраҡ йәшәй ине. Оло ағайҙың ҡатыны һәр ваҡыт әсәйҙең тауыҡтарына тип ашъяулығында ашалмайынса тороп ҡалған, ҡатҡан икмәк киҫәктәрен килтерә торған ине. Ҡайһы бер саҡта был киҫәктәр араһына баҙарҙың аҡ икмәге йә перәник киҫәктәре кеүек тәмлекәстәр ҡушылып килә ине. Беҙ һеңлем менән ошо икмәк ҡатыларын йорт уртаһындағы көн сыуаҡҡа, йәғни ҡояш йылытҡан урынға ултырып, һыуға ебетеп ашарға ярата инек. Шуны иҫләп тә, беҙ өлкән еңгәй ҡырына барып икмәк һораныҡ. – Еңгә, тауыҡтар өсөн икмәк киҫәктәре йыйманығыҙмы? – Йыйманым әле. Йыйғас, үҙем илтеп бирермен. – Яҡшы, – тип, өйгә ҡайтып киттек. Беҙҙен ҡорһаҡ ас. Һаман да икмәк ашағыбыҙ килә ине. Ҡайҙа барырға белмәй аптырап уйлана-уйлана, кесе еңгәй янына килдек. Икенсе ауылдан килен булып төшкән кесе еңгәй беҙҙең кеүектәрҙе яратмай торған, ҡаты күңелле, оҙон танаулы һәм оҙон буйлы бер ҡатын ине. Оло еңгәй йомшаҡ күңелле, яғымлы, асыҡ, аҡ йөҙлө кеше булһа, быныһы ҡап-ҡара йөҙлө, һаран бер кеше ине. – Еңгә, әсәйебеҙ эштә, ә беҙ бигерәк асыҡтыҡ. Аҙ булһа ла икмәк бирегеҙ әле. Ашағыбыҙ килә. Ул ҡара ҡаштарын уртаға йыйырып, уҫал итеп бер ҡарап торҙо ла: – Беҙҙең дә икмәгебеҙ юҡ! – тип яуап бирҙе. – Еңгә, бәлки ҡатҡан икмәгегеҙ барҙыр? – тип ҡабат һораныҡ. Сөнки башҡаса бер кемдән дә һорай алмаҫыбыҙҙы белә инек. Күпмелер ваҡыт үткәс, ул һөйләнгән килеш янсыҡ кеүек бер бәләкәй сепрәк тоҡто сығарып беҙҙең яҡҡа ырғытты. – Бына, алығыҙ! Урамда асмағыҙ, йортта ғына асырһығыҙ, – тип өҫтәне ул. Беҙ һеңлем менән бик шатландыҡ. Өләсәйемдәрҙең өйө менән беҙҙең арала дүрт-бишләп йорт булыуына ҡарамаҫтан, аяҡтарыбыҙҙа тугел, ҡанаттарҙа осоп ҡайтҡан төҫлө булдыҡ. Өйгә ингәс, һеңлем менән икәүләп көн сыуаҡҡа ултырып теге серле ҡалтаны аса башланыҡ. Эсендә киптерелгән икмәк тауышы тугел, ә икенсе бер нәмә тауыш шығырҙай ине. – Нисек уйлайһың, эстә нимә булыуы мөмкин? – тип һораны һеңлем. – Әлләә. Ғәҙәти булмаған нәмә. Кәнфиттер моғайын! Ул беҙгә тик өйҙә генә асырға ҡушты бит, – тинем мин. – Әйҙә, тиҙерәк ас! – тип түҙмәйенсә ашыҡтыра ине һеңлем. Икәүләп ашыға-ашыға сепрәк моҡсайҙы астыҡ. Унда кипкән, бурһып күгәреп киткән йәшел төҫтәге икмәк киҫәктәре ята ине. Беҙ икебеҙ ҙә күҙ йәштәребеҙҙе тыя алмай илап ебәрҙек. Юҡ, аслыҡтан түгел, ошо тормошҡа һәм кешеләрҙең таш кеүек ҡатҡан күңелдәренә әрнеп иланыҡ беҙ. Шул мәлдә урамдан беҙҙең өйгә табан аҡрын баҫып килгән аяҡ тауыштары ишетелде. Ҡапҡа асылды һәм өләсәйем килеп инде. Ул йортҡа ингәс, яныбыҙға килеп, беҙҙе йыуата башланы: – Иламағыҙ, балаҡайҙарым! Һәй, килен булмағыр! Баламдың балаһына –ейәндәремә – күгәргән икмәк биргән ҡулдары ҡороһон! Бындай хурлыҡты күргәнемсә, үлгәнем хәйерле булыр ине лә, –тип, үҙе лә илаған килеш оҙон еңле сапаны кеҫәһенән яңы бешкән эҫе икмәк сығарҙы. Беҙ һеңлем менән әле илағаныбыҙҙы ла онотҡан инек. Мейестән яңы сыҡҡан икмәкте күреп аптыраштыҡ. – Икмәкте ҡайҙан алдығыҙ? – тип һораныҡ. – Мин өйҙә инем, аҙға ғына ойоп киткәнмен. Тауышығыҙҙы ишетеп уяндым. – Балалар нимә һөйләй? Балалар нимәгә килгәндәр? – тип һораным еңгәгеҙҙән. – Һәр ваҡыттағыса, һеҙҙең теләнсе ейәндәрегеҙ икмәк һорап килгәндәр. Ошо етемдәрҙән арыным! Улар беҙгә башҡаса килмәһен өсөн тауыҡ та ашамай торған икмәк бирҙем. Мин уның һүҙҙәрен ишеткәс тә, һеҙҙең артығыҙҙан ашыҡтым. Һеҙ шул тиклем шәп йүгерҙегеҙ, хатта һеҙҙе ҡыуып етә алманым. Был бурһыған икмәктәрҙе ашап ҡуймаһындар тип ҡурҡтым. Аллаға шөкөр, иҫән-һауһығыҙ. Аллаға шөкөр! – тине ул. Шул ваҡытта ҡапыл ғына әсәйем эшенән ҡайтып инде. Ул, нимә булғанын белгәс, беҙҙе мамыҡтың ҡороған ботаҡтары менән туҡмай башланы. – Тағы бер тапҡыр икмәк һорап берәйһенә барһағыҙ, тағы ла бер тапҡыр кешеләрҙән икмәк һораһағыҙ, мин һеҙҙең аяҡтарығыҙҙы һындырам йә һеҙҙе туҡмап үлтерәм! – Шулай һөйләнә-һөйләнә туҡманы беҙҙе әсәй. Аҙаҡ өләсәй менән ултырып оҙаҡ илаштылар. Һүҙ араһынан әсәйҙең: Ниңә киленегеҙ минең балаларҙы улай мыҫҡыллай? ! – тигән һүҙҙәре ишетелеп ҡала ине. Шул ваҡыттан алып беҙ бер кемдән дә бер нимә лә һорамаҫҡа һәм үҙебеҙ эшләп ашарға өйрәндек. Аллаға шөкөр, был көндәр артта ҡалды. Ерҙә тәгәрәп ятҡан икмәктәрҙе күрһәм, был ваҡиғаны хәтергә төшөрәм. Хәҙер кешеләр тыныс һәм етеш тормошта йәшәйҙәр. Ҡала ерҙәренә барһаң, йыш ҡына сүп-сар бактарында һәм ерҙә тәгәрәп ятҡан яҡшы икмәк киҫәктәрен күрергә мөмкин. Бәғзе бер кешеләр өйҙәренән дә сыҡмайынса, күгәрсендәрҙе ашатам тип, тәҙрәләренән бөтөн башлы икмәк бәрәләр. Хәҙерге кешеләр мохтажлыҡтың нимә икәнен белмәйҙәр ахыры. Беҙҙең кеүектәрҙең ҡатҡан икмәк киҫәктәренә лә зарығып үҫкәндәре тураһында улар ҡайҙан белһендәр инде. Автор Анарҡолова Сәғәҙәт Бәхретдин ҡыҙы. 9 декабрь 2022 йыл. Һепертке орлоғо – Урта Азия республикаларында йөгәрә (русса сорго) исемле был үҫемлектән һепертке бәйләйҙәр. Уның орлоғон мал-тыуарға ем әҙерләгәндә ҡулланалар. Ислам бабабыҙ – Үзбәкстандың ул осорҙағы президенты Ислам Кәримов Көн сыуаҡ – ҡояш йылытҡан урын Ҡалта – сепрәк моҡсай",ЕТЕМЛЕКТЕҢ БЕР КӨНӨ ЙӘКИ ИКМӘК КИҪӘГЕ. Хикәйә. Сәғәҙәт Анарҡолова,Хикәйә,6353,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-02-13/etemlekte-ber-k-n-y-ki-ikm-k-ki-ge-hik-y-s-t-anar-olova-3141211,2023-02-13T15:17:00+00:00
"Шулай итеп, ошо һамаҡ менән ул уйында ҡатнашыусы бөтә балаларға ла мөрәжәғәт итеп сыға. Уның бурысы, тап үрҙәге һамаҡта телгә алынған шарттарҙы боҙҙороп, балаларҙан ""ыъы"", ""эйе"", ""аҡ"", ""ҡара"" тигән һүҙҙәрҙе әйттереүгә тырышыуға ҡайтып ҡала ла инде. Шул һүҙҙәрҙе әйткән кеше уйындан төшөп ҡала бара. Ҡарамаҡҡа ябай ғына булып тойолһа ла, уйнай башлаһаң, нисек итеп уйындан сығып киткәнеңде һиҙмәй ҙә ҡалаһың. Сөнки беҙ бит ул 100 һум (! ) аҡсаға эйә булыу түгел, уны тотоп та ҡарағаныбыҙ юҡ та баһа? ! Шундай форсат тыуған саҡта, нисек итеп уйындың шартын уйлап тормаҡ кәрәк? ! Тотош 100 һум бит, 100 һум? ! (! ) Күҙҙәр алара, үҙең йыш-йыш тын алып, нимә алырыңды барлайһың! Ә алғы (дөрөҫөрәге, алдырғы) килгән, күҙ ҡыҙып йөрөгән нәмәләр шул тиклем күп икән дә баһа? .. Әммә алмаясаҡтар бит инде уларҙы, һинән өлкәнерәктәр күп әле. Каруче, һоп! Уйындан төшөп ҡалдың, эх? !. . Уйыны уйын да ул. Ә һеҙ нимә алыр инегеҙ? Хәҙерге аҡса менән, тием дә? .. Ғәҙилә БҮЛӘКОВА.",100 ҺУМ АҠСАҢ БУЛҺА!,Йәмғиәт,965,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-15/100-um-a-sa-bul-a-4158177,2025-03-15T13:07:00+00:00
"5Резедә Сафиуллина: ""Макташып кына дөрес юл табылмый""Филология фәннәре кандидаты, Русия ислам университеты хезмәткәре, галимә Резедә Сафиуллина социаль челтәрләрдә теге яки бу мәсьәләгә даими фикерләрен язып тора. Ул Рамазан аенда Казанның төрле мәчетләрендә булуын, ифтарларның ничек үтүен, үз күргәннәрен дә язган иде. Без Ураза гаетеннән соң аның белән күрешеп, Казандагы дини тормышның, мәчетләрнең эшчәнлеген, ифтарларның ни дәрәә үтүен бәяләргә, күпмедер нәтиә ясарга булдык. – Беләсезме, бүгенге көндә без пиар, абруй үстерү, имидж ясау заманында яшибез. Һәм күп очракларда кайбер оешмалар, кайбер кешеләр шушы имидж артына качып асылны оныталар. Ә менә Казан мәчетләрендә үткән ифтарларда, Рамазанда үткән бәйрәмнәрдә волонтерларга эш бик күп булды, яшь егет-кызлар – аларга бер дә иңел түгел иде. Ифтарга килгән барлык кешеләр дә аларга рәхмәт әйтми бит, кайберәүләре генә ""рәхмәт"" дип китәләр, күбесе волонтерларны официант, хезмәт күрсәтүче дип уйлый. Безнең халыкка әдәплелек итеп бетми. Ифтар башланганчы ук намаз укымый торган, ураза тотмый торган кешеләр инде ризыкны ашый башлый гына түгел, ә сумкаларына, пакетларга салган очраклар булды. Волонтерларның, хәтта кайвакыт эшләре беткәч, үзләренә ашарга ризык та калмый, ләкин алар зарланмый: без үз эшебезгә барыбер киләбез, моның белән без яхшылыкның, кешелек мөнәсәбәтләренең ни икәнен күрсәтергә телибез, ди алар. –Резедә ханым, интернетта Казандагы дини тормыш күбрәк Ярдәм мәчете тирәсендә кайный, кайда башка мәчетләр дигән фикерләр язылды. Бу чыннан да шулаймы, әллә инде башка мәчетләр дә хәрәкәттәме? – Дини тормыш ул, әлбәттә, бик күпкырлы. Мин үзем шушы Рамазан аенда мәчетләргә йөреп чыгам дип бер ниятләгән идем, ләкин бөтен мәчетләрне дә күрергә мөмкинлек булмады. Шуңа да карамастан бик күпләрендә булдым, күрдем: мәчетләребез бик матур, халык шулкадәрле күп, һәрбер мәчетнең үз йөзе бар, шул исәптән Ярдәмнең дә. Аның йөзе бик итди һәм бик көчле, үзенә күрә аерым бер энергиягә хас ул. –Димәк, бу пиар эше генә түгел? – Юк дип уйлыйм. Әлбәттә, бар ул пиар өчен, кеше күрсен өчен дип эшләүчеләр, ифтарлар уздыручылар. Мин ифтарларга күп йөрдем. Бездә бит ничек: чакыралар да бер мескен хатынны баласы белән һәм барлык кеше каршында без фәлән-фәлән ярдәм проектын башлыйбыз, мескеннәргә булышабыз, ашатабыз дип зур итеп кычкырып сөйлиләр. Ләкин бит бу дөрес түгел. Мөселманча түгел. Синең уң кулың эшләгәнне сул кулың күрергә тиеш түгел. Без бүген информацион заманда яшәгәч, бөтен эшләгән эшебезне чыгарып селкергә тырышабыз, күрсәтергә ашыгабыз: фото, видеолар, интернет челтәре аша. –Сезнең фикерләрне башкалар радикал, бик кырыс итеп кабул итә. Икенче берәүләргә дөреслек, хак юл эзлисез кебек? – Беләсезме, мин бүгенге вазгыятьне өйрәнер алдыннан шактый күп итеп, озак итеп, тарихыбызны, мирасыбызны өйрәндем. Ә анда үрнәк алырлык сәхифәләр шактый: гасыр башын алсак, татар матбугат чараларында безнең зыялыларыбыз бөтен дини, мәдәни мәсьәләләрне уртага салып, ачык итеп, бергә сөйләшкәннәр, фикерләшкәннәр, четерекле мәсьәләләрне күтәрергә курыкмаганнар, бәхәс, хакыйкатьне эзләү барган. Әгәр дә бәхәс тумый икән, дөреслекне табып булмый. Алар курыкмаган! Ә без әле эзләнәбез генә, дистәләгән еллар диннән ерак булдык, бик күп вакыт югалттык. Бер-беребезне мактап кына дөреслеккә барып булмый! Минем үземнең кимчелекләремә, хаталарыма күрсәтсәләр, мин бары тик рәхмәт әйтәмен. Хаталарны күрмичә, алар өстендә эшләмичә, дөрес юлга басып булмый. Бу табигый, дөрес юл, без бары тик аны оныта гына башлаганбыз. Әгәр дә камиллеккә ирешик дисәк, нинди генә өлкә булмасын: дин, милләт, мәдәният һәм башкасы дисеңме, үзеңнең комфорт даирәңнән чыгарга курыкмаска кирәк.","Резедә Сафиуллина: ""Макташып кына дөрес юл табылмый""",Дин,3645,https://www.azatliq.org/a/26516823.html,2014-08-08T04:54:55+00:00
"В работе заседания приняли участие 20 ведущих экспертов из БГМУ, УУНи Т, УГНТУ, БГПУ им. М. Акмуллы, а также специалисты профильных ИТ-компаний-разработчиков нейросетей. На круглом столе был подписан меморандум с рекомендациями для Министерства образования и науки и Министерства здравоохранения Республики Башкортостан. Окончательный текст документа будет опубликован в ближайшее время и направлен в соответствующие ведомства. Искусственный интеллект в медицине помогает в интерпретации рентгеновских снимков, МРТ и других изображений, способен выявлять признаки онкологических заболеваний и переломов с точностью, недоступной невооружённому глазу. Заметны и достижения в области больших языковых моделей: российская платформа успешно прошла экзамен по специальности «лечебное дело», продемонстрировав способность к врачебному рассуждению. – В Лаборатории математического моделирования БГМУ на площадке Межвузовского студенческого кампуса разрабатываются системы поддержки врачебных решений и диагностики. Мы разрабатываем инструменты, которые помогают врачам выявлять патологии (например, новообразования на УЗИ), анализировать медицинские данные и оптимизировать диагностические процессы, а также работаем над обеспечением статистической и математической поддержки исследовательских проектов ученых других научных лабораторий нашего Университета, – рассказал начальник управления информационных технологий БГМУ, к. м. н. , доцент Азат Билялов. Университетские ученые активно используют технологии ИИ в исследованиях и разработках. Так, молодой ученый лаборатории математического моделирования БГМУ в Межвузовском студенческом кампусе Роман Юровских успешно завершил начальный этап создания автоматизированной системы для облегчения рутинных задач врача-диагноста. Система позволит существенно повысить точность и скорость диагностики рака предстательной железы за счет автоматизации работы и минимизации субъективных ошибок. В работе «Применение методов машинного обучения для обнаружения опухолей почки по результатам ультразвуковой диагностики» Ирина Давыдова поэтапно представила автоматизирование процесса анализа сонограмм УЗИ с использованием алгоритмов компьютерного зрения. Отметим, что работа лаборатории в уфимском кампусе полностью построена на применении современных цифровых технологий для развития персонализированной медицины. Исследователи и инженеры используют инженерные пакеты моделирования, методы машинного обучения и аппарат математической физики для построения моделей живых тканей, органов и биологических процессов. Ученые лаборатории проводят анализ сложных систем в биологических и медицинских исследованиях. Полученные знания помогают понять и предсказать поведение биологических процессов, динамику заболеваний и эффективность лечения. Это позволяет разрабатывать новые методы диагностики и терапии, а также оптимизировать существующие подходы к лечению. Эксперты выразили уверенность, что предложенные на круглом столе меры помогут безопасно интегрировать новейшие технологии в учебный процесс и станут фундаментом для масштабирования успешного опыта республики на федеральном уровне. Полная запись круглого стола доступна по ссылке. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Безопасное применение ИИ в образовании и медицине обсудили ученые,Мәғариф,3973,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-06-21/bezopasnoe-primenenie-ii-v-obrazovanii-i-meditsine-obsudili-uchenye-4287506,2025-06-21T15:35:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Күгәрсен районының Воскресенское ауылындағы Бекетов исемендәге мәктәптең 8 класс уҡыусылары класс етәксеһе Э. Аллабирҙина менән бергә яугирҙарға ярҙам йөҙөнән акция ойошторған. Балалар 200-ҙән ашыу сәй пакеты әҙерләп, «Еңеү сәйе»тип атаған. Әлбиттә, уҡыусыларҙың ата-әсәләре лә ситтә ҡалмаған - улар посылкаларҙы төрөүҙә ярҙам иткән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Еңеү өсөн!,Махсус хәрби операция,524,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-29/e-e-s-n-4555530,2026-01-29T14:55:00+00:00
"Илеш районында легендар летчик-штурмовик, республиканан берҙән-бер ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевҡа һәйкәл асылды. 22 декабрҙә үткән тантаналы сарала Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашты. Һәйкәл М-12 «Көнсығыш» федераль трассаһының яңы участкаһында – Муса Гәрәев тыуып үҫкән Иләкшиҙе ауылы эргәһендә ҡуйылды. Проектты «Автобан» подрядсы компанияһы финанслаған. Һәйкәлдең авторы – Рәсәй скульпторы, Рәсәй художество академияһының мөхбир ағзаһы Андрей Молчановский. Ул Балтийск ҡалаһындағы императрица Елизавета Петровна һәйкәле, Мәскәүҙәге маршал Сухоруков һәйкәле, Ҡырым Республикаһындағы МХО геройҙары һәйкәле кеүек сәнғәт әҫәрҙәре һәм тағы бер нисә архитектура проекты авторы ла булып тора.",Муса Гәрәевкә һәйкәл асылды,Яңылыҡтар,713,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-23/musa-g-r-evk-yk-l-asyldy-4063972,2024-12-23T14:25:00+00:00
"Ҡатнашыусылар өсөн төрлө кимәлдәге онлайн-тест һорауҙары әҙерләнгән: - Башҡорт телен яңы өйрәнә башлағандар өсөн - башланғыс кимәл; - Ирекле кимәл - башҡорт телендә иркен аралашҡан ҡатнашыусылар өсөн; - Башҡорт теленең диалекттары - башҡорт теленең диалекттары менән ҡыҙыҡһынған ҡатнашыусылар өсөн. Тест һорауҙарына яуап биреү өсөн 9 октябрҙән 11 октябргә тиклем олимпиаданың сайтына инеп теркәлеү үтергә кәрәк. Артабан өс кимәлдең береһен һайлап, 45 минут эсендә 30 һорауға яуап бирергә генә ҡала. Тест тамамланғас, һәр ҡатнашыусыға йыйылған балдар һаны менән сертификат тапшырыла. 100 баллға тиклем йыйыу мөмкинлеге бар. Олимпиада тамамланғандан һуң сайтта белемде үҙ аллы тикшереү өсөн һорауҙарға дөрөҫ яуаптар ҡуйыласаҡ. Әгәр ҙә теркәлеү, тест үтеү йәки сертификат алыу, техник аспекттар буйынса ҡыйынлыҡтар тыуһа, телефон һандары буйынса мөрәжәғәт итергә мөмкин. 2023 йылдың октябрендә олимпиада беренсе тапҡыр үтте. Унда Рәсәйҙең 67 төбәгенән һәм 23 төрлө илдән вәкилдәр ҡатнашты. Биш көн дауамында бөтәһе 27 614 кеше белемен тикшерҙе: башланғыс кимәлдә - 17 557, ирекле йөрөтөүселәр кимәлендә - 8843, башҡорт теле диалекттары кимәлендә - 214 кеше. Олимпиаданы Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы һәм «Мираҫ» йәштәрҙең башланғыстарына булышлыҡ итеү фонды үткәрә. Проект Башҡортостан Башлығы гранттары фонды булышлығында Башҡортостан башлығы грантына тормошҡа ашырыла. - Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы башҡорт теленең бәҫен арттырыу йүнәлешендә бихисап проекттар тормошҡа ашыра. Мәҫәлән, башҡорт теленән диктант акцияһы 2019 йылдан халыҡ-ара кимәлгә сыҡты. Башҡорт теленән олимпиаданы икенсе йыл ғына үткәрәбеҙ, әммә ул да халыҡ һөйөүен яулар, яҡшы йолаға, туған телебеҙҙе өйрәнеү проблемаларына иғтибар йәлеп итеүсе яҡшы инструментҡа әүерелер тигән өмөттәбеҙ, - ти Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды директоры Гөлназ Йосопова.",9-11 октября в Башкортостане пройдет онлайн-олимпиада по башкирскому языку 9-11 октябрҙә Башҡортостанда башҡорт теле буйынса онлайн-олимпиада үтәсәк,Яңылыҡтар,1853,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-09-25/9-11-oktyabrya-v-bashkortostane-proydet-onlayn-olimpiada-po-bashkirskomu-yazyku-9-11-oktyabr-bash-ortostanda-bash-ort-tele-buyynsa-onlayn-olimpiada-t-s-k-3945323,2024-09-25T23:08:00+00:00
"5Казанда ""Айсылу"" тулы метражлы фильм зур экранга чыкты. 16 август Татарстан башкаласының берничә кинотеатрында аның премьерасы узды. ""Айсылу"" фильмының иат төркеме татар киноасының тамашачысы бар һәм алар акча түләп керергә әзер дигән фикердә. Прокат эше барып чыкса, татарча киноларга да юл ярыр иде ди алар. ""Айсылу"" беренче тапкыр 2015 елда ""Мир"" кинотеатрында күрсәтелде. Ул вакытта тамашачы бер сеанска гына сыеша алмады, бер-бер артлы кабатлап күрсәтергә туры килде. Әлеге хәлне искә төшереп, фильмның икенче продюсеры Олег Суров, кинога мондый чират алтмышынчы елларда, Фантомаска гына булган, дип мактанып та алды.16 август узган премьерада да Киномакс кинотеатрының залы тулы иде. Тулуын тулы, әмма тамашачылар – акчага билет сатып алучылар түгел. Айсылуны Казанның биш кинотеатрында карап була. Билет бәясе 200-250 сум. 16 августта кайсында 4, кайсында 10-12 билет сатылган. Шулай да, фильмның киләчәге бар, ди төп рольне башкаручы актриса Гөлназ Галиуллина. ""Фильмның киләчәге бар. Ул бөтен кешегә дә кагыла. Айсылуда төшкәндә үз тормышым белән дә охшашлыклар таптым. Тамашачы да табачак аны. Ул бер караганда гади: гарип авыл кызы зур сәхнәне яуларга тели. Бу – заманча Көлсылу (Золушка) әкияте. Ләкин бит хаклык бар: халык аяклары йөрмәгәнне генә түгел, күзләрең кылый булса да, хәтта күзгә күренер-кеүренмәс кимчелегең булса да, читкә этәрә. Сәламәт кешенең чирле кешегә мөнәсәбәте бөтенләй икенче. Фильмнан соң менә бу мөнәсәбәт үзгәрер дип өметләнәм"", ди ул. Гөлназ кичәдә үз язмышын сөйләп, киноның презентациясен дә коткарды. Балтач районында, гап-гади гаиләдә үскән кызга, әти-әнисе вузда укуыңны күтәрә алмыйбыз, дигән. Ул техник училищены сайларга мәбүр була. Шуннан абыйсының хатыны, баланың язмышы белән уйнамагыз, укуын үзебез күтәрербез, дигән. Әлеге кыйссаны ишеткәннән соң, тамашачы фильмны һәм Гөлназны алкышларга күмде. Илдар ЯгъфәровТатарстан кинематографчылары берлеге рәисе Илдар Ягъфәровбашта тамашачыны тормыштан алынган менә шушындый әкиятләр белән әлеп итәргә кирәк, дигән фикердә. Әйтик, Бибинур бик саллы кино, ләкин ул – фестивальләр киносы, диде ул. ""Төп бурыч – прокатчыларны үзебезнең милли тамашачы булуына инандыру. Алар бар һәм әлегә өйләрендә тәремә ителгән сериаллар карап ята. Менә шуларны кинотеатрларга чыгарырга кирәк. Мондый тамашачы Казанда гына түгел, Себер якларында, Пензада һәм башка төбәкләрдә бар"", диде ул Азатлыкка. Режиссер Юрий Фетингның Аяз Гыйләев әсәрләре нигезендә төшергән""Бибинур""киносы прокатчыларны милли кино белән акча эшләп булуына ышандыра алмады. Драматург Мансур Гыйләевмоның берничә сәбәбе бар диде. ""Бибинурның буш залларда күрсәтелүенең һәм бик тиз экраннан төшүенең берничә сәбәбе бар. Бу, барыннан да бигрәк аның мәгънәсендә, тирәнлегендә, итди әсәр булуында. Мондый картиналар Тарковский кинолары кебек зур заллар тутыра алмый. Ә Айсылу – безнең кинематограф өчен яхшы күренеш. Ул иңел, киң әмәгатьчелеккә исәпләнгән, бөтен нәрсә чәйнәп бирелгән. Бу – попкорн ашый-ашый карый торган кино. Гәрчә Айсылуның прокатта зур уңышка ирешүендә шигем булса да. Аны да Бибинур язмышы көтә. Бибинур да бит прокатка чыккан иде, ләкин Татарстанда тамашачы ыя алмады""Миләүшә АйтугановаТатаркино берләшмәсе итәкчесе Миләүшә Айтугановаәйтүенчә, авыл ирлегендә ""Айсылуны кабул да итәрләр иде. Әмма, салаларның күпчелегендә кино күрсәтерлек шартлар юк. ""Президент програмы нигезендә салынган яңа клубларда кино күрсәтерлек шартлар каралмаган. Кайдадыр экран юк, кайдадыр – гади проектор, кайбер ирләрдә башка шартлары килеп бетми. Яңа, күп функцияле үзәкләрдә кино өчен иһазларны алып бетерү тәкъдиме белән итәкчелеккә чыгарга ниятлибез. Моннан тыш, егермеләп кинотеатр төзекләндерүгә мохта. Кимчелекләрне бетерү өчен зур суммалар кирәкми"", диде Миләүшә ханым. Алексей БарыкинБерәүләр төп тамашачы авылда дисә, икенчеләр исә шәһәрне яуларга кирәклекген әйтә. Продюсер Алексей Барыкиншәһәр мультиплексларга үтеп керү юлларын эзләү яклы. ""Прокат таныклыгын алу алай авыр түгел. Дөрес, Мәскәүгә барырга кирәк, бюрократия әйләнәсен узасы бар, әмма бу зур проблем түгел. Таныклык алу чама белән 15 мең сумга төшә. Бәлки, әле беренче эшләрен ясаучыларга бу чыгымлыдыр, тик безнең бу өлкәдә тәрибә бар. Семейные хлопотыны чыгардык, хәзер Айсылуга тамашачы ыярга тырышабыз. Чиратта – Су анасы. Монысы фантастик фильм, без аны чит илләргә дә чыгарырга ниятлибез. Киноны бушлай күрсәткәндә һәрвакыт аншлаг. Тамашачыны акча түләп кино карарга өйрәтергә кирәк. Түләү булмаса, татар киносы идеясе тормышка ашмаячак. Мәдәният министрлыгы яхшы фильм төшерерлек акча бүлеп бирә алмый, безгә исә татар картиналары үз бәясен каплый алганны расларга кирәк. Бу тиз генә булмас, шулай да кул кушырып ятып булмый. Яшел Үзән районында Владимир Братухин итәкчелегендәге Никафонды барлыкка килде. Прокат идеясен хупладылар һәм авылларда иң арзан билетны 20 сум дип билгеләделәр. Казанда да кыйммәт түгел. Тандемда, мәсәлән, 200 сум. Әлегә Айсылуны биш кинотеатрда күрсәтәчәкләр. Әллә ни зур табыш ала алмабыз, шулай да икенче өлешне башлап ибәрергә мөмкинлек чыкмасмы әле"", дип фикерләре белән уртаклашты Барыкин. Фильмның бюджеты – нибары 1 миллион 300 мең сум. Барыкин сүзләренчә, яхшы кино төшерү өчен ким дигәндә 15 миллион сум акча кирәк. Шуңа күрә прокаттан акча ыя алмасак та, борчылмыйбыз. Кино үз чыгымнарын АКШта һәм Һиндстанда гына аклый. Русиядә прокат системы имерек хәлдә. Хәтта Михалков фильмнары да табыш китерми. Безнең хәл аныкыннан күпкә иңел, чөнки чыгымнарыбыз андый зур булмады, диде ул Азатлыкка.","""Рус кинолары да чыгымлы. Татар киносыннан ни көтәсез? """,Мәҙәниәт,5459,https://www.azatliq.org/a/28681850.html,2017-08-17T22:00:01+00:00
"Республикабыҙҙа айыҡ һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, халыҡты йәмәғәт тормошонда ҡатнашырға ылыҡтырыу, үҫеп килеүсе быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләү, тарихи, мәҙәни, йолаларҙы тергеҙеү маҡсатында ойошторолған Айыҡ ауыл бәйгеһенең асылын һәр кем белә һәм аңлай. Асҡын районында был йәһәттән ҙур эштәр башҡарыла, ауылдар ярышҡа ҙур теләк менән әүҙем ҡушылып, республика кимәлендә ҙур уңыштарға, еңеүҙәргә өлгәшә.","Асҡындар сәләмәт, матур тормошҡа ынтылып йәшәй",Йәмғиәт,422,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-03/as-yndar-s-l-m-t-matur-tormosh-a-yntylyp-y-sh-y-4492263,2025-12-03T18:15:00+00:00
"Бөгөн болотло, ҡар яуа. Ел көньяҡтан, көслө. Һауа температураһы -14…-13 градус.",Көн торошо,Яңылыҡтар,79,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/k-n-torosho-4556493,2026-01-30T08:55:00+00:00
"ДОНЬЯЛААҠШ Президенты Дональд Трамп рәсми рәүештә вазифаһын атҡара башлағансы уҡ бөтөн донъяны аптырашта ҡалдырырлыҡ тәҡдимдәр менән сығыш яһаны. Баҡһаң, Дания Гренландия утрауын АҠШ-ҡа бирергә тейеш икән. Йәнәһе, Ҡытай менән Рәсәй ракеталары менән янаған мәлдә бары АҠШ-ҡа һыйыныу ғына азат донъяны ҡотҡарырға һәләтле.","""ҺӘНӘК"" күҙлегенән",Яңылыҡтар,319,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-01-21/n-k-k-legen-n-4089891,2025-01-21T10:00:00+00:00
"Үҙебеҙгә шулай тип вәғәҙә бирәбеҙ. Һәм. оҙайлы ялдар бөтөүгә йәнә шул былтырғы ""рутин"" йәшәйеш ҡалыбына кире төшәбеҙ. Һәр хәлдә күптәр шулайта.",Яңы йылдан яңы тормош башлайым.,Яңылыҡтар,143,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/ya-y-yyldan-ya-y-tormosh-bashlayym-4527796,2026-01-03T11:55:00+00:00
"Иллюстратив фотоларфикерләр""Башинформ"" агентлыгыязуынча, Уфада уку әсбапларының структурасын һәм эчтәлеген яшь үзенчәлекләрен һәм ФГОС таләпләрен исәпкә алып әзерләү мәсьәләсе буенча киңәшмә уздырылган. Төп максат — башкорт телен өйрәнүче 5–7 яшьлек мәктәпкәчә белем бирү оешмалары тәрбияләнүчеләренең белем дәрәәсен күтәрү. Шушы юнәлештә төркемнәрдә башкорт телен нәтиәле үзләштерү өчен уку комплектлары системасы булдырыла. ""Дөнья башкорт корылтае командасы республиканың барлык муниципалитетларында мәктәпкәчә яшьтәге балаларга туган телне өйрәнү өчен тудырылган шартларны тикшерде. Милли төркемнәрнең саны, аларның иһазландырылышы анализланды. Дөнья башкорт корылтаеның мәгариф буенча комиссиясе 130 балалар бакчасында, иде меңнән артык бала шөгыльләнгән 270 төркемдә булды, шулай ук ата-аналар һәм тәрбиячеләр белән очрашулар үткәрде"", дип яза ""Башинформ"" проектны оештыручыларга сылтанып. Проект кысаларында һәр муниципалитетта укыту семинарларында әсбапларны тәкъдим итү оештырылачак. Анда аларны балалар бакчаларында эш барышында куллану өчен аңлатмалар биреләчәк. Шулай ук мәктәпкәчә яшьтәге балалар белән эшкә өлкән буынны — әби-бабайларны әлеп итү мөмкинлеге бирәчәк гаилә клублары концепциясен эшләү дә планлаштырыла. Алар рәсми булмаган мохиттә балаларны фольклор, һөнәрчелек, көнкүреш белән таныштырып, кирәкле тел мохите тудыра алачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда башкорт телен өйрәнү өчен бердәм күрсәтмә әсбаплар әзерләп чыгарачаклар,Яңылыҡтар,1448,https://www.azatliq.org/a/33676287.html,2026-02-12T16:00:11+00:00
"Гөлфиә менән Радмирҙың ғаиләһе түңәрәк кеүек. Биш йыл йәшәгәндән һуң, ниһайәт, көтөп алған улдары тыуҙы. Ғаилә башлығы эштә, йәш әсә сабый менән өйҙә. Аҡса ла етә кеүек, тик. Бына шул тикһеҙ булмай икән ул. Сабыйҙы икеһе лә көтөп алһа ла, уны ҡарау күпселеге әсә иңенә төшә. Был аңлашыла ла инде, Радмир иртәнән кискә тиклем эштә бит. Тик малайҙары тыуғаны бирле бигерәк тыңғыһыҙ, илаҡ. Гөлфиәнең ҡулынан көнө буйы төшмәй. Ә уға ашарға бешерергә, өй йыйыштырырға ла кәрәк. Тештәре сыҡҡас, төндәрен дә йоҡламай сығалар. Әҙерәк кенә үҙенә лә иғтибар биргеһе, ял иткеһе килә. Шуға ире эштән ҡайтыу менән сабыйҙы уға биреп, әҙерәк ял итергә теләй ҙә бит йәш әсә. Тик, Радмир ҙа эштән арып ҡайттым тигән сәбәп менән диванға ҡунаҡлай һәм ҡулына телефон ала. Төн еткәнсе уға текәлеп ятҡан саҡтары ла йыш. Гөлфиәгә был оҡшамағас, өйҙә тауыш сыға башлай. Тәүге тапҡыр ошо сәбәпле ныҡ ҡына итеп әрләшкәс, ире бөтөнләй өйҙән сығып китә. Юҡ, һөйәркәгә лә, дуҫтарына ла түгел, ә ике урам аша йәшәгән әсәһе янына. Бындай сығып китеүҙәр һуңғы йылда йышайғандан-йышая башлай. Хатта бер нисә көн ҡайтмаған саҡтары ла арта. Иренең әсәһендә икәнлегендә шиге юҡ ҡатындың. Аҡыллы ҡәйнәһе улы килеү менән килененә өй телефонынан шылтырата, Радмирҙың тауышы ишетелеп тора. Әсәһе ҡыуып та ҡайтармай исмаһам улын. Берәү булһа, бар ғаиләң янына тип сығарып ебәрер ине бит. Бына ни эшләргә был хәлдә йәш ғаиләгә? Иргә рәхәт, әсәһенә барып баланан да, ғаиләнән дә ял итә. Уға унда бер эш тә юҡ, күпме теләйһең ятырға була. Ә бына көнө-төнө бала менән мәж килгән ҡатынға ауыр. Ирен бөтөнләй ҡыуып сығарыр ине, фатир уныҡы. Үҙенә барыр урын да юҡ: әсәһе, үгәй атаһы һәм мәктәптә уҡыған улы менән йәшәй, ҡыш етеүгә ауылдан өләсәйҙе килтерәләр. Ҡыҫҡаһы, Гөлфиә менән улына урын юҡ. Сығып китергә, хистәр ҙә бар һымаҡ шул. Тик үпкә тойғоһо артҡандан-арта. Бәлки йәш ғаиләгә, айырыуса Гөлфиәгә һеҙҙең кәңәштәрегеҙ булыр? Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡәйнәм ҡыуып ҡайтарһа була бит.,Йәмғиәт,1995,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-18/yn-m-yuyp-aytar-a-bula-bit-4582848,2026-02-18T14:00:00+00:00
"Өфө ҡалаһында Рәми Ғәрипов исемендәге Башҡортостан Республикаһы гимназия-интернатында балалар араһында уҡ атыу ярышы үтте. Уғатар фестивалендә Ауырғазы, Ишембай, Әбйәлил, Белорет, Ҡырмыҫҡалы, Ғафури, Бөрйән, Бишбүләк, Иглин, Ейәнсура, Өфө райондарынан, Өфө, Белорет ҡалаларынан көслө балалар ҡатнашты. Беҙҙең ҡыҙҙар иң-иңдәр иҫәбендә булды! Көмбәҙ, Ҡалҡан, Һыбайлы, Тере һыу сәптәренә йәш буйынса төркөмдәр 12, 15 метрҙан 6-шар уҡты 4 тапҡыр (Тере һыу сәбенә 2 тапҡыр) аттылар. Был көсөргәнешле ярышта  Бөрйән ҡыҙҙары һынатманы: Ғәҙелшина Йәсмин - 1-се, Ҡаһарманова Розалина 2-се урын яуланы. Афарин, Йәсмин һәм Розалина! Сикһеҙ шатбыҙ һеҙҙең уңыштарығыҙға! Һәр ваҡытта ла тырышлығығыҙ, ныҡышлығығыҙ ошондай матур еңеүҙәр булып әйләнеп ҡайтһын үҙегеҙгә! Ошондай мәргән балаларыбыҙ булғанға ла Бөрйәнебеҙҙең уҡ атыу хәрәкәте киләсәктә лә дауам итәсәк тип ышанабыҙ! Балаларға матур сараны ойошторған Башҡортостандың Спорт министрлығына, коммерцияға ҡарамаған Мәргән уҡсы автоном ойошмаһына ҙур рәхмәттәребеҙҙе еткерәбеҙ! Әйтеп үтергә кәрәк, Башҡортостандың Спорт министрлығы уҡ атыуҙы үҫтереүҙә актив ҡатнашҡан һәр район уҡ атыу клубтарын яндар һәм уҡтар менн бүләклп ҡыуандырҙы. ""Бөрйән уҡсылары"" клубы ла был бүләккә лайыҡ булыуына шатбыҙ һәм рәхмәтлебеҙ! Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Беҙҙең йәш уғатарҙарға – афарин!,Спорт,1433,https://tanburz.ru/articles/sport/2026-01-26/be-e-y-sh-u-atar-ar-a-afarin-4549954,2026-01-26T08:30:00+00:00
"Альберт РәхмәтуллинфикерләрБашкортстан активисты Альберт Рәхмәтуллинны Радий Хәбировның Вконтакте сәхифәсендә кара исемлеккә тыкканнар. Бу хакта ул үзенең -каналындахәбәр итте. Сүзләрен дәлилләү өчен экран фотосын да чыгарган, анда Радий (Хәбиров) сезгә үз сәхифәсенә керүне чикләде, дип язылган. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров мине югары уку йортларындагы бюджет урыннары турында биргән зыянсыз соравым өчен банга тыкты. Республика итәкчесенең шундый куркак гамәле - аның гранат тоткан дезертир белән очрашудан да курыкмаучы кыю һәм батыр кеше дигән абруен бик боза, дип саныйм, дигән ул. Аспектыгаәйтүенчә, Рәхмәтуллин Хәбировка Югары уку йортларындагы бюджет урыннары ни өчен ташлама белән укырга керүчеләргә һәм оешмалар ибәргән абитуриентларга гына бирелде? , дип язган булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстан активисты Альберт Рәхмәтуллинны Радий Хәбировның ""Вконтакте"" сәхифәсендә кара исемлеккә тыкканнар",Яңылыҡтар,883,https://www.azatliq.org/a/32540406.html,2023-08-09T07:46:17+00:00
"Юнир Ҡоланбаев, актер, йырсы. Баймаҡ егете. Ҡалала тыуһа ла, уның бала сағы ауылда - Комсомол, хәҙерге Күгиҙел ауылында үтә. Баймаҡтың 3-сө һанлы мәктәбен 9-сы класты  тамамлағас, йыр-моңға ғашиҡ егет, 2000 йылда Өфө сәнғәт училищеһы Сибай филиалының вокал бүлегенә уҡырға инә. Студент сағында уҡ күп конкурстарҙа ҡатнаша. Ҙур еңеүҙәр яулай. Ирәндек моңо конкурсында - дипломант, Башҡорт йырында лауреат исеме ала. Артабан Мәскәүҙең М. Щепкин исемендәге юғары театр училищеһында уҡыуын дауам итә. Актер һөнәре алып, Өфөгә ҡайта. Әлеге мәлдә ике тиҫтәгә яҡын баш ҡалабыҙҙың Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында уңышлы хеҙмәт итә. Ҡатыны Альфира Рәсүл ҡыҙы менән өс бала үҫтерәләр. Өлкән ҡыҙҙары Самира Мостай Кәрим исемендәге 158-се  Башҡорт гимназияһында белем ала. Яҡшы уҡый, мәктәп тормошонда ла әүҙем ҡатнаша. Күркәм исемле игеҙәк улдары Бәхтейәр менән Даниярға әле алтышар йәш. Балалар баҡсаһына йөрөй улар. Егеттәр икенсе йыл инде дзюдо менән шөғөлләнә. Юнир Мәүлетдин улының ғаиләһе тәбиғәтте һәм аттарҙы ярата. Шуға ла Баймаҡҡа йыш ҡайталар. Унда үҙҙәренең аттары бар. Малайҙар һыбай елдерә. Улар атта эйәрһеҙ ҙә йөрөргә өйрәнгән. -Һуңғы ваҡытта онотолған ҡайһы бер башҡорт йолаларыбыҙҙы тергеҙергә, уларҙы һаҡларға тырышабыҙ. Уҡ-ян һатып алдыҡ. Балалар менән бергә театр янындағы паркта уҡтан атып алабыҙ. Был дөйөм үҫеш өсөн яҡшы шөғөл булыр тип уйлайбыҙ. Яйлап, бәлки,  атырға ла оҫтарып китер улдарым, - тине Юнир Мәүлетдин улы.",Өс балалы атай ҙа ул!,Мәҙәниәт,1466,https://shonkar.com/news/culture/2025-05-14/s-balaly-atay-a-ul-4233796,2025-05-14T10:00:00+00:00
"Татар теленнән олимпиада. Архив фотосыфикерләр2023 елда Татарстанда дәүләт телләрен саклау һәм үстерү програмы ниятләнгәннән 12,5 процентка әзрәк финансланган. Бу хакта Татарстан премьер-министры Алексей Песошинимзалаган хөкүмәт карарында әйтелә, дип яза""Коммерсантъ"". Башта түрәләр телләр програмы өчен республика казнасыннан 126,8 млн сум тотмакчы булган, әмма ахырдан аны финанслауга 111 млн сум киткән. Шул рәвешле програмның бюджетын 15,8 млн сумга ягъни 12,5 процентка кыскартканнар. Аерым алганда, ""Интернет киңлегендә уңай тел мохите булдыру һәм медиада туган телләрне популярлаштыру"" өчен 28 ләп миллион сум тоту ниятләнгән, әмма ахырдан 23,3 млн сум тотылган. 4,7 млн сумга кимрәк. Шулай ук хакимиятләр ""Бала"" электрон балалар китапханәсен тулыландыруга, ""Мирас"" мәгариф басмасына методик ярдәм бирүгә, журналистлар өчен ""Татар рухы һәм каләм"" бәйгесен үткәрүгә һәм республиканың дәүләт телләрен саклауга юнәлтелгән полиграфия продуктларын таратуга акча түгеп тормаган. Балалар өчен татар телендә ""Безнең халыкның мирасы"" дигән кыска метражлы анимацион фильмнар ясауга да акча бирелмәгән. Республикада һәм аннан читтә Татарстан телләрен популярлаштыру белән бәйле берничә ""зур, социаль яктан әһәмиятле чара""үткәрүгә дә ике миллион сум тирәсе акча бирелми калган. Әйтик узган ел Урыс теле көненә багышланган яшьләр фестивален оештыруга, ""Татар кызы"", ""Татар егете"", ""Красна девица"" һәм ""Добрый молодец"" бәйгеләрен үткәрүгә чыгымланмаганнар. ""Татар һәм урыс телләрен, Татарстан халыкларының башка телләрен өйрәнүнең бербөтен системын үстерү""гә 45 миллион сум тотылган, бу 3,6 миллион сумга кимрәк. Былтыр урыс һәм татар телләре тигез дәрәәдә куллану өчен чыгымнар 5,45 млн сумны тәшкил иткән, ә башта 5,66 млн сум тотмакчы булганнар""Азатлык"" татар яшьләре берлеге итәкчесе Наил Нәбиуллинбу програмны финанслау күләмнәре ""республика хакимиятләренең телләрне, аерым алганда татар телен үстерү мәсьәләсенә ничек карауларын күрсәтә"", ди. ""Елына 127 млн сум дигән сан - бу мыскыл итү кебек. Безнең футболчылар белән хоккейчылар күпкә күбрәк хезмәт хакы ала. Бу төшенкелек кенә түгел, бу мыскыл итү"", ди ул. Татарстанда дәүләт телләре програмы 2013 елда 10 елга дип кабул ителгән иде. Шул вакыт эчендә республика үз бюджетыннан барлыгы 1,39 млрд сум чыгым тотты. Хәзер шундый икенче програм гамәлдә. елларда аның бюджеты 391,4 млн сум булырга тиеш. Програм кысаларында юл күрсәткечләрен һәм төрле тауарларның этикеткаларын татарчалаштырырга ниятләнә. Татарларның һәм урысларның язма мирасын дигиталлаштыру, электрон сүзлекләр булдыру да көтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда дәүләт телләрен саклау програмын финанслау 12,5 процентка кыскартылган",Яңылыҡтар,2644,https://www.azatliq.org/a/32768438.html,2024-01-10T09:42:56+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәрҙә беҙҙең рапирасыларҙың уңышы тураһында хәбәр итә һәм уларҙы еңеү менән ҡотлай. Спортсылар икеһе лә – фехование буйынса Өфө олимпия резервы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре. Тимур Арыҫланов етәкселегендә Фехотвание үҙәгендә шөғөлләнәләр. Үҙәк 2024 йылда Өфөлә үткән ""Рәсәй – спорт державаһы"" форумы ваҡытында асылғайны. Шунан бирле унда  Рәсәй кимәлендәге эре спорт ярыштары үтеп тора. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Беҙҙең рапирасылар халыҡ-ара ярышта еңде,Спорт,868,https://amanat.su/news/sport/2026-02-01/be-e-rapirasylar-haly-ara-yaryshta-e-de-4559640,2026-02-01T14:13:00+00:00
"""10 майҙа, Сәйетбабаның мәҙәниәт йортонда, Ғафури районының олуғ мөхтәсибе Басыров Ф. М. , Мирас хәҙрәт һәм хөрмәтле мөғәллимәләр ҡатнашлығында бик матур сара булып үтте. Райондың төрлө ауылдарынан балалар Ҡөрьән уҡыу конкурсына йыйылдылар. Төрлө йәштәге малайҙар һәм ҡыҙҙар тырышып-тырышып, сүрәләрҙән өҙөк уҡынылар, Фатиха, Ихлас, Фәләҡ, Нәс сүрәләрен яттан һөйләнеләр. Әлбиттә, жюри составы дөрөҫ әйтелешкә ҙур иғтибар бирҙе. Аҙаҡҡы тур - үҙең теләгән хәҙисте һайлап, бәләкәй генә инсценировка ҡуйырға ине. Балалар бик теләп, тырышып ҡатнашты. Күҙҙәрендә осҡон булыуы бик һөйөнөслө! Һуңынан жюри һәр турға урындар сығарып, грамоталар менән бүләкләне. Һәр ҡатнашҡан балаға саҙаҡа итеп 1000-әр һум аҡса бирелде. Афарин, ғафуриҙар! "", - ти Зифа Рәшитова.",Шәкерттәр байрамы,Дин,754,https://shonkar.com/news/iman-nury/2025-05-11/sh-kertt-r-bayramy-4230117,2025-05-11T19:44:00+00:00
"Конкурста Ҡаҙағстандан, Ҡырғыҙстандан һәм Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән: Тыванан, Алтайҙан, Бүрәтстандан, Ҡалмыҡстандан, Хакасиянан һәм Башҡортостандан 20 башҡарыусы ҡатнашты. Башҡорт филармонияһы солисы жюри ағзаларын һәм тамашасыларҙы үҙенең таланты менән әсир итте, беренсе турҙа Аяс Данзырын яҙған – «Әсәй» йырын, икенсеһендә «Уралым» башҡорт халыҡ йырын тыва телендә башҡарҙы. Тыва йырын башҡарыуы тамашасыларҙа айырыуса һоҡланыу уятты. Салауат Мөхәмәтйәров хистәре менән дә уртаҡлашты: «Овациялар һәм алҡыштар иҫ киткес булды! Мин тыва тамашасыларының мине нисек ҡабул итеүенә һоҡландым. Уларҙың туған телендә йырлағандан һуң зал мине ебәрергә теләмәне, тамашасылар аяҡ үрә баҫып алҡышланы. Бына ул халыҡ һөйөүе! Унда бөтә кешеләр ҙә бик ҡунаҡсыл һәм изге күңелле. Мин бик бәхетле! ». Үҙенең оҫталығы һәм ихлас башҡарыуы менән Салауат Мөхәмәтйәров башҡорт музыка мәҙәниәтенең байлығын күрһәтте һәм төбәктәр араһында ижади бәйләнештәрҙе нығытты. Алдын согун (Алтын уҡ) халыҡ-ара эстрада йыры конкурсы йыл һайын Тывала үткәрелә һәм тыва эстрадаһы үҫешенә ҙур өлөш индергән республиканың атҡаҙанған артисы Аяс Данзырын иҫтәлегенә арнала. Конкурс төрлө илдәрҙән һәм төбәктәрҙән йәш башҡарыусыларҙы йыя, уларға мәҙәни тәжрибә уртаҡлашыу һәм ижади үҫеш өсөн майҙансыҡ бирә.",Салауат Мөхәмәтйәров «Алтын уҡ» халыҡ-ара конкурсында лауреат булды,Йәмғиәт,1271,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-08-14/salauat-m-h-m-ty-rov-altyn-u-haly-ara-konkursynda-laureat-buldy-4349323,2025-08-14T15:26:00+00:00
"Ләйлә Кәримова. Каһарман шагыйрь, язучы Фатих Кәримнең кызы Ләйлә Кәримова 83 яшендә вафат булды. Кайгылы хәбәрне Татарстан язучылар берлеге үзенең -аккаунтында язып чыкты. Хәбәрне шулай ук журналист Римзил Вәлиев раслады. Ул Азатлыкка сөйләвенчә, Ләйлә ханымның кан тамырлары авырулары булган, кан басымы күтәрелеп торган. Улы дачада булган, Ләйлә апа телефонын алмагач, Казанга кайткан. Ул инде үлгән булган диде Римзил Вәлиев. Ләйлә Кәримова соңгы елларда әтисе Фатих Кәримгә һәйкәл куюны кайгыртып йөргән иде. Римзил Вәлиев һәйкәл куелачак диде. Һәйкәл Татмедиа янында булачак. Бу хәбәрне Ләйлә апа белеп китте, бик шатланган иде Моңа кадәр Фатих Кәримгә һәйкәл Бишбүләк районының Ает авылында гына бар иде диде ул. Ләйлә Кәримова - күренекле әмәгать эшлеклесе, Фатих Кәримнең тормыш юлын һәм иатын тирәнтен өйрәнгән шәхес. Ул әтисенең репрессия елларында кичергән газаплары турында да язып килде. Әтисе - каһарман шагыйрь турында әдәби-публицистик әсәрләр, документаль кинофильмнар, спектакльләр иат итүдә катнашты. Ләйлә Кәримова 1937 елның 11 ноябрендә Казанда туган. Әтиләре сталин төрмәсендә утырган, аннары 4 ел дәвамында сугыш утында йөргән елларда Ләйләне һәм аның апасы Аданы әниләре Кадрия Ишукова тәрбияләп үстерә. Мәктәптән соң Ләйлә Кәримова Казан университетының география факультетында укый. Аннары заводка эшкә урнаша, Точмаш һәм электрон-хисаплау (ЭВМ) заводларында монтажчы, смена мастеры, профсоюз эшләрен оештыручы буларак 35 елдан артык хезмәт куя. Шул ук вакытта ул Фатих Кәримнең тормышын, иатын өйрәнү, татар шигърятен һәм әдипләрен пропагандалауга күп көч сала. Ләйлә Кәримова Казанда, Әлмәттә, Түбән Камада һәм башка төбәкләрдә, әтисенең туган ягы Башкортостанның Бишбүләк районында үткәрелгән әдәби очрашуларда даими катнашты. Ул Ает авылында Фатих Кәрим музеенының, Казанда, Әлмәттә, Түбән Камада, Мәскәү өлкәсендә һәм Калининград өлкәсенең Багратионовски шәһәрендә ачылган музейлар, клублар эшчәнлегенә һәрвакыт ярдәм итеп торды. Ләйлә ханым Мәскәү өлкәсе Дмитров шәһәрендә оешкан сугышта һәлак булган шагыйрьләр музеенда булып кайтканнан соң Азатлык аның беләнәңгәмәкорган иде. Ләйлә ханым әтисенең язмышын имергән совет хакимиятенә ачу сакламавынәйтте.",Фатих Кәримнең кызы Ләйлә Кәримова вафат,Яңылыҡтар,2187,https://www.azatliq.org/a/30933759.html,2020-11-06T12:31:59+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСоциаль челтәрләрдә егетләрнең гафу үтенүе аларга басым ясаганнан соң чыккан дигән хәбәрләр таралды. Бу хәл Украинадагы сугышны хуплаучы -пабликларның ачуын чыгарган. Күптән түгел интернеттагы бер төркемдә дүрт егетнең (алар Бөрьян районыннан диелә) Русия империясе байрагы белән төшкән фотосы чыккан. Бу хәл аерым башкорт активистлары тарафыннан тәнкыйтьләнгән. ""Маңкортлар шулай итеп Зәки Вәлидинеңтуган көнен котлаган. Бу байрак астында дистәләгән мең башкортны кискәннәр, ә алар горур рәвештә аның белән фотога төшә. Оятсызлар! Олы агайлар алар белән әңгәмә уздырыр дип өметләнәм"", дип ачу белдергән аларның фотосын уртаклашучы. Ул егетләрнең кем булуын белүчеләрнең үзенә хәбәр итүен сораган. Шуннан соң фотодагы егетләрнең гафу үтенгән видеосы чыкты. Берсе ""бу байракның ни аңлатуын белмәдек"" ди. Соңрак әлеге гафу үтенү видеолары - егетләрне көч куллану белән куркыту нәтиәсендә чыккан дигән хәбәрләр таралды, дип иткерә""Аспекты"". Әлеге яңалыкка Украинадагы сугышны хуплаучы -пабликлар да битараф калмаган. ""Башкортстанда башкорт егетләре империя байрагы белән фотога төшкән. Тик аларны тотып алып, гафу үтенергә мәбүр иткән ирле нацилар да табылган. Бу гамәлләр, әлеге байрак астында башкортларны кискәннәр дип әйтү милләтара дошманлык уята"", дип язган ММА сугышчысы Макс Дивнич. ""Русия империясе – безнең тарих. Русиянең күпчелек төбәкләре, шул исәптән Себер белән Кавказ да бабаларыбызның батырлыгы аркасында илнең бер өлеше була алган"", дип искәртүчеләр дә табылган. Әлеге хәл Русия тикшерү комитетында кызыксыну уяткан. Алар тикшерү башлаган. Аның рәисе Александр Бастрыкин Башкортстан тикшерү комитеты итәкчесе вазифаларын башкаручы Ильяс Мәсәллимовка булган хәлләрне ачыклап, нәтиәләрен иткерергә кушкан. Башкортстанның тикшерү комитеты хәбәр итүенчә, хәзерге вакытта әлеге хәлне тикшерү бара, шул исәптән Русиядә тыелган экстремистик оешма әгъзалары тарафыннан Башкортстан республикасында яшәүчеләргә канунсыз гамәлләр кылу турындагы мәгълүмат тикшерелә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Русия империясе байрагы белән фотога төшкән егетләрнең гафу үтенүеннән соң тикшерү башланган,Яңылыҡтар,2038,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-yashauche-egetlarne-imperiya-bayragi-belan-fotoga-toshkan-ochen-gafu-utenerga-majbur-itkannar/33241529.html,2024-12-16T13:52:38+03:00
"Тауарҙы тотҡарлағанда ниндәй процент иҫәпләнә? Әгәр алдан хаҡ индергән тауарығыҙ һеҙҙең ғәйебегеҙ менән һәм тәбиғәт шарттарына бәйле хәл иткеһеҙ шарттар арҡаһында тотҡарланмаһа – һәр көн өсөн алдан түләнгән күләмдең 0,5 проценты. Сумма һеҙ түләгән хаҡтан артыҡ булмаҫҡа тейеш. Әгәр һатыусы: - етешһеҙлеге булған продукцияны 7 көн эсендә алмаштырмаһа (етештереүсегә тауарҙың сифатын тикшереү талап ителһә – был ваҡыт 20 көнгә, тауар булмаһа, бер айға тиклем оҙайтыла); - аҡсаны кире ҡайтармаһа, тауарҙың етешһеҙлеге булыу сәбәпле хаҡын төшөрмәһә йәки етешһеҙлекте бөтөрөүгә бирелгән 20 көн эсендә зыянды ҡапламаһа; - килешеүҙә күрһәтелгән ваҡыт эсендә (45 көндән артыҡ түгел) етешһеҙлекте бөтөрмәһә – һәр көн өсөн тауар хаҡының 1 проценты. Әгәр: - эш йәки хеҙмәт килешеүҙә ҡаралған ваҡытта башҡарылмаһа; - башҡарыусы етешһеҙлекте контрактҡа ярашлы йәки һеҙҙең талап буйынса ваҡытында төҙәтмәһә; - етешһеҙлектәр өсөн тауар хаҡын төшөрмәһә йәки уларҙы бөтөрөүгә сығымдарҙы 10 көн эсендә ҡапламаһа; - ваҡыты үтәлмәү сәбәпле килешеүҙе өҙгәндән һуң 10 көн эсендә аҡсаны кире ҡайтармаһа – һәр көн өсөн хаҡтың 3 проценты түләнә. Неустойка алыу өсөн һатыусыға яҙма ғариза ебәрегеҙ. Әгәр ул компенсация түләүҙән баш тартһа, үҙегеҙгә уңайлы ысул менән – шәхсән, хеҙмәттең сайтында онлайн, ғәҙәти йәки электрон почта аша «Роспотребнадзор»ға ялыу бирегеҙ. Шулай уҡ һатыусыны судҡа бирә алаһығыҙ. АңлатабыҙБашҡортостан","Онлайн-заказығыҙҙы тотҡарлайҙар, аҡсағыҙҙы кире ҡайтармайҙармы?",Йәмғиәт,1404,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-19/onlayn-zakazy-y-y-tot-arlay-ar-a-sa-y-y-kire-aytarmay-army-4283721,2025-06-19T18:00:00+00:00
"Бөтөн синыф менән ""Аманат""ҡа яҙылыусы дуҫтарыбыҙға ҙур рәхмәт!","Синыф менән ""Аманат""ҡа!",Яңылыҡтар,62,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-17/sinyf-men-n-amanat-a-4056195,2024-12-17T12:55:00+00:00
"Унда Рәсәй төбәктәренән 14 – 17 йәшлек илһөйәр үҫмерҙәр һәм уларҙың остаздары – 500 кеше ҡатнаша. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләгән йылда ойошторолған слеттың әһәмиәте бигерәк тә ҙур. Билдәле булыуынса, Тарихты һаҡлаусылар – Юнармия һәм Беренселәр хәрәкәте ойошмаларының берлектәге проекты. Уның маҡсаты – йәш быуында илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү, лидерлыҡ сифаттарын үҫтереү, тарихты һаҡлауға үҙ өлөшөңдө индереү. Слётты асыу тантанаһында ҡатнашыусыларҙы Юнармияның төп штабы етәксеһе, Рәсәй Геройы Вячеслав Головин, Беренселәр хәрәкәте идаралығы рәйесе урынбаҫары Ксения Янова, Рәсәй хәрби көстәре Баш хәрби-сәйәси идаралығы төркөмө етәксеһе Максот Телембаев, Башҡортостан Республикаһы йәштәр сәйәсәте министры Вито Сабиров, мәғариф министры Илдар Мәүлитбирҙин сәләмләне. – Беҙҙең республиканан ғына проектҡа 5 мең кеше ҡушылған. Был залда илебеҙҙең бөгөнгө тарихын яҙыусылар йыйылған. Беҙ Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары менән аралашҡан һуңғы быуын, һеҙҙең күптәрегеҙ тере ветеранды күреп өлгөрмәгәндер, әммә хәтерҙе тергеҙеп, тарихыбыҙға ҡағылып, һеҙ геройҙарыбыҙҙы белә алаһығыҙ, һеҙҙең алда ҙур яуаплылыҡ – тарихи дөрөҫлөктө һаҡлау. Һеҙ бөйөк миссия алдында тораһығыҙ, тарихи мираҫты һаҡлап, киләсәк быуынға тапшырасаҡһығыҙ, – тине Илдар Мәүлитбирҙин. Әйткәндәй, Тарихты һаҡлаусылар проекты әүҙемселәре илебеҙҙең төрлө төбәктәрендәге 18 мең иҫтәлекле урынды шефлыҡҡа алған. Рәсәй Федерацияһының Оборона министрлығы менән берлектә 928 мәңгелек ут мемориалын, 3431 хәтер утын, 5802 һәйкәл һәм обелискты, шулай уҡ 7843 хәрби ҡәберлекте тәртипкә килтергән. –Һеҙ – тарихты һаҡлаусылар һәм яҡлаусылар, һеҙ үҙегеҙҙең артығыҙҙан иптәштәрегеҙҙе һәм фекерҙәштәрегеҙҙе эйәртеүселәр. Һеҙ архивтарҙа эшләп, тарихыбыҙҙы тулыландыраһығыҙ. Һеҙ – тарихҡа нигеҙләнеп киләсәкте төҙөүселәр. Ата-бабаларыбыҙ исеменә тап төшөрмәҫбеҙ. Һеҙгә слетта уңышлы эшләүегеҙҙе теләйем, – тип мөрәжәғәт итте Вячеслав Головин. Слетта ҡатнашыусылар Тарихи хәтерҙе һаҡлау, Почетлы ҡарауыл, Шефлыҡ ирекмәнлек төрө булараҡ, Йәш хәбәрселәр,  Лидерҙар, Остаздарйүнәлештәре буйынса эшләйәсәк. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған, тарихи хәтерҙе һаҡлауға йүнәлтелгән саралар – оҫталыҡ дәрестәре, ижади осрашыуҙар, Рәсәй Геройҙары менән әңгәмәләр, дискуссиялар ойошторола. ""Хәтер архитектураһы"" конкурсы үтәсәк. Сараны ябыу тантанаһында иң яҡшы 20 проектты билдәләйәсәктәр. Уларҙың уңышлылары арт-проект төҙөү өсөн ҡулланыласаҡ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Өфөлә ""Тарихты һаҡлаусылар"" слеты бара",Еңеү,2815,https://yanshishma.com/articles/80letpobede/2025-11-05/f-l-iii-tarihty-a-lausylar-slety-bara-4454013,2025-11-05T17:00:00+00:00
"фикерләр2024 елның гыйнвар-март айларында Татарстан үзендә ыелган салымнарның 71 процентын федераль бюджетка юллаган. Бу хакта бүген Федераль салым хезмәтенең Татарстан идарәсе итәкчесе Марат Сафиуллинхөкүмәт киңәшмәсендә белдерде. Аның сүзләренчә, быелның өч аенда Татарстанда барлыгы 364,1 млрд сум салым һәм башка төр керемнәр ыелган. Әлеге суммаларның 260,2 млрд сумы Мәскәүгә киткән, 103,9 млрдны республика үзендә калдырган. Узган елның шушы чоры белән чагыштырганда, Татарстан Мәскәүгә юллаган салымнарны 48 процентка, яки 84 млрд сумга арттырган. Ул вакытта республикада 271,1 млрд сум керем ыеп алынган булган. Марат Сафиуллин аңлатканча, нефть бәясенең югары торуы сәбәпле нефть табуга салымнар күбрәк ыелган. Алар исә турыдан-туры Мәскәүгә юллана. Шул ук вакытта итештерү, төзелеш, сәүдә өлкәсендә салымнар кимегән. Бу үз чиратында Татарстан бюджетына тискәре йогынты ясаган. Иң зур зыян Татарстанда калучы төп керемнәрнең берсе — табыш салымына килгән. Соңгы өч айда республика, узган елның шушы чорына караганда, 5 млрдка азрак керем алган. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановмоны салым системына һәм санкцияләргә бәйле дип аңлатты. ""Тенденцияләр һәм перспективалар яхшы түгел"", диде ул. Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин 2024 елның ярты елында табыш салымы 8,4 млрд сумга кимер дип фаразлануын әйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Ел башыннан Татарстан Мәскәүгә юллаган салымнарны 48 процентка күбрәк түләгән,Яңылыҡтар,1425,https://www.azatliq.org/a/32917526.html,2024-04-23T13:51:01+00:00
"Аделина Заһиҙуллина Мәскәүҙә ҡатын-ҡыҙҙар араһында Бөтә Рәсәй ярыштарының беренсе этабы чемпионы булды, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Спорт министрлығынан. Турнирҙа көмөш һәм бронза миҙалдарҙы Курск спортсылары Виталина Анащенкова менән Полина Козаева бүлеште. Гран-при серияһының икенсе этабы февраль аҙағында Мәскәү өлкәһенең Химки ҡалаһында ойошторола. Бынан алдараҡ Башҡортостан мотоуҙышсыларының Рәсәй кубогының 2-се этабында икенсе урын алыуҙы хаҡында хәбәр иткәйнек. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Аделина Заһиҙуллина алтын миҙал яуланы,Яңылыҡтар,499,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-27/adelina-za-i-ullina-altyn-mi-al-yaulany-4098657,2025-01-27T19:32:00+00:00
"Еҙтөймәлек (пижма обыкновенная - -. ) Башҡортостандың барлыҡ райондарында ла үҫә. Уның асыҡ һары төҫтәге сәскәләре әллә ҡайҙан күренеп тора. Бына ошо һары сәскәләренә ҡарап, уны еҙтөймәлек тип йөрөтәләр ҙә инде. Ул бер төптән 8-10 һабаҡ сығарып, өйкөмләнеп үҫә. Июль-август айҙарында, хатта сентябрҙә лә уны сәскә атҡан килеш осратырға мөмкин. Бейеклеге 1-1,5 метрға етә. Еҙтөймәлек ҡатмарлы сәскәлеләр ғаиләһенә ҡарай. Үҫемлеккә яҡын килеү менән еҫен һиҙергә була. Тамырсаһы тура, ҡыҫҡа һәм күп башлы. Һабағы бер нисә, тура, бер аҙ йөнтәҫ. Япраҡтары алмаш-тилмәш, эллипс формаһында, остағы япраҡтарының һабы бар, ә түбәндәгеләре ултырма япраҡлы. Бөтә сәскәләре лә торба һымаҡ, асыҡ һары, ситтәгеләре - емешлек бағаналы, өс тешле таж япраҡлы. Урталағы сәскәләре ике енеслеләр, биш тешле таж япраҡлылар. Емеше - ярылы орлоҡса. Был үҫемлек тәбиғәт шарттарына бик тиҙ яраҡлаша. Уны һыу буйҙарында ла, туғайҙарҙа ла, болондарҙа ла йыш осратырға мөмкин. Уны ҡайһы берҙә ҡыр миләше тип тә атайҙар. Сөнки уның япраҡтарының урынлашыуы бер аҙ миләш ағасын хәтерләтә. Еҙтөймәлек дарыу үләне булараҡ бик әһәмиәтле. Был маҡсатта уның кәрзинкә булып урынлашҡан, хас еҙ төймәләргә оҡшаған лимондай һары сәскәләрен файҙаланалар. Үҫемлектең составында эфир майҙары, флавоноидтар, алкалоидтар, органик кислоталар, ыҫмалалар, буяусы матдәләр, А витамины, каротин бар. Иҫеңдә тот. Йәй көнө походтарға сыҡҡанда еҙтөймәлекте ҡулығыҙға ыуығыҙ - камфара еҫен һиҙерһегеҙ. Уны битегеҙгә, муйынығыҙға һөртөгөҙ - һеҙгә серәкәйҙәр, ләпәкәйҙәр яҡын да килмәҫ, сөнки еҙтөймәлек еҫен серәкәй, себен, көйә һәм ҡандалалар яратмай. Еҙтөймәлектең составында эфир майҙарының күп булыуы уның фитонцид активлығын арттыра. Мәҫәлән, еҙтөймәлектең сәскәләрен яңы һуйылған ит тирәләй һибеп һалһаң, ит оҙаҡ һаҡлана, сөнки себендәр еҙтөймәлектең еҫен яратмай һәм иткә ҡунмай. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ЕҘТӨЙМӘЛЕК,Сәләмәтлек,2504,https://henek.info/articles/----+-+/2025-07-31/e-t-ym-lek-4333171,2025-07-31T10:45:00+00:00
"Был ҡатындың ни өсөн төрмәлә ултырыуы тураһында белмәйем. Илнур ҙа, ата-әсәһе лә өндәшмәне. Тик уға иремде лә, баланы ла биргем килмәй. Мин уларҙы ныҡ яратам, Ләйсән дә минһеҙ ни эшләр? Иң йәнемде көйҙөргәне - Илнур бөтөнләй өндәшмәҫ булды.","Ирен дә, балаһын да биргем килмәй.",Йәмғиәт,240,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-02/iren-d-bala-yn-da-birgem-kilm-y-4489338,2025-12-02T00:05:00+00:00
года (пятница) – 9 классы; года (суббота) – 11 классы.,В Республике Башкортостан определены единые даты торжественной выдачи аттестатов,Яңылыҡтар,54,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-25/v-respublike-bashkortostan-opredeleny-edinye-daty-torzhestvennoy-vydachi-attestatov-3822694,2024-06-25T16:48:53+00:00
"Әлиә яуапһыҙ мөхәббәте тураһында иҫкән елдәргә һөйләй. Уны тирәяҡ ойоп тыңлай. Тәбиғәт, әйтерһең дә, яралы яҙмышты ҡыҙғанып илай ҙа илай… Әлиә күршеһе Камилды өнһөҙ генә оҙаҡ өҙөлөп яратты. Әммә татлы хистәрен уға әйтмәне. Сөнки егет уның бала-саға уйынан көлөр һымаҡ тойолдо. Йыл артынан йылдар үтә. Әлиә йомоҡ ҡына, үтә сиселеп бармаҫ ҡыҙға әйләнә. Аҙ һүҙле, эшкә шәп ҡыҙ мәктәпте уңышлы тамамлай. Юғары уҡыу йорто ишектәре уға еңел асыла. Ундағы хыял тауҙары егәрле ҡыҙға еңел яулана. Билде биштән быуып эшкә тотонғас, студент йылдары уға юрист дипломын тоттороп үтеп тә китә. Ә бөгөн шатлыҡ тулы бокалдар гәлсәр сың ҡоя. Биш йыл эсендә өйрәнгән курс таштар хушлаша. Был ғүмерҙең ҡәтғи ҡанунымы, әллә бәхетле һыналышмы? Әлиә дуҫтары менән хушлашып, тыуған ауылына ҡайтты. Атаәсәләре уны сабыр көтөп алдылар. Өйҙә туғандары дипломлы белгесте йола буйынса ололаны, байрам ашы күңелдәрҙе иретте. «Мәнфәғәтен күр, балаҡай! », «Ҡул артың еңел булһын! », «Ҡотло булһын! » – Теләктең иң изгеләре яуҙы тыуған йортта. Ә кискә әхирәттәр, класташтар килде. Йәшлек дәрте уларҙы клубҡа тартты. Ауыл урамында көслө музыка ағыла. Әлиә был көндө ашҡынып көттө. Тик ниңә уны ҡапыл ниндәйҙер сәйер кисереш сорнап алды әле? Әллә бөгөн күңелдең күккә ашҡан сағымы? Клуб. Йәштәр күңелле бейей. Әлиә, егетте күргәс, саҡ атылып торманы. Ә тағы… Әлиә урынына кире ултырҙы. Ниндәй һылыуҡай? .. Ә улар ҡулға-ҡул. Башына һалҡын һыу ҡойғандай булды ошо мәлдә. Ул кемгәлер өндәште, ләкин был ҡойонда уны ишетеүсе булманы. Әйтерһең дә, яңы ғына шатлыҡ тулы гәлсәр бокалдар ташҡа төшөп ватылды. Был бокалдар түгел, ә уның яҡты хыялдары селпәрәмә килгәндәй булды. Мөхәббәт… Әлиәнең йөрәге йыш-йыш тибә, аяҡ быуындары йомшара бара. Ул бер нисә минутҡа тын ҡалды, унан клуб ишеге асылды. Әллә ниндәй көс, әллә саялығы уны хәрәкәткә килтерҙе, аяҡтар ерҙе тоймай. Урам. Сауҡалыҡ. Юл. Нимәлер яҡтыра. Тәгәрмәстәр шулай ҡыҙҙар кеүек сыйылдаймы? .. …«Хушлашмайса киттем түгелме? – тирә-яҡта тынлыҡ. – Аҫта Ер йәйрәп ята, ә өҫтә Күк ҡатламы ҡалай алыҫ! – тағы ла яуап юҡ. – Ер менән Күк араһы – улай булмай! Булмай! Булмай! »… «Ғүмер – ул иң ҡәҙерле бүләк. Уның ерҙә тәғәйен эше бар. Яҙмышта аҙашыу, һиңә билдәләнгән миссияны үтәмәү – гонаһ! – тине тауыш күктән. – Ниңә сабыр итмәнең? Һине алда башланмаған яңы донъя көтә ине. Ниңә аҫыл башыңды үҙ ҡулдарың менән буш тәгәрмәстәр аҫтына һалдың? Күктәге ожмах бейектә, ә Ерҙәге ожмахтан кем туйған? Ер менән Күк араһында аҙашыу йәл! ». Ә ел тағы ажарлана ла ажарлана. Әле йорт-ҡураны, юлдарҙы туҙҙыра, яландарға, урмандарға артылып иҫә. Үҙ-үҙенең сәсен йолҡҡан бәндә кеүек, ағастарҙың япраҡтарын тағата. Ҡара болоттар ергә түгелә лә түгелә….",Аҙашҡан яҙмыш. Нәҫер. Гөлсирә ҒҮМӘРОВА,Хикәйә,2652,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-06-16/a-ash-an-ya-mysh-n-er-g-lsir-m-rova-3302241,2023-06-16T12:23:00+00:00
"Йыл ярым махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугир беренсегә ҡыҫҡа ваҡытлы отпускыға ҡайтып, тәүге тапҡыр ейәнен ҡосағына алған!",Тәүге тапҡыр ейәнен һөйгән!,Яңылыҡтар,127,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/t-ge-tap-yr-ey-nen-k-rg-n-4507567,2025-12-15T20:25:00+00:00
Әсәйем ғаиләлә бер генә бала була. Мин – уларҙың берҙән-бер ейәнсәре.,Олатайым намыҫлы кеше ине.,Иҡтисад,69,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-25/olatayym-namy-ly-keshe-ine-4473021,2025-02-25T10:25:00+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 114. Ә бөгөн ошондай башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.,Уйлап алайыҡ әле,Яңылыҡтар,72,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/uylap-alayy-le-4528675,2026-01-04T20:00:00+00:00
"Юлбарыҫ йәшел икәнлеген иҫбат итергә тырышҡан. Улар араһында бәхәс ҡупҡан һәм уны хәл итеү өсөн урман батшаһына килгәндәр. Тәхеттә ултырған Арыҫлан күренеү менән ишәк әллә ҡайҙан: - Хөрмәтле батша, үлән зәңгәр төҫтә булыуы дөрөҫ бит! – тип ҡысҡыра башлаған. Арыҫлан бер ишәккә, бер юлбарыҫҡа ҡараған да, баш ҡағып ҡына ризалашҡанын белдергән. Ишәк: - Ә бына юлбарыҫ бының менән риза түгел һәм минең йәнемә тейә. Зинһар өсөн уға яза бирегеҙ, - тигән. Урман батшаһы юлбарыҫҡа биш йыл өндәшмәй йөрөргә иғлан итә. Быны ишеткән ишәк үрле-ҡырлы һикереп, юлын ары дауам итә. Бер ни тиклем өндәшмәй торғандан һуң юлбарыҫ телгә килә: - Һеҙ ни өсөн миңә яза бирәһегеҙ – үлән зәңгәр түгел бит. Арыҫлан уға: - Эйе, ул йәшел төҫтә, - тигән. Юлбарыҫ аптырап: - Улай булғас, ниңә миңә яза бирәһегеҙ? Арыҫлан: - Үләндең йәшелме, зәңгәрме икәнлегенең бер ҡыҫылышы ла юҡ бында. Язаны һин аҡыллы һәм белемле йәнлек булып та, наҙан һәм хаяһыҙ хайуан менән бәхәскә инеүең өсөн алдың. Эйе, беҙҙең дә иң ҙур хатабыҙ ул - ахмаҡ һәм тупаҫ кешеләр менән бәхәскә инеүебеҙ. Ундайҙарға дөрөҫлөк тә, ысынбарлыҡ та бер ниндәй әһәмиәткә түгеллеген белә тороп, һүҙгә килешәбеҙ, үҙебеҙҙекен иҫбатларға маташып, иң ҡәҙерле, иң ҡиммәтле әйберебеҙҙе - ваҡытыбыҙҙы юғалтабыҙ. Ә бит улар өсөн намыҫ бер ни түгел, иң мөһиме - һүҙен һүҙ итеү, еңеү. Ниндәй генә дәлил һәм күҙгә күренеп торған әйберҙәр булһа ла, күрә алмауы һәм көнләшеүе арҡаһында бер нәмә ишетергә теләмәгән кеше менән бәхәскә инеүҙән һаҡланырға кәрәклеге хаҡында был хикмәтле хикәйәт. Фото Р. Хисаева.",Хикмәтле хикәйәт,Аңлатма,1528,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/hikm-tle-hik-y-t-4493907,2025-12-04T17:51:00+00:00
"""Азат Идел-Урал"" хәрәкәте активистлары Татар конгрессының корылтае делегатларына ачык хат язган. Алар делегатларны Тарстаннан Украинага каршы сугышырга ибәрелгән ""Алга"" һәм ""Тимер"" батальоннарын республикага кире кайтаруларын таләп итәргә, шулай ук Русияне сугыш башлавы өчен кискен гаепләп чыгарга чакыра. ""Русиянең Украинага каршы сугышы вакытында быел Татар конгрессы 30 еллыгын бәйрәм рәвешендә билгеләп үтәргә жыена. Бу бик аяныч хәл. Соңгы елларда Конгресс тулысынча Путинга ялагай, мескен хәлдә калды. Белүебезчә, быел Татар конгрессы корылтае кысаларында узачак фикер алышу мәйданнарында татар теле мәсьәләсе аерым тема буларак күтәрелмәячәк. Украинада барган сугышка карата Русияне кискен гаепләп чыгарга, шулай ук ""Алга"" һәм ""Тимер"" батальоннарын Татарстанга кире кайтарырга чакырабыз. Әгәр дә сез Татарстанның дәүләт суверенлыгын, мөстәкыйльлеген, татар теленең хокукларын якларга теләмисез икән - таралышыгыз! "" диелгән хатта. Дөнья татар конгрессының корылтае 30 июльдән 3 августка кадәр дәвам итәчәк. ыенда конгрессның 30 еллыгы да билгеләп үтеләчәк. Корылтайга 1 500 кеше чакырулы, шуларның 1 меңе – делегатлар, 500 е – кунаклар. Пленар утырыш үзәгенең Илһам Шакиров залында узачак. Анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны да көтәләр. ыен барышында Милли шура рәисе һәм аның әгъзалары сайланып куелачак. Васил Шәйхразиевсүзләренчә, быел Милли шурага кергән 75 әгъзаның якынча 10-15 кешесе алышыначак. Шулай ук конгрессның низамнамәсенә дә үзгәрешләр кертергә ыенулары турындаәйтелде. Быел дөнья татар конгрессы корылтаена 45 ил вәкилләре чакырылган, делегатлар 35 илдән генә киләчәк. Алар арасында фетнәчел Донецки һәм Луһански ""халык республикалары"" вәкилләре дә бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Азат Идел-Урал"" хәрәкәте Татар конгрессын Украинадагы сугышка каршы чыгарга чакыра",Яңылыҡтар,1787,https://www.azatliq.org/a/31963933.html,2022-07-28T14:26:47+00:00
"— Активное взаимодействие и сотрудничество научных институтов, занимающихся исследованиями в области сельского хозяйства, с представителями агропромышленного комплекса (АПК) безусловно необходимо для эффективного для трансфера и внедрения научных разработок в производство. Результаты научных исследований по редактированию геномов, по ростостимулирующим бактериям, по биотехнологическим решениям для утилизации отходов и другие, имеют высокий практический потенциал и интересны с прикладной точки зрения, – поделилась Александра Карунас, доктор биологических наук, профессор РАО, директор института биохимии и генетики ФГБНУ «УФИЦ РАН». Цель встречи заключалась в укреплении взаимодействия между научной средой и производственной сферой, поиске решений для интеграции новейших научных достижений в реальный сектор экономики. —Сбер видит в поддержке этого направления стратегический приоритет. Банк обладает экспертизой и специальными программами для АПК, включая льготное финансирование и решения для цифровизации всего цикла производства. Мы готовы быть надежным партнером для аграриев и ученых, чтобы передовые разработки в генетике и биотехнологиях быстрее находили применение на полях Башкортостана, — отметил и. о. управляющего Башкирским отделением Сбербанка Антон Каменев. Со стороны АПК в мероприятии приняли участие руководители и специалисты ведущих агрохолдингов и фермерских хозяйств региона, включая ГК «Таврос», «Премиум», «Артемида», «Урожай», А7-Агро, АП Калинина, СПК Колхоз Герой, Ашкадарский. - Возможности науки важно демонстрировать напрямую реальному сектору экономики и регулярные встречи между учеными и бизнесом дают возможность решать реальные задачи бизнеса силами наших университетов и научных организаций. Особенно остро стоит вопрос импортзамещения в сфере генетики сельскохозяйственных животных и растений. – прокомментировала встречу директор управляющей компании НОЦ РБ Наталия Латыпова. Эта встреча стала началом регулярного формата сотрудничества. Уже в самое ближайшее время планируется продолжение обсуждений и разработка конкретных планов реализации совместных проектов. Учёные совместно с предприятиями обсудят конкретные шаги по внедрению инновационных технологий в производство и экономику Башкортостана. Перспективные направления исследований, которые были представлены участниками встречи в виде докладов, касались  изучения генетических особенностей сельскохозяйственных животных, генной инженерии, ДНК-маркеров ценных культурных растений, ростостимулирующих бактерий, утилизации органических отходов сельского хозяйства и промышленности, потенциала яровой мягкой пшеницы. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Ученые уфимского РАН встретились с индустриальными партнерами,Йәмғиәт,3350,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-08/uchenye-ufimskogo-ran-vstretilis-s-industrialnymi-partnerami-4498273,2025-12-08T15:49:00+00:00
"Ҡорбан итенең күпмелер өлөшөн ауылдаштарына таратып бирһә, яртыһынан илебеҙ тыныслығын һаҡлаусы яугир егеттәребеҙгә ебәрергә 50 банка тушенка әҙерләнде. Ошо ҙур эште атҡарып сығыу өсөн ауылдаштар ике көн тырышты. Ниһайәт, күмәкләгән - яу ҡайтарған, тигәндәй, изге ниәт менән эшләнелгән быҡтырылған иттәр әҙер булды. -Һалдаттарыбыҙ имен-һау ҡайтып инһендәр, илебеҙҙе именлек, һәр беребеҙҙе һаулыҡ солғап алһын! - тигән теләктә уңған хужалар. Илһөйәр, тырыш ғаиләгә һоҡланмау мөмкин түгел. Фатима Рәис ҡыҙы менән Эльзар Ишмөхәмәт улы Мәһәҙей ауылында матур ғаилә ҡороп, Артур, Урал, Ғәзиз исемле улдар үҫтереп, татыу йәшәйҙәр. Артур армия сафтарында хеҙмәт итеп ҡайтып, бөгөнгө көндә Белорет ҡалаһының металлургия комбинатында эшләй, ғаиләле. Урал - Өфө йылға колледжы студенты, Ғәзиз Байназар мәктәбендә 7-се класта белем ала. Эльзар төрлө эштәрҙә эшләй. Ауылдың Элгеләү халыҡ фольклор ансамбле етәксеһе Фатима Рәис ҡыҙы яңыраҡ ауылдың ҡатын-ҡыҙҙар советы составына алынды. Ул ауылда үткән сараларҙа бик әүҙем ҡатнаша. Утыҙ йылға яҡын ауыл мәҙәниәт йорто етәксеһе булып эшләне. Ауылдаштары араһында ярҙамсыллыҡтары, кешелекле булыуҙары менән ихтирам ҡаҙанған, махсус хәрби операция башланғандан алып яугирҙарҙы ярҙамынан ситтә ҡалдырмаған ғаиләгә именлек-һаулыҡ, ҡыуаныстар юлдаш булһын, кешеләрҙе ҡыуандырған кеүек үҙҙәре лә ҡыуаныста йәшәһендәр. Ф. Мөхәмәтйәнова",Яугирҙарға - ҡорбан ите,Йәмғиәт,1363,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-16/yaugir-ar-a-orban-ite-4518684,2025-11-16T17:24:00+00:00
"Күптән түгел бала сағы Күгәрсен районында үткән, бөгөн Өфөлә йәшәүсе рәссам Ләйсән Әбдрәхимова менән танышыу форсаты тейҙе.  Әңгәмәбеҙ башында уҡ уның  картиналар төшөрөүҙе барлыҡ күңелен һалып башҡарыуын аңланым. - Картиналар ижад итеү  тиклем оҡшай, уны эш һымаҡ та ҡабул итмәйем, – тине ул һис икеләнеүһеҙ. Был һөнәр эйәләренән ни тиклем ҙур һәләт, түҙемлек, эште аҙағына тиклем алып барып еткереү оҫталығы талап ителеүен һәр ҡайһыбыҙ аңлай. Ләйсән Мирхәт ҡыҙы  ысын мәғәнәһендә бәхетле кеше, тип уйлап ҡуйҙым,  сөнки уның  күңел ҡәнәғәтлеге алырҙай яратып  башҡарыр эше бар. Һүрәт төшөрөүгә һәләте уның үҙен белә башлағандан, тиһәк тә, хата булмаҫ. Ата-әсәһе Өфөлә  Башҡорт дәүләт педагогия институтының художество-графика факультетында бишенсе курста уҡыған сағында донъяға килә ул. Теүәл 20 йылдан, педагогия училищеһын тамамлағандан һуң, үҙе лә ошо уҡ уҡыу йортона, ошо  уҡ факультетҡа, ошо дөйөм ятаҡҡа әйләнеп ҡайта. Һүрәт төшөрөүгә һәләте  бәләкәйҙән асыла. Кескәй  сағынан  мәшһүр рәссамдарҙың һүрәттәрен ҡарарға ярата.  Ғәҙәттә, сабыйҙарға  китапты йыртыу күренеше хас булһа, Ләйсән бер ҡасан да китаптарҙы туҙҙырмай, уларға  һаҡсыл ҡарай. Шул мәлдә үк картиналарҙағы матурлыҡты күрә, тоя белгәндер. класта уҡыған сағында уҡ портреттар эшләү менән мауыға. Махсус белеме булмаһа ла, уларҙы дөрөҫ итеп, ҡағиҙәгә тура килтереп төшөрөргә тырыша. Бәләкәй кластарҙа туғандарын һүрәткә төшөрә. Һуңыраҡ һинд фильмдары артистарының фотоларына ҡарап,  портреттар булдыра. Бала саҡтағы ҡыҙыҡһыныуы яйлап рәссамлыҡҡа юл аса. Ләйсәндең ижадын күпселек портреттар биләй, шулай пейзаждар, натюрморттар төшөрөргә ярата. Хәҙер уның 50-ләп портреты бар. Күптән түгел Өфөлә сауҙагәр Чижовтың йортонда Ләйсәндең шәхси күргәҙмәһе асылды. Был – уның тәүге шәхси күргәҙмәһе. Унда рәссамдың 30-лап ижади эше ҡуйылған. Уның ижад өлгөләрен 21 февралгә тиклем барып күрергә мөмкин. – Һүрәт төшөрөүҙән әйтеп бөтмәҫлек ҙур күңел ҡәнәғәтлеге алам. Төрлө картина төрлөсә яҙыла. Мәҫәлән, олатайымдың портреты тиҙ төшөрөлдө. Оҙаҡ килтереп сығара алмаған саҡтарым да була, – ти рәссам. – Рәссам юлын  һайлауым үҙенән-үҙе килеп сыҡты. Башҡа һөнәр менән дә шөғөлләнеп ҡараным, ләкин бик тиҙ минең эшем картиналар төшөрөү икәнен аңланым, – тип өҫтәп ҡуйҙы ул, ҡәнәғәт йылмайып. Бына шундай таланттар йәшәй арабыҙҙа. Ижады менән донъяға матурлыҡ өләшә, ҡот тарата Ләйсән Әбдрәхимова. Нәсих Хәлисов фотолары.",Ҡулдары матурлыҡ ҡоя,Әҙәбиәт,2381,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-09/uldary-maturly-oya-4570343,2026-02-09T12:05:00+00:00
"Илеш районында кисә билдәле башҡорт шағиры, публицист, прозаик, республикабыҙҙың Ғ. Сәләм исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Ринат Хәйриҙең тыуыуына 75 йыл тулыуға арналған ҙур саралар булып үтте.","""Йөрәк нурҙарымды доға итеп, таң нурына төрөп таратам. """,Мәҙәниәт,204,https://shonkar.com/news/culture/2025-02-08/y-r-k-nur-arymdy-do-a-itep-ta-nuryna-t-r-p-taratam-4113544,2025-02-08T12:16:54+00:00
"""Ауырлыҡтар уны һындырҙы"" (Хикәйә) Гөлнур ҠЫУАТОВА Һуңғы арала минән дуҫтарым да, туғандарым да ситләште. Ауыр мәлдәремдә терәк булырҙар, тигән өмөтөм аҡланманы: улар барлыҡ һынау мәлендә мине бала һәм бурыстар менән бер яңғыҙымды ҡалдырҙы. Хәйер, элек тә улар мине әллә ни яратмағандыр, ул саҡта бары тик проблемаларын хәл итешерлек, етешмәгән саҡтарында бурысҡа аҡса бирерлек мөмкинлегем бар ине. Ә хәҙер үҙемдең уларҙан ярҙам һорай башлауым бар бит. Үҙҙәренең ҡылығына үҙемде ғәйепле итеп ҡуйҙылар әле ул: Етеш сағында кейәү менән һин дә мин йәшәне лә, хәҙер китте! Моғайын, икенсе берәйһен тапҡандыр. Был хәбәр ике яҡ туғандарыбыҙ, дуҫтарыбыҙ араһында күптән таралды. Барыһын да баштан һөйләп үтәйем әле. Бала саҡтан уҡ уҡыуға етди ҡараным, уҡытыусы булам тигән хыялым да бар ине. Клуб, киске уйын, тип сапманым. Институтҡа уҡырға ингәс тә шундай тормош дауам итте. Егеттәр менән дуҫлыҡ булманы. Беренсенән, үҙемә лә ҡыҙыҡ түгел ине. Икенсенән, китапҡа күмелеп ултырған, артыҡ аралашмаған ҡыҙға улар ҙа иғтибар итмәне. 3-сө курсҡа тиклем шулай тыныс ҡына йәшәнем. Һәм көтмәгәндә ғашиҡ булдым. Яңы телефон һатып алырға, тип магазинға барғайным. Аҡсам самалы, ә һатыусы егет мине чехол, наушниктар алырға ҡыҫтай, өҫтәмә тәҡдимдәр менән аптырата башланы. Проблеманың аҡса юҡлыҡта икәнен әйтеп, баш тарттым. Әммә ул кредит тәҡдим итте. Шул саҡ сиратта торған 30 йәштәрҙәге ир (ул саҡта миңә шулай оло тойола ине) мине яҡлап сыҡты: – Егет кеше, беренсенән, һатып алыусы һеҙҙең тәҡдимдәрҙән асыҡтан-асыҡ баш тартты. Уның финанс белеме булмауын аңлап, һеҙ ҙур процентлы кредит тәҡдим итәһегеҙ. Икенсенән, зинһар, тиҙерәк ҡыймылдағыҙ: сиратта башҡа кешеләр ҙә бар. Сәғәт буйы һеҙҙең алдарға тырышыуығыҙҙы көтөп торор хәлем юҡ! Тәүҙә һатыусы егет уға дорфа ғына яуапланы. Әммә клиенттың һәр саҡ хаҡлы икәнен иҫенә төшөрҙөмө, әллә минән файҙа сыҡмаҫын аңланымы – иғтибарын башҡаларға йүнәлтте. Яңы телефонымды алып, урамға сыҡтым да дөйөм ятаҡҡа йүнәлдем. Үҙем яңы әйберемде өйрәнергә тырышып, төймәләренә баҫҡылайым, мөмкинлектәрен ҡарайым. Шул саҡ алдыма машина килеп туҡтаны һәм: – Һеҙҙең менән яҡынданыраҡ танышырға мөмкинме? – тип унан магазинда мине яҡлап һүҙ көрәштергән егет килеп төштө. Рәил менән шулай танышып киттек. Ул үҙ эшен асып, аяғында ныҡлы баҫып торған егет ине. Минән туғыҙ йәшкә өлкән. Тормош ауырлыҡтарын байтаҡ ҡына күргән, әммә үҙ юлын тапҡан ир-егет. Бер-беребеҙгә үлеп ғашиҡ булдыҡ. Ул үҙенең иғтибары, һөйөүе, тормошҡа ҡарашы, тырышлығы менән мине тамам әсир итте. Аҙна һайын – гөлләмә, байрамдарҙа ҡиммәтле бүләктәр күтәреп килгән егеткә һабаҡташтарым көнләшеп ҡарай ине. Аллаһы Тәғәлә бәхетте өйөп бирҙе: уҡыуҙы тамамлаған йылды һөйгәнем миңә кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. Туйҙы баш ҡаланың ҙур ресторанында үткәрҙек. Барлыҡ сығымды Рәил үҙ өҫтөнә алды. Ә туйҙан һуң Доминиканға баллы айға юлландыҡ. Быға тиклем Өфөнән башҡа ҡала күрмәгән миңә әкиәт иленә барып эләккәндәй тойолдо. Тормош артабан да шулай матур дауам итте: яңы йорт һатып алдыҡ, улыбыҙ тыуҙы. Тәүҙә мәктәпкә эшкә урынлашҡайным, декрет ялынан һуң ирем өйҙә генә ултырыуымды теләне. Артыҡ мохтажлыҡ кисермәгәс, эш тип ныҡышманым. Ирем тырыш, эшлекле генә түгел, туған һәм бала йәнле кеше булып сыҡты. Кем, ҡасан, ниндәй һорау менән мөрәжәғәт итмәһен – барыһына ла ярҙам итте. Аҡса кәрәкме, эшкә урынлаштырырғамы, кәрәкле кешеләр менән осрашырғамы, ҡайҙандыр ҡаршы алырғамы – һәр ваҡыт, рәхим итегеҙ, тип кенә торҙо. Ә улы өсөн атаһы тауҙар аҡтарыр ине, моғайын. Иң яҡшы кейем, ризыҡтар, балалар баҡсаһы, уйынсыҡтар – «юҡ» тигән һүҙҙе бала белмәне. Әллә бәхетебеҙгә күҙ тейҙе, әллә иремде үҙенең ябайлығы, кешеләргә ышанысы юҡҡа сығарҙымы, белмәйем – ҡорған тормошобоҙ күҙ асып йомғансы емерелде. Өйләнешеүебеҙгә ун йыл да тулып өлгөрмәгәйне ул саҡта. Мин бер ваҡытта ла иремдең эштәренә ҡыҫылманым. Бер нисә мәртәбә генә, ярҙам итергә теләп, үҙ фирмаһына эшкә алыуын үтендем. Тик: Аҡса етмәйме әллә? Күпме бирәйем? – тип гел шаяртыуға бора килде. Шуға ла кемдәр менән ниндәй килешеүҙәр төҙөүен, ҡайҙан тауар алып ҡайтыуын бөтөнләй белмәнем. Бары тик бер көн эштән ҡыҙмаса ҡайтып инде лә: Мин – банкрот. Бурыс һаҙлығына баттым. Иртәгәнән башлап һеҙҙе аҫрай алмайым, – тине. Нимә булғанын һорашырға теләнем, тик ул асыҡлыҡ индерергә теләмәне. Мин бары тик: – Һин – 25 йәшеңдә аҡсаһыҙ килеш үҙ эшеңде башлаған кеше. Барыһы ла яҡшы булыр. Ауырлыҡтар ваҡытлы ғына, – тип йыуатырға тырыштым. Әлбиттә, мул тормошҡа өйрәнгәс, аҡсаһыҙлыҡты ауыр кисерҙек. Әммә мин бит байлыҡ менән боҙолған ҡатын түгел: һынауҙарға әҙер инем. Шунда уҡ эшкә урынлаштым. Ҡиммәтле биҙәүестәрҙе (барыбер уларҙың барыһын да таҡмайым), өс ҡатлы йортобоҙҙо, гаражда торған минең машинаны һатырға тәҡдим иттем. Өйләнгәнсе йәшәгән өс бүлмәле фатир ҙа етә бит. Тик ул был тәҡдимдәремде мыҫҡыллау кеүек ҡабул итте: – Үҙем бүләк иткән алтындар, машина аҡсаһын кире алырға мине кем тип беләһең? ! Аҙаҡ ишетеүемсә, уны иң яҡын дуҫы алдаған булып сыҡты. Кредит алған саҡта Рәилдән поручитель булыуын һораған. Ирем һәр ваҡыттағыса баш тартмаған, барлыҡ документҡа ҡул ҡуйған. Тик дуҫы был аҡсаға әсәһе исеменә йорт, сит ил машинаһы алған да  кредитты түләмәгән. Проценттар арта башлағас, банк ирем менән икеһен судҡа биргән. Шулай итеп иремдең йылдар буйы төҙөгән бизнесын банк тартып алды. Хәл үтә лә насар түгел ине: йыһаз менән тулы йорт, фатир, машина бар, кейем-һалым да етерлек. Эшкә урынлаш та, башҡа кешеләр кеүек үк аҡсаны самалап йәшә лә кит. Тик быға тиклем көслө тип йөрөгән ирем бахыр бер әҙәм булып сыҡты – ауырлыҡтар уны һындырҙы. Депрессияға бирелде, үҙ-үҙенә йомолдо, эшкә сығырға теләмәне. Аҙналар буйы ашамай-эсмәй, һөйләшмәй ятыр ине, биллаһи. Тора-бара тиҙ ҡыҙып китеүсәнгә әйләнде, эскегә һалышты. Мин уны ипкә килтереүҙең төрлө юлын эҙләнем: иланым, үпкәләп һөйләшмәнем, бер ни булмағандай ҡыландым, күңелен күтәрергә тырыштым. Сөнки бар көсөм, булмышым менән ғаиләне һаҡлағым килә ине. Тик уға бер нәмә лә йоғонто яһаманы. Ҙур хужалыҡты алып барыу өсөн аҡса күп китә. Ярты эш хаҡым өс ҡатлы йорттоң түләүҙәренә китә башлағас, өҫтәмә дәрестәр алдым. Сөнки улыбыҙҙы уҡытырға, кейендерергә кәрәк. Аҙыҡ-түлек тә ҡиммәт. Тик эштә тотҡарланыуымды Рәил яратманы, көнләшеп, ғауға ҡуптара башланы. Бер көндө, ебәрмәйем, тип ишекте бикләп ҡуйҙы. Тиҙ генә шылтыратып, ауырыйым, тип әйтергә баш етте. Төштән һуң ҡасып тигәндәй сығып, дауаханаға барырға, хәйләләшергә тура килде. Ярай, Данил улыбыҙ аҡыллы бала булып сыҡты: алдынғы гимназиянан үҙем эшләгән ябай мәктәпкә күсеүҙе (тегендә айлыҡ иғәнә бик күп ине) аңлап ҡабул итте. Артыҡ әйбер һорап теңкәгә теймәне. Бары бер тапҡыр ҡиммәтле телефон һорап иланы. Әгәр хәҙер телефон алһаҡ, ай буйы ризыҡһыҙ ултырасаҡбыҙ, – тигәйнем, тынысланды. Бер нисә көн кәйефһеҙ йөрөнө лә, онотолдо. Атаһы уның менән элеккесә аралашмай ине, ул күберәк шуға борсолдо шикелле. Әйткәндәй, бөгөн мине әрләгән, ситләткән туғандарға ул саҡта ярҙам һорап күп тапҡыр мөрәжәғәт иттем. Рәил ҡулынан килгәндә уларҙы бер ҡасан да иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Ә үҙҙәре төрлө сәбәп менән бурыстарын ҡайтарыуҙан, ярҙам итеүҙән баш тартты: – Кейәү бит ул аҡсаны бурысҡа тип бирмәне. Ундай шарт булһа, мин алмаҫ инем, сөнки мөмкинлек юҡ. Беләһең бит, ике йыл инде һаулыҡҡа туйына алмайым. – Бала уҡытабыҙ, үҙебеҙ быйыл кредит алып түләнек. Былтыр Рәил мырҙа ярҙам иткәйне лә бит. Шулай инде, кеше кешегә башлыса бай, хәлле саҡта кәрәк. Һәм абынғанды түпәләүе генә еңел. Мин дә һуңғы сиккә тиклем Рәил менән бергә булырға, уның тормошон яйға һалырға тырыштым. Тик ул үҙе быны теләмәне. Көн һайын талаш ялҡытҡайны. Ә бер көндө ул миңә ҡул күтәрҙе. Бер генә һуғып ҡалһа аңлар, ғәфү итер инем. Улыбыҙ алдында иҫерек килеш сәсемдән һөйрәп йөрөп туҡманы. Данил ҡурҡышынан «Тиҙ ярҙам»ға һәм полицияға шылтыратҡан. Ғариза яҙыуҙан баш тарттым, әммә башҡаса бергә йәшәй алмай инем. Ҡуртымға фатир алып сығып киттем. Бер нисә аҙнанан ирем килеп, фатир асҡысын бирҙе һәм шунда йәшәргә тәҡдим итте. Тик насар ҡылығы өсөн ғәфү ҙә үтенмәне, ҡабат ҡауышырға ла тәҡдим итмәне. Шулай итеп, беҙҙең матур башланған мөхәббәт тарихы, ғаилә тормошо тәүге ауырлыҡтарҙан уҡ юҡҡа сыҡты. Хәҙер ул йортто һатып, бер бүлмәле фатир алып йәшәп ята. Ҡалған аҡсаһын ҡайҙа иткән, нимәгә тотонған, әллә шул аҡсаға йәшәйме – һорашҡаным юҡ. Алиментҡа ла бирмәнем. Ни тиһәң дә, ул мине матур тормошта йәшәтте, бәхетле итте. Теүәл беләм: әгәр дуҫынан алданмаһа, ул һаман да тура юлдан барыр ине. Айырылыу өсөн мин ғәйеплеме? Кемдер, эйе, тиер. Туғандарым да бит, ирен ташланы, тиҙәр. Тик мин Рәилде бай, уңышлы булыуы өсөн генә яратманым. Ябай эшсе булһа ла, хатта таксист булып эшләп, көнөнә мең һум алып ҡайтһа ла йәшәргә ризамын. Тик эсмәһен, тормошҡа битараф булмаһын һәм ҡул күтәрмәһен ине. Ярҙамды ҡабул иткәндә генә тәҡдим итке килә бит. Һаңғырау күңелгә ҡысҡырыуҙан, һөйөүемде аңлатыуҙан арыным. Ә туғандарға, дуҫтарға килгәндә, тап улар Рәилде бай саҡта яратты. Бәләгә тарығас, береһе-бер килеп кәңәш бирмәне, хәлде белмәне.","""Ауырлыҡтар уны һындырҙы"" (Хикәйә)",Хикәйә,8864,https://henek.info/news/s-sm-r-r/2025-11-20/auyrly-tar-uny-yndyr-y-hik-y-4474821,2025-11-20T10:58:00+00:00
"В ходе встречи в Кампусе прошло обсуждение правовых и организационных вопросов по работе над проектом создания совместного российско-китайского института УУНи Т и Университета Чанчжоу. Планируется реализация 5 программ бакалавриата по направлениям: «Материаловедение и технологии материалов», «Мехатроника и робототехника», «Энерго- и ресурсосберегающие процессы в химической технологии, нефтехимии и биотехнологии», «Автоматизация технологических процессов и производств», «Математическое обеспечение и администрирование информационных систем». Китайские студенты будут обучаться на базе Университета Чанчжоу 4 года, и около 30 учебных дисциплин им будут преподавать ведущие ученые УУНи Т на английском языке. Стороны также рассмотрели новые направления сотрудничества, уделив особое внимание совместной подготовке аспирантов по дисциплинам «Материаловедение», «Химия», «Информационные технологии». В рамках подписанного соглашения научные исследования по программе двойных дипломов молодые ученые будут вести под руководством наставников с обеих сторон, а защита диссертации будет оцениваться совместным комитетом. Соглашение предусматривает и обучение в вузе принимающей стороны по программе аспирантуры с одним дипломом. - Нам очень важно и интересно сотрудничество с китайскими коллегами, потому что нас объединяют актуальные научно-технологические направления в области материаловедения, энергетики, информационных технологий, химии и новых материалов. И сейчас, когда правительство дружественной страны приняло решение о безвизовом режиме для россиян, нашим гражданам открываются широкие возможности, прежде всего, для развития образовательной компоненты, а также знакомства с научно-техническим потенциалом и богатой культурой Поднебесной, - сказал ректор УУНи Т Вадим Захаров. После официальной части визита гости совершили небольшую экскурсию по Межвузовскому студенческому кампусу. Побывали в лаборатории полимерных композиционных материалов, лаборатории органической электроники, лаборатории многофункциональных материалов и в центре киберспорта. Отметим, что Уфимский университет науки и технологий интенсивно продвигает высококачественную кооперацию на основе взаимовыгодного партнерства с вузами Китайской народной республики. Между резидентом Межвузовского кампуса Уфы и ведущими китайскими университетами подписано около 30 соглашений. Основными формами взаимодействия являются совместные образовательные программы и программы академической мобильности. Ежегодно свыше 100 студентов из вузов Китая и УУНи Т становятся участниками программы студенческой академической мобильности. Справочно. По поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Резидент Кампуса подписал соглашение о подготовке аспирантов с китайским вузом,Мәғариф,3319,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-12-10/rezident-kampusa-podpisal-soglashenie-o-podgotovke-aspirantov-s-kitayskim-vuzom-4502232,2025-12-10T14:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘгәр дә мәдәни чараны оештыручылар тамашаның тере тавышка яки фонограммага башкарылуы турында кисәтмәсә, бу очракта кешегә билет хакын кайтару мөмкинлеге тәкъдим ителә. Башкортстан Корылтае концертларда фонограмма куллану турында канун өлгесе әзерләп аны Русия Дәүләт думасына юллады. Бу хакта Башкортстан парламентыхәбәр итә. Депутатлар ырчыларны һәм концерт оештыручыларын тамашачылар алдында фонограммага ырлаулары яисә тере тавышка башкарулары турында хәбәр иттерүне мәбүр итмәкче. Башкортстан Корылтае рәисе Константин Толкачев бу канун өлгесе тамашачы хокукын яклау өчен әзерләнгән. Аныңча, еш кына концертка билет алган кешеләр тере тавыш урынына ""суррогат тауар"" тыңлауларын белми дә кала. ""Концерт мәйданында заманча тавыш — ул катлаулы систем. Чыгыш ясаганда музыка әсәрен тәэсирлерәк итәр өчен махсус эффектлар белән итди студияләрдә эшкәртелгән тавыш фрагментлары кулланылырга мөмкин. Шулай да ул ""фонограммага"" ырлый икән, тамашачының гадел сораулары туа. Аерым очракларда ""плюс""ка ырлау үзен аклый, мәсәлән, концерт мәйданында. Ләкин оештыручылар тамашачының нәрсә өчен акча түләүләрен белгертергә тиеш. Бу канун концертлар сыйфатына уңай тәэсир итәчәк"", диде Толкачев. Әгәр дә мәдәни чараны оештыручылар тамашаның тере тавышка яки фонограммага ырлавы турында кисәтмәсә, бу очракта кешегә билет хакын кайтару тәкъдим ителә. Канун өлгесе Русиянең һәр төбәге үз ирлегендә фонограмма мәсьәләсен үзе хәл итә алу хокук бирүне күзаллый.2024 ел башында Башкортстан парламенты артистларның фонограммага ырлавын тикшерәчәк дипхәбәр ителде. Мәсьәләне артистлар күтәрде, шулай ук бу тема 2023 елда төбәк башлыгы каршындагы Мәдәният һәм сәнгать үсеше шурасы утырышында да калыкты диелде. Былтыр декабрьдә Мәдәният һәм сәнгать үсеше мәсьәләләре шурасында Башкортстанның атказанган артисты Рамил Бадамшин патриотик концертларда артистларның фонограммага ырлавын тәнкыйтьләде. Бадамшин махсус хәрби операция (Украинадагы Русия сугышын хакимиятләр шулай атый) ирләрендә патриотик концертлар оештыра, аларга республика районнары һәм шәһәрләреннән ирле артистларны чакыра. Еш кына бу артистлар фонограммага ырлый ди ул. Бадамшин моны ""тамашачыларга ихтирамсызлык күрсәтү"" дип саный һәм фонограммага ырлауны тыюны яки афишаларда күрсәтүне тәкъдим итте. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров теманы тикшерергә кирәк дип белдерде. Русиядә фонограмманы тыючы кануннар юк. 2023 елның 1 гыйнварыннан Кыргызстанда мондый канун эшли башлады. Фонограмманы куллану мәдәният министрлыгына караган дәүләт мәдәни һәм мәгариф оешмаларында чикләнде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан Русия Думасы аша ырчыларны фонограммага ырлаулары турында хәбәр итүне мәбүр иттермәкче,Яңылыҡтар,2685,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-rusiya-dumasi-asha-jirchilarni-fonogrammaga-jirlaulari-turinda-habar-itune-majbur-ittermakche/32977120.html,2024-06-03T13:58:42+03:00
"Лекторий для родительского сообщества Башкортостана и прошло на площадке Территориального органа Федеральной службы государственной статистики по республике. Олимпийский чемпион, четырехкратный чемпион мира и трехкратный чемпион Европы поделился со слушателями своей историей. Легендарный спортсмен, а ныне успешный телеведущий и актер, рассказал о своем пути к вершине. Алексей Ягудин начал свое выступление с контрастного сравнения: если раньше дети предпочитали проводить время со сверстниками, гулять с друзьями, то сегодня ситуация кардинально изменилась. По его наблюдениям, молодые люди практически не выходят из дома, предпочитая виртуальный мир. Он отметил, что видит эту тенденцию и на примере своих дочерей, подчеркнув, как всевозможные гаджеты и технологии поглощают ум и внимание подрастающего поколения. По его мнению, именно это приводит к утрате главного — прямого человеческого общения, в процессе которого, как он убежден, и рождаются по-настоящему добрые идеи. «Важно не просто советовать молодёжи, как жить, а показывать личный пример. Чтобы они сами делали выводы: что может сработать у них, а что нет. И, конечно, нужно показывать им, что не следует слепо доверять тому, что показывают гаджеты, потому что жизнь намного богаче, чем себе можно представить», — поделился Алексей Ягудин. Лектор обратился к культурному коду российского общества. Он напомнил, что именно живое взаимодействие и коллективный опыт, отраженные в искусстве и литературе, учили жизни предыдущие поколения. Яркие примеры этому — народные выражения и поговорки, которые он привел: «пока жареный петух не клюнет», «без труда не вытащишь и рыбку из пруда», «мы и коня на скаку остановим, и кашу из топора сварим». Алексей Ягудин уверен, что всё это — правда о характере народа. Он вновь акцентировал внимание на том, что цель и мотивация рождаются прежде всего в процессе живого, непосредственного человеческого общения. Лектор поделился собственной формулой успеха. Ее основой он назвал три компонента: сильное внутреннее желание, переходящее в упорный труд, и непременная любовь к тому, чем занимаешься. «Краеугольный камень любого начинания — искреннее желание что-либо делать. Будучи романтиками, люди часто склонны пассивно наблюдать, но, когда у них появляется настоящее желание, они способны на грандиозные свершения, такие как организация Чемпионата мира по футболу или Олимпиады в Сочи. Однако одного лишь желания недостаточно, его необходимо подкрепить вторым пунктом — трудом», — подчеркнул Алексей Ягудин. Как он признался, крайне важным для него элементом является любовь к труду. Спортсмен заявил, что он ценит сам процесс человеческого труда в любом его проявлении — будь то работа на заводе или спортивная тренировка. Для него постоянное движение вперёд — это источник удовлетворения. Лектор отметил, что, хотя работа в коллективе важна, в конечном счёте ответственность лежит на самом человеке: пока ты не приложишь собственных усилий, никто не выполнит за тебя твою работу. Этот принцип самостоятельности и личной инициативы, по его словам, становится особенно очевидным с опытом и взрослением. И третье — внутреннее состояние, состояние духа, вера и некую «фанатичную» убежденность, которая не позволяет ему сомневаться в успешном результате своих начинаний. Он пояснил эту мысль на классическом примере о стакане, который можно видеть и наполовину полным, и наполовину пустым. По мнению олимпийского чемпиона, ключевой момент заключается в том, что человек сам выбирает, под каким углом зрения смотреть на вещи. Такой осознанный оптимизм, граничащий с внутренней уверенностью, и является тем топливом, что позволяет двигаться вперед, не оглядываясь на сомнения. В своем выступлении он также рассказал о приходе в фигурное катание, спортивной карьере, своей творческой деятельности. Затронул тему тренерской работы, отметив разные подходы в прошлом и настоящем. Говоря о жизненных приоритетах, Алексей Ягудин признался, что главным своим достижением считает не награды, а собственную семью – жену и дочерей. Опираясь на личный опыт, Ягудин заверил аудиторию, что целеустремленность и настойчивость неизменно ведут к поставленным целям, а профессиональное выгорание ему самому не знакомо. Знание. Лекторий — это просветительский проект Общества «Знание», в рамках которого в каждом регионе РФ проходят лекции на самые разные темы: от микробиологии и физики до развития гибких навыков. Каждый субъект РФ может запустить на своей территории именно ту инициативу, которая важна для его жителей. Во время лекций молодежь может задать вопросы экспертам и обсудить актуальные вопросы. С мероприятиями проекта Знание. Лекторий можно познакомиться на сайте Общества «Знание»",Как вырастить чемпиона по жизни. Олимпийский чемпион Алексей Ягудин поделился,Йәмғиәт,4676,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-20/kak-vyrastit-chempiona-po-zhizni-olimpiyskiy-chempion-aleksey-yagudin-podelilsya-4475134,2025-11-20T13:20:00+00:00
"Бесән мәле. Иң ҡыҙыу осоро. Ҡыҙыҡ итеп иҫләрлек мажаралары ла байтаҡ уның. Ялҡауҙар эштән ҡаса, мин бесән ашамайым тип кенә ебәрә. Уңғандар отпускы алыу менән ата-әсәһенә, туғандарына ярҙам итергә ауылға ашыға. Бер көләмәс иҫкә төштө әле. Ҡаланан улын ҡайтарта алмаған атаһы Бесән умер, приезжай тип телеграмма һуҡҡан. Улы начальникҡа инеп, отгул һорағас, тегеһе, егеттең ҡайғыһын уртаҡлашып: Какие у вас, башкир, странные имена, - тип ғаризаһына ҡул ҡуйып сығарған, ти. Ҡәҙерле дуҫтар! Бесәнгә бәйле ниндәй көләмәстәр беләһегеҙ?","Бесән умер, приезжай",Юмор,529,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-09-09/bes-n-umer-priezzhay-3921316,2024-09-09T09:49:00+00:00
"Тантана башланыр алдынан Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров легендар комдив Миңлеғәле Шайморатов һәйкәленә сәскәләр һалды. Миңлеғәле Шайморатов беҙҙең халыҡ геройыбыҙ. Күренекле полководец, легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы, уникаль хәрби берләшмә командиры. Ҡыҙыл Армия дивизиялары араһында иң күп Советтар Союзы Геройҙары тап ошо дивизиянан була. Шайморатовсылар баҫып торған майҙан - республика халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн иҫтәлекле урынға әйләнде. Был майҙандан махсус хәрби операция зонаһына ирекле батальондар китә. Улар геройҙарыбыҙҙың исемен йөрөтә. Бөгөн улар тыныс тормош, илебеҙҙең һәм республикабыҙҙың киләсәге өсөн көрәшә.","""Шайморатовсылар""ға бағышлау тантанаһы үтте",Яңылыҡтар,642,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-11/shaymoratovsylar-a-ba-yshlau-tantana-y-tte-3964519,2024-10-11T10:58:00+00:00
"2-13 февралдә Башҡортостан Республикаһында чемпионат хәрәкәте саралары үтәсәк. Сараларҙың төбәк операторы булып Башҡортостан Республикаһының Йылдам профессиональ әҙерлек үҙәге сығыш яһай. Ярыштар төп йәш категорияһында 152 компетенция буйынса һәм ""Юниорҙар"" категорияһында 42 компетенция буйынса үтәсәк. Уларҙа 750-гә яҡын урта белем биреү ойошмаһы студенты һәм 210 мәктәп уҡыусыһы ҡатнаша. Конкурсанттарҙы эксперт-наставниктар оҙатып йөрөй. - ""Профессионалдар"" чемпионатының ""Берҙәмлектә көс: Киләсәк профессионалдары"" темаһы аҫтында үткән төбәк этабы ""Профессионаллыҡ"" федераль проектын тормошҡа ашырыуҙа һәм иҡтисадтың реаль секторы өсөн кадрҙар әҙерләүҙә мөһим инструмент булып тора. Чемпионат урта һөнәри белем биреү системаһының эш биреүселәр менән туранан-тура үҙ-ара килешеп эш итеүен булдырырға һәм сәнәғәт һәм социаль өлкәлә талап ителгән белгестәрҙе практик йүнәлешле әҙерләүҙе тәьмин итергә мөмкинлек бирә, - тип аңлатма бирҙе Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Профессионалдар""",Яңылыҡтар,1182,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/professionaldar-4548183,2026-01-23T14:40:00+00:00
"Республикала спорттың төрлө төрҙәрен үҫтереү тураһында һөйләгәндә Максим Чудов Спортты – синыфтарға программаһына баскетбол менән волейбол индереләсәген, программаның мәктәптәрҙә 5-се синыфтан башланасағын белдергән. Динамо спорт комплексында шулай уҡ йөҙөү, футбол, саңғы буйынса түләүһеҙ программалар асыласаҡ, тигән ул. Максим Чудов – Өфөләге Динамо спорт йәмғиәте рәйесенең беренсе урынбаҫары, Рәсәй биатлонсыһы, өс тапҡыр донъя чемпионы, Олимпия уйындарының бронза призеры, йәйге биатлон буйынса өс тапҡыр донъя чемпионы. Күптән түгел Рәсәй Президенты В. В. Путин, илдә спорттың үтә коммерциялашыуын тәнҡитләп, түләүһеҙ спортты мөмкин тиклем үҫтереү мөһимлеге тураһында белдергәйне. Беҙгә илдә мөмкин тиклем күберәк кешенең спорт менән шөғөлләнеүенә ынтылырға кәрәк, – тигәйне Президент. Шулай итеп, беҙҙең республикала балаларға спорт менән бушлай шөғөлләнеү  мөмкинлектәре асыла. Сығанаҡ: Башинформ.",Спортты – синыфтарға программаһы эшләй башлаясаҡ,Яңылыҡтар,906,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-27/sportty-sinyftar-a-programma-y-eshl-y-bashlayasa-4327977,2025-07-27T11:43:00+00:00
30 апрель сәғәт иртәнге 10.00 башлап көн дә сәғәт киске 9.00 тиклем Ҡашҡаҙан күле өҫтөндә төҫлө музыкаль шоу эшләй башлаясаҡ.,Өфөләге Ҡашҡаҙан күлендә төҫлө фонтан эшләй башлаясаҡ,Мәғариф,125,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-04-29/f-l-ge-ash-a-an-k-lend-t-l-fontan-eshl-y-bashlayasa-3748324,2024-04-29T20:59:29+00:00
"Еңеүсе һүрәт авторы - Динә Вәлиуллина. Шулай уҡ Ғәлим Нуриев, Динә Нәзирова, Нәфисә Әхмәҙуллина, Алия Вәлиуллина, Сәйҙә Ғайсина, Даян Рәхмәтуллин, Мәликә Бүләкәнова, Кира Ҡорамшина һүрәттәрен дә тәҡдим итәбеҙ сайтыбыҙҙа! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","Мәскәүҙең кескәй башҡорттары ""Аҡбуҙат"" журналы хеҙмәткәрҙәре менән осрашып, Аҡбуҙатты төшөрөү конкурсында ҡатнашты!",Конкурстар,443,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-11-02/m-sk-e-kesk-y-bash-orttary-a-bu-at-zhurnaly-he-m-tk-r-re-men-n-osrashyp-a-bu-atty-t-sh-r-konkursynda-atnashty-2568844,2021-07-12T17:15:00+05:00
"МХО ветерандарына, уларҙың ғаилә ағзаларына һәм һәләк булған яугирҙәрҙең ғаиләләренә тейешле ярҙам сараларын алыуҙа булышлыҡ итеү, комплекслы ярҙам күрһәтеү – Ватанды һаҡлаусылар фондының төп бурысы. Социаль координаторҙар - мөрәжәғәт итеүсене профилле ведомстволар һәм власть органдары менән бәйләүсе звено. Ватанды һаҡлаусылар фондының республика филиалында – 120 социаль координатор, уларҙың береһе – Белорет районынан Татьяна Борисова. Татьяна Леонидовна ире менән өс бала тәрбиәләйҙәр – Кристина, Михаил һәм Ангелина. Университет белеме булған тарихсы район хакимиәтенең опека һәм попечителлек бүлеге начальнигы булып эшләй. МХО башланғас, унда ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам күрһәтеү мәсьәләләре менән шөғөлләнә.",Иңгә-иң терәп эшләйҙәр,Махсус хәрби операция,738,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-01/i-g-i-ter-p-eshl-y-r-4489344,2025-12-01T23:50:00+00:00
"Бөгөн болотло, ҡар яуа. Ел көньяҡтан, ваҡыты менән көслө. Һауа температураһы -8, -2 градус.",Йәнә буран сыға,Яңылыҡтар,91,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/y-n-buran-sy-a-4531059,2026-01-08T09:20:00+00:00
"Бөгөн Хөкүмәт кәңәшмәһендә республика сәнғәте өсөн мөһим ҡарар тураһында һөйләшеү булды. Һүҙ Өфө үҙәгендәге Бәҙәр Йосопова исемендәге Актерҙар йорто тураһында бара. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уны ремонтларға кәрәк тип белдерҙе. Финанслау сығанағы булып, яҡынса һөйләшеүҙәр буйынса Өфө халыҡ-ара аэропорты сығыш яһай ала. Радий Хәбиров Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Рөстәм Ғәзизовҡа 2026 йылда 1970 йылда төҙөлгән бинаны ремонтлауҙы проектлау менән шөғөлләнергә ҡушты. – Бина Өфөнөңйөрәгендә урынлашҡан. Минасыҡ конкурсүткәрергә тәҡдимитеринем, – тине республика Башлығы. –Беҙҙең алдағы бурыс шундай: иғтибарҙы йәлеп иткән матур бина төҙөргә. Мәҫәлән, Ҡурсаҡ театры яңыртылды бит, шуның һымаҡ матур ҡарар кәрәк. Эстәябай ремонтҡынакәрәк, һәм мине тәү сиратта тышҡы биҙәлеш, фасадтар ҡыҙыҡһындыра. Яҡында Советмайҙаны. Бинала икересторан, ике зал, китапхана бар. Кешеләр килһен өсөн тырышығыҙ. Хөкүмәттең кәңәшмәһендә Башҡортостандың Театрэшмәкәрҙәресоюзыныңяңы рәйесе, Башҡортостандың халыҡ артисы Алмас Әмировта ҡатнашты һәм бар театр эшмәкәрҙәре исеменән Башлыҡҡа рәхмәт һүҙҙәрен әйтте. –Был тарихи ваҡиға. Һеҙ – 55 йыл эсендә Актерҙар йортона килгән беренсе республика етәксеһе. Театралдарөсөн был ҙур әһәмиәткә эйә. Бина яҡын арала ремонтланыр һәм матур урынға әйләнер тип ышанабыҙ. Ҙур рәхмәт һеҙгә, – тине ул. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Актерҙар йорто яңырыу көтә,Әҙәбиәт,1451,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-26/akter-ar-yorto-ya-yryu-k-t-4550785,2026-01-26T15:10:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Стәрлетамак, сула"" хәрәкәте активистлары Башкортстан шәһәрләрендәге оешмалар һаваның сыйфаты турындагы зарларга каршы көрәш алып бара дип иткерә. Бу хактагы хәбәр хәрәкәтнең ""ВКонтакте""дагы сәхифәсендәчыкты. ""Соңгы вакытта безнең төбәктәге кайбер оешмаларда, биредә эшләүчеләр (яки аларның якын туганнары) арасыннан Бердәм кизү диспетчер хезмәтенә (ЕДДС) шалтыратып, һаваның сыйфатына зарланаучыларны ачыклаулары турында хәбәрләр алдык. Оешмаларда эшләүчеләргә болай эшләргә кирәкми дип ишарәлиләр"", дип яза экоактивистлар. Экоактивистлар зарланып шалтыратучылар дөрес эшли дигән фикердә. ""Төрле хезмәтләргә зарланып шалтыратулардан нинди мәгънә бар соң дигән сораулар еш яңгырый. Моңа һәрчак болай авап бирәбез: безнең бурыч – һава пычранган һәр очрак турында хәбәр итү. Әгәр халык зарланмый икән, проблем да юк дигән сүз. Шалтыратулар, зарланулар күбрәк булган саен проблем масштаблырак була, бу мәсьәләне хәл итүгә хакимиятләр дә оешма итәкчеләре дә күбрәк көч куя"", дип аңлата активистлар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан экоактивистлары шәһәр оешмалары һава пычраклыгы турындагы зарларга каршы көрәшә дип хәбәр итте,Яңылыҡтар,1116,https://www.azatliq.org/a/32579156.html,2023-09-05T10:46:22+00:00
"Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Ярыш дауам итә,Мәғариф,122,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-17/yarysh-dauam-it-4582494,2026-02-17T23:04:00+00:00
"Владимир ЗеленскийфикерләрУкраина президенты Владимир Зеленский АКШ президенты Доналд Трамп белән очрашу өчен Вашингтонга килде. Трамп Зеленский белән ике яклы очрашуны Казан вакыты белән 20.15 сәгатьтә уздырачак дип көтелә, аннары Украина президентына теләктәшлек белдереп Вашингтонга килгән Европа лидерлары белән очрашачак. Әлеге очрашу 21.15 сәгатьткә билгеләнгән. АКШ президенты социаль челтәрендә язуынча, ""Әгәр теләсә Зеленский шунда ук Русия белән сугышны туктата ала яки инде дәвам иттерә ала"" дигән. ""Барысы да ничек башланганын искә төшерегез. Обама биргән (12 ел элек, бер тапкыр да атмыйча) Кырымны кире кайтару булмаячак, шулай ук Украинаның НАТОга керүе дә булмаячак. Кайбер нәрсәләр беркайчан да үзгәрми"", дип язды Трамп. Зеленский исә үзенең Телеграм каналында Украина бу сугышны тиз һәм ышанычлы төгәлләргә тели дип язды. ""Һәм ул тынычлык элекке кебек булырга тиеш түгел, озак вакытлы булырга тиеш. Ул вакытта Украинаны Кырымны һәм Көнчыгыш өлешне - Донбассның бер өлешен бирергә мәбүр иттеләр, ә Путин моны яңа һөүм өчен кулланды. Яки инде 1994 елда Украинага имеш ""иминлек гарантиясе"" бирелде, ләкин алар эшләмәде. Русия үзе башлаган бу сугышны туктатырга тиеш"", диде Зеленский. элек үз дипломатик чыганакларына таянып язуынча, Трамп Зеленский һәм Европа лидерлары белән телефон сөйләшүе вакытында Путин һәм Зеленский катнашындагы саммитны инде 22 августта ук уздырырга теләвен әйткән. Әмма Путин әлегә бу очрашуда катнашырга ыенуы турында рәсми әйткәне булмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Зеленский АКШ президенты Доналд Трамп белән очрашу өчен Вашингтонга килде,Яңылыҡтар,1580,https://www.azatliq.org/a/33506256.html,2025-08-18T11:18:18+00:00
"2025 йылға Аманатҡа яҙылыусы дуҫтарыбыҙ араһында сираттағы Яҙыл да бүләк от! уйыны еңеүселәренең Рәхмәт кәлимәләре. Ҡотлайбыҙ! ""Аманат"" менән һәр саҡ бергә ҡалығыҙ!",Яҙыл да бүләк от! уйыны еңеүселәрен тәбрикләйбеҙ!,Яңылыҡтар,164,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-14/ya-yl-da-b-l-k-ot-uyyny-e-e-sel-ren-t-brikl-ybe-4083297,2025-01-14T15:30:00+00:00
Башҡортостанда балалар баҡсалары тәрбиәселәре республика Башлығы грантын оторға мөмкин. Конкурста ҡатнашыу шарттары түбәндәгесә.,Тәрбиәселәргә 575 мең һумлыҡ грант алыу мөмкинлеге бар,Мәғариф,128,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-02-17/t-rbi-sel-rg-575-me-umly-grant-alyu-m-mkinlege-bar-4124305,2025-02-17T09:45:00+00:00
"Владимир Путин видеоконференция режимында М-12 Көнсығыш федераль автомобиль юлының 275 километр оҙонлоғондағы Дүртөйлө - Әчит участкаһында хәрәкәтте башлап ебәреүгә старт бирҙе. ""Бөгөнбеҙ 275 километрҙан ашыу оҙонлоҡтағы Дүртөйлө — Әчит яңы автомобиль юлы участкаһын асабыҙ. Ул М-12 Көнсығыш трассаһының мөһим өлөшө буласаҡ. Унысафҡаиндереү менән хәҙерге автомагистралдәр Санкт-Петербургты һәм Мәскәүҙе Уралдың баш ҡалаһы, Рәсәйҙең алдынғы фәнни, сәнәғәт һәм мәҙәни үҙәге Екатеринбург менән бәйләйәсәк. Әммә был, әлбиттә, барыһы ла түгел. Трассаның бөтә оҙонлоғонда бер светофорһыҙ тиҙ йөрөшлө, йөйһөҙ хәрәкәт ойошторолған, шуның арҡаһында Екатеринбургтан Мәскәүгә юл ваҡыты ике тапҡырға тиерлек ҡыҫҡара. Һөҙөмтәләавтотранспорттайөрөү уңайлыраҡ һәм хәүефһеҙерәкбуласаҡ, пассажирҙар һәм йөк ташыу һаны артасаҡ, эске туризмды үҫтереү яҡшы стимул аласаҡ, илебеҙҙең тәбиғәт һәм мәҙәни иҫтәлекле урындары граждандар өсөн уңайлыраҡ буласаҡ. Был трассаүткәнтөбәктәриҡтисадиһөҙөмтәнетоясаҡ. Мәскәү, Владимир, Түбәнге Новгород, Свердловск өлкәләре, Сыуашстан, Татарстан һәм Башҡортостан республикалары, шулай уҡ Пермь крайы. Федерацияныңбылсубъекттарыүҙҙәренең инвестиция потенциалын һәм эшлекле әүҙемлеген арттыра, биләмәләрҙе комплекслы үҙләштереүҙе тормошҡа ашыра, яңы производстволар аса һәм юғары эш хаҡы түләнгән эш урындары булдыра ала. Трассатөҙөлөшөбарышында төрлө инженер ҡоролмалары, күперҙәр, юл сиселештәре, юл үткәргестәр комплексы төҙөлә. Шулай уҡ яңы участканың, бөтә трассаның кеүек үк, төҙөкләндерелеүенә, заманса сервис объекттары, электр яҡтыртыу, туҡталҡалар, яғыулыҡ ҡойоу һәм элемтә менән тәьмин ителәсәгенә иғтибар итәм. Артабан да Көнсығыштрассаһынәүҙемүҫтереүҙе дауамитергә ниәтләйбеҙ. Уны Төмәнгә тиклем оҙайтырға һәм Себерҙең һәм Алыҫ Көнсығыштың яңыртылған терәк автомобиль юлдары селтәре менән бәйләргә кәрәк. Был участканы эшләтеп ебәреү — барыһы ла түгел, тигәндә мин ошоларҙың барыһын да күҙ уңында тоттом. Әлбиттә, киләсәктә Ҡаҙағстан, Монголия, Ҡытай һәм Корея Халыҡ-Демократик Республикаһы менән дәүләт сигенә автотранспорт барып етеүен төҙөү мәсьәләләре тикшереләсәк. Былбеҙҙең транзитмөмкинлектәрҙекүпкә арттырасаҡ, трасса халыҡ-ара транспорт архитектураһына индереләсәк, мөһим, конкурентлы логистик артерияға әйләнәсәк. Бөгөнасылған автомобильюлы участкаһы, бөтә М-12 Көнсығыш трассаһы кеүек үк, Автодор"" дәүләт компанияһы идаралығында тора. Иртәгә, 17 июлдә, компанияға 16 йәш тула. Автодор илебеҙҙең тиҙ йөрөшлө автомобиль магистралдәрен үҫтереүгә тос өлөш индерә. Компанияэшләгәносорҙауларҙың оҙонлоғо 2,5 тапҡырға артты. Компанияның берҙәм коллективын ошо дата менән ҡотлайым һәм һеҙгә артабанғы уңыштар, яңы ҡаҙаныштар һәм тик яҡшылыҡ теләйем. Йомғаҡлауҙашулай уҡ был автомобиль юлын төҙөүҙә ҡатнашҡан бөтә эшселәргә, инженерҙарға, төҙөүселәргә, проектлаусыларға рәхмәт белдерәм. Үҙегеҙҙеңтырыш хеҙмәтегеҙ, яуаплы, эшкә профессиональҡарашығыҙменән һеҙ илебеҙҙең милли һәм халыҡ-ара әһәмиәттәге инфраструктура башланғыстарын оператив, күп һәм сифатлы төҙөй, тормошҡа ашыра алыуын тағы бер тапҡыр раҫлайһығыҙ, – тине Рәсәй Президенты, тантанала ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп. Радий Хәбиров Владимир Путинғатөбәккә ярҙам иткәне һәм, айырым алғанда, уның Башҡортостан биләмәһендә М-12 юлы участкаһын төҙөү буйынса йөкләмәһе өсөн республика халҡы исеменән рәхмәт белдерҙе. ""Икейылданашыуваҡыт эсендә республика 205 километр заманса, матур һәм уңайлы магистраль алды. Беҙҙең, Башҡортостан халҡы, автоһәүәҫкәрҙәр өсөн — был Екатеринбург, Мәскәү, Ҡазанға тиклем юлдарҙы бер ярым тапҡырға ҡыҫҡартыу. Был - хәүефһеҙ, ҙур ихтыяжлы, бик кәрәкле юл. Уныңаша ҙур йөк ағымын да көтәбеҙ. Владимир Владимирович, был юлбашлыса республикабыҙҙыңауылрайондарыашаүтә һәм был райондарҙың иҡтисады үҫешенең драйверы буласаҡ. Хөрмәтле Владимир Владимирович, беҙ үҙ-ара килешеп эш иттек, сөнки һеҙҙең йөкләмәгеҙ– бында эшләгән компанияларға бөтә яҡлап ярҙам күрһәтеү ине. Был, ысынлап та, яйға һалынған эшбулды. Һәм мин бөгөнАвтодорға рәхмәт әйтергә теләйем, сөнки бында заманса технологиялар ҡулланылған, һәм яйға һалынған, командалы, бик яҡшы эш булған. Хөрмәтле Владимир Владимирович, йәнә бер тапҡыр бөтә халыҡ исеменән ҙуррәхмәт. Алда пландарыбыҙ күп һәм ярҙам өсөн тағы ла бер тапҡыр рәхмәт, – тине Радий Хәбиров. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Һөйөнсө! Дүртөйлө - Әчит юлы асылды!,Аңлатма,4347,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-17/y-ns-d-rt-yl-chit-yuly-asyldy-4317262,2025-07-17T16:52:00+00:00
"БР  Урман хужалығы министрлығында 2025 йылға орлоҡ әҙерләүгә йомғаҡ яһалды.  Был эш  «Экологик именлек» милли проектының «Урмандарҙы һаҡлау» федераль проекты сиктәрендә алып барыла. Йыл һайын үҙенең орлоҡ фондын булдырыу төбәктең урман хужалыҡтарына урмандарҙы тергеҙеү өсөн кәрәкле сифатлы үҫентеләр менән тулыһынса тәьмин итергә мөмкинлек бирә. Уҙған йылда урман хужалығы хеҙмәткәрҙәре бөтәһе 3,2 тонна урман үҫентеләре орлоғо әҙерләгән. Ағас үҫтереүсе төп тоҡомдарға өҫтөнлөк бирелгән. 2,2 тонна ҡарағай һәм 610 килограмм шыршы орлоҡтары, шулай уҡ йүкә, ҡайын һәм дардар партиялары әҙерләнгән. Орлоҡтар - еңел материал тиерлек. Бер тонна тубырсыҡтан ни бары 10 килограмм таҙа орлоҡ алыуға өлгәшелә. Был сеймалдың дөйөм ауырлығынан 1 процент ҡына тәшкил итә. – Беҙ төбәктән ситтә орлоҡ һатып алмайбыҙ,  тик үҙебеҙҙең фондҡа ғына таянабыҙ. Урындағы, районлаштырылған материалды файҙаланыу беҙгә ябыҡ технологик циклға булышлыҡ итергә һәм урман культураларының юғары табыш алыуына өлгәшергә мөмкинлек бирә. Үҙебеҙҙең орлоҡ базаһы – ул урмандарҙы уңышлы тергеҙеү нигеҙе, – тип белдерә БР урман хужалығы министры урынбаҫары Альберт Закиров. Сәсеү материалы сифатҡа комплекслы экспертиза үткән. Белгестәр һәр этапта - тубырсыҡ йыйыуҙан алып уларҙы тәүге эшкәртеүгә, киптереүгә һәм һаҡлауға һалыуға тиклем - ҡәтғи технологик контроль тәьмин итте. Шытым һәм шытым энергияһының юғары күрһәткестәре һәр орлоҡ партияһына рәсми таныҡлыҡтар менән раҫлана.",Сифатлы ағас орлоғо әҙерләнгән,Яңылыҡтар,1445,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/sifatly-a-as-orlo-o-erl-ng-n-4540489,2026-01-17T10:55:00+00:00
"511 август Лаеш районы Ташкирмән халкы ыенда авыл янында тәре кую мәсьәләсендә уртак фикергә килә алмады. ыен авылның мәдәният йортында үтте. Анда 50 ләп кеше катнашты. Чыгыш ясаучылар арасында тәре кую кирәк дип тә, кирәкми дип белдерүчеләр дә булды. Раиса Кисилева ыенда авыл халкы исеменнән хат белән чыкты. ""60 кеше каршы. Без юл чатында 6 метр биеклектәге кап-кара төстә тәре куелуга каршы. Аны беренче тапкыр куйганда халык аптырашта калды. Ул вакытта тәрене халык белән киңәшмичә, төнлә, кача-поса куйдылар. Аллага табыныр өчен безнең бик матур чиркәвебез бар. Элек-электән безнең авыл тирәсендә мондый күренеш күзәтелмәгән. Хәзер бер белмәгән чит кешеләр килде дә, үзләре теләгәнне башкара. Әмма авыл халкы, ни телисәң шулай итә торган сарык көтүе түгел. Без хәзерге атакай эшеннән дә канәгать түгел. Атнага бер авылга кайтып, чиркәүне 15 минутка ачып, кыңгырау чыңгылдатып китү - аның бөтен эше. Асылда ул халыкта христиан динен таратырга тиеш"", диде Кисилева. Ташкирмәндәге чиркәү""Тәрене кая кую мәсьәләсе дә ачык кала. Авылга кергән ирдәме, әллә чиркәү янындамы - бу ягы да хәл ителмәгән"", диде Азатлыкка Ташкирмәннең мәдәният хезмәткәре Валентина Казанцева. Тавыш бирү 17 августка кичектерелде. ыенны авыл ирлеге башлыгы Виктор Кармачев алып барды. Ташкирмән авылы попы Виталий чыгыш ясап: ""Тәре кую яклы авыл халкын Петр Кузнецов басымыннан якларга кирәк. Владыка Петр Кузнецовны, былтыргы гамәлләреннән соң, мондый хәл башка кабатланмас дип гафу итте. Әмма ул халыкны тәре куюга каршы өндәвен дәвам итә"", диде. Ташкирмәндә тәре 2016 елның 12 июль төнендә куела һәм бер тәүлектән соң аны эшмәкәр Кузнецов аудара. ""1998 елда үз коллективым белән мин авылда чиркәүне салып чыктым. Ул вакытта без аны бәйрәм ясап тантаналы рәвештә ачтык, болай качып-посып төнлә эшләнә торган эшләр булмады. Чиркәүгә атакайлар килә дә китә ул. Үзем генә бишне куып ибәрдем инде, кайсы эчә, кайсы төрмәдә утырып чыккан иде. Үзем Аллага ышанам, әмма чиркәүгә йөрмәячәкмен. Былтыр тәрене аудардым. инаять эше кузгаткан булдылар. Әмма аны начар куйганнар иде, мин аудармасам, берәр баланың өстенә төшәр иде ул. Әмма ул кануни нигездә урнаштырылмады, шуңа инаять эшен яптылар. Мин бу авылда суын, газын, юлын, мәктәбен, медпунктын, клубын төзеттем, ә мине тәре аударганда гына искә алалар. Гайрәтем кайтты бу авылдан. Хәзер миңа барыбер, тәрене берне түгел бишне куйсалар да сүзем юк. Тәре кую начар гамәл түгел, әмма аны кешечә эшләргә кирәк. Бу атакайдан булмый. Миңа әйтә, ""мин монда спецназ чакыртам, видеокамералар урнаштырам, барыбер тәрене куябыз"" ди. Бу гамәл алай тугел, ә матур итеп сөйләшеп эшләнергә тиеш иде. Тәре кую күңелгә хуш килми. Менә дигән чиркәү бар. Анысына да йөрүче юк әле. Тәре куеп кына халыкны дингә әлеп итеп булмый. Тәре урнаштыру ире дә икеле. Ул шәхси кеше ире. Аннан рөхсәт бар, әмма ул ирләр авыл хуалыгы ирләренә карый, анда корылмалар ясарга тыелган. Әмма бу мәсьәлә иңел хәл ителә инде хәзер"", ди Петр Кузнецов. Ташкирмәндә канунсыз куелып аударылган тәреТәре аударылгач Азатлыкка Лаеш районы башкарма комитеты сүзчесе Рәсим Хаиев: ""Тәре кую өчен Татарстан митрополиясеннән дә, райондагы дини оешмадан да бернинди рөхсәт алынмаган. Тәре кую башында авыл побы Виталий Беляев йөргән, әмма беркайдан да рөхсәт алмаган. Әлеге хәл башбаштаклык буларак бәяләнә. Алар халыктан имзалар ыйдык дип әйтәләр. Мондый очракларда, алай эшләнергә тиеш түгел, ә халык ыены узарга тиеш. Тәре кую өчен ирле үзидарә шурасыннан да бернинди рөхсәт алынмаган. Авыл хакимияте тәре куюны белми дә калган"", дигән иде. Тарихчылар язуынча, Ташкирмән Болгар һәм Алтын Урда чорларыннан ук билгеле авыл. Археологлар авыл янында борынгы мөселман зираты таба. Алар да бу каберлек Болгар һәм Алтын Урда чорына караган дип белдерә. гасырда тарихчы Илиодор Износков Ташкирмән авылын тасвирлап, ""авыл эчендә казыган вакытта монда яшәүчеләр гарәп язулы тәңкәләр табалар"" дип яза. 1882 елда авылның көньяк-көнбатышында чүлмәк эчендә - гасырга караган 72 көмеш тәңкә табыла.",Ташкирмән халкы тәре кую мәсьәләсендә уртак фикергә килмәде,Татарстан,3959,https://www.azatliq.org/a/28671275.html,2017-08-11T12:45:24+00:00
Балаҡатай районы Яңы Балаҡатай ауылының 1-се мәктәбенең 7 «в» синыфы уҡыусыһы Эльмир Дилмөхәмәтов.,"""Башланып китте уҡыуҙар. "" конкурсына",Конкурстар,98,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-06/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-konkursyna-3914594,2024-09-06T11:07:00+00:00
"Өфөлә Рәсәйҙең милли матурлығы фестивале үтте. Уның сиктәрендә уҡыусылар араһында «Рәсәй отличнигы» милли лидерлыҡ премияһы еңеүселәре, шулай уҡ «Рәсәйҙең камил ханымы» Бөтә Рәсәй матурлыҡ һәм стиль конкурсы һәм «Көнсығыш Европа һылыуҡайы» халыҡ-ара конкурсы лауреаттары һәм дипломанттары билдәләнде.",Гүзәллек бәйгеһе,Конкурстар,300,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-07-09/g-z-llek-b-yge-e-4308462,2025-07-09T15:02:09+00:00
"Бөгөн Башҡортостандың атҡаҙанған һәм халыҡ артисы Лилиә Биктимерова тыуған көнөн билдәләй. Лилиә Рафаил ҡыҙын еләкле йәше менән ҡотлайбыҙ һәм ижади уҡыштар, яңынан-яңы ҡаҙаныштар теләйбеҙ. Белеүебеҙсә, Лилиә Биктимерованың ғаиләһе лә бик талантлы. Тормош юлдашы – Башҡортостандың халыҡ артисы Фәдис Ғәниевте, ҡыҙы Гөлназ Асаеваны белмәгән кеше юҡтыр. Ғәниевтәрҙең бәләкәй улдары Кәрим дә ҙур сәхнәләрҙе яулай башланы. Бөгөнгө көнөмдө әсәйемә бағышлағым килә. Әсәйҙең бала сағы бик бәхетле булған тип әйтә алмайым. Ул 10 йәшендә фажиғәле рәүештә әсәйһеҙ (минең нәнәйһеҙ) ҡала, уға күп ауырлыҡтар аша уҙырға тура килә. Тыштан уҫал кеүек күренһә лә, ул бик йомшаҡ күңелле, оло йөрәкле, балалары өсөн янып-көйөп йәшәй торған әсәй. Минең ижадыма бөтә көсөн һалған кеше – ул минең әсәйем. Әсәйемдең ҡаты ҡулы эләкмәһә, бәлки бөгөн Гөлназ Асаева тигән артист та булмаҫ ине. Әле һаман да иҫтә: студияла тапочкалар менән бәргеләгәндәре(көлә). Әсәй – һин минең донъялағы иң яҡын, иң ҡәҙерле кешем! Иң мөһиме – иҫән-һау бул, күңел тыныслығың булһын. Атай менән тағы күп йылдар буйы бөгөнгөләй үҙ тулҡындарығыҙҙа булып, бер-берегеҙҙе яратып йәшәгеҙ! Донъялағы иң бәхетле кеше булып йәшә, һин быға лайыҡ! – тип яҙҙы Гөлназ Асаева. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Лилиә Биктимерова еләкле йәшен билдәләй,Әҙәбиәт,1326,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-12/lili-biktimerova-el-kle-y-shen-bild-l-y-4534847,2026-01-12T21:10:00+00:00
"«В этом году форум значительно «вырос», у нас в гостях и действующие и будущие педагоги из 15 регионов России, это прекрасная площадка для наполнения смыслами и вдохновением, обсуждения живых и насущных вопросов, а также еще один способ привлечь внимание к профессии педагога», — отметил Дамир Тимерханов, директор гимназии 1 г. Челябинска. Форум проходит в третий раз и с каждым годом расширяет границы. Идейным вдохновителем является Алина Габова, учитель начальных классов. Проводится бесплатно, с привлечением партнеров. В мероприятии можно зарегистрироваться как участник и как спикер. Учитель начальных классов МБОУ ""Гимназия им. Т. Кусимова""с. Аскарово МР Абзелиловский район Хисмаметдинова Юндуз Рамилевна поделилась опытом работы по организации проектной и исследовательской работы. В работе форума участвовали учителя гимназии им. Т. Кусимова Сафина Г. И. , Гарипова Ф. Р. ,Аминева А. Х.",форум педагогов начальной школы «В началке»,Мәғариф,897,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-11-16/iii-forum-pedagogov-nachalnoy-shkoly-v-nachalke-4469107,2025-11-16T18:04:00+00:00
"Международный день кукольника Международный день лесов Международный день человека с синдромом Дауна Международный день Навруз 110 лет со дня рождения Нуриева Зии Нуриевича, видного партийного и государственного деятеля, первого секретаря Башкирского обкома КПСС в 1957–1969 гг. , министра заготовок СССР в 1969–1973 гг. , заместителя Председателя Совета Министров СССР в 1973–1985 гг. , члена Президиума Верховного Совета СССР в 1954–1969 гг. , депутата Верховного Совета СССР 4–11-го, Верховного Совета БАССР 4–7-го созывов, Героя Социалистического Труда 100 лет со дня рождения Еникеева Дэрда Галиевича, участника Великой Отечественной войны, психиатра, преподавателя Уфимского государственного медицинского института, заведующего кафедрой психиатрии, наркологии Казанской медицинской академии, доктора медицинских наук, профессора, кавалера ордена Красной Звезды (1925–2016) 75 лет со дня рождения Фасхутдинова Ахата Ахметовича, артиста балета Государственного академического ансамбля народного танца имени Ф. Гаскарова в 1967–1990 гг. , директора Башкирского хореографического училища имени Р. Нуреева в 2008–2010 гг. , заслуженного работника культуры РФ, заслуженного артиста БАССР 30 лет со дня созыва первого заседания Государственного Собрания Республики Башкортостан (1995 год).",Наш календарь на 21 марта,Яңылыҡтар,1288,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-21/nash-kalendar-na-21-marta-4166890,2025-03-21T11:56:00+00:00
"Севиля Омерова. Русия карамагындагы анкой районы мәхкәмәсе ""Хизб ут-Тәхрир""нең Карасубазар (Белогорски) эше фигуранты Риза Омеровның хатыны Севиля Омеровага карата административ эш кысаларында кабат утырыш уздырды. Итимагый яклаучы Айдер Сулейманов сүзләренчә, хөкемдар Мария Ермакова Омерованы гаепле дип тапкан һәм чикләү чарасы буларак кисәтү белдергән. Бу турыда ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Мәхкәмәдә полиция майоры Николай Литвин Омерова тарафыннан хокук бозылуын ""Э"" Үзәге хезмәткәрләреннән белдем дип сөйләгән. ""Э"" хезмәткәрләре пикет булганын социаль челтәрләрдән карап белгән диелә. Мәхкәмә, ике якны да тыңлап, Севиля Омерованы гаепле дип табарга һәм кисәтү хөкеме чыгарырга карар иткән. Омерованың яклаучысы әлеге хөкем карары белән килешми һәм сәяси тоткынның хатынын тулысынча гаепсез дип тануга ирешергә тели, диелә хәбәрдә. Моннан тыш, мәхкәмә утырышының ябык тәртиптә узуы да әйтелә. Мәхкәмәгә килгән кырымтатарларның барысын да полиция видеокамерага төшереп торды диелә.2020 елның 27 декабрендә Севиля Омерова Кырымның анкой районы Азовское бистәсендә ялгыз пикетка чыккан иде. Ул ""Кырымтатарлар террорчылар түгел. Репрессияләрне туктатыгы! Иремне иреккә ибәрегез"" дигән язу тотып торды.2021 елның гыйнварында Севиля Омеровага полиция килеп, ялгыз пикет турында сораулар бирергә тырышкан.12 гыйнварда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында торуда гаепләнгән Карасубазар (Белогорски) төркеменәхөкем карары чыкты. Өч кырымтатарга барлыгы 48 ел төрмә әзасы хөкеме чыгарылды. Энвер Омеров– 18, аның улы Риза Омеров 13, Айдер Джеппаров 17 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем ителде. Украина омбудсмены Людмила Денисоваәлеге мәхкәмә карарын хөкем итеп чыкты. Украина тышкы эшләр министрлыгы мәхкәмә карарын гамәлдән чыгаруны һәм кырымтатарларны иреккә ибәрүне таләп итте. Кырым автономияле республикасы һәм Акъяр прокуратурасы кырымтатарларга карата Русия мәхкәмәсе карарын ""репрессияләрнең чираттагы дулкыны"" дип атады. Карасубазар төркеме фигурантларына каршы карарны Европа илчеләре хөкем итеп чыкты. Алар кырымнарны иреккә чыгарырга чакырды. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Кырымда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир"" фигуранты хатынына ялгыз пикет өчен хөкем чыгарган",Яңылыҡтар,3064,https://www.azatliq.org/a/31164859.html,2021-03-23T06:47:09+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Казанның Мәскәү базарында арт-итәкче булып эшләячәк. Татарстан милли китапханәсе мөдире урынбасары Тәбрис Яруллиндүрт ел эшләгәннән соң бу вазифасын калдырган. Киләсе атнадан ул эшкуарлык өлкәсендә эшләүгә күчәчәк, дип яза""Бизнес "". Бу хакта басмага Яруллин үзе иткергән. — Китапханәдәге миссиям төгәлләнде, анда дүрт ел эчендә оешкан зур һәм тәрибәле такым эшләп калачак. Китапханә ачык калачак һәм кешеләргә файдалы булачак, дип ышанып әйтәм, — дип сөйләгән ул. Яруллин Казанның Мәскәү районы базарына эшкә күчә, биредә ул арт-итәкче булачак.2022 елда Казанның Мәскәү базарын шәхси кулларга – Мәскәү эшкуары Валерий Аржинткасаттылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тәбрис Яруллин Татарстан милли китапханәсеннән китә,Яңылыҡтар,797,https://www.azatliq.org/a/tabris-yarullin-tatarstan-milli-kitaphanasennan-kita/33104114.html,2024-09-03T14:34:08+03:00
"Рөстәм МөлековфикерләрПермь мәхкәмәсе Лилия Чанышевага ачылган инаять эшендә гаепләнүче тагын бер активист -Рөстәм Мөлековны азат итүдән баш тарткан. Аны азат итүне колония үзе таләп иткән иде, дипиткерә""Пермь 36,6"". Рөстәм Мөлеков — төркем инвалид, атнасына өч тапкыр аңа гемодиализ процедурасын узарга кирәк. Аны Пермь краеның 29 нчы төзәтү колониясенә күчерделәр, атнасына өч тапкыр сакчылар һәм төрмә табибы озатуында ашыгыч ярдәм машинасы белән сивил хастаханәгә гемодиализга алып баралар, бу вакытта бөтен колония табибсыз кала. Колония сәламәтлеге начар булу сәбәпле активистны азат итүне сорап мәхкәмәгә мөрәәгать итте. 18 декабрьдә, Уфаның Ленин район мәхкәмәсе Мөлековны авыр авыруы сәбәпле әзасын үтәүдән азат итүдәнбаш тартты. Бүген, 9 февральдә край мәхкәмәсендә утырыш булды, тик ул да активистны азат итүдән баш тартты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мәхкәмә Рөстәм Мөлековны азат итүдән баш тарткан, моны колония сораган иде",Яңылыҡтар,932,https://www.azatliq.org/a/32812180.html,2024-02-09T10:57:53+00:00
Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын Туңғатар ауылында ошолай билдәләгәндәр.,Учалылағы үҙенсәлекле тамаша,Еңеү,65,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/uchalyla-y-ens-lekle-tamasha-4228942,2025-05-09T13:52:05+00:00
"Яңы биҫтә заманса юл талап итә Өфө ҡала хакимиәтенең Ситуациялар үҙәгендә баш ҡаланың Пугачев урамын реконструкциялауға арналған брифинг үткәрелде. Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтәнең Киң мәғлүмәт саралары менән бәйләнеш идаралығы – матбуғат хеҙмәте етәксеһе Тәлғәт Зәйнуллин алып барған был сарала журналистар алдында Өфө ҡала хакимиәтенең Төҙөлөш, юл ремонтлау һәм яһалма ҡоролмалар буйынса идаралығы етәксеһе Константин Паппе менән Башкиравтодор акционерҙар йәмғиәтенең етештереү буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Артур Асаев сығыш яһаны һәм хәбәрселәрҙең һорауҙарына яуап бирҙе. Пугачев урамы ҡаланың төп артерияларының береһе булһа ла, уны яңыртыу һәм уңайлыраҡ итеү проектын тормошҡа ашырыу оҙаҡҡа һуҙылды. Был тотҡарлыҡты спикерҙар финанслауҙың ваҡытында булмауы һәм оло юл үтәсәк йүнәлештә шәхси йорттарҙың күплеге, уларҙың хужалары менән килешеүҙәр төҙөүҙең ҡатмарлы булыуы менән аңлатты. Генераль подрядсыһы Башкиравтодор булған был юлдағы эштәр 2022 йылдың апрелендә башланғайны, уның оҙонлоғо 2,5 километр тәшкил итә. Реконструкция урамды тамырынан үҙгәртәсәк: машиналар үтеү юлы дүрт һыҙатҡа тиклем киңәйтелә һәм улар араһында хәүефһеҙлек һыҙаты ла буласаҡ. Был иһә объекттарға инеү юлы төп ағымға ҡамасауламаһын өсөн эшләнә; урамдың тарихында тәүге тапҡыр ямғыр һыуы өсөн канализация булдырыласаҡ; инженерлыҡ селтәре һәм яҡтыртыу тулыһынса яңыртыласаҡ. Эштең тәүге этабы (Ағиҙел урамынан Сочи урамына саҡлы өлөшө) 85 процентҡа әҙер, икенсе этабы (Ағиҙел урамынан Генерал Рыленко урамына саҡлы) 70 процентҡа әҙер. Бөтә ремонт киләһе йыл уртаһына тамамланырға тейешле. Автор фотоһы.",Яңы биҫтә заманса юл талап итә,Йәмғиәт,1598,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-19/ya-y-bi-t-zamansa-yul-talap-it-4515307,2025-12-19T18:15:00+00:00
"«21 октябрҙә күренекле башҡорт балетмейстеры Фәйзи Әҙеһәм улы Ғәскәровтың тыуған көнөнә ҡарата Милли бейеү көнөн булдырырға кәрәк тип иҫәпләйем», – тине Радий Хәбиров. Беҙҙә йыл һайын Милли кейем көндәре билдәләнә. Республикабыҙҙа күптәр хәҙер этно-стилдәге кейем кейеп, биҙәүестәр тағып йөрөй. ""Беҙҙә эшлекле башҡорт милли костюмы тегелде, уны үҫтереү идеялары бар. Быға йыл да иң яҡшы милли кейем оҫталарын йыйған сағыу ""Тамға"" конкурсы булышлыҡ күрһәтә. Беҙ ошо мөһим йүнәлеште үҫтереүҙе дауам итербеҙ. Быйылдан башлап 10 октябрь – Ҡурай көнө. Дәүләт ҡурайсылар ансамблен ойоштороуҙы ошо эштә мөһим аҙым тип иҫәпләйем"", – тип билдәләне Радий Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Милли бейеү көнө булдырылды,Яңылыҡтар,813,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-12-13/milli-beye-k-n-buldyryldy-4052487,2024-12-13T22:05:00+00:00
"Һеҙҙең берәй ваҡыт бөтә нәмәгә ҡәнәғәт ҡатынды күргәнегеҙ бармы? Юҡтыр шул! Ундайҙар булмай тип тә уйлайһығыҙҙыр әле? Бар ул Ер йөҙөндә ундай ҡатын! Бәхете булғас, минең йәнкиҫәгем уны көн дә күрә! Минең үҙемә лә ҡайһы саҡ ундай бәхет эләгә. көҙгөгә күҙ һалһам. Әллә кем тураһында һүҙ барғанды шәйләмәй ҡалдығыҙмы? Кәнишне минең турала! Бер ялға ҡайтҡанда, ҡәйнәмдең күңелен күрмәксе булып, таң менән һыйырын һауҙым да көтөү ҡыуырға сыҡтым. Һыйырҙарын оҙатҡас та ҡайтырға ашыҡмаған күршеләр, йыйылышып алып, геү килеп гәп һата. Женсоветтан ҡалып булмай бит инде, мин дә барып баҫтым яндарына. – Әйгенәм, үрге ос Әҡлимәгә породистай һыйыр ҡайтарғандар, 30 литр һөт бирә икән! – Вәт бит, ә! Малайы бизнесмен булғас, 60 меңде сүп урынына ла күрмәгән! – Һөткә туйынғандар инде атыу! – Их, бәхетең булып, шундай бай малайың булһын ине у-у-ул! – Һинеке лә хәйерсе түгел инде! – Минекенең тапҡаны ҡатынынан артмай шу-у-ул. – Эй ошоно, киленеңде хурлауҙан бушамайһың! – Килен суҡынып китһен, унан ни шерсть, ни молока! Ә бына һөтлө һыйыр мишәйт итмәҫ ине! – Әй, булмаҫ инде ундай шәп һыйыр күреп. – Китегеҙ инде, ҡыҙҙар! – тим тыныс ҡына. – Тапҡанһығыҙ ҡыҙығыр нәмә! Әле биш литрҙы көскә һауып көтөүгә өлгөртәбеҙ, 30 булһа нимә ҡылыр инек? ! Ҡул талдырып, ыҙалап тәүҙә һау, шунан көн дә иртәле-кисле ҡаймағын айырт, унан май яҙ. Ярай инде, тәүҙә бөтә нәҫел-нәсәбең кинәнеп ауыл күстәнәсен ашар, унан һуң да артып ҡалһа нимә эшләйһең, баҙар сабаһыңмы? Ошо кәрәкме һеҙгә? Шуға ҡыҙығаһығыҙмы? Үҙ башығыҙға артыҡ эш! – Эй, ошо Рәсимәнең килене башлы ла инде! Ысынлап та, нимәгә кәрәк ул беҙгә породистай һәүкәш, үҙебеҙҙең кәзәләребеҙ ҙә еткерә, – тип тынысланып ихатаға инеп китте күршеләр. Икенсе бер ваҡыт һеңлем һөйләй: – Апай, Илүзәләрҙә шундай шәп люстра күрҙем, пультҡа баҫҡылайһың да, төрлө төҫкә инеп яна башлай, вентиляторы ла тоҡана, яҡтыраҡ нур һибә, - ти. – Кит, һылыу, юҡҡа ҡыҙыҡма! Беҙҙең ишеһенә төҫ түгел ул. Пультын бала-сағаң һә тигәнсе юғалтыр ҙа, ҡараңғыла ыҙа сигерһең! Әнә, телевизор пультын юғалтып, өсәр көн буйы эҙләп, бөтәһен әрләп хәл бөткәс, ваннанан табып алабыҙ. Шул үҙебеҙҙең ҡабыҙғыслы лампочкалар иҫән булһын! .. – тип теҙеп киткәйнем, һылыуыма тиҙ генә килешеүҙән башҡа әмәл ҡалманы. Һуңынан кейәү рәхмәт уҡыны: – Әлдә, апай, һин бар әле минең ҡатынды тынысландырырға, юҡһа шул люстраны таптырып башымды ҡаңғыртып бөткәйне, - ти. Шулай рәхмәт һүҙҙәрен ишетеп кенә торам ул мин, Аллаға шөкөр. Бер ваҡыт коллегаларым аҙна буйы рәхмәткә күмде. Кәнишне, яңылыш аҙымдан туҡтата белгәс ни. Ә эш былайыраҡ килеп сыҡты: бер бик текә танышыбыҙ үҙенең бына тигән быҙауын ташлап, бер елғыуар ЧП-ға (шәхси эшҡыуар) аҙаланып китте. Имеш, 25 йыл йәшәп, ире уға ғүмере буйы хыялланған шәшке тун алып бирә алмаған, ә был бүләк иткән. И-и-и, алйоттар бар бит донъяла! Аҡылы булаған кеше быҙауын шәшкегә алыштырамы инде? ! Быҙау үгеҙгә әйләнә, ә шәшке. – тфү! Бына шул шәшке тунын кейеп урамға сыҡҡас тап булғандар ҙа инде уға коллегаларым. Үҙе маҡтанмаһа, бәлки, иҫкә лә алмаҫтар ине. Эй, килгәндәр эшкә, күҙҙәренән осҡон сәселә, тик шуны ғына һөйләйҙәр, бахыр ирҙәре үҙҙәренең кем икәнен ярай ишетмәй. – Туҡтағыҙ әле, - мин әйтәм, - нимәгә шул тиклем сәпсейһегеҙ? Һәр берегеҙҙә бына тигән мутон тун! Беҙҙең ҡыштың ата һыуығына шул ғына төҫ! Шәшке тун кейеп көн дә эшкә йүгереп буламы ла, час пикта автобусҡа инеп буламы? Төшкәндә шәшкеһен шәшкегә айырып бирерҙәр. Ә ҡышын кис эштән ҡайтҡанда? Үҙеңде һаҡлайһыңмы, туныңдымы? ! Ә йәйен? Хәҙер нимә, барлы-юҡлы отпускнойығыҙҙы түләп, йәй буйы тун һаҡлатаһығыҙмы ни? – Ҡайҙа? - ти береһе. – Һуң, ундай ҡиммәт нәмәне махсус ерҙә һаҡлайҙар бит, - тим. – Шәшкеһе булһа, шифоньеры ла ярап торор ине әле, - ти бер аҡыллыһы. – Бөтә урамдың көйә күбәләге йыйылып байрам яһаһын тиһәң, ярай инде! - тим. – Эйе шул, юҡ менән баш ҡаңғыртмайыҡ, быға тиклем йәшәгәнбеҙ унһыҙ, бынан һуң да торорбоҙ, - тип ҡыҙып китте аралағы иң өлкәне. – Үәт-үәт, ҡыҙҙар, юҡ менән баш ватмағыҙ! Сүп бит ул, үҙе не практичный, беҙгә бер йылға ла сыҙамаясаҡ, ә хаҡы! Кейгән ана шул буш ҡыуыҡтар кейһен! Беҙ үҙебеҙ любой кейемде биҙәрлек! - тип һүҙҙе ослап ҡуйҙым. Инде был ваҡиғаны онотоп та бөткәйнек, бер ваҡыт теге танышты осраттым: шәмкә сөйө төшкән, ҡиәфәте – ужас, өҫтөндә иҫке пальтоһы. Баҡтиһәң, теге шәп тунын йәй көнө һаҡлай алмаған, көйә ашап бөткән. Теге елғыуарына шул оҡшамаған: Бер эш рәте белмәйһең, әйберҙең ҡәҙерен ебәрәһең, шәшке тиклем шәшкене лә һаҡлай алмағанһың, юҡҡа сыҡҡан бездельник! - тип бик ҡаты әрләп ҡыуып сығарған. Үҙенең быҙауына ҡайтам тиһә, тегеһе лә бик шәп үгеҙ ҡиәфәтенә ингән: Себерҙә эшләй, иномаркала елдерә, бик аҡыллы сибәркәйгә өйләнеп, бына тигән донъя көтөп ята, ти. Бына ошо хәлдәрҙән һуң, ваҡытында эҙгә керткән өсөн рәхмәт уҡыны инде коллегаларым. Минең бындай шәп психолог икәнде дуҫ-иштәр ҙә белеп алды. Бер көндө әхирәтемдең ире шылтырата: – Тиҙ үк килеп ет, атыу – хана! – ти. – Нимә булды, ниндәй Хәнә? – тим. – Килгәс күрерһең, йүгер, - ти был. Ҡырҡ эшемде ҡырҡ яҡҡа ташлап, сығып киттем инде, дуҫ өсөн ни ҡылмаҫһың? ! Сәсрәп барып инһәм, былар пыр туҙып аҡырыша. Икеһе лә шул тиклем ҡыҙғандар, шырпы ҡабыҙһаң, гөлт итеп тоҡанырға тора. Мин ни, три в одном, йәғни йәндәренә ашығыс ярҙам, янғын һүндереүсе, ғаиләне һаҡлап алып ҡалыусы психолог – тут как тут! – Һи, бигерәк ваҡытлы йөрөйөм икән, сәйегеҙ генә түгел, үҙегеҙ ҙә ҡайнап сыҡҡанһығыҙ! - тигән булам. – Ҡайнарһың бында! - ти әхирәт. - Үтте ғүмеркәйем ошо мәүеш менән иҫке-моҫҡо араһында! – Сеү, ҡыҙма! - мин әйтәм. - Әнә, Сабираның ире, мәүеш булмағас, әпәй шүрлегенә менеп төшкән, икенсе аҙна хастаханала ята! Ниндәй иҫке-моҫҡо һөйләйһең ул? – Һуң, ҡара әле, өйҙә бер генә йүнле йыһаз да юҡ бит! Ошо өҫтәлде болғай-болғай сығарып ырғытҡым килә! – Әхирәткәйем, юҡҡа сәпсемә! Бындай шәп өҫтәл хәҙер кешелә юҡ әле ул! – Юҡ кәнишне! Бөтәһе лә кухонный уголок алып бөттө! – Һуң һинең биш балаң уголокка һыя тиме ни! ? Рәхәтләнеп иркенләп ошо өҫтәл артына ултырып ашауға ни етә! Тегегә бит өс тәрилкә ҡуйһаң, сынаяҡҡа урын ҡалмай, ә һинең бәлеш табаң ул өҫтәлдән ике тапҡарға ҙурыраҡ, - тим, ипләп кенә иренә күҙ ҡыҫып. Теге лә аңлап алды: – Вәт! Мин дә шулай тим бит инде. Әллә ҡасан алған булыр инем уголокты, берҙән, ултырғысына һыймайбыҙ, икенсенән, минең алтын ҡуллы бисәкәйем бешеренеп теҙеп ҡуйһа, һыйҙан ҙур өҫтәл дә һығылып тора, саҡ һыйҙырабыҙ, - тип телгә килде. – Ҡара әле, уныһын уйламағанмын шул. Әхирәткә килешергә тура килде. Инде иркенләп теге ҙур өҫтәл артына сәй эсергә ултырғайныҡ, шығырлап йоҡо бүлмәһенең ишеге асылып китте. Дуҫҡайым, бик мөһим нәмәне иҫенә төшөргән ҡиәфәттә, шап итеп сәйгүнен өҫтәлгә ҡуйҙы ла, секундына йөҙ һүҙ менән пулеметтан һиптерә лә башланы: – Әнә, йоҡо бүлмәһенә күҙ һал! Әҙәм ғәйберәте бит: өләсәйеңдән ҡалған комод, атайың яһап биргән карауат, бохай заманында көс-хәл менән аҡса йыйып алған шифоньер. Кешеләр әллә ҡасан спальный гарнитур алып бөттө! Мин тиҙерәк һүҙ ҡыҫтырып өлгөрөргә тырышам: – Әй, әхирәткәйем, һинең йоҡо бүлмәңдә целое состояние! Комодың – антиквариат! Ундай шәп нәмә аукционда беләһеңме күпме тора! Карауатың – оҫта яһаған эксклюзив! Шифоньерыңа тағы 100 йыл торһа ла бер ни булмаясаҡ, сәүиттең шәп сағында эшләнгән! Гарнитур тигәндәрен беҙ ҙә алғайныҡ. Уның тышы ғына ялтырай, эсе ҡалтырай бит. Комод сразы емерелде, шифоньерҙың көҙгөһө ҡуйғанда уҡ селпәрәмә килде, ә тахтаһы. ҡартайып, бәлтерәп бөткән кешеләргә бик тыныс ҡына йоҡларға иҫәпләнгән, бик һикергеләй алмайһың! Бына шуға һеҙҙең мөхәббәт емештәрегеҙ бишәү, ә беҙҙеке – үҙең беләһең! .. Тәк ышту, дуҫҡайым, һин түгел, мин сәпсергә тейеш! Һинең ирең – алтын! Практичный, экономный! Ә минеке ошондай байлыҡты сығарып атты! Әхирәтемдең йәнкиҫәгенең ауыҙы йырылды, һуңынан рәхмәт әйтеп, мине маҡтап тәҡәте ҡороно. Шулай итеп, ғаилә имен ҡалды, дуҫҡайым иренә ҡарап ғорурланып йөрөй башланы. Ә мин, бик мөһим нәмә ҡыйратҡан ҡиәфәттә өйөмә ҡайтып, ап-аҡ тире менән тышланған кухонный угологыма ултырып сәй эстем дә, спальный гарнитурымдың аэродром тиклем тахтаһына һуҙылып ятып уйға сумдым: Эх, был донъяла йәшәүҙәре бигерәк рәхәт! Булғанына шөкөр итә белһәң, кешегә ҡарап көнсөллөк утында янмаһаң. Фәлсәфәүи уйҙарымды машина тауышы бүлде. Өр-яңы иномаркаһында йәнекәйем ҡайтып туҡтаған икән. Ауыҙы ҡолағына еткән, эше бешкәндер инде. Бәхетле нигеҙең, татыу ғаиләң, сәләмәт балаларың, етеш тормошоң, яратҡан эшең, ныҡлы донъяң булһа, бөтә нәмәгә ҡәнәғәт булып йәшәү әллә ни ауыр ҙа түгел инде. Ләлә Абзалова–Хәсәнова. Фото А. Абдрафиков",Ҡәнәғәт. Юмористик хикәйә. Ләлә Абзалова–Хәсәнова,Әҙәбиәт,8392,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-11-21/n-t-yumoristik-hik-y-l-l-abzalova-h-s-nova-4477012,2025-11-21T14:31:00+00:00
"Фәһим Шәфиев. Архив фотосыфикерләрМордовия мөфтие Фәһим Шәфиев 4 елга ирегеннән мәхрүм ителгән һәм аңа 500 мең сум штраф салынган. Бу мәгълүматны Саранскида эшләүче адвокат Марат Ашимов Азатлыккараслады. Сарански Ленин районы мәхкәмәсе сайтында да Шәфиев эше нигезендә хөкем карары чыгуы хәбәр ителә. Мәхкәмә сайтында язылганча, Фәһим Шәфиев Русия инаять кодексының 159 нчы маддәсе 4 өлеше нигезендә хөкем ителгән (""Төркем белән кылынган һәм яки аеруча зур күләмдәге, яки гражданны торак бинага хокукыннан мәхрүм итүгә китергән акча белән бәйле хәрәмләшү""). Зур күләмдәге сумма дип бер миллион сумнан арткан акча санала. Бу маддә нигезендә 10 елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү яный. Дин әһеленең нәрсә өчен хөкем ителүе мәхкәмә сайтында әйтелми. Әлеге эш нигезендә Шәфиевнең хисапчысы Марат Әбүзәровта 3 елга хөкем ителгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мордовия мөфтие Фәһим Шәфиевне дүрт елга утыртканнар,Татарстан,919,https://www.azatliq.org/a/32632465.html,2023-10-11T07:37:42+00:00
"Һыҙланма, дуҫ, ғәйбәт оҙон телле, Әммә ҡыҫҡа уның ғүмере. Күрмәйһеңме, ғәйбәт ҡапсығының Йөҙө ҡара, биле көм(ө)рө, - тип яҙа Зәйнәп Биишева үҙенең ""Һыҙланма, дуҫ"" тип аталған шиғырында. Ысынлап та, кемделер сәйнәү, уның етешһеҙлектәре хаҡында һөйләү, тикшереү, йәғни ғәйбәт - киң таралған иң ҙур кәмселектәрҙең, боҙоҡлоҡтарҙың, гонаһтарҙың береһе. Ҡайһы берәүҙәр ғәйбәттең насар икәнен белә тороп та, унан ҡотола алмай. Сөнки ул - нәфескә кинәнес килтергән, ялған илһамланыу, дәрт биргән ағыулы ләззәт. Ул имандың зәғиф, йә бөтөнләй булмауы билдәһе. Аллаһы Тәғәлә ғәйбәт тураһында Ҡөрьән Кәримдә: ""Әй, иманлы кешеләр! Уйҙырмаларҙың (ғәйбәт, имеш-мимештәрҙең) күбеһенән ваз кисегеҙ. Уларҙың байтағы гонаһ. Кешенең серен һатмағыҙ, шымсылыҡ ҡылып, бер-берегеҙҙең ғәйебен (тырнаҡ аҫтынан кер) эҙләмәгеҙ. Берегеҙ икенсегеҙҙең артынан (яман) һөйләп ҡалмаһын. Үлгән туғанының итен ашап, кеше тәм табырмы? Был нәжес бер ғәмәл булыр ине. Шулай булғас, (был харамдарҙы ҡылып, гөнаһҡа батыуҙан) Аллаһтан ҡурҡығыҙ. Шик юҡтыр, Аллаһ тәүбәләрҙе ҡабул итә һәм ярлыҡай""(49:12), - тип әйтә. Мөхәммәт бәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм ғәйбәттең аңлатмаһын аныҡ итеп аңлатып ҡалдырған беҙгә. ""Беләһегеҙме ғәйбәттең нимә икәнен? "" тип һораған ул сәхәбәләренән. ""Аллаһ һәм Уның Рәсүле яҡшыраҡ белә"", тип яуаплаған улар. ""Ғәйбәт - ҡәрҙәшең тураһында уға оҡшамаясаҡ итеп һөйләү (телгә алыу)"". Бер кеше: ""Әгәр минең әйткәндәрем ул кешелә ысынлап та булһа? "" - тип һораған. Аллаһ Рәсүле: ""Әгәр ҡәрҙәшеңдә булған (әммә ул был турала һөйләүҙәрен теләмәгән, уға был оҡшамаған) нәмә хаҡында һөйләһәң, һин уның турала ғәйбәт һөйләнең килеп сыға. Ул кешелә булмаған нәмә хаҡында һөйләһәң - ул саҡта уға яла яҡтың тигән һүҙ"", - тип яуап биргән. Ғәйбәт һөйләү менән яла яғыусылар үҙҙәрен ике донъяла ла ҙур ҡурҡыныс аҫтына ҡуя. Кешенең итен ашау сирҡанысмы? Аллаһы Тәғәлә тарафынан кешене ашаусылар ниндәй оло язаға тарттырыласағын күҙ алдына килтереүе лә ауыр. Ә бит Мөхәммәт бәйғәмбәр ғәләйһис-сәләм ғәйбәт һөйләүҙе үлгән кешенең итен ашау менән юҡҡа ғына сағыштырмаған. Шуға күрә, кеше булмағанда уның тураһында, уның тышҡы ҡиәфәте, кейеме, йөҙө, сығышы, тәртибе, һ. б хаҡында, ул кеше ишеткәндә оҡшамаясаҡ барлыҡ һүҙҙәрҙән, әңгәмәләрҙән, серләшеүҙәрҙән таҙарынырға тырышайыҡ. Йыш ҡына беҙ үҙебеҙҙең һәр хәрәкәтебеҙ, ҡылығыбыҙ, шул иҫәптән һүҙҙәребеҙҙең фәрештәләр тарафынан яҙылыуын һәм Ҡиәмәт көнөндә үҙебеҙгә ҡаршы ҡулланыласағын онотабыҙ. Ғәйбәт кеше хоҡуҡтарын сикләү менән бәйле гонаһтарҙан һанала. Йәғни, күп гонаһтарҙы эшләп, һуңынан ихлас тәүбәгә килһәң, Аллаһы Тәғәлә уларҙы ғәфү итә. Был осраҡта, Аллаһы Тәғәлә генә түгел, һинең телеңдән, ҡулыңдан, власыңдан зыян күргән кеше шәхсән рәүештә ғәфү итергә тейеш. Әгәр ғәфү итмәһә, ғәйбәтсенең (залимдың, күп кешеләрҙе алдаусының һәм башҡа кешеләрҙең өлөшөнә хаҡһыҙ рәүештә инеүсенең) изге ғәмәлдәре тартып алынасаҡ һәм уның теленән (ҡулынан, власынан) зыян күреүселәргә алып биреләсәк. Ә изге ғәмәлдәре бөткәс, ул теге кешенең гонаһтарын үҙ өҫтөнә аласаҡ. Ғүмер буйы ғибәҙәттәрҙе үтәй килеп, Аллаһы Тәғәләгә имандан ситкә китмәйенсә лә, телеңде, ҡулыңды, тойғоларыңды тыя белмәһәң, бер нимәһеҙ тороп ҡалыу ҡурҡынысы бар. Ғәйбәт һатыу, яла яғыу йыш ҡына кеше тойғоларына буйһонмаған ҡылыҡтар ул. Шуға ла кешегә даими рәүештә камиллашыу, үҙ әхлағын яҡшыртыу йүнәлешендә эш алып барырға кәрәк. Шулай уҡ үҙең хаҡында ғәйбәт һөйләүселәрҙе ғәфү итергә, нәсихәтләргә, әммә ләкин улар кимәленә төшөп, яуап итеп, улар хаҡында ғәйбәт һөйләүгә тиклем төшөргә ярамай. Арыҫлан ИСКӘНДӘРОВ әҙерләне. ""Киске Өфө"" гәзите, 10, 14 - йыл",ҒӘЙБӘТ ҺӨЙЛӘМӘЙЕК,Йәмғиәт,3536,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-19/yb-t-yl-m-yek-4163773,2025-03-19T16:33:00+00:00
9 Май алдынан ирекмәндәрҙең ҡала урамдарында ҡыҙғылт һары-ҡара таҫма таратыуын күрергә була. Магазиндарҙа ла бар улар. Георгий таҫмаһын тағып йөрөү нимәнән барлыҡҡа килгән һуң?,Георгий таҫмаһы,Еңеү,176,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/georgiy-ta-ma-y-4228421,2025-05-09T15:10:00+00:00
"Юнысов штурмға барырға үҙе теләк белдергән. Дошман төркөмөн тапҡандар ҙа, ут асҡандар. Әммә дрондары ла килеп еткән шул. Беҙҙең яугирҙар яралаған. Дилшод иһә үҙенең ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, яуҙаштарын ҡотҡарырға ынтылған - дөрөҫ итеп медицина ярҙамы күрһәткән һәм тынысыраҡ урынға алып сыҡҡан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Ҡыйыу, батыр, ҡаһарман!",Яңылыҡтар,477,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/yyyu-batyr-a-arman-4539490,2026-01-18T09:00:00+00:00
"""Мәләүез гүзәле"" монументаль скульптурала башҡорт милли кейеменә кейенгән һыбайлы ҡыҙ һүрәтләнгән. Ҡыҙҙың ҡулында Мәләүез районы символы — Бөркөт. Постаментты иҫәпкә алмағанда, монументтың бейеклеге 5,6 метр. Скульптор Игорь Павлов монументты ҡалаға бушлай бүләк итте. ""Скульптура матурлыҡты, изгелекте һәм ҡунаҡсыллыҡты кәүҙәләндерә. Сергетышты биҙәгән «ҡусҡар» орнаменты уңдырышлылыҡты символлаштыра, был райондың аграр тармаҡтағы ҡаҙаныштарын күрһәтә», — тип яҙҙы социаль селтәрҙә Мәләүез районы башлығы Рөстәм Шәмсетдинов. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","""Мәләүез гүзәле""",Яңылыҡтар,686,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-27/m-l-ez-g-z-le-3985730,2024-10-27T11:15:00+00:00
"В мероприятии приняли участие министр науки и высшего образования Валерий Фальков, министр промышленности и торговли Антон Алиханов, генеральный директор Ростеха Сергей Чемезов, председатель Комитета Государственной Думы РФ по промышленности и торговли Владимир Гутенев, представители холдингов Корпорации и ректоры нескольких российских вузов. Уфимский университет вошел в состав Совета опорных вузов Ростеха, который сегодня объединяет более 20 ведущих университетов и нацелен на развитие кооперации науки и промышленности для достижения прорывных результатов и укрепления технологического суверенитета страны. В рамках соглашения стороны будут создавать передовые технологии, проводить научные исследования, выполнять опытно-конструкторские работы и готовить кадры для предприятий Корпорации. - Уфимский университет науки и технологий стал первым в Башкортостане опорным вузом Госкорпорации Ростех. В партнерстве с Ростехом университет будет разрабатывать инновационные решения для боевой, гражданской и беспилотной авиации – от поршневых двигателей до новых авиационных материалов с высокой прочностью и устойчивостью к экстремальным условиям. На базе ПИШ «Моторы будущего» планируется выполнять прорывные разработки инновационных электрических машин для авиационной промышленности. Объединение потенциала вуза и индустрии ускорит создание прорывных решений и поможет подготовить специалистов - технологических лидеров страны, - прокомментировала председатель Государственного комитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. По словам ректора УУНи Т Вадима Захарова, университет в сотрудничестве с Ростехом уже выстраивает бесшовную систему подготовки кадров. Это проекты инженерных классов, «Профессионалитет», «Крылья Ростеха» и ПИШ «Моторы будущего». С учетом потребности Корпорации вуз готов к расширению взаимодействия в области подготовки, переподготовки и повышения квалификации специалистов по ключевым направлениям среднего и высшего образования. - Сегодня в интересах Ростеха университет разрабатывает не имеющие аналогов в России электромеханические преобразователи энергии мощностью до 20 к Вт для авто- и авиапрома. Заказчикам уже поставлено 41 опытное изделие. Сертификационные испытания проходят 4 типа изделий с плановым выходом на рынок до 2027 года в объемах более 1,5 тыс. в год. Вуз участвует в разработке четырех критически важных технологий Объединенной двигателестроительной корпорации (входит в Ростех). Работа наших ученых в области средств производства сфокусирована на специальных методах обработки, занимающих до 30 трудоемкости изготовления деталей для авиадвигателестроения. В тесной кооперации с индустрией идет работа возглавляемого УУНи Т техкомитета по стандартизации «Станки», объединяющего свыше 40 предприятий отрасли, - отметил Вадим Захаров. Кроме того, УУНи Т обладает набором прикладных компетенций в сфере создания двигателей для беспилотной и малой авиации, роботизированных систем, новых конструкционных материалов, цифровых двойников, и вуз готов встроиться в единую экосистему с Корпорацией для генерации и трансфера прорывных технологий, чтобы идеи из университетских лабораторий стали основой новейших образцов техники.",Резидент Межвузовского кампуса Уфы стал опорным вузом Госкорпорации Ростех,Йәмғиәт,3207,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-26/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-stal-opornym-vuzom-goskorporatsii-rosteh-4483720,2025-11-26T11:05:00+00:00
"Сәсеүгә сыҡҡанда элек бабайҙар ергә бешкән күкәй сәскән, йәғни тәгәрәткән. Башаҡ йомортҡа һымаҡ тәгәрәп үҫһен, иген мул булһын тигәндән шулай эшләгәндәр. Яҙын баш итенә саҡырышыу була. Баш күрһәтеү йәки һарыҡ башын күрһәтеү тиҙәр. Йәй булһа ла, ҡыш булһа ла үткәргәндәр. Яҙын үткәргән был йола малдың ҡотон һаҡлай, ишәйеүенә булышлыҡ итә тип һаналған. 23-25 мартта баш ашы үткәргәндәр, майлы, кимерсәкле урынынан ҡойҡа бешереп һыйлағандар. Яҙын тәүге күк күкрәү — йыл килеү билдәһе Тәүге күк күкрәгәндә, йәй менән ҡыш айырыла, ти халыҡ. Күк иртә күкрәһә — йәй иртә килә, һуң булһа — һуң килә, ямғырлы йәй була. Күк күкрәгәндә ергә ятып тәгәрәйҙәр, уңға, һулға бер нисә рәт шулай итәһең. Билем, башым, аяҡас! Ҡаҫта, яман минән ҡас! — тип ҡысҡыралар, ат булып кешнәйҙәр. Беренсе күк күкрәүен ишетеү менән әбейҙәр өй, ихата тирәләй йүгән шалтыратып йөрөй. Күккә ҡарап йүгәнен болғай-болғай ҙа ергә һуға, болғай-болғай ҙа ергә һуға. Ҡорайт, күгем! Ҡайт, күгем! Ҡорайт, күгем! Ҡайт, күгем! Уралдан кил — һыйыр һөтлө була, Яландан кил — бейә һөтлө була, Туғайҙан кил — үлән һөтлө була, Ҡорайт, күгем! Ҡорайт, күгем! И-һо-һо-һо! Һо! -Иһо-һо! — тип һамаҡлағанда, ат булып кешнәгәндәр. Ерҙә тәгәрәү шифалы була, иҫке сирҙәр китә, — тиҙәр оло инәйҙәр. Май аҙағы — июнь башында борон-борондан ҡалҡыу урындан, йәшел хәтфә өҫтөндә күкәй тәгәрәтеү йолаһы үткәргәндәр. Һәр өйҙә күкәй буяғандар. Ғәҙәттә, уны беренсе май алдынан кис буяйҙар. Һуған һарыһын йә имән ҡайырыһын ҡайнатып, шул һыуға бешерәләр. Ҡыҙыл-һарғылт, күкһел төҫтәге йомортҡаны тәгәрәтеү — Ер-анаға рәхмәт һәм олоҡлау белдереү. Күкәй һымаҡ эре булһын бойҙай! Туҡ булһын икмәк! Туҡ булһын балалар! — тип теләйҙәр. Аҡһаҡал ҡалҡыу урын өҫтөндә уртала ултыра ла төрлө яҡҡа тәгәрәтеп ебәрә. Күкәй артынан балалар йүгереп, үҙҙәре тәгәрәтеп ярыша. Кемдеке йырағыраҡ китә, ватыла, шуның өлөшө күп тип юрап, күкәй ашайҙар. Ҡош-ҡорт, үлән өлөшө тип ерҙә лә ҡалдыралар. Аңлатмалар: йомортҡаны ҡыҙыл төҫкә буяу (һуған ҡабығына ҡайнатып) — ҡан символы: туғанлыҡ, буласаҡ тереклек, тыуым артыу хаҡына магия. Йомортҡа тәгәрәтеү буласаҡ уңыш, бай дәүләт тылсымына ҡарай. Мифологик планда иһә күкәй тәгәрәтеү Ер-ананы аталандырыу мотивын сағылдыра. Матур кейенеп, уҡалы яулыҡ, елән, бәбәйле күлдәк кейеп яланға сыҡҡандар, сөнки һәр тамға, биҙәк — Тәбиғәт көстәрен саҡырыусы, ишәйтеүсе серле тылсымлы билдә, символ ул.",Сәсеү йолаһы,Йәмғиәт,2352,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-23/s-se-yola-y-4210402,2025-04-23T18:57:00+00:00
"""Башта ниндәй генә уйҙар сыуалманы, шулай ҙа бер ҡарарға килдем: мин – Ватан һаҡсыһы, барыбыҙ өсөн иң ҡәҙерле Ер-Әсәне – Тыуған илде һаҡларға ант итәм, – тип тәүге хәрби хеҙмәт көндәрен иҫкә төшөрҙө яугир. Талғын ғына аҡҡан тормошобоҙ бер миҙгел эсендә ғәҙәттәге торошон үҙгәртте. Өлөшләтә мобилизация тормошто паузаға ҡуйҙы, бөтә пландарҙы юҡҡа сығарҙы. 2022 йылдың 22 сентябрендә ҡулыма повестка алдым. Был мәлде һүрәтләүе лә ауыр, атай-әсәйемдең, ҡатынымдың ниндәй хис-тойғо кисергәнен яҡшы аңлайым. Тәүге минуттарҙан һәм ошо көнгәсә уларға миңә ҡарағанда ла ауырыраҡ икәнлеген беләм. Тәүге осорҙа билдәһеҙлектән ҡурҡыу тойғоһо булды, фекерләүе һәм үҙ-үҙемде ҡулға алыуы ауыр ине. Башта ниндәй генә уйҙар сыуалманы, шулай ҙа бер ҡарарға килдем: мин – Ватан һаҡсыһы, барыбыҙ өсөн иң ҡәҙерле Ер-Әсәне – Тыуған илде һаҡларға ант итәм, – тип тәүге хәрби хеҙмәт көндәрен иҫкә төшөрҙө Стирол позывнойлы яугир. Ул Салауат ҡалаһында тыуып үҫкән. 24-се ҡала мәктәбен тамамлағандан һуң Өфө дәүләт авиация техник университетының Күмертау филиалына уҡырға инә. Армия хеҙмәтен Хәрби-һауа көстәре ғәскәрҙәрендә үтә, хәрби-иҫәп белгеслеге – ремонтты контролләү саралары, идара ителеүсе ракеталар һәм аҫылмалы ҡоралдар механигы. Армиянан һуң Салауатнефтехимремстрой предприятиеһында слесарь-монтажсы, бригадир, мастер, прораб булып эшләй. Аҙаҡ Мономер заводының 46-сы цехына аппаратсы булып эшкә урынлаша. Егет өйләнә, донъяны йәмләп, ике ҡыҙҙары донъяға килә. Шулай һәүетемсә генә барған тормошта киҫкен боролош яһалыр тип кем уйлаған? Илдә өлөшләтә мобилизация башлана, тип яҙа Выбор гәзите. Хәрби әҙерлекте Пенза ҡалаһы эргәһендә өс аҙна үткәндән һуң, алғы һыҙыҡҡа юл тоттоҡ. Хәрби хеҙмәттәштәремә ошо ауыр осорҙа эргәмдә булыуҙары, ярҙамдары өсөн рәхмәт. Һуғыштың ҡот осҡос эҙемтәләрен күреп, ике туғандаш халыҡтың бер-береһенән нисек алыҫлаша барыуын  аңлап, таң ҡалаһың, – тип уй-фекерҙәрен уртаҡлаша яугир. Стирол тәүҙә взвод командиры урынбаҫары булып хеҙмәт итә, аҙаҡ уны офицерҙар составы резервының айырым батальонына курсҡа ебәрәләр. Рота замполиты вазифаһына уҡыталар, лейтенант званиеһын ала һәм мотоуҡсылар батальонында хеҙмәтен дауам итә. – Әлеге ваҡытта хәрби-сәйәси пропаганда һәм агитация буйынса өлкән офицер булып хеҙмәт итәм. Был – бик яуаплы эш. Яугирҙәрҙең хәрби рухын күтәреү, әхлаҡи-психологик торошон, эске тәртипте контролләү, личный составты бөтә тейешле кәрәк-яраҡ менән тәьмин итеүҙе күҙәтеү – барыһы ла минең бурыс. Хеҙмәттәштәремдең рәхмәт һүҙҙәрен ишетеү миңә лә әйтеп бөтөргөһөҙ көс бирә. Салауат егеттәре бында аҙ түгел, күптәре менән яҡындан танышып, дуҫлашып бөттөк, хатта ғаиләләребеҙ менән аралашабыҙ, бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ, – тип һөйләй яугир. – Күптәрҙе минең ни өсөн Стирол позывнойын алыуым ғәжәпләндерә. Мин мобилизацияланғанға тиклем заводтың 46-сы, стирол етештереүсе, цехында эшләнем. Оҙаҡ уйлап торманым, иҫтәлеккә ошо позывнойҙы алырға булдым, – тип яуап бирҙе офицер. – Ышаныслы тыл ярҙамынан тыш, яугирҙәргә күпкә ауыр булыр ине. Газпром нефтехим Салауат компанияһы гуманитар ярҙам менән тәьмин итте, ҡала хакимиәте, ирекмәндәр даими ярҙам күрһәтә. Йәшермәйем, алғы һыҙыҡта күп нәмә етешмәй, беҙҙең ихтыяжды үтәгән һәр кемгә ҙур рәхмәт. Һәр ярҙамды юғары баһалайбыҙ. Әлбиттә, ғаиләм, яҡындарым, дуҫтарым минең өсөн тоғро тыл булып тора, ауыр саҡта көс бирә, кәйефте күтәрә. Хәлдең ҡатмарлығына ҡарамай, минең ялға ҡайтҡанымды көтөп тормай, хатта үҙҙәре яныма килергә ваҡыт таба. Тыуған өйҙә һине кемдеңдер көтөүе, борсолоуы, ышаныс белдереүе ҡаршылыҡтарҙы еңергә, алға хәрәкәтләнергә көс-ҡеүәт бирә. Бындай ярҙам эстән һынмаҫҡа, ҡаҡшамаҫҡа, үҙеңә ышанысты арттырырға булыша, – тине ул. Салауат ҡалаһы батырҙарының береһе Стиролдың еңеү яулап тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайтыуын көтәбеҙ. Иҫән-һау бул, яугир!","""Тыуған илде һаҡларға ант итәм",Махсус хәрби операция,3744,https://shonkar.com/articles/care/2025-12-22/tyu-an-ilde-a-lar-a-ant-it-m-4517597,2025-12-22T20:40:00+00:00
"Мәскәүнең Внуково һава аланында ""Победа"" очкычы. Архив фотосыфикерләрМәскәүгә дроннар һөүме булган чакта очкычларның маршрутын үзгәртү һава ширкәтләренә өстәмә чыгымнар ясый. Бу хакта Русиянең Победа һава ширкәте баш мөдире Дмитрий Тыщук РБКгасөйләгән. Әгәр очкыч Внуково һава аланына барган, әмма Шереметьевога төшеп утырган икән, бу – якынча бер сәгатькә артыграк очу дигән сүз һәм һава ширкәтенә чыгымнар да китерә, дигән ул. Ничә сум зыян килүе турында Тыщук әйтмәгән. Әмма башка һава ширкәтләрендә әйтүләренчә, 737-800 очкычының (Победада шундый 41 очкыч бар) бер сәгать очуы якынча 750-800 мең сумга төшә. ""Победа"" башлыгы дроннар аркасында маршрутны үзгәртергә мәбүр булу уңайсызлыклар тудыра, шул исәптән юлчыларга да, ди. Әмма әлегә һава ширкәтләре өстәмә чыгымнарын каплауны сорап дәүләткә мөрәәгать итәргә ниятләми. Әмма дроннар аркасында Мәскәү һава аланнарын ябып тору озакка сузылган хәлгә әйләнсә, Тыщук бу хакта уйлаячакларын белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Победа"" башлыгы: дроннар һөүме сәбәпле Мәскәү һава аланнарын ябып тору һава ширкәтләренә өстәмә чыгымнар ясый",Яңылыҡтар,1050,https://www.azatliq.org/a/32583952.html,2023-09-08T09:23:07+00:00
"Башҡорт ҡыҙы мин! Тимәк Ыласындай саямын! Кемгәлер мин наҙлы, иркә, Кемгәлер - таш ҡаямын! Башҡорт ҡыҙы мин! Тимәк Барыһы килә ҡулдан: Бесән сабам, өй төҙөшәм, Үҫтерәм ҡыйыу улдар! Башҡорт ҡыҙы мин! Тимәк Ут - һыуҙар аша киләм! Теләһәм һыбай елдерәм, Йә тимер атта еләм! Башҡорт ҡыҙы мин! Тимәк Нәззәҡәтле, һылыумын! Зөлхизә кеүек тыйнаҡмын, Ете ҡыҙҙай ҡыйыумын! Башҡорт ҡыҙы мин! Тимәк Һый менән өҫтәл тулыр, Хатта ҡышын ҡар өҫтөндә Ҡаҙаным ҡайнап торор! Башҡорт ҡыҙы мин! Тимәк Йырлармын башҡорт көйөн! Башҡорт рухына, теленә Тулылыр минең өйөм! Сәкинә Тотманова. Юлай Кәримов фотоһы.",Башҡорт ҡыҙы мин!,Яңылыҡтар,586,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/bash-ort-y-y-min-4553521,2026-01-28T13:00:00+00:00
"Азат Мифтахов, 2023 елгы фотофикерләр24 декабрьдә төрмәдә утыручы галим Азат Мифтахов әнисе Гөлнур Хөсәинова һәм сеңлесе белән очрашкан. Сәяси тоткын бертуган сеңлесен өч ел күрмәгән. Үги әтисен очрашу бүлмәсенә кертмәгәннәр. Бу хакта Мифтаховка теләктәшлек күрсәткән телеграм каналына Гөлнур Хөсәиновасөйләгән. ""24 декабрьдә без Азат белән очрашуда булдык. Очрашуга кызым белән эләгә алдык, ә иремне кертмәделәр, чөнки өч өлкән кешене кертү тыела диделәр. Азат сеңлесен күрүгә бик сөенде, алар бер-берсен өч елга якын күрмәде, шушы беренче очрашу булды. Очрашу дүрт сәгать дәвам итте, әмма ул вакыт бик тиз узды. Азат битараф булмаган, ярдәм иткән һәм һәрьяклап теләктәшлек күрсәткән кешеләргә зур рәхмәтен иткерде. Азат ике тапкыр теш табибына эләгә алган, тешен дәвалый алганганга бик шат — бу аның өчен чынлап та зур вакыйга булды. Кем ярдәм итте, барыгызга да зур рәхмәт! Бергә булганда балачагын, уку елларын искә төшердек, дөньядагы яңалыклар турында сөйләштек. Камерада Азат хәзер өчәү утырабыз диде, икесен күптән түгел генә утыртканнар. Азат әйтүенчә, алар — яхшы кешеләр. Безнең очрашу Азатка зур көч һәм рухи терәк биргәндер дип ышанам. Яхшылыкка өмет итеп яшик! "", — дигән Мифтаховның әнисе Гөлнур Хөсәинова. Моңа кадәр Азат Мифтахов утырган камерадагы кешеләргә зарланган иде. Шул сәбәпле ул елдан артык бер кеше утыра торган камерада утырды. Канун нигезендә Азат Мифтаховка елына ике озын очрашу рөхсәт ителә, әмма икенче очрашу булмаячак дип борчыла аның якыннары. Моның сәбәбе — төрмәдәге очрашулар бүлмәсендә ремонт баруы, шул сәбәпле очрашуларга чират тезелгән. Азатка чират итмәскә мөмкин, дип яза телеграм каналы. Шулай ук сәяси тоткынга ярдәм итүчеләр Азат Мифтаховка 20 килограмм авырлыктагы посылка ибәргән. Ул төрмәдә булмаган кием-салымнар һәм ризыклардан тора. Кешеләр ярдәмендә Азат ике тапкыр теш табибында булып тешләрен яматкан. Азатка дигән китаплар да ибәрелгән, әмма Яңа ел бәйрәмнәренә кадәр барып иткәнме, юкмы — Азатка ярдәм итүчеләр белми. Русиядә",Төрмәдә утыручы Азат Мифтахов өч елга беренче тапкыр сеңлесе белән күрешкән,Яңылыҡтар,1985,https://www.azatliq.org/a/33635356.html,2025-12-29T09:13:53+00:00
"Унда Нәйлә прозаик Фәрзәнә Аҡбулатованың «Еләк беште» хикәйәһен урыҫ теленә тәржемә итеп ебәргәйне. Был эше өсөн урын алды. Студентты ҙур еңеүе менән ҡотлайбыҙ! Һеҙҙең итибарға бөгөн уның инглизсәнән башҡорт теленә тәржемә иткән ике әкиәтен тәҡдим итәбеҙ. Йәшәгән, ти, утын ҡырҡыусы менән уның ҡатыны. Ир кеше урманға барып утын ярып, баҙарҙа һатыр булған. Был икәү шулай көн күргәндәр. Бер ваҡыт ир йырлай-йырлай, тәбиғәткә һоҡланып, урманға китеп барғанында бер ҙур ағас күреп ҡалған. «Әгәр ҙә был ағасты ҡырҡһам, унан сыҡҡан утын ғүмерем аҙағына тиклем мине туйҙырыр ине», – тип уйлап ҡуйған. Балтаһын алып, сабам ғына тигәндә ҡайҙандыр бер тауыш ишетелгән: «Зинһар өсөн ағасҡа теймә! » Ир тирә-яғын байҡаштырған да, тик берәүҙе лә күрмәгәс, тауыш ҡолағына ишетелгәндер, тип уйлаған. Балтаһын баш осона сөйөү менән шул уҡ һүҙҙәр тағы яңғыраған: «Игелекле бул! Теймә ағасҡа, зинһар! » Утынсы туҡтап, яңынан тирә-яҡты ҡарап сыҡҡан. Берәүҙе лә күрмәгәс, аптырауға ҡалған. Шул саҡ ағас эсенән кемдер һүҙ башлаған: «Мин – тылсымлы ҡыҙ, ә был ағас – минең өйөм. Ҡышын ағастың олононда ғүмер итәм, йылы көндәрҙә ботаҡтарында йәшәйем. Һин был ағасты үлтерһәң, минең өйөм дә юҡҡа сыға. Тиҙҙән ҡыш етә, мин бит һыуыҡтан үлеп ҡаласаҡмын. Зинһар, өйөмдө емермә. Ә мин һинең өс теләгеңде тормошҡа ашырырмын! »Утын ҡырҡыусы был һүҙҙәрҙе ишетеп, бик шатланған. Хәҙер инде байып китер өсөн уға бер ниндәй ҙә эш кәрәкмәйәсәк. Тылсымлы ҡыҙ менән һөйләшеп, ағасҡа теймәҫкә була һәм ҡатынына тиҙерәк был хәбәрҙе еткерергә тип, өйгә ашыға. Ирҙең кисен генә ҡайтыуын көткән ҡатыны, уны күреп бик аптырай. – Нишәп улай иртә ҡайттың? Ҡара һин уға: түбәң күккә тейгән түгелме? Нимә булған ул һиңә? – тип һорай. Ә ире бәхетле тауыш менән: – Мин бөгөн мул хазина таптым, ҡатынҡай! Әле үҙемдә булмаһа ла, тиҙҙән ҡулыма төшөрөп аласаҡмын! – тип әйтә лә бейергә тотона. Бер ни ҙә аңламаған ҡатыны тағы уға: – Аныҡ итеп аңлата алаһыңмы? Нимә булды һуң? Түҙемлегем бөттө бит минең! – ти. Утын ҡырҡыусы бөтә булған хәлде  һөйләп бирә. Хужабикә лә ҡыуаныстан һикерә башлай. – Ярай, ә хәҙер инде ашыңды йылытһаң да була. Мин ныҡ асыҡтым, – ти утынсы. – Атаҡ-атаҡ! Иртә ҡайтырыңды кем белгән! Мин әле бер нәмә лә әҙерләмәгәнмен. Көтөргә тура килер, – тип яуап бирә ҡатыны. – Ярай, сәбәләнмә! Минең бит өс теләгем бар. Был өҫтәлдә тәмлекәстәр һәм ҡаҙы күргем килә! Шул уҡ мәлдә уның алдында яңы ғына бешкән һутлы ҡаҙы пәйҙә була. Ир кеше ашаған һайын, тәрилкә яңынан ризыҡтар менән тула бара. Хәҙер ул ҡатынын да ашарға саҡыра. Ләкин тегенеһе иренә ныҡ асыулана: – Бер теләгеңде әрәм иттең, ахмаҡ! Ошо ҡаҙы һинең танауыңда үҫһен ине! Был һүҙҙәрҙе әйтеү менән ҡаҙы утынсының танауында үҫә башлай. Ул ныҡ зәһәрләнеп, ҡатынына: – Алйот бисә, ни эшләнең? – тип аҡыра. Танауынан ҡаҙыны алам ғына тиһә, ризыҡ яңынан ҡалҡып сыға. – Хәҙер инде һин үҙең икенсе теләкте әрәм иттең! – Ярай, беҙҙең өсөнсө теләгебеҙ бар әле, әйҙә күберәк аҡса һорайыҡ! – тип тәҡдим итә ҡатыны. – Аһ, һин, аңра! Минең танауыма ҡаҙы йәбешкән, ә һин аҡса уйлап ултыраһың. Танауымдан ҡаҙы ысҡынһын, тип теләйем! Шул мәлдә үк ҡаҙы юғала. Бәләнән ҡотолған утынсы рәхәтләнеп иркен тын ала. Бына ошолай итеп, ир менән ҡатын рәхәт кенә байып китеү мөмкинлеген юғалта. Бәхет ишек шаҡый, ләкин улар уны ҡулда тота алманы ла. Ир менән ҡатын шулай уҡ элеккесә ярлы булып ҡала. Борон-борон заманда Готэм тигән ауылда йәшәгән, ти, аҡыл һатыусылар. Нисек аҡыл һатҡандарын ошо мәҫәлдән белерһегеҙ. Бер ваҡыт уларҙың ун икеһе балыҡ тоторға сыҡҡан. Кемдәрҙер йылғаға төшкән, ә берәүҙәр ярҙа тороп ҡалған. Күңелдәре булғансы күп итеп балыҡ тотҡандар. Өйгә ҡайтҡас, береһе һүҙ ҡуҙғатҡан: – Тәрән йылғала балыҡ тотоу хәүефле ине. Беребеҙ батып ҡуймағанмы икән, Аллам һаҡлаһын! – Кем белә, бәлки, ысынлап та, беребеҙ батып ҡалғандыр, – тип икенсеһе сәбәләнә башлаған. – Әйҙәгеҙ, һанап ҡарайыҡ: ун икебеҙ бөгөн иртә менән балыҡҡа сыҡтыҡ, ун икебеҙ ҙә ҡайттымы икән? Аҡыл һатыусыларҙың береһе иҫәпләй башлаған: берәү, икәү, өсәү, дүртәү, бишәү, алтау, етәү, һигеҙ, туғыҙ, ун, ун бер. Ә үҙен һанамай ҡалған. – Бик аяныс, беребеҙ батып ҡалған, – тип көйөнә ул. – Аһ, ниндәй хәсрәт! Үҙем һанап ҡарайым әле! – ти икенсе аҡыл һатыусы. Һәм ул да үҙен онота. – Бына бит бәлә! – тип ул да ҡайғыға ҡала, – ысынлап та, беребеҙ юҡ. Башҡалар ҙа һанап сыҡҡан, ләкин береһенең дә үҙен барларға башы етмәгән. – Бәлә, бәлә! – тип тауыш ҡуптарғандар. – Кемебеҙ батты һуң? Кире йылға буйына барып, һыуҙа юғалған иптәшен эҙләргә тотонғандар, һуҡрана-һуҡрана тирә-яҡты байҡап сыҡҡандар. Һыуға ла сумып ҡарағандар. Эргәләренән атҡа атланып батша ялсыһы үтеп барған, ул ирҙәргә һүҙ ҡушҡан: – Нимә эҙләйһегеҙ? Ни өсөн бик бойоҡһоғоҙ? – Аһ, әфәнде, бөгөн беҙ балыҡ тоторға килгәндә ун ике инек, ә хәҙер беребеҙ юҡ, һыуға батҡан. – Нисек инде? Бер-берегеҙҙе һанап ҡарағыҙ ҙа нисәү икәнегеҙҙе күрерһегеҙ. Былар тағы ла иҫәпләй башлаған, ләкин был юлы ла береһе лә үҙен һанамаған. – Эйе, хәлегеҙ мөшкөл икән, – тигән уларҙың хаталарын күргән батша ялсыһы. – Һеҙгә ярҙам итһәм, нисек бүләкләрһегеҙ? – Бөтә булған аҡсабыҙҙы бирергә әҙербеҙ. Ярҙам ит кенә! Уларҙың аҡсаһын алғас, батша ялсыһы тегеләрҙең һәр береһенең ҡулбашына һуға-һуға барлап сыҡҡан: «Был – беренсеһе, был – икенсеһе. һәм был – ун икенсеһе! » – тип ҡысҡырып һанап бөтөргән. – Рәхмәт яуғыры! Беҙҙең иптәшебеҙҙе табып бирҙең бит! – тип шатланған икән аҡыл һатыусылар. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Өс теләк,Хикәйә,5743,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2022-03-01/s-tel-k-2709917,2022-03-01T10:50:00+05:00
"Нур менән ҡар ҡушылыуҙан ҡыҙыл ялҡын булып күҙҙе ҡамаштырған оҙон юлды күҙәтәм. Тигеҙ юлда яңғыҙ сана табаны аҫтында тынлыҡ боҙоп ҡар шығырлай, был юлдың да, сана менән ҡар сығарған был көйҙөң дә иге-сиге булмаҫ кеүек. Эргәмдә толопҡа уранған әсәйем йоҡомһорап килә, ә, бәлки, йоҡламайҙыр ҙа, ошо ялан юлылай икһеҙ-сикһеҙ уйҙарына тарығандыр. Ә бына толоп салғыйҙары менән ҡар һепереп, әлдән-әле янтайған сананы ауыуҙан ҡурсып, зәңгәрһыу йәшкелт күҙҙәрен генә ҡалдырып, һаҡал-мыйығына ҡылау һырытып атлаған баһадир кәүҙәле ир — минең атайым ул. Сананан артта ҡалып, тағы берәү юлға буран һалған көрт менән алыша — уныһы беҙҙең ут күрше Бибинур апай. Ҡат-ҡат япмалы (әберкәле) күлдәк кейгән, күк фуфайка өҫтөнән һуғылған аҡ мамыҡ шәл ябынған, ирҙәрсә киң аҙымлап, баҙыҡ баҫып атлаған, беҙгә туған тейеш ошо апайҙы кеше илай белмәй икән тип һөйләй. Шуныһы ла ысындыр: беренә-бере етә үҫеп килгән өс ҡыҙлы был өйгә мин дә инеп йөрөйөм. Ингәнемдә лә, тышта йөрөгәнемдә лә мин уның тик шаярғанын ишетәм, хатта эштән ҡайтҡанында ла ул әҙәмсә атлап түгел, һөрән һалып һайтылдап таҡмаҡ әйтеп, бейеп ҡайтып инә. Әйткәндәй, уның ирен һуғышта үлгән, үҙен өс бала менән егерме дүрт йәшендә тол ҡалған, тиҙәр. Бибинур апай үҙе: Балаларҙың атаһы һау, ҡайтасаҡ! — ти. Көтә. Ҡыҙҙарын да көттөрә. Хатта ҡышҡылыҡҡа һуйған ҡаҙҙарын да ашап бөтмәйҙәр, йәйгә ҡалдыралар. Быныһын атай ҡайтҡас, бергәләп ашарбыҙ, — тиҙәр. Бына шул Бибинур апай китеп бара беҙҙең менән. Ҡайҙа тиһегеҙме? Ҡунаҡҡа! Етмәһә, ни етте ауылға түгел, Сибайҙың үҙенә! Шуныһы ла мәғлүм булһын: саҡырылып. Саҡырыу хатын уҡығандарын үҙем тыңлап торҙом. Әсәйемдең бер туған һеңлеһе саҡырып яҙған, көнөн, сәғәтен күрһәткән. Унда хатта Бибинур апайға сәләм яҙылған ине, атайым ниңәлер был сәләмде уға икенсе төрлөрәк итеп еткерҙе: — Йыйын, ҡарындаш, Сибайға саҡырғандар. Әйҙә, эсеңде бушатып йөрөп ҡайт. Бибинур апай үҙе лә: Ысын саҡырғандармы? Мине ләме? — тип төбәшеп торманы, иҙән таҡтаһын һындыра яҙғансы тыпырлап бер бейене лә ҡойон шикелле өйөрөлөп сығып та китте. Миңә иһә Бибинур апайҙың талымланып тормай ҡунаҡҡа барырға риза булыуына ҡарағанда, атайымдың эсеңде бушатып тигәне ирмәк тойолдо: ҡунаҡҡа кеше, киреһенсә, эс тултырырға бара түгелме? ! Бына әле лә иртән иртүк йөрәкһеп кенә ҡапҡылаған ризыҡтан эсем өҙөлөп кенә килә, алда һыйланасаҡ танһыҡ ҡала һыйы күҙ алдыма килеп күңелде йылытмаһа, тын юлда яңғыҙ ат менән илле саҡрымды үтеү ауырға тура килер ине ул. Ҡалаға килеп еткәнде лә, өйгә нисек ингәнде лә белмәйем — йоҡланылған. Уянып киткәнемдә, мәжлес ҡыҙған ине. Ҡыҙған тип шуға әйтәм: йыр-бейеү тауышынан стеналар шыңғырап тора ине. Ҡунаҡ-төшөм ваҡытында балалар иғтибарҙан ситтә ҡалыусан. Шуға күрә лә үҙ йүнемде үҙем күреп, тамаҡ ялғап алыу ниәте менән, табын янынан ҡыуылып китеүҙән ҡурҡып ҡына, әсәйем ултырған ергә яҡынланым. Ауыл ҡунағындағы шикелле ҡоштабаҡ-ҡоштабаҡ ит бүҫелеп ултырмаһа ла, йыуаса-бауырһаҡ ише нәмә өҫтәлдә сәселеп ятмаһа ла, һый тигәнең байтаҡ ине бында. Минең күҙ төшөрлөк ашамлыҡтар ҙа хәтһеҙ күренә: перәниге, кәнфите, күпереп торған аҡ ҡаластары бар. Бәләкәй генә быяла һауыттарға һарғылт-һорғолт шыйыҡсалар һалынған, павидламы, үәринйәме тигәндәре микән? Улай ҡупшы ғына һауытта ятырлыҡ булғас, берәй бик тәмле нәмәләрҙер. Әсәйем миңә бер һыныҡ икмәк алып бирҙе, үҙенең сынаяҡ аҫтына сәй ҡойҙо, шунан һуң минең турала, әйтерһең, бөтөнләй онотто. Сынаяҡ аҫтындағы сәй менән бер һыныҡ икмәк оҙаҡҡа барманы, шулай ҙа, күңел көрәйә төшөп, өҫтәл тирәләй (ҡала мәжлесе өҫтәл тирәләй ҡорола икән) ултырғандарға күҙ ташларлыҡ хәлгә килдем. Бында ирҙәр менән ҡатындар айырым-айырым ултырышмаған, Бибинур апай әйтмешләй, пупалам урынлашҡандар. Минең атай — тирә-яҡта дан тотҡан йырсы. Ул әле Уралын, Түрәкәйен, Сибайын ҡалдырмай һыҙҙыра ғына! Йырҙы бейеү алыштыра. Ирҙәр әлдән-әле: Ҡоҙаса бейеһен әле! Алыҫтан килгән ҡоҙаса бейеһен! — тип ҡысҡыралар. Алыҫтан килгән ҡоҙаса — Бибинур апай — инде ултырҙым, сәйгә йомолдом тигәндә кире төшә бейергә. Бейеп китә, таҡмағын ҡойоп китә: Ҡоҙалар, ҡоҙасалар! Һеҙҙә нисек, беҙҙә шулай Бейеп күңел асалар! Һи-и! Ҡи-йыу! .. Тра-та-та-та, тигән саҡта, Тырһылдата ғына баҫ! Эйе-эйе, тигән саҡта, Эйелдерә генә баҫ! Килештерә! Өҙә баҫа. Әйтерһең дә, бөгөн бата-сума, йәйәүләп илле саҡрым юл үтмәгән, ә кейенеп-яһанып, уҡалы камзулдар, селтәр-ҡашмауҙар һалынып ошо мәжлестә бейер өсөн генә күктән килеп төшкән. Алыҫтан килгәндәр бына шулай ул! — тигән маһайыулы ҡарашымды алда ултырған йыуан-йыуан ҡоҙасаларға төбәп-төбәп алам, ләкин улар быны һиҙмәмешкә һалыша, Бибинур апай бейергә төшһә, бер-береһенең ҡабырғаһына төртөшөп, ирендәрен бүлтәйтешеп, шыҡырая ла китәләрсе? ! Ә был ҡоҙасаларҙың ирҙәре, тәҡәттәре ҡороп, бейеүсене маҡтай: — Хоҙай бирһә, бирә бит! — Әйтерлек тә түгел, шәпте ҡоҙаса! — Ел-де-е! .. Атайымды ҡарындашының оҫталығы ҡыуандырһа ла, сәй эсә алмай аңҡап йөрөүе оҡшаманы, шикелле: — Сәй эсеп алһын әле! Эҫе итеп кенә сәй яһап килтерегеҙ Бибинурға! Бибинур апай ултырғысҡа ултырыуға бөтә ир затының иғтибары тағы уға төбәлде. — Бынау һимеҙ бауырһаҡ һиңә ҡарап ята, ҡоҙаса! — Мампасиҙы алдыңа ҡуяйым әле! — Ҡоҙасаға үәринйәне үҙ ҡулым менән ҡаптырайым! Уф! Ҡара янды бит ҡоҙасалар. Ирҙәренең йомартлығын, ҡунаҡсыллығын былар ниңә хупламай икән? Үҙ сиратымда мин дә Бибинур апайҙы, форсат сыҡҡанда, маҡтап ҡалырға булдым һәм теге йыуан ҡоҙасалар ғына ишетерлек итеп: — Ә ул илай белмәй, — тип хәбәр һалдым. Үҙемә ҡалһа, кеше өлөшөнә төшкән иң ҙур мәртәбә шул иламауҙыр тип һанайым мин. Үҙемдең бит ике күҙ ҙә баштың иң һыулы урынына уйылған. Ҡоҙасаларҙың береһе минең һүҙгә иғтибар итте: — Кемде илай белмәй тиһең, аҡыллым? — Бибинур апайҙы әйтәм: уның иламағанын ауылда бөтә кеше белә! Һүҙгә инде икенсе йыуаны ла ҡушылды: — Шулай уҡ бер ҙә иламай тиме, үҫкәнем? — Бер ҙә! Анттыр! .. Был ҡоҙасалар минең менән шулай шыпырт ҡына һөйләштеләр ҙә йәнә шымтайҙылар. Ә ирҙәренең күҙе — Бибинур апайҙа! — Ҡоҙасама павидланы яҡынайтайым әле! Ирекәй йоҡа ғына быяла һауытҡа һалынған көрән шыйыҡсаны уның алдына эткән арала, миңә үҫкәнем тип өндәшкән ҡоҙаса баяғы бәрәкәтле һауытҡа һалынған һарғылт шыйыҡсаны Бибинур апайҙың алдына ҡуйҙы һәм беренсе тапҡыр алсаҡланып: — Тәмләп эсер инең, ҡоҙаса, баллап, — тине. Уға икенсеһе ҡушылды: — Эйе лә баһаң! Ҡапҡылап эсер инең, ҡалағың юҡмы әллә? — Бар-бар! — Ҡыҫтатырға яратмаған Бибинур апай баяғы кескәй һауыттағы шыйыҡсаны ҡалаҡ тултырып алып ауыҙына оҙатты. Был саҡта ирҙәр уны шаулап ҡыҫтауын белде, теге ике ҡоҙаса тантаналы рәүештә бейеүсегә ҡараны. Һағайҙылар. Бибинур апайҙың күҙҙәрендә йәш тулышты ла сөбөрләп бите буйлап ағып китте. — Аһ-аһ! Ниңә илайһың, ҡоҙаса? ! Мәжлес тынды. Бибинур апай йәш ҡатыш сәйен һемерҙе лә атайыма ҡараны: — Илайым шул. Бер бейеүем бейелмәй ҡалған — шуны йәлләп илайым! — Ниндәй бейеү? ! — Атайым урынынан ырғып торҙо. — Нурфаизә! Һәм китте Бибинур апай тыпырлап. Болоттай урғылды, ҡойондай өйөрөлдө, тәрән күлдәй ойоно. Таҡмағы ла бит әле ниндәй: Үлгән кеше тороп бейей Нурфаизә көйөнә! Ҡунаҡлап ятыу бөтөп, ҡайтыр яҡҡа йылдам юртҡан ат санаһында килгәндә, мин тағы бер һөйләшеүҙең шаһиты булдым: — Ағай. — Бибинур апай йоҡомһорап килгән әсәйем ишетмәҫлек итеп кенә өндәшә. — Теге. бәләкәй һауыттағы һары нәмә ни булды ул? — Ниңә? .. — Миңә теге йыуан бисәләр шуны ҡаптырҙы бит. — Һа! Горчица ла ул! — Горчица? ! — Молодец, кире төкөрмәнең! — Төкөрмәү менәнме? ! — Бибинур апай быны бик әсенеп әйтте, күрәһең, иламай йәшәп-йәшәп бөтә кеше алдында, етмәһә, табында, күҙ йәше күрһәтеүенә ҡаты ғәрләнә ине. .Бал, тип үрелгәнем ыу булған саҡтарҙа һине хәтерләйем, Бибинур апай. Күҙ йәштәремде тыйыу ҡөҙрәтемдән килмәһә, үлгән кешене тергеҙерҙәй таҡмаҡҡа — тормош таҡмағына — бейергә төшәм.","БАЛ, ТИП ҮРЕЛГӘНЕМ. Хикәйә Таңсулпан ҒАРИПОВА",Әҙәбиәт,7601,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-06-03/bal-tip-relg-nem-hik-y-ta-sulpan-aripova-4262714,2025-06-03T13:54:00+00:00
"Камал театры былтыр Төркиянең Истамбул шәһәрендә ""Килмешәк""не куйган идефикерләрГалиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры беренче тапкыр Төркиянең Анталия шәһәрендә узачак халыкара театр фестивалендә катнашачак. ""Бизнес ""-га театрның матбугат хезмәтендә әйтүләренчә, Камал артистлары Хашим Ишан мәдәни үзәге сәхнәсендә 18-19 майда чыгыш ясаячак. Алар Йон Фоссе әсәре нигезендә Фәрит Бикчәнтәевкуйган ""әйнең бер көнендә"" спектаклен күрсәтәчәк. ""Бу - әлеге пьесаның Русиядә беренче тапкыр куелуы. Аның авторы Нобель бүләге иясе"", дип искәрткәннәр театрда һәм спектакльнең 20 февральдә, 9 мартта һәм 9 апрельдә Казанда күрсәтеләчәген әйткәннәр. Татарстан башкаласыннан Анталиягә декорацияләр, реквизитлар һәм киемнәрне китерү 1,2 млн сумга чыгачак. Театр 7,4 мең чакрым юлны үтеп бу эшне эшләрдәй йөк ташучыэзли башлаган. Транспорт буларак 13 метрдан да ким булмаган фура кулланылачак, хезмәтне 6-30 майда күрсәтергә кирәк диелә дәүләткә сатып алулар сайтындагы мәгълүматта. Әле былтыр ноябрьдә генә Төркиянең Истанбул шәһәрендә Камал театры ике көн рәттән ""Килмешәк"" спектаклен күрсәткән иде. ""Килмешәк"" спектакле Истанбулда уза торган хатын-кыз драматурглар халыкара фестивале кысаларында тәкъдим ителде. Төркия татарлары моны тарихи вакыйга дип атады. Спектакльдә күтәрелгән мөһаир язмышы темасын мөһаир буларак карау үзе бер гыйбрәт, диде алар. Тамашаны Азатлык хәбәрчесе дә карады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Камал театры беренче тапкыр Төркиянең Анталия шәһәренә халыкара фестивальгә барачак,Яңылыҡтар,1495,https://www.azatliq.org/a/32827380.html,2024-02-20T10:24:35+00:00
"Руководитель Агентства по печати и СМИ Башкортостана Максим Ульчев отметил, что говорить о военкорах может только с гордостью. - К началу специальной военной операции нас связывало глобальное медийное пространство. Мы все, и журналисты тоже понимали, насколько востребована и ценна в таких условиях правда. Они проявили инициативу и выдвинулись на передний край добывать эту правду, - сказал Максим Ульчев. - Очень много наших земляков с честью выполняют долг перед Родиной в зоне СВО. Нам важно знать, на каких направлениях они служат, о чем думают, что видят. И вот эта работа - профессиональная, творческая, отважная - ведется нашими журналистами. Благодаря ей мы всегда в курсе новостей о наших ребятах и их подвигах. Максим Ульчев отметил то внимание, которое оказывает к их работе руководство республики в лице Главы Башкортостана Радия Хабирова. По его инициативе Госсобранием РБ был разработан и в итоге принят закон о военкорах. - Председатель Союза журналистов России Владимир Геннадьевич Соловьев отметил, что Башкортостан стал первым в стране, кто предпринял этот шаг. Теперь законодательно закреплен правовой статус военных журналистов, и предусмотрены социальные гарантии для них, - прокомментировал новшество Максим Ульчев. Почетным гостем встречи с военкорами стала ведущая телеканала «Звезда» Ирина Лосик. По ее мнению, армейская культура, к которой относится и военная журналистка, как раз та мягкая сила, которая мощнее любого оружия. - Роль военкоров, журналистов сегодня крайне велика. Мы стоим на передовой. Каждый из нас работает на своем фронте. И эта наша работа очень важна. Информационная война с каждым днём становятся агрессивнее. Сообща мы противостоим высокопрофессиональному врагу, который не знает ни границ, не имеет ни принципов, ни морали, - сказала она. С начала специальной военной операции в Башкирии сформировался постоянный пул журналистов, выезжающих в командировки в зону боевых действий. В его составе 34 корреспондента, в том числе из издательского дома «Республика Башкортостан», информационного агентства «Башинформ», телеканала БСТ. Более того, добровольцами ушли на СВО два журналиста телеканала и четыре сотрудника издательского дома. Главные приоритеты информационной работы в Башкирии – объективность и достоверность. Напомним, Главой Башкирии учреждена журналистская премия «Достоверность. Ответственность. Мужество». За профессиональную работу, сопряжённую с риском для жизни, военкоры награждаются медалями и орденами им. Шаймуратова. На сегодня четыре корреспондента работают в зоне специальной военной операции.","Ирина Лосик в Уфе: «Армейская культура – мягкая сила, мощнее любого оружия»",Йәмғиәт,2568,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-26/irina-losik-v-ufe-armeyskaya-kultura-myagkaya-sila-moschnee-lyubogo-oruzhiya-4362828,2025-08-26T17:55:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСишәмбе көнне Татарстанда дроннар һөүме куркынычы иртәнге 11:08 дә игълан ителде. Кайбер кешеләр мобил интернетның начар эшләвенә зарланды. Төштән соң, сәгать дүрт тулып киткәч, республикада ""Ковер"" планы кертелде. Казан һәм Бигеш һава аланнары вакытлыча ябылды. Алар очкычларны кабул итми һәм ибәрми башлады. Һава аланнары ябылып тору сәбәпле, очышлар әдвәленә үзгәрешләр кертелде. Күпчелек очышлар соңракка күчерделәр, Мәскәүгә ике очкыч бөтенләй очмады. Кичкә таба социаль челтәрләрдә Казанның Авиатөзелеш районында шартлау тавышлары ишетелүе турында яза башладылар. Шулай ук һавада дроннар бәреп төшерү видеолары чыкты, кара төтен күренде. Дрон кыйпылчыкларының иргә төшүе турында хәбәрләр таралды. ""Вечерняя Казань"" кыйпылчыкларның берсе торак комплекса төшүен хәбәр итте. Комментарийларда кулланучылар бу ""Ричмонд"" комплексы булган дип яздылар. Соңрак Татарстан президенты матбугат хезмәте республикада 4 дрон бәреп төшерелде дип хәбәр итте. Зыян күрүчеләр юк диелде. Ләкин социаль челтәрләрдә шартлаган тавышлар ишетелүе дәвам итә дип язучылар булды. Бу юлы инде аларны Яшел Үзән, Югары Ослан районнарында ишеткәннәр. Соңрак Яшел Үзән районы башлыгы Михаил Афанасьевтөбәктәһөүмнән саклану системы эшләвен әйтте. ""22.16 сәгатьтә ПВО системанары эшли башлады. Тыныч булырга чакырам. Барлык кирәкле көчләр тулы әзерлектә. Барысы да контрольдә"", дип язды ул. Район башлыгы ирле халыктан дроннар төшкән урыннарны, шулай ук ПВО эшләүне һәм хәрбиләрне фото-видеоларга төшереп таратмаска чакырды. Соңрак Яшел Үзәндә бишенче дронны бәреп төшерүләре билгеле булды. Һәрхәлдә, рәсмиләр шулай дип белдерде. Һава аланнары 25 июнь көнне 1:10 сәгатьтә ачылды. Тулысынча чикләүләр сәгать иртәнге 5:15 тә алынды. Татарстанга дроннар, гадәттә, Алабуга яки Түбән Камага һөүм итә. ""Алабуга"" махсус икътисад зонасында дроннар ыю ширкәте урнашкан. Бу Татарстанны украин һөүмнәре өчен әһәмиятле бер һәдәф итә. Элегрәк хәрби-хокук тикшеренүләр үзәге итәкчесе Александр Мусиенко Татарстандагы ""Шахед"" дроннары итештерүче корылмалар Украинаның кораллы көчләре өчен һөүм һәдәфе булып тора дипбелдергәниде. ""Бөтенесе дә халыкара хокук нормаларына ярашлы. Украинаның хәрби объектларга һөүм итеп, саклану хокукы бар"", диде ул ""Настоящее время"" телеканалына. Соңгы тапкыр Алабугада дроннар 15 июньдә һөүм итте. Нәтиәдә ике кеше һәлак булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанга дроннар һөүм итте,Татарстан,2437,https://www.azatliq.org/a/33453842.html,2025-06-24T21:54:07+00:00
Бөгөн  баш ҡалабыҙҙың Мега сауҙа үҙәгендә  Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы Башҡорт теле көнө уңайынан байрам ойошторҙо.,"Туған телдә аралаштыҡ, күңел астыҡ",Яңылыҡтар,129,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/tu-an-teld-aralashty-k-el-asty-4506719,2025-12-14T21:25:00+00:00
"Бахмут шәһәрефикерләрХакасия, Алтай крае һәм Кемеров өлкәсеннән мобилизацияләнгән хәрбиләрнең туганнары Русия президенты Владимир Путинга һәм саклану министры Сергей Шойгугавидеомөрәәгатьяздырган. Алар Бахмут юнәлешендә, фронт сызыгының алгы сафында сугышучы солдатларны алып чыгуны сорый, хәрбиләрне монда әзерлексез һәм хәрби итәкчеләрсез ибәрделәр, ди. Бу хакта Сибирь. Реалиииткерә. Мөрәәгать ""Рабочая демократия"" -каналында чыккан. Авторлар сөйләвенчә, 2022 елның сентябрендә мобилизацияләнгәннәрне Омски полигонына ибәргәннәр. Алар анда хәрби әзерлек узарга тиеш булган, әмма туганнары моны исем өчен генә үтте, сугышчыларны корал белән кулланырга өйрәтмәделәр ди. Хәрбиләргә ноябрьдә аннексияләнгән Кырымда бер атна хәрби әзерлек уздырганнар, мартта исә Керичтагы полигонда бер атна штурмга өйрәнгәннәр.5 апрельдә мобилизацияләнгән 501 ирне фетнәчел Луһанскидагы Русия басып алган бер урынга алып киткәннәр, аларны ике көн буе ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенең яллы сугышчылары әзерләгән. 10 апрельдә солдатларны Донецки өлкәсенә китергәннәр һәм ""Ветераны"" дигән аерым диверсия-штурм бригадасына тапшырганнар диелә. ""Ветераны"" әйтүенчә, безнең мобилизацияләнгән ирләрне алар бер баш өчен 25 мең сум түләп сатып алган, шуңа кая телибез, шунда ибәрергә хакыбыз бар дип әйткәннәр"", диелә мөрәәгатьтә.19 апрельдән соң мобилизацияләнгәннәрнең төркемнәрен хәрби бурычлар үтәргә ибәрә башлаганнар: еш кына бәрелешләр сызыгына һәм төгәл инструкцияләрсез, элемтәсез, хәрби итәкчеләрсез. Анда аларның югалтулары зур диелә. Туганнары белән элемтәгә керә алучылар 501 кешедән 130 лабының язмышы гына билгеле дип әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мобилизацияләнгәннәрнең туганнары яллы сугышчылар солдатларны ""сатып алып"" фронтка ибәрде дип зарлана",Яңылыҡтар,1712,https://www.azatliq.org/a/32422379.html,2023-05-22T10:01:33+00:00
"Кырымтатарлар өйләрендә тентүләр, архив фотосы18 гыйнвар Кырымдагы Карасубазар шәһәрендә яшәүче Кемал Сейтьяев йортында куәт төркемнәре тентү уздырган. Аны узган елның 14 октябрендә кырымтатарларны эзәрлекләүгә каршы ялгыз пикетка чыгуда, социаль челтерләрдә экстремист мәгълүматлар таратуда гаеплиләр. Карасубазар (Белогорски) районында яшәүче халыкның 30 процентка якыны - кырымтатарлар. Шулай ук Иске Кырымда яшәүче Гирай Куламетов өендә дә тентү узган. Өй алдына автозак, битлекләрдә куәт төркемнәре вәкилләре китерелгән. Тоткарланганның әтисе Зеки Куламетов куәт төркеме иртән тентү уздырганнарын, өйдәгеләрдән телефоннар тартып алынганын, компьютерның процессоры чыгарылганны хәбәр итте. Йортта Гирай Куламетовның апалары, хатыны, ике кечкенә баласы яши. Аны социаль челтәрләрдә экстремист мәгълүматлар таратуда гаеплиләр. Бу эш административ канун бозуга туры килә дип белдергән тентү уздыручылар. Тентү уздыручылар бернинди рәсми кәгазь, йә чакыру күрсәтмәгәннәр. Бу хакта Кырым бердәмлеге үзенең Фейсбуктагы сәхифәсендә хәбәр итте. Гирай Куламетовны, Кемал Сейтьяевны куәт төркемнәре алып киткән. Кырымтатар активисты, Кырым бердәмлеге координаторы Сервер Мустафаев, ""Бу тентүләр һәм тоткарлаулар - 14 октябрь узган ялгыз пикетларда катнашканнарны әзалауларның дәвамы. Мондый тоткарлаулар безнең хаклы булуыбызны һәм халыкның бердәмлеген ныгыта баруын күрсәтә. әзалаганнарның штрафларын түләү өчен төрле илләрдә акча ыю марафоны моның ачык мисалыдыр. Куәт төркемнәре тентүләр, тоткарлаулар узган йортлар янына күпме кеше ыелганын да күзәтеп торалар, күрәләр. Безнең өчен бу бик мөһим. Кешеләребез барлык эшләрен ташлап милләттәшләренә теләктәшлек белдереп килергә тиешләр. Бу канунсызлыкларга каршы аларны киңкүләм яктырту белән көрәшергә мөмкин. Монда матбугат чараларның әһәмияте зур"" диде.17 гыйнвар Русиядә тыелган Мәлес рәисенең урынбасары Нариман Джелял куәт төркемнәре Кефе (Феодосия)-Күктүбә (Коктебель) юлында урнашкан Насипкой (Насыпное) авылын камап террорга каршы күнегүләр уздырган дир хәбәр итте. ""Булган мәгълүматларга күрә, күнегүләрдә Кефе шәһәренең эчке эшләр бүлегенең бөтен составы катнашкан, диде ул. Насипкой авылында 500 гә якын кырымтатар гаиләсе яши, дип хәбәр итте Азатлыкка исемен әйтмәскә үтенгән ул авылга якын яшәгән бер кырымтатар.2014 елдан башлап кырымтатарларны террорчылык, экстремизмда гаепләүләр, урлаулар, үтерүләр, хәбәрсез югалулар, тоткарлаулар Кырымда туктаусыз арта бара.",Кырымда кырымтатарлар өйләрендә яңа тентүләр үткәрелгән,Яңылыҡтар,2423,https://www.azatliq.org/a/28982228.html,2018-01-18T08:11:19+00:00
"В копилке сборной команды Башкирии пополнение — две серебряные медали на всероссийской зимней Спартакиаде спорта глухих. Как сообщили в министерстве спорта региона, башкирские спортсмены Зульфир Зайнуллин и Ангелина Хамицевич заняли второе место в дисциплине супер-гигант.",Башкирия завоевала два серебра на спартакиаде глухих,Спорт,272,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-12/bashkiriya-zavoevala-dva-serebra-na-spartakiade-gluhih-4120279,2025-02-12T17:40:00+00:00
"Ашау-эсеүҙән тыйылыу, ҡағиҙәгә ярашлы булғанда, фекерҙе уятыр, ҡан йөрөшөнә ярҙам бирер, ашҡаҙанды яҡшыртыр, һеңерҙәрҙе ҡеүәтләндерер, ашағы килеүҙе үә тән эҫелеген арттырыр, зиһенен асыр, уҡыуға үә аңлауға теләк уятыр. Ауылда булған ваҡытығыҙҙа йорт үә ҡырҙа булған хеҙмәттәрҙе башҡарығыҙ, атҡа менеп йөрөгөҙ, һыуға төшөп йөҙөгөҙ, ҡош тауыштарын тыңлағыҙ, ҡул-аяҡ, һеңер үә башҡа тамырҙарығыҙҙы хәрәкәтһеҙ тотмағыҙ. Ҡалала булған ваҡытығыҙҙа, ҡайһы ваҡытта булһа ла – баҡсаға барығыҙ, тау башына менегеҙ! Һыу буйҙарында, йәшел үлән өҫтөндә, урман үә йылға буйында йөрөгөҙ, саф һауа һулағыҙ, күк йөҙөндә булған зәңгәр болоттарҙан ғибрәт алығыҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Нәсихәт,Яңылыҡтар,822,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/n-sih-t-4583752,2026-02-18T16:45:00+00:00
"Конкурс Рәсәй, Башҡортостан һәм Татарстандың халыҡ артисы Фидан Ғафаров иҫтәлегенә бағышланасаҡ. Был хаҡта Рәсәй Театр эшмәкәрҙәре союзының 150 йыллығына бағышланған матбуғат конференцияһында билдәле булды. – Йыр конкурсын беҙ «Ҡышҡы романс» тип атарға һәм Фидан Ғафаров ижадына бағышларға булдыҡ. Конкурс 2026 йылдың ноябренә планлаштырылған, – тип хәбәр итте Башҡортостандың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе Алмас Әмиров.",Фидан Ғафаров «Ҡышҡы романс» булып ҡайтасаҡ,Яңылыҡтар,421,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/fidan-afarov-ysh-y-romans-bulyp-aytasa-4560349,2026-02-02T11:15:00+00:00
"әмигъ мәчете урынына төзелгән вакытлы бинаСвердловски өлкәсе мөселманнары диния назарәте (Урал мөхтәсибәте) Екатеринбур шәһәрендә әмигъ мәчете төзүне дәвам итүне сорап Русия президентының Урал федераль бүлгесендәге вәкиле Николай Цукановка, Свердловски өлкәсе губернаторы Евгений Куйвашевка һәм Екатеринбур мэры Александр Высокинскийга мөрәәгать итте. Имам-мөхтәсиб Артур Мөхетдиновимзалаган хатта шәһәрдә мәчет төзү турында карар моннан ике дистә ел элек чыкканы искәртелә. 2000-нче еллар башында өлкәнең ул чактагы губернаторы Эдуард Россельитәкчелегендә Екатеринбурда Тынычлык һәм татулык мәйданы булдыру проекты әзерләнгән булган. Бу мәйданда православ чиркәү, синагога һәм мәчет янәшә төзелергә тиеш була. Проектны әзерләү вакытында аңа Татарстанның ул чактагы премьер-министры Рөстәм Миңнеханов, танылган эшмәкәр һәм хәйрияче Алишер Усманов, шәһәрдә һәм өлкәдә яшәүче меңнәрчә кеше ярдәм иткән. Хат авторлары искәртүенчә, проект Свердловски өлкәсе губернаторы күрсәтмәсе белән расланган, һәм бүгенгә кадәр ул гамәлдә санала. Тик бүгенге көндә проектта каралган корылмаларның икесе генә төзелеп, сафка бастырылган синагога һәм Изге Троицки чиркәве. Мәйдан ансамбленең бер өлешен тәшкил итәргә тиеш булган әмигъ мәчете төзелми калган. Алай гына да түгел, мәчет төзелергә тиеш булган ир кишәрлегенең хуасы алышынган. Хәбәр ителгәнчә, бу урында спорт корылмасы төзергә ыеналар. Ләкин ир кишәрлегенең мәйданы боз аренасы төзергә дә, Екатеринбурның әмигъ мәчетен торгызырга да итәрлек, хакимиятнең һәм төрле дәрәәдәге инвесторларның ихтыяры гына кирәк. 2023 елда Урал башкаласының 300 еллыгын бәйрәм итәр алдыннан Тынычлык һәм татулык мәйданы проектын тормышка ашыру, безнең уйлавыбызча, шәһәргә генә түгел, бөтен өлкәгә бер дигән бүләк булыр иде, диелгән хатта. Екатеринбур халкы әлеге проектның тормышка ашуы туктап калуына борчу белдерә. Икенче дөнья сугышы вакытында бу ирне безнең мөселман бабаларыбыз башка халыклар белән берлектә яклап сугышкан, тик нигә әле шушы ирдә әмигъ мәчете торгызу хәл итмәслек тоткарлыкка әйләнде? "", дип сорау куя диния назарәте вәкилләре. Хатны имзалаучылар искәртүенчә, соңгы көннәрдә бөтен Свердловски өлкәсе өчен иң мөһим мәсьәлә буларак Изге Екатерина чиркәвен торгызу мәсьәләсе күтәрелде. Мөселманнар иминлек яклы. Урта Урал ирлеге гасырлар буе төрле халыклар, телләр һәм мәдәниятләр күптөрлелеге чәчәк аткан урын булды, Екатеринбур да шулар арасында, дип язылган мөрәәгатьтә. Бу хат Свердловски өлкәсе диния назарәтенең һәм өлкә татарларының милли-мәдәни мохтариятенең чираттан тыш утырышыннан соң әзерләнгән. әмигъ мәчете төзеләсе урында вакытлы корылма бар. Бу бинаны мөселман халкы, мәчеткә йөрүчеләр үзләре төзеде. Аның мәйданы 500 дүрткел метр. Намазга бер меңләп кеше килә. Ләкин аны да сүтү ихтималыбар иде.",Екатеринбур татарлары губернатордан шәһәрдә әмигъ мәчете төзелешен дәвам итүне сорый,Яңылыҡтар,2755,https://www.azatliq.org/a/29961379.html,2019-05-24T14:28:47+00:00
"«Поздравляю вас с большим, поистине историческим событием — 80-й годовщиной Победы в Великой Отечественной войне. Великая Победа навеки останется символом нашего национального триумфа, торжества мира, добра и справедливости. Вы, ветераны, сокрушили жестокого врага, отстояли свободу и независимость Родины, спасли человечество от смертельной угрозы. Мы всегда будем гордиться самоотверженным подвигом вашего поколения — поколения героев и созидателей. И эту безмерную благодарность сберегут наши потомки. Желаю вам здоровья и успехов», — говорится в поздравлении, имеющемся в распоряжении ТАСС. Ранее Радий Хабиров поручил достойно организовать празднование Дня Победы в Башкирии. Добавим, что празднования 9 мая состоятся по всей республике, наиболее масштабные из них — в столице. Это торжественные возложения цветов к мемориалу генерала Шаймуратова, к Вечному огню и мемориалам в парке Победы, большой парад в составе более 2 тысяч человек, праздничный концерт и другие памятные события с непременным участием героев войны. Также в этом году в Уфе, а также во всех городах и городских поселениях Башкортостана снова пройдет общероссийская гражданско-патриотическая акция «Бессмертный полк». Ожидается, что только в Уфе в ней примет участие около 200 тысяч человек. Последний раз в полномасштабном формате шествие проводили в 2022 году, тогда в Уфе участие приняли 172 тыс. человек, а в целом по Башкирии – 480 тысяч.",Президент Владимир Путин поздравил ветеранов с 80-летием Победы,Еңеү,1419,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-05-06/prezident-vladimir-putin-pozdravil-veteranov-s-80-letiem-pobedy-4224836,2025-05-06T11:50:00+00:00
"Кафура кәнфите Ялсыҡай ауылы лаҡапҡа бай, сөнки бында асыҡ күңелле, әсе телле, шаян кешеләр йәшәй. Ялсыҡайға ҡунаҡҡа барһаң, һәр ваҡыт тиерлек сәй эскәндә: ""Кафура кәнфитен ҡушып эсегеҙ"", — тигәндәрен ишетергә була. Был лаҡаптың килеп сығышын һорағас, миңә ошоларҙы һөйләнеләр. Ауылда Кафура тигән әбей йәшәгән. Бер ваҡыт магазиндан какао порошогына манылған ""мендәр"" кәнфите һатып ала ул. Ҡайтҡас, сәй эсер алдынан ҡараһа, кәнфиттәр ""саңлы"" икән. — Атаҡ-атаҡ, бысраҡ килеш һатҡандарсы, вәт битһеҙҙәр! — тип, һуҡрана-һуҡрана ҡоштабаҡҡа һалып йыуа инәйебеҙ кәнфиттәрҙе. Ҡунаҡ килгәндә: ""Йыуып алдым. Минең кәнфитем таҙа ул, ашағыҙ, аша"", — тип һыйлаған. Шунан һуң был һүҙҙәр лаҡап булып йөрөй икән. Р. САБИТОВА. Көйөргәҙе районы, Ялсыҡай ауылы. ""Ҡайһылай булһа ла, һинән йәшерәк. "" Олатайым мәрхүм инде хәҙер. Бик күп йылдар ул Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы колхоз йортонда торҙо. Һәр ваҡыт ауылдан килгән кешеләргә баҙарҙа ит, иген һатырға ярҙамлаша торғайны. Бер ваҡыт олатайым һыйыр ите һатып тора. Әбей-һәбей килеп, бынан хаҡын һорай икән: ""Итең ниндәй: йәшме, ҡартмы? "" Олатайым: ""Ҡайһылай булһа ла, һинән йәшерәк инде"", — тип яуаплаған. Был лаҡап та баҙарҙа ""йәшәй"" бирә. Радик ҺӨЙӘРҒОЛОВ. Стәрлебаш районы. ""Хәс тә быйма"" Ғәләүетдин киске уйындан һуң ғына ҡайта ла, быймаһын иртәнгә тиклем кипһен өсөн мейес эсенә ҡуйып, йоҡларға ята. Иртән әсәһе ут яҡҡанда мейес эсен ҡарап тормай, шырпы төртә лә ебәрә. Бер аҙҙан көлсә бешерергә килһә, аптырап ҡала. Шунан: — Тор әле, Ғәләүетдин. Ҡара әле, бынау утын хәс тә быйма һымаҡ янған, — тип саҡыра икән. А. ХӘЛИМОВ. Күмертау ҡалаһы.",Лаҡаптар,Юмор,1576,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-06/la-aptar-3957360,2024-10-06T19:10:00+00:00
"Явыз Иван бюстыфикерләрЯвыз Иванга бюст шәһәрнең тарихи үзәгендә, Совет урамында урнашкан йорт ишегалдында тора. 13 июль көнне ул православ йола нигезендә ""изгеләштерелде"". Шәһәр идарәсе һәйкәлне әмәгать урыннарында куярга әлегә рөхсәт бирмәгән. Һәйкәл кую инициаторы Әфган сугышы ветераны Сергей Головбелдергәнчә, хәзерге вакытта шәһәр хакимияте белән сөйләшүләр алып барыла, һәйкәл язмышы губернатор каршындагы махсус шурада каралачак диелә. Ул үзе һәйкәлне Әстерхан кирмәнендә урнаштырырга тәкъдим итә. Һәйкәл торган ишегалды капкасы йозакка бикләнгән, гадәттә ул ачык торган дипязаирле ""Инфоштаб"" басмасы. Әстерхан ханлыгын басып алган Явыз Иванга бюст Голов итәкчелегендәге Әстерхан өлкәсенең Ветераннар һәм башка итимагый оешмалар координация шурасы дигән оешма тәкъдиме белән ясалган. Ул Краснодар меценаты Михаил Сердюковостаханәсендә әзерләнгән. Аның сыннарны Русия Украинадан тартып алган ирләргә дә ибәрүе мәгълүм. Әстерханда Явыз Иванга һәйкәл кую тәкъдимнәре моңарчы да яңгыраган иде. Әлеге мәсьәлә кимендә 2016 елдан бирле күтәрелеп килә. Ул чакта моны монархистларның ""Великая русская империя"" (""Ве РИм"") оешмасы күтәреп чыкты. Әмма шәһәр мэры Алена Губановабу бәхәсле нәрсә, бездә төрле халыклар яши, шәһәргә ул кирәкми дип каршы чыкты.2019 елда бу мәсьәләне ""Царьград"" ширкәтләр төркеменең мөдирләр шурасы рәисе, Бөтендөнья урыс халык ыены башлыгы урынбасары Константин Малофеевкүтәреп чыкты һәм һәйкәл кую чыгымнырының яртысын үз өстенә алачагын да белдерде. Ул вакытта Һәйкәл кую тәкъдименә кайбер татар оешмалары, әмәгать эшлеклеләре каршы чыкты. Шуларның берсе Мөслим Юнысов, Явыз Иванга һәйкәл кую мәсьәләсенә тыкшынуны сорап, Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкамөрәәгать иткәниде. Ул вакытта киңкүләм мәгълүмат чараларында өч ай чамасы барган бәхәсләрдән соң, төрле милли азчылыклар оешмалары итәкчеләре, галимнәр катнашында түгәрәк өстәл сөйләшүе дә уздырылды. Шуннан соң бу мәсьәлә тынган кебек булды. Чынлыкта һәйкәлне урнаштырырга теләүчеләр уңай вакытны гына көткән кебек. Һәрхәлдә, Мөслим Юнысов шулай дип саный. ""Үзегез беләсез, халык куркытылган. Авыз ачып нидер әйтергә шүрли. Шунда ук утыртып куюлары бар. Бюстны урнаштырырга теләүчеләр моны яхшы аңлый"", ди ул Украинада барган хәлләргә ишарәләп. Юнысов Явыз Иванның яңа бюстын медиадагы фотолардан күргән. ""Әстерхан шәһәрендәге Гужвин проспектында төрле билгеле кешеләр бюстлары куелган. Эстетик ягын, үлчәмен караганда Явыз Иванныкы да нәкъ шуларга тәңгәл китереп эшләнгән. Барысы да алдан уйланылган һәм куярга вакытны гына көтәләрдер"", ди ул. Явыз Иван бюстының инде әзер килеш бер ишегалдында торуы турында Азатлык сорашкан татар әмәгатьчелеге вәкилләренең күпчелеге белми булып чыкты. Шул ук вакытта алар Александр Невский исемендәге зур чиркәүең Әстерханның Татар бистәсенә терәп диярлек төзелүенә аптырауларын әйтте. Чиркәү шәһәрнең башка бер урынында төзелергә тиеш булса да, тарихчылар, краеведлар тавыш куптаргач, аны башка урынга күчерергә булалар. Һәм ни гаәп, күпмедер вакыттан соң чиркәүне нәкъ Татар бистәсе янында Бакинская урамында сала башлыйлар. Хәзер анда кызу төзелеш эшләре бара. Чиркәү Татар бистәсе янында төзеләӘстерханнан төбәкне өйрәнүче Наил Бәширов Азатлыкка әйтүенчә, тарихи яктан караганда, Әстерханда Татар бистәсе ирләре элек зуррак булган, хәзер аны кечерәйткәннәр. Шуңа чиркәү татар бистәсендә түгел, ә урамның икенче ягында төзелә кебек килеп чыга. Инде Үзәк мәчет тә Татар бистәсе ирлегенә керми. Наил әфәнде әйтүенчә, бу 90 нчы елларда шәһәрне бүлү нәтиәсендә килеп чыккан үзгәрешләр белән бәйле булуы ихтимал. ""Ярар, һичьюгы бистәне калдырдылар. Хәзер йортларның авария хәлендә булуына сылтап, кешеләрне күчереп, йортларны сүтәләр. Татар бистәсенең икенче ягында инде күпкатлы йортлар төзелә. Бернинди матурлыгы булмаган бер калыптагы биналар. Татар бистәсендә агач йортлар. Мин яши торган йорт элек мәдрәсә булган, ишегалдыбыз иркен. Авария хәлендә дип сөйли башлагач, йорттагы бөтен халыкны күтәрдем, депутатларга хатлар яздык. Әлегә саклап кала алдык. Гомумән, бу авария хәлендә дип тамга салынган йортларны имерү нәтиәсендә Татар бистәсенең 70ы юкка чыгачак. Бу матурлыкны саклап каласы иде"", дип уфтана ул. Татар бистәсенең тарихи үзенчәлеген саклап калу турында ул Әстерхан татар милли мәдәни мохтарияте утырышларының берсендә дә сүз кузгаткан. Чиркәү төзелеше турында да татарлар белән киңәшләшү булмавына үртәлә. ""Әйтеп тә тормадылар. Әстерхан халкы белән киңәшләшеп, сораштыру уздырып була иде. Без хәтта ишетмәдек тә"", ди ул. Мөслим Юнысов та чиркәүгә һич каршы түгеллеген әйтә. Әмма ни өчен нәкъ татар бистәсендә төзергә кирәк? "", ди ул кайчандыр бу ирләрнең һәм сүтелгән йортларның Татар бистәсенә керүен искә алып. Әстерхан татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Динара Мәитоваәйтүенчә, Александр Невский исемендәге чиркәү Татар бистәсе чикләрендә төзелә дип әйтү дөрес түгел. ""Әле 90 нчы елларда, тарихи мирасны саклау максатыннан, шәһәр хакимияте билгеләгән чикләр бар. Чиркәү ул Татар бистәсе чикләреннән читтә төзелә"", ди Динара ханым. Явыз Иван һәйкәлен куярга теләүчеләр, аның фикеренчә, Әстерхан активистлары түгел, ә читтәге кешеләр. ""Явыз Иван патша булган. Тарихи нечкәлекләргә кереп китмичә генә шуны әйтәм, әгәр ул вакытта Явыз Иванның максаты Русиянең чикләрен ныгыту булса һәм һәйкәл шуны истә тотып куелса, ул шәһәрдә түгел, Әстерхан өлкәсенең чигендә куелырга тиеш"", ди Динара Мәитова. Аның әйтүенчә, һәр халыкның авырткан урыны бар. ""Шул халыкның ан сыкравын истә тотмыйча, һәйкәлне татарлар белән бәйле урында куярга карар ителсә, без үз аргументларыбызны китерергә һәм һәйкәлне ул урында урнаштырмау өчен сөйләшүләр алып барырга әзер. Барысын да кануни кысаларда эшләячәкбез"", ди Динара Мәитова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Әстерханда Явыз Иван һәйкәле әзер. Татар бистәсе янында чиркәү төзелә,Татарстан,5754,https://www.azatliq.org/a/32539406.html,2023-08-15T21:00:51+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАвгустта Чаллы шәһәр мәхкәмәсе аны 18 октябрьгә кадәр сак астында тоту карары чыгарган иде. Камаев хатынының яман шеш белән авыруын әйтеп, йорт сагына күчерүне сораган. Татарстан Югары мәхкәмәсе Тукай районы башлыгы Фаил Камаевны сак астында тоту вакытын озайту турындагы карарны үз көчендә калдырган. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Августта Чаллы шәһәр мәхкәмәсе аның сак астында тотылу вакытын 18 октябрьгә кадәр озайтты. Элеккеге түрә моның белән риза булмыйча карарны Татарстан Югары мәхкәмәсенә шикаять иткән. Адвокаты Фәнил Кадыйров Камаевны йорт сагына ибәрүне сораган. Камаев үзе дә мәхкәмәгә тикшерүдән качарга ыенмавын әйткән. ""Минем хатыным онкология белән авырый, үзем дә чирлим. Зинһар, минем чикләү чарасын үзгәртегез! "", дип сораган. Әмма хөкемдар киңәшләшү бүлмәсендә ике минутлап кына торып чыккач Чаллы мәхкәмәсе карарын үзгәрешсез калдырды, дип иткерә ""Бизнес "". Шулай итеп, Камаев кимендә 18 октябрьгә кадәр изоляторда калачак. Тукай районы башлыгы Фаил Камаев 18 апрельдәтоткарланган иде. Аны башта 1,3 миллион сум ришвәт алуда гаепләделәр, тик ул аны акчалата түгел, әйберләр белән алган диелә. Куәт оешмалары вәкилләре фаразынча, аның өен төзегән оешма төзелеш кирәк-яраклары өчен бер тиен дә алмаган. Камаев гаебен танымады. ""Бу мине вазифамнан ибәрттерү өчен эшләнгән яла ягу дип саныйм"", диде ул һәм беркайчан да канун бозмадым дип искәртте. Күптән түгел Татарстан тикшерү комитеты Камаевка ачылган инаять эшендә дүрт яңа эпизод ачыклады. Ришвәтләрнең гомуми күләме иде миллионлап сумга арткан һәм 1,3 млн сумнан 8,6 млн сумгаиткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Югары мәхкәмәсе Тукай районының элекке башлыгын тикшерү изоляторында калдырды,Яңылыҡтар,1712,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-yugari-mahkamase-tukay-rayonining-elekke-bashligin-tiksheru-izolyatorinda-kaldirdi/33103849.html,2024-09-03T11:06:37+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАтна саен ике-дүрт кеше батып үлә. Бу ел башыннан бирле Татарстан сулыкларында 39 кеше батып үлгән. Былтыргы шушы ук чор белән чагыштырганда бу 20 кешегә күбрәк. Үлемнәрнең яртысы – исерек килеш су коену аркасында, дип сөйләгән Татарстан хөкүмәт йортында янгын куркынычсызлыгы комиссиясе утырышында кече көймәләр баш дәүләт инспекторы Юрий Венедиктов. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. — Суда хәлләр катлаулы. Татарстанда 39 кеше батып үлде. Атна саен ике-дүрт кеше үлә. Былтыр бу вакыт эчендә 20 кешегә кимрәк үлгән иде, — дигән ул. Кешеләрнең яртысы исерек килеш су коенганда үлгән. ""Кичә генә Аккош күлендә бер исерек ир баласы белән йөзеп йөргән. Үзе бата башлаган да иң соңгы мәлдә генә баланы үзеннән этеп ибәргән. Баласын шунда булган кешеләр коткарган"", дип сөйләгән Венедиктов. Шул ук вакытта батып үлүчеләрнең артуына эссе һава торышы да сәбәпче – кешеләр яр буйларына барырга мәбүр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда батып үлүчеләр саны арткан,Яңылыҡтар,1044,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-batip-uluchelar-sani-artkan-/33028134.html,2024-07-09T16:57:00+03:00
"Билдәле булыуынса, йәштәр халыҡ телендә ватрушка тип йөтөтөлгән тюбингты машинаға бәйләп күңел аса. Бер мәл ватрушка тағылған машина ҡапыл туҡтай, тюбингтта ултырған егет автомобиль аҫтында ҡала һәм һәләк була. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Үлемесле уйын,Яңылыҡтар,328,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-13/lemesle-uyyn-4081223,2025-01-13T08:55:00+00:00
"Александр СизиковфикерләрКырымның Бакчасарай район мәхкәмәсе тома сукыр Александр Сизиковның 10 тәүлеккә сак астына алынуы турында ""Кырым теләктәшлегенә"" адвокат Эмил Курбединовхәбәр иткән.22 октябрь төнендә Сизиков йортында тентү булды. Тентүдән соң полиция вәкилләре мөселманны тоткарлады. Шулай ук куәт оешмасы вәкилләре өйдәге ике ноутбук һәм барлык телефоннарны алып киткән. Адвокат Курбединов Сизиковны бары икенче көнне төштән соң гына Бахчасарай мәхкәмәсендә тапкан. Сизиков гаебен танымый, полиция вәкилләренә буйсынмауны кире кага, ди адвокат. Тентү вакытында һәм беркетмә төзегәндә Сизиковның опекуны янында булмаган. Шулай ук полиция хезмәткәрләре Сизиковның сукыр булуы һәм башка авырулары турындагы медицина документларына игътибар итмәгән. Мөселманның беренче төркем инвалид булуы турындагы медицина белешмәсе эш материалларында да теркәлмәгән, полиция вәкилләре аны күрмәүләрен әйткән. Адвокат мәхкәмә Сизиковның сәламәтлеген исәпкә алмаган, аны канунсыз кулга алганнар дип белдерә. Элегрәк Красноярски төбәк мәхкәмәсе, быел май аенда авыру сәбәпле азат ителгән Кырымнан тома сукыр мөселман Александр Сизиковны кабат төрмәгә ябукарарын чыгарды. Сизиковны кабат төрмәгә кайтаруны прокуратура таләп иткән. Иреккә чыгару карарын үзгәртү өчен прокуратураның нинди дәлилләр китерүе әлегә билгесез. Сизиков Русиядә террорчы оешма булып танылган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнеп 17 елга колониягәутыртылганиде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мәхкәмә сукыр мөселман Александр Сизиковны ""полициягә буйсынмаган"" өчен 10 тәүлеккә кулга алган",Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/33569284.html,2025-10-24T08:56:12+00:00
"Из 149 рассмотренных проектов экспертный совет отобрал 62 лучшие работы из 34 регионов страны, включая обучающую игру «Читарики-звукарики» из Республики Башкортостан. Разработанная опытным педагогом-психологом с 30-летним стажем, игра «Читарики-звукарики» представлена в номинации «Сюжетно-образная игрушка». Ее уникальная методика обучения чтению через образные ассоциации включает персонажей-звукариков, наглядно демонстрирующих звучание букв. Комплект игры содержит книгу с обучающим сюжетом, игровые поля, карточки с буквами-персонажами, дополнительные развивающие материалы и -коды с интерактивными видеоуроками. На следующем этапе участникам предстоит создать рабочие прототипы своих разработок в мастерских компаний-партнеров. Финал конкурса запланирован на года, когда в Национальном центре «Россия» пройдет масштабный Фестиваль детских игр и игрушек. – Участников ждут тематические лекции, мастер-классы и выступления ведущих экспертов. Центром фестиваля станет выставка прототипов. Дети и родители смогут опробовать получившиеся проекты и отдать свой голос за лучшие, по их мнению, игрушки. После того, как мы определим победителей, начнется, пожалуй, самый важный и уникальный этап конкурса – производство и реализация, отметил Максим Древаль, генеральный директор Общества «Знание». Всего на конкурс «Родная игрушка» было подано 28 тысяч заявок из всех 89 регионов России. В народном голосовании, проходившем с 17 по 26 мая в соцсети «ВКонтакте», приняли участие 46 тысяч пользователей. Экспертная комиссия из 62 специалистов различных профилей оценивала проекты по множеству критериев.",Игра из Башкирии вышла в полуфинал всероссийского конкурса «Родная игрушка»,Йәмғиәт,1598,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-02/igra-iz-bashkirii-vyshla-v-polufinal-vserossiyskogo-konkursa-rodnaya-igrushka-4261520,2025-06-02T17:31:00+00:00
"Истанбулда митингта катнашучылар. 19 май Төркиянең Истанбул шәһәрендә кырымтатарларны илләреннән сөрүне искә алу митингында советлар хакимиятенең әлеге милләткә булган гамәлләре һәм 2014 елда Русиянең Кырымны аннексияләве һөкем ителде. Бу хакта резолюция кабул ителде дип Крым. Реалии хәбәр итә. Чараны Истанбулның кырымтатар әмәгатьчелеге һәм Чатала () әмәгатьчелеге оештырды. Митингта Украинаның Төркиядәге консуллыгы, Төркия хакимияте, илдәге сәяси фиркаләр вәкилләре, Украина ватандашлары, Кырымнан китәргә мәбүр булган кырымтатарлар катнашты. Митинг 1944 елда кырымтатарлар депортациясенә багышланган һәйкәл янында үтте. Корбаннарны минутлык тынлык белән искә алдылар, Төркия һәм кырымтатар гимннары яңгырады. Һәйкәлгә чәчәкләр салдылар. Сәясәтчеләр, әмәгать эшлеклеләре чыгыш ясады.18 май Казандаүткәнмитингта кырымтатарларның хокуклары үтәлүне таләп иттеләр. омга Кырымда һәм Украинаның төрле шәһәрләрендә кырымтатар сөргене корбаннарын искә алу чараларыузды.",Истанбулда кырымтатар депортациясен искә алу митингы узды,Яңылыҡтар,966,https://www.azatliq.org/a/29237585.html,2018-05-19T18:55:10+00:00
"Был федераль проект 2019 йылда эшләй башлай. Шунан бирле Башҡортостандың төрлө ҡала һәм ауылдарындағы 896 мәктәптә ошондай парталар ҡуйылған. 492 парта – махсус хәрби операция батырҙарына, башҡалары Бөйөк Ватан һуғышы, локаль һуғыштар геройҙары иҫтәлегенә бағышланған. «Проекттың асылы – партаға геройҙың биографияһын, уның батырлығы тураһындағы яҙманы, фотоларын, наградаларының һүрәттәрен урынлаштырыу. Ошондай парта артында ултырып, балалар Ватан тарихын тәрәнерәк өйрәнә. Мәктәп уҡыусыларына патриотик тәрбиә биреүҙә бик мөһим был. Бына шулай итеп беҙ балаларҙа Рәсәйҙең героик үткәненә һәм унан да кәм булмаған героик бөгөнгөһөнә хөрмәт уятабыҙ, – тип яҙа үҙенең блогында Радий Хәбиров. — Ошондай парта артында ултырыу – ҙур мәртәбә. Был хоҡуҡ уҡыуҙа, спортта, ижадта, йәмәғәт эштәрендә  уңышҡа өлгәшкәндәргә генә бирелә». Сығанаҡ",Герой партаһында ултырыу – ҙур мәртәбә,Яңылыҡтар,835,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-28/geroy-parta-ynda-ultyryu-ur-m-rt-b-3986637,2024-10-28T12:39:00+00:00
Ижау әмигъ мәчетендә Гает намазыәмилә ГалиуллинаПылау һәм чәй табыныРөстәм Абаев,Ижау мөселманнары да Корбан гаетен атнакич уздырды,Татарстан,80,https://www.azatliq.org/a/24750981.html,2012-10-25T14:52:04+00:00
"Алексей НавальныйфикерләрУзган ел колониядә үлгән оппозиционер сәясәтче Алексей Навальныйның хатыны Юлия әйтүенчә, сәясәтченең тарафдарлары иренең биологик материал үрнәкләрен әле 2024 елның февраленнән үк алып чит илгә чыгаруга ирешкән. ""Ике илнең лабораторияләре әлеге үрнәкләрне бер-берсеннән бәйсез рәвештә тикшерде. Ике ил лабораторияләре бер нәтиәгә килде - Алексей үтерелгән, төгәлрәге - агуланган"", диде Юлия Навальная. Ул Алексей Навальныйны агулау нәтиәсендә килгән лабораторияләрне тикшерү нәтиәләрен ачык рәвештә бастырырга өнди. Шул ук вакытта, ул бу лабораторияләрнең исемнәрен атамый, алар кайсы илләрдә урнашканын да язмый. Ул бу нәтиәләрне ""сәяси сәбәпләр"" аркасында бастырмаска мөмкиннәр дип ишарәли, ләкин кем тыярга мөмкинлеген Навальная әйтми. Иренең агулануында ул Русия хакимиятләрен гаепли. ""Мин Владимир Путинны ирем Алексей Навальныйны үтерүдә гаеплим. Мин Русиянең махсус хезмәтләрен тыелган химик һәм биологик кораллар эшләүдә гаеплим"", ди Навальная һәм журналистларны аның белән бергә ирен нәрсә белән агуланганын ачыклау өчен үткәрелгән тикшерүләр нәтиәләрен бастыруны таләп итәргә чакыра. Навальная әйтүенчә, ""Русия ватандашы Русия ирлегендә үтерелгән булу сәбәпле"", Көнбатыш Навальныйның үтерелүенә бәйле инаять эше кузгата алмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Юлия Навальная ире Алексей Навальныйның колониядә агуланган булуын әйтте,Яңылыҡтар,1360,https://www.azatliq.org/a/33532960.html,2025-09-17T12:33:26+00:00
"Сәбәбе аңлашыла: ғаиләләрҙә, йәмғиәттә матур үрнәк, дини тәрбиә булмауҙан рухи яҡтан түбән тәгәрәйбеҙ шулай. Ислам дине буйынса туғанлыҡ ептәрен һаҡлау – мөһим, сауаплы ғәмәл һәм әхлаҡи бурыс, йәмғиәтебеҙҙе нығытыусы нигеҙ. Динебеҙ тарҡау булыуҙы хупламай, киреһенсә, берҙәмлеккә саҡыра, сөнки берҙәмлектә – көс, ҡеүәт. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһис-сәләм дә беҙгә туғанлыҡ ептәрен ныҡ һаҡларға ҡушҡан, был – ғүмер оҙонайыуға ла, нәҫел бәрәкәтенә лә йоғонто яһаусы сәбәп. Әнәс бин Мәлик риүәйәт иткән ике сәхих хәҙистә пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кем дә кем малының артыуын, ә ғүмеренең оҙонайыуын теләй, туғанлыҡ ептәрен һаҡлаһын! » – тигән. Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн туғандарыбыҙҙың хәлен белешеп, ауырыһалар, ярҙам итешеп, ололарға – ихтирам, ә йәштәргә үрнәк күрһәтергә тейешбеҙ. Бының өсөн балаларҙы бәләкәстән үк бер-береһе менән таныштырырға, аралаштырырға кәрәк. Ата-әсәләр, туғандар мәрхүм булһа, уларҙың дуҫтарын да ташларға ярамай, аралашып тороу лазым. Хәҙистәрҙән билдәле булыуынса, Аллаһтан ҡурҡҡан кеүек, туғанлыҡ ептәренең өҙөлөүенән дә ҡурҡыр кәрәк, сөнки туғанлыҡ ептәрен өҙөү гонаһ һанала, тәүбәгә килмәһәләр, уның өсөн кеше был донъяла ла, әхирәттә лә язаһын күрә. Шулай уҡ туғанлыҡ ептәрен өҙгәндең доғалары ҡабул булмай, ул бәрәкәттән мәхрүм ҡала. Ә туғандары менән матур мөнәсәбәт һаҡлағандар был донъяла ла, әхирәттә лә бәрәкәткә, сауапҡа, бәхеткә өлгәшә. Мосолмандар ҙа бер-береһенә туған иҫәпләнә. Шуға кемгәлер өс көндән артыҡ үпкәләп йөрөү килешмәй. «Ән-Ниса» («Ҡатындар») сүрәһенең 1-се аятында: «Эй, һеҙ, кешеләр! Һеҙҙе бер йәндән барлыҡҡа килтергән һәм унан уның ҡатынын бар ҡылған һәм был икәүҙән күп ирҙәрҙе һәм ҡатындарҙы таратҡан Раббығыҙҙан ҡурҡығыҙ! Уның исеме менән бер-берегеҙгә ялбара торған Аллаһтан ҡурҡығыҙ һәм ҡәрҙәшлек бәйләнештәренән (өҙөүҙән). Ысынлап та, Аллаһ һеҙҙең өҫтөгөҙҙән күҙәтеүсе! » – тиелгән. Ҡайһы берәүҙәр туғандарҙың байы, файҙа килтерерҙәйе менән генә аралаша, әммә улай ярамай. Барыһына ла тигеҙ ҡарап, ҡайғы-шатлыҡтарҙы уртаҡлашып, мохтаждарына ярҙам ҡулын һуҙып, яуызлыҡтарҙан яҡлап-һаҡлап, йылы һүҙ, яҡшы кәңәш менән булһа ла терәк булыу фарыз. Туғанлыҡ бурыстарын һаҡлау тураһында «Әр-Рум» («Румиҙар») сүрәһенең 38-се аятында ла әйтелгән: «Яҡын туған-ырыуҙарға тейешле булғанды бир һәм ярлыға һәм юлсыға. Был — Аллаһтың йөҙөн (сауабын) теләгән кешеләр өсөн хәйерле. Улар бәхетле», – тиелгән. Туғандар, икенсе милләт, башҡа дин әһеле булыуына ҡарамаҫтан, уларға йылы мөнәсәбәт һаҡларға тейеш. Туғандарыбыҙ мәрхүм булһа, уларҙы ҡәҙер-хөрмәт менән ерләү, рухтарына доға уҡып тороу – бурысыбыҙ. «Әл-Әнфәл» («Һуғыш табышы») сүрәһенең 75-се аятында: «Һуңынан иман килтергән һәм күскән һәм һеҙҙең менән бергә көрәшкән кешеләр — улар һеҙҙән; Аллаһ китабында ҡарындаштар береһе икенсеһенә яҡыныраҡ. Ысынлап та, Аллаһ һәр нәмәне белә! » – тиелгән. Туғанлыҡ ептәрен нығытыу — ул пәйғәмбәребеҙ сөннәтен үтәү, Аллаһ Тәғәлә менән араларыбыҙҙы яҡынайтыу, йәннәткә юл һалыу. Туғанлыҡты һаҡлаусының Раббыбыҙ рухи дәрәжәләрен күтәрә, уны Үҙе һаҡлай, уға ярҙам итә. Йә Рабби! Беҙгә заман ахырының фетнәләренә, шайтан үәсүәсәләренә бирешмәй, туғанлыҡ ептәрен һаҡлап, камил иман менән йәшәргә насип ҡыл! Фәнирә ҒАЙСИНА. Ислам дине буйынса туғанлыҡ ептәрен һаҡлау – мөһим, сауаплы ғәмәл һәм әхлаҡи бурыс, йәмғиәтебеҙҙе нығытыусы нигеҙ. Динебеҙ тарҡау булыуҙы хупламай, киреһенсә, берҙәмлеккә саҡыра, сөнки берҙәмлектә – көс, ҡеүәт. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһис-сәләм дә беҙгә туғанлыҡ ептәрен ныҡ һаҡларға ҡушҡан, был – ғүмер оҙонайыуға ла, нәҫел бәрәкәтенә лә йоғонто яһаусы сәбәп. Әнәс бин Мәлик риүәйәт иткән ике сәхих хәҙистә пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кем дә кем малының артыуын, ә ғүмеренең оҙонайыуын теләй, туғанлыҡ ептәрен һаҡлаһын! » – тигән. Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн туғандарыбыҙҙың хәлен белешеп, ауырыһалар, ярҙам итешеп, ололарға – ихтирам, ә йәштәргә үрнәк күрһәтергә тейешбеҙ. Бының өсөн балаларҙы бәләкәстән үк бер-береһе менән таныштырырға, аралаштырырға кәрәк. Ата-әсәләр, туғандар мәрхүм булһа, уларҙың дуҫтарын да ташларға ярамай, аралашып тороу лазым. Хәҙистәрҙән билдәле булыуынса, Аллаһтан ҡурҡҡан кеүек, туғанлыҡ ептәренең өҙөлөүенән дә ҡурҡыр кәрәк, сөнки туғанлыҡ ептәрен өҙөү гонаһ һанала, тәүбәгә килмәһәләр, уның өсөн кеше был донъяла ла, әхирәттә лә язаһын күрә. Шулай уҡ туғанлыҡ ептәрен өҙгәндең доғалары ҡабул булмай, ул бәрәкәттән мәхрүм ҡала. Ә туғандары менән матур мөнәсәбәт һаҡлағандар был донъяла ла, әхирәттә лә бәрәкәткә, сауапҡа, бәхеткә өлгәшә. Мосолмандар ҙа бер-береһенә туған иҫәпләнә. Шуға кемгәлер өс көндән артыҡ үпкәләп йөрөү килешмәй. «Ән-Ниса» («Ҡатындар») сүрәһенең 1-се аятында: «Эй, һеҙ, кешеләр! Һеҙҙе бер йәндән барлыҡҡа килтергән һәм унан уның ҡатынын бар ҡылған һәм был икәүҙән күп ирҙәрҙе һәм ҡатындарҙы таратҡан Раббығыҙҙан ҡурҡығыҙ! Уның исеме менән бер-берегеҙгә ялбара торған Аллаһтан ҡурҡығыҙ һәм ҡәрҙәшлек бәйләнештәренән (өҙөүҙән). Ысынлап та, Аллаһ һеҙҙең өҫтөгөҙҙән күҙәтеүсе! » – тиелгән. Ҡайһы берәүҙәр туғандарҙың байы, файҙа килтерерҙәйе менән генә аралаша, әммә улай ярамай. Барыһына ла тигеҙ ҡарап, ҡайғы-шатлыҡтарҙы уртаҡлашып, мохтаждарына ярҙам ҡулын һуҙып, яуызлыҡтарҙан яҡлап-һаҡлап, йылы һүҙ, яҡшы кәңәш менән булһа ла терәк булыу фарыз. Туғанлыҡ бурыстарын һаҡлау тураһында «Әр-Рум» («Румиҙар») сүрәһенең 38-се аятында ла әйтелгән: «Яҡын туған-ырыуҙарға тейешле булғанды бир һәм ярлыға һәм юлсыға. Был — Аллаһтың йөҙөн (сауабын) теләгән кешеләр өсөн хәйерле. Улар бәхетле», – тиелгән. Туғандар, икенсе милләт, башҡа дин әһеле булыуына ҡарамаҫтан, уларға йылы мөнәсәбәт һаҡларға тейеш. Туғандарыбыҙ мәрхүм булһа, уларҙы ҡәҙер-хөрмәт менән ерләү, рухтарына доға уҡып тороу – бурысыбыҙ. «Әл-Әнфәл» («Һуғыш табышы») сүрәһенең 75-се аятында: «Һуңынан иман килтергән һәм күскән һәм һеҙҙең менән бергә көрәшкән кешеләр — улар һеҙҙән; Аллаһ китабында ҡарындаштар береһе икенсеһенә яҡыныраҡ. Ысынлап та, Аллаһ һәр нәмәне белә! » – тиелгән. Туғанлыҡ ептәрен нығытыу — ул пәйғәмбәребеҙ сөннәтен үтәү, Аллаһ Тәғәлә менән араларыбыҙҙы яҡынайтыу, йәннәткә юл һалыу. Туғанлыҡты һаҡлаусының Раббыбыҙ рухи дәрәжәләрен күтәрә, уны Үҙе һаҡлай, уға ярҙам итә. Йә Рабби! Беҙгә заман ахырының фетнәләренә, шайтан үәсүәсәләренә бирешмәй, туғанлыҡ ептәрен һаҡлап, камил иман менән йәшәргә насип ҡыл! Фәнирә ҒАЙСИНА.",Туғанлыҡ ептәре,Йәмғиәт,6270,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-19/tu-anly-ept-re-3854217,2024-07-19T00:40:00+00:00
"Вечер-посвящение Героям России «Наши маяки» собрал на Советской площади множество гостей, среди которых были и участники специальной военной операции. Концерт, ставший данью памяти героям прошлого и настоящего, подчеркнул значимость патриотического воспитания и сохранения исторической памяти. Особое внимание было уделено вкладу деятелей культуры в развитие армейской жизни. Художественный руководитель Башкирского государственного академического театра оперы и балета, Аскар Абдразаков, был удостоен высокой награды – медали Министерства обороны России «За веру и служение Отечеству». Эта награда стала заслуженным признанием его многолетней работы и преданности делу. Начальник отдела культурных программ департамента культуры Минобороны РФ, Ольга Фаллер, лично вручила награды представителям культурной элиты Башкортостана. Она отметила неоценимый личный вклад каждого награжденного в популяризацию культуры в Вооруженных Силах РФ и укрепление межрегиональных культурных связей. Эти деятели культуры внесли значительный вклад в организацию и проведение культурных мероприятий для военнослужащих, а также в развитие творческих коллективов, чья деятельность направлена на патриотическое воспитание. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Культура на страже Отечества,Махсус хәрби операция,1323,https://uchbash.com/articles/care/2025-08-26/kultura-na-strazhe-otechestva-4362805,2025-08-26T17:21:00+00:00
"Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө уңайынан – 7 марттан 9-на тиклем (шәмбе – дүшәмбе)өс көн тоташ ял итә ала. Был байрамдарҙан һуң дүрт көнлөк эш аҙналары була. Йәмғеһе 2026 йылда байрамдар арҡаһында ун ҡыҫҡа эш аҙнаһы көтөлә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Сираттағы оҙайлы ял көндәре ҡасан көтөлә?,Яңылыҡтар,397,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-16/siratta-y-o-ayly-yal-k-nd-re-asan-k-t-l-4538888,2026-01-16T09:45:00+00:00
"Камил СәмигуллинМөфти буддистларның мәчетләргә һөүмнәреннән соң Мьянмадагы мөселманнарга авыр чакта ярдәм күрсәтергә чакырды. Кызганыч ки, без Русия мөселманнары төбәктәге вазгыятьне берьяклы гына үзгәртә алмыйбыз. Әмма без бу хәлне үзгәртә алучыга мөрәәгать итә алабыз. Татарстандагы, Русиядәге һәм дөньядагы барлык мөселманнарны дога кылып Аллаһ Тәгаләгә мөрәәгат итәргә һәм Мьянмадагы рәнетелгән мөселманнарга ярдәм сорарга чакырам, диелә Мөфти мөрәәгатендә.2017 елның мартында БМОда Мьянма мөселманнарына ярдәм проекты тәкъдим ителде. Анда мөселманнарны күпләп үтерүләр, көчләүләр һәм азаплаулар, һуманитар оешмаларны проблемлы төбәкләргә кертергә кирәклеге язылган. Кытай белән Русия бу проектка вето салды.",Татарстан мөфтие Мьянмадагы мөселманнар өчен дога кылырга чакырды,Яңылыҡтар,712,https://www.azatliq.org/a/28713799.html,2017-09-03T17:33:01+00:00
"Башҡорт аты халыҡ-ара фестивале быйыл да Баймаҡ районында икенсе тапҡыр гөрләп уҙҙы. Унда Ирәндек мәргәне, Ауҙарыш, Ылаҡ уйындары Тай-тулаҡ ат спорты ярыштары үтте. Хәҙер инде был спорт төрҙәре Башҡортостандың төрлө төбәктәрендә йылдам үҫеш ала бара. Фестивалдә лә улар үҙ янына бихисап тамашасыһын йыйҙы. Был уйындарҙын икәүһе хаҡында һүҙебеҙ. Ауҙарыш Был уйын һыбайлыларҙан эйәрҙә ныҡлы ултырыуҙы талап итә. Ауҙарыш махсус майҙанда үтә. Билдәренә таҫтамал ураған ике һыбайлы егет бер-береһен шул, таҫтамалынан һөйрәп-тартҡылап, эйәр өҫтөнән ҡолатырға тырышып, айпаша. Кем аттан дәғүәсеһен һөйрәп төшөрә, шул еңеүсе була. Хәҙерге көндә ауҙарыштың бер нисә ҡағиҙәһе бар. Уйын 15 минут бара. Бәйгеселәр өс ауырлыҡ категорияһында көс һынаша: бәләкәй ауырлыҡ – 65 килограмға тиклем, уртаса ауырлыҡ кәүҙә ауырлығы 80 килограмға тиклем, ҙур ауырлыҡ – 80 килограмдан ашыу булған көрәшселәрҙе үҙ эсенә ала. Әгәр уйын барышында еңеүсе билдәләнмәһә, еңеүсене асыҡлау өсөн өс минутлыҡ тәнәфестән һуң биш минут өҫтәмә уйын ваҡыты бирелә. Бәйге һөҙөмтәһе ошолай билдәләнә: бәхәсһеҙ еңеү өсөн өс мәрәй, әүҙем көрәш өсөн ике мәрәй, һүлпән көрәш өсөн штраф мәрәйҙәр бирелә. Уйынсыларға дәғүәсеһенә йәки уның атына һуғыу, уның башынан, сәсенән йәиһә аттың эйәренән тотоп алыу, ҡулын ҡайырыу, өҫтөнә аттың теҙгенен ташлау тыйыла. Ылаҡ («Күк бүре» йәки «Кәзә тартыш») Уйынсы, ат өҫтөндә сабып барған килеш кәзә түшкәһен (ылаҡты) ерҙән эләктереп алып, йәки дәғүәсеһе ҡулынан тартып алып, икенсе команданың уйынсыларына бирмәйенсә, билдәләнгән урынға алып барып еткереп, ҙур ҡаҙанға ырғытырға тейеш. Хәҙерге ваҡытта кәзә түшкәһе урынына тығыҙ тултырылған тоҡ файҙаланыла. Уйын 200-гә 70 метр ҙурлыҡтағы асыҡ ерҙә уҙғарыла. Уйын майҙанының уртаһына 6 метр диаметрлы түңәрәк һыҙыла, ярыш башланыр алдынан унда кәзә (ылаҡ) түшкәһен һалып ҡуялар. Һәр ярышыусы команданың үҙенең «ҡаҙаны» бар, элек ул тай ҡаҙаны булһа, хәҙер – һыҙып билдәләнгән түңәрәк. Уйында һәр команданан бер ваҡытта дүртәр егет кенә уйнай. Уйынсыларҙың бер-береһе менән алмашырға һәм хатта аттарын да алмаштырырға хоҡуҡтары бар. Аттарҙың эйәр-өпсөнөнә лә талаптар бар: йүгән металл биҙәк менән биҙәлмәҫкә, ә өҙәңге шыма булырға тейеш. Ҡаҙаҡлы дағалы аттарҙы ярышта ҡатнаштыр- майҙар. Егеттәрҙең хәрәкәттәрен уйын майҙанындағы арбитрҙан һәм уның ике ярҙамсыһынан торған судьялар коллегияһы күҙәтә. Кем кәзә түшкәһен ҡаршы яҡтың ҡаҙанына күберәк ташлаһа, шул еңеүсе була. Үҙенең командаһы өсөн иң күп мәрәй йыйған һыбайлы ярыштың шәхси еңеүсеһе булып иҫәпләнә. Борон-борондан был уйындар үҙенә күрә хәрби тренировка ла булып торған: йәш егеттәр ысын һуғыш шарттарында һыбай килеш алышырға һәм аттар менән идара итергә өйрәнгән.",Башҡорттарҙың һыбайлы спорт уйындары,Спорт,2672,https://amanat.su/articles/sport/2024-09-20/bash-orttar-y-ybayly-sport-uyyndary-4030332,2024-09-20T14:25:00+00:00
"Башҡорт телен яҡшы белгән, үҙ телендә фекерләгән, яҙыуға барымы булған, журналистика һәм блогерлыҡ менән ҡыҙыҡһынған балалар «Мин -йәш Шәһитсе» медиамәктәбенә йыйылды. Был проект «Аҡбуҙат» балалар журналы тарафынан Башҡортостан Башлығы гранттары фонды ярҙамында тормошҡа ашырыла. Республикабыҙҙың төрлө район-ҡалаларынан йыйылған һәләтле балалар көҙгө каникул дауамында яҙырға, башҡортса матур итеп фекерләргә өйрәнә, билдәле журналистар, фотокорреспонденттар менән осраша, баш ҡалабыҙҙың тарихи урындарына сәйәхәт итә. Ғөмүмән, ялдары файҙалы һәм күңелле үтәсәк. ""Аманат"" журналының баш мөхәррир урынбаҫары Рәзил Бикбулатов һәр бер йәш Шәһитсегә журнал һәм бүләктәр бирҙе.","""Мин – йәш шәһитсе""",Яңылыҡтар,673,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-30/min-y-sh-sh-itse-3989256,2024-10-30T11:18:00+00:00
Үҙегеҙҙең һәм яҡындарығыҙҙың һаулығына иғтибарлы булығыҙ -иртәгә магнит дауылы көтөлә.,Иртәгә магнит дауылы көтөлә,Яңылыҡтар,86,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-11/irt-g-magnit-dauyly-k-t-l-3761279,2024-05-11T00:36:25+00:00
"Республикала Игелекле яҙҙырыу (Добрая подписка) акцияһы бара. Ул 2022 йылда, Өфөлә беренсе тапҡыр Китап-байрам фестивале үткәндә, старт алды. Акцияны иң тәүгеләрҙән булып башлап, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров менән Рәсәй Федерацияһы Президенты ярҙамсыһы Владимир Мединский махсус хәрби операция бурыстарын үтәүсе ике яугирҙең Архангель һәм Дүртөйлө райондарында йәшәүсе ғаиләләренә район гәзиттәренә яҙҙырыу тураһындағы квитанция бүләк иткән иде. Акцияға тәүге айҙа уҡ меңдән ашыу кеше ҡушылды. Хәҙер инде был хәрәкәт Башҡортостандың төрлө төбәктәрендә йәшәүсе биш меңдән артыҡ кешене берләштерә. Республика Башкортостан Нәшриәт йорто ойоштороп үткәргән әлеге акция төбәктә иғлан ителгән Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларның ғаилә ағҙаларына ярҙам итеү йылында ла дауам итә. Унда ҡатнашыусылар хәрбиләр ғаиләләрен гәзит-журналдарға яҙҙырып ҡына ҡалмай, уларға хуплау, рәхмәт һүҙҙәрен һәм ихлас теләктәрен дә белдерә. Был игелекле эштән беҙҙең саҡмағоштар ҙа ситтә ҡалмай. Быға ҡәҙәр үткән гәзит-журналдарға яҙылыу кампаниялары ваҡытында яугир яҡташтар ғаиләләрен район гәзитенә яҙҙырып, квитанциялар бүләк иткән шәфҡәтле яҡташтар булды. Уҙған шәмбелә районыбыҙҙың Тайнаш ауылы Һабан туйында ошонда йәшәүсе өлгөлө ғаиләләрҙең береһе – Бәҙертдиновтар әлеге акцияға ҡушылып, яҡташтары – Иҫке Балаҡ ауылынан махсус операция бурыстарын үтәргә киткән яугирҙең ғүмер юлдашы Гөлнара Ғалимоваға район гәзитенә яҙылыу тураһындағы квитанцияны тултырып бүләк итергә булды. Гөлнара Ғәрәби ҡыҙы – Тайнаш ауыл биләмәһендә яҡташ яугирҙәр өсөн гуманитар ярҙам йыйыуҙы ойоштороуҙа иң актив ҡатнашҡан райондаштарҙың береһе. Урындағы Герой ауыл хужалығы кооперативында яуаплы хеҙмәттәр башҡарған Рәфис Рәшит улы менән өс тиҫтә йылға яҡын мәктәптә балаларға белем һәм тәрбиә биргән Гүзәлия Әҙһәр ҡыҙы, уларҙың улдары Риғәт һәм килендәре Таңһылыу яугир яҡташтары ғаиләһенә изге теләктәр еткерҙеләр һәм бөтә райондаш хәрбиҙәрҙең мөмкин ҡәҙәр тиҙрәк еңеү менән әйләнеп ҡайтыуҙарын теләнеләр. (Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һабантуйҙа Гөлнара Ғәрәби ҡыҙын шәхсән осрата алманыҡ, Бәҙертдиновтар квитанцияның әбүнәсе өлөшөн шәхсән үҙенә, ә беҙ почта бүлексәһенә тапшырасаҡбыҙ). Июль айынан яугир йортона райондың Игенсе гәзите килә башлай. Игелекле яҙҙырыу – ул ябай акция ғына түгел, ә ысын мәғнәһендә республикала йәшәүселәрҙең, райондаштарҙың берҙәм яуаплылыҡ тойоу һәм берләшеү билдәһе дә. Яҡташ яугирҙәребеҙгә, уларның ғаиләләренә ихлас рәхмәтле булыуҙарын белдереп, райондаштарҙы ошо акцияға ҡушылырға саҡырабыҙ.",Яугир ғаиләһенә хәстәрлек менән,Махсус хәрби операция,2499,https://shonkar.com/news/care/2025-06-08/yaugir-gail-en-h-t-rlek-men-n-4269458,2025-06-08T18:37:00+00:00
"Урал МОРТАЗИН, ике ул атаһы, бейеүсе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы. Өфө ҡалаһы. Мин үҙем атай абруйы юғары булған ғаиләлә тәрбиәләнеп үҫтем, шуға малайҙар өсөн өйҙәге ысын ирҙәрсә мөхит, мөнәсәбәт бик мөһим икәнен яҡшы беләм. Атай улына һәр йәһәттән өлгө, абруй булырға тейеш. Шул саҡта уның һынаулы бер ҡарашы ғына ла ҙур тәрбиәүи әһәмиәткә эйә. Төрлө һөнәргә өйрәтеү ҙә - атай бурысы. Тимәк, уның үҙенә эш белеү мотлаҡ. Иман, рух та бала күңеленә үҙенән-үҙе инмәй. Тарихыбыҙҙы, батырҙарыбыҙҙы белеп үҫергә тейеш тормош тотҡаһы буласаҡ малайҙар. Хәҙер ""Ҡайҙа ысын ир-егеттәр? "" тип оран һалыу модаға инеп китте. Улар бер ҡайҙа ла юҡ булмаған - тыуалар, арабыҙҙа йөрөйҙәр, тик тейешле тәрбиә алмағандар. Малайҙар балалар баҡсаһында ла, мәктәптә лә ҡатын-ҡыҙҙар ҡулында. Ни өсөн шулай, нишләп ир-егеттәр уҡытыусылыҡҡа бармай хәҙер? Яуабы ябай ғына - эш хаҡы түбән. Көслө затҡа ғаиләһен аҫрарға, балаларына лайыҡлы тормош шарттары булдырырға кәрәк тәбаһа. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа ветеран-яугирҙар күпләп килгән мәғарифҡа, беҙҙең атайҙар, унан һуңғы быуын улар мәктәбен үткән. Ир уҡытыусыһының өлгөһө, үҙен тотоуы, тәртибе - малайҙар өсөн барыһы ла мөһим. Ә бөгөн хәл башҡа. Уны нисектер төҙәтергә кәрәк. Күңелемдә малайҙар өсөн шәхси мәктәп асыу хыялы бар. Унда уҡытыуҙың дөйөм программаһына ингән фәндәрҙән тыш, бейеү ҙә, уҡтан атыу ҙа, һыбай йөрөү ҙә, көрәш тә булырға тейеш. Башҡорт борондан ат менән айырылғыһыҙ булған. Уны тотоп, һыйпап ҡарау, һыбай менеп йөрөү хәҙерге балаларҙа ҡан хәтерен уятыу, онотола барғанды иҫкә төшөрөү өсөн бик шәп дауа бит ул. Ә бейеү ихтыяр көсө тәрбиәләй, дөрөҫ йәшәргә өйрәтә. Глобалләшеү дәүерендә үҙебеҙҙең тамырҙарыбыҙҙы юғалтмаҫ, малайҙарыбыҙҙы, буласаҡ милләт тотҡаларын, маҡсатлы, рухлы итеп тәрбиәләү өсөн ундай уҡыу бигерәк тә кәрәк. Асылыңды беләһең икән, йәшәүе лә, башҡалар менән мөнәсәбәт ҡороуы ла, ҡуйған маҡсаттарыңа өлгәшеү ҙә күпкә еңелерәк. Ике улым да әле - уҡыусы балалар, Ф. Мостафина исемендәге 20-се ҡала Башҡорт гимназияһында уҡыйҙар. Тхэквондо секцияһында шөғөлләнеп, был көнсығыш алыштың серҙәрен үҙләштерәләр. Хәҙер инде улар тренерҙарының беренсе ярҙамсыһы, кескәйҙәргә үҙҙәре дәрес бирә. Шуға ныҡ ҡыуанам: улымдың класс етәксеһе - ир-егет. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ир балала нисек ир-егетлек сифаттары тәрбиәләргә?,Йәмғиәт,2367,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-23/ir-balala-nisek-ir-egetlek-sifattary-t-rbi-l-rg-4133395,2025-02-23T11:03:00+00:00
"Ҡарағолова Наҙгөл, Бөрйән районы Байназар мәктәбенең 5 а класы уҡыусыһы.","""Көҙгө кис"", фотоэтюд",Яңылыҡтар,72,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/k-g-kis-fotoetyud-4019515,2024-11-24T17:25:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстан дәүләт шурасының ЛДПРдан депутаты Эдуард Шәрәфиевүзенең -каналында Русиядә гомуми мобилизация игълан итәргәчакырды. Аның әйтүенчә ""әмгыятьнең бер өлеше сугыш кырында һәр көн гомерен куркыныч астына куя"", ә икенче өлеше ""берни булмагандай кылана"". Шуңа күрә яки гомуми мобилизация кирәк, йә "" мобилизацияләнгәннәр өчен хезмәт итү вакытын билгеләү зарур, әйтик бер ел дип"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан депутаты Эдуард Шәрәфиев Русиядә гомуми мобилизация игълан итәргә чакырды,Яңылыҡтар,503,https://www.azatliq.org/a/32462509.html,2023-06-16T13:58:13+00:00
"Муниципалитет етәксеһе хәрбиҙең ата-әсәһенә ҡыйыу яугир һәм патриот ул тәрбиәләгән өсөн рәхмәт белдерҙе. «Ҡаһарманлыҡ өсөн» миҙалы — илебеҙҙең иң мәртәбәле наградаларының береһе.   Уны алыу — эшең менән Ватанға тоғролоғоңдо иҫбат итеү, уның мәнфәғәтен һәм граждандарҙың хәүефһеҙлеген һаҡлауға әҙер булыу тигәнде аңлата. Лайыҡлы ул һәм ысын патриот тәрбиәләгәндәре өсөн беҙҙең яҡташтың ата-әсәһенә рәхмәт белдерәм», —тине Динис Йосопов.","""Ҡаһарманлыҡ өсөн"" миҙалы менән бүләкләнде",Яңылыҡтар,435,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/a-armanly-s-n-mi-aly-men-n-b-l-kl-nde-4587926,2026-02-21T16:30:00+00:00
3 принтердан чыгарылган кеше башы сыныТерри ВеллерсНью-Йорк штатындагы Корнелл университеты хезмәткәре Лэрри Бонассар 3 принтердан чыгарылган кеше колагын күрсәтәТомас ФрейДжордж МагнусҺод Липсон,3 принтерлар сәнәгатьтә инкыйлаб башлый,Мәғариф,195,https://www.azatliq.org/a/24950541.html,2013-04-12T08:36:29+00:00
"Доһадагы шартлауфикерләрКатар башкаласы Доһада берничә шартлау булган. Израилнең саклану армиясе бу хакта хәбәрләр чыкканнан соң, ХӘМӘС (АКШ һәм Европа берлегендә террорчы дип танылган) югары итәкчелегенә каршы һөүмнәр ясавын белдерде. Хәбәрдә әйтелгәнчә, тыныч халыкка зыян килүне киметү өчен чаралар күрелгән. Шул ук вакытта һөүмнең кайда һәм кайчан ясалуы, аның нәтиәләре турында әйтелми. Катар итәкчелеге соңрак һөүмнең ХӘМӘС әгъзалары яшәгән йортларга ясалуын әйтте һәм халыкара хокук бозуы турында белдереп, Израилны хөкем итте. Израил һәм гарәп медиалары, аерым алганда ""Әл-Арабия"" һәм ""Әл-Хәдат"" белдерүенчә, һөүм нәтиәсендә ХӘМӘСнең берничә югары түрәсе, аерым алганда ХӘМӘСнең чит илдәге офисы башлыгы һәм солых сөйләшүләре төркеме башлыгы Хәлил әл-Хая, ХӘМӘСнең Көнбатыш Үрдүндәге башлыгы Заһир абарин һәм сәяси бюро итәкчесе Халид Машаал һәлак булган. Ләкин бу мәгълүмат рәсми расланмаган. Әл-азирә һәм башка кайбер медиалар хәбәрендә әйтелгәнчә, ХӘМӘС итәкчеләре Доһада соңгы солых килешүе турында сөйләшү өчен ыелган булган. Анда оешманың сәяси бюросының берничә вәкиле, шул исәптән ХӘМӘСнең Газзәдәге итәкчесе катнашкан булуы ихтимал. Катар Газзә сызыгында утны туктату турында Израил белән ХӘМӘС арасындагы туры булмаган сөйләшүләрдә арадашчы ролен уйный. Илдә ХӘМӘСнең сәяси офисы урнашкан. Элегрәк Израил аны юк итүне максат итмәде. Әлегә һөүмнең Катар белән яхшы мөнәсәбәтләрдә булган АКШ белән килештерелүе билгеле түгел. Израил медиасы белдерүенчә, һөүм алдыннан ил хакимияте АКШны да, Катарны да кисәткән. Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяху канцеляриясендә белдерүләренчә, чараны Израил тулысынча мөстәкыйль башкарган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Катар башкаласында шартлаулар: Израил ХӘМӘС итәкчелегенә һөүм иткән,Яңылыҡтар,1746,https://www.azatliq.org/a/33525916.html,2025-09-09T14:57:30+00:00
"Ә мин ҡалдым. Унан һуң да бер нисә ҡыҙ менән осрашҡылап ҡараным әле. Әммә улар былай ғына, киләсәкте бергә бәйләрлек түгел инеләр. Ул арала йәштәштәремдең өйләнәһе өйләнеп, ситкә китәһе – китеп, урынлашып бөттө. Ауылда минең ишеләр генә ҡалды. Бер ҡалһаң, шулай ҡалаһың икән ул. 35-40-та ла әллә ни һуң кеүек түгел әле, әммә йәш барған һайын ғаилә ҡороу ҡатмарлана. Ә хәҙер мин бөтөнләй өмөтләнмәйем. Тиңдәштәремдең балалары үҫеп етеп, ейәндәр алып ҡайта башланы. Районда яңғыҙ ҡатындар ҙа бар ул. Әммә бер ҙә кейәүгә сыҡмай ҡалғаны бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Күбеһе айырылып ҡайтҡан. Таныштарым араһында ла бар ундайҙар. Тәҡдим яһап ҡарағаным да булды, бала менән алырға ла ҡаршы түгел инем. Ләкин улар ҡабаттан ғаилә ҡороп, ир менән йәшәргә үҙҙәре теләмәй бит! Сөнки айырылып ҡайтҡас, тыныс ҡына йәшәүҙең тәмен татып өлгөргән улар. Миңә былай  ҙа ҡыйын түгел. Бала менән үҙемде генә нисек тә булһа ашатам! ""– тиҙәр. Йәй көнө классташтар менән осрашыу ойошторғайныҡ. Арабыҙҙа ике ҡыҙыбыҙ, минең кеүек, бер ҙә генә лә ғаилә ҡороп ҡарамаған икән. Был йәштә йәшерен-батырын түгел бит инде, асыҡтан-асыҡ һөйләшәбеҙ. Улар уҡырға киткән ерҙән ҡалала төпләнеп ҡалған. Береһе әле булһа тулай тораҡта йәшәй, икенсеһе фатир алған. Әммә хәҙер улар ауылға ҡайта торған кеше түгел бит инде. Сөнки эшкә бәйлеләр. Күпме ҡалала йәшәп, ҡайҙан инде кире ауылға ҡайтһындар? Стаж юғалмаһын өсөн эш кәрәк, ә ауылда ул юҡ. Бәлки бер 10-15 йыл элек тәҡдим яһаған булһам, нимәгәлер өмөтләнергә булыр ине. Ул мәлдә, һис булмаһа, бала алып ҡайтырлыҡ булғандар. Ә 50-лә  кейәүгә сығыуҙың ниндәй мәғәнәһе бар? Яңғыҙылыҡҡа өйрәнгән кешеләр беҙ. Был хәлде бер нисек тә үҙгәртә алмаған бисаралар. З. Ғ.",Рәхәт эҙләп һуңға ҡалдым,Йәмғиәт,1673,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2025-04-09/r-h-t-e-l-p-u-a-aldym-4191266,2025-04-09T20:22:00+00:00
"Дамир СатретдиновфикерләрБүген, 6 мартта Татарстан эчке эшләр министрлыгы хезмәткәрләренә яңа итәкчеләрен - полиция генерал-майоры Дамир Сатретдиновны тәкъдим иттеләр, дип яза Татарстан мәгълүмат чаралары. Әстерханда туган Сатретдиновны Татарстан эчке эшләр министры итеп 29 февральдә билгеләгәннәр - бу хактагы фәрманны Русия президенты Владимир Путинимзалаган. Аңа кадәр ул Русиянең Ханты-Манси автоном бүлгесендәге идарәсе белән итәкчелек иткән. Сатретдиновка кадәрге министр Артем Хохоринвазифасын калдыруы турында рапортны 2023 елның декабрендә язган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда яңа эчке эшләр министрын тәкъдим иттеләр,Яңылыҡтар,654,https://www.azatliq.org/a/32850182.html,2024-03-06T12:06:38+00:00
"Дөйөм осорҙа финанслау 894,8 миллион һум тәшкил иткән, шул иҫәптән  834,9 миллион һумы – федераль бюджеттан",Республика - федераль проектты тормошҡа ашырыу буйынса лидер,Әҙәбиәт,107,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-10/respublika-federal-proektty-tormosh-a-ashyryu-buyynsa-lider-4501526,2025-12-10T16:30:00+00:00
"Бөгөн утыҙҙы үткән яңғыҙҙарҙың күбәйеүе – йәмғиәтте хафаға һалған проблемаларҙың береһе ул. Буйҙаҡ ир-егет күңел төшөнкөлөгөнән тиҙ ҡартая, ғүмере ҡыҫҡара, ә гүзәл заттың олоғая килә бала табыу мөмкинлеге юғала. Бына ошоларҙы күҙ уңында тотоп, һәм милләттәштәребеҙгә ярҙам итеү маҡсатында, «Башҡортостан ҡыҙы» журналы сиктәрендә «Димсе клубы»н асҡайныҡ. Бер нисә ир-егет менән ҡатын-ҡыҙҙың иғланын баҫмабыҙҙа сығарҙыҡ та. Башта баҙнат итеп өндәшкән кеше табылманы. Яңыраҡ ул мәғлүмәтте «Бәйләнештә»ге төркөмөбөҙгә ҡабатлап ҡуйғайныҡ, беҙгә яҙыусылар күбәйҙе лә китте. Айырыуса ир-егеттәр һәм. йәштәрҙең әсәләре яҙа. Тимәк, был мәсьәлә ата-әсәләрҙе лә борсой, тик улар ҡалай итеп һәм ҡайҙан эш башларға икәнде генә белмәй. Бына анализлайбыҙ: ир халҡын 30-40 йәштәрҙәге бала таба алырлыҡ ҡатын-ҡыҙ ҡыҙыҡһындыра. Әле базабыҙҙа береһенән-береһе шәп һигеҙ ир-егет бар, улар етди мөнәсәбәттә ғаилә ҡорорлоҡ пар һайларға теләп мөрәжәғәт итте. Ҡыҙҙар тураһында айырым әйтмәксебеҙ. Сөнки төрлө йәштәге ҡыҙҙарға ғаиләгә бәйле һорауҙар бирҙек. Һәм яуаптар ошолай: 18–25 йәштәргә тиклемге күбеһе кейәүгә сығыу хаҡында уйламай. Йәшмен әле, тиҙәр. Юғары белем алыу, карьера эшләү, машиналы, фатирлы булыу уларҙың маҡсаты. Шулай итеп, һылыу, булдыҡлы, аҡыллы ҡыҙҙарыбыҙ үҙ аллылыҡ юлында йәшлектәре үткәнен дә һиҙмәй ҡала. Утыҙ йәштәрҙә инде тиңдәр тиңләшеп бөткән. Шулай ҙа бөтә нәмәһе лә булған ҡыҙҙарҙың ир-егеткә талаптары ла юғары. Ә бит бәхет өсөн күп кәрәкмәй, ҡыҙҙар. Ә бына ир-егеттең теләктәре ябай: «ысын күңелдән яратһын», «бала таба алһын» йәки «алдамаһын, ихлас булһын». «Ашарға бешереү, көнкүреш мәсьәләләре улай уҡ мөһим дә түгел, сөнки үҙем дә эшләп өйрәнгәнмен», – тигәндәр ҙә бар. Фото А. Королев.","Димсе клубы Ҡайҙа икән йән һөйгәнем, һеҙҙең арала юҡмы?",Аңлатма,1701,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-29/dimse-kluby-ay-a-ik-n-y-n-yg-nem-e-e-arala-yu-my-4555465,2026-01-29T14:29:00+00:00
"Главной темой заседания совета при главе республики по межнациональным отношениям стало сохранение межнациональной стабильности в условиях специальной военной операции, сообщает пресс-служба главы РБ.",Заседание совета по межнациональным отношениям,Йәмғиәт,200,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-22/zasedanie-soveta-po-mezhnatsionalnym-otnosheniyam-4170644,2025-03-22T18:30:00+00:00
"Ҡапыл улым ауырып китте. Ниндәй генә табиптарға алып барһам да, диагноз ҡуя алманылар. Аҙаҡ, эсәк араһына шеш сыҡҡан, тиҙ арала операцияға алып барығыҙ, тигәс дауаханаға һалдылар. Операция алдынан улым ун минут самаһы йоҡлап алды ла, күҙҙәрен асып: Әсәй, мин икенсе донъяға китәм. Унда шул тиклем матур. Ағастар, үләндәр бөтөнләй икенсе төрлө, юлдарға төрлө төҫтәге таштар һибелгән. Төрлө ҡоштар һайрай, әсәй, беҙ ундай ҡоштарҙы күргәнебеҙ юҡ. Унда тын алыуы ла икенсе төрлө. Ап-аҡ күбәләктәр осоп йөрөй. Әйҙә, беҙгә йәшәргә кил, тигән тауыштар ишеттем, -тимәһенме. Бала ауырыуы икеләтә ауыр икәнен һәр кем беләлер. Ә бындай һүҙҙәр ишеткәндән һуң нимә кисергәнемде аңлаусылар булырмы икән? Ҡотом осоп, аяҡтарымды һиҙмәй башланым. Иҫемде юғалтып ҡолап ҡуймайым, тип эстән генә үҙемде тынысландырырға тырышам: -Улым, беҙҙе ҡалдырма, йәме. Беҙ һинһеҙ йәшәй алмайбыҙ. Ҡустыңа кем ағай була, кем уны тәртипкә өйрәтә? Ә мин кемгә хәлдәремде һөйләрмен? Атайың кем менән футбол уйнаясаҡ? , - тип башыма килгән һорауҙарҙы яуҙырам, үҙем ипләп кенә күҙ йәштәрен һөртә-һөртә, хоҙайҙан улымды ҡалдырыуын ялбарам. Аллаға шөкөр, хәҙер улым йүгереп йөрөй. Әммә тормошомда үтелгән был һынау йөрәгемде һыҙып үтеп, ҙур яра булып ҡалды, сәсемә аҡ бураҙналар һалды. Башыма төшкәс, хоҙай барлығына ла, теге донъяға ла бик тиҙ ышандым. Ҡапыл улым ауырып китте. Ниндәй генә табиптарға алып барһам да, диагноз ҡуя алманылар. Аҙаҡ, эсәк араһына шеш сыҡҡан, тиҙ арала операцияға алып барығыҙ, тигәс дауаханаға һалдылар. Операция алдынан улым ун минут самаһы йоҡлап алды ла, күҙҙәрен асып: Әсәй, мин икенсе донъяға китәм. Унда шул тиклем матур. Ағастар, үләндәр бөтөнләй икенсе төрлө, юлдарға төрлө төҫтәге таштар һибелгән. Төрлө ҡоштар һайрай, әсәй, беҙ ундай ҡоштарҙы күргәнебеҙ юҡ. Унда тын алыуы ла икенсе төрлө. Ап-аҡ күбәләктәр осоп йөрөй. Әйҙә, беҙгә йәшәргә кил, тигән тауыштар ишеттем, -тимәһенме. Бала ауырыуы икеләтә ауыр икәнен һәр кем беләлер. Ә бындай һүҙҙәр ишеткәндән һуң нимә кисергәнемде аңлаусылар булырмы икән? Ҡотом осоп, аяҡтарымды һиҙмәй башланым. Иҫемде юғалтып ҡолап ҡуймайым, тип эстән генә үҙемде тынысландырырға тырышам: -Улым, беҙҙе ҡалдырма, йәме. Беҙ һинһеҙ йәшәй алмайбыҙ. Ҡустыңа кем ағай була, кем уны тәртипкә өйрәтә? Ә мин кемгә хәлдәремде һөйләрмен? Атайың кем менән футбол уйнаясаҡ? , - тип башыма килгән һорауҙарҙы яуҙырам, үҙем ипләп кенә күҙ йәштәрен һөртә-һөртә, хоҙайҙан улымды ҡалдырыуын ялбарам. Аллаға шөкөр, хәҙер улым йүгереп йөрөй. Әммә тормошомда үтелгән был һынау йөрәгемде һыҙып үтеп, ҙур яра булып ҡалды, сәсемә аҡ бураҙналар һалды. Башыма төшкәс, хоҙай барлығына ла, теге донъяға ла бик тиҙ ышандым.",Теге донъяның барлығына ышандым,Юмор,2625,https://henek.info/articles/+++-+-/2025-09-23/tege-don-yany-barly-yna-yshandym-4398729,2025-09-23T14:05:00+00:00
"Был турала Рәсәй Фән һәм юғары белем министры Валерий Фальков һөйләгән. Юғары белем биреүҙең 40-лаған – башлыса иҡтисад, менеджмент, дәүләт һәм муниципаль идаралыҡ, юриспруденция, реклама һәм йәмәғәтселек менән бәйләнештәр – йүнәлешендә студенттарҙы ҡабул итеү ҡыҫҡартыла. ""Беҙ был йүнәлештәргә ҡабул итеүҙең артыҡ күп булыуын күрҙек, хеҙмәт баҙарына иһә ул тиклем күп белгес кәрәкмәй. Һәм был – беҙҙең мәктәп уҡыусыларына киләсәккә һөнәрҙәрҙе дөрөҫ һайларға тигән ишара ул. Һуңғы 3 йылда инженер-техник һөнәрҙәргә һәм йүнәлештәргә ҡыҙыҡһыныу арта. Мәҫәлән, быйыл юғары уҡыу йорттарында машиналар эшләү программаһы ҙур популярлыҡ менән файҙалана — күп кенә юғары уҡыу йорттары үҙендә ошо йүнәлеш буйынса белгестәр әҙерләргә теләй. Дөйөм алғанда, түләүле уҡытыуҙы көйләү хеҙмәт баҙарының ихтыяждарын мөмкин тиклем ҡәнәғәтләндереүгә йүнәлтелгән», – тигән Фальков. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",2026 йылда вуздарҙа түләүле урындар кәметеләсәк,Яңылыҡтар,1292,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-23/2026-yylda-vuzdar-a-t-l-le-uryndar-k-metel-s-k-4518179,2025-12-23T11:59:00+00:00
"Тантанала Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров та ҡатнашты. Ул иң яҡшы 11 уҡыусыға ""Йәш шайморатовсы"" билдәләрен тапшырҙы. Краснокама районы Краснохолмдағы 3-ө мәктәптән Варвара Фәйзуллина маҡтаулы дәрәжә ""Йәш шайморатовсы"" билдәһенә лайыҡ булды. ""Шайморатов синыфы - синыф ҡына түгел, ғаилә кеүек. Беҙ шәхес булараҡ үҫәбеҙ, донъяға ҡарашыбыҙ формалаша, ҡарарҙар ҡабул итергә һәм улар өсөн яуаплы булырға өйрәнәбеҙ"", - ти ул. Бал, әлбиттә, бейеү менән тамамланды. Уҡыусылар Рим Хәсәнов һәм Урал Иҙелбаев әҫәрҙәренә вальстар башҡарҙы. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Йәш шайморатовсылар балы""на иң-иңдәр йыйылды",Донъя,922,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-10/y-sh-shaymoratovsylar-baly-na-i-i-d-r-yyyyldy-4501192,2025-12-10T14:22:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАкчаларны Актаныш районы бүлеп бирә. Эшне башкаручыга йорт, тегермән, сәүдә рәтләре, эскәмияләр, мәчет һәм ярышлар өчен корылмалар төзергә кирәк булачак. Барлык эшләрне бу елның 20 мартына кадәр тәмамлыйсы.  25 май көнне исә Алтайда Гомумтөрки Сабантуй үтәчәк. Татарстанның Актаныш районы май аенда Алтайда узасы Сабантуй өчен татар утары төзү өчен 10 миллион сумга якын акча бүлеп бирә. Бу хактагы мәгълүмат дәүләткә сатып алулар сайтында чыккан. Эшне башкаручыга йорт, тегермән, сәүдә рәтләре, эскәмияләр һәм ярышлар өчен корылмалар төзергә кирәк булачак. Бу утарга килгән кунакларны ""Актаныш авылы"" дип язылган капка каршы алачак. Утар эчендә 4,84,86 метр зурлыктан да кечерәк булмаган мәчет тә урнашырга тиеш була. Түбәсенең кәрнизләренә татар бизәкләре төшерәчәкләр. Барлык эшләрне бу елның 20 мартына кадәр тәмамлыйсы. 25 май көнне исә Алтайда Гомумтөрки Сабантуй үтәчәк. Быел бу Татарстаннан читтә оештырыла торган бердәнбер Сабантуй булмаячак. 15 июньдә Пермь краенда Бөтенрусия авыл Сабантуе үтәчәк. 6 июльдә Мари илендә Федераль Сабантуйны бәйрәм итәчәкләр. 25 июльдә Омски өлкәсе Иртыш Сабантуен уздырачак. Татарстанның үзендә исә авылларда һәм район үзәкләрендә сабан бәйрәмен 8-9 июньдә үткәрәчәкләр. Чаллыда - 15 июньдә, Казанда - 23 июньдә бәйрәм итәчәкләр. Шул ук вакытта быел 17 февральдә Майамида елныңберенче Сабантуе узды. 300 дән артык кеше ыелды. 2015 елдан бирле ел саен узып килгән бәйрәмнең дәрәәсе үсә бара, ди аның оештыручылары һәм анда катнашучылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Алтайдагы Сабантуйда татар утары төзү өчен актанышлар 10 млн сум акча тотачак,Яңылыҡтар,1637,https://www.azatliq.org/a/altaydagi-sabantuyda-tatar-utari-tozu-ochen-aktanishlar-10-mln-sum-akcha-totachak/32879250.html,2024-03-27T15:14:37+03:00
В Башкортостане определили Абсолютного победителя Республиканского этапа Всероссийского конкурса профессионального мастерства работников сферы дополнительного образования «Сердце отдаю детям – 2024».,«Сердце отдаю детям – 2024»,Яңылыҡтар,199,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-30/serdtse-otdayu-detyam-2024-3748924,2024-04-30T21:12:53+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүгенгә республикада 125 мең этнең бары 14 меңе генә теркәлгән. Татарстан Дәүләт шурасы республикада этләрне мәбүри төстә теркәүне күзаллаган канун өлгесен кабул итте. Депутатлар аны бертавыштан хуплады. Татарстан хөкүмәтенең ветеринария идарәсе итәкчесе Алмаз Хисаметдинов сүзләренчә, моңа кадәр этләрне теркәү ихтыяри иде. Бу үз чиратында сукбай этләрнең артуына китергән. Яңа канун өлгесе аңлатмасындаязылганча, этләрне мәбүри теркәү ""урам этләре санын сизелерлек киметүгә һәм югалган хайванның хуасын табарга ярдәм итәчәк"".2014 елда Татарстан депутатлары йорт хайваннарын тоту кануныкабул иткән иде. Ул эт һәм песи хуаларын аларны теркәүне, әгәр ""куркыныч тудырырдай нәселдән икән"" тотар өчен күршеләреннән язма рөхсәт алуны, урамга алып чыкканда тизәкләрен ыюны күзаллады.2017 елдан 2024 елга кадәр Татарстанда дәүләт ветеринария оешмаларында 14 мең эт ихтыяри төстә теркәлгән. Бу республикадагы этләрнең якынча 11ын тәшкил итә. 2023 елда Татарстанда 125 мең эт бар дип исәпләнгән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда этләрне мәбүри теркәү кертелә,Яңылыҡтар,1055,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-etlarne-majburi-terkau-kertela/33250171.html,2024-12-23T16:43:43+03:00
"Сараларҙа шулай уҡ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Аппаратының баш белгесе, ""Без — башҡортлар"" төнъяҡ-көнбайыш башҡорттары ойошмаһы етәксеһе, тарихсы Радик Бахтиев, журналдың бүлек мөхәррире, шағирә, журналист Айгөл Йәмилева-Ғәбитоваҡатнашты. Беренсе осрашыу, әлбиттә, балалар менән булды. Балалар баҡсаһы, башланғыс класс уҡыусылары ҡатнашлығындағы сара йәнле әңгәмәгә үрелеп барҙы. Лариса Абдуллина балаларға туған тел, тыуған ер, батырҙар, шәжәрә һәм динде белеүҙең мөһимлеге хаҡында һөйләһә, Радик Бәхтиев ырыуҙар картаһы ярҙамында башҡорттарҙың 47-гә яҡын ырыуҙарға бүленеүе, башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты, Башҡортостандың Рәсәйгә ҡушылыуының тарихы хаҡында бәйән итте. Айгөл Ғәбитова балалары күберәк китап уҡырға тәҡдим итте, үҙенең бала сағында смартфонды ""Аҡбуҙат"" журналы алмаштырыуы хаҡында ҡыҙыҡлы хәтирәләре менән уртаҡлашты. Балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре ҡунаҡтарға йыр йырлап ишеттерҙе, мәктәп уҡыусылары Лариса Абдуллинаның шиғырҙарын яттан һөйләне. Уларҙың Лариса Хашим ҡыҙына һорауҙары ла етерлек ине. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","""Аҡбуҙат""тың ҡанаты Ағиҙел ҡалаһында елпене",Йәмғиәт,1258,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2023-04-07/a-bu-at-ty-anaty-a-i-el-ala-ynda-elpene-3209405,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Погода солнечная, но дождя нет и, несмотря на сильный ветер, настроение у всех приподнятое. С утра на фестивальную площадку стягиваются жители республики, гости нашего края и, конечно, главные герои праздника — лошади уникальной башкирской породы. Фестиваль «Башкорт аты» — важный международный форум, собирающий ценителей национальной культуры Башкортостана из разных уголков планеты. В этот раз в мероприятии участвуют представители 17 государств: Китая, Кувейта, Ирана, Объединённых Арабских Эмиратов, Южно-Африканской Республики, Камеруна, Марокко, Демократической Республики Конго, Анголы, Замбии, Египта, Ганы, Кубы, Казахстана, Туркменистана, Таджикистана и Кыргызстана. Также поддержку фестивалю окажут делегации из 12 регионов России, включая Москву, Волгоградскую, Оренбургскую, Рязанскую и Челябинскую области, Пермский и Ставропольский края, Республику Татарстан, Дагестан, Калмыкию, Якутию и Тыву. На фестивале представят пять видов конноспортивных традиционных башкирских состязаний, шесть видов скачек на лошадях, шоу по джигитовке с участием спортсменов из разных регионов России, шесть видов международных физкультурно-спортивных игр. Одним из ярких событий фестиваля станет массовый парад лошадей, демонстрирующий красоту, силу, выносливость и разнообразие башкирской лошади. В конном параде примут участие 430 голов от 25 районов республики. В деловой программе проведут круглые столы, посвященные развитию конной индустрии, национальным конным видам спорта, современным тенденциям развития продуктивного коневодства. Будет дан старт проекту «Геном башкирской лошади», направленному на сохранение башкирской лошади как объекта исторического наследия и развитие селекционной работы с применением современных технологий. Гостей фестиваля ждут театрализованное музыкально-спортивное представление «Башҡорт аты! » и презентация гимна башкирской лошади. Для ценителей башкирской породы лошадей организуют республиканский конкурс «Выставка племенных лошадей башкирской породы», конкурс «Лучший представитель среди жеребцов башкирской породы», выставку изделий мастеров народного промысла «Город мастеров» и другие экспозиции. Весь день будет работать детская площадка фестиваля. Ранее «Башинформ» сообщал,  что на фестивале «Башкорт аты» пройдет красочное театрализованное представление. Погода солнечная, но дождя нет и, несмотря на сильный ветер, настроение у всех приподнятое. С утра на фестивальную площадку стягиваются жители республики, гости нашего края и, конечно, главные герои праздника — лошади уникальной башкирской породы. Фестиваль «Башкорт аты» — важный международный форум, собирающий ценителей национальной культуры Башкортостана из разных уголков планеты. В этот раз в мероприятии участвуют представители 17 государств: Китая, Кувейта, Ирана, Объединённых Арабских Эмиратов, Южно-Африканской Республики, Камеруна, Марокко, Демократической Республики Конго, Анголы, Замбии, Египта, Ганы, Кубы, Казахстана, Туркменистана, Таджикистана и Кыргызстана. Также поддержку фестивалю окажут делегации из 12 регионов России, включая Москву, Волгоградскую, Оренбургскую, Рязанскую и Челябинскую области, Пермский и Ставропольский края, Республику Татарстан, Дагестан, Калмыкию, Якутию и Тыву. На фестивале представят пять видов конноспортивных традиционных башкирских состязаний, шесть видов скачек на лошадях, шоу по джигитовке с участием спортсменов из разных регионов России, шесть видов международных физкультурно-спортивных игр. Одним из ярких событий фестиваля станет массовый парад лошадей, демонстрирующий красоту, силу, выносливость и разнообразие башкирской лошади. В конном параде примут участие 430 голов от 25 районов республики. В деловой программе проведут круглые столы, посвященные развитию конной индустрии, национальным конным видам спорта, современным тенденциям развития продуктивного коневодства. Будет дан старт проекту «Геном башкирской лошади», направленному на сохранение башкирской лошади как объекта исторического наследия и развитие селекционной работы с применением современных технологий. Гостей фестиваля ждут театрализованное музыкально-спортивное представление «Башҡорт аты! » и презентация гимна башкирской лошади. Для ценителей башкирской породы лошадей организуют республиканский конкурс «Выставка племенных лошадей башкирской породы», конкурс «Лучший представитель среди жеребцов башкирской породы», выставку изделий мастеров народного промысла «Город мастеров» и другие экспозиции. Весь день будет работать детская площадка фестиваля. Ранее «Башинформ» сообщал,  что на фестивале «Башкорт аты» пройдет красочное театрализованное представление.",В Башкирии началась работа площадок фестиваля «Башкорт аты»,Яңылыҡтар,4601,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-06/v-bashkirii-nachalas-rabota-ploschadok-iv-festivalya-bashkort-aty-4378038,2025-09-06T08:59:00+00:00
"103 мең квадрат метр файҙаланыуға тапшырыла. 4 мең 300 урынға ятаҡтар, уҡыу бүлмәләре, лабораториялар төҙөлә. Дмитрий Чернышенко шулай уҡ Өфө радиоэлектроника колледжын ҡараны, студенттар менән осрашты. Сығанаҡ: ""Юлдаш""",Дмитрий Чернышенко Өфөлә мәғариф объекттарын ҡараны,Яңылыҡтар,219,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-19/dmitriy-chernyshenko-f-l-m-arif-ob-ekttaryn-arany-3975155,2024-10-19T17:17:00+00:00
"Гүзәл тәбиғәтле Миәкә районының Ҡанбәк ауылында ҙур ғаиләлә алтынсы бала булып донъяға килгән етен сәсле, зәңгәр күҙле, ап-аҡ йөҙлө һөйкөмлө ҡыҙын әсәһе Хоҙай бүләгеләй ҡабул итә. Ә бит ирен 42-се йылдың башында ғына һуғышҡа оҙатҡан ҡатындың иңенә бөтә ғаилә хәстәре ятҡан: өй тулы бала-саға, ҡәйнәһе улар менән йәшәй. Етмәһә, ире урынына сельпо магазинына приказчик итеп ҡуйғандар. «Трудодень» яҙһындар өсөн төндәрен һарыҡ фермаһын ҡарауыллай. Ә ауыл осонда ас бүреләр һәр аҙымды һағалай. Көтмәгәндә ҡарынында яралған сабыйы үҙен һиҙҙертә башлағас, күңелен ниндәйҙер ышаныс, йылылыҡ менән һуғарған минуттар, әйтерһең, уға көс һәм ҡыйыулыҡ өҫтәй. Һуғыш, ғазап-михнәттәрҙе еңеп тигәндәй донъяны нурлап тыуған сабыйын ҡулына алғас та, әсәһе Нурияһына даланлы яҙмыш юрай. Ауылда йәш балалар юҡ, ҡатын-ҡыҙҙар бәпес һөйөргә тип Кәримә апайҙарға йыйылыр була. Тәпәй баҫҡас та, күрше-күлән ҡатындары, ҡурсаҡ ҡыҙыңды бөгөн мин алып ҡайтайым әле, тип тә ингеләй. Шулай итеп Нурия бәләкәйҙән һөйөү-наҙға төрөнөп үҫә. Әсәһе кистәрен әкиәттәр һөйләй. Көндөҙ өйҙә лә, эш менән сыҡһа ла, гел уның итәгенә тағылып эйәреп йөрөргә әүәҫләнә ҡыҙсыҡ. Икәүләп урам буйлап атлағанда, әсәһенең һәр ауылдашы, һәр ер-һыу атамаһы хаҡында матурлап хәтирәләр бәйән итеүе, саҡ ҡына күңеле тулып китһә, етемлектә үткән бала сағын тетрәнеп иҫкә алыуы бәләкәс Нурия өсөн тәүге тормош һабағы ла булғандыр. Юл ыңғайында Кәримә апайҙың бер туған ағаларына инеп сығалар – туғандарҙы күреп, белеп үҫһен тиеүелер инде. «Әсәйем шул тиклем киң күңелле ине, хисле, нескә йәнле, тип әйтәйемме. Бер көн беҙҙең ауылға туй төшә, ҡараһам, әсәйемдең күҙҙәренән супырлап йәш тама. «Ниңә илайһың, әсәй? » – тип һорайым. «Әллә инде, ҡыҙым, донъяны йәмләп туй төшһә, байрамдарҙа балалар урамдан йырлап үтһә, күңелем тула ла ҡуя», – ти. Матур йыр ағылһа, берәй хисле тәбиғәт күренешенә таң ҡалһа йәки яҙын кәкүк саҡырһа, йөрәге һыҙылып илай торған ғәҙәте бар ине уның. Ауырлыҡтар алдында һис ҡаушамаҫ, юғалып ҡалмаҫ көслө ҡатындың тап шатлыҡлы, бәхетле минуттарҙы шулай тәрән кисереүе донъяны бөтә тулылығында моңға һалып ҡабул итеүенә лә бәйле булғандыр, моғайын. Әсәйем етемлектә үҫкәс, мин дә әсәйһеҙ ҡалып ҡуймайым тип гел ҡурҡа инем. Тышта уйнап йөрөйөм дә, хәлен белер өсөн, тиҙ генә өйгә йүгереп ҡайтып киләм. Бесән өйөргә кәбән башына менһә лә, әсәй төш инде, атайым үҙе менһен, тип һәр аҙымын ҡурсаларға тырыша инем. Эстән генә: «Эй, Хоҙайым! Әсәйем иҫән булһын инде! » – тип теләп йөрөгәнем хәтеремдә. Шуға үҙе лә мине ғүмере буйына яратты», – ти актриса. Ҡыҙға дүрт йәш тигәндә Дахау лагеренда әсирҙә булып, әллә күпме үлем ғазабы аша үтеп, аталары ҡайтып төшә. Өйгә кешеләр тулған, ә Нурияның йөрәгендә – шом. Ҡыҙыҡ, кем икән ул атай тигәндәре? Һалдат, йәғни атаһы, ултырғыста уны алдына ултыртып, үҙе тирәләй йыйылған халыҡҡа күргән-кисергәндәрен йөрәкһенеп һөйләй. Ә ҡыҙ уның сәстәренә, күҙҙәренә текләп, һәр ым-хәрәкәтен ентекләп өйрәнергә тырыша. Апаларының, күрше-күләндең, бигерәк тә әсәһенең иғтибарын үҙендә генә тойоп өйрәнгәнгә, ниңәлер асыуын да ҡуҙғатҡандай был күренеш. Хәҙер әсәйем минең янда йоҡламай инде, тип тә ҡайғыра бәләкәс. Нурияһын атаһы гел яратырға уҡтала, әммә ул, сабый саҡтан күреп үҫмәгәнгә, күрәһең, нисек тә ҡасыу яғын ҡарай, һис ылыға алмай. Һуңынан Әлиә һеңлеһе менән Фәнил ҡустыһы донъяға килгәс, атаһының уларҙы күккә сөйөп иркәләүен берсә һоҡланып, берсә балаларса көнләшеп, ситтән генә моңайып күҙәтер була. Атаһының шаянлығын, төртмә теллелеген, ауыл сәхнәһен бер итеп көлкөлө тамашалар ҡуйыуын һәм ғаиләлә бөтә баланың да йыр-моңға әүәҫлеген, бергәләшеп концерттар ойоштороуҙарын актриса әле лә һағынып иҫкә ала. Атай-әсәй үҙ-ара һис тауыш күтәрмәй, шаян таҡмаҡ-йырҙар аша аралашыр була. Оло табындарҙа яңғыраған халыҡ көйҙәре, бәйеттәр сабый күңеленә мәңгелеккә уйыла. «Һуғым ашына йыйылған өлкәндәр иҙәнгә йәйелгән аҫалы балаҫ өҫтөнә теҙелеп оло табын ҡора, ә беҙ, балалар, һикегә һуҙылып ятабыҙ ҙа күркәм тамаша: йыр-моң, ҡыҙыҡлы хәтирәләр, уйын-көлкө донъяһына сумабыҙ. Ул замандағы тәртип, әҙәп, мәҙәнилек! Ундай йәнле, ижади мөхиттә үҙеңде бәхетһеҙ тойоу мөмкин түгелдер. Икенсенән, аралашыу, самалап ҡына ашау, үҙ-үҙеңде һәм дуҫтарыңды хөрмәтләү мәҙәниәтенең матур бер тәрбиәүи ысулы ла булған бит был», – ти ул ҡәҙерле иҫтәлектәргә туҡталып. Дәртле, маҡсатлы апалары, Нурияның үҙенсәлекле һәләтен күреп, уны гел сәхнәгә сығырға өгөтләй. Шиғыр һөйләһә лә, бейеһә лә – маҡтайҙар. Һәр көнө, һәр сәғәте тиерлек моң, сәнғәт, әҙәбиәт, ижад менән үрелеп барған хәтирәләргә бай тормош һуҡмағы буласаҡ актрисаны оло сәхнәләргә, бөйөк ижади асыштарға әйҙәй. Өфө сәнғәт училищеһына бер ауырлыҡһыҙ уҡырға инеп, уны уңышлы тамамлаған һәләтле ҡыҙҙы Башҡорт драма театрына ҡуш ҡуллап эшкә алалар. 70-се йылдар башында бөтә республиканы таң ҡалдырған «Ғәлиәбаныу», «Ғәлиә» һәм башҡа спектаклдәрҙә күңелгә үтеп ингән моңо, оҫта уйнауы, һылыулығы менән арбаған Нурия Ирсаеваға күптәр табына. Матур ғаилә ҡороп, Гөлназ ҡыҙы тыуғас, унан да бәхетле кеше булмай донъяла. Әммә дан, шөһрәт, алҡыштар – миҙалдың бер яғы ғына. Икенсеһендә – өҙгөләнеүҙәр, күҙ йәштәре. Данлыҡлы әсәнең ҡыҙы булыу – Хоҙайҙың оло бүләге лә, һынауы ла шул. Бәләкәс Гөлназдың театрҙағы репетицияларҙа, спектаклдәрҙә һәм гастролдәрҙә тәүге рәттә әсәһенең һәр ым-хәрәкәтен күҙәтеп, һәр һулышын тойоп, ошо илаһилыҡҡа хилафлыҡ килтереүҙән ҡурҡып, шым ғына көтөп ултырыуы ныҡ хәтерендә ҡалған. Үҙ ихтыярына ҡуйып, азатлығын артыҡ сикләмәй, иркәләтеп кенә тәрбиәләй актриса ҡыҙын. Ижадҡа һөйөү һәм үҙ көсөнә ышаныс уята. Ул театр факультетын бөтһә лә, яҙмышын радио-телевидение менән бәйләгән, музыкаль биҙәүсе һәм режиссер. Хәҙер үҙе лә өләсәй инде. Асияһының – биш йәшлек Милана, ә Кәримәһенең өс йәшлек Вәрисә тигән ҡыҙҙары бар. Шуныһы ҡыҙыҡ: Нурия Исхаҡ ҡыҙын ейәнсәрҙәре лә, бүләсәрҙәре лә «әсәй» ти. Милана бүләсәрен үҙенә оҡшатып: «Ҡыҙым һәм ейәнсәрҙәрем минең юлды һайламаны, ә бына Милана үҙемде хәтерләтә. Хисле, наҙлы, иғтибарлы, ижади йәнле бала, – ти ул йылмайып. – Бүләсәрҙәрем менән өҫтәл аҫтына инеп тә уйнайбыҙ, һөйләшәбеҙ, йырлайбыҙ. Әсәләре бик яратып тәрбиәләй үҙҙәрен, оҫталыҡҡа, өлгөрлөккә йәштәргә етеп булмай, әммә әкиәттәрем, уйындарым бәләкәстәремде бик ҡыҙыҡтыра». Нурия Ирсаеваның исеме, ул башҡарған ролдәр, йырҙар мөхәббәт көсөнә ышаныс уята, йәшлек образын мәңгеләштерә. Ошо һүнмәҫ наҙ уның яҡындарының да күңелен балҡытып, гел матурлыҡҡа, изгелеккә һәм ижади бейеклектәргә әйҙәһен! Нурия Ирсаеванан ҡатын-ҡыҙҙарға өс мөһим кәңәш: Сабырлыҡ. Әсәйем бер ваҡытта ла кешегә ауыр һүҙ әйтмәне, күңелен ҡыйманы. Оло, кесе, ғәрип кеше йәки берәй диуана хәйер һорап килеп инһенме, гонаһһыҙҙан рәнйетмә, ти торғайны. Ауыр булғанда түҙемле ҡала белеү холоҡто сыныҡтыра. Эштә лә, ғаиләлә лә ваҡланмай, үҙ баһаңды төшөрмәй, тигеҙлектә ҡалыу күп хаталарҙан ҡотҡара. Мөхәббәт. Сабый күңеленә мөхәббәт орлоғо сәсеү мөһим. Тәбиғәт күренештәренә, йыр-моңға, әҙәбиәткә, кешеләргә. Күңелдә яралған мөхәббәт тойғоһон шунан кинәйәләп үҫтереү зарур. Мөхәббәт үҫкән һайын кешенең бәхете бөтәйә, тулылана бара. Ҡарғыш, рәнйештән өҫтөн булыу. Малайҙарға – әсәй, ҡыҙҙар өсөн атай ҡарғышы – иң емергес көс. Ғәзиз сабыйың – һинең йән киҫәгең, бәғерең. Өләсәйгә лә яңылыш бер яман һүҙ менән, хатта шаяртып та үсәргә ярамай. Күптәрҙең яҙмышы рәнйеш-ҡарғыштан сырмалып, ғазаптарға юлыға. Ҡарында уҡ сабыйығыҙға тик матур теләктәр генә юллағыҙ!",? Нурия Ирсаеванан ҡатын-ҡыҙҙарға өс мөһим кәңәш:,Аңлатма,7296,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/nuriya-irsaevanan-atyn-y-ar-a-s-m-im-k-sh-4524690,2025-12-29T20:13:00+00:00
"Ураҙа байрамы 20 мартҡа тура килә, йома була. Тимәк, тағы өс көн ял. Ә Ҡорбан байрамы 27 майҙа билдәләнәсәк. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",2026 йылда - ял көндәре,Донъя,499,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-25/2026-yylda-yal-k-nd-re-4480845,2025-11-25T13:10:00+00:00
"Мәскәүҙә Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең баш ҡалалары һәм ҙур ҡалалары халыҡ-ара ассамблеяһының Киң мәғлүмәт саралары көҙгөһөндә ҡала-2025 14-се юбилей конкурсы лауреаттарын бүләкләү тантанаһы үтте. Журналистарҙың Бергә еңдек тигән халыҡ-ара конференцияһы Ватан һаҡсылары йылына һәм Еңеүҙең 80 йыллығына арналды. Унда барлығы дүрт илдән һәм 30 ҡаланан журналистар ҡатнашты. Бындай ҙур күләмле сара төбәк кимәлендәге иң яҡшы проекттарҙы асыҡларға булышлыҡ итеү йәһәтенән конкурстың әһәмиәтен билдәләй. БЮТ-тан Гүзәл Ситдиҡованың  Махсус репортаж телевизион проекты конкурстың төп номинацияһы Хәтерләйбеҙ һәм ғорурланабыҙҙа еңеү яуланы. Жюри уның Бөйөк Ватан һуғышы темаһына журналист тикшереүҙәрен юғары баһаланы. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Гүзәл Ситдиҡова былтыр йыл аҙағында Борис Маҡсудов исемендәге Бөтә Рәсәй конкурсында 400 журналист араһында алты еңеүсенең береһе булғайны.",Гүзәл Ситдиҡова халыҡ-ара конкурста еңеү яуланы!,Йәмғиәт,881,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-11/g-z-l-sitdi-ova-haly-ara-konkursta-e-e-yaulany-4574511,2026-02-11T17:25:00+00:00
"«Был спектакль генә түгел, ә мөхәббәт тураһында йөрәккә үтеп инерлек тарих, — ти инсценировка авторҙашы Динара Ҡәйүмова. — Повеста Фәрхинур фронтҡа киткән һөйгән йәренән хәбәр көтөп йәшәй һәм ғүмере буйына уға тоғролоҡ һаҡлай. Уның тарихы –тоғролоҡҡа, рух көсөнә, ваҡыт һәм ара алыҫлығын белмәгән мөхәббәткә гимн. Режиссёр Айрат Әхтәм улы тамашасыға Фәрхинурҙың хис-тойғоларын һәм кисерештәрен еткереү өсөн бик күп көс һалды. Ул тамашасы матур мөхәббәт тарихының һәр һүҙен, һәр минутын йөрәге аша үткәрә алһын өсөн авторҙың һутлы һәм сағыу телен мөмкин тиклем һаҡлап ҡалырға тырышты. Был спектакль бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. Спектаклдең ҡуйыусы рәссамы – Альберт Нестеров, композиторы – Рәмис Хәкимов, хореографы – Ринат Абушахманов, видеорежиссеры – Руслан Юлтаев, яҡтыртыу буйынса рәссамы – Сергей Гаевой, немец теленән консультант – Рәмзиә Латипова. Төп ролдәрҙе Илгизә Ғилманова, Артур Кәбиров, Айҙар Шәмсетдинов һәм башҡа актерҙар башҡара. Театрҙың матбуғат хеҙмәтендә белдереүҙәренсә, премьераға билеттар реклама кампанияһы башланыр алдынан уҡ һатылып бөтөлгән. Спектакль рус теленә синхрон тәржемә ителә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Башҡорт драма театры Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына спектакль әҙерләй,Еңеү,1276,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-04-18/bash-ort-drama-teatry-b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-spektakl-erl-y-4204630,2025-04-18T17:22:00+00:00
"Тәүге концерттары Сербияның баш ҡалаһы Белградта 28 февралдә буласаҡ. Артабан - Болгария, Венгрия, Германия. ""Беҙ тере тауыш: ҡурай, думбыра, ҡумыҙҙы һәм Башҡортостанда барлыҡҡа килгән тарихты алып киләсәкбеҙ"", - тип белдерҙе бөтә донъяға танылған артистар. Шулай итеп, бөйөк эпосыбыҙ ""Урал батыр""ҙы, АЙ ЙОЛА төркөмөн Европа илдәре тамашасылары тыңлаясаҡ, күрәсәк. Яратҡан артистарыбыҙға уңышлы тур теләйбеҙ.",АЙ ЙОЛА Европа буйлап турға сыға,Донъя,408,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-02-14/ay-yola-evropa-buylap-tur-a-sy-a-4578372,2026-02-14T19:35:00+00:00
"20 июль кичендә Азат милләтләр лигасы оешмасы әгъзалары онлайн матбугат очрашуы уздырды. Әлеге итимагый-сәяси платформ татарларның, башкортларның, бурятларның, ингерманландларның, казакларның, калмык һәм эрзяларның милли хәрәкәтләрен берләштерә. Америкада һәр ел, июльнең өченче атнасында Әсир милләтләр атнасы уза, Русияне деколонизацияләү яклы булган активистлар аның кысаларында оешма нинди чаралар уздырачагын сөйләде. Русия халыкларының бәйсезлеге өчен көрәшүче активистлар дөньяның төрле илләрендә митинглар уздырылачагын әйтте, алар ""! "" (""Әсир милләтләргә азатлык! "") шигаре астында узачак. Башкорт милли сәяси үзәге Руслан Габбасов""Без ассимиляциягә дучар ителәбез, мәдәниятләребез юк ителә. Безгә Мәскәүдән килүчеләрнең күңелен күрү өчен ырларга һәм биергә тәкъдим итәләр"", диде. Сәясәтче әйтүенчә киләчәктә Башкортстан үзендәге барлык халыкларның хокукларын тәэмин итәрдәй дәүләт булырга тиеш. Бурятлар вәкиле Раджана Дугар-Де Понтеәйтүенчә, Русиянең Украинага каршы сугышында бурятлар, тувалар, Дагыстан халыклары һәм казаклар урыслар белән чагыштырганда күбрәк. Аның әйтүенчә, Русия аларны иң авыр урыннарга ташлый. Татарларның милли активисты Рәфис Кашапов Чечняга каршы сугыш барганда да шулай эшлиләр иде дип искә алды. Ул 1990 елларда Чечняга баруы турында сөйләде. Үзе әйтүенчә, ул чакта аңа чечен лидерлары ""утка урыс булмаганнарны аталар"" дип сөйләгән. Рәфис Кашапов Русиянең милли мәсьәләләрне бу рәвешле хәл итә торган традицияләре бар дип саный. Соңгы бер елда милли хәрәкәтләр Путиннан соң булачак Русиядәге тормыш, Русияне деколонизацияләү, илдә яшәүче халыкларның үзбилгеләнүе турында күп сөйли башлады. Азат милләтләр лигасы быел май аендаоештырылды, аның лидерларыннан берсе – Руслан Габбасов. Бу – Русиядәге халыкларга бәйсезлек бирелсен һәм аларның субъектлары чын суверенитет алсын дигән максат белән оештырылган сәяси платформ диелә. Моннан тыш, Прагада 22-24 июльдә Русиянең азат халыклары форумы узачак. Форумны оештыручылар һәм анда катнашучылар Русиянең корылышын үзгәртү һәм структур яктан трансформацияләү, деколонизация турында сөйләшергә ыена. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең асаба халыклары вәкилләре бәйсезлек турында сөйләшә башлады,Яңылыҡтар,2181,https://www.azatliq.org/a/31953891.html,2022-07-21T14:16:16+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны ""рөхсәтсез чара оештыруда"" гаепле дип тапканнар.  ""Кызганыч, безнең илдә хәзер сәяси золымнар корбаннары мемориалына чәчәк салырга килгән кешене видеога төшергән өчен дә кулга ала алалар"", дип белдерде ул. Бүген, 18 февральдә Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе Навальныйны искә алу чарасына килгәч тоткарланган Азат Шәеховны ун тәүлеккә сак астына ибәргән. Аны ""рөхсәтсез чара оештыруда"" (Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе, 2 өлеше) гаепле дип тапканнар. Бу хакта Казан сәясәтчесе Дмитрий Румянцевүз -каналындахәбәр итте. Моннан тыш, Шәеховка ""Вконтакте""да чыгарган бер посты өчен Русия гаскәрен ""кимсетү"" турында да (Административ хокук бозулар кодексының 20.3.3 маддәсе) эш ачканнар. Утырышта Шәехов мәхкәмәгә шикаять белдергән, мәхкәмә залында Татарстан тугърасы булмавын әйткән. Аның бу шикаятен кире какканнар. Шулай ук ул үзенең эшен яшәү урынындагы мәхкәмәдә карауны сораган, аның бу үтенечен дә канәгатьләндермәгәннәр. ""Хөкемдар Баязитов минем гаепсез булуым турындагы дәлилләрне тыңлап та тормады һәм 10 тәүлеккә кулга алу турында карар чыгарды. Мин моның белән килешмим һәм карарны шикаять итәчәкмен"", дип сөйләгәнактивист утырыштан соң. Шулай ук ул гаскәрне ""кимсетү"" турындагы эш белән бәйле үзенә тагын берничә тәүлек өстәргә мөмкиннәр дип саный. ""Кызганыч, безнең илдә хәзер сәяси золымнар корбаннары мемориалына чәчәк салырга килгән кешене видеога төшергән өчен дә кулга ала алалар. Моны тану бик авыр"", дип сөйли Шәехов. Әмма Вахитов районы мәхкәмәсенең Шәеховка гаскәрне ""кимсеткән"" өчен 45 мең сум әза бирүе хәбәр ителде.16 февральдә Навальрныйның үлүенә бер ел узу уңаеннан узган чараларда Башкортстан белән Татарстанда да берничә кешетоткарланган иде. Уфада тоткарланучыларны беркетмә төземи генә кире ибәргәннәр. Ә Казанда тоткарланган өч кешегә мәхкәмәләр булачагы әйтелде. Тоткарланган тагын ике кешенең исемнәре -Андрей Тимонинбелән Радик Хәмидуллин. Өчесен дә Казанның ""Япеев"" полиция бүлегенә алып киткән булганнар. Бүген Вахитов районы мәхкәмәсе Тимонин белән Хәмидуллинга ачылган административ эшләрне дә караячак. Аларны ""киңкүләм чара оештыру кагыйдәләрен бозуда"" (Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе) гаеплиләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе Навальныйны искә алу чарасында видео төшергән Азат Шәеховны ун тәүлеккә сак астына алган,Яңылыҡтар,2338,https://www.azatliq.org/a/kazanning-vahitov-rayoni-mahkamase-navalniyni-iska-alu-charasinda-video-toshergan-azat-shaehovni-un-taulekka-sak-astina-algan/33318945.html,2025-02-18T14:24:19+03:00
"Мемориал стал данью памяти тем, кто погиб, защищая Родину, и символом поддержки для тех, кто сейчас на передовой. На церемонии звучали слова благодарности и признательности героям, их семьям и всем, кто помогает фронту. Ведущий отметил: — Мы склоняем головы перед светлой памятью павших, преклоняемся перед мужеством тех, кто вернулся, и благодарим семьи героев за любовь и поддержку. Почётное право открыть мемориал было предоставлено Главе Республики Башкортостан Радию Фаритовичу Хабирову, главе администрации Стерлитамака Эмилю Владиславовичу Шаймарданову, председателю Ассоциации ветеранов СВО Стерлитамака Филюсу Ураловичу Аслыгужину, руководителю Регионального комитета семей воинов Отечества г. Стерлитамака Янине Рашитовне Волочаевой. Радий Хабиров подчеркнул, что мемориал посвящён не только павшим, но и живым героям: — Этот мемориал — символ скорби и гордости. Он объединяет тех, кто отдал жизнь, и тех, кто с оружием в руках защищает страну. Его девиз — «Своих не бросаем». В этот день Благодарность Главы Республики была вручена Центру поддержки участников СВО (руководитель Евгения Долгих), а также Филюсу Аслыгужину и Янине Волочаевой. Эмиль Шаймарданов назвал день открытия памятника особенным для города и отметил, что подвиг бойцов навсегда вписан в историю Стерлитамака. 
Филюс Уралович поблагодарил тех, кто помогает фронту, и сказал: — Мы ждём вас домой с победой. Янина Волочаева подчеркнула, что для молодёжи Стерлитамака мемориал станет школой мужества и патриотизма. Инициатива установки принадлежит Региональному комитету семей воинов Отечества Стерлитамака. Комплекс расположен в парке Победы, на месте бывшей балюстрады молодожёнов, что позволило создать единую концепцию мемориальных зон города: от Великой Отечественной войны — к Афганистану, Чечне и специальной военной операции. В центре композиции — бронзовые фигуры трёх воинов: мобилизованного, добровольца и бойца регулярной армии (высота 2,28 м). По бокам — массивные плиты: на одной изображена женщина, символизирующая матерей, жён и волонтёров, на другой — боец, читающий письмо из дома. Общая длина мемориала — 12 метров. Сюда перенесены мемориальные плиты бойцам СВО, ранее установленные у стелы воинам-интернационалистам. Открытие мемориала завершилось возложением цветов. Жители Стерлитамака уверены, что новый памятник станет местом памяти, уважения и воспитания патриотизма у молодого поколения.",В Стерлитамаке при участии Радия Хабирова открыли мемориал героям СВО,Яңылыҡтар,2391,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-08-09/v-sterlitamake-pri-uchastii-radiya-habirova-otkryli-memorial-geroyam-svo-4345046,2025-08-09T11:15:00+00:00
"Баймактагы каршылыкларфикерләрБашкортстан мәхкәмәләре Баймактагы протест чаралары белән бәйле 152 административ эшне караган. Бу хакта Башкортстан мәхкәмәләренең берләшкән матбугат хезмәтендә ""Коммерсантъ""каәйткәннәр. Басма язуынча, административ эшләр полициягә буйсынмау һәм митинг уздыру тәртибен бозу маддәләре нигезендә ачылган булган. Иң күп эшләрне Баймак районы мәхкәмәсе караган - 82 административ эшнең 56 сы полициягә буйсынмау турында, 26 сы митинг үткәрү тәртибен бозу турында булган. Уфаның Киров районы мәхкәмәсендә полициягә буйсынмау турында - 27, митинг үткәрү кагыйдәләрен бозу турында - 10, әмгысе 37 эш каралган. Калган административ эшләргә килгәндә, митинг уздыру тәртибен бозу турындагы эшләр Белорет районара мәхкәмәсендә (9 эш), Әбәлил район мәхкәмәсендә (4 эш), Уфаның Совет районы мәхкәмәсендә (2), Күгәрчен районара (2), Сибай шәһәр (2) һәм Стәрлетамак шәһәр (2) мәхкәмәләрендә каралган. Ә полициягә буйсынмау турындагыларын Сибай шәһәр мәхкәмәсе (8 эш), Гафури районара мәхкәмәсе (2 эш) һәм Стәрлетамак шәһәр мәхкәмәсе белән Зилаер районара мәхкәмәсе (берешәр эш) караган. Баймактагы каршылык чараларыннан соң тоткарлаулар да булды. Моңарчы ""Аспекты"" 4 февральгә ""Баймак эше"" нигезендә 52 кеше тоткарлануын иткергән иде. Аларның берсе -Рифат Даутовавтозактаүлде, Дима Дәүләткилдинбелән Айсыуак Яугастиннытуганнары әйтүенчә, тоткарлаудан соң кыйнаганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан мәхкәмәләре Баймактагы протест чаралары белән бәйле 152 административ эшне караган,Яңылыҡтар,1481,https://www.azatliq.org/a/32807790.html,2024-02-06T14:49:05+00:00
"Изгелек эшләү өсөн күп кәрәкмәй: Республика Башкортостан нәшриәт йорто сатырына килеп, берәйһенә Аманат журналын бүләк итергә теләүегеҙҙе әйтеү һәм әҙер исемлектән бер йәки бер нисә адресҡа подписка яһауығыҙ етә. Республика Башкортостан нәшриәт йорто сатырында ваҡытлы матбуғат баҫмаларына яҙылыу бара. Яҙылғас, купонды лототронға һалығыҙ – приздар уйнатыуҙа ҡатнашырһығыҙ. Китап БайрамыАманат Журналы",Иршат Фәйзуллин изгелек акцияһында ҡатнашты,Яңылыҡтар,401,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/irshat-f-yzullin-izgelek-aktsiya-ynda-atnashty-4258372,2025-05-31T15:55:00+00:00
"Хәҙерге килендәргә бер зыяны булмаған ҡәйнәләрҙән дә ирек кәрәк икән. Хәйер, ул ваҡытта ла төрлө ҡәйнәләр булғандыр инде. Һәр хәлдә беҙҙең бәхеткә яҙғаны шул ине.",Замана килендәре,Йәмғиәт,162,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-28/zamana-kilend-re-4140243,2025-02-28T13:10:56+00:00
"Муниципаль һәм төбәк үҫеш үҙәге директоры Валерия Чуженкова хәбәр итеүенсә, 2025 йылда «Иң яҡшы муниципаль практика» Бөтә Рәсәй конкурсында Тубыл ҡалаһы еңеүсе булған. Райондың логотибы тәбиғәт, йылҡысылыҡ, ҡортсолоҡ һәм халыҡтар дуҫлығын сағылдыра. Улар бренд булып тора. — Дөрөҫ күрһәтелгән өҫтөнлөк урындағы халыҡты дәртләндерә, йәштәрҙең ситкә китеүен кәметә һәм әүҙемлекте арттыра. Ул шулай уҡ районға башҡаларҙың иғтибарын йүнәлтә. Әгәр барыһы ла танып торһон тиһәгеҙ, туризм, сәнғәт һәм мәҙәни мираҫты әүҙемләштерергә кәрәк, — тип белдерҙе Гүзәл Насырова. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Башҡортостан, топ-10 араһына инәсәкһегеҙ!",Яңылыҡтар,740,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/bash-ortostan-top-10-ara-yna-in-s-k-ege-4558728,2026-01-30T19:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Безнең илдә бар да мөмкин. Мине тоткарладылар, димәк кемгәдер бу кирәк. Булдыклы кешеләрдән гел көнләшәләр. Бу гап-гади көнчелек"", дигән Садриев үзе. Бүген, 22 майда мәхкәмә 20 майда тоткарланган Буа театры сәнгать итәкчесе һәм мөдире Раил Садриевка чикләү чарасы буларак кайбер гамәлләрне тыю карарын чыгарган. Аңа театрга барырга, әлеге эшкә бәйле шаһитләр белән сөйләшергә, төнлә өеннән чыгарга рөхсәт ителмәячәк. Чикләү карары 2 июльгә кадәр гамәлдә булачак. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Садриев тоткарлануына фикер белдереп ""Безнең илдә бар да мөмкин. Мине тоткарладылар, димәк кемгәдер бу кирәк. Булдыклы кешеләрдән гел көнләшәләр. Бу гап-гади көнчелек"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Буа театры мөдире Раил Садриевка мәхкәмә аерым бер гамәлләрне тыю белән бәйле чикләү чарасы сайлаган,Яңылыҡтар,824,https://www.azatliq.org/a/bua-teatri-modire-rail-sadrievka-mahkama-aerim-ber-gamallarne-tiyu-belan-bayle-chiklau-charasi-saylagan/32959288.html,2024-05-22T17:08:21+03:00
"Кисә  Талбазы ауылында йылдағыса ""Йәшел Башҡортостан"" акцияһы уҙҙы.",80 төп йүкә ағасы ултырттыҡ,Еңеү,67,https://yanshishma.com/articles/80letpobede/2025-04-27/80-t-p-y-k-a-asy-ultyrtty-4214869,2025-04-27T01:20:00+00:00
"Бесәнде беҙ ғүмер баҡый ағасы ҡырҡылған диләнкәләрҙә эшләнек. Йәш ағастар ултыртылған бураҙналар аралары булды  беҙҙең өсөн сабынлыҡ. Күмәкләшп бер-бер артлы төшөп сабырлыҡ асыҡлыҡтарҙа булманы тиерлек. Дөрөҫен әйткәндә, беҙ атайым менән бесән сабышманыҡ тиһәм дә була. Йәй буйы сайыр эшендә булдыҡ, күбәләшеүгә һәм кәбән ҡойорға ғына ҡайта торғайныҡ. Бесән әҙерләү әсәйем һәм ҡыҙҙар елкәһендә булды. Атайым пенсияға сыҡҡас ҡына (56 йәшендә) ихласлап бесән саба башлағандыр. Бесән сапҡан мәлендә атайым ситкәрәк, башҡаларға күренмәҫлек урынға бара ла, сисенеп ташлап, трусик менән генә йөрөп саба ине. Ысын булдымы - миңә күгәүен, серәкәй килмәй, тиер ине. Күгәүен тешләһә лә, мин дә билгә хәтлем сисенеп йөрөйөм, тик атайым бит ялан аяҡ йөрөп сапты. Йомшағыраҡ табанлы аяҡ кейеменән яңы сабылған үләндең төбө ҡай саҡта үтә тишеп килеп сыға, ә атайым нисек ялан аяҡ йөрөп сапҡандыр, әле булһа ла аптырайым. Изгелде башы тигән ерҙә сайыр һыҙабыҙ. Көндәр эҫе торғас, атайым, ғәҙәттәгесә, трусиксән генә йөрөп эшләй (аяғында тәпишкәһе бар). Төшкөлөккә будкаға ҡайтһам, колхоздыҡылар килеп тулған. Силос һалырға өмәгә килгәндәр икән, беҙҙең диләнкә янында ҙур булмаған яландар бар ине. Төшкөлөккә беҙҙең будка янына туҡтағандар. Тыштағы усаҡта тиҙ генә тушенка һалып аш бешерҙем. Атайым һаман күренмәгәс, ашап алдым. Моғайын, берәй ерҙе һыҙып (сайыр һыҙып) бөтөргә булғандыр, тип, ғәҙәттәгесә, ятып ял итергә булдым. Сәғәттән артығыраҡ йоҡлап торҙом, ә атайым һаман күренмәй. Өмәселәр ашап алғас, бесән сабырға киткәндәр, тик ашнаҡсы ике ҡатын ғына ҡаҙан тирәләһендә булыша. Мин төшкөлөккә ҡайтҡандан алып ике сәғәттән ашыу ваҡыт үтеп киткән, ә атай һаман юҡ. Оҙаҡлауының сәбәбен белер өсөн ул эшләгән яҡҡа йүнәлдем. Будканан алып күп тә барманым, ҡарағай артында йәшенеп ултырған атайымды күреп, тертләп киттем. Минең оҙаҡлағанға енләнһә лә, ҡысҡырып әрләй алмай – ҡаҙан янындағы ҡатындар ишетеүе бар. Иртән кейемдәрен будкала сисеп ҡалдырып киткән булған. Төшкөлөккә ҡайтһа, будка янында өмәселәр тулған. Урмандан яланғас килеп сыға алмай бит инде, яҡын ғына булһа ла, миңә һөрәнләргә оялғандыр. Шулай итеп, оялып, ике сәғәттән ашыу ҡарағай артында мине көтөп ултырған. Бына шулай, урмандың күҙе лә, ҡолағы ла, танауы ла бар, тип юҡҡа әйтмәгәндәр икән. Урман тулы кеше бит ул. Урманда кеше юҡ әле, тип ярым яланғас йөрөп эшләргә күнеккән атайға был ҙур һабаҡ булды. Фәрзәт Ҡаһарманов, Әбделмәмбәт ауылы.",Атайҙың ашарға ҡайтырға оялып йәшенеп ултырғаны.,Йәмғиәт,2401,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-20/atay-y-ashar-a-aytyr-a-oyalyp-y-shenep-ultyr-any-4543960,2026-01-20T17:05:00+00:00
Кисәге башватҡыстың яуабы: 49. Ә бөгөн ошондай башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.,Уйлап алайыҡ әле,Яңылыҡтар,71,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/uylap-alayy-le-4520937,2025-12-25T20:00:00+00:00
"Минең ғәҙәттәгесә хәл-әхүәл һорашыуыма ҡаршы ризаһыҙ ғына итеп: ""Беҙҙең хәл ней, шул инде. "" - тип әйтеп бөтөрөлмәгән яуап ҡалдырҙы. Уның был хәбәрен аңламағанға һалышып, үткәреп ебәрҙем. Тик артабан һөйләшеү әҙәмсә ялғанманы, мин нимә тип кенә һүҙ башлаһам да, инәйем ""Бына былар. "" тип, өйҙәгеләрен яманлауға күсте лә китте, күсте лә китте. Бәлки, ыңғайына ҡуйып, һөйләтеп тә алыр инем, ""быларҙың"" уның яҡындары икәнен дә, уларҙың ғәйепһеҙ икәнен дә беләм шул. Бына шундай булып ҡартайҙы инәйем. Ә элек улай түгел ине. Ҡартайыуҙың, ҡартлыҡтың кешегә ниндәй холоҡ алып килере билдәһеҙ икән. Быны ғалимдар ҙа иҫбатлай: бала үҙ асылын йәшерә белмәгән кеүек, олоғайған кешенең дә эске донъяһы асыла икән ҡартлыҡта. Әлеге инәйем бик көслө рухлы, сая ҡатын булды. Бар нәмәне тота килеп хәл итә ала, ҡыйыу фекер йөрөтә, ҡырҡыу итеп һөйләшә ала торғайны. Ауылда үҙен хөрмәт иттеләр, беҙ ҙә кәңәшкә йөрөй инек. Уның ирен, бабайымды, холҡһоҙораҡ, еңмешерәк кеше итеп белдек. Хатта инәйемде ыҙалатып йәшәгән бер әҙәм кеүек итеп күрә инек. Улар олоғайышып, ул-килендәре ҡулына ҡалды хәҙер. Яҡшы ҡарауҙалар былай. Тик. Инәйемдең ҡапыл ғына үҙгәреп китеүе, ингән-сыҡҡанға балаларын яманлап ултырыуы хаҡында туғандарҙан ишеткәйнем инде. Үҙемә лә әллә нисә тапҡыр тыңларға тура килде уны. Хәбәренән тыш, тәртибе лә маҡтарлыҡ түгел ине уның. Ололарға хас сабырлығын, баҫалҡылығын бөтөнләй юғалтҡан. Бер туҡтауһыҙ кухня-зал-йоҡо бүлмәһе араһында йөрөп тора. Сәбәпһеҙгә бүлмәләрҙең ишектәрен асып ҡарай, кемдәр ултыра, тип тикшерә. Әленән-әле аш бүлмәһенә килә лә, килененә: ""Йә, буламы шул сәйең? "" - тип һорай. ""Хәҙер була"", тиһәләр ҙә, ""Булмаҫ һеҙҙән! "" тигәнерәк һүҙ ташлап китеп бара. Телефон шылтыраһа, йүгереп бара, һөйләшеүселәрҙе тыңлап тора, бер туҡтауһыҙ һорауҙар бирә. Уға: ""Әсәй, йүгермә, һине һораһалар, саҡырырбыҙ"", - тип торалар, ул барыбер үпкәләй. Улы менән килененең араһындағы хәбәргә аңлаһа ла, аңламаһа ла ҡыҫыла, өҫтәл артында ризыҡтарҙы улы яғынараҡ шылдырып ҡуя. Өҫ-башын бөтөнләй ҡарамай, йыуынырға, кейем алыштырыуға өгөтләүселәрҙе әрләп ташлай һ. б. Тамам ыҙаланалар уның менән. Ә бына бабайы, киреһенсә, әҙәпле генә булып ҡартайған. Тыныс ҡына телевизор ҡарап ултыра, ейәндәре менән ипле генә һөйләшә, залға һәр ваҡыт кейемен алыштырып ҡына сыға, ҡулында ҡулъяулығы була. Хәбәргә ҡыҫылып бармай, йәштәргә ""үҙегеҙгә уңай булғанса эшләгеҙ"" тип кәңәш бирә. Ейәндәрен туҡтауһыҙ кәзәкләп ултырған әбейен: ""Йә, мынауҙы. "" - тип асыуһыҙ ғына шелтәләп ала. Әлбиттә, оло кеше шулай булырға мөмкин, улар менән сабыр булыу кәрәк, тип уйларға лә, әйтергә лә мөмкин. Уныһы шулай. Тик оло кешегә лә, аҡылы теүәл булғанда, әхлаҡи нормаларҙы үтәү зарур. Был тәңгәлдә мин динде күҙ уңында тотам. Диндә булған ололар бөтөнләй икенсе була бит. Ғалимдар иһә, һәр кеше ҡартайғас башлана торған холҡон контролдә тота ала, тип иҫбат итә. Һин был хәлгә олоғая башлауыңды һиҙеү менән әҙерләнә торорға тейешһең. Ә нисә йәштә килә һуң олоғайыу мәле? Ҡырҡҡа тиклемгеләр ""йәш"" булып иҫәпләнә икән, ҡырҡтан иллегә - урта, илленән алтмышҡа - оло, унан арылар ҡарт тип йөрөтөлә. Ана шул ""урта"" төшөнсәһен үткәс, үҙеңә күберәк ваҡыт бүлергә кәрәк, тиелә (әлбиттә, үҙеңде башҡа йәштәрҙә лә яратыу мөһим). Таҙалыҡ, гигиена, туйыныу тәртиптәрен иң беренсе сиратҡа ҡуйырғалыр (үҙаллы була алғанға тиклем). Унан был тормоштоң йәштәр, балалар ҡулына күсеүен ҡабул итергә, уларға үҙ теләгең менән юл ҡуйырға кәрәктер. Башҡалар менән булышып ултырмау өсөн берәй шөғөл табыу бик мөһим. Уҡыу, бәйләү, гөл үҫтереү, шахмат уйнау, яҙышыу һ. б. Хәрәкәт итеүҙе лә оноторға ярамай, ""аяғым, билем, башым"" тип ултырыу яғын ҡараған ололар хәрәкәт итеп йөрөп ятҡандарына ҡарағанда 8 йылға иртәрәк ҡартая. Ә бит ололарҙың күбеһе ысынлап ауырымай ҙа ул, тик ҡартайыуҙарын ауырыу тип ҡабул итеп, ҡайһыларылыр үҙҙәрен йәлләтергә, иғтибар үҙәгендә тоторға тырышып, мыжыуҙы ғәҙәт итеп ала. Бары тик аҡыллы булғандары ғына ололоҡтарынан йәм, тәм табырға тырышып, оптимистик рух һаҡлап алып ҡала. Ундай ололар эргәһендә, күҙәткәнегеҙ барҙыр, көлгө килеп кенә тора. Улар үҙҙәренең ҡайһы бер нәмәләрҙә яңылышып киткәнен дә, йәшлек хәтирәләрен дә, булған хәл-ваҡиғаларҙы ла шаяртыуға бороп һөйләй, күңелде күтәрә. 9 Май көндө бер һуғыш ветераны парк эскәмйәһендә ҡатын-ҡыҙҙарға комплименттар яһап, егет-еләнгә үҙҙәрен ҡыҙҙар менән нисек тоторға икәнлекте аңлатып, халыҡҡа бер мажара ҡорҙо. Шаян, теремек бабайға 92 йәш ине. Ыңғай энергияһы менән үҙе әллә кемдәрҙе тоҡандырып ебәрерҙәй ине ул. Барыһы ла уға яратып, һоҡланып ҡараны. ""Матур ҡартая белеү - үҙе бер бәхет"" тип, юҡҡа әйтелмәйҙер инде. ""Киске Өфө"" гәзитенән.",МАТУР ҠАРТАЙЫУ ҘА БӘХЕТ. Миләүшә Ҡаһарманова,Йәмғиәт,4567,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-07-10/matur-artayyu-a-b-het-mil-sh-a-armanova-3334239,2023-07-10T15:27:00+00:00
"Для детей цифровая среда – это естественная среда обитанияНаше бытие тесно свзяно с интернетом, с помощью всемирной сети мы не только получаем нужную информацию или развлекаемся, но и совершаем жизненно важные операции, с помощью интернета налажен и рабочий процесс. Так же и в мире подрастающего поколения – образовательная система сегодня тоже адаптирована под Сеть. «Да положи уже свой телефон, книги почитай! » – любим мы порицать своих детей. Как утверждает футуролог, эксперт по цифровой среде Руслан Юсупов в вебинаре «Киберриски в детской среде. Риски настоящего», это говорит о разрыве поколений, даже если старшие действуют из лучших убеждений: «А у ребенка другой патерн потребления информацией. Мы с вами еще помним телефоны с дисковым набором, а современные дети ходить не умеют, но владеют смартфоном и могут поставить себе мультфильмы». То есть, для детей нынешние реалии и цифровая среда – это среда естественного обитания, и их способы получения новых знаний, новой информации далеко не текстовые, как у нас. Что делало старшее поколение когда хотело узнать новое как и в образовательных, так и в культурных целях? Все шли в библиотеку и открывали энциклопедии. Сейчас же достаточно кликнуть кнопкой мышки. Меняется и восприятие знаний, информации – новому, современному поколению проще все заполучить в аудио и видеоформате. Чего уж греха таить, среди взрослых так же достаточно тех, кто давно просек «лайфхак» – слушать книги в аудиоформате намного удобнее для кого-то, не так ли? В эпоху, когда интернет стал неотъемлемой частью нашей жизни и проник в каждую ее область, важно помнить про киберриски, что атакуют наших детей, особенно надо держать ухо востро родителям, воспитателям, учителям, журналистам детских изданий. Но это отнюдь не означает что ребенку необходимо полностью запретить пользование современными гаджетами и выходить в интернет. Наоборот, самое время подстраиваться к новому неизбежному образу жизни и наладить отношение с этим сравнительно новым миром. ""Ростелеком"" и аналитическая компания при поддержке Альянса по защите детей в цифровой среде провели серию вебинаров для журналистов «Киберриски в детской среде», на основе чего были выявлены виды киберрисков. Давайте разбираться. Какие опасности поджидают ребенка в просторах Сети? Судя по статистике, в России 63,3 детей в возрасте от 3 до 6 лет активно пользуются интернетом. Стоить ли говорить, что показатель довольно большой? Альянса по защите детей в цифровой среде совместно с «Ростелеком» провели исследование, в результате которого киберриски были распределены по группам. Среди них – и риски распространенные в обществе, и обделенные нашим вниманием, но довольно опасные, и риски, про которых мы говорим много, но обезопасить от них полностью наших детей не в силах. Криминализация, втягивание в криминальные практики. Данный вид киберриска, к сожалению, достаточно популярен. С помощью интернета детей вовлекают в разные криминальные организации, и делается это не без помощи разных аккаунтов и групп в социальных сетях, где активно пропагандируют агрессию, а человеческая жизнь обесценивается, приветствуется жестокость. В одно время «ВКонтакте» было активно развернуто деяние неформальной группы «Белята», число подписчиков на их группу переваливало за 700 тысяч. Распространение и продажа запрещенных веществ. Разумеется, речь идет о наркотических веществах. Радикализация и экстремизм. Под прицелом особенно подростки с 14 по 17 лет, ибо именно они больше всех подвержены радикальным националистическим, ксенофобии и экстремистскому влиянию. Если ребенок заинтересовался и совершил поиск определенной формой радикализации, алгоритм никогда не выведет на ленту контрпримеры, наоборот он подберет контент с данной темой. Траффикинг –проституция, усыновление против воли. Происходит это с помощью сильного психологического давления на ребенка. Маркетинговое давление, распространение некачественных или опасных товаров. Дети – это потребители. Они не только попадаются на рекламные ловушки в сети, но и ловко управляют системой купли-продажи в интернете. Все чаще выход определенной новой игрушки для детей сегодня оборачивается трендом – их можно увидеть чуть ни ли у каждого второго ребенка. Были случаи, когда лизуны, которые несколько лет назад были на пике популярности, содержали токсичное вещество, в результате чего произошло отравление у детей. Темные паттерны – тонкие психологические уловки. Этот котенок в игре плачет, потому что ему не хватает алмазов – и дети ради приобретения готовы жертвовать деньгами, или же личной информацией. Онлайн-мошенничества. Здесь мы говорим о финансовом ущербе которые наносят мошенники, так же попадались случаи, когда они крали важные игровые артефакты, которые ребенок добывал честной силой, проходя уровни игры или покупая их. Потеря артефактов может повлиять пагубно на психологическое и эмоциональное состояние ребенка. Кибербуллинг. Если в реальной жизни ребенок во дворе или же в образовательных учреждениях обижен сверстниками, или детьми постарше, подвергся унижениям, это можно заметить по телесным увечьям, по порванной куртке. Если ребенка унижают в интернете, у него и куртка целостна, и синяка под глазом нет, но ранена душа. Родители могут и не заметить подавленное состояние, отсутствие настроения у ребенка, который уткнулся в дисплей телефона или в экран компьютера, а ведь дети в этот момент могут принять опасные для здоровья и жизни решения и быть на грани. Много случаев, когда дети, подверженные буллингу, совершали самоубийства. Сталкинг. В переводе с английского языка смысл этого слова схож с выражением «навязчивое преследование, домогательства». Маньякам с помощью интернета наблюдать, отыскать нужную информацию, местоположение своих жертв не составляет особого труда. Груминг. С целью сексуального и криминального порабощения злоумышленники могут подружиться с ребенком и войти в его доверие. В одном из российских городов 11-летняя девочка после переписки с 39-летним мужчиной сбежала из дома к нему, позже стало известно что мужчина хотел войти в интимную связь с несовершеннолетней. Это – довольно распространенный печальный пример. Сексуальные домогательства. Доксинг. Рапространение информации и личных данных ребенка без его ведома или разрешения, вопреки его воли. Произведение и распространение детской порнографии. Известен случай, где мужчина на протяжении 15 лет фотографировал девочек-подростков в обнаженном виде и продавал их с помощью специального сайта. В итоге, девочки были подвержены публичным унижениям. Сегодня технология шагнула дальше – появление функции «дипфейка» еще усложнило ситуацию – с ее помощью можно с легкостью заменять лица на фото или на видео. Кража и распространение личной информации. Данный киберриск опасен для детей, которые играют в компьютерные игры, куда они вводят свои данные. Шерентинг. Распространение родителями информации и фото-видео контента о своих детях без их ведома или разрешения. Почти все родители любят делиться снимками своих чад в социальных сетях. По результату опроса, который был проведен среди детей, многим из них этот процесс не так уж и приятен. В погоне за просмотрами и желая быть на слуху в просторах интернета, некоторые родители снимают своих детей на видео, где сообщают что их усыновили, ломают их игрушки, пугают их с помощью масок и наблюдают за их реакцией. Это может послужить большим уроном на психику ребенка. Информации, которые не предназначены для детей. Широко известен случай в Колумбайне, в одном из штатов Америки, где вооруженные школьники напали на свою школу, убив учеников и учителей. Спустя года аналогичные ситуации раз за разом повторялись и в России. Дезинформация. У детей критическое мышление отсутствует или на ранней стадии развития, поэтому высока вероятность, что они верят каждой информации в интернете. «Как стать феей огня? Надо открыть газовую плиту» – из-за этой дезинформации девочка пяти лет получает ожоги. Тренды и челленжды, которые грозят здоровью и жизни детей. На платформе Тик Тока подобные тренды набирают миллион, даже миллиарл просмотров. В погоне за популярностью дети и подростки подвергают опасности свое здоровье, и даже жизнь. От одного из таких трендов стынет кровь в жилах: встать на железнодорожные рельсы и как можно позже соскочить с них, когда на тебя мчится поезд. Кто держится дольше – тот и круче. Зависимость от компьютерных игр. Игры через интернет могут послужить и в полезных целях – они способствуют росту ребенка, но если растет потребность и зависимость от них, и снижается интерес к другим вещам – тут пора беспокоиться. Не зря игровую зависимость ставят в один ряд с зависимостями от алкоголя и наркотиков. Избыточное использование интернетом. Не запрещать, а просвещатьНельзя оградить ребенка от киберриска запретом, отбиранием гаджетов. Они все равно найдут способ пользоваться сетью, а запреты могут пробудить в них еще большую жажду и интерес к интернету. Следуя от этого, вывод: не запрещать, а просвещать. Тут вряд ли уместен упрек: «Ты должен был бороться со злом, а не примкнуть к нему», но все же, можно добиться того, чтобы ребенок сам стал экспертом в кибервселенной. Важно, чтобы он понял – интернетом можно и нужно пользоваться, при этом, оставаясь на светлой стороне. Если ребенок поможет своей бабушке уберечь деньги от мошенников на карте, то он поймет что можно использовать интернет в благих целях. А не пользоваться всемирной паутиной в наши дни невозможно, так ли? Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Цифровая среда – это естественная среда обитания современных детей,Йәмғиәт,9635,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2023-01-26/tsifrovaya-sreda-eto-estestvennaya-sreda-obitaniya-sovremennyh-detey-3120528,2023-01-26T17:51:41+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСәбәпләре әйтелми. 30 августта, Шәһәр көнен һәм Республика көнен бәйрәм иткәндә Татарстан башкаласы Казанда да салют аттыру булмаган иде. Уфа хакимияте иртәгә, 11 октябрьдә бәйрәм ителәчәк Республика көнендә фейерверк атмаячак. Бу хакта мэрия матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Коммерсантъ""яза. Бу карарны оештыру комитеты кабул итте, дигәннәр мэриядә, әмма сәбәпләрен әйтмәгәннәр. Быел августта Уфаның 450 еллыгын үткәрү мәсьәләсе кыл өстендә калган иде. Украина кораллы көчләре Курски өлкәсенәбәреп кергәч, Башкортстан шәһәрләре бер-бер артлы бәйрәм чараларын кыскарта яки аларны уздыруданбаш тарта башлады.25 августта Уфа хакимияте 450 еллыкны үткәрүнең үзгәртелгән програмынчыгарды. Аңа ярашлы бәйрәм салюты аттыруны һәм элегрәк Ленин үзәк мәйданында уздырырга ниятләнгән өч көнлек күңел ачуларны үткәреп тормаскабулдылар. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада Республика көне хөрмәтенә бәйрәм салюты атмаячаклар,Яңылыҡтар,978,https://www.azatliq.org/a/ufada-respublika-kone-hormatena-bayram-salyuti-attirmayachaklar/33153548.html,2024-10-10T12:18:58+03:00
"Бу атна башында АКШ президенты Дональд Трамп -га Айга пилотлы очыш оештыру фәрманын имзалады. Соңгы тапкыр американ астронавтлары Айга 45 ел элек очкан булган. Бу програм нигә барлыкка килде? Аның максатлары нинди? Мәгълүм булганча, Айга беренче кеше 1969 елның 21 июлендә аяк баскан. Барлыгы Айга АКШның 6 галәм төркеме очып, астронавтлары иярченгә чыккан. Соңгы тапкыр бу 1972 елда булган. Шуннан соң ""Аполлон"" програмы ябылган, башка бер дәүләт тә Айга пилотлы очышлар оештырмаган. АКШның бу миссияләргә чыгымнары барлыгы 25 миллиард доллар тирәсе тәшкил иткән, аерым елларда ""ай програмы"" бюджетының 70 чамасын алган. ""Аполлон-11"" очышында Айда АКШ байрагын урнаштырган Базз ОлдринСоңы 45 ел дәвамында АКШ һәм башка илләр кешене Айга ибәрү нияте турында кат-кат белдергән, ләкин финанс чыгымнарның күләме бу сөйләшүләрне туктаткан. Трамка кадәр соңгы булып Айга кеше ибәрү ниятен 2004 елда Джордж Буш белдергән, ул кешенең ир иярчененә 2020 елга кадәр кайтачагын әйткән иде. ""Йолдызлык"" дип аталган програмга 9 миллиард доллар бүлеп бирелгән булган, тик АКШның киләсе президенты Барак Обама финанс кризис вакытында програмны япкан. ""Йолдызлык"" програмы галәмне өйрәнүнең "" "" програмына алыштырылган. Белгечләр аны Илон Маскхыялларынаохшата. Айга очу бүгенге көндә нигә кирәк? Айны өйрәнү галимнәрдә зур кызыксыну уята, бу галәмне үзләштерүдә киң перспективалар ача. Кеше хыялы - Айда даими база төзү: анда су һәм файдалы казылмалар (тимер, алюминий, титан) бар. Вакуум һәм очсыз кояш энергиясе электроника, металлургия, метал эшкәртү һһәм башка өлкәләрне үстерүгә яңа мөмкинлекләр бирә. Моннан тыш Ай галәмне өйрәнү өчен уңайлы база була ала. Галәм туризмы өчен дә Ай зур кызыксыну тудыра. Марска да очарга әзерләнәПрограм никадәр кыйбатка чыгачак? Шул ук вакытта шунысы аңлашыла: Айга берничә көнлек очыш кына оештыруда мәгънә юк. Биредә сүз чын база төзү турында барырга тиеш. Ләкин моның чыгымнары аеруча зур, АКШ бюджеты моңа әзер булмаска мөмкин.2005 елда Ай програмын 100 миллиард долларга бәяләгән иде. Сүз даими база түгел, ә ""Аполлон""га охшаган 7 көнлек програм турында барган. -ның еллык бюджеты - 19 миллиард чамасы. гасырда зур чыгымнарны ""салкын сугыш"" белән аклаганнар. АКШ та, Совет берлеге дә миллиардлаган чыгымнарны галәмдә ил мәнфәгатьләрен яклау әһәмияте белән аңлата алган. АКШ белән Русия мөнәсәбәтләрен яхшы дип булмаса да, әлегә 1960 нчы еллардагы ""салкын сугыш"" турында сүз бармый. Алга таба нәрсә булачак? Дональд Трамп инде берничә тапкыр астронавтларга Айга кайтырга кирәк дип белдергән. 11 декабрь имзалаган фәрманда ул Айны үзләштерүгә ашыгыч рәвештә кайтырга кирәклеген ассызыклаган. Трамп планына күрә Айда даими база төзү кирәк. Шул базадан кешелек Марска һәм башка планеталарга юл тота алачак дип көтелә. Трампның теләген -да инде хуплаганнар. Оешма итәкчесе вазифаларын башкаручы Роберт Лайтфут -ның кешене Айга ибәрүгә зур игътибар бирәчәген белдерде. Тик беренчел эш - проектка акчалар табу. Яңа чыгымнарны -ның 2019 елгы бюджетына кертеп була, тик Конгрессның моңа ризалашырмы, әлегә билгесез.2016 елда ""Роскосмос"" 2030 елга кадәр Айга астронавтларны ибәрергә ыенганынбелдергән иде. 2035 елга кадәр анда Русия базасы төзи башларга ыеналар. Соңрак Русиянең галәм оешмасы Роскосмос Айга очу өчен астронавтларны ыю бәйгесенигълан итте. Бәйге нигезендә 5-8 кешене сайлап алу планлаштырыла. Шул ук вакытта Марска кеше ибәрү әзерлеген алып бара. Кызыл планетагаочу планнарытөрле хосусый оешмаларда да бар. Кешелекнең Айны ""яулау"" тарихыБезнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Америка янә Айга кеше ибәрергә ыена,Мәғариф,3540,https://www.azatliq.org/a/28920185.html,2017-12-17T08:08:39+00:00
"2012 елда Калининград мөселманнары булачак мәчет урынында Корбан бәйрәменә намазга ыелдыКалининград мөселманнарына мәчет төзелешен тыю турындагы карарны шикаять итүгә рөхсәт бирелмәгән. 21 ел дәвамында мәчетле булырга хыялланган мөселманнар инде ачуларын эчтә саклый алмый. Дини оешма башлыгы Иршат Хисамов сүзләренчә, әлегә алар кешеләрне тотып тора, әмма бу аларның гына көченнән килә торган әйбер түгел. ""Күрәсең губернатор монда Украинадагы кебек Майдан булуын телидер. Биредә 100 меңнән артык мөселман бар һәм һәрберсе йөрәгендә таш йөртә. Әлеге ташның кайчан тышка бәреп чыгачагын кем белгән. Без тынычлык турында вәгазьләр сөйлибез, әмма йөрәгендә таш булучыларны тотып торуы авыр"", ди ул. Билгеле булганча, озак кына сөйләшүләрдән соң Калининград мөселманнарына Южный паркында мәчет төзү рөхсәте бирелгән иде. Узган елны төзелеш туктатылды, чөнки Фридландские ворота музей итәкчелеге Калинингад шәһәр хакимиятенең мөселманнарның дини оешмасына мәчет төзү һәм аңа юл салу өчен ирне бушка бирү карарына ризасызлык белдерде. Шулай ук мәчет төзелешенә прокуратура да каршы чыкты һәм мәхкәмә аларның карарын канәгатьләндерде. Инде 80 әзер мәчет эше шулай итеп туктап калды. Мөселманнар мәхкәмә карарларын шикаять итү белән мәшгуль. Адвокат Дагир Хасавов әйтүенчә, алар хәзер Европа мәхкәмәсенә мөрәәгать әзерли. Без Русия югары мәхкәмәсенә дә гариза бирдек, әмма әлеге мәхкәмә карарларның безнең файдага булачагы бик икеле. Мөселманнар исламга нәфрәтле төбәктәге православ итәкчеләренең корбанына әйләнде. Без Европа мәхкәмәсеннән шикаятебезне беренче чиратта каравыбызны үтенәчәкбез, ди ул. Русиянең Азия өлеше мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Нәфигулла хәзрәт Аширов Азатлыкка әйтүенчә, Калилинградтагы кебек хәлләр Русиядә бик күп. Яңа Уренгойда 18 ел эшләп килгән мәчетне таратып аны ябарга тыршалар. Ул Ямалагы иң зур мәчет. Иртәнге намазга 100-120 кеше ыела, Казанда да шул кадәр килмидер. Бу бит салкын Себер яклары. Ул имерелгән бина иде һәм аңа күп акчалар кертеп матур мәчет ясадылар. Ноябрьскида, Губкинскида мәчетләрне яптылар. Төзегәндә бит алар барысын да күрәләр, ди ул. Аширов әйтүенчә, хөкүмәт кайбер мәчетләрне үзенә якын булган Үзәк Диния нәзарәтенеке итмәкче. Анда күчсәгез проблема булмас дип әйтеп куялар. Әлбәттә алар инде аны кычкырып әйтми, диде ул. Чыннан да, бу көннәрдә әлеге фикер билгеле исламофоб Роман Силантьев авызыннан да чыкты. Мәскәүнең тарихи мәчетендә омга намазы беткәч булганнизагтан соң, Силантьев әлеге мәчетне Үзәк Диния нәзарәте карамагына бирергә чакырды. Тарихи мәчетне аның кануни хуасына – Русия үзәк Диния нәзарәтенә кайтару кирәк, юкса ул шул исламчылар үрчетүче урын булып калачак, диде ул.",Калининград имамы мөселманнар Майдан чыгарыр дип борчыла,Донъя,2646,https://www.azatliq.org/a/26617623.html,2014-10-02T15:03:37+00:00
"«Былтыр сарала 100 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Был юлы ойоштороусылар тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ программа әҙерләй», — тип билдәләнеләр Башҡортостандың ауыл хужалығы министрлығында. Ҡунаҡтарҙы һөт йәрминкәһе, фермер баҙары, оҫталыҡ дәрестәре, интерактив майҙансыҡтар һәм концерт көтә. Быйыл башҡорт халҡының милли эсемлегенә, уның тарихына һәм шифалы үҙенсәлектәренә бағышланған «Ҡымыҙ Фест» майҙансығы эшләй. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","ҺӨТ ИЛЕ"" 14-се тапҡыр үткәрелә",Яңылыҡтар,1073,https://henek.info/news/novosti/2025-08-11/t-ile-14-se-tap-yr-tk-rel-4345105,2025-08-11T09:10:00+00:00
"– Һәм бер мәлде, ҡапыл ғына шиғырҙарығыҙ социаль селтәрҙәр буйлап һибелеп киттеләр ҙә, бер иртәлә һеҙ тотош республикаға билдәле булып уяндығыҙ. – Эйе, ижадымдың таралып, үҫешеп китеүе интернеттың әүҙемләшеүе менән бәйле булды. 2013 йылда Гөлнар ҡыҙым мине социаль селтәрҙәргә теркәне. Ҡәләмдәшем Гөлнур Ҡыуатова (әйткәндәй, Гөлнурҙы дүрт йәшлек сағынан уҡ беләм. Беҙ эшләгән Ейәнсура районы Юлдаш ауылы мәктәбе директоры Вил ағай менән Гөлшат апайҙың ҡыҙҙары ул, миңә үҙ һеңлем кеүек яҡын – Ф. А. ) кәңәше буйынса шиғырҙарымды «дөрөҫ итеп» һала башланым. Шунан мине интернет даирәләрендә Гөлназ Ишемғолова күреп ҡалған. Уның да «Мөхәббәтле миҙгел» тип исемләнгән бик уңышлы эшләгән төркөмө бар ине. Артабан Гөлназ, шиғырҙарымды үҙенең төркөмөнә күсереп ҡуйып, мине билдәле итеүгә үҙ өлөшөн индерҙе. Тәүҙә элекке шиғырҙарымды урынлаштыра инем, һуңынан яңыларын ҡуя башланым. Кешеләр шиғырҙарымды уҡый, комментарийҙар, хаттар яҙа. Уҡыусы менән бәйләнеш булғас, хуплау, рәхмәт һүҙҙәре ишеткәс, яҙғы килеп кенә тора икән. Яңы шиғыр тыуҙымы, шунда уҡ интернетҡа сығарып ебәрәм. Улай йыш һалма, тиҙәр ине миңә. Әммә әҙер шиғырҙы ҡуймай түҙеп тороу ҡайҙа ти инде! 2014–2016 йылдарҙа бик әүҙем эшләнем. Ошо йылдарҙа китаптар сығара башланым. 2017 йылда Яҙыусылар союзына ағза итеп алдылар. Был минең өсөн ҙур ваҡиға булды, яуаплылыҡ тойғоһо уятты. Сейле-бешле шиғырҙар сығарырға хаҡым юҡ тип, уларҙы янымда ятҡыра биреп, һирәкләп кенә халыҡ иғтибарына, төркөмгә һала башланым. Күбеһен туранан-тура китап итеп баҫтырҙым. – Йәшерен-батырыны юҡ, һеҙҙе башта тәнҡитләүселәр ҙә булды. – Эйе, интернетта шиғырҙарым таралып киткәс, профессиональ шағирҙар бик ҡаты тәнҡит утында тотоп алды. Матбуғатта ла төрлө яҙмалар донъя күрҙе. Шиғриәткә хилаф ҡылыусылар, ҡағиҙәләрҙе боҙоп, юл һәләкәтенә килтереүсе «сәйнүктәр» улар, ундайға юл ҡуйырға ярамай, тип тә яҙҙылар. Шиғриәт һәммәһе өсөн дә түгел, бары һайлап алынғандар өлөшө имеш тә, минең ижадым уны бигерәк ергә, тормош-көнкүреш кимәленә төшөрә икән. – Был йәһәттән һеҙҙең үҙегеҙҙең фекерегеҙ ниндәй? – Мин былай тип яуап бирҙем: элек-электән әҙәби ижад менән бер рәттән халыҡ ижады ла йәшәгән. Һәм ул әҙәби ижадтан бер ҙә ҡайтыш булмаған. Минең ижадым, әйҙә, шиғыр тип тә аталмаһын ти, таҡмаҡмы, мәҫәлме, әллә бәйетме, ниндәй сүрәттә булһа ла, уның да йәшәргә хаҡы бар, оҡшатҡандар уҡыһын, оҡшатмағандар урап үтһен, тип яҙҙым. – Шиғырҙарығыҙға йырҙар ижад итеүселәр күп. Был йүнәлештәге эшегеҙ нимәнән башланды? – Зәһүрә апайымдың Сибайҙа йәшәгән сағы ине. Бер мәлде ул ҡала китапханаһында шағирҙарҙы, йырсыларҙы, композиторҙарҙы берләштергән «Рухи хазина» тип исемләнгән клуб ойошторғайны. Апайым үҙе шиғриәткә ғашиҡ кеше. Поэзия өлгөләрен тасуири итеп уҡый белә. Бер көндө осрашыуға минең бер шәлкем шиғырҙарымды ла компьютерҙан сығарып алып барған. Юлай ағай Моратов шунда бер-нисә шиғырымды һорап алған. Шулай итеп Юлай Моратов «Әгәр күптән ғашиҡ булмаһам» тигән шиғырыма йыр ижад итте. Әлеге ваҡытта ул йырҙы Әлим Ҡәйүмов башҡара. Шунан Гөлфиә Хәләфетдинова «Ғүмер – аҡҡан һыу» тип исемләнгән шиғырымды һорап алып, Азат Исҡужиндан йыр яҙҙырып йырланы. Бөгөн ул йыр Артур Туҡтағолов менән Миңзифа Исҡужина репертуарында ла бар. Уның тағы ла Хәлил Биктимеров, Нурия Абдуллина яҙған варианттары ла бар. Үҙешмәкәр композитор Рәсимә Динисламова ла тәүгеләрҙән булып шиғырҙарыма йырҙар яҙҙы. Йырҙарымдың һаны хәҙер 200 самаһы булып китте. Бик күп билдәле йырсылар, әйтеп үтеүемсә, Әлим Ҡәйүмов, Йәмил Әбделмәнов, Әлфиә Юлсурина кеүек вокал оҫталары ла башҡара уларҙы. Күптән түгел Вәхит Хызыров та йыр һорап мөрәжәт итте. Гүзәлиә Вәлиева, Әлфиә Заһиҙуллиналар менән дә хеҙмәттәшлектәбеҙ. Йырҙарымдың байтағы 25 февралдә Башҡорт дәүләт филармонияһында үтәсәк концертта танылған йырсылар башҡарыуында яңғыраясаҡ. Әйткәндәй, минең һүҙҙәремә яҙылған йырҙарҙы Айҙар Ғәлимов, Эдуард Хөснөтдиновтар ҙа башҡара икән. Ә мин быны оҙаҡ ваҡыт белмәгәнмен дә. Фирүзә Абдуллина менән мауыҡтырғыс, матур әңгәмәнән өҙөк. Мәҡәләне тулы килеш ""Тамаша"" журналының февраль һанында уҡырһығыҙ. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!","Оҡшатҡандар уҡыһын, оҡшатмағандар урап үтһен",Мәҙәниәт,4039,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2026-01-29/o-shat-andar-u-y-yn-o-shatma-andar-urap-t-en-4556314,2026-01-29T21:12:00+00:00
"Рәсәй «Белем» йәмғиәте Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан ҙур белем биреү циклын башлай. 16 – 28 февралдә илдең барлыҡ төбәктәрендә тематик саралар, лекциялар һәм осрашыуҙар ойошторола. Ю. А. Гагарин исемендәге Һарытау дәүләт техник университеты ректоры, тарих фәндәре докторы Сергей Наумовтың асыҡ онлайн-лекцияһы Волга буйы федераль округы өсөн төп ваҡиға буласаҡ. Ул Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе ярҙамында үткәрелә. Осрашыу «Йәштәр һәм балалар» милли проектына (национальный проект «Молодежь и дети») ярашлы ойошторола. «Тыуған илде һаҡлау тигән һөнәр бар! » исемле лекцияһында билдәле тарихсы тыңлаусыларға илдең героик йылъяҙмаһына төплө экскурсия тәҡдим итәсәк. Уның барышында бөйөк полководецтарҙың стратегик ҡарарҙарына ғына түгел, ябай яугирҙәрҙең тиңһеҙ батырлығына ла айырым иғтибар биреләсәк. Сергей Наумов Ватанды һаҡлаусылар быуынының айырылғыһыҙ бәйләнешен күрһәтеү өсөн әһәмиәтле яуҙарҙы, уларҙың ролен һәм Рәсәй үҫешенә йоғонтоһон анализлауға ентекле туҡталасаҡ. Лекцияға 19 февралдә Мәскәү ваҡыты менән 13:00 сәғәттә онлайн-форматта ҡушылырға мөмкин. Унда ҡатнашыу өсөн алдан теркәлеү мотлаҡ. Лекцияларҙан тыш, бөтә ил буйынса йәштәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре, тарихи викториналар һәм экскурсиялар ойоштороласаҡ. «Рәсәй – минең тарихым» тип аталған 12 мультимедиалы паркта Рәсәй Федерацияһы Геройҙарына арналған махсус экспозициялар асыла. «Белем. Геройҙар» мәғрифәтселек форумы тәүге тапҡыр Көньяҡ Осетияла үтәсәк. Билдәләп үтергә кәрәк, Рәсәй «Белем» йәмғиәте илдең ҙур мәғрифәтселек ойошмаһы булып тора. Ул йыл һайын йәштәр өсөн төрлө форматта йөҙҙәрсә сара уҙғара. Ойошма лекторҙарға үҙ аудиторияһын табырға, ә тыңлаусыларға актуаль белем алырға ярҙам итә. Йәмғиәт лекторҙары берләшмәһе бөтә Рәсәйҙә 32 меңдән ашыу кешене берләштергән. Улар илдең барлыҡ 89 төбәгендә 200 меңдән ашыу лекция уҡыған. Тарихтан һәм йыһандан алып технологияларға һәм спортҡа тиклем төрлө темаларҙы үҙ эсенә алған 8 мең сәғәттән ашыу сифатлы мәғлүмәт контенты булдырылған. Сараларҙың онлайн-трансляцияларын һәм «Белем» видеоматериалдарын 2,5 миллиардтан ашыу кеше ҡараған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Батырлыҡ һәм дан тураһында лекция үтә,Мәғариф,2194,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2026-02-18/batyrly-m-dan-tura-ynda-lektsiya-t-4583463,2026-02-18T14:45:00+00:00
"Пленар ултырышта ҡатнашыусыларҙы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров, РФ хеҙмәт һәм социаль яҡлау министры Антон Котяков (онлайн) һәм Яңы проекттарҙы таратыу буйынса стратегик инициативалар агентлығының генераль директоры Светлана Чупшева сәләмләне. Рәсәй оборона министры урынбаҫары–статс-секретарь, Рәсәй «Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фонды рәйесе Анна Цивилева (Мәскәү), Рәсәй сәнәғәт һәм сауҙа министры урынбаҫары Екатерина Приезжева, Рәсәй Хеҙмәт һәм социаль яҡлау министрлығының Инвалидтар эштәре буйынса департаменты директоры Дмитрий Лигомина,  ""Сәнғәт, фән һәм спорт"" хәйриә фондының «Айырым ҡараш» программаһы етәксеһе Владимир Плехов  сығыш яһаны. Артабан Милли инклюзив договорҙарға ҡул ҡуйылды, наградлау тантанаһы булды. Пленар ултырыш башланыр алдынан Радий Хәбиров, Анна Цивилева һәм Светлана Чупшева ирекмәндәрҙең күргәҙмәһен ҡараны. Башҡортостандың ышаныслы тылы һәм Үҙебеҙҙекеләр өсөн тегәбеҙ һәм бәйләйбеҙ. Башҡортостан тигән ирекмәнлек хәрәкәттәре вәкилдәре үҙҙәре етештергән әйберҙәрҙең өлгөләрен ҡуйған, Стәрлебаш, Ҡырмыҫҡалы, Иглин райондары ирекмәндәре ҡунаҡтарға махсус хәрби операция зонаһындағы яугирҙәребеҙгә ҡулдан килгән тиклем гуманитар ярҙам күрһәтеүҙәре тураһында һөйләне. Ирекмәндәр МХО яугирҙәренә флис кейем-һалым, кәпәстәр, снудтар, толстовкалар, эске термо кейем, маскхалаттар һәм башҡа нәмәләр тегеп оҙата. Госпиталдәргә үҙҙәре теккән, эшләгән мендәрҙәр, түшәк йәймәләре, дауаланып  ятыусыларға эске кейем, ыштан, футболка, пижама-маҙар ебәрәләр. Ҡунаҡтар һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн техник ҡорамалдар етештереүсе предприятиелар  экспозицияларын да ҡараны. 50-нән ашыу предприятие һәм компания реабилитация сараларын, ҡорамалдарын ҡуйған. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты, Рәсәйҙең Инвалидтар спорт союзы президенты Флүр Нурлығаянов быйыл йәй МХО ветерандары командаһының Янғантау геопаркында «Туриада — Йүрүҙән-2024»  инвалидтарҙың  Бөтә Рәсәй туризм фестивалендә ҡатнашыуы тураһында һөйләне. Был команда – Ватан һаҡсылары фонды филиалы тарафынан ойошторолған тәүге команда. Флүр Нурлығаянов елкәнле катамаранды күрһәтте. Катамаран инвалидтарға тәғәйенләп эшләнгән, уның менән елкәнле регаталар ҙа үткәреп була, ти Нурлығаянов. Оборона министры урынбаҫары билдәләүенсә, бындай спорт саралары яуҙа йәрәхәт алған МХО ветерандарын ҡәҙимге тормошҡа яраҡлаштырыу өсөн бик мөһим, ә республика тәжрибәһен федераль күләмдә ҡулланырға була. Сығанаҡ",Форум кешеләрҙе һәм мөмкинлектәрҙе берләштерә,Яңылыҡтар,2408,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/forum-keshel-r-e-m-m-mkinlekt-r-e-berl-shter-3982856,2024-10-24T20:52:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБыел июнь аенда аннексияләнгән Кырымда 15 сәяси тоткарлау теркәлгән, шуның сигезе – асаба кырымтатар халкы вәкилләренә карата булган. Бу хакта Кырымтатар ресурс үзәгенең баскынлыктагы Кырымда 2023 елның июнендә кеше хокукларын бозуанализындаәйтелә. Аерым алганда, ""Украинаны хуплаучы граффитилар"" өчен 20 яшьлек Егор Савченконы һәм Михаил Жидковны тоткарлаганнар. Русия гаскәрен ""кимсеткән""гә 10 июньдә Акмәчеттәге Молодёжное авылында 53 яшьлек кырымтатар Эльдар Менситов, 16 июньдә –Юрийһәм Александр Величколар тоткарланган. Шулай ук бертуган Джафер һәм Алим Алюстаевлар, 33 яшьлек Кирилл Баранник, 42 яшьлек Бекир Дервишев, һәм 45 яшьлек Дилявер Мусаевтоткарланган диелә.25 июньдә өч кырымтатарны: Рустем Курносов, Энвер Усеинов, Эбабиль Ибраһимовнытоткарлаганнар.26 июньдә украин махсус хезмәтләре белән хезмәттәшлектә шикләнеп, Ялтада яшәүче ике кешене тоткарлаганнар. Шулай ук хокук яклаучылар июньдә аннексияләнгән ярымутрауда дүрт тентү узуын теркәгән, алар барысы да кырымтатарларның өйләрендә үткән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хокук яклаучылар: июньдә аннексияләнгән Кырымда сигез кырымтатар тоткарланган,Яңылыҡтар,1137,https://www.azatliq.org/a/32498503.html,2023-07-11T09:27:25+00:00
"Өфө табиптары тыуғансы уҡ листериоз менән зарарланған сабыйҙы ҡотҡарып ҡалғандар. Бының өсөн уларға яңы тыуған балаға тиҙ арала дөрөҫ диагноз ҡуйыуҙары һәм ун туғыҙ көн дауамында махсус изоляторҙа дауалау булышлыҡ иткән. Баҡһаң, буласаҡ әсәй кеше сусҡаның тоҙланған майын ашаған һәм эсендәге сабыйын зарарлаған. Тыйыуҙарға ҡолаҡ һалырға ашыҡмайбыҙ шул. Фото интернеттан алынды.",Баланы саҡ ҡотҡарып ҡалғандар,Йәмғиәт,377,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-05/balany-sa-ot-aryp-al-andar-4338210,2025-08-05T00:07:00+00:00
"Модератором выступала заместитель министра просвещения Республики Башкортостан Косолапова И. В. , которая обозначила основные векторы развития системы среднего профессионального развития республики. Докладчики в соответствии с повесткой представили итоги работы за учебный год. Директор ГБПОУ УГКТи Д Васильев Л. И. поделился опытом деятельности учебно-производственного комплекса по отрасли «Искусство и креативная индустрия». Проведена экскурсия по новым зонам по видам работ «Центра подготовки кадров для креативных индустрий» ФП-П.",Итоговое совещание Совета директоров,Мәғариф,535,https://uchbash.com/articles/professionalnoe-obrazovanie/2025-07-08/itogovoe-soveschanie-soveta-direktorov-4307081,2025-07-08T16:39:00+00:00
"Екатеринбур хәрби мәхкәмәсе""Хизб ут-Тәхрир"" фиркасе эшчәнлегендә катнашуда гаепләнгән Тольятти мөселманнары Эльмар Мамедовбелән Радик Хәйретдиновны сак астында тоту вакыты 2022 елның 15 августына кадәр озайтылды. Бу хакта бүген Екатеринбур хәрби мәхкәмәсендә узган утырышта билгеле булды. Эльмар Мамедов һәм Радик Хәйретдиновка карата ""Тольятти эше"" 2019 елның сентябрендә башланды. Алар Русия инаять кодексының 205.5 маддәсенең 2 нче өлеше (""Русиядә террорчы дип танылган оешма эшчәнлегендә катнашу"") нигезендә гаепләнде. Элегрәк мәхкәмә Хәйретдиновны 11 елга ирегеннән мәхрүм итү, Мамедовны 12 елгы кырыс режимлы колониягә ибәрү карары чыгарылган иде. Мамедовны шулай ук 205.2 маддәнең 2 нче өлеше (""Террорчылыкны аклау"") нигезендә дә гаепләделәр.2021 елның 17 июнендә Русия Апелляция хәрби мәхкәмәсе Хәйретдинов белән Мамедовның әлеге хөкем карарларын гамәлдән чыгарды. Хәзер аларның эшләре яңадан карала. Мамедов һәм Хәйретдинов 2019 елның 23 сентябрендә Тольятти шәһәрендә кулга алынды. Бу хакта тулырак язма һәм Хәйретдиновның апасы белән әңгәмә Азатлыкта соңрак булачак. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Хизб ут-Тәхрир"" эшчәнлегендә гаепләнгән Эльмар Мамедов һәм Радик Хәйретдинов 15 августка кадәр сак астында кала",Яңылыҡтар,1946,https://www.azatliq.org/a/31834086.html,2022-05-04T12:56:13+00:00
"Мәжит менән мин уның янында ураланабыҙ. - Әсәй, беҙгә бәләкәй күмәс бешереп бирәһеңме? Табаларға һыймай артып ҡалған ҡамырҙан әсәйем ҡош фигураларын әүәләй. Ҡустым менән миңә улар турғай кеүек күренәләр, бигерәк тә киптерелгән муйылдан күҙҙәр яһап ҡуйылғас. Муйыл күҙле турғайҙар мейескә кереп ултыралар. Мейестә икмәк бешә. Әсәйем беҙгә әкиәт һөйләй. ""Борон-борон заманда берәүҙәрҙең ике балаһы булған икән. Береһе бик егәрле, ә икенсеһе ялҡау икән, ти. Егәрлеһе йүгереп йөрөп бөтә эштәрҙе лә эшләй, ҡулынан килгәнсә ата-әсәһенә ярҙамлаша, ә ялҡауы көнө буйы йылы түшәгенән тораһы килмәй ята, ти. Йорт эштәрен бөткәс, табынға ултыралар былар. Әсәләре һорай: - Балаҡайҙарым, асыҡҡанһығыҙҙыр, икмәкте һеҙгә нисек киҫеп бирәйем? Бер ҡулға тотоп ашай торғандымы, әллә ике ҡуллапмы? Егәрлеһе: ""Миңә бер ҡулға тотоп ашарлыҡ булһа, шул еткән"" -ти. Сөнки ул әсәһенә табын янында ла ярҙамлаша, ҡомһоҙ ҙа түгел икән, ти. Ә ялҡауы: ""Мин ныҡ асыҡтым, миңә ике ҡуллап тотоп ашарлыҡ булһын"", - тигән. Ҡалын итеп киҫелгән тәүге телемде әсәһе Егәрлегә тоттора, икенсеһе инде - Ялҡауға. Ике ҡулға тотоп ашарлыҡ булғас, бик ҙур өлөш көтөп ултырған Ялҡауға әсәһе ҡағыҙ кеүек йоҡаҡ, оҙон итеп киҫелгән икмәк бирә. Был икмәкте бер ҡул менән тотоп булмай, ике ҡул менән тоторға кәрәк, сөнки ул шундай йоҡа, ваҡланып-һынып төшөргә тора икән. Ялҡау ғәрлегенән илап ебәргән. "" Мәжит менән әсәйемә ҡарайбыҙ: - Беҙ ялҡау ҙа, ҡомһоҙ ҙа түгел, шулай бит, әсәй? - Юҡ, - ти ул, -юҡ, тик шул ялҡауға бер ҡасан да оҡшай ғына күрмәгеҙ. Мейестә икмәк бешә. Яңы бешкән икмәк еҫе бала саҡтарға алып ҡайта, муйыл күҙле, ҡамыр турғайҙар янына. Рәйсә Абдуллина.",Муйыл күҙле ҡамыр турғайҙар (нәҫер),Әҙәбиәт,1622,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-06-11/muyyl-k-le-amyr-tur-ay-ar-n-er-4271297,2025-06-11T10:00:00+00:00
"""30 август көнө Ырымбур ҡалаһының төҙөлөүенә 282 йыллығына ҡарата ҙур байрам үтте. Ырымбурҙа йәшәгән бөтә милләттәр ҙә ҡатнашты. Беҙ ҙә ҡала уртаһында тирмә ҡороп үҙебеҙҙең мәҙәниәт, аш-һыу, экспонаттар менән танышырҙыҡ. Милли кейемдәрҙәә көнө буйы сығыш яһаныҡ. Тирмә янында ваҡытлыса Ырымбур өлкәһенең губернаторы вазифаһын башҡарыусы Е. А Солнцев менән яңы Ырымбур ҡалаһы мэры, сығышы менән Стәрлебаш районы егете Альберт Йомаҙиловты ҡаршы алдыҡ"", - ти Ырымбур ҡалаһындағыЯйыҡ башҡорт фольклоры ансамбленә нигеҙ һалыусы, оставкалағы милиция майоры Марат Самат улы Сарбаев.","Афарин, милләттәштәр!",Йәмғиәт,575,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-02/afarin-mill-tt-sht-r-4370859,2025-09-02T20:58:00+00:00
Башҡортостанда тағы ла биш полилингваль мәктәп асырға ниәтләйҙәр. Был хаҡта Башҡортостан хөкүмәтенең ЦУР-ҙағы оператив кәңәшмәһендә беренсе вице-премьер Урал Килсенбаев хәбәр итте.,Яңы мәктәптәр асыласаҡ,Яңылыҡтар,180,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/ya-y-m-kt-pt-r-asylasa-4510098,2025-12-16T15:24:58+00:00
"Үҫмер ҡыҙға берәү ""мин курьер"" тип шылтырата, послыканы алыу өсөн СМС-хәбәрҙән кодты әйтергә ҡуша.  Ҡыҙ әйтә. Бер аҙҙан уға «Дәүләт хеҙмәттәре», «Росфинмониторинг», «ФСБ» вәкилдәре шылтыратырға керешә. Аферистар ҡыҙҙы ""порталдағы аккаунтың ватылған, әсәйең исеменән ышаныу ҡағыҙы төҙөлгән, аҡсағыҙҙы дуҫ булмаған илдәргә ебәрәсәктәр"", тип ҡурҡыта. Ҡыҙыҡайҙың ҡото оса, өйҙәге 640 мең һум аҡсаны алып, тегеләр әйткән иҫәптәргә күсерә. Сығанаҡ: Башинформ.",Өйҙәге бөтә аҡсаны ҡараҡтарға оҙатҡан,Яңылыҡтар,453,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-22/y-ge-b-t-a-sany-ara-tar-a-o-at-an-4546394,2026-01-22T12:59:00+00:00
"Учалы тау байыҡтырыу комбинатына ҡараған был лагерь 1962 йылда асылған. Йәмле урында - Ҡалҡан күле буйында урынлашҡан ул. 7-15 йәшлек үҫмерҙәр һәйбәт йыһазландырылған алты корпуста йәшәй. Заманса спорт майҙансыҡтары, йыл һайын яңы тема буйынса программа төҙөп, йүнәлешле эш алып барыу, хәүефһеҙлек, туҡланыу. Конкурсты ойоштороусылар төрлө яҡлап юғары баһалаған ""Ҡалҡан""дың эшен. Лагерь етәкселегенә бүләкте балалар ялын һәм һауыҡтырыуҙы ойоштороу мәсьәләләре буйынса ведомство-ара комиссия ултырышында Башҡортостан хөкүмәте премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев тапшырған. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Ҡалҡан"" - иң яҡшы лагерь",Донъя,981,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-02-11/al-an-i-ya-shy-lager-4574099,2026-02-11T14:32:00+00:00
"""Элек беҙҙең халыҡты һөргөнгә ебәрһәләр, бөгөнгө көндә Башҡортостандың йөҙ меңдән ашыу халҡы унда үҙе теләп китә. Үҙе теләп, тип әйтеү, бәлки, дөрөҫ тә түгелдер. Һыуыҡта, ҡырағай тәбиғәт шарттарында, ғаиләһенән ситтә йәшәргә кем теләһен инде! ? Нужа йөрөтә. Кемдер ипотека, кредит ҡоллоғонан тиҙерәк ҡотолорға теләй. Икенсеһе тиҙерәк донъя бөтәйткеһе китеп бара ла. бата. Сөнки әлегәсә: ""Етәрлек аҡса эшләнем. Башҡа бармайым"", - тигән кешене күргәнем юҡ. Донъяның тишек-тошоғо табылып ҡына тора. Нәфсе тигәнең дә үгеҙ күтәнендәй. Фатирын-өйөн ҙурайтҡыһы, еллерәк машина алғыһы килә. Ун биш йылға яҡын мин дә шулар араһында йөрөйөм. Замана декабристкалары ла юҡ түгел. Вахтовиктарҙы юғарыға үрләтмәйҙәр. Түрә-хужа булыр өсөн шунда йәшәргә кәрәк. Йылдар буйы өйгә ҡайтмай йәшәү ҙә мөмкин түгел. Ҡатыны, балалары артынан эйәреп килә инде. Себер ул беҙҙеке. Эштә яңы килгән кешенән: ""Ҡайҙан? "" - тип һорамайбыҙ. ""Ҡайһы райондан килдең? "" - тибеҙ. Башҡортостаныбыҙҙа туған телебеҙҙә ауыҙ тултырып һөйләшергә тартынһыҡ та, унда рәхәтләнеп башҡортса аралашабыҙ. Ҡайһы саҡта беҙҙең янда, урман төпкөлөндә, айыу-төлкө, ҡош-ҡорт беҙҙең һөйләшеүҙе тыңлап башҡорт теленә төшөнә башлайҙарҙыр кеүек. Үҙебеҙҙекеләр аңламаһа ла. "" - ти ун биш йылға яҡын вахтала йөрөгән Салауат Урманшин.",Вахтовиктарҙы юғарыға үрләтмәйҙәр,Йәмғиәт,1271,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-27/vahtoviktar-y-yu-ary-a-rl-tm-y-r-4215321,2025-04-27T20:47:00+00:00
"Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә илткән ҡатмарлы юлды карталарһыҙ күҙ алдына ла килтереп булмай. Ул саҡта ҡайҙа йөрөгәнеңде спутник аша смартфондан йә навигация сараларынан асыҡлай алмайһың бит.  Хәҙерге балалар ул тиклемен  аңлап та бөтмәйҙер әле. Ә һуғышта карталар тирә-йүндә ориентирлашыу өсөн берҙән-бер сара булған. Карталарҙы тиҙ генә нәшер итеп, ҡулға килтереп тороусы ла юҡ.  Шуға взводтар, роталар командирҙары уны ҡулдан төшөрөп алыр булған. Юрий Кочеров 7–12 йәшлек балаларға Командир картаһы тигән оҫталыҡ дәресе үткәрҙе. Ыңғайында хәрби карталар тураһында әллә күпме ҡыҙыҡ мәғлүмәт бирҙе, картаны уҡырға өйрәтте, шартлы тамғаларҙың нимә аңлатҡанын һөйләне. Балалар хатта үҙҙәре карта эшләп ҡараны. Балалар К. Кочегаров менән Е. Петухованың  Еңеүгә аҙымдар (Шаги к Победе) тигән китабы менән танышты.  Баҫма Бөйөк Ватан һуғышының хәл иткес алыштары, фронт тормошоноң үҙенсәлектәре тураһында һөйләй. Китап БайрамыАманат Журналы",Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында картаны ҡайҙан алғандар?,Яңылыҡтар,935,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-30/b-y-k-vatan-u-yshy-va-ytynda-kartany-ay-an-al-andar-4257274,2025-05-30T16:01:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр700 тонна дөге – Төньк Кореядә итештерелә торган еллык дөгенең якынча 17 процентын тәшкил итә. Русия ибәргәннән соң, Төньяк Кореядә дөгегә кытлыкның яртысы диярлек капланган, диелә. Төньяк Корея азык-төлек итмәү проблемын Русиягә хәрби кирәк-яраклар биреп һәм Украинадагы сугышка махсус көчләр (спецназ) бүлекчәләре ибәреп хәл иткән. Бу хакта Көньяк Кореянең газетыхәбәр итте. Мәскәү Пһеньянга 700 ләп тонна дөге биргән, бу моңа кадәр биргәненнән 600 тоннага күбрәк, диелә. Бу белешмәләрне Көньк Корея күзләү хезмәте парламент күзләү комитетына бирде, дип иткергән газетка парламент әгъзасы, Көньяк Кореянең Мәскәүдәге элекке илчесе Ви Сон Лак.700 тонна дөге – Төньк Кореядә итештерелә торган еллык дөгенең якынча 17 процентын тәшкил итә, ди ул. Русия ибәргәннән соң, Төньяк Кореядә дөгегә кытлыкның яртысы диярлек капланган. Хәзер Русия Көньяк Кореядән артиллерия снарядлары сатып ала башлагач, азык-төлек кытлыгының күп өлеше ""мөгаен корал сәүдәсе бәрабәренә беткәндер"", дип белдергән ул. Фридрих Науманн исемендәге алман фонды исәпләүләренчә, Төньяк Корея Русиягә барлыгы 5,5 миллиард долларлык корал саткан булырга мөмкин. Бу – илдәге тулай эчке продукт (ВВП) күләменең дүрттән берекадәр. Элегрәк ""Рёнхап"" агентлыгы парламентка бирелгән күзләү хисабына сылтанып, Русия Төньяк Кореяга корея хәрбиләренең хезмәт хакларын ибәрә, дипхәбәр иткән иде. Бер кеше өчен аена 2000 ләп доллар турында сүз бара, бу контракт төзеп Украина сугышына киткән русияләрнең хезмәт хакы кадәр. Акчаларның күп өлеше Төньяк Корея хәрбиләренә һәм аларның гаиләләренә барып итмичә дәүләттә калырга да мөмкин. Бу исә Төньяк Корея дәүләтенә елына 200 миллион доллар китерергә мөмкин. Төньк Кореягә валюта нык итми, шуңа күрә бу акчалар ил бюджеты өчен итди кертемнәр булачак. Төньк Кореядә айлык уртача хезмәт хакы 2022 елда 1-3 доллар дипбәяләнгән. Контрактчыга ай саен бирелә торган 2000 доллар исә, илнең бер кешесенең 83 еллык хезмәт хакы дигән сүз. Хәрбиләр үзләре бу акчаларның ни кадәр күләмен алып каладыр - билгесез. Моннан тыш, язуынча, Русиядә Төньяк Кореядән 4000 ләп эшче эшли, алар бюджетка аена якынча 800 доллар китерә. Элегрәк Украина президенты Владимир Зеленский Русия эшче кулларга зур кытлык кичерүче сәнәгать оешмаларына Төньяк Корея эшчеләрен китертү турында ил белән сөйләшүләр алып бара, дип әйткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Көньяк Корея күзләве: Русия Төньяк Кореяга хәрби ярдәм өчен 700 тонна дөге белән түләгән,Яңылыҡтар,2463,https://www.azatliq.org/a/konyak-koreya-kuzlave-rusiya-tonk-koreyaga-harbi-yardam-ochen-700-tonna-doge-belan-tulagan-/33186874.html,2024-11-04T16:35:24+03:00
"24 ноябрьдә Калифорниядәге Вандерберг хәрби-һава базасыннан галәм аппараты очыртыпүзенчәлекле тәрибә башлады. Аның максаты – астероидның хәрәкәт итү траекториясен үзгәртү. Махсус эшләнгән галәм аппараты зур булмаган Дидимастероидына каршы очачак. Ул киләсе елның көзенә кадәр 10 миллион километр араны узып, сәгатенә 24 мең километр тизлек белән астероидка килеп бәрелергә тиеш. Галимнәр бу бәрелү нәтиәсендә астероидның хәрәкәт итү траекториясе үзгәрер дипөметләнә. Дидим астероиды ир шарына куркыныч тудырмый, ул тәрибә өчен уңайлы объект буларак сайланган. Бу тәрибә, ир шарына төшкән очракта һәлакәт китереп чыгарырдай астероидларның яки эре метеоритларның очу юнәлешен ясалма аппарат бәрүе ярдәмендә үзгәртергә мөмкинме, дигән сорауга авап бирергә тиеш. Програмның итәкчесе, хезмәткәре Том Статлерәйтүенчә, кешеләр беренче мәртәбә галәмдәге табигый күк исеменең хәрәкәт итү юнәлешен үзгәртәчәк. Конгресс кушуы белән АКШ астрономнары вакыт-вакыт ир шарына якынлашкан һәм диаметры бер километрдан артыграк булган меңнән артык астероидны күзәтеп тора. Компьютер модельләренә күрә, ир шарына астероид белән бәрелешү куркынычы алдагы йөзләгән елларда янамаячак, шулай да мондый куркыныч туу ихтималы аз булса да бар. Галимнәр ир шарына төшкән очракта зарар китерердәй эре астероидларның 90 проценттан артыгын ачыклаган, әмма диаметры якынча 150 метр булган кечерәк астероидларның 40 проценты гына ачыкланган. Астероидка бәрелү – аның хәрәкәт итү юнәлешен үзгәртү өчен иң кулай ысул. Галимнәр шулай ук астероидларны атом яки лазер коралы ярдәмендә юк итүне дә карый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",астероидның очу юнәлешен үзгәртү сынавын башлый,Яңылыҡтар,1810,https://www.azatliq.org/a/31576549.html,2021-11-24T08:25:21+00:00
"Это важная часть программы «Твой путь к самореализации и успеху», где участники не только показывают свое мастерство, но и развивают навыки командной работы, а затем успешно справляются с вопросами жюри. Желаем всем конкурсантам удачи и вдохновения на этом этапе! Фото: Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",На пути к успеху,Мәғариф,392,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-09-29/na-puti-k-uspehu-4406320,2025-09-29T14:04:00+00:00
"Диктанттың маҡсаты – Башҡортостан Республикаһында, Рәсәй төбәктәрендә һәм башҡа илдәрҙә шағир һәм мәғрифәтсе М. Аҡмулланың ижадын киңерәк танытыу, йәмәғәтселектең иғтибарын Рәсәй халыҡтарының туған телен, әҙәбиәтен, фольклорын, мәҙәниәтен, тарихын өйрәнеүгә йәлеп итеү. Диктантта йәшенә, белеменә, социаль торошона, диненә һәм гражданлығына ҡарамайынса, рус телен белгән һәр кем ҡатнаша ала. Диктант тексына 30 тест һорауы инә: М. Аҡмулланың, шулай уҡ уның замандаштарының тормошо һәм ижады хаҡында 10 һорау, башҡорт фольклорында ғаилә тәрбиәһе ҡиммәттәре тураһында 10 һорау, Бөйөк Ватан һуғышына арналған сәнғәт һәм нәфис әҙәбиәт әҫәрҙәренә ҡағылышлы 10 һорау. Башҡорт әҙәби телен үҫтереүҙә һәм байытыуҙа Аҡмулланың ижады мөһим роль уйнай, үҙенең ижадында мәғрифәтселек, кешенең яҡтылыҡҡа һәм прогрессҡа ынтылышын вәғәзләй. Аҡмулла диктанты быйыл башҡорт фольклорына арналған һорауҙар бүлеген дә үҙ эсенә ала. Акцияла ҡатнашыусылар Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы әҙәбиәт һәм сәнғәт буйынса үҙ белемен тикшерә ала, сөнки киләһе йылда Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләйәсәкбеҙ. Диктанттың заманса онлайн алымы, тарихты, мәҙәниәтте һәм туған телде өйрәнеү менән ҡыҙыҡһынған фекерҙәштәр берләшмәһен булдырып, төрлө төбәктәрҙә, шулай уҡ Башҡортостандан һәм Рәсәйҙән ситтә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе берләштерергә мөмкинлек бирә, - тип билдәләне М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты деканы Ләйлә Хөсәйенова. Аҡмулла диктантында ҡатнашыу өсөн акцияның рәсми сайтына инеп, Диктантты үтергә ҡушымтаһын һайларға кәрәк. Диктантты үткәс тә ҡатнашыусылар электрон сертификат аласаҡ. Диктант 2024 йылдың 11 декабренән 14-енә тиклем уҙғарыла. Диктант яҙыу ваҡыты: Өфө ваҡыты буйынса иртәнге 8-ҙән киске 8-гә тиклем. Диктанттың эштәренә дөрөҫ яуаптар М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты сайтында һәм 2024 йылдың 16 декабрендә Беҙ үҙебеҙ – башҡорттар халыҡ-ара мәғариф платформаһында баҫыла. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Аҡмулла диктанты башланды,Яңылыҡтар,2078,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-13/a-mulla-diktanty-bashlandy-4050386,2024-12-13T01:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны саксызлык аркасында үтергәннәр дип фаразлана, утлы корал ядрәсе ирнең башына эләккән. Мәскәү үзәгендә Федараль иминлек хезмәтенең (ФСБ) контркүзләү департаменты хезмәткәре Владимир Фещенконы атып үтергәннәр, дипхәбәр итәчыганагына сылтама белән РБК. РБК әңгәмәдәшчесе әйтүенчә, аны саксызлык аркасында үтергәннәр дип фаразлана, ядрә ирнең башына эләккән. ""Бу атыш ике ир арасында чыккан низаг сәбәпле булырга мөмкин"", дип белдергән басма чыганагы. Әлеге мәгълүматны ТАССка тәртип саклау оешмаларындараслаганнар. Фещенко Русиянең гер күтәрү спорты чемпионы булган. Шикләнелүче тоткарланган. Үтерү турында инаять эше ачылган. Шул ук вакытта инаять саксызлык аркасында булган дигән фараз да карала. ""ВЧК-ОГПУ"" чыганагыбелешмәләренчә, Фещенконы 13 гыйнварга каршы төедә Ольховски урамындагы саклану министрлыгы бинасында атып үтергәннәр. Анда министрлыкның төрле оешмалары, мәсәлән тимер юл гаскәрләре белән итәкчелек, шулай ук ФСБның Мәскәү хәрби бүлгесе идарәсе урнашкан-канал әңгәмәдәшчесеәйтүенчә, Фещенко үзенең бүлекчәсенә кайчандыр Ерак Көнчыгышта бергә хезмәт иткән прапорщикны китергән. Ул төнлә Мәскәүдән китү өчен поездга билет алган булган. Соңрак Фещенконы үле килеш эш урынында тапканнар: ""ул кан эчендә булган, маңгаенда тирән яра ярылып яткан"" диелә. Үтерүдә шикләнелүчене кайнар эзләрдән тотканнар, ул гаебен таныган, дип ышандыра канал чыганагы. Хәзерге вакытта урында ФСБ һәм хәрби тикшерү комитеты хезмәткәрләреэшли, булган хәлләр ачыклана. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия саклану министрлыгы бинасында ФСБ хезмәткәрен үтергәннәр,Яңылыҡтар,1529,https://www.azatliq.org/a/rusiya-saklanu-ministrligi-binasinda-fsbning-kontrkuzlau-hezmatkaren-utergannar/33275303.html,2025-01-14T15:55:07+03:00
"Участниками очередного этапа Всероссийской программы Движения Первых «Мы – граждане России! », приуроченного ко Дню флага, стали более 150 ребят из 16 муниципальных образований Республики Башкортостан. Благодаря программе Движения 14-летние подростки получили паспорта гражданина России в торжественной обстановке. В рамках церемоний вручения главного документа гражданина ребята исполняли гимн и приносили клятву на верность Родине. Первые пообещали быть достойными гражданами, преданными Отечеству, защищать интересы, безопасность и независимость России. Движение формирует среду, способствующую глубокому пониманию детьми их связи с Родиной. Участники Движения осознают свою причастность к созданию сильной и независимой страны и готовы посвятить себя развитию общества. Например, программа «Мы – граждане России! » превращает процедуру получения первого паспорта в нечто большее – настоящий праздник, символизирующий взросление. Такие события становятся для ребят символом духовно-нравственных ценностей, которые защищает каждый гражданин нашей страны. «Сегодня мы не просто вручаем паспорта, мы открываем двери в мир возможностей для наших детей. Этот документ символизирует их первый шаг во взрослую жизнь, возможность строить свои мечты и реализовывать амбиции. Важно помнить, что каждый из них – это будущее нашей страны, и мы гордимся тем, что можем поддержать их на этом пути», – поделился мыслью проведения подобных мероприятий председатель Совета регионального отделения «Движение первых» Республики Башкортостан Ранис Хасанов. «Сегодня был самый волшебный день! Мне вручили паспорт на торжественной церемонии. Это не просто документ – это мой ключ во взрослую жизнь! Все поздравляли меня, и я чувствовал гордость за свою страну. Этот момент останется в памяти навсегда! » – поделилась своими впечатлениями Мария Серова, ученица гимназии 82. В День Государственного флага РФ по всей стране в торжественной обстановке первые паспорта ребятам вручили представители органов исполнительной власти, МВД, участники СВО, выдающиеся деятели науки и культуры. Своим примером они показывают, что значит быть настоящим гражданином страны, передают юным участникам Движения опыт, традиции, культуру нашей Родины. Благодаря такому взаимодействию между наставниками и детьми Движение возрождает институт общественного воспитания. Так, в городе Уфе главный документ гражданина вручал министр образования и науки Республики Башкортостан Ильдар Мавлетбердин. В Абзелиловском районе в торжественной церемонии принял участие социальный координатор фонда Защитники Отечества, участник СВО, ветеран боевых действий Ильнур Карабулатов. В Мишкинском районе паспорта активистам вручал член Общественного Совета ветеранов Муллахан Ханов. Программа Движения Первых «Мы – граждане России! », реализуемая при активной и всесторонней поддержке Министерства внутренних дел РФ, стартовала в 2023 году в День космонавтики. Одна из задач акции – это сделать день получения первого паспорта торжественным событием в жизни каждого подростка. Число талантливых ребят, желающих принять участие в программе, продолжает расти.",Башкортостан присоединился к Всероссийской программе Движения Первых,Яңылыҡтар,3099,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-23/bashkortostan-prisoedinilsya-k-vserossiyskoy-programme-dvizheniya-pervyh-3896323,2024-08-23T11:17:00+00:00
"Асан ЭгизАсан Эгиз Крым. Реалиига үзенең ничек урлануы турында сөйләде.23 май көнне Акмәчет районының Джолман (Пионерское) авылы тирәсендә полиция киемендәге кешеләр Асан Эгизның машинасын туктатканнан соң, башына кара капчык кидереп, кулларын бәйләп, бите белән аска яткырып машинага утыртыпалып киткәннәр. Бер сәгать йөрткәннән соң Бакчасарай юлында бер авыл янында ибәреп, ""кайда телисең шунда бар"" дигәннәр. Асан Акмәчеткә барып абыйсына шалтыраткан. Ул аны килеп алган. Мәлес рәисе Рефат Чубаров, Асанны бик нык кыйнаганнар, диде. Кайбер гайре рәсми чыганаклар якын арада Кырымда кырымтатарларны күпләп тоткарлаулар булачак, 50 ләп кеше тоткарлана ала дип белдерә. Русия аннексиясеннән соң Кырымда бәйсез журналистларның, кырымтатар хәрәкәте активистларының, Русиядә тыелган Кырымтатар халкы мәлесе әгъзаларының, шулай ук ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнүче кешеләрнең йортларында даими тентүләр узып тора. омга шулай ук Кырымда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда шикләнелеп дүшәмбе тоткарланган Сервер Мустафаев һәм Эдем Смаиловнысак астына алды.",Билгесез кешеләр тарафыннан урланган Асан Эгиз табылган,Яңылыҡтар,1076,https://www.azatliq.org/a/29246070.html,2018-05-24T12:12:00+00:00
"Республика йортонда хәрби-илһөйәрлек темаһына арналған әҙәби, музыкаль әҫәрҙәр, шулай уҡ һынлы сәнғәт әҫәрҙәре республика конкурсы еңеүселәрен һәм лауреаттарын билдәләү буйынса конкурс комиссияһы ултырышы үтте.",Еңеүселәр билдәле булды,Мәҙәниәт,210,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-13/e-e-sel-r-bild-le-buldy-4156646,2025-03-13T19:50:46+00:00
"Какие условия нужны для получения льготы, что понадобится из документов и где подать заявление – в карточках. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бесплатный проезд на автобусах для детей участников СВО,Махсус хәрби операция,232,https://uchbash.com/articles/care/2026-02-18/besplatnyy-proezd-na-avtobusah-dlya-detey-uchastnikov-svo-4584077,2026-02-18T23:49:00+00:00
"Для этого нужно снять 10-минутную видеоэкскурсию или виртуальный тур по этнокультурной экспозиции и отправить работу через электронную форму. Конкурс направлен на сохранение культурного многообразия народов России и продвижение регионов через современные выставочные форматы. Организаторы выделяют 12 победителей в шести номинациях, включая «Лучший выставочный проект музея», «Этнокультурный выставочный проект к 80-летию Великой Победы Году защитника Отечества», «Творческая экскурсия по этнокультурной выставке», «Уникальный экспонат этнокультурной выставки» и другие. Участников ждёт серия образовательных вебинаров по созданию выставок, медиапродвижению и современным технологиям. Лучшие работы покажут на видеоканале «Ресурсная среда», а также в СМИ и на публичных площадках. Победители получат дипломы и поедут в Москву на финальные мероприятия: А 18 мая, в Международный день музеев, стартовал дополнительный мини-конкурс «Взгляд блогера на этнокультурную выставку» — посетители экспозиций могут выложить вертикальные видео в соцсетях за призы. Организаторы — Ресурсный центр в сфере национальных отношений при поддержке ФАДН России, а также ведущие этнокультурные и медийные партнёры, включая «Мою Планету» и Первый Российский Национальный канал. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Как музеи и блогеры могут показать многообразие России?,Йәмғиәт,1432,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-05/kak-muzei-i-blogery-mogut-pokazat-mnogoobrazie-rossii-4278008,2025-06-05T17:00:00+00:00
"– Өләсәй, үҙеңдең бәләкәй сағыңды һөйлә әле. Һеҙ каникулда ниҙәр эшләй торғайнығыҙ? – тип һораны. – Ә телефондар бар инеме, ниндәй маркалы? – тип ҡыҙыҡһынды ейәне. Нәсимә инәй көлөмһөрәп ҡуйҙы ла үҙенең балалыҡ йылдарында күңелендә уйылып ҡалған бер ваҡиғаны иҫенә төшөрҙө. – Был бала үлер инде, оҙаҡҡа бармаҫ, шешенгән дә, – тине Фәниә тыныс, өмөтһөҙ тауыш менән. – Был афәттән бер минеке генә ҡалыр, тиһеңме, ана бит көнөнә нисәмә бала аслыҡтан аяҡ һуҙа, ҡарт-ҡороно әйтеп тораһы ла түгел. Ул күп үлән ашап йөҙө йәшкелт төҫкә кереп шешенгән ете йәшлек Нәсимәһе янына килде, өҫтөнә ябылған бишмәтен рәтләне, бала әллә йоҡлай, әллә аслыҡтан ойоп ята бирә. – Туҡта әле, бәлки, терелер. Эх, әҙ- мәҙ он булып, өйрә бешерһәң дә, эсенә арыу булып ҡалыр ине, юҡ бит, юҡ! – тип әсенде күршеһе Факиһа. – Эй, был ҡәһәр һуҡҡыры һуғыш, тамам үҙәктәргә үтте бит, ирҙәр, уландар унда ниҙәр генә күрә икән? Шул ваҡыт өйгә бригадир вазифаһын башҡарыусы Әсмә килеп инде. – Иртәгә сәсеүгә төшәбеҙ, Фәниә, һин ике оло ҡыҙыңды алып, баҫыуға кил! Эшләгән һәр кемгә бер ус он эләгәсәк, – тине. Иртән иртүк хәле ҡалған һәр кем баҫыу яғына ыңғайланы. Ир-ат һуғышҡа китеп бөткән, ҡатын-ҡыҙ үҫеп ҡул араһына ингән малай-ҡыҙҙарын эйәртеп килгән. Ауылдағы берҙән-бер ир – ул да булһа, һуғыштан контузия алып ҡайтҡан Вәлит. Колхоз аттары фронтҡа оҙатылған, мал-тыуарҙан барлыҡ эштәргә Барыҫ ҡушаматлы нәҫел үгеҙе генә ҡалған. Бына Вәлит ҙур осло мөгөҙлө, ҡыҙғылт ҡара төҫлө, бар донъяға асыу тотҡандай, ҙур аҡыш күҙҙәре менән һөҙөп ҡараған үгеҙҙе һабанға егеп, баҫыу ситенә туҡтаны. – Әйҙә, Вәлит, һин төш башлап, аҙаҡ алмашырбыҙ, – тине таяҡҡа таянып килгән элекке ферма мөдире. Ҡатын-ҡыҙ ашлыҡты күнәктәргә тултырҙы. – Бөртөгөн дә әрәм итмәй сәсегеҙ, һәр береһе алтынға бәрәбәр, – тине Әсмә. Ҡатындар алмашлап үгеҙҙе етәкләне. Ауыр тимер һабанды һөйрәп Барыҫ теләмәй генә алға атланы. Үгеҙ башынан берәү тотһа, икенсеһе арттан ҡыуҙы. Ат хәлен һабан белер, тиҙәр. Ҡаты ерҙе аҡтарып сығара алмай, сыйып, ҙур-ҙур кәҫтәр ҡалдырып барған үгеҙ төш еткәнсе манма тиргә батты. Аслыҡтан хәлһеҙләнгән халыҡ аҡтыҡ көсөн һалып, көҙгө уңышҡа өмөтләнеп ашлыҡ сәсте. – Хоҙайҙың мәрхәмәте төшөп, ашлыҡ уңһын, ямғырҙар яуһын, аслыҡтан балаларыбыҙ үлмәһен инде, – тип һөйләнә-һөйләнә эшләне улар. Үҙҙәре ас инеләр. Ҡайҙа инде ашау, асығыуҙы һыу эсеп кенә баҫтылар. Кискә табан Барыҫ атларға теләмәй ҡарышты, әленән-әле һыртына эләккән сыбыртҡыға ла иғтибар итмәне. – Ярай, иртәгә тамамларбыҙ, – тине Вәлит. Ул һабанды ысҡындырып, үгеҙҙе ауыл яғына ҡыуа башланы. Хәлһеҙләнгән Барыҫ бер-ике аҙым атланы ла «гөрҫ» итеп ергә ауҙы. Бөтә кеше үгеҙ янына йыйылды. – Ҡарағыҙ әле, ауыҙынан күбек килә, күҙҙәре әллә нишләне, – тип ҡысҡырып ебәрҙе малайҙарҙың береһе. Малҡайҙың тәне тартышып торҙо ла тынып ҡалды. – Ай, Алла, үлде, үлде! – тип ҡысҡырышты халыҡ. – Эй, Хоҙайым, хәҙер нишләйбеҙ инде, күҙ терәп торған берҙән-бер өмөтөбөҙ ине, – тип Әсмә сеңләп илап ебәрҙе. Күптәрҙең был күренештән күҙҙәре ялтыраны, бәй, уйламаған ерҙән ит булды ла баһа! – Китегеҙ бынан, келәт янына барығыҙ, онға сиратҡа баҫығыҙ! – тине Әсмә бер аҙ тынысланып. – Тик үгеҙгә тейәһе булмағыҙ, акт тултырып, район үҙәгенә хәбәр итергә кәрәк буласаҡ. Уй, нимә генә күрәһеләрем бар икән? Фәниә өс ус он алып өйөнә ҡайтҡанда Нәсимә тороп ултырған ине. – Әсәй, ә мин төшөмдә итле аш ашаным, рәхәт булып китте, – тине лә ҡыҙы йылмайып ҡуйҙы. Фәниә ҡурҡыбыраҡ уға ҡараны, ашауҙы күп уйлап, тилеләнеп ҡуймаһын тағы. – Хәҙер, ҡыҙым, усаҡ яғып ыумас өйрәһе бешерермен, тәмле итеп ашарбыҙ, – тип оло ҡыҙҙарына ҡоро-һары утын алып килергә ҡушты. Фәниә бер ус ондан ҡайнар һыуға ыумас ыуҙы, семтем генә тоҙ һалып ебәрҙе, былтырҙан ҡалған һаҡландығы – бармаҡ башындай ғына туң май өҫтәне. Әҙер булғас, Нәсимәгә әҙ генә һалып биреп: – Ҡапыл ҡара күп ашарға ярамаҫ, күбенерһең, – тигән булды. Әсәләре һалып биргән өйрәне ҡыҙҙары ипләп кенә, ашыҡмай ғына ашарға кереште. Ни тиклем ас булһалар ҙа, тәмләп, һәр ҡабымдарының ләззәтен оҙаҡҡараҡ һуҙырға тырыштылар. Ашап алғас, көнө буйына эшләп арыған тән ауырайып, йоҡоға тартты. Фәниә ҡапыл ишек дөбөрҙәгән тауышҡа уянып китте. Барып асһа, күршеһе Факиһа тора. – Әйҙә, тороп ҡалаһың бит! – Нимәнән? – Бөтә ауыл Барыҫты ташый! – Нисек? Әсмә теймәҫкә ҡушты бит! – Эй, бигерәк бер ҡатлыһың да инде, ас халыҡ нишләп тик ятһын! Улар яңы ғына сәселгән баҫыуға табан атланы. Ай яҡтыһы – һыу кеүек! Шыбырлап һөйләшкән, ара-тирә балта һуҡҡан тауыштар ишетелә. Үгеҙҙең ике ботон, алғы яғын тиреһе менән бергә алып, үҙ-ара бүлешеп бөткәндәр ине инде. Вәлит итте ашыҡ-бошоҡ сабып биреп тора. – Ярай, район вәкиле лә ас кешене аңлар, күрәләтә һаҫытып ятҡырып булмаҫ, ана бит, еҫләнә лә башлаған! Исмаһам, бала-саға һурпа төҫө күрер, – тине ул. Бәләкәй генә ауылдың ас халҡы ит өҫтөнә ябырылған себендән дә былайыраҡ геүләне. – Барығыҙ, ҡайтып китә һалығыҙ, донъя хәлен белеп булмай, – тип ҡыуҙы Вәлит кешеләрҙе. – Башын ҡалдырайыҡ, райондан килгәндәргә күрһәтеп, дәлилләр өсөн. Фәниә менән Факиһаға ҡабырға өлөштәре тейҙе. Улар итте тотоп, йүгерә-атлай өйҙәренә табан йүнәлде. Иртәнсәккә үгеҙҙән бер ни ҙә ҡалмаған ине. Вәлит ҡалдырған үгеҙ башы ла төндә юҡ булған. Ҡыҙыу эш көндәре булғанғамы, әллә ауыл район үҙәгенән алыҫ ятҡанғамы, килеп тикшереп йөрөүсе кеше күренмәне. – Бына шулай, Хоҙай әмере булғас, Барыҫтың ите ауыл кешеләренә аслыҡты бер аҙға ғына булһа ла онотоп торорға ярҙам итте, – тип һүҙен тамамланы Нәсимә инәй. – Инде бала-сағаға бындай михнәттәрҙе күрергә яҙмаһын. Ейәне менән ейәнсәре өләсәһенең хикәйәтен тыңлағандан һуң уйланып, ҙурайып киткәндәй булды. Минира БИКӘНӘСОВА. Ауырғазы районы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Барыҫ,Хикәйә,5985,https://yanshishma.com/articles/chikayalar/2022-10-21/bary-2995126,2022-10-21T18:30:00+05:00
"Филиал 2023 йылдың 1 июнендә асылды. Бөгөн унда 97 социаль координатор эшләй.  Филиал етәксеһе Гөлнур Ҡолһарина белдереүенсә, асылғандан алып фонд филиалына 28 меңдән ашыу кеше мөрәжәғәт иткән, 68 меңдән ашыу ғариза ҡабул ителгән.  Ғаризаларҙың 64 меңгә яҡыны хәл ителгән, 4 меңдән ашыуы эш өҫтөндә. Фонд бүлексәһенә мөрәжәғәттәр статистикаһынан күренеүенсә, уларҙың 80 самаһы махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙан һәм уларҙың ғаилә ағзаларынан килә. Төп һорауҙар: ярҙам сараларын тәғәйенләү; юридик һәм медицина ярҙамы; хәрби хәрәкәттәр ветераны таныҡлығы алыу; махсус хәрби операцияла ҡатнашыу менән бәйле федераль һәм төбәк түләүҙәре. Беҙ хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе, бигерәк тә ауыр йәрәхәттәр менән ҡайтҡандарҙы реабилитациялауға айырым иғтибар бирәбеҙ. Мөһим йүнәлеш һәм өҫтәмә ярҙам сараһы булып реабилитациялауҙың юғары технологиялы техник саралары менән тәьмин итеү һәм торлаҡты инвалид ихтыяждарына яраҡлаштырыу тора, — тине Гөлнур Ҡолһарина. Анна Цивилева фонд филиалында эшләгән табиптар һәм психологтар менән һөйләште һәм уларға хеҙмәттәре өсөн рәхмәт әйтте. Ветеран ойошмалары етәкселәре менән аралашҡан саҡта Радий Хәбиров Анна Цивилеваға республикала Махсус хәрби операция ветерандарының төбәк ассоциацияһы ойоштороласағы хаҡында әйтте. Республика башлығы был тәҡдимдең  генерал Шайморатов орденын йөрөтөүселәр советының тәүге ултырышында яңғырауын билдәләне. Сара  МХО-нан ҡайтҡандарҙы  ил һәм республика тормошона йәлеп итеүгә, йәш быуынды тәрбиәләүгә  өлөш индерәсәк. Рәсәй оборона министры урынбаҫары яңы төҙөлгән Ассоциацияның төп партнеры «Ватанды һаҡлаусылар» фонды булырға тейешлеген билдәләне. 2-се Өфө стоматология клиникаһы менән берлектә фонд филиалы Һалдаттың сәләмәт йылмайыуы проектын тормошҡа ашыра. МХО-ла ҡатнашыусылар араһында медицина ярҙамының был төрө ҙур һорау  менән файҙалана. Бөгөнгә 22 яугир дауаланыу үткән дә инде. Шулай уҡ Өфөнөң 3-сө балалар стоматология клиникаһы менән килешеү төҙөлгән. Уға ярашлы,  Толпар күсмә ҡоролмаһы ярҙамында теш табиптары, республика буйлап йөрөп, махсус операцияла ҡатнашыусыларҙың балаларын тикшерә. Теш табиптары балаларҙың боҙолған тештәрен дауалай һәм башҡа кәрәкле процедураларҙы үткәрә. Әлеге көнгә 150-нән ашыу бала тикшерелгән. Республика Башлығы МХО ветерандарының Беҙҙең заман геройҙары төбәк-ара физкультура һәм спорт сараһы еңеүселәренә генерал Шайморатов миҙалын тапшырҙы. Рәсәйҙең оборона министры урынбаҫары, Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фонды рәйесе Анна Цивилева хәрби хәрәкәттәр ветераны, беренсе төркөм инвалиды Вадим Емельяновҡа ҡул менән идара ителеүсе Лада Гранта автомобиле асҡысын, өс МХО  ҡатнашыусыһына хәрби хәрәкәттәр ветераны танытмаһын тапшырҙы. Сығанаҡ",МХО ветерандарын хәстәрләп,Яңылыҡтар,2652,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/mho-veterandaryn-h-st-rl-p-3982175,2024-10-24T15:54:00+00:00
"Ауылдар буйлап концерттар ҡуйып йөрөгән саҡтар ҙа булды минең. Ишембай ҡалаһының Киров исемендәге мәҙәниәт һарайының фольклор ансамблен Шафиҡ Ғәббәс улы Янбаев етәкләй ине ул ваҡытта. Ял көндәрендә ижади бригада ойоштороп, концерттар менән ауылдарға сығабыҙ. Хатта Ырымбур, Ҡурған өлкәләренә лә барып еттек. Бригадабыҙ көслө: ҡурайсылар Мөхәммәт Йосопов менән Рамаҙан Кинйәбаев, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Шәмсиә апай Нагаева, хәҙер Башкортостандың халыҡ артисы булып киткән мәшһүр йырсы Альберт Шаһиев, билдәле сәнғәт әһелдәре Тайсиндарҙың бер тоҡомдаштары, ҡурайсы Таһир ағай Тайсин. Бер ауылда концерт ҡуябыҙ. Таһир ағай алып барыусы. Әйткәндәй, ҡайһы саҡта уның тотлоғоп китә торған ғәҙәте бар ине. Сәхнәгә сығырға сират Шәмсиә апайға етте. Таһир Ғилман улы халыҡҡа шул турала иғлан итә башлағайны, теле тыңлашмаҫ булды ла ҡуйҙы. –Ә хәҙер һеҙҙең алдығыҙҙа Башҡортостандың атҡаҙанған к-к-к. – Ә телен тышап ҡуйҙылар, әйтерһең дә. Таһир ағай көсәнә торғас, һүҙе микрофон аша залға сығып осто, ниһайәт. – Атҡаҙанған к-к-клуб работнигы Шәмсиә Нагаева сығыш яһай. Башҡорт халыҡ йыры «Һа-һа-һа. ». Ярар, Шәмсиә апай, үҙе әйтер әле. «Һандуғас» йырын иғлан итергә теләгәйне Таһир Ғилман улы. Әйтеп бөтөрә алманы. Үә, ләкин, аҙаҡтан Шәмсиә Миҙхәт ҡыҙы кәрәген бирҙе генә үҙенең. –Мин һиңә ниндәй клуб работнигы булайым. Ҡара һин уны, клуб работнигы булып иҙән йыуаммы, әллә билет һатып ултыраммы? – тип, тетмәһен тетте генә. Беҙгә, әлбиттә, мәрәкә булды. Шул ваҡиға иҫкә төшһә, әле лә көлөп алам. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",КЛУБ РАБОТНИГЫ,Мәҙәниәт,1671,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-02-16/klub-rabotnigy-3647149,2024-02-16T17:03:00+00:00
"Уның баҡсаһында тәртип. Иртә яҙҙан ҡара көҙгәсә баҡса шау сәскәгә күмелә. Матур таш һуҡмаҡтар һалынған. Ғаилә башлығы диңгеҙ флотында хеҙмәт иткәс, үҙ ҡулдары менән карап-мангал эшләп ҡуйған. Арыраҡ якорь рәүешендә арт-объект ҡорған. Өй күләгәһендәге бәүелсәк-эскәмйәлә эштән арыған ваҡытта ултырып бер нисә минут бәүелһәң, бөтә арыуың юҡҡа сыға. Төптәрәк теплица эшләп ҡуйғандар. Уның иһә эсе тулы сер. – Ирем һыуҙы сарыф итмәҫ өсөн тамсылап һуғарыу системаһын эшләне. Көнөнә ике тапҡыр үҫемлектәрҙең төбөнә генә һиберлек итеп көйләнгән ул. Һыу мискәһе эсендә махсус ҡулайлама ҡуйылған, ҡалҡыуыс аҫҡа төшһә, һыу үҙенән-үҙе тула башлай. Шулай уҡ мискәгә реле ҡорҙо. Ваҡыты еткәс, реле эшләп китә, иртән һәм кис билдәле сәғәттә кран үҙенән-үҙе асыла һәм торбаларҙан һыу китә, тамсылап үҫемлек төбөн һуғара, – тип тормош иптәшенең оҫталығы хаҡында тәмләп һөйләй Луиза Кәримйән ҡыҙы. Бынан тыш ғаилә башлығы Вилүр Дияс улы Әҙеһәмов теплицаның ишеген автоматик рәүештә асыла һәм ябыла торған итеп эшләгән. Эстәге һауа температураһы 16 градустан артһа, уның ишеге яйлап ҡына асыла. Ә һыуыта башлаһа, үҙенән-үҙе ябыла. Ошо система эстәге ҡыяр, помидор һәм боростан яҡшы уңыш алырға мөмкинлек бирә. Ҡатынының һәр идеяһын, уй-ниәтен тормошҡа ашырырға әҙер хәстәрлекле ир уҙаманы. Ғөмүмән, бер-береһен ярты һүҙҙән аңлаған, яратҡан был һоҡланғыс парға ҡарап тороуы – үҙе кинәнес. Бындағы һәр сәскә, йәшелсә-емеш ошо һөйөүҙән көс, наҙ ала, тиерһең. Матур һәм тәрбиәле баҡсаның сере – мөхәббәт һәм хәстәрлек. Баҡсағыҙға ваҡыт һәм иғтибар бүләк итегеҙ, ул һеҙгә сағыулығы һәм мул уңышы менән рәхмәт белдерер. Роза Хөснуллина.",БАҠСА. Бәләкәй ожмах,Аңлатма,1612,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-27/ba-sa-b-l-k-y-ozhmah-4352817,2025-08-27T14:00:00+00:00
"Ҡомдағы эҙ генә мәллә Был һантый йәшлек үҙе? Хәҙер уны юясаҡ бит Тулҡындары диңгеҙҙең! .. Йәшлекте ҡомдағы эҙҙәргә тиңләһә лә шағир, ҡайһы бер эҙҙәр шундай тәрән, диңгеҙҙәй ғүмерҙең тулҡындары ла юя алмай уны. Хатта бала саҡ эҙҙәре лә һаҡлана. Мәктәпкәсә балалар йортонда бик оло йәштәге Шәрифә исемле тәрбиәсе апай бар ине. Шаян балаларҙы ҡысҡырып тыйырға ла, әрләргә лә хәле булмағандыр уның. Шуға, тыңламаған баланы семетә, йә ҡолағын бора. Ауыртыуҙан сәрелдәгән баланың тауышы сит яҡҡа ишетелмәһен өсөн: ""Әлиләү генәйем, бәлиләү генәйем…""- тип йырлай ине үҙе. Апайҙың ул холҡон белгәнгә күрә, ул килгән көндә бик шым, баҫалҡы ғына йөрөйбөҙ. Бына бер саҡ киске ашҡа ултырҙыҡ. Йәй. Бер бәйләнсек себен минең тәрилкәмә килә лә ҡуна, килә лә ҡуна. Мин шым ғына: ""Эй, себенкәй, һин дә асыҡтыңмы? Минең бутҡама теймә. Мин һиңә өлөш сығарам, аша"", - тип ҡалағымдың осо менән кескәй генә өлөш сығарып, өҫтәлгә һалып та өлгөрмәнем, Шәрифә апай ҡолағымдан эләктереп алып, йырлай-йырлай мине мөйөшкә алып барып баҫтырып та ҡуйҙы. Себен рәхәтләнеп ашағандыр инде бутҡамды, тик мин ас ҡалдым. Сабыйлыҡ инде. Ул сабыйлыҡты Башҡорт иле лә дауам итә. Бында, тегендә өлөш сығара-сығара, ярым ас ҡалабыҙ, ә ""тәрбиәселәр"" ҡолағыбыҙҙы борғолап ҡына тора: ""Әлиләү генәйем, бәлиләү генәйем. Әсмәбикә тыпырлатып бейеп килә генәйем. "" Рәми Ғарипов шиғырындағы ҡомда ҡалған эҙҙәр тураһындағы юлдарҙы иҫләп, тағы ла бер иҫтәлекте хәтергә төшөрҙөм. 5-се синыфты тамамлап, йәйге дачаға ял итергә барҙыҡ. Һәр саҡтағыса, дачаны асыу һәм ябыу байрамдары бик күңелле үтә. Тантаналы йыйылыштан һуң төрлө уйындар уйнайбыҙ. Йә скакалкала һикереү, йә яулыҡ менән күҙҙәрҙе ҡаплап, епкә эленгән кәнфиттәрҙең береһен ҡайсы менән ҡырҡып алыу, йә бау тартышыу һ. б. Ул уйындарҙы мин дә уйнап ҡараным, тик бер талон да ота алманым. Ул талондарҙы отҡандар инде печенье, кәнфит ашап йөрөйҙәр (ашханаға барып, талондарын тапшырып алалар ул ризыҡтарҙы балалар). Эй, минең күҙем ҡыҙа. Йүгерек тә, оҫта һикереүсе лә түгелмен шул. Бер өҫтәл янына барһам, унда ""ҡул көрәше"" уйнайҙар. Мин дә көсөмдө һынап ҡарарға булдым. Тәүҙә Әлфиәне һәм Әнүзәне еңдем, аҙаҡ Маһинурҙы, хатта минән күпкә оҙон буйлы Факиһаны ла еңдем. Дүрт талон отоп, ашханаға йүгерҙем. Ике кәнфит, ике печенье алып, һыйланып, көс йыйып, тағы шул уйынға йүнәлдем, тик ""Байрам тамам"" тинеләр. Бер ҡыҙҙан да еңелмәүемә аптыраным, әлбиттә. Бына уҡыу йылы алдынан йыйылыш үткәрҙеләр. Мин завуч апай янында ултырам. Еңһеҙ күлдәк кейгәнмен. Шул саҡ завуч апай минең ҡулдарыма ҡарап, аптыраулы һорау бирҙе: ""Ҡулдарың ҡалай көслө. Ниңә? Ни өсөн? "" ""Әлләсе. "" тип, мин дә аптыраным. Ҡулдарымдың мускулдары ҡалҡып тора. Йәйге уйындан, завучтың һорауынан ҡул көсөм һәйбәт икәнен аңланым. Тик ниңә, ни өсөн ҡаҡса ғына һынлы, кескәй генә буйлы ҡыҙыҡайға көслө ҡулдар бирелеүен аңлай алманым ул саҡта. Бына мәктәпте тамамлағас, тыуған ауылымды эҙләп, районға сығып киттем. Кем мин, туғандарым бармы? Директор юлға аҡса бирҙе. Ике көн эҙләнем, һораша-һораша йөрөп таптым. Мине иң ғәжәпләндергәне атайымдың атаһы булды. Шәмсетдин олатайым 90 йәшкә еткән, оҙон буйлы, көслө ҡуллы. Тимәк, мин көслө ҡуллылар нәҫеленән булып сығам, тип уйланым ул саҡта һәм шәжәрәмә рәхмәт уҡыным. Һуғыш ваҡытында, аслыҡта тыуып үҫһәм, балалар йортонда тәрбиәләнеүҙең әсе-сөсөһөн татыһам да, ана шул көслөлөр ҡаны мине бар бәләләрҙән йолоп ҡалған. Һуңынан скульптор һөнәрен һайлап, таштарҙан, ағастарҙан, балсыҡтан бәләкәй һындар яһаным. Ҡул көсө генә түгел, рух көсө лә кәрәк булды ул саҡта. Нәҫелемә, тамырҙарыма рәхмәт уҡыным тағы ла. Хатымды тамамлайым тигәйнем дә, ""рух"" көсө тип яҙғас, миҫал кәрәк бит. Ул миҫалдарҙы бик күп яҙырға булыр ине. Бер бәләкәйен генә яҙып үтәйем. Мәктәпте тамамлап, Мәскәүҙә уҡып йөрөйөм. Рәссамдарға кәрәкмәһә лә, ""Политэкономия"" фәнен өйрәтәләр. Бына имтихан көнө лә етте. Ҡурҡышымдан бик яҡшы әҙерләнеп барҙым. Мейем саф, хәтерем һәйбәт, ниңә ҡурҡҡанмындыр? Билет алып әҙерләндем дә, оло йәштәрҙәге уҡытыусы ҡаршыһына ултырып, яуап бирәм. Һәйбәт белеүемә шатмын, йылмайып һөйләп бөткәйнем, уҡытыусының: ""Ярай, өс ҡуям"", - тип әйтеүенә һушым китте. Яуап биргән мәлдә уның иғтибар менән тыңламауын һиҙеңкерәгәйнем, әлбиттә. Ҡап-ҡара мосолман балаһы ""Политэкономия"" тигән ҡатмарлы фәнде өслө билдәһенә белһә лә хуп, тигәндер ул. Ныҡыш кешемен мин. Тыныс, әммә ҡаты тауыш менән: ""Мин бөтә һорауҙарға ла дөрөҫ яуап бирҙем. Ышанмаһағыҙ, тағы өҫтәлмә һорау бирегеҙ! "" - тинем. Оло ағай уянып киткәндәй, миңә аптырап ҡараны ла, яңы һорау бирҙе. Быныһында йылмайып түгел, шатырҙатып яуап бирҙем. Уҡытыусы: ""Ысынлап та һәйбәт әҙерләнеп килгәнһең, дүртле ҡуям"", - тине лә, ""Ризаһыңмы? "" тигәндәй, миңә тағы ҡарап ҡуйҙы. Имтихандан һуң коридорға сыҡҡас, ""Үәт, башҡорт балаһы! "" тип, үҙемде маҡтап ҡуйҙым. ""Бер ҡайҙа ла бирешеп торма! "" тип өҫтәнем аҙаҡ. Беренсе курста минең турала курсташтарым: ""Пришла маленькая, худенькая, нерусская и самый большой планшет взяла"", - тип күршеләргә көлөп һөйләгәндәр. Курсташтарымдың да, уҡытыусыларымдың да һәйбәт мөнәсәбәтен тойоп уҡыным. Һүрәт буйынса уҡытыусының: ""Тәүҙә һине күреп борсолғайным да, тырышлығыңды күреп, тынысландым"", - тип тә маҡтап ҡуйыуы иҫемдә. Көслөлөләр нәҫеленән булыуым бына шулай һәр аҙымда ярҙам иткәндер, тип уйлайым хәҙер бала саҡ, йәшлектең ""ҡомда ҡалған эҙҙәрен"" хәтерләп. Фәүзиә УСМАНОВА-ЯХИНА. Редакциянан: Башҡортостандың атҡаҙанған скульпторы Фәүзиә апай Усманова ""Киске Өфө"" гәзите сыға башлағандан алып иң әүҙем уҡыусыбыҙ һәм авторыбыҙ булды. Ябай ғына автор түгел ине ул. Гәзитебеҙҙең һәр номерындағы берәй мәҡәләнең фекерен эйәртеп, үҫтереп, дауам итеп, ғәжәп матур миҫалдар килтереп, һығымталар яһап, аҙна һайын хат ебәрә һала ине редакцияға. Фәүзиә апай һымаҡ мәғлүмәтле, хәтирәләргә бай, башҡорт әҙәбиәтен яҡшы белгән, тел оҫтаһы булған авторҙар бик һирәк ул, ә бөгөнгө заманда улар бөтөнләй юҡҡа тиң, киләсәктә, бәлки, бөтөнләй булмаҫ та. Журналист Сәрүәр Сурина Фәүзиә апайыбыҙҙың ""Киске Өфө""лә баҫылған ысын публицистик парсалар өлгөһө булған мәҡәләләрен йыйып, һабаҡташтары ярҙамы менән китап итеп тә баҫтырып сығарғайны. Был көндәрҙә ошо һоҡланғыс шәхес, талантлы ижадсы Фәүзиә апай Усманова (гәзиттә ул йышыраҡ Фәүзиә Яхина тип баҫыла торғайны) баҡыйлыҡҡа күсте. Ауыр тупраҡтары еңел, гүрҙәре яҡты, иманы юлдаш булһын! Балаларының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. ""Киске Өфө"" гәзите, 23, 13 - 19 июнь 2025 йыл",КӨСЛӨЛӘР НӘҪЕЛЕНӘНМЕН,Йәмғиәт,6300,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-06-11/k-sl-l-r-n-elen-nmen-4274653,2025-06-11T19:02:00+00:00
"Әхәт ағай Был хәл 1935 йылда булған, мин уны атайымдың һөйләүенән хәтерләп ҡалғанмын"", - тип башланы һүҙен. - Халыҡ әҙ-мәҙ күҙен аса, терелә башлаған йылдар. Иҙелбайҙа (Баймаҡ эргәһендәге ауыл, хәҙер бөткән) һабантуй бара. Был һабантуйға үҙенең кирәмәттәре менән халыҡты шаҡ ҡатырған Мөжәүир хәҙрәт тә килгәйне. Бөтә тирә-яҡ уйын-көлкө, йыр-бейеү менән гөрләп тора. Халыҡ һабандан һуң рәхәтләнеп күңел аса. Атайымдың ике туған ҡустыһы Нуретдин ағайымдың өлкән улы Хажи, беҙҙең тирәнең иң шәп егете, ҡыҙмаса булып алған да, гармун һуҙа, йәштәрҙе бейетә, йырлата. Шулай уйын-көлкө һәүетемсә генә ҡыҙып барғанда, әллә йөгө етеп, баяғы Хажи килә лә төптө юҡҡа минең атай менән һөйләшеп торған Мөжәүир хәҙрәткә бәйләнә башлай бит. (Совет власының дингә ҡаршы ҡаты көрәш алып барған заманы, ә Хажи активист, йәнәһе, комсомолец. ) Ул: ""Хәҙрәт бар ерҙә, малым бар, тимә, Ғазраил бар ерҙә, йәнем бар, тимә. Хәҙрәт малыңды алырға ашығыр, Ғазраил йәнеңде алырға ашығыр"", - тигән бит хәҙрәткә. Мөжәүир әүлиә Хажиға бер ни тип тә өндәшеп тормаған, былар эргәһенән боролоп киткән дә барған. Бер аҙ ваҡыт үткәс, Хажи ағай һөйләшергә итһә, һөйләшә алмай ҙа ҡуя икән. Уйынсыл егет һабантуйҙан йырлай ҙа, бейей ҙә алмай, һөмһөрө ҡойолоп ҡайтып инә. Был хәлгә ике-өс көн үтеп китә. Хажи һаман һөйләшә алмай. Балнисҡа алып барып ҡарайҙар, файҙаһыҙ. Атайым ҡустыһы Нуретдингә: Быны йүнәлтеү хәҙрәттең үҙенең генә ҡулынан килер. Тиҙерәк Манһырға алып барырға кәрәк. Кабы егет телһеҙ ҡалып ҡуймағайы, - тип кәңәш бирә. Барһалар, хәҙрәт өйҙә юҡ, ти. Әле генә ошонда ине, ти уға ҡаралырға килеүселәр. Кискә тиклем көтәләр. Хажи ҙа күндәм генә тора, комсомолец-активистың телһеҙ тороп ҡалғыһы килмәй бит инде. Был көндө уны көтөп ала алмайынса ҡайтып китәләр. Эштең ниҙә икәнен һиҙеп ҡалған Нуретдин ағай атайыма килә: Шиһабетдин ағай, һин барып һөйләшеп ҡара әле. Һине ағай тип ихтирам итә бит, - ти. Ысынлап та, атайымды хәҙрәт һәйбәт ҡаршы ала: Шиһабетдин ағай, түрҙән уҙ, - ти. Борхорап самауыр ултырған табынға саҡыра. - Һыуһап килгәнһегеҙҙер, эҫе бит, - ти. Мөжәүир туған, һинән ғәфү үтенергә килдек. Бынау дыуамал, тинтәк комсомол ишаратын кисерә күр инде, - тигән атайым. Аҡылға ултырһа, һөйләшер әле, - тип көлгән дә ҡуйған кирәмәтсе, өшкөрөп тә тормаған, доға ла яҙып бирмәгән. Улар шул көйө ҡайтып киткәндәр. Хажиҙың инде телһеҙ ҡалыуым ошо икән тип ҡото оса. Манһырҙан сығып, Ирәндеккә үрләп барғанда, егет ҡапыл телгә килә: -Шиһабетдин олатай, атыңды туҡтат әле, хәжәтемә барып киләм, - ти. Атайым Хажиҙың һөйләшеп китеүенә хайран ҡала. Егет тә хәжәтен үтәүен дә онотоп, арбаға кире менеп ултыра. Атайым тегене шелтәләп: - Бына күрҙеңме, тинтәк малай, - ти, - Башҡаса хәҙрәткә тел тейгеҙәһе булма. Әммә киҫекһеҙ Хажи ағай һаман аҡылға ултырмай әле. Баяғы хәлгә байтаҡ ваҡыт үтеп китә. Һуғыштан һуңғы йылдар. Атаһы Нуретдин ағай яу ҡырынан ҡаты яра алып, билһеҙ булып ҡайта.  Ә эшкә сапсан, һүҙгә үткер сос тәбиғәтле үткер Хажи ағай ул саҡта Ленин исемендәге колхоздың рәйесе булып эшләп йөрөй. - Улым, хәҙрәтте барып алып килсе, - ти Нуретдин ағай. - Яуыз дошманды еңеп ҡайтҡас, әҙ-мәҙ булһа ла йәшәге килә. Хажи ағай үрәпсеп торған тура юрғаһын егеп ала ла: - Көтөгөҙ, алып киләм хәҙрәтегеҙҙе, - ти ҙә саптырып сығып та китә. Һаман дыуамаллығын ҡуймаған йәш ирҙең башына юлда тағы бер уй килә. Ул хәҙрәтте тағы бер һынап ҡарарға була, ысынлап та кешенең ни уйлауын беләме икән? Хәҙрәтте ултыртып ҡайтырға сыҡҡанда күсере Исхаков Ғәбиткә аңғартып ҡуя: - Беҙҙең өй тапҡырынан үткәндә атыңды ныҡ итеп ҡыуала, өйҙө саптырып үтеп китерлек булһын, ти. Әүлиә хәҙрәт ни эшләр, белерме үҙен ҡайһы өйгә алып килгәнде, әллә юҡмы? Нуретдиндәр тапҡырына етеп килгәндә Ғәбит атты йән-фарманға ҡыуа. Әммә ат өй эргәһенә еткәс, күсер сыбыртҡылауға ла ҡарамаҫтан, шып туҡтай ҙа ҡуя, сараһыҙҙан хатта ышлыяға сүгәләй, ә ары китмәй. Арбала ултырған хәҙрәт асыуһыҙ ғына: - Ҡуй, Әхмәтхажи, һин мине әпәт шаяртмаҡсыһың, - ти. - Дыуамаллығыңды ҡуйсы, кем олоһо кем кесеһе булғанһың даһа, - ти. - Ана, атың аҡ күбеккә батҡан, ҡуй, хайуанды ыҙалатма, ошо ергә төбәп алып килдегеҙ түгелме? Ул арбанан төшөп Нуретдиндәргә инеп китә. Ошонан һуң яугир Нуретдин, биленән арыуланып, хәҙрәткә рәхмәттәр әйтеп, апаруҡ йылдар арыу ғына йәшәп, гүр эйәһе була. Ниһайәт, Хажи ағай ҙа Мөжәүир хәҙрәттең илаһи ҡөҙрәтенә ышана. - Була икән шул был донъяла мөғжизәләр! - тип ҡуя. Фотола Мөжәүир хәҙрәттең ""Иғтиғфар доғаһы"".",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Дыуамал Хажи,Аңлатма,4370,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-23/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybeva-h-tir-l-r-dyuamal-hazhi-4322327,2025-07-23T17:00:00+00:00
"Студент Башкирского государственного медицинского университета Иззатулла, уроженец Таджикистана, уже принял участие в акции, оформив подписку на детский журнал «Акбузат» семье участника СВО. Благотворительное мероприятие продлится до конца дня. Все подписчики участвуют в розыгрыше призов, победитель которого будет объявлен в июле в прямом эфире передачи «Салям» на телеканале БСТ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Студент из Таджикистана принял участие в акции «Добрая подписка» в Уфе,Яңылыҡтар,1055,https://henek.info/news/novosti/2025-06-26/student-iz-tadzhikistana-prinyal-uchastie-v-aktsii-dobraya-podpiska-v-ufe-4291121,2025-06-26T10:25:00+00:00
"Русса слух һүҙен башҡортсаға нисек тәржемә итер инегеҙ? Ишетеү, имеш-мимеш, хәбәр, ишетеү һәләте. Автомат тәржемәсе уның контекст буйынса яраҡлыһын һайлап ала беләме? Ай-һай. Ни өсөн башҡортса алтаҡталар яҙылышында хаталар осрай? Алтаҡта хужаларының терминология комиссиялары менән килешеп эшләмәүе, моғайын, бының төп сәбәбелер. Берәүҙәре, үҙебеҙ тәржемә итә лә ҡуябыҙ тип, үҙешмәкәрлек күрһәтә. Беҙҙең шул-шул хеҙмәткәрҙәр башҡортса һөйләшә лә баһа, тәржемә итеп ҡуйһындар, – тип, мәсьәләне еңел генә хәл итә ҡайһы бер хужалар. Һай белемле белгестән зыян ғына күрелә, сөнки был осраҡта башҡортса әпәй-тоҙлоҡ белеү генә етмәй шул. Гугл йә Яндекстың автомат тәржемәсеһенән эшләтеүселәр ҙә бар. Ләкин  автомат ул кеше түгел, башҡорт теленең күп мәғәнәле һүҙҙәре осраһа, дөрөҫөн һайлай белмәй. Шунлыҡтан Имеш-мимеш академияһы кеүек тәржемәләр килеп сыға. Өфөлә  Академия слуха  ойошмаһының алтаҡтаһы  шулай тип тәржемә ителгән. Ә дөрөҫө Ишетеү академияһы була. Хаталар осраһа, ҡайҙа хәбәр итергә? Хатаһыҙ ҡала. Башҡортостан чат-боты ярҙамға килер. Телеграмдағы был чат-бот республика Хөкүмәтенең ҡушыуы буйынса эшләнгән. Унда килгән хәбәр Инцидент-менеджмент системаһы аша эшкәртелә һәм тейешле саралар күрелә. Хата төҙәтелгәс, мөрәжәғәтте яҙыусыға ошо уҡ чат-бот аша яуап килә. Аныҡлап әйткәндә,  кем эшләй был мөрәжәғәттәр менән? Чат-ботҡа килгән мөрәжәғәттәрҙе Диалог-төбәк коммерцияға ҡарамаған автономиялы ойошмаһы (етәксеһе Ильяс Сәғитов) эшкә ала, хата төҙәтелгәнгә тиклем уны контролдә тота һәм мөрәжәғәтсегә яуапты ойоштора. ""Башҡортостан"" гәзите материалы файҙаланылды.",Чат-бот һеҙгә ярҙамға,Яңылыҡтар,1577,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-28/chat-bot-e-g-yar-am-a-4140211,2025-02-28T12:55:00+00:00
"В работе Совета приняли участие: Главные врачи ведущих клиник республики Руководители муниципалитетов Представители федеральных надзорных ведомств Научные деятели и представители общественных организаций Ключевой темой обсуждения стала стратегия развития и повышение качества медицинской помощи пациентам с сердечно-сосудистыми заболеваниями в Башкортостане. В режиме видеосвязи к заседанию подключился главный внештатный кардиолог Минздрава России, генеральный директор НМИЦ им. В. А. Алмазова, академик РАН, профессор Евгений Владимирович Шляхто. Он высоко оценил уровень организации кардиологической помощи в нашей республике. Глава Башкортостана Радий Фаритович Хабиров поблагодарил команду НМИЦ им. В. А. Алмазова за постоянную поддержку. Только за прошлый год с центром проведено более 100 телемедицинских консультаций! В рамках Совета прошла торжественная церемония награждения работников здравоохранения и участников строительства нового корпуса Республиканского кардиологического центра. О ситуации и планах: 1. Министр здравоохранения РБ Айрат Рахматуллин представил доклад об организации кардиопомощи в республике, включая анализ по муниципалитетам, и обозначил ключевые вызовы. 2. Главный врач Республиканского кардиологического центра Ирина Николаева выступила с докладом о дальнейших направлениях развития кардиологической службы региона. Центр является головным учреждением по координации развития кардиологии и кардиохирургии. Важный акцент: Болезни сердца и сосудов – причина более половины смертей как в России (58), так и в Башкортостане (56). Профилактика – ключ! Своевременное выявление рисков и заболеваний через профосмотры и диспансеризацию – эффективный способ снижения смертности. В 2024 году в РБ профилактические мероприятия охватили 1,8 млн человек (100 от плана). Работа по совершенствованию кардиологической помощи в республике продолжается, и сегодняшний Совет стал важным шагом в этом направлении.",Приоритеты развития здравоохранения в Республике Башкортостан,Яңылыҡтар,1930,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-07-24/prioritety-razvitiya-zdravoohraneniya-v-respublike-bashkortostan-4325119,2025-07-24T14:31:00+00:00
"Илдар Йомаголов. Архив фотосыфикерләрБаймактагы протестлардан соң Башкортстаннан качып киткән экоактивист Илдар Йомаголовның улын кичә, 8 февраль кичендә, куәт оешмалары вәкилләре сорау алу өчен Сибайга алып киткән. Йомаголов -дагы каналында шул хакта сөйләгәнвидеосынчыгарды. ""Кайсы оешма хезмәткәрләре сорау аладыр - Федераль иминлек хезмәтеме (ФСБ), тикшерү комитетымы, полицияме, белмим. Әмма, егетләр, сез бит үзегез дә шушы агуланган һаваны сулап яшисез, экологияне сакларга кирәклеген беләсез. Хезмәт вазифаларыгызны башыгызны эшләтеп үтәгез инде"", ди Йомаголов. Активист хәзерге вакытта Казакъстанда булуын әйтә. Ул экология белән бәйле эшчәнлек алып барганлыгын, әмма пропагандачыларның аны фетнәче һәм хәтта коллаборант дип атавын искәртә. ""Гаиләң, якыннарың аша нәрсәгәдер ирешергә тырышулары бик начар"", ди ул. Шулай ук ул куәт оешмалары вәкилләренә мөрәәгать итеп ""Безнең республикада инаятьче - ул Хәбиров, моны аңлавыгызны телим. Моны фактлар белән күрсәтәм. Сезгә тикшерергә һәм инаять эше генә ачарга кала"", ди. ""Хәзер Башкортстанда Хәбировка (республика башлыгы Радий Хәбиров - ред. ) миләтчеләр дә, экстремистлар да түгел, Русия Конституциясендәге хокукларның үтәлүен теләүче кешеләр каршы чыга"", ди видеода Йомаголов. Узган атнаның омгасы, 2 февральдә, Йомаголов өендә тентү узган иде. ""Тентүе — бер хәл. Хатынымны каядыр алып киткәннәр. Аны сөйләштерергә телиләр, ахрысы""дигән идеул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда экоактивист Илдар Йомаголовның улын куәт оешмалары вәкилләре сорау алу өчен Сибайга алып киткән,Яңылыҡтар,1502,https://www.azatliq.org/a/32812360.html,2024-02-09T12:34:21+00:00
"Украинадагы сугышта һәлак булган вагнерчыны ирләү. Петербурфикерләр""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте Украинадагы сугышта һәлак булган тоткыннарга һәм яллы сугышчыларга түләнәсе акчаларны гаиләләренә тапшыру өчен, бөтен Русия буйлап офислар арендалый. Шул ук вакытта мәрхүмнең туганнарына бу кулдан бирелгән кәгазь акчаларны банкка салмаска кушалар. Бу хакта сугышта үлгәннәрнең туганнарына сылтама белән Север. Реалиихәбәр итә. Журналистларга Петербурда, Новосибирскиди һәм Краснодар краендагы офислар турында билгеле. Басма әңгәмәдәшләреннән берсе –Алёна Украинадагы сугышта үлгән абыйсын күмгәннән соң, үзен Новосибирскидагы офиска чакыртып алуларын әйтә. Аннан күмү турындагы белешмәне күрсәтүен, акча алу кәгазе язуын сораганнар, моны камерага төшергәннәр. Алёнага абыйсының ярты ел сугышта булган өчен 660 мең сум хезмәт хакын, күмү өчен 100 мең сум түләнгән һәм биш миллион сум компенсация бирелгән. Шулай ук ""Батырлык өчен"" медале тапшырылган. Әмма бу бүләк символик мәгънәгә генә ия, чөнки аның Русия президенты Владимир Путинимзалаган таныклыгы юк. Әлеге таныклыкны ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә ялланучыларны - хәрби хәрәкәтләр ветераннары дип тануларыннан соң тапшырырга вәгъдә иткәннәр. Алёна белән күрешкән ""Вагнер"" хезмәткәре бу акчаларны банк хисабына салмаска киңәш иткән. ""Чыгып китәр алдыннан безгә инструкция әйтелде: акчаларны картага салмаска, хисапка да ярамый. Банкта шәхси сейфка ярый. Яки төрле банклардагы карталарга 100 әр мең сум ибәрергә. Бетте"", дип сөйләгән ул журналистларга. Алёна абыйсын сугышка ""Вагнер"" белән колониядән ибәрүләрен сөйли. Беренче айда ук аның бармагы өзелгән. Әмма соңрак Алёнага абыйсы белән хезмәт иткән кешеләр хәмер эчкәннәрнең бармакларын ""Вагнер"" вәкилләре үзләре чабып өзде дип сөйләгән. Моңарчы ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте Украинада һәлак булган сугышчыларының гаиләләренә кәгазь акчалар беләнбишәр миллион сумакча түли, шулай ук аларны күмүгә 100 мең сум бирә, дип хәбәр ителгән иде. Кагыйдә буларак бу акчаларны кеше йөрми торган урында яки кунакханә бүлмәсендә куратор тапшыра, очрашкач ул бары тик исемен генә әйтә диелде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте һәлак булган сугышчыларының гаиләләренә акча түләү өчен офислар яллый",Яңылыҡтар,2191,https://www.azatliq.org/a/32451588.html,2023-06-09T06:32:58+00:00
"Редакцияға ҡотлау ҡалдырырға тип килгән бер апай, кәрәкле ишек бикле булғас, беҙҙең кабинетҡа инеп торҙо. Мөләйем ҡатын менән һөйләшеп киттек. Проблемаларҙы, күңел төбөндәге ауыр уйҙарҙы таныш булмаған кешегә һөйләһәң, еңелерәк булып ҡала тиҙәр бит. Был апай ҙа тормош, эш, балалар тураһында бәйән итеп ултыра торғас, төпкә төшөп китеп, үҙен борсоған нәмәләр тураһында ла әйтеп ташланы. Ирем менән бик яратышып өйләнештек. Күтәреп кенә йөрөтә ине. Мин, бер бөртөк бала, әсәйем менән генә үҫкәс, уларҙың ҙур ғаиләһенә килен булып төшөү бәхет кеүек тойолдо. Дамирҙың ике ағаһы, өс апаһы бар. Атаһы менән әсәһе лә иҫән. Ауылда ҙур йорт һалып, гөрләтеп донъя көтәләр. Ял, байрам булһа, бөтә балалары ир-ҡатындары, ул-ҡыҙҙары менән атай йортона йыйыла. Шул саҡтар миңә хәтәр оҡшай торғайны. Тәүҙә йәшлегем менәнме икән, уларҙың миңә һалҡыныраҡ ҡарашын һиҙмәй инем. Ирем менән башҡа сығып йәшәнек, үҙ донъямды ҡороп, аҙаҡ бәләкәй балаларға әүрәп, үҙемде яратып бармағандарын күрмәнем. Хәйер, иремдең һөйөүе лә етә, ни бары ихтирам һәм ғаиләләренә ҡабул итеү генә кәрәк миңә. Тик юҡ, улар мине ҡабул итмәне. Бының сәбәбен аҙаҡ ҡына белдем: апалары Дамирҙы әхирәттәренә өйләндерергә йыйынған. Мине осратҡас, ул ғашиҡ булған һәм тәүге тапҡыр һүҙҙәрен йыҡҡан. Ҙур ғаиләлә яңылыҡтар күп бит инде. Ә мин барыһы тураһында ла иң һуңғы булып белә инем. Уныһын да ирем аша. Аҙаҡ инде ғаиләбеҙгә ҡағылышлы ҡарарҙарҙы ла минһеҙ генә хәл итә башланылар. Баҡһаң, беҙ төп йортҡа ҡайтып, ҡәйнә менән ҡайнымды ҡарарға тейешбеҙ икән. Ә минең һәм Дамирҙың ҡалала эшләүе, балаларҙың бында һәйбәт мәктәпкә йөрөүе уларҙы ҡайғыртмай. Тегенән-бынан арттыра-арттыра ипотека түләп йәшәгән фатирымды нимә эшләтергә тейешмендер? Кәмендә кәңәшләшһәләр була бит. Ә бына улар үлгәс, йорттан китергә кәрәк, ул кесе апаһына яҙылған. Ошо көндәрҙә ишеткән яңылыҡ бөтөнләй сығырымдан сығарҙы: ватсапта ҙур ғаиләбеҙҙең уртаҡ төркөмө барлығын белеп ҡалдым. Баҡһаң, уны булдырыуға йылдан ашыу, минән башҡа бөтәһе лә, хатта ейән-ейәнсәрҙәр ҙә бар. Унда аралашалар, фото һәм видео алышалар, төрлө мөһим мәсьәләләрҙе хәл итәләр. Яңылыш ҡына иремдә күреп ҡалып, мине лә индереүҙәрен һораным. Ул апалары менән һөйләшкәс, ҡаршы булыуҙарын әйтте. Иҫ-аҡылым китте, 15 йыл йәшәйем ирем менән, ә был ғаилә өсөн һаман ятмын. Ни үҙемдең туғандарым юҡ, әсәйем дә ете йыл элек үлеп ҡалды. Ә иң насары: ирем менән мөнәсәбәт боҙола башланы. Ул меҫкен мине лә үпкәләткеһе килмәй, апай-ағайҙарының һүҙен дә йыға алмай. Ошондай ваҡ-төйәк өсөн талашыуҙар артҡандан-арта бара, ғаиләм емерелеп кенә ҡуймаһын инде. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Килен, тип әҙәмгә һанамайҙар",Йәмғиәт,2655,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-06/kilen-tip-mg-anamay-ar-4529593,2026-01-06T18:00:00+00:00
"Павловка һыуһаҡлағысында ҡотҡарыусылар һыуыҡтан аңын юғалтҡан 15 йәшлек ҡыҙҙы тапҡан. Ҡыҙ атаһы менән Өфөнән һыуһаҡлағысы ярындағы туркомплексҡа ял итергә барған була. Иртәнсәк ул сәйәхәткә сығып китә һәм кире әйләнеп ҡайтмай. Эҙләү уңышһыҙ тамамланғас, атаһы ҡотҡарыу хеҙмәтенә мөрәжәғәт итә. Ҡотҡарыусылар ҡыҙҙы һыуһаҡлағыстың уртаһында иҫһеҙ килеш табалар. Уны ашығыс рәүештә эвакуациялайҙар, йылыталар, беренсе ярҙам күрһәтәләр һәм табиптарға тапшыралар. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ул аҙашҡан һәм кире ҡайтыу юлын таба алмаған, был һыуыныуға һәм аңын юғалтыуға килтергән.",Һыуыҡтан аңын юғалтҡан,Яңылыҡтар,576,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/yuy-tan-a-yn-yu-alt-an-4533592,2026-01-12T09:40:00+00:00
"Башҡортостан Журналистар союзының съезында публицист-журналист Ризуан Хажиев исемендәге тәүге лауреаттарҙы тәбрикләнеләр. Улар: филология фәндәре кандидаты Рәүеф ШАҺИЕВ, журналист, яҙыусы Рәзилә ЫРЫҪҠУЖИНА һәм Шоңҡар журналының яуаплы секретары  Венер ИСХАҠОВ. Башҡортостандың Журналистар союзы идараһының  Ризуан Хажиев исемендәге премияһы 2023 йылда булдырылды. Уның төп маҡсаты — республиканың социаль-сәйәси, иҡтисади һәм мәҙәни тормошон яҡтыртҡан журналистарҙың ижади әүҙемлеген арттырыу, журналистар быуынының күсәгилешлеген, билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, публицист Ризуан Хажиевтың хәтерен һаҡлау. Премияға лайыҡ булған журналисҡа «Ризуан Хажиев исемендәге премия лауреаты» исеме, диплом бирелә. Премия ике йылға бер тапҡыр тапшырыла. Лауреаттарҙы лайыҡлы исем менән ҡотлайбыҙ! Айнур АҠЫЛОВ.",Ризуан Хажиев исемендәге тәүге лауреаттарҙы тәбрикләнеләр,Әҙәбиәт,805,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-12-09/rizuan-hazhiev-isemend-ge-t-ge-laureattar-y-t-brikl-nel-r-4499716,2025-12-09T15:10:00+00:00
"Радионы ҡабыҙҙы. Иҫ киткес күңелле, дәртле көйҙәр ағыла. Ҡатын радиоға ҡушылып йырлай-йырлай өй эштәренә тотондо. Бүлмәләрен йыйыштырҙы, ҡамыр баҫып бәлеш бешерҙе. Һуңғы арала эш хаҡын тотҡарлайҙар шул. Шуға ондо күпләп алып ҡуя. Икмәкте үҙе бешерә башланы. . Бөгөн кемдер килер кеүек. Ниңәлер шулай тойола. Ҡыҙы икенсе ҡалала йәшәй, улы – армияла. Әхирәте бер аҙна элек кенә ингәйне. Бергә эшләйҙәр, бергә сәй эсәләр. Ул килһә бик яҡшы булыр ине лә, ялында мәшәҡәттәре күптер шул. Бына тәмле бәлеш, үлән сәйенең хуш еҫе таралды. Үҙ-үҙенән ҡәнәғәт ҡатын сәй эсеп алды. Залға сығып телевизорын тоҡандырҙы. Һиҙемләүе бушҡа булмаған икән: бер аҙҙан, ысынлап та, ишек шаҡынылар. Күптән күрмәгән ауылдаш әхирәте Минзифаның ҡыҙы Ләйсән килгән. – Һаумыһығыҙ, Рәсимә апай! – Хәйерле көн, Ләйсән! Үт әйҙә, балаҡай. Бәлешем бешкән, сәйем ҡайнаған. Маҡтап йөрөйһөң. – Сәй эсеп, яңылыҡтарын белешкәс, Ләйсән йомошон әйтә һалды: – Ваҡытынан алда ҡыҙым тыуҙы. Әле реанимацияла ята. Дарыу, шприцтар алырға ҡуштылар, аҡсам етмәй. – Әле генә йылмайып ултырған Ләйсән илап ебәрҙе. – Ауыр хәлдә тыуҙы балам. Дарыуҙар юҡ. Бөгөндән укол ҡаҙарға кәрәк. Әйтегеҙ, тиҙерәк килтерһендәр, тинеләр. Әсәйемде борсоғом килмәй, ирем командировкала. Бер аҙнанан ғына ҡайта. Ҡалаға сығырға рөхсәт иткәйнеләр, һеҙгә килдем. – Ҡотлайым, сабыйың һауығып сығып иҫән-һау үҫһен. Ҡайғырмаҫҡа тырыш, барыһы ла яҡшы булыр. Дарыу килтерермен. Иртәгә эш хаҡы алам. Тыныслан, яҡшыға юра, – Ул йәш ҡатынды ҡосаҡлап алды. Хәленән килгәнсә йыуатырға тырышты. – Уй, апайым, ҙур рәхмәт үҙеңә! Бына, ҡағыҙы, – Ләйсән шатланып дарыуҙар исемлеген тотторҙо ла апаһы биргән күстәнәстәрҙе алып бала табыу йортона китте. . Уны өмөтләндереп ҡалғас һүҙендә торорға кәрәк, тик ҡайҙан аҡса табырға һуң? Рәсимә уйға сумды. Ул башта күрше әбейгә инеп ҡараны. Вәриҙә әбей пенсия аҡсаһын балаларына биргән икән. Буш сығырға тура килде. Үҙенең бары 50 һум аҡсаһы ҡалған. Эш хаҡын тағы бер аҙна көтөргә әле. Ҡайҙан ғына табырға һуң? ! Их, ҡайҙан ғына? ! Күҙенә серванттағы семәрле ҡумта салынды. Бик матур биҙәкле, ҡупшы ҡумтала биҙәүестәре һаҡлана. Фирүзә ташлы көмөш беләҙек, ике алтын йөҙөгө һәм һыңар алҡаһы ята. Парын юғалтҡайны, таба алманы. Һыңар булһа ла затлы металдан бит әле. Алырҙар, бәлки. Рәсимә тәүәккәлләп ломбардҡа йүнәлде. Кәрәкле ҡағыҙҙар тултырып, йөҙөк менән һыңар алҡаны ғына ҡабул иттеләр. Ул аҡсаға шатланып дарыуҙар алды, һуңынан дауаханаға китте. Иртүк тороп йөрөгәйне, өлгөрҙө барыһына ла. Баланың һауығып сығасағына шикләнмәй ине ҡатын. Ысынлап та, дарыуҙарҙың, дауалауҙың файҙаһы тейҙе. Биш көндән әсә менән баланы балалар бүлегенә күсерҙеләр. Дауалау курсы тағы ла ике аҙнаға һуҙылды. Алдан килтергәндәргә өҫтәп Ләйсәндең ире лә дарыуҙар, шприц-системалар һатып алды, ҡан бирҙе. . Ләйсәндең палаталашына, яңғыҙ әсә Ленаға, ашығыс рәүештә церебролизин килтерергә ҡуштылар. Лена врачтан рөхсәт алып, ординаторскийҙан үҙенең эш телефонына шылтыратты. ""Һиңә минән нимә кәрәк? Башҡаларҙан һора, бер тинем юҡ, кемдән таптың, шул килтерһен! "" – тип аҡырҙы ла уның менән бергә эшләгән ҡатын, бар көсөнә трубканы атып бәрҙе. Уның бар донъяға асыуланып, бар кешелеккә үпкәләп йөрөгән сағы ине. Ташып-урғылып барған нәфрәтен, сайпылып-түгелеп барған үсен кемгәлер сығарырға, күңелендәген бушатырға кәрәк ине. Бахырҡай Лена тура килде. ""Пар""ын сығарғас тынысланып, шат йылмайып ултырҙы. Лена тағы бер таныш ҡатынға шылтыратып ҡараны. Уныһы инде, бары процентҡа ғына бирә алам, ике тапҡыр арттырып түләрһең тигәс, ризалашманы. Башҡаларҙан һорап ҡарарға булды. Биш кешегә мөрәжәғәт итеп ҡараны. Бушҡа ғына үтенде, юҡҡа ғына инәлде. Әллә бирергә теләмәнеләр, әллә ысынлап та аҡсалары булманы. Шунда бигерәк әрнеп иланы ҡатын, күҙ йәшкәйҙәре йылға булып аҡты, бахырҡай юл буйына Хоҙайға ялбарып, теләк теләп барҙы. Бәхетенә күрә ул өмөтләнеп ингән ғаилә ярҙам ҡулы һуҙҙы. Шатланып, ҡанат үҫеп сыҡҡандай талпынып килде ул: – Өс туған ағайымдан һорағайным, бер һүҙһеҙ бирҙе. Башта уҡ уларға барырға булған. Дарыуҙарҙы ла тиҙ таптыҡ, аҡса шприц- системалар алырға ла етте. Бер пакет күстәнәс, хатта банкаға аш һалып биреп, еңгәм менән икеһе машиналарында роддомға тиклем килтереп киттеләр, – Лена шатлығынан илай ҙа, көлә лә. Бер аҙна эсендә генә ниндәй һынауҙар, тетрәнеүҙәр үтергә тура килде. Йөҙ тапҡыр үлеп, йөҙ тапҡыр яңынан терелгәндәй булды ул. Кешеләргә ышанысы янып күккә осто, уларға ышанысы яңынан уянды. Яҡшы, ихлас кешеләр барлығына яңынан инанды. Реанимацияла яһалма һулыш аппараты ярҙамында тын алған улын, инкубатор-кувездарҙа ятҡан етлекмәгән сабыйҙарҙы күреп йәлләп уның йөрәге һыҙланы, төндәр буйы йоҡлай алмай өҙгөләнде, күҙ йәштәрен түгеп карауатында әйләнде Лена. Ҡатын балаҡайы донъяға килгән көндән алып борсоулы-хафалы уйҙар солғанышында йәшәй ине. Ниһайәт, бөгөн беренсе тапҡыр уңыш йылмайҙы, тәүге тапҡыр ул еңел һулап ҡуйҙы. Сабыйының хәле яҡшыра бара, Аллаға шөкөр, грамлап булһа ла ауырлығы арта. Дарыуҙың да файҙаһы тейәсәгенә ышана ине. Йоҡларға ятҡанында, иртән уянғанында бар теләге – баланың һауығыуы бит. Көнө-төнө шуны ғына уйлай, шуны ғына ялбара. Палаталарында ни бары алты йөҙ грамлыҡ булып тыуған улы менән Анна исемле әрмән ҡатыны ята. Аҡ халатлыларҙың барыһы ла тиерлек таный алсаҡ ҡатынды. Улының хәлен һораусылар күп. Анна ла барыһы менән иҫәнләшеп йөрөй. Иҫке Яңы йылда әсәләргә күстәнәс- бүләктәр күп килде. Яңғыҙ әсәне лә онотманылар. Уға өр-яңы балалар кейеме һәм торт, алма, башҡа тәмлекәстәр тулы пакеттар ҡалдырып киттеләр. Пакеттағы ҡағыҙға бары Ленаның исем-фамилияһы ғына яҙылғайны. Беренсе ҡатҡа шылтыратып һорағайны ул, ир менән ҡатын ҡалдырҙы, тип яуап бирҙеләр. Миһырбанлы кешеләр исемдәрен белдерергә теләмәне, шикелле, барыһы ла сер булып ҡалды. Дауалау курсы тамамланды. Бер палатала ятҡан ҡатындар дуҫлашып таралды. . Егерме йыл үткәс, Рәсимә апаһының 65 йәшлек юбилейына Ләйсән ҡыҙы Наҙгөл менән килеп алтын алҡалар бүләк итте. Ауыр саҡтарында эскерһеҙ ярҙам иткән апаһына рәхмәтен белдерҙе.",ҒИНУАР АЙЫНДА Хикәйә. Рима ӘХМӘТЙӘНОВА,Хикәйә,5899,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-05-22/inuar-ayynda-hik-y-rima-hm-ty-nova-3267911,2023-05-22T17:00:00+00:00
"Асыбар яланына килеп сыҡҡас та өҫкә тарттым. Яланды урман ситләп үрҙәнерәк үтергә ниәтләүем. Юл буйлап барғанда ялан уртаһында элекке утарҙан ҡалған иҫке йорт ултыра. Шул өй шом һала аҙыраҡ. Эргәһендәге  кәртә-ҡуралары емерелеп, ҡоймалары ҡолап бөткән булһа ла, үҙе шаҡтай тора торғайны. Шөбһәләнеүем дә шул – әсәй, урмандағы аулаҡ өйҙө ҡасаҡ-фәлән, берәҙәк-зимагур торлаҡ итеп ҡуйырға мөмкин, тип киҫәткән дә, урап үтеп йөрөргә ҡушҡан. Заманында был ерҙәр гөрләп тора торғайны. Борондан ауыл халҡының йәйләү урыны булған. Ҡайһы тирәләлер ғәҙәти булмаған шишмәһе лә аҡҡан, тиҙәр. Йәнәһе, шул шишмә һыуы тоҙло булған да, унда әселек эҙләп болан-маралдар төшөр булған. Ысынмылыр-юҡмылыр, мин белгәндә, ул тирәләге тоҙло һыуҙы төртөп күрһәтер әҙәм юҡ ине инде. Һәр хәлдә, был урындар Асыбар тип атала һәм, моғайын, юҡҡа түгелдер. Мәктәп йылдарымда Асыбарҙа атайым йылҡы ҡышлатып ята торғайны. Йылына бер ауыл апайҙары, мәктәп уҡыусылары йыйылып барып ир-егеттәр генә төйәк иткән ерлекте таҙалап, йорттарын ҡырып йыуып та ҡайта торғайныҡ. Аҙаҡ, ҡалаға уҡырға китеп, интернаттан өс-дүрт айға бер ҡайтҡанда, йәйәү юлым ошо утар аша үтә, һәм мин әлеге урынға етәрәк ҡыуанысымдан хатта йүгерә башлайым. Атай үҙе булмаған осраҡта ла, уның менән алмаш эшләгән ауыл ағайҙары ҡаршы алып, ашатып-эсереп, менеп ҡайтырға ат биреп ебәрә ине. Шуға был утар миңә яҡын. Студент булып киткәс, тыуған яғыма Өфөнән тура самолет менән йә икенсе яҡтан үҙәккәсә автобуста ҡайта башланым. Һәм бына осраҡлы юл тағы ла бала саҡ һуҡмағынан алып килә – Асыбар яланынан үтеп барыуым. Ташландыҡ утарҙың өй ҡыйығын булһа ла аңғарып китәйем, тип ҡалҡыуыраҡтан үтеп барһам, ни күрәйем, ҡышлаҡ элекке хәле менән күҙ алдыма баҫты. Йорт мөрйәһенән күтәрелгән төтөн көҙгө һауаға теремеклек, йылылыҡ биреп тетелеп-таралып тора. Тирә-яҡтағы ялан кәртәләр тергеҙелгән. Барыһынан бигерәк кәртәләрҙәге йылҡылар эсемә йылы йүгертте. Тимәк, бында ауыл хеҙмәтсәндәре. Яландағы кипкән үләнде йырып аҫҡа ашыҡтым. Туҡтап китмәй сара юҡ. Ун өс-ун дүрт саҡрым ҡара һыуыҡта атлау үҙәккә үткән. Асфальттан ғына йөрөй торған тәтәй ботинкаларымдың да ауыҙы йырылған инде, ҡойоға уҡмаша барып суҡмарға әйләнгән. Барыһынан бигерәк арҡаға дымпылдата һуғып килгән еле яман. Мине аңғарған йылҡы малы башын күтәреп ҡарап-ҡарап алды ла ашау менән мәшғүл булды. Асыҡ соланға үтеп, өй ишеген туҡылдатам. Бер шаҡыйым, ике. Эстән тауыш юҡ. Ахырҙа, көтөп торорға сабырлығым етмәй, ауыр ағас ишекте көскә тартып асам да эстән урғылған йылы һауаға һурылып барып инәм. У-уй, йылыҡайғынаһы. Һыуығым сығып бөткәнсе ҡалтыранып торам да, бысраҡ ботинкаларымды һалып, түргә үтәм. Ундағы эҫе мейескә барып устарымды терәйем, унан арҡамды. Шул арала хас минең бала саҡтағыса итеп йыйыштырылған өйҙө күҙҙән үткәрәм. Шул уҡ өс мөйөштәге өс һике, уларҙа ирҙәрҙең ҡаралдылары ята. Уртала – ябыуһыҙ таҡта өҫтәл, ике яҡтан – артһыҙ эскәмйәләр. Эшселәрҙең ашап йөрөгән ризыҡтары, ҡул һөрткән бысраҡ сепрәк-сапрағы. Ишек төбөндәге ҡулйыуғыстан аҫтағы тасҡа тыпылдап тамсыһы тамып-тамып ҡуя. Мейестең усаҡ яғында ут гөрләй, алдына утын өйөлгән, плитәһе өҫтөндә ҡара баҡырса бығырлап ҡайнап сыҡҡан. Эргәһендәге ҡапҡасы ябыҡ табанан һеләгәйҙе ағыҙыр тәмле еҫ килә. Мин уны ялан осонда уҡ һиҙгәйнем инде – ҡыҙҙырылған картуф еҫе. Мейескә һөйәлеп арыуыҡ торҙом, инде тамам йылындым, ә йортҡа һаман ҡайтмайҙар. Быға артыҡ аптырамайым, сөнки ағайҙарҙың ат эҙләп йөрөүҙәре лә, һунарға сығып китеүҙәре лә бар. Бала саҡта уларҙың шулай бушағанын көтөп яртышар көн ултырғаным була торғайны. Әле лә, тәртип өсөн көтәүәлләй бирҙем дә, бысраҡ таҫтамалдарҙың береһе менән тотоп теге табаны өҫтәлдәге гәзиткә ултырттым. Ҡапҡасын асҡас та татлы парына иҫереп торҙом: ситтәре көрәнәйгәнсе һары майҙа йөҙгән картуф киҫәктәре. мммм. Алюмин ҡалаҡты ҡат-ҡат һөртөп алып, таба ситендәге иң-иң ҡурылғандарын ғына һайлап кертелдеге сығарам. Шыптыр пакеттан кемдеңдер ҡомалаҡ икмәген табып, салғы осонан яһалған үткер бысаҡ менән киҫеп алдым. Аҙ ғына ашайым да. тағы саҡ ҡына. ти торғас, табаның өстән бер өлөшөн һыпырып ташлағанмын. Ярай, ауылдаштарым, моғайын, юл кешеһенән ҡурылған картуф ҡыҙғанып тормаҫ, тип үҙемде тынысландырып, табаны ябып урынына ҡуйҙым. Ярты көрөшкәләй ҡайнар сәй эстем. Сәй артында тәҙрә төбөндә ятҡан китаптарҙы алмаш-тилмәш алып, ҡыштырлатып ултырҙым. Гел уҡымлы романдар. Беҙҙең ауыл кешеләре шулай китап уҡый бит ул. Ысын, ат өҫтөнән төшмәгән, яҙа-йоҙа белемле генә ағайҙар ҙа, мәҫәлән, минең атай һымаҡ, ҡалын-ҡалын китаптарҙы һөйрәп йөрөп уҡый. Асыбар йортонда һәр ваҡыт ошондай китаптар була торғайны, бында хатта китапханасы ла килеп китә, буғай. Һәр хәлдә, элек шулай ине. Элек. Атай һөйләгән ҡыҙыҡтарҙың береһендә, Асыбар ерҙәре борондан енле урындар булған. Атайҙың әсәһе бала саҡта, ауыл халҡы был тәңгәлдә йыш ҡына ендәр менән тап булышҡан. Кемдер уларҙың һөйләшкәнен ишеткән, кемдер ат ҡыуғанын, кемдер күсенеп барғандарын. Берәү, арбаларын шығырлатып, бала-сағалары менән сыр-сыу килешеп үтеп китеүҙәренең барыһы ла ап-асыҡ ишетелеп тора, тик күҙгә күренмәйҙәр генә, улар барған тәңгәлдә ике-өс ҡойон өйөрөлөп барҙы, шулай китеп олаҡтылар, тип һөйләгән. Ә инде Хәким апаның әкәмәте балалар ҡурҡытҡысы һымағыраҡ булды. Йәнәһе, ауылдан Ҡупырыш ҡушаматлы Хәким олатай ошо Асыбарҙа мал ҡарауҙа ятҡан да, бер көн, яңғыҙы ҡалғанында, өйгә иҫ киткес һылыу ҡатын килеп ингән. Ағай бының кем булырын шундуҡ төшөнгән һәм, йоҡлап ятҡан булып, һыңар күҙе менән генә күҙәтеп ята, имеш. Ҡатын килеп инеү менән мейескә ут яғып ебәргән, сәй ҡуйған, донъя көтә башлаған. Унан ирҙең уянғанын аңғарып ҡалып, таҡмаҡ әйтеп, бейеп киткән, ти: – Уйнайыҡ та көләйек, Ҡупырыш Хәким бар саҡта! Бармаҡтары шарт-шорт итә, күҙҙәре ялт-йолт килә, ти, ҡатындың. Хәким инде түҙә алмаған, ҡапыл ырғып тороп, баш осонда ятҡан мылтығын алып берҙе атып ебәргән дә, атылып сығып атына һикереп менеп ауылға ҡарай сапҡан. Шулай булған, йәнәһе. Атай һөйләй ҙә үҙе: Ул Хәкимдең ҡупырыш булыуын да белгән, ти, бисура, – тип һығылып көлөп ала торғайны. Ә беҙ ҡурҡабыҙ, бейеп йөрөгән бисураны күҙ алдына килтереп: Бисмилла. Бисмилла. – тип төкөрөнәбеҙ. Туйынып алғас, ауырайтты, арыу ҙа, өшөү ҙә үҙенекен иткәндер, урындыҡ ситенә ултыра торғас, ойоп тантып барам. Йоҡо менән көрәшеп маташҡанымды аҙыраҡ иҫләйем, унан түшәк осона ятып йоҡлап киткәнмен, күрәһең. Күпме ятҡанмындыр, кемдер ҡолаҡ төбөндә генә исемемде өндәшкәндәй булғанға уянып киттем. Әсәйемдең тауышы һымаҡ булды, ап-асыҡ итеп исемем менән саҡырҙы. Тертләп уянып, йоҡо аралаш һикереп тороп, бөршәйеп ятҡандан ойоған яурынымды ыуа-ыуа тәҙрәнән тәҙрәгә йөрөп ҡарайым – әллә береһе килдеме? Юҡ, урамда шул уҡ аттар өйөрө, яландың теге яғында ла, был яғында ла кеше заты күренмәй. Көҙгө көн һарҡыуға барып, ҡояш офоҡҡа ҡоларға тора. Хәҙер генә ҡапыл ҡараңғы төшәсәк. Был ат ҡараусылар һуңғаса килмәһә, ауылға ҡайта торғандары булмаһа, төнгә бында ирҙәр араһында ҡалып булмай бит инде, тип уйлап, йыйына башланым. Хәҙер инде туҡ, йылынған мин йылдам ғына атлап сығып киттем. Ҡалған туғыҙ саҡрымды шул ҡыҙыулыҡ менән үтеп, ҡараңғы ҡуйыра башлауға ауылға барып та индем. Бына тыуған йортом, ҡапҡа, ишек алды. – Һау-мыһығыҙ! Аш ашап, мунса төшөп, һөйләшеп ултырып, ҡыҙҙар өсөн бүленгән бәләкәй яҡҡа инеп ятҡас ҡына юл мажараларым иҫкә төшөп, стена аша ҡысҡырып өндәшәм: – Атай, Асыбарҙа кемдәр ята икән ауылдан? Атайым аҙыраҡ ваҡыттан ғына һорауыма һорау менән яуаплай: – Анда кем ятһын ул? Мин аптырай төшәм: – Нисек – кем? .. Мин бая унда инеп. сәй эстем, – тип әйткәнемдә атайҙың түшәге эргәһендә торам инде. Ул тороп ултыра, көлөмһөрәй бирә: – Шунан? – Аттар тора ине кәртә тулы. Өй яғылған, ҡаралтылар ята – кеше йәшәй! – Кешеләрен күрҙеңме? – Юҡ. Йылынып. көтә бирҙем дә киттем. Атайым алдына ҡарап ултыра бирә лә мине бөтөнләй шаҡ ҡатырған хәбәр әйтә: – Анда ней. хәҙер инде ун йыллап тормайҙар. Дауна кәртә-мәртәһен ташып алдылар. Өйөндәге мейесен дә берәү емереп әпкиткән ине ике-өс йыл әүәл һуғылғанда. – А-а. атыу. кем? Атайым көлә әле: – Кем булһын, ен инде! Түрбаштағы мәшәҡәттәрен ташлап килеп, һөйләшкәнебеҙҙе сала-сарпы ишетеп ҡалған әсәй сар-сор итеп ҡала: – Шунда төшөп йөрөмә тип әйтелмәнеме һиңә? Уй, ошо балларҙың йәйәү йөрөүе! Бер төпкөлдә тороп ҡалынды! Ней юлы юҡ, ней автобусы! Ҡалай ҡыҙыҡ нәмәгә ауыҙ йырып ултыра! Атайым уның әрләүенә оторо көлә: – Илайыҡмы атыу? Бошмай ҙа ендең сәйен эсеп ҡайтҡан да һаң. – Кит, мәғәнәһеҙ! – Улар өсөн әллә беҙ ендер әле! Мынау Сәйәхтең ҡыҙы нишәп йөрөй бында? – тип, әллә улар аптырап ултырып ҡалған? .. Атайым шулай оҙаҡ көлдө. Әсәйем көйҙө. Мин теге өйҙәге һәр секундымды яйлатылған кинокадрҙағы һымаҡ итеп ҡабаттан баштан үткәреп, был хәлдең юрамал булғанына ышана алманым. Әммә ялдарҙан һуң, кире киткәндә, атай менән ярым емерек ташландыҡ Асыбар утары янынан һыбай үттек. Минең күҙ маңлайға менеүенән атай һаман көлә: – Ошо яҡта күпме йөрөһәм дә, мине һыйлағандары юҡ, былар һине ҡунаҡ күргән, әләйһәң. .Шул хәлдән алып ҡыҙҙырылған картуф ашай алмайым. Ҡурҡҡандан йәки ерәнгәндән түгел, ә тәрән психологик шок кисереүҙән, күрәһең. Асыбарҙа был ризыҡты шундай яратып, тәмләп ашауым һуңғы тапҡыр булған икән.",АСЫБАР (хикәйә),Хикәйә,9018,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-02-25/asybar-hik-y-4136558,2025-02-25T17:52:00+00:00
"фикерләрКичә, 21 февральдә украин хәрбиләре Херсон өлкәсенең Русия баскынлыгындагы өлешендәге полигонга, Русия хәрбиләре хәрби әзерлек узган урынга һөүм иткән, моны Украина кораллы көчләрендә расладылар. Украинаның көньягы саклану көчләре вәкиле Наталия Гуменюкәйтүенчә, полигонда штурм төркемнәре хәрби әзерлек узган, алар Днепрның сул як ярындагы Крынки авылына һөүмдә катнашырга тиеш булган. Бу авылда украин гаскәре плацдармы урнашкан. Гуменюк сүзләренчә, Русиянең кимендә 60 хәрбие һәлак булган. Сугыш шартларында бу мәгълүматны бәйсез тикшереп булмый. Әмма полигонга һөүм ясалуын, зур югалтулар булуын кичә Русиянең сугыш яклы блогерлары да, Украинаның проекты да хәбәр иткән иде. Хәтта бу һөүмнең күренеше дипвидеочыгардылар. Һөүмнең дәррәү һөүм системыннан ясалган булуы бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина кораллы көчләрендә украин хәрбиләренең Херсон өлкәсендә урнашкан Русия хәрби полигонына һөүм итүләрен расладылар,Яңылыҡтар,881,https://www.azatliq.org/a/32830491.html,2024-02-22T09:24:37+00:00
"""Ҡатыҡ тәмләшеү"" яландар сәскәгә күмелеп, һыйырҙарҙың һөтө тәмләнгәс үткәрелә. Ҡатыҡ (ойотҡан) - башҡорт халҡының төп һөт ризыҡтарының береһе. Һөт ризыҡтарын халыҡ ололап ""аҡ"" тип тә атай. ""Аҡ""ты түгеү, әрәм-шәрәм итеү, тәләфләү - оло гонаһтарҙан һаналған һәм һанала. Һөт ризыҡтары - башҡорттарҙың элек-электән төп ризыҡтары булған. Ә был продукттар тиҙ боҙола. Шуға ла халыҡ быуаттар төпкөлөнән уларҙы һаҡлау серҙәрен, ысулдарын бөртөкләп йыйып килгән. ""Ҡатыҡ тәмләшеү"" яландар сәскәгә күмелеп, һыйырҙарҙың һөтө тәмләнгәс үткәрелә. Ҡатыҡ (ойотҡан) - башҡорт халҡының төп һөт ризыҡтарының береһе. Һөт ризыҡтарын халыҡ ололап ""аҡ"" тип тә атай. ""Аҡ""ты түгеү, әрәм-шәрәм итеү, тәләфләү - оло гонаһтарҙан һаналған һәм һанала. Һөт ризыҡтары - башҡорттарҙың элек-электән төп ризыҡтары булған. Ә был продукттар тиҙ боҙола. Шуға ла халыҡ быуаттар төпкөлөнән уларҙы һаҡлау серҙәрен, ысулдарын бөртөкләп йыйып килгән. Ҡунаҡбайҙар байрамдарын танышыу, дуҫлашыу маҡсатында урамдар, аймаҡтар араһында үткәргән. Бында ла, әлбиттә, төрлө үләндәрҙән ҡайнатылған тәмле сәй янына халҡыбыҙҙың милли аш-һыуы әҙерләнә. Һәр урам үҙҙәре менән таныштыра, музыкаль сәләм дә бирешәләр. Байрамда олоһо ла, кесеһе лә ҡатнаша, үҙ өлөшөн индерә. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Ауыл байрамдары йәшәй әле! ..,Йәмғиәт,1438,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2021-07-21/auyl-bayramdary-y-sh-y-le-2427051,2021-07-21T16:16:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр200 млн сумны Татарстан бюджетыннан алганнар, калганын федераль үзәк биргән. Моңа спорт объектларын һәм шәһәр инфраструктурасын төзекләндерүгә киткән чыгымнар керми. Казанда БРИКС уеннарын оештыруга 1 млрд 200 млн сум тотканнар. Бу хакта Татарстан спорт министры Владимир Леоновәйтте, дип яза""Бизнес "". Аның сүзләренчә, 1 млрд сумны федераль бюджет бүлеп биргән, ә калган 200 млн сумын Татарстан түләгән. Моңа спорт объектларын һәм шәһәр инфраструктурасын төзекләндерүгә киткән чыгымнар керми. — Яңа проект өчен бу начар саннар түгел, без моңа сыештык. Беркемгә дә билетлар сатып алмадык. Безгә килүчеләр боларны үз кесәләреннән түләде, ә чикләүләр кертелгән шартларда Русиягә килеп итүнең ничек авыр булуын аңлыйсыздыр. Безгә спортчыларын ибәргән илләргә рәхмәт әйтергә кирәк, дигән Леонов. Министр биргән белешмәләргә күрә, БРИКС уеннарында 82 илдән 5,6 мең спортчы катнашкан. Ачылу тантанасында 90 нан артык дәүләттән, шул исәптән Русия белән ""дус булмаган"" Британия, Франция кебек илләрдән дә вәкилләр булачак диелгән иде. Казан башкарма комитетының тышкы төзекләндерү комитеты башлыгы Игорь Сәләхетдиновсүзләренчә, БРИКС уеннары һәм ыены маршрутларын төзекләндерүгә 7,9 миллиард сум бирелгән, шуларның 6,1 млрды юлларга тотылган, калганнары әмәгать урыннарына. БРИКС(ингл. —, ,, , ) — дәүләтара берлек. 2006 елда оешкан. Аңа иң башта Бразилия, Русия, Һиндстан, Кытай илләре керде, соңрак Көньяк Африка республикасы кушылды.2024 елда БРИКСка Мисыр, Эфиопия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре керде. Яңа илләр кушылганнан соң оешма БРИКСдип атала башлады. Былтыр Хавьер Милей Аргентина президенты булып сайлангач БРИКСка керүдәнбаш тартты. БРИКС ыеннарында икътисади, сәяси мәсьәләләр турында фикер алышалар. Берлек халыкара оешма дип саналмый. Аның баш сәркатибе дә, низамнамәсе дә юк. БРИКС эшләрен ел саен үзендә саммит уздыручы берәр ил-әгъза оештыра. 2024 елның көзендә ул Русиядә узачак. Үткәрелү урыны дип Казан шәһәре билгеләнгән. Дөнья банкы мәгълүматына күрә, БРИКС оешмасына кергән илләр ир шарының 30 чамасы мәйданын һәм дөньяда халык санының 42 тәшкил итә. Әлеге оешмага нигездә үсеш алучы илләре керә, югары үсештәге дәүләтләр аның эшендә катнашмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда БРИКС уеннарын оештыруга 1,2 миллиард сум тотканнар",Яңылыҡтар,2325,https://www.azatliq.org/a/kazanda-briks-uennarin-oeshtiruga-1-2-milliard-sum-totkannar-/33012036.html,2024-06-27T14:43:07+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧаллыда ""Автоградбанк""ның баш офисы  янына берничә дистә кеше ыелган. Баш офис та, банкның башка бүлекчәләре дә ябык, ә банк операцияләре туктатылган. Бүген, 17 июньдә Русия Үзәк банкы Чаллының ""Автоградбанк""ыннан банк операцияләре башкаруга лицензиясентартып алган. Ул Русиядәге банк системында мөлкәтенең күләме ягыннан 218 урында тора иде. ""Озак вакытлар дәвамында ""Автоградбанк"" ширкәте эшчәнлегенең эшкуарлык моделе нәтиәсез булды, мөлкәте кимеде һәм сыйфаты начарайды. Кредит оешмасының топ-менеджментына шактый түләүләр бирелүе — оешманың даими чыгымлануына һәм акчалары кимүенә китерде"", дип белдерделәр Русия Банкы матбугат хезмәтендә. Үзәк банк фикеренчә, капиталның итешле булуы таләпләрен үтәгән булып күренү өчен банк канунсыз килешүләр башкарган. ""Автоградбанк""ны акчаларын соры базарга чыгару өчен ""зур күләмдә шикле операцияләр"" уздырган мөштәриләргә хезмәт күрсәтүдә дә гаеплиләр. Банкның канунсыз операцияләр ясавы турындагы мәгълүматларны тәртип саклау оешмаларына ибәрәчәкләр. Шулай ук ""Автоградбанк"" — банк эшчәнлеген көйләп торучы федераль кануннарны һәм норматив актларны бозган диелә. Банкның инаятьчел юл белән алынган керемнәрне юуга каршы көрәш канунын бозуы, террорчылыкны финанславы ачыкланган. ""С-""язуынча, Чаллыда ""Автоградбанк""ның баш офисы янына берничә дистә кеше ыелган. Баш офис та, банкның башка бүлекчәләре дә ябык, ә банк операцияләре туктатылган диелә. Кертем ясаучылар каршындагы иминиятләштерү аваплылыгының күләме — 2,3 млрд сум, дип искәртә басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия үзәк банкы Чаллының ""Автоградбанк"" банкының лицензиясен алган",Яңылыҡтар,1650,https://www.azatliq.org/a/rusiya-uzak-banki-challining-avtogradbank-bankining-litsenziyasen-algan/32996318.html,2024-06-17T13:19:54+03:00
"«Йомробаш» өҫтәл уйыны ла шулай уҡ хәтер өсөн. Уйын ҡағиҙәләре: ике рәттә «Категориялар» һәм «Хәрефтәр» карталары  бирелә. Беренсе уйынсы ике рәттән дә өҫкө карталарҙы аса. Ул бирелгән хәрефтән башланған һәм категорияға тура килгән һүҙҙе әйтергә тейеш (мәҫәлән, «Ө» хәрефенә: өлгөлө). Беренсе булып кәрәкле һүҙҙе әйткән кеше карталарҙы үҙенә ала һәм йөрөш уға күсә. «Өҫтәл уйындары – аң даирәһен, логик фекерләүҙе, эрудицияны, зирәклекте үҫтереү, һүҙлек запасын тулыландырыу һәм башҡорт теле дәресен файҙалы ла, күңелле лә итеп үткәреүҙең яҡшы ысулы. Ә иң мөһиме, өҫтәл уйындары – ул йәнле аралашыу», – ти Гөлдәр Илдар ҡыҙы.",Башҡортса уйнайыҡ! Күңелле ял,Аңлатма,624,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-10/bash-ortsa-uynayy-k-elle-yal-4501000,2025-12-10T13:33:00+00:00
"Мотострелковый полк «Башкортостан» — это уникальное боевое подразделение, где многонациональный состав подчёркивает важность народного единства. Об этом рассказал военнослужащий роты материального обеспечения полка, известный под позывным «Шаман». Его сослуживец с позывным «Журналист» рассказал «Башинформу», что «Шаман» отправился на фронт из Салаватского района. Родившись в Таджикистане, он переехал в Башкирию в девяностые годы. Сначала остановился у родственников, но влюбился в солнечный край и остался навсегда. До армии «Шаман» работал строителем, а затем стал поваром в популярной здравнице Башкирии. «Башкортостан сразу привлёк меня своей атмосферой, — говорит он. — Здесь живут мирные и трудолюбивые люди. Природа всегда вдохновляла меня. Я люблю рыбачить на Юрюзани». В Башкирии он встретил свою любовь, женился и стал отцом. В 2023 году «Шаман» подписал контракт с Министерством обороны и вступил в мотострелковый полк «Башкортостан». Весной 2024 года он участвовал в боевых действиях на Торском выступе и был награждён медалью «За отвагу» за мужество. «В нашем полку сражаются люди разных национальностей. Как и четыре века назад, мы объединились перед лицом общей угрозы. Наша цель — победа. На передовой каждый понимает: только вместе мы добьёмся успеха. Люди разных культур и вероисповеданий своим трудом приближают победу», — делится «Шаман». Лиана Валиуллина","Кисә ашнаҡсы булһа, хәҙер ил именлеген һаҡлай",Еңеү,1378,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-11-10/kis-ashna-sy-bul-a-h-er-il-imenlegen-a-lay-4459847,2025-11-10T12:29:00+00:00
"-Аҡса һанарға; -Сүп-сар түгергә; - Көҙгөгә ҡарарға; - Кер йыуырға; -Тегергә; - Өҫтәлдә бысаҡ ҡалдырырға; -Аҡса бирергә, алырға (тура илһә, иҙәнгә һалырға); -Кер киптерергә ҡалдырырға ярамай. Фото Н. Акмеев.","Ҡояш байығас, түбәндәгеләрҙе эшләргә ярамай",Аңлатма,206,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-15/oyash-bayy-as-t-b-nd-gel-r-e-eshl-rg-yaramay-4508219,2025-12-15T15:59:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның декабреннән ул Пермьдәге гомуми тәртипле 29 нчы колониядә утырды. Бүген, 12 ноябрьдә Пермь төбәк мәхкәмәсе Уфа активисты Рөстәм Мөлековны каты авыруы сәбәпле әза үтәүдән азат иткән. Бу хакта""Аспекты"" басмасы, шулай ук""БОРИСЬ! Пермское правозащитное издание""белән""Пермь 36,6""-каналлары иткерде. Мөлеков мәхкәмәдә катнашмаган, чөнки гемодиализда булган. Аның туганнары һәм адвокаты утырышны кичектерүне, шулай ук мәхкәмә утырышында ""колония белән хастаханәдән медицина хезмәткәрләрен"" катнаштыруны сораган. Тик Пермь төбәк мәхкәмәсе хөкемдары Наталья Пикулева Пермьнең Мотовилихински район мәхкәмәсе карарын гамәлдән чыгарган. Ул мәхкәмә элегрәк активистны әзадан азат итүдән баш тарткан иде. Пикулева Мөлековны кичекмәстән сак астыннан азат итү турында карар чыгарган.2023 ел ахырыннан бирле Рөстәм Мөлеков һәм аның яклавы төрле мәхкәмәләргә шикаятьләр юллады, Мөлековны каты авыруы сәбәпле әзадан азат итүне сорады. Мөлеков — беренче төркем инвалид һәм атнасына өч тапкыр дүртешәр сәгать гемодиализга йөри. Аның чире мәхкәмәгә кешене азат итәргә мөмкинлек бирә торган авырулар исемлегенә керә. Активистны нык авыруы өчен колониядән азат итүне сорап Уфаның 1 нче тикшерү изоляторы, Пермь колониясе дә мәхкәмәләргә мөрәәгать итте, әмма Уфа һәм Пермь мәхкәмәләре колониядә иргә бөтен кирәкле дәвалау да күрсәтелә дип, моннан баш тартып килде. Рөстәм Мөлековның шикаятьләре белән бәйле соңгы мәхкәмә утырышыбыел октябрьдә үтте. ""Рөстәмнең рәшәткә артында сәламәтлеге шактый начарайды. Аяклары тотмый башлады, ашханәгә кулларыннан тотып алып баралар"", дип сөйләгән иде Уфадагы Навальный штабының элекке координаторы, сәясәтче Лилия Чанышева. Улмедианы, хокук яклаучыларны һәм адвокатлары Мөлековны азат иттерүгә ирешергә чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Пермьдәге мәхкәмә активист Рөстәм Мөлековны сәламәтлеге сәбәпле әза үтәүдән азат иткән,Яңылыҡтар,1894,https://www.azatliq.org/a/permdagi-mahkama-aktivist-rostam-molekovni-salamatlege-sabaple-jaza-utaudan-azat-itkan/33198957.html,2024-11-12T12:02:39+03:00
"Эта высокая награда — признание его профессионализма, преданности делу и многолетнего вклада в развитие и воспитание молодёжи. Настоящий наставник не просто передаёт знания — он вдохновляет, помогает преодолевать трудности, поддерживает веру в собственные силы и учит достигать целей. Победа Айнура Мансуровича — это гордость всего нашего лицея и подтверждение высокого уровня педагогической культуры, которой славится наш коллектив. Желаем дальнейших успехов, новых достижений и благодарных учеников! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Лучший наставник: Айнур Гумеров,Мәғариф,624,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-04/luchshiy-nastavnik-aynur-gumerov-4564907,2026-02-04T21:29:00+00:00
"Бөгөн үткәргән аҙналыҡ оператив кәңәшмәлә Айыҡ ауыл республика конкурсының ведомство-ара партнерлыҡ йүнәлештәрен тикшерҙеләр. Доклад менән Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова сығыш яһаны. Ул быйыл республиканың ауыл биләмәләре араһында Айыҡ ауыл конкурсы етенсе тапҡыр уҙғарыла тине. Уның маҡсаты – һаулыҡ һаҡлау мөхитен булдырыу, демографик күрһәткестәрҙе яҡшыртыу, ауыл халҡы башланғысы буйынса биләмәләрҙе төҙөкләндереү. Алты йыл эсендә конкурс еңеүселәре дөйөм алғанда 250 миллион һумдан ашыу аҡса алған. Был аҡсаны ауыл биләмәләре үҙҙәренең йәмәғәт киңлектәрен үҙгәртеүгә йүнәлтә. Халыҡтың өҫтөнлөгө – балалар һәм спорт майҙансыҡтарын, парктарҙы һәм скверҙарҙы төҙөкләндереү. – Уңыштың төп факторы – ведомство-ара партнерлыҡ. Министрлыҡтарҙың, ведомстволарҙың, йәмәғәт ойошмаларының һәм муниципалитеттарҙың яйға һалынған эше һөҙөмтәһендә ҡуйылған бурыстарҙы системалы хәл итеү мөмкин булды, – тине Эльвира Айытҡолова. – Мәғариф һәм Спорт министрлыҡтары менән беҙ белем биреү учреждениеларының спорт инфраструктураһын рациональ файҙаланыуға өлгәшә алдыҡ – хәҙер ул бөтә ауыл халҡы өсөн дә асыҡ. Бынан тыш, республиканың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы менән берлектә йыл һайын айыҡлыҡ көндәренә ярашлы ауыл халҡы өсөн ҡыҙыу линиялар, ғаиләләрҙе эшкә урынлаштырыу һәм комплекслы ярҙам күрһәтеү буйынса консультациялар, шулай уҡ Минең ғаиләм, Хәстәрлек поездары проекттары ойошторола. Төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығы менән килешеү буйынса БДМУ вәкилдәре күсмә лекциялар үткәрә. Республика клиник наркодиспансеры ла алкоголгә бәйлелекте иҫкәртеү буйынса мәғлүмәт-ағартыу сараларын ойоштора. – 2024 йылдан алып  конкурста еңеүсе 63 ауыл өсөн финанс грамоталылығы буйынса семинарҙар үтте, ә уларҙың китапхана фонды профилле әҙәбиәт менән тулыланды, – тине Эльвира Айытҡолова. – Минең бизнесым үҙәге ҡатнашлығында былтыр ауыл эшҡыуарҙары менән осрашыуҙар ойошторолдо, унда дәүләт ярҙамы саралары тикшерелде. Быйыл конкурстың республика этабына 52 муниципалитеттан 845 тораҡ пункт заявка биргән. Улар жюриғаауылдыүҫтереүбуйынса үҙ проекттарынтәҡдимитәсәк, уларҙы яҡлау 31 марттан 3 апрелгә тиклем үтәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡыҙыҡһыныу йылдан-йыл арта,Йәмғиәт,2294,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/y-y-ynyu-yyldan-yyl-arta-4561293,2026-02-02T18:30:00+00:00
"Унда бөгөн ""Ер ҡото"" халыҡ дауалаусылары фестивале үтте.",Мишкә районы үҙәге гөрләне,Яңылыҡтар,56,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-28/mishk-rayony-ge-g-rl-ne-4294113,2025-06-28T19:11:48+00:00
"Аманат журналы үткәргән Башланып китте уҡыуҙар. фотоконкурсы ҡатнашыусыларына сертификат. 12-20 сентябрь асыҡ тауыш биреү беҙҙең ""Бәйләнештә"" сайтындағы төркөмөндә барҙы.  Ике өлөшкә бүленгән 53 конкурсант ярышты. Еңеүсегә Рәхмәт кәлимәһе һәм Һомай аҡыллы колонкаһы булһа, ҡатнашыусыларға сертификат. Уны беҙҙең сайттан ала алаһығыҙ:","""Башланып китте уҡыуҙар. "" конкурсы ҡатнашыусылар иғтибарына!",Яңылыҡтар,333,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-08/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-konkursy-atnashyusylar-i-tibaryna-3960213,2024-10-08T15:09:00+00:00
Ете ай инде яратҡан актерыбыҙҙың мәңгелек донъяға киткәненә. Әммә уның тураһында иҫтәлектәр кешеләр күңелендә һаман йәшәй. Быныһы - 60 йыл элек булған хәлдәр.,"""Фидан Ғафаров мөхәббәтен күрергә килгәйне. """,Йәмғиәт,158,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-06/fidan-afarov-m-h-bb-ten-k-rerg-kilg-yne-4496471,2025-12-06T19:50:00+00:00
"Ул 1944 йылда хеҙмәткә алынған. Олатайым Украина фронты составында Польшаның Краков, Катовице ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнашҡан. Еңеү көнөн Варшавала ҡаршы алған. Тыуған ауылы Шығайға олатайым 1946 йылда әйләнеп ҡайта. Бер йылдан кәләш ала. Ете балаға ғүмер бирәләр. Фатима өләсәй менән бәхетле оҙон ғүмер кисерәләр. Бөгөнгө көндә һуғыш ветеранының 20 ейән-ейәнсәре, 16 бүләсә һәм 20 бүләһе бар. Быйыл олатайыма 100 йәш тулыр ине. Мин уны һаман да иҫләйем. 9 Май байрамы көнө миҙалдарын тағып, беҙҙең менән аралашып ултырыуы һаман да хәтерҙә. Ҙур байрамға әйләнә торғайны ул көн! Бөтә балалары, ейән-ейәнсәрҙәре йыйыла инек. Мин олатайым менән ғорурланам, уға ҙур рәхмәтлемен! Ул һәр саҡ беҙҙең йөрәк түрендә, мәңге хәтерҙә! Элина ӘБСӘЛӘМОВА, Белорет районы Шығай мәктәбе уҡыусыһы.",Олатайыбыҙ мәңге хәтерҙә!,Еңеү,779,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-10/olatayyby-m-ge-h-ter-4274047,2025-05-10T10:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр23 апрель Азнакай районы мәхкәмәсе Тамытык авылында яшәүче 63 яшьлек Рүзилә Шәрәфетдинованы каналда калдырган аудио язмасы өчен 80 мең сумга штрафка тартты. Аны Татарстанны Русиядән аерырга һәм ""урыс, россиян һәм русия хакимиятенә"" каршы торырга чакыруда гаепле дип таптылар. Бу хакта Азатлыкка әмәгать эшлеклесе, активист, ""Яңарыш Татар Халык Партиясе"" дип аталган хәрәкәт итәкчесе Иршат Хәбиб хәбәр итте. Азатлык әлеге аудиоязмаларны тыңлап чыкты, Шәрәфетдинованы нинди фикерләр өчен хөкем итүләрен өйрәнде һәм гади активистларга да басым башлануын күзәтте.63 яшьлек ханымга административ эшне Азнакай районы прокуратурасы ачкан. Мәхкәмә карарыннан күренгәнчә, 2023 елның 24 октябрендә Тамытык авылында ""Рузиля Шарафетдин"" дип теркәлгән кеше -дагы ""Яңарыш Татар Халык Партиясе"" каналында аудиоязма калдырган. Анда ""урысларроссияннаррусия хакимияте"" (""русскиероссиянероссийская власть"") төркеменә карата нәфрәт уятуның лингвистик күренешләре бар дип табылган. Аерым алганда, эксперт-лингвист Е. С. Палехясаган нәтиәләргә караганда, имеш Рүзилә Шәрәфетдинова Татарстанны Русиядән аерырга чакырган. Мәхкәмә карарында язылганча, аудиоязмада ""Татарстанны азат итәргә ирешү һәм таләп итү чакыруы бар, ягъни Шәрәфетдинова аңа бәйсезлек, ""азатлык"" бирүне сорый (урысрусия хакимияте, аның кануннарыннан контекстында), аудиторияне (каналда катнашучыларны һәм Татарстандагы барлык татар телле кешеләрне) моңа үәтләнеп ирешергә чакыра"". Шул ук вакытта ""урысларроссияннаррусия хакимияте"" (""русскиероссиянероссийская власть"") төркеменә карата нәфрәт уяту күренешләре бар дип саный. Мәхкәмә утырышында Рүзилә Шәрәфетдинова үз гаебен танымаган һәм Татарстан республикасын Русиядән аерырга чакырмавын сөйләгән. Ул бары татар теле өчен генә борчылып фикер әйтүен белдергән. Азнакай мәхкәмәсе хөкемдары А. О. Сибатров Рузилә Шәрәфетдинованы гаепле дип тапкан. Ул 63 яшьлек ханымны Русиянең административ хокук бозу кодексының ике маддәсе нигезендә хөкем иткән: 20.3.2 маддәсенең 2 нче бүлеге (Русиянең территориаль бөтенлеген бозуга чакыру) нигезендә 70 мең сумга һәм 20.3.1 маддә (милләтара низаг чыгару) нигезендә 10 мең сум штрафка тарткан. Шулай итеп, Азнакай районыда яшәүче пенсиядәге ханымга дәүләт файдасына 80 мең сум түләргә туры киләчәк. Мәхкәмә карарында Рүзилә Шәрәфетдинованың төгәл кайсы аудиоязмасы турында сүз барганы әйтелми. Анда бары Палех исемлеге эксперт-лингвист нәтиәләре генә китерелә. Мәхкәмә карарына карасак, Рүзилә ханым 24 октябрьдә -дагы ""Яңарыш Татар Халык Партиясе""каналындааудиоязмалар калдырган. Без бу каналда аның тарафыннан әйтелгән ике аудиоязманы таптык.24 октябрьдә чыннан да каналда Татарстанның мөстәкыйльлеге һәм татар теленең торышы турында фикер алышканнар. Рүзилә Шәрәфетдинова беренче аудиоязмасын Чаллыда яшәүче татар активисты Зиннур Әһлиуллинга авап буларак калдырган. Анда Рүзилә ханым татар телен гаиләдә өйрәнергә чакыра. Сүз уңаеннан, соңгы елларда әлеге фикерне Татарстан рәсмиләре еш кабатларга ярата. Без ул аудиоязманы үзгәртмичә, ничек бар, шулай тәкъдим итәбез: ""Зиннур, сине миллион тапкыр поддерживать итәм. Урысча да сөйләп куябыз кайчагында. Татарча гына сөйлим, татарча гына язам. Менә син төрек телен үзлегемнән өйрәндем дисең. Балалар бакчаларына, мәктәпләргә сылтап калдырдылар биш ел элек татар телен алып ыргыткачтын. Өйдән башларга кирәк, өйдән башларга кирәк телне өйрәнүне. Беркем дә безнең өйгә керепбашка сукмыйөйрәнмәгез диеп. Бер мисал китерәм, безнең авылда бердәнбер әрмән гаиләсе бар. Алар татарча да бик яхшы беләләр, татарча ырлап Андраник гран-при алды смотр конкурсында. Урысча да яхшы беләләр, үз телләрендә дә бик яхшы сөйләшәләр. Әрмән теле мәктәпләрдә укытылмый, ләбаса. Каян, ничек өйрәндегез дип Аганистан сорадым (Андраникның олы абыйсы). Бәй, өйдә, ди, карап тордык-тордык та, алар икесе — әти белән әни, сөйләшәләр әрмәнчә. Теге сүзне, бу сүзне эләктереп аласың ди, бәләкәй чагында тиз өйрәнелә бит тел. Шулай итеп, чатнатып әрмәнчә сөйләшәләр. Телне өйрәнүне өйдән башларга кирәк. Балалар бакчаларында бетерелде дип, мәктәпләрдә бетерелде дип… Өйдә шөгыльләнергә кирәк телне өйрәнүне. Аннары без Зиннур белән ничә еллар таныш. Бик көчле сәясәт эшлеклесе инде Зиннур. Күп тапкырлар ачлыклар игълан итте 90 нчы елларда. Бабайга президент исемен алып бирделәр ул вакытта. Татар итимагый үзәге Чаллыда иң көчлесе иде Татарстан бәйсезлек алганнан соң. Афәрин диясе килә Зиннурга. Респект, даже"". Икенче аудиоязмада Шәрәфетдинова үзенә каршы фикер әйтүчеләргә авап кайтара. Ахырдан ул сүзен ""Азатлык — Татарстанга"" дигән фикер белән тәмамлый: ""Сүз дә юк, сүз дә юк. Татар телен бетереп ыргыткачтын мәктәпләрдә, мин ачуымнан гына әйтүем инде ул телне өйдә дә өйрәнеп була дип. Әмма грамматиканы мәктәпләрдә бетергәчтен, хәзер сез нәрсә эшләргә тәкъдим итәсез. Бетереп ыргыттылар бит инде мәктәпләрдә, биш ел хәзер татар телен бетергәнгә. Хәзер без нәрсә эшләргә тиеш соң? Нинди тәкъдимнәрегез бар? Әпәт (опять) бер балык башы: шушы өйдән өйрәнүдән башлыйбыз инде. Телне бетермәс өчен чит илләрдә дә, чит төбәкләрдә дә гасырлар буена тел бетмәгән! Бетермәгәннәр бит. Татарлар бит бөтен ир шары буенча сибелгән. Шуның өчен азатлык дауларга кирәк. Азатлык — Татарстанга! Көрәшергә! """"Яңарыш Татар Халык Партиясе"" каналын алып баручы Иршат Хәбиб Азатлыкка Рүзилә Шәрәфетдинованың аудиоязмаларын бетермәдек дип белдерде. Мөгаен, прокуратура нәкъ шушы фикерләр — татар телен өйдә өйрәнергә һәм Татарстанга азатлык дауларга чакырган өчен хөкем иткән булуы ихтимал. Азатлыкның үз чыганакларына күрә, Рүзилә Шәрәфетдиновага карата административ эш ачу тәкъдиме Азнакайдан түгел, Казаннан төшкән фәрман булуы ихтимал. Сүз уңаеннан, мәхкәмә утырышында да, прокуратурада да Рүзилә Шәрәфетдиновага әзага тартуга сәбәп булырдай аудиоязмаларны тыңлатмаганнар. Мәхкәмәдә дә эшне тиз тотканнар. Хәзер Шәрәфетдинова хөкем карарын шикаять итәргә ыена. Рүзилә Шәрәфетдинова — Азнакай районының Тамытык авылында яши. Бу бер меңнән артык кеше яшәгән авыл. Элек ул сәүдә өлкәсендә эшләгән. Соңгы елларда урын өстендә ятучы 92 яшьлек әнисен карый, дип сөйләде аның танышлары. Шулай ук Шәрәфетдинованың бары 12 мең сум пенсиягә яшәве һәм 80 мең сумлык штрафны түләргә авыр булын да әйттеләр. Мәхкәмә карары алдыннан аның өенә килеп алып китәләр һәм әңгәмә үткәрәләр, дип сөйләделәр. Рүзилә Шәрәфетдинова 90 нчы еллардан башлап Чаллы милли хәрәкәтендә актив катнашкан. 2017 елда Татарстанда татар телен укыту ихтыярига күчерелгәннән соң телне сакларга өндәп урам ыеннарында катнашкан. -да үз аккаунтын алып бара. Анда сыйныфташлары белән очрашуын, татар ашлары пешерүен, бәйрәмнәр белән тәбрикләр язуын күрсәтеп бара. Рүзилә ханым татар әдәбиятына гашыйк. Аның язучылар белән төшкән фотолары бар. 2018 елда ул әдәби марафонда катнашкан өчендиплом белән бүләкләнгән. Аның битендә милли тематика гына түгел, ул еш кына совет чорын сагынып искә ала. Күптән түгел ул Юрий Гагаринның космоска очу көне белән котлаган үз язылучыларын. Элегрәк Ленин туган көненә дә тәбрикләү сүзләре калдырган. 1991 елның 8 декабрендә төзелгән ""Беловеж килешүе""нә, ягъни СССРның таркалуынакаршы булуында аңларга мөмкин. Еш кына дини бәйрәмнәр һәм Татарстанның дәүләтчелек көннәре белән котлый. Ягъни, моңа кадәр билгеле әмәгать эшлеклеләренә басым барса, хәзер гади активистларга да куркыныч янавын күрергә мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар телен гаиләдә өйрәнергә өндәгән һәм Татарстанга азатлык теләгән өчен 80 мең сум штраф,Татарстан,7395,https://www.azatliq.org/a/tatar-telen-oyranerga-ondagan-ochen-80-meng-sum-shtraf/32929049.html,2024-05-02T00:00:38+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл хакта ә -каналы хәбәр итә. Канал язганча Волков урамындагы йорттагы бер фатирга балигъ булмаганнар эшләре буенча бүлек хезмәткәрләре килеп кергән. Фатирда яшәүче хатын-кыз аларны кертмәскә тырышкан һәм хәтта социаль хезмәткәрләргә янәсе һөүм дә иткән. Фатир нык начар хәлдә, чүп-чарга баткан, диелә. Шушы чүп-чар арасында ялан килеш 6-яшьлек бала йөгереп йөргән. Бу кыз-бала булып чыккан дип хәбәр ителә. Хәзерге вакытта Казанның Вахитов районы прокуратурасы 6-яшьлек маугли-кыз турындагы мәгълүматны тикшерә. Сабыйның нинди шартларда яшәгәне дә, профилактика системы органнарының ни дәрәәдә үз эшен сыйфатлы башкарулары да тикшереләчәк. Маугли дип социаль изоляциядә тәрбияләнүче балаларны тасвирлыйлар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан үзәгендә 6-яшьлек маугли-кыз табылган,Яңылыҡтар,776,https://www.azatliq.org/a/kazan-uzagenda-6-yashlek-maugli-kiz-tabilgan/33421249.html,2025-05-22T12:49:46+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда былтыр кош кизүе табылган ""Башкирская"" кошчылык фабрикасы республика хөкүмәтен арбитраж мәхкәмәгә биргән. Ул ветеринария дәүләт комитетының тавыкларны юк иткән өчен 700 млн сум компенсация түләүдән баш тартуы белән килешми. Бу хакта РБКиткерә. Азатлык алданрак хәбәр иткәнчә, Уфа янында – Авдон авылындагы ""Башкирская"" кошчылык фабрикасында кош гриппы былтыр август башында чыккан иде. Оешма елына 700 млн йомырка итештерә, бу республика ихтыяларын 70 процентка тәэмин итә. Кизү чыкканнан соң ""Башкирская""да 3,25 млн баш кош, 18,25 млн йомырка, 70 тонна ит һәм ит ризыклары юк ителгән. Кошчылык фабрикасы аерымлап сатуга йомыркаларын быел әй чыгармакчы була. Башкортстанның ветеринария дәүләт комитеты рәисе Азат иһаншиноешмада кош кизүе чыгуын бөтен республика өчен ""бәла булды""дигән иде. Юк ителгән кош-кортларның саны - республикадагы барлык кошларның 25 процентын тәшкил иткән. ""Башкирская"" фабрикасында чирнең каян чыгуы әле дә ачыклана дип хәбәр ителде гыйнвар аенда. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда ""Башкирская"" кошчылык фабрикасы хөкүмәттән кош кизүе чыккач юк ителгән тавыклар өчен 700 млн сум таләп итә",Яңылыҡтар,1109,https://www.azatliq.org/a/32861287.html,2024-03-14T08:30:50+00:00
"Активлаштырыу өсөн ҡушымтаны яңыртыу ҙа етә –Контакттарҙа юҡ плашкаһы экранда шылтыратыу ваҡытында контакттарҙа һаҡланмаған абонент исеме эргәһендә барлыҡҡа киләсәк. Аккаунтығыҙҙы хәүефтән ҡурсалаусы кәңәштәр менән буйынса таныша алаһығыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",МАХ таныш булмаған номерҙарҙан шылтыратыуҙар тураһында иҫкәртә,Яңылыҡтар,912,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-10/mah-tanysh-bulma-an-nomer-ar-an-shyltyratyu-ar-tura-ynda-i-k-rt-4571798,2026-02-10T10:50:00+00:00
"Дәүләт Думаһы депутаты Игорь Антропенко Рәсәйҙә йәшәүсе гүзәл заттарҙың эш көнөн бер сәғәткә ҡыҫҡартырға тәҡдим итә. Уның фекеренсә, өйҙә уларҙы тағы бер сменалыҡ эш көтә. Ә бәләкәс балалары булған гүзәл заттар кистәрен бишкә ярылырҙай була. Өйгә эштәрен эшләргә ярҙам итеү, түңәрәктәргә йөрөтөү - быларҙың барыһы ла ваҡыт һәм көс талап итә. Тик Рәсәй халҡы депутат фекере менән ризалашып бөтмәй. Сөнки эш сәғәте менән бергә эш хаҡы ла ҡыҫҡарасаҡ, тиҙәр. Былай ҙа халыҡ осон-осҡа ялғап, ике-өс эштә эшләргә мәжбүр. Фото интернет селтәренән алынды.",Депутат ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын яҡлай,Яңылыҡтар,547,https://shonkar.com/news/novosti/2025-04-14/deputat-atyn-y-ho-u-taryn-ya-lay-4197861,2025-04-14T18:40:00+00:00
"Именно они стали лучшими среди детских коллективов и завоевали диплом лауреата степени регионального этапа фестиваля «Театральное Приволжье» в Башкортостане. О коллективе: Основан: года. Руководители- супруги: актёр Государственного русского драматического театра г. Стерлитамак Ильдар Сахапов и педагог по вокалу, автор-песенник, композитор Гузель Юсупова. Позже педагогический коллектив пополнился хореографом Емельяновой Ксенией. Чем занимаются ребята из «Этюда»? Вкупе стараются познать и объединить все виды искусства. Коллектив ставит спектакли разных жанров, проводят выступления перед школьниками и участвуют в крупных фестивалях. Среди них, Республиканский фестиваль «Перезвон колокольчиков» в Уфе, Международный фестиваль-конкурс «У самого Черного моря» в г. Сочи, Открытый городской конкурс «Театральный Стерлитамак» и многое другое. Коллектив неоднократно выигрывал различные гранты, которые помогают в осуществлении реализации творческих идей, например спектакль «Ожившие страницы», посвященный победе в ВОВ. На данный момент в работе по адаптации материала «Маугли» и «Незнайка» В декабре 2025 мастерская «Этюд» вновь выиграла Грант главы города на продолжение съемки фильма «Призрак купца». Одним из ярких событий стало выступление коллектива в августе 2025 года с премьерой короткометражного фильма «1000 лайков». Фильм успешно показали на фестивале «Купец 2:0» и канале БСТ, также он стал лауреатом кинофестиваля «Таганок». Но главное достижение сейчас — победа в региональном этапе фестиваля «Театральное Приволжье»!","Кто сказал, что детство — это только игры?",Яңылыҡтар,1534,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-12-17/kto-skazal-chto-detstvo-eto-tolko-igry-4543754,2025-12-17T15:00:00+00:00
"Тотош 2025 йыл өсөн йә уның икенсе ярты йыллығына республика гәзит-журналдарына яҙылған кешеләр өсөн Яҙыл да бүләк от акцияһы үткәрелә. Приздар – мотоблок, туңдырғыс һандыҡ, телевизор, ноутбук, робот саң һурҙырғыс. Шуны ла иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: 1 сентябрҙән 2026 йылдың беренсе яртыһына матбуғатҡа яҙылыу башлана. Теләгән баҫмаларығыҙға почта бүлексәләрендә лә, . сайтында ла яҙылырға мөмкин.",Иртәгә Сәләмдә осрашҡанға тиклем!,Яңылыҡтар,390,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-05/irt-g-s-l-m-d-osrash-an-a-tiklem-4338770,2025-08-05T13:44:00+00:00
"1 февралдән тәрбиәгә бала алғандар бер тапҡыр бирелә торған түләүҙе арттырылған күләмдә ала. Рәсәй Социаль фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһе уны 5,6 процентҡа индексацияланы - хәҙер 32 718, 02 һум тәшкил итте. Ғаилә тәрбиәгә инвалид бала, 7 йәштән өлкән йәки бер туғандар булған 2 йәки унан күберәк бала алған осраҡта түләүҙең күләме арта. Был осраҡтарҙа пособиеның күләме 1 февралдән 249 992,30  һум була. Түләүгә хоҡуҡлылар: -уллыҡҡа алыусылар; -опекундар; -попечителдәр; -сит баланы аҫрауға алған ата-әсәләр (приемные родители). (Рәсәй Социаль фонды сайтынан).",Балаларға тағы бер түләү артты,Йәмғиәт,569,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-05/balalar-a-ta-y-ber-t-l-artty-4565941,2026-02-05T14:30:00+00:00
"- Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы күп йылдар был белем усағына шағирҙәң исемен биреү ниәтен тормошҡа ашырыуҙа ҙур эш башҡарҙы. Башҡорт мәҙәниәтен, шиғриәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергән кешеләрҙе онотмаҫҡа тейешбеҙ, - ти Рәсәй дәүләт думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының президиумы председателе Эльвира Айытҡолова. - Был маҡсаттың ҡоролтай тарафынан Башҡорт мәҙәниәте һәм мәҙәни мираҫы йылы тип иғлан ителгән йылда тормошҡа ашыуы айырыуса әһәмиәтле, сөнки Рәшит Назаров үҙенең ижады менән башҡорт әҙәбиәтен генә түгел, донъя әҙәбиәтен дә байытты. Уның шиғри һүҙе - ысын шиғриәт өлгөһө, башҡорт теленең матурлығын, рухи байлығын күрһәтә. Беҙ артабан да мәктәпкә ярҙам итәсәкбеҙ. Толбазылағы башҡорт гимназия-интернаты 1999 йылдан бирле эшләй. Әлеге ваҡытта унда 180 бала уҡый, уларҙың 51 - ауылдарҙан. - Беҙ Рәшит Назаров менән бер осорҙа шиғырҙар яҙа башланыҡ. Ул әрмелә хеҙмәт итә ине, ә мин, әрменән ҡайтып, Бөрйән районы гәзитендә эшләй башлағайным. Тап шул мәлдә беҙ уның менән хат алыша башланыҡ, был хаттарҙы әле булһа ҡәҙерләп һаҡлайым. Ул Өфө дауаханаһында ятҡан саҡта мин уның янына килә торғайным. Беҙ һәр ваҡыт дуҫтарса аралаштыҡ, фекерҙәштәр, ҡәләмдәштәр булдыҡ. Рәшит Назаровтың тормошон һәм ижадын тулыһынса шағир Риф Мифтахов өйрәнде. Тыуған яғындағы мәктәптәрҙең береһе Рәшит Назаровтың исемен йөрөтөүе - бик ҡыуаныслы хәл, - ти Рәшит Назаровтың замандашы, Башҡортостандың халыҡ шағиры Хәсән Назар.",Толбазылағы башҡорт гимназияһы Рәшит Назаровтың исемен йөрөтәсәк,Яңылыҡтар,1430,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-08-16/tolbazyla-y-bash-ort-gimnaziya-y-r-shit-nazarovty-isemen-y-r-t-s-k-2911545,2022-08-16T14:47:00+00:00
"Балаларҙың һағынып көтөп алған мәле – ҡышҡы каникулдар дауам итә. Был улар өсөн икеләтә шатлыҡ һәм ҡыуаныслы. Беренсенән, оҙайлы ялдар, икенсенән мөғжизәле, тылсымлы байрам күңелдәргә әкиәти хис-тойғолар өләшә. Ҡыш бабай, Шыршы байрамы, тәмлекәстәр алып килгән сихри атмосфера дауаи итә.",Яңы йыл әкиәттәре дауам итә,Яңылыҡтар,287,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/ya-y-yyl-ki-tt-re-dauam-it-4528213,2026-01-04T09:00:00+00:00
"Конькиҙар ҙурлығы буйынса һайланырға тейеш - аяҡ кейеме аяғын ҡыҫып торорға йәки уға артыҡ ирек бирергә тейеш түгел. Йылы кейемдәр һайлағыҙ, йәки йылы ойоҡбаш кейегеҙ. Конькиҙы мөмкин тиклем нығыраҡ бәйләргә кәрәк. Йылы, еңел һәм иркен кейем кейегеҙ, шулай уҡ бирсәткә йәки бейәләй кейегеҙ. 12 йәшкә тиклемге балалар өлкәндәр оҙатыуында ғына шыуа ала. Әгәр һеҙ боҙҙа ышанысһыҙ торһағыҙ, һаҡланыу сараларын ҡулланығыҙ. Боҙға киҫкен хәрәкәтһеҙ, борттан ситтә тороп сығығыҙ. Ҙур тиҙлектә шыумағыҙ һәм башҡа кешеләр араһында аралыҡта бклығвҙ. Әгәр йығылһағыҙ, мөмкин тиклем тиҙерәк торорға тырышығыҙ, йә ярҙам һорағыҙ. Һырғалаҡта нимә эшләргә ярамай? Йүгерергә, һикерергә, этәрелергә, сүп-сар ташларға. Кешеләрҙең төп төркөмөнә ҡаршы шыуырға. Боҙҙо боҙорға: уны коньки йәки башҡа әйберҙәр менән ҡаҙырға, уға теләһә ниндәй әйберҙәрҙе ташларға, шыйыҡса ҡойорға, ниндәй ҙә булһа матдәләрҙе һибергә. Йорт хайуандары менән боҙға сығырға. Шартлағыс һәм еңел янып торған матдәләр (шул иҫәптән пиротехника) ҡулланырға. Тәмәке тартыу һәм иҫерек килеш килеү.",Катоктағы хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре,Яңылыҡтар,1044,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-10/katokta-y-h-ef-e-lek-a-i-l-re-4532872,2026-01-10T16:00:00+00:00
"года республика приняла участие во всероссийском тренировочном мероприятии с использованием технологии передачи полного комплекта экзаменационных материалов по сети «Интернет», печати и сканирования их в аудиториях пунктов проведения экзаменов (ППЭ) с использованием операционной системы по учебным предметам «География», «Английский язык (письменная и устная части), «Информатика в компьютерной форме (КЕГЭ)». Количество тренировочных пунктов проведения ЕГЭ увеличили до четырнадцати муниципалитетов. Оба мероприятия были проведены в штатном режиме. Будущие выпускники пока участия в тренировке не принимали. Следующее тренировочное мероприятие запланировано на года по учебным предметам «Русский язык», «Математика (базовый и профильный уровни), «Информатика в компьютерной форме (КЕГЭ)» с участием всех 98 технологичных пунктов проведения ЕГЭ, запланированных Министерством просвещения Республики Башкортостан в 2026 году. Также в этот день в тренировке примут участие одиннадцатиклассники: экзамены будут проведены в условиях, приближенных к реальным, с выдачей экзаменационных материалов и их проверкой. Кроме того, года состоится тестирование видеонаблюдения ППЭ досрочного периода через официальный информационный портал. .Полный переход всех экзаменационных пунктов экзаменов на использование операционной системы республика планирует осуществить в 2027 году. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Башкортостан приняла участие во Всероссийском тренировочном мероприятии,Мәғариф,1490,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-20/bashkortostan-prinyala-uchastie-vo-vserossiyskom-trenirovochnom-meropriyatii-4587484,2026-02-20T21:03:00+00:00
"Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Тукай һәйкәленә ялгызы гына чәчәк салаБыел Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләге 12 намзәтнең дүртесенә бирелде. Азатлык Татарстан итәкчелеге карары белән тапшырылучы, республикада иң абруйлы саналган бүләккә лаек дип табылган кешеләр белән элемтәгә керде. Владимир Путинның Русия Конституциясен үзгәртү нияте һәм илдәге урыс булмаган халыкларның телләрен мәктәпләрдә укуны киметү сәясәте турында фикерләрен белештек. Тукай һәйкәленә чәчәкләрне Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов үзе генә салдыБыел татарларның иң зур әдәби һәм мәдәни бәйрәме саналган Тукай көне беренче мәртәбә тулысынча диярлек онлайн форматта үтте. Кырыс изоляция шартларында Тукай һәйкәленә чәчәкләрне Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановялгызы гына салды. Бераздан һәйкәл янында Татарстанның мәдәният министры Ирада Әюповакүренде. Былтыр республика Дәүләт шурасына ""Бердәм Русия"" депутаты Альберт Хәбибуллинның сайлануын беразкыздырган Ләбиб Лерон Тукайның 26 апрельдә татарларның иң зур шигырь һәм тел бәйрәме уза, әмма итәкчелек йөрми торган икенче бер һәйкәле янына барып чәчәк салуын видеога төшереп -га чыгарды. Тукай премиясе лауреатларын ТНВда фильм-концерт барышында игълан иттеләр. Фильм төрле елларда төшерелгән. Мәсәлән, узган елгы Казан-Экспо концерт залындагы бәйрәм өзекләрен кабатлау һәм башкалар. Ахырдан Рөстәм Миңнеханов Тукай лауреатлары турындагы фәрманга кул куюын иткерде һәм, аларны котлап, бүләкләү тантанасының соңрак булачагы турында әйтте. Быелгы лауреатлар белән танышабыз. Язучы, галим Лирон Хәмидуллин(бу бүләккә ""Дәрдмәнд, "" ""Буранлы төндә"", ""Зарницы на горизонте"" китаплары өчен лаек булды) бүләкне катлаулы заманда алуы турында әйтте һәм тарихи темаларны өйрәнүне дәвам итүе турында сөйләде. ""Конституциядәге үзгәрешләр безнең файдага булмый. Милли мәгарифтәге хәлләр дә яхшы түгел. 1957 елдагы хәлләрне бер дә искә алмыйлар. Мин аның турында язарга уйлыйм. Чөнки 1957 елда да шундый ук карар чыгарылды. Республикадан читтә торган мәктәпләрнең язмышын ата-ана хәл итә иде аның нигезендә. еллар арасында институтларда татар, башкорт бүлекләре бетерелде, училищеларда да шул ук хәл булды. Бу хәл Себер, Урал яклары буйлап бер шундый дулкын булып узды инде ул. Шуны кабатларга тырышалар"", ди Хәмидуллин. Татарстанның һәм Башкортстанның халык артисты Идрис Газиев(татар композиторлары әсәрләреннән һәм халык ырларыннан төзелгән концертлары өчен быелгы Тукай бүләген алды) гыйлми һәм мәгърифәтчелек эшләрен дәвам итүе турында әйтте. Мәктәптәге вазгыятьне үзгәртеп булмый, шуңа күрә әти-әни белән эшләргә кирәк дигән фикердә торуын әйтте. Идрис Газиев""Мәктәптә туган тел ихтыярига калган икән, бала белән тугач ук эшли башларга кирәк. Мәктәп кенә телне бирми. Мин монда Финляндия татарларын үрнәк итеп куям. Алар үз телен дә белә, иглиз, швед телләрендә дә иркен сөйләшә. Гаиләдә орлыгы салынмаса, кабатлап әйтәм, мәктәп кенә телне дә, милли үзаңны да бирә алмый. Бу проблемны ничектер хәл итәргә кирәк. Халык иаты, мөнәәтләр, бәетләр, бишек ырларын кулланышка кайтарырга кирәк. Бишек ыры, аның интонациясе аша балага код салына. Тел көе белән дә, фонетикасы белән дә балага кереп утыра. Шуңа күрә иң беренче чиратта булачак аналар белән эшләргә кирәк. Бәлки, менә шушы эшләр эшләнсә, кабынып китмәсәк тә, сүнмәс идек. Бу коточкыч авыр эш, халык, гадәттә, иңел юлны эзли. Авылда да хәзер урысча сөйләшәләр. Конституция турында да фикерем бер. Бөтен халыкларның телләре якланырга тиеш. Русиядә яшәүче халыкларга, аларның телләренә ихтирам һәм игътибар мөһим. Конституциядә милләтне яклау мәсьәләсе тагын да матуррак чагылдырылса, ил көчлеләнер генә иде"", ди Идрис Газиев. Муса әлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театры дирижеры, быелгы Тукай бүләген алучы Ренат Салаватов Путинның илдәге тел сәясәтенә каршы чыгучыларны нигезе булмаган радикаллар дип атый. ""Һәр кеше үзенең туган телен белергә тиеш. Татарлар үзләрен татар дип саныйлар икән, алар, әлбәттә, татар телен белергә тиеш. Кызганыч, мин совет чорында Казакъстанда үстем. Әтием казакъ, әни татар иде. Аннары Мәскәүгә укырга киттем һәм безнең өчен урыс теле төп телгә әйләнде. Ләкин мин биш яшемә кадәр татарча гына сөйләштем. Чөнки ул вакытта Төрекмәнстанда әле әбием исән иде. Әлбәттә телләргә сакчыл карарга кирәк. Әмма Татарстанда яшәгән бөтен кеше дә татарча белергә тиеш дигән караш – радикал караш. Аның нигезе юк. Әмма татарларга үз телләрен белергә кирәк. Көчләп укыту исә һәрвакыт начар бетә. Әгәр күңелендә бар икән, өйрәнсен"", ди ул. Азатлык көн дәвамында язучы Денис Осокин(Бакча карачкылары ноябрьдән мартка кадәр ыентыгы өчен) белән элемтәгә чыгып карады, әмма ул авап бирмәде.",Тукай итәкчелекнең ялгызлыгын күрсәтте,Татарстан,4618,https://www.azatliq.org/a/30577507.html,2020-04-26T13:28:37+00:00
"5""Тәртип "" радиосы баш мөхәррире Ризәлә Исмәгыйлова белән әңгәмә–Ризәлә ханым, ничек сез инде билгеле татар телле радиодан китеп яңа гына ачылган радиога эшкә килә алдыгыз? – Кечкенәдән итәкче буларга омтылган, карьера өчен эшләүче кеше булмасам да, иат, рухи азык итмәү шушы эшкә алып килде. –""Тәртип "" берничә ел элек ачылып караган, үзенең тавышын ишеттергән радио. Ул вакытта ук монда эшләргә теләгән идегезме, әллә кызыксынуыгыз быел гына арттымы? – Әйе, Тәртип 2008 елның июнендәберенче тапкыравыз салды. ""Татар радиосы""нда 13 ел эшләдем, Аллага шөкер. 2008 елда Тәртипкә эшкә килергә тәкъдим килгән иде. Алла рәхмәте, ул вакытта ""Татар радиосы""нда музыкаль мөхәррирдән баш мөхәрриргә күтәреп куйдылар. Шулай итеп, ул вакытта эшемне алыштырмый калдым һәм ул хәерлегә дә булган. Соңгы тәкъдимне мин ярты ел уйладым. ""Татар радиосы""нда бөтен эшне беләсең, карап торышка эшләмисең дә кебек, шуңа каядыр китү сәер күренеш. Алай да, яшь арткан саен уйлар арта, робот кебек бер урында нишләп утырам соң әле дигән сораулар туа, рухи азык итми башлый. Монда материал якны да уйламыйсың, чөнки алдагы эшемдә хуалар тиешенчә кайгырттылар, аларга бары рәхмәтләремне иткерәм. Тәртипкә килсәк, киләчәге бик үк билгеле булмаган, күңелгә якын эшкә күчтем дип саныйм. Мин генә түгел, кара-каршы утырып эшли торган хезмәттәшем Ләйлә Ялалова да 13 ел буе Мөслим телерадио ширкәтендә эшләгән урынын калдырып Тәртипкә килде. Бер дә үкенмибез, халыкка кирәкле гамәл эшләвебезгә ышаныч зур. Без, иат кешеләре, читтән, бәлки, сәер булып күренәбездер, әмма рухи азык бик мөһим. –Эстрада ырларын популярлаштыручы радиода эшләгәндә дә сезгә ретро ырлар якын идеме? – Элекке эшемдәге хезмәттәшләремнән минем ретро ыр сәхифәсен ничек әзерләвемне сорыйсыз икән, алар әйтерләр ничек эшләвемне. Ярты ел эшләргәме, калыргамы дип икеләнеп йөрдем. Ретро ырларны монда килеп тыңлыйм, үзебезгә кайтам да эстрада ырларына күчәм. Иң беренче фикер – ничек тыңлармын икән бу иске ырларны дидем. Кайсы-берсе кыштыр-кыштыр килә, ""Татар радиосы""нда динамика, сыйфатлы тавыш дип куелган, шалт-шолтка ияләшенгән иде. Бер-ике атна йөргәннән соң, элекке эшемә кайтам, берни ишетмим, көйне дә, сүзне дә. Эһе мин әйтәм, дөрес як үзенә тарта башлады. –Бүген ""Тәртип "" ны якынча ничә кеше тыңлый дип беләсез? – 500 мең бар инде. Казан һәм аның тирәсендәге районнар тыңлый. Әле бит ике ай гына эшлибез, махсус тикшерүләр булмады. Алай да безгә килгән фикер-теләкләр тыңлаучыларның 500 меңнән артуын күрсәтә. Алар фәлән чакрым сезне тыңлап барабыз, инде Чистайга, Кама Тамагаына итәбез дип тә әйтәләр. –Ягъни Казаннан 100 чакрым ераклыкта да 93, 5 ешлыгында Тәртип радиосы эшли? – Әйе. Бу әле башлангыч чорда гына, алдан әллә нәрсәләр сөйләп атасым килми, киләчәккә өметләр зур, бөтен республикага таралсын дип телик. –Татар милләте өчен ачылган радиомы бу, әллә милләтне кулланып акча эшләр өченме? Чөнки Тәртипне милли анлы эшмәкәрләр ачкан дигән фикер дә бар. – Радио эшли башлаганчы әзерлек эшләре алып барылды, телевидение һәм радиода танылу алган, билгеле шәхесләрнең тавышлары белән тапшырулар, авазлар, рекламнар язылды. Янып, көеп эшләдек һәм эшлибез. Безгә, халык бу эшегезне күрми, азапланмагыз дип тә әйтеп киткәләделәр. Ләкин моңа әле безнең дә, радионы оештыручыларның да ышанасы килми. Сез итәкчебезнең кырык эшен кырык якка ташлап, радио тыңлаучыларның авто авап кайтаргычтагы фикерләрен ничек тыңлаганын, янып торган күзләрен күрсәгез, гаәпләнер идегез. Монда беренче чиратта халык өчен эшләү бара. Безне урта һәм өлкән буын гына түгел, әти-әниләре аша балалар да тыңлый. Шуңа күрә Тәртип радиосы тәрбия чарасы да булып тора. Икенче яктан, рекламнарыгыз башланыр, сез дә бүтән радиоларга охшап калырсыз инде дип әйтәләр. Ашар өчен яшәмәсәң дә, яшәр өчен ашарга кирәк. Базар мөнәсәбәтләренә корылган заманда рекламасыз гына яши алмыйбыз. Тыңлаучыларыбызның күпчелеге – тамырларына, татар ыр-моңнарына битараф булмаган, 30 яшьтән югары булган аудитория. –""Тәртип "" 24 сәгать буе татарча сөйләүче радио санала дип аңладык. Ул милли-дини радиомы, әллә әмгыявиме? – Монда без бер якка гына юнәлмәдек, шул ук дингә генә игътибар итәбез дигән сүз түгел. ""Тузмый торган бүләк"" тапшыруын тыңласагыз, диннең дә нигезендә әдәп-әхлак, тәрбия ята. Радионың да умырткасын тәртип, үткән тарихны зурлау, аны онытмау тотып тора. –Бүген нинди тапшырудар эфирга чыга? – Әлегә тапшыруларыбыз алдан язылып эфирга чыга. Иң беренче ""Тел дигән дәрья бар"" исемле тапшыру чыкты. ""Тузмый торган бүләк"", Сәйдә Аппакова белән, дин, әдәп-әхлак тәрбия темаларын үз эченә ала. Без Гөлнара апа Зиннәтуллинага бик зур рәхмәтле, ул нык булыша, ""Чакырылган кунак"" тапшыруында еш була. Дөньяда уфтанган кешеләр бик күп, менә аларга яхшы, үрнәк мисал итеп Гөлнара апаны китерәсе килә. Тормышка ябышып яши. Хәзер менә бездә офис гимнастикасы, театр, классик музыка тапшырулары әзерли. Шагыйрь Ләбиб абый Лерон эшләрен ташлап ""Безнең мирас"" тапшыруын яздырырга килде. Алар акча да сорамыйлар, янып-көеп, үзләре теләп эшлиләр. –Тәртипнең музыкаль байлагы күпме соң, еллар буе әйләндерерлекме? – Бик зур, бездә булганыннан тыш әле пластинкаларда сакланганнары күпмедер. Күптән түгел Казан Сабантуена чыктык, анда кәгазьдән ясалган, радио ешлыгы язылган түбәтәйләр өләштек. Шунда безгә бик күп кеше Тәртипне тыңлауларын әйттеләр. Кайберләре, сез һаман бер ырны әйләндерәсез диләр. Эфирдагы ырлар гомум музыкаль ыентыкның 15ын да тәшкил итмидер. Әлегә тыңлаучыны әлеп итү, күнектерү эше бара. –Әлеге радиода иң зур теләгегез нинди? – Массакүләм мәгълүмат чарасы халыкны боза да, тәрбияли дә ала. ""Тәртип ""ның исеме исеменә туры килсен иде. Зур сүзләр сөйләргә әле иртә, ләкин теләк, ният изге.","""Тәртип ""ның нигезендә әдәп-әхлак, тәрбия ята",Татарстан,5619,https://www.azatliq.org/a/25438754.html,2014-06-30T10:34:21+00:00
"Мероприятие провели в рамках Съезда онкологов России, который проходит в Уфе с 19 по 21 мая. Руководили заседанием Президент Ассоциации онкологов России, главный внештатный специалист-онколог Минздрава России, академик РАН, РАО, д. м. н. , профессор Андрей Каприн и ученый секретарь Научного Совета, заместитель генерального директора по научной работе ФГБУ «НМИЦ радиологии», к. м. н. , Петр Шегай. Участие принимали академики и ученые Российской Академии наук. – Президентом Российской Академии Наук поручено нам вести этот Совет. Он важный, и все считают, что он сейчас как раз может решать многие вопросы, в том числе демографической работы с регионами, влияния различных процессов возникновения онкологических заболеваний. Все больше и больше мы говорим о новых технологиях, – отметил Андрей Каприн. Повестка была посвящена теме: «Эволюции персонализированных биотехнологий: от эксперимента до регуляторной науки». – Сегодняшнее событие даст возможность посмотреть на основные вопросы развития медицины как в аспекте онкологии, так и в аспекте персонализированной медицины, которая приобретает все большее значение. Учитывая, что масштабное мероприятие проводится в Уфе, в Башкирии, отмечу, что я знаком с разработками кафедры фармакологии БГМУ. Специалисты Башкирского медуниверситета активно работают в разных направлениях, – подчеркнул в своем выступлении вице-президент по внедрению новых медицинских технологий АО «Генериум», доктор медицинских наук, член-корреспондент РАН Дмитрий Кудлай. Председатель выделил основные направления работы совета, в том числе персонализированную медицину, высокотехнологичное здравоохранение, эволюционную медицину и этнологию, биотехнологии в медицине, цифровую эволюцию в медицине (, искусственный интеллект), здоровьесбережение на основе природоподобных технологий. Эксперты отметили, что персонализированные биотехнологии переживают стремительную эволюцию и скорость их внедрения зависит от регуляции. Так, ландшафт клинических исследований в мире, касающихся биотерапевтических препаратов, стремительно растет. Только в 2023 году зарегистрирован 631 новый биотерапевтический препарат. На площадке БГМУ Минздрава России также состоялось заседание Комиссии по онкологии Научного совета Отделения медицинских наук РАН под председательством Президента Ассоциации онкологов России Андрея Каприна, заместителя академика-секретаря Комиссии, руководителя секции клинической медицины, академика РАН, д. м. н. , профессора Игоря Решетова, ученого секретаря Комиссии по онкологии Научного совета Комиссии, член-корр. РАН, д. м. н. , профессора Сергея Иванова.  Ученые обсудили научное сопровождение комплексного развития онкологической службы, новые возможности контроля онкологических заболеваний у детей и другие актуальные вопросы. – Заседание Совета РАН стало не только площадкой для обсуждения актуальных вопросов, но и возможностью для уважаемых академиков, профессоров и экспертов ближе познакомиться с научно-образовательным потенциалом Башкортостана. Наш Университет представляет эффективное пространство для взаимодействия экспертов в профессиональном обмене знаниями и клиническим опытом. Особое внимание мы уделяем развитию персонализированной медицины, внедрению новых технологий и научных подходов, – комментирует ректор БГМУ Минздрава России, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Отметим, научный совет был создан в 2022 году в целях обсуждения важнейших вопросов эволюционной медицины и современной биоэтики, в том числе, и нравственно-этической идентичности России как страны, предлагающей прогрессивные биомедицинские подходы к решению современных вызовов. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Состоялось заседание Совета РАН по эволюционной медицине и медицинскому наследию,Сәләмәтлек,4422,https://tanburz.ru/news/-auly-ur-bayly/2025-05-21/sostoyalos-zasedanie-soveta-ran-po-evolyutsionnoy-meditsine-i-meditsinskomu-naslediyu-4244879,2025-05-21T14:55:00+00:00
"Дин әһелләре форумы. 15 июнь, 2014Русиядә бер генә мөфтият булырга тиеш йә булмаса мөфтиләрне берләштерү кирәк дигән сүзләр әледән-әле ишетелгәләп тора. 6 декабрьдә Казанда ""Татарстанның эшлекле партнерлары"" форумы вакытында да мөфтиләрне берләштерәсе иде дигән фикер яңгырады. Галимә, Коръәнне тәремә иткән Валерия Порохова да элегрәк, русияләргә үрнәк алу кирәклеген күз алдында тотып, күп мөфтиләр булу гарәп илләре өчен ят күренеш икәнлеген әйтеп узган иде. Русиянең Европа өлеше мөселманнары диния идарәсе Русия мөселманнары диния идарәсе итеп үзгәртелер алдыннан да әлеге идарә вәкиле Дамир Мөхетдинов Азатлыкка, үзләренең оешмаларын күз алдында тотып, ""алга таба, мөселманнарның бердән-бер диния нәзарәте генә булсын дигән теләкләре туса, андый мәсьәлә дә күтәрелергә мөмкин""дигән иде. Бүген Русиядә 80 нән артык диния идарәсе һәм шуның кадәр үк рухани лидер да бар. Бер-берсенә карата тәнкыйть сүзләренең ишетелгәләп торуы, бер эшне икенчеләрнең хупламавы дини бергәлек юклыгына ишарәли. Төрле проблемнарны чишкәндә, мисал өчен, Мәскәүдә булсын йә Русиянең башка каласында мәчет төзелеше мәсьәләсен күтәргәндә, мөселманнар хаксызга рәнетелгәндә һәм әзаланганда, барлык мөселманнарның уртак фикере бер дини лидер авызыннан яңгыраса файдасы булмас иде микән? Әллә бу булмастай хәлме? Азатлык Русиядә бер генә мөфти һәм бер генә дини идарә булып, барлык мөселманнар да аның тирәсендә берләшә аламы дигән сорауга авап эзләде. ""Татарстан нәзарәте тирәсендә берләшергә мөмкин""Чуашстан мөселманнары диния идарәсе һәм Мәскәү мөфтияте рәисе Әлбир Крганов Русиядә бер генә мөфти булуны хуплый һәм мөфтиятләр Татарстан диния нәзарәте тирәсендә туплана алыр иде дип әйтә. Әлбир Крганов""Моңа минем фикерем уңай. Аны кемдер әйтеп, кемдер кушып, ""әйдәгез шулай булсын"" дип ясалма рәвештә генә эшләп булмый. Казанда үткән татар эшмәкәрләре форумында да бу хакта сүз яңгырады. Президент (Татарстан) әлеге мәсьәләне үз өстеннән төшереп, минем вазифам башка һәм бөтен диния идарәләре белән дә матур итеп эшлибез дип әйтте. Үзәкләштерелгән дини оешмаларның карашлары, аларның сәясәтләре белән соңгы вакытларда барсы да килешеп тә бетми. Илдә бөтенесе дә таный торган, бөтенесе кабул итә торган гомум рухи лидер юк. Аны ясалма рәвештә генә булдырып булмый. Татарстан диния нәзарәте рәисе Камил хәзрәтнең дини яктан гыйлеме дә бар, милләтне яратып эшләгән эшләренең нәтиәләре зур. Мөселманнар соңгы вакытта моңа игътибар итә башлады. Әгәр Татарстан мөфтияте республика дәрәәсеннән югарыракка үсә алса, бәлки, аның тирәсендәме үзара аңлашып берләшү булырга мөмкин. Менә 20 еллык вакыт күрсәтте инде, ә башкалар моны булдыра алмады. Камил хәзрәт шикелле шәхесләр булдыра алса гына инде. Дини оешмалар хәзер 80 гә якын. Алар арасында актив рәвештә үзләрен Русиядә лидер буларак күрсәтергә тырышканнары Үзәк һәм Русия (Европа өлеше) диния идарәләре. Алар үзләренең эшләрен матур гына башкара, тырышлыкларын да күрәбез. Әмма бу эшчәнлекләре бөтен Русия мөселманнарын да берләштерерлек дәрәәдә түгел"", ди Крганов. ""Нәзарәтләрне кушу зур каршылыклар чыгарырга мөмкин""Русия ислам институты (РИУ) итәкчесе Рәфик Мөхәммәтшин, Кавказныкын да күз алдында тотып, Русиядә кимендә ике мөфтият булырга тиеш дип саный. Шул ук вакытта мөфтиятләрне өстән кушу белән берләштерә башлау зур каршылыклар китереп чыгарырга мөмкин дип тә әйтә. Рәфик Мөхәммәтшин""Тарихка күз салсак, Оренбур мөселман дини ыены оештырылганнан соң, озак та үтми Тавриянеке оеша. Русия тарихында бер генә диния нәзарәте эшләп килде, ул бик уңышлы тәрибә булды дип аерым бер вакытны әйтә алмыйбыз. Ул ким дигәндә ике булган, моның сәбәпләре мөселманнарның ике үзәк булдырырга теләвендә генә дә түгелдер. Бәлки, империянең дә үз максатлары булгандыр.1917 елда мөслеманнар корылтай уздырып, үз мөфтиләрен сайлап куя, әмма 1943 елда сугыш барган чорда, Сталин диния нәзарәтләренең санын дүрткә иткерә. Моңа мөслеманнарның ватанпәрвәрлеге дә йогынты ясаган булырга мөмкин. Совет чорында, иң тоталитар режим вакытында Сталин бер генә диния нәзарәтен дә оештыра алыр иде. Әллә ул мөселманнарның бердәм булуларыннан курыкканмы, әллә башка бер максатлар булганмы – бу ягы билгесез. Яңарыш чорында диния нәзарәтләренең саны ниндидер бер акылга сыймый торган дәрәәгә итте. 80 нән дә артты, бу реаль хәл түгел. Инде бөтен диния нәзарәтләрен дә бер системага кертү мөмкинме дигәннән, бу мәсьәләнең башка ягы да бар. Ислам дине бер генә структура булырга тиешме дигән сорау куйсак, тәгълиматларда андый күрсәтмә юк. Шуңа күрә, исламда оешмаларның күплеге мөмкин хәл. Шәригать кануннары нигезендә без бер генә оешма оештырырга тиешбез дигән фикер юк. Хәзер Русиядә мөфтиләр күп, һәм алар иртәгә үк үзләренең мөфтилекләреннән баш тартырмы соң? Мөселманнарның лидерлары ягыннан да бер генә диния нәзарәтенә омтылу бар дип әйтә алмас идем. Дәүләтнең дә бу мәсьәләне беренчел максат итеп куйганы юк. Мин үзем бер генә була алмый, ә нәзарәтләр иң кимендә ике булырга тиеш дигән фикердә, чөнки шафигый традицияле Кавказ бар. Үзәк Русиядәге мөселманнарны теоретик яктан берләштерергә дә мөмкин. Бүген мин бер генә диния нәзарәте булырга тиеш дигән фикер белән килешә алмыйм. Аны хәзер реаль тормышка ашыру да мөмкин түгел. Диния нәзарәтләрен бетереп, аларны кемгәдер кушу – ул мөселман өммәтендә бик зур каршылыклар китереп чыгарырга мөмкин. Мин бер идарә шунда ук позитив нәтиәләргә китерер дип тә уйламыйм. Бәлки ул оешкач мөфтиләр үзара кычкырышып, сугышып беткәч, бер калыпка да керерләр, әмма бүген генә административ юл белән бетереп ниндидер зур уңышка ирешәбез дип әйтә алмас идем мин"", ди Мөхәммәтшин. ""Башлык булырдай лидерны күз алдына китерә алмыйм""Русиянең Азия өлеше мөселманнары диния идарәсе рәисе, Русиянең мөфтиләр шурасы рәисе урынбасары Нәфигулла Аширов фикеренчә, әгәр бер генә мөфти булса, ул мөселманнарга файдага гына булачак. Нәфигулла Аширов""Үз дине өчен, милләте өчен төрледән-төрле авырлыклар һәм кыенлыклар күрергә, хәтта корбан булырга риза кеше булган очракта, бер лидер булса өммәтебез өчен, халкыбыз өчен, мөселманнарыбыз өчен файдалы булыр иде. Бүгенге хәлдә андый төзелешне күз алдына да китереп булмый. Хакимиятләр дә мөселманнарның бер генә идарәсе һәм бер генә лидеры булуны, бәлки, теләми дә торгандыр. Икенчедән, мөселманнарның үзләренең дә моңа теләге юк. Бер генә кеше лидер булса, ул нинди дини сәясәт алып барыр соң дигән сорау да тудыра. Ул динебезне яклармы? Бүгенге көндә һәм безнең бүгенге хәлебездә динебездә хөррият бирелгән вакытта мөселманнар үз ихтыярлары белән үзләренә лаек лидерларны сайлап, үзләренә идарәләр төзү – ул иң мөмкин булган юл. Икенче яктан карасак, мөселманнарның берлеге – ул тиешле нәрсә. Коръәндә Аллаһы тәгаләнең диненә тотыныгыз да һичкайчан аерылмагыз диелгән. Бүген Русиядә төрле-төрле дини идарәләр булуны без аерылу кебек карамыйбыз. Русиянең төрле төбәкләрендә төрле халыклар, төрле мәзһәб ияләре яши. Төбәкләр дә һәрберсе үзенчәлекле, милли һәм тарихи-дини яктан да бер-берсеннән аерылып тора. Мин бүген бөтенесенә дә башлык булып торырдай рухани лидерны күз алдына да китерә алмыйм. Кануни яктан караганда да моны таләп итеп булмый, чөнки мөселманнарның үзара ыелышып идарә төзергә хокуклары бар. Йә булмаса алар йә теге йә бу дини идарәне кабул итәләр. Бүгенге төзелешне карасак, минемчә, бу бик файдалы, чөнки мөселманнарга бер төрле азатлык һәм хөррият бирә"", ди Нәфигулла хәзрәт. Инде Русиядә бер генә мөфти булмаган очракта, алар уртак бер шурага берләшә аламы? Шушы шурада кабул ителгән карарлар Русия мөселманнарының уртак фикерен чагылдырырга мөмкин бит. ""Без бу мәсьәләне күп еллардан бирле күтәреп киләбез. Әмма безнең теләгебезгә әлегә авап юк. Бүген эшләп килгән мөфтиләр шурасына килсәк, анда доктор дәрәәсенә иткән, магистратура тәмамлаган мөселман егетләр дә бар. Әмма таяныч аларга гына түгел. Башка дини идарәләрнең дә башлыклары бу шурага кушылса файдалы булыр иде. Бүген дини идарә башлыклары дин өлкәсен монополияштереп бетерде инде. Шуңа күрә укып чыккан, гыйлем алган имамнарга берләшеп ниндидер шура төзү мәсьәләсен күтәрү дә иңел түгел. Икенче яктан караганда, бүген мөфтиләрнең кайберләренең бәлки, яңа гына укып чыкканнар белән чагыштырганда гыйлемнәре дә әллә ни зур ук булмаска мөмкин, бәлки, Коръәнне дә яттан ук белеп тә бетермиләрдер, әмма фикер иясе булганга күрә, алар үзләренең эшләренә лаеклы. Бүген дин, дин, дин дип кенә яшәп тә булмый. Динне дә акыл, гыйлем һәм фикер белән алып бару кирәк. Әгәр укып чыкканнар аны куллансалар бүген күп мөфтиләрне алыштыра алыр иде"", ди Аширов. Нәфигулла хәзрәт фикеренчә, һәр мөфтинең күңелендә ""бары тик мин генә мөфти дигән"" эчке мин-минлек тә бар һәм бу да берләшүгә киртә булып тора.",Русиядә бер генә мөфти була аламы?,Дин,8560,https://www.azatliq.org/a/26757049.html,2014-12-26T06:33:04+00:00
Беҙ хәҙер 5-селәр тип ҡыуаналар. Белорет районы Асы мәктәбе уҡыусылары. Класс етәксеһе Мөхәмәтғәлина Гөлзәнә Мөнир ҡыҙы.,"""Башланып китте уҡыуҙар. "" фотоконкурсына",Конкурстар,120,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-07/bashlanyp-kitte-u-yu-ar-fotokonkursyna-3915224,2024-09-07T09:20:00+00:00
"Юлия КәримоваРусия өчен чыгыш ясаган Юлия Кәримова Токиодагы Олимпиадада өченче урын алды. Ул Сергей Каменскийбелән бергә 10 метрдан пневматик мылтыктан атып, 17:9 исәбе белән өченче урынга чыкты. Алар Корея спортчыларын уза алды. Беренче һәм икенче урын өчен АКШ белән Кытай токымнары көрәшәчәк. Быелгы әйге Олимпиа уеннарында Токиода 29 татар спортчысыкатнаша, алар Русия һәм башка илләр исеменнән чыгыш ясый. Шуларның берсе - Русия өчен чыгыш ясаган Виктор Миңнебаевкичәөченче урын алды. Ул Александр Бондарьбелән бергә 10 метр биеклектән суга синхрон сикереп, Олимпиаданың бронза медален яулады. Сишәмбе шулай ук Башкортстан кызы Алсу Миназоваишкәкле слаломда (""каяк"") йөзеп ярышты, ләкин финалга итә алмады. Алсу – ишкәкле слалом Русия ыелма такымы итәкчесе. Юлия Кәримова 1994 елның 22 апрелендә Удмуртиядә туган. Дөнья чемпионы (2018), атыш ярышында Русия чемпионы. Атказанган спорт мастеры. Кече калибрлы коралдан атуда Европа чемпионатында шәхси һәм такым белән ярышта ике бронза яулаган. 2018 ел дөнья чемпионатында ике медаль иясе була, шәхси ярышларда дөнья чемпионы, ә такым белән ярышта бронза яулый. Минскида узган Европа уеннарында 2019 елда Сергей Каменский белән бергә 10 метрдан пневматик мылтыктан атып алтын медаль алды. Врцлавта Европа чемпионатында узган елның февралендә ике алтын медаль яулады. Токиода әйге Олимпиаданың бишенче көненә Русиянең барлыгы 16 медале бар, шуларның бишесе алтын, идесе көмеш һәм дүртесе бронза. Русия такымнар арасында дүртенче урында бара. Беренче урында 19 медаль белән АКШ, икенче – Япония (13), өченче урында - Кытай (19). Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Токио Олимпиадасында Юлия Кәримова бронза медаль алды,Яңылыҡтар,1824,https://www.azatliq.org/a/31378982.html,2021-07-27T07:09:10+00:00
"БМО Баш ыены утырышы, Нью-Йорк, АКШфикерләрБМО Баш ыены Русия тарафыннан оккупацияләнгән Украина территорияләрендәге, шул исәптән Русия аннексияләгән Кырым һәм Акъярда кеше хокуклары вазгыяте турында яңартылган резолюцияне кабул итте, дип яза Радо Свобода. Документны 79 дәүләт хуплаган, 16 ил каршы чыккан, 73 ил тавыш бирүдән тыелып калган. Каршы тавыш бирүчеләр арасында Русия, Беларусь, Төньяк Корея, Кытай, Иран, Буркина-Фасо, Эритрея, Судан, Мали, Зимбабве, Бурунди, Үзәк Африка Республикасы, Конго, Экваториаль Гвинея, Куба һәм Никарагуа бар. Украина тышкы эшләр министры Андрей Сибигасүзләренчә, Украина әлеге резолюцияне 2016 елдан бирле ел саен күтәреп килә. ""Документ Русия агрессиясен катгый рәвештә хөкем итә, Украинаның суверенитетын һәм бербөтенлеген раслый, сугышны кичекмәстән туктатуны һәм Русия гаскәрләрен чыгаруны таләп итә. Резолюция кеше хокуклары һәм гуманитар хокукның итди бозылуларын халыкара дәрәәдә күзәтүне көчәйтә һәм аваплылык кирәклеген ассызыклый"", — дип язды ул социаль челтәрендә. Октябрь аена булган мәгълүматларга караганда, Кырымтатар ресурс үзәге (КРЦ) хокук яклаучылары ел башыннан бирле Русия аннексияләгән Кырымда кеше хокуклары бозылуның 700 дән артык очрагын теркәгән. Алар арасында тоткарлаулар, кулга алулар, тентүләр, сорау алулар, гадел мәхкәмәгә хокукны бозу фактлары бар. Сентябрь аенда БМОның кеше хокуклары идарәсе Русиянең Украинага каршы сугышын башланганнан бирле оккупацияләнгән территорияләрдә тоткарланган меңләгән тыныч халыкның ""куркыныч хәлдә булуы турында ентекле тасвирлама"" китерелгән хисап тәкъдим итте. БМОда әйтүләренчә, сугыш башланганнан бирле тоткарланган кешеләр газаплауларга һәм башка кырыс мөгамәлә төрләренә, шул исәптән енси көч куллануга дучар ителә. Бу гамәлләр киң колачлы һәм системлы рәвештә булып, ""борчулы тенденцияне чагылдыра"".2022 елның сентябрендә һәм октябрь башында Русия өлешчә оккупацияләнгән Запорожье, Херсон, Донецки һәм Луһански өлкәләрен аннексияләргә омтылды. Украина һәм Көнбатыш илләре бу гамәлләрне канунсыз дип белдерде. 12 октябрьдә БМО Баш ыены Русиянең Украина территорияләрен аннексияләү омтылышын хөкем итүче резолюцияне кабул итте.2014 елда, халыкара әмәгатьчелекнең күпчелеге һәм Украина канунсыз дип таныган ""референдум""нан соң, Русия Кырымны аннексияләде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",БМО Баш ыены Кырымда һәм Украинаның оккупациядәге ирләрендә кеше хокуклары турында резолюция кабул итте,Яңылыҡтар,2368,https://www.azatliq.org/a/33628135.html,2025-12-19T15:52:33+00:00
"Былтыр 28 февралдә иртән Баш ҡаланың Революцион урамындағы күп ҡатлы йортта йәшәүселәр аптырашта ҡала. 36 ҡар бабайҙы кемдер эшләгән. Уларҙың барлыҡҡа килтереүсеһе - 28 йәшлек Руслан Кәримов һөйләүенсә, идея уның башына тап килеүе осраҡлы түгел. - Кисен эштән ҡайтҡас 28 февралдә Рәсәйҙә ҡар бабайҙар көнө билдәләнгәнем белдем. Төнгө 11-се яртыла урамға сыҡтым һәм тәүҙә балалар майҙансығы эргәһендә 12 ҡар бабай яһаным. Унда улар бер кемгә лә ҡамасауламай, шуға күрә иртәнән үк ҡар таҙартыу техникаһын боҙмаясаҡ икәнен белдем. Һөҙөмтә миңә бик оҡшаны, шуға күрә тағы 24 ҡар бабайҙы яһаным. 108 ҡарлы шар, бөтәһе 36 ҡар бабай килеп сыҡты. Уларға дөйөм алғанда 6 сәғәт китте, - тип уртаҡлаша Руслан Кәримов. Егеттең әйтеүе буйынса, эш барышында күршеләре тәҙрә аша ҡарап йылмаялар ине һәм был шәп идея тигән һүҙҙәр әйткән. Был эш күптәрҙең күңеленә яҡын килгән, шуға күрә 2 тәүлек самаһы бер ҡар бабай ҙа зыян күрмәгән - бөтәһе лә ""иҫән-һау"" ғына. Ә балаларға һәм уларҙың ата-әсәләренә был эш тик ҡыуаныс килтерҙе.",Руслан Кәримов 36 ҡар бабай яһаған!,Йәмғиәт,1013,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-02-28/ruslan-k-rimov-36-ar-babay-ya-a-an-4140749,2025-02-28T16:37:00+00:00
"Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырыр өсөн район үҙәгенә барырға тип, мәктәп автобусына ултырҙыҡ. Әле кемделер көтәбеҙ, ҡуҙғалмағанбыҙ. Ярты класс уйға батҡан, яртыһы һаман ниҙер ятлай. Ҡапыл тынлыҡты боҙоп, класташ ҡыҙ:","БДИ кәрәкме, юҡмы?",Йәмғиәт,218,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-27/bdi-k-r-kme-yu-my-4222461,2025-02-27T08:45:00+00:00
"Документтан күренеүенсә, Белореттың балалар художество мәктәбенә рәссам, график, уҡытыусы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы Знот Артур Яновичтың исеме бирелә. Көйөргәҙе районының Ермолаевка балалар сәнғәт мәктәбе композитор, фольклорсы Айрат Миңлеәхмәт улы Ҡобағошовтың исемен һәм рәссам, скульптор, монументалист, бик күп халыҡ-ара проекттар авторы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Көйөргәҙе районының почетлы гражданы Өлфәт Миңлеәхмәт улы Ҡобағошовтың исемен йөрөтәсәк. Сығанаҡ: ""Башинформ""",Ике мәктәпкә Башҡортостандың күренекле мәҙәниәт эшмәкәрҙәренең исемдәре бирелә,Яңылыҡтар,539,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/ike-m-kt-pk-bash-ortostandy-k-renekle-m-ni-t-eshm-k-r-rene-isemd-re-birel-4079226,2025-01-10T10:36:00+00:00
"Альбина Альбина – Сибай ҡалаһында тыуып, Магнитогорск ҡалаһына барып төпләнгән ҡыҙ. Утыҙ ике йәштә булһа ла, уға ике тиҫтәнән артыҡты биреп булмай. Ата-әсәһенең аҡсаһы, үҙенең тырышлығы менән ике юғары белем алған Альбинаның хәҙер үҙ рестораны бар. Уның килеме ике хужаға бүленһә лә, яңғыҙ ҡыҙға матур йәшәүгә, сәйәхәт итеүгә артығы менән етә. Һылыуҡайҙың яңғыҙлығының үҙ хикмәте бар. Ул үҙен (Балаларҙан азат) хәрәкәтенең ағзаһы тип иҫәпләй. Был хәрәкәт 1970 йылда Америкала барлыҡҡа килә. Уның рәтенә бала табыуҙан һәм тәрбиәләүҙән баш тартҡан кешеләр йыйыла. Улар үҙҙәрен бала мәшәҡәтенән арындырыу өсөн стерилләү юлын да үтәләр. Йәнәһе, һәр әҙәм тик үҙе өсөн генә йәшәргә тейеш, ә балаға ваҡыт әрәм итеү – мәғәнәһеҙлек. Эйе, Интернет селтәрендә иркенләп йөҙөү кешеләргә киң мөмкинлектәр асты. Альбинаның да төнгө сәғәттәрҙә хәрәкәтенең сайтына килеп инеүе яҙмышының хәл иткес мәленә әүерелә. Ғаиләлә яңғыҙ үҫеп, кескәй балаларҙы яратмаған ҡыҙға был кешеләр уның уй-фекерҙәрен асып биргәндәй була. Ысынлап та, кәрәкле дипломды алып, артабан яҡшы ғына түгел, ә юғары кимәлдәге тормошҡа ынтылған Альбина үҙен әсә, ҡатын итеп күҙ алдына ла килтерә алмай. Иркемде сикләүҙәрен теләмәйем! Туғыҙ ай буйы ыҙаланып йөрөп, етмәһә, бала тапҡандан һуң йәмһеҙләнеп ҡалған ҡатындарҙы күреп, иҫ-аҡылым китә. Ни өсөн кәрәк был уларға? Сабыйын тапҡандан алып ҡатын уның ҡолона әүерелә. Юҡ, бындай рәхәтлеккә аҡса ҡушып бирһәләр ҙә ризалашмаясаҡмын, – ти ул. Икенсе сортлы Альбинаның яҡын әхирәте Карина ла уның менән тулыһынса килешә. Карина туризм өлкәһендә уңышлы эшләй. Ҡасандыр миңә уның Рәсәй туризмын нисек үҫтереү тураһындағы сығышын тыңларға тура килгәйне. Матур ҡыҙҙың аҡыллы, төплө фекерҙәре һәр кемде һоҡландырҙы. Ысынлап та, күптәр өсөн яңылыҡ булған өлкәлә ул һыуҙағы балыҡтай йөҙә. Каринаның фекере: Был донъяла ир-егеттәргә йәшәүе күпкә еңел. Уларҙы етәксе урындарға тәғәйенләйҙәр. Бүлектә ир һәм ҡатын эшләй икән, уларҙы вазифаһында үрләтеү мөмкинлеге килеп тыуһа, мотлаҡ ир кеше һайлап алынасаҡ. Белеменә лә, эшенең сифатына ла түгел, ә тәүҙә енесенә ҡараясаҡтар! Эш биреүсе быны: Ир кеше декретҡа, бала ҡарау өсөн йыш больничныйға китмәй, – тип аңлатасаҡ. Ысынлап та, әсәйҙәргә, сабыйын йөкмәп, дауаханалар тупһаһын йыш тапарға тура килә. Шуға күрә уға икенсе сортлы хеҙмәткәр итеп ҡарайҙар. Ә бының өсөн уны ниндәй яҙмыш бүләге көтә! Көн-төн илаҡ балаһынан айырыла алмаған ҡатынына ҡарата ир һыуына. Ә бит ул әсә генә түгел, уны ашарға бешереү, өй йыйыштырыу, кер йыуыу һәм башҡа мәшәҡәттән бер кем дә азат итмәй. Һөҙөмтәлә, утыҙ йәшлек ҡатын әбей булып күренә. Үҙ ғүмерен бағышлаған баланың киләсәктә ата-әсәһенә ҡарата иғтибарлы һәм ихтирамлы буласағы бик тә икеле. Хәҙерге ваҡытта балаларҙың тәрбиәле, үҙ-үҙен ҡарай алырлыҡ шәхес түгел, ә наркоман, эскесе булыу ихтималлығы күпкә юғары. Ҡыҫҡа ғына ғүмереңде бала табып, казинола отторған аҡса кеүек, елгә осороу мәғәнәһеҙлек, тип уйлайым. Бөгөн – әхирәт. Өсөнсө әхирәттәре Марина – кейәүҙә. Оҙон етен сәстәре, ҙур зәңгәр күҙҙәре менән тормош иптәшенең (хәйер, уның ғына түгел) һушын алып йәшәгән йәш ҡатын, Карина менән Альбина кеүек, үҙенең бала табыуға ҡаршы булыуын ҡәтғи белдермәй. Сөнки уны ҡиммәтле биҙәүестәр, сит илгә сәйәхәттәр менән тәьмин иткән һөйөклөһө йорттарында бәпес ауазы яңғырауын алтынсы йыл өҙөлөп, түҙемһеҙләнеп көтә. Тик юҡ шул. Табиптар икеһен дә тикшереп, һау-сәләмәт булыуҙарын, бәпес алыуға тотҡарлыҡ булмауын белдерһә лә, ике ҡатлы йорт бала тауышынан мәхрүм. Марина әхирәттәренә: Минең бала табырға теләмәгәнемде белеп, Хоҙай сабый ебәрмәйҙер, – тип әйтһә лә, улар ҙа йәш ҡатындың хәйләләшеүен яҡшы аңлай. Сөнки хәҙерге медицинаның ҡөҙрәте киң! Бала табырға теләһәң дә, теләмәһәң дә ярҙам итәсәктәр. Аҡсаң ғына булһын! Ә тормоштоң аяуһыҙлығын белгән Марина йәшерен серен фекерҙәш әхирәттәре менән дә уртаҡлашмай. Донъя хәлен белеп булмай, бөгөн – әхирәт, иртәгә – көндәш. Ошондай ҡанун буйынса йәшәүҙәрен ҡурсаҡтарҙың һәр береһе яҡшы аңлай. Марина ваҡыты-ваҡыты менән, оҙон керпектәрен елпеп, иренә: Ниндәй гнаһтарым өсөн миңә шундай ыҙалар! Әллә ниндәй эскеселәрҙең дә, наркомандарҙың да балалары бар! Бәлки, һиңә икенсе ҡатынға өйләнергәлер? Һинең бит атай булғың килә, ә мин һиңә бер нисек тә ярҙам итә алмайым, – тип тамаша ла күрһәтеп ала. Сәстәрен туҙҙырып, бәләкәй балалай кәнәфигә һыйынып ҡына ултырып, йәштәрен ҡойған Мариночкаһын күрһә, ире ҡойолоп төшә. Тиҙ арала хәләл ефетенең ҡаҡшаған нервыларын дауалау өсөн мул ҡояшлы, диңгеҙле илгә ебәреү сараһын күрә. Тормош иптәшенең бәхеткә, бәпес һөйөүгә тулы хоҡуғы булыуы Мариночканың башына ла килмәй. Һин сабый табырға ҡаршыһың, бер ҡасан да әсәй булырға йыйынмайһың икән, был турала яҙмышыңды уртаҡлашҡан тормош юлдашыңа мотлаҡ әйтергә тейешһең бит. Әммә йәш ҡатын ире менән бергә күнеккән мул тормошонан, үҙенән-үҙе тулыланған аҡса карточкаларынан ҡолаҡ яҙасағын күҙ алдына ла килтерә алмай. Карина менән Альбинанан айырмалы рәүештә, ул бер ҡасан да эшләмәгән. Мәктәпте тамамлағас та, үҙенән ун йәшкә өлкән, янып торған ҡара күҙле, мыҡты кәүҙәле, әхирәттәр теле менән әйткәндә, перспективалы Әбйәлил егетен эләктереп, кейәүгә сыға. Яңылышмаған бит – хәҙер уларҙың Магнитогорск, Өфө ҡалаһында йорттары ла, фатирҙары ла бар. Күңелеңде йыуатырға теләһәң, Әбйәлил районының гүзәл, хозур тәбиғәтенә һыйынып ҡына урынлашҡан өйөңә барып ял ит. Бының өсөн модаға ярашлы үҙгәреп торған еңел машинаңды ҡабыҙыу етә. Быларҙың барыһын да уйлап, бәпес юҡлығын Марина бәхеткә генә тиңләй. Беҙҙе ҡапсыҡта һаҡлап булмай, тиҙәр. Бәлки, берәй ваҡыт Маринаның ире лә, ҡатынының хәйләһен аңлап, һалҡын һылыулыҡтан килгән мөхәббәттән арыныр, үҙенә тиң кәләш табып, етеш йәшәгән башҡорттар һанын арттырыр. Үкенескә ҡаршы, беҙҙең донъяла күп нәмәгә өлгәшкән, вазифаһы, мул тормошо менән юғарылыҡҡа еткән ир-егеттәребеҙ сит милләт, сит дин һылыуҡайҙарын һайлай шул. Кешесә йәшәргә теләһәң. Ҡыҙҙарҙың бәпәй ҡоло булырға теләмәүе һәм еңел йәшәү рәүеше кемгәлер һоҡланғыс та булып күренәлер. Ысынлап та, ғүмеренең һәр мәлен үҙенә генә бағышлаған һылыуҡайҙар йәш тә, сибәр ҙә. Әйтерһең дә, ваҡыт улар хаҡында онотҡан һәм йәнле ҡурсаҡтарға бөтөнләй ҡағылмай. Альбина менән Каринаға егеттәр күҙ атһа ла, уларҙың донъяуи ҡарашын белеп, күпмелер ваҡыт үткәс, ситләшәләр. Хәйер, ҡыҙҙарҙы бөтөнләй туң күңеллелектә ғәйепләп булмаҫ ине. Уларҙың икеһе лә мөхәббәт утын кисергән. Альбина һөйгән егетенә кейәүгә лә сығырға әҙер була. Тик ҡыҙ буласаҡ иренә хәрәкәтенә ингән парҙар кеүек балаларҙан баш тартып, стерилләү үтергә тәҡдим иткәс, егет аптырап ҡала. Тәүҙә ул, Альбина шаярталыр, тип уйлай. Күпмелер ваҡыт үткәс тә һаман үҙенекен тылҡыған ҡыҙға ҡарап, туй алдынан ниндәйҙер һынау үтәмдер, тигән фекергә килә. Әммә Альбинаның ғүмерендә балаға урын бер ҡасан да бирелмәйәсәген аңлағас, уны аҡылына килергә саҡыра. Ғашиҡ егет, һөйгән йәрен күпме генә кешесә йәшәргә өгөтләһә лә, күндерә алмай. Альбина: Һин ниндәйҙер балаға буйһоноп тәмле йоҡоңдан, ялыңдан баш тартырға әҙерме? Кеше, тәү сиратта, үҙен хәстәрләргә тейеш. Шул була ул кешесә йәшәү! – ти. Күпмелер ваҡыт үткәс, егет Альбинаға өйләнеүҙән баш тарта. Ғәфү ит, әгәр һөйгәнең һинән бала табырға теләмәй икән, бындай мөхәббәткә ышанып булмай, – ти ул. Каринаның егете лә ҡыҙҙың бала ҡоло булырға теләмәүен аңламай. Карина: Һин – эгоист, үҙең хаҡында ғына уйлайһың! Һин ул бала бәхетле була тип әйтә алаһыңмы? Көн һайын ниндәй генә енәйәттәр ҡылынмай, кешеләрҙе унда ла, бында ла тәбиғәт һәләкәттәре ҡыра. Ошондай рәхимһеҙ донъяға нисек бала тапмаҡ кәрәк? ! – тип ярһый ҡыҙ. Егет: Былар хаҡында уйлап – йәшәргә, бала табырға ҡурҡһаң, ошо уҡ секундта аҫылынырға ғына ҡала. Һиңә бит атай-әсәйең ғүмер биргән, ә ни өсөн һинең аҡылһыҙлығың һөҙөмтәһендә уларҙың тамыры өҙөлөп ҡалырға тейеш? Әлбиттә, үҙеңә ҡағылышлыһын үҙең хәл итергә хаҡлыһың. Әммә мин һиңә ҡарап шәжәрә ағасын ҡорота алмайым, – тип күп тә үтмәй Каринаның иң яҡын әхирәттәренең береһенә өйләнә. Егеттең бала һөйөү теләге ныҡ көслө булғандыр инде – оҙаҡламай уларҙың игеҙәк улдары донъяға килә. Мөхәббәттән уңмаған ҡыҙҙар аҡсалы, бай, өйләнгән ирҙәрҙең һөйәркәләре статусын йөрөтә. Әлбиттә, үҙҙәре аҡса эшләгән ҡыҙҙар йортонан ҡырҡ аҙым киткәс тә буйҙаҡҡа әүерелгән ирҙәрҙән баш тарта алыр ине, ләкин Карина ла, Альбина ла уларҙың бизнес, карьера өсөн кәрәклеген белдерә. Күрәһең, күңел төпкөлөндә ҡыҙҙар был егеттәренән дә яҙһа, бөтөнләй яңғыҙ ҡаласаҡтарын уйлап шомланалыр. Күп һанлы ҡиммәтле тундар тәнде йылытһа ла, йәнгә йылылығы юҡ шул уларҙың. Гүзәл ИҪӘНГИЛДИНА. Баймаҡ районы. Фото А. Королев","Йәнле ҡурсаҡтар, йәки «бәпәй ҡоло» булмаған ҡатындар",Аңлатма,8433,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/y-nle-ursa-tar-y-ki-b-p-y-olo-bulma-an-atyndar-4524675,2025-12-29T19:59:00+00:00
"2023 елгы Изге Болгар ыены, архив фотосыфикерләрБыел Идел буе Болгарының ислам кабул итүе уңаеннан үткәреләчәк чарада музыкаль өлеш нык кыскартылачак. Төп сәхнәдә хедлайнерлар чыгышлары да каралмаган. Бу хакта матбугат чарасында Татарстанның Мәдәният министрлыгының әмәгать оешмалары белән эшләү бүлеге итәкчесе Айрат Фәйзрахмановхәбәр итте. — Мондый чарада дөньяви музыка булырга тиешме, дигән сорау күптәннән күтәрелде. Без халык фикерен исәпкә алдык һәм мөфтият белән бергә быел програмны үзгәртү турында карар кылдык, — диде Фәйзрахманов. Шул ук вакытта, програмда ырлар каралган. Ләкин алар акапелла рәвешендә башкарылачак, дип аңлатта Татарстан Диния нәзарәтенең мәгълүмати сәясәт буенча мөфти урынмасары Ришат Хәмидуллин. Аның сүзләренчә, чарада вәгазьләр күләме дә артачак. Узган елны бәйрәм концертында ""Риваять"" фольклор ансамбле, ырчылар Марсель Вәгыйзов, Марат Галимов, Казан шәһәр филармониясенең балалар ансамбле чыгыш ясаган иде. Изге Болгар ыены быел 18 май көнне үтәчәк. әмәгать белән тәүбә намазын уку 9:30 дан 10:30 га кадәр узачак. Бәйрәм чарасын ачуны 11:45 кә планлаштыралар. ыен кысаларында быел халык һөнәрчелеге эшләнмәләре ярминкәсе, ислам темасына лекцияләр, ""Язу тарихы"" дип исемләнгән интерактив мәйданчык эшләячәк. Болгарга 20 меңгә якын кеше килер дип көтелә. Республика районнарыннан түләүле һәм түләүсез автобуслар оештырылачак. Автобуслар Казаннан да китәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Быел Изге Болгар ыенында музыкаль өлеш кыскартылачак, вәгазьләр күләме артачак",Яңылыҡтар,1491,https://www.azatliq.org/a/33411423.html,2025-05-12T10:11:40+00:00
25 апрелдә Башҡортостанда навигация миҙгеле асыла.,13 круиз теплоходы киләсәк,Донъя,50,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-19/13-kruiz-teplohody-kil-s-k-4204791,2025-04-19T15:20:00+00:00
"Бында янғын һүндереүсе автономлы робот, универсаль ауыл хужалығы роботы һәм хатта ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә кешеләрҙе ҡотҡарыу өсөн булдырылған һәм бер саҡрым алыҫлыҡта пульт ярҙамында идара ителгән робот-экстремалды күрергә мөмкин. Уларҙың барыһын да үҙ ҡулдары менән Башҡортостандан аҡыллы ҡыҙҙар һәм малайҙар йыйҙы. ""Фестивалдең тәүге көнөндә беҙҙең майҙансыҡҡа 200-ҙән ашыу бала килде. Дрон менән идара итеү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрәләр, был 10 йәштән өлкән малайҙарға айырыуса оҡшай. Балалар график планшеттарға рәхәтләнеп һүрәт төшөрҙө. Оҫталыҡ дәрестәре фестиваль дауамында, 9 июнгә тиклем дауам итә. Килегеҙ, ҡыҙыҡлы булыр! Ҡунаҡтарҙы мобиль технопарк педагогы Роман Солодовников саҡыра.","""Әйҙә уйнарға"" фестивалендә роботтар һөжүме күҙәтелә",Аңлатма,698,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-06/y-uynar-a-festivalend-robottar-zh-me-k-tel-4268160,2025-06-06T21:19:00+00:00
"Күптәр ғүмер буйы эшләп тә, йәнен биреп һуғышта ҡатнашып та, уларға маҡтау эләкмәй. Артист халҡы әҙ генә йырлаһа, бейеһә, бер-ике көләмәс һөйләһә, эй, маҡтайҙар, хуплайҙар, һөйәләр, гәзиткә яҙалар, маҡтаулы исем бирәләр. Дандан ирәйеп, иркәләнеп, сабатабыҙҙы түргә элеп ҡуйғандарыбыҙ бар. Беҙҙең маҡталғаныбыҙҙы ситтәр күрә. Ә бына беҙ, артистар, көнләшеүебеҙ арҡаһында, бер-беребеҙҙең маҡталғанын, уңышын күрмәмеш булабыҙ. Һүҙ жанры артисы Лилиәгә Башҡортостандың халыҡ артисы тигән маҡтаулы исем бирҙеләр. Лилиәнән көнләшеп, әллә күпме нервымды бөтөрҙөм. Сәсем, мыйығым ағарҙы. Төндәрен тыныс йоҡом бөттө. Уны ҡотламаным да. Сит илдә тегелгән шәшке тунды иң беренсе булып бер-ике артист һәм мин алып кейҙек. Тундарыбыҙҙы кейеп, башҡаларҙан уҙҙырҙыҡ, тип маҡталғыбыҙ килә! Ләкин куртка ғына кейеп йөрөгән артистар, беҙҙән көнләшеп, туныбыҙҙы күрмәмеш булды. Шуға күрһендәр әле тип, май башына тиклем филармонияға кейеп йөрөнөк. Дәүләттең төрлө маҡтаулы исемдәрен алған баянсы бер саҡ: — Әйҙә, Юнир, минең машинама ултырып һөйләшәйек әле, — тине. Бик кәрәкле эш тураһындалыр хәбәре тип, инеп ултырҙым. — Бына минең тыуған көнөмә банк машина бүләк итте, — тип, тимер атының панелен һыйпап, иркәләп ҡуйҙы. Уның бар һүҙе шул булды. Башҡа артистарҙы ла минең кеүек машинаға саҡырып индергән булған. Ул бүләге менән беҙҙең алда маҡтанған. Юҡ, мин уны һис кенә лә ғәйепләмәйем. Уңышың менән маҡтаныу — тәбиғи хәл ул. Маҡталғас, дәртләнәһең, стимул барлыҡҡа килә. Әммә мин, көнләшеүем сәбәпле, уны бүләге - машинаһы менән ҡотламаным. С. ла иномарка алды. Ул да машинаһына ултыртты ла өйөнә тиклем алып китте. Унда ҡәҙәр барғас, әллә сәйгә саҡырамы икән, тип уйланым. Ул: — Ярар, мин хәҙер ашап алам, ә һин трамвай менән кире филармонияға бара тор, — тине. Уның да машинаһын көнләшеүемдән күрмәмеш булдым. Иномаркаларҙың электр үткәргестәрендә замыкание булып, йыш пожар сыға, — тинем. Ошо хәлде Ғәлигә һөйләнем. Мине лә шулай итте, — тине Ғәли. Ул да С. -ны машинаһы менән ҡотламаған. С. студент сағында уҡ әҙ генә булһа ла үҙен маҡтап торғанды яратты. Актерлыҡ оҫталығы дәресендә ул уҡытыусының күҙенә, шәп уйнайыммы, тигән мәғәнә менән ҡарап-ҡарап ала ине. Шунан уҡытыусы уға, маҡтағанды көтөп күҙемә ҡарама, тип шелтә яһай торғайны. Бер артисыбыҙ иң беренсе булып затлы джип алды һәм, машинаһын беҙ күрһен тип, филармонияның ишеге төбөнә үк терәп ултыртып китә ине. Беҙ ишекте саҡ-саҡ асып инеп йөрөнөк. Шунан кемдер Машинаңды күрҙек. Юлдан ал! тигән яҙыу ҡалдырғас ҡына ситкә ҡуйҙы. Икенсе йондоҙобоҙ, барыбыҙҙы ла уҙҙырып, йәш кәләш алды. Ул ғынамы һуң әле, ҡатыны күптәрҙекенән мең тапҡырға сибәр. Мәүлитбай уның кәләшенә һоҡланып ҡарап бара торғас, алдындағы бағананы күрмәй, маңлайы менән шап итеп бәрелде. Эйе, унан күп ир артистар көнләште. Ләкин беребеҙ ҙә, ҡатының бик сибәр, изгелеген күреп йәшә, тип уны маҡтаманыҡ. Шунан ул, күрһендәр әле тип, иртәнән кискә тиклем кәләшен филармонияла етәкләп йөрөнө. Етмешкә еткән театр артисы бер ағай үҙенән ун йәшкә кесе бер ҡатынға өйләнде. Ул да ҡатыны менән маҡтанып йөрөнө. Ҡатынының һәр саҡ йәш, сибәр булыуын теләп: — Белмәйһеңме ҡатындарҙың битендә йыйырсыҡ булмаһын өсөн нимә эшләйҙәр икән? — тип һораны. — Медицина сараһын белмәйем, әммә беҙҙең ауылда Мотаһар бабай, әбейенең битенә тоҙло һыу һөртөп, гел һыйырҙан ялатҡан. Хәҙер битендә бер йыйырсыҡ та юҡ, — тинем. Әлбиттә, был минең шаяртыуым ине. — Ярай, йәй ауылға ҡайтҡас, мин дә шулай итәйем әле, — тип ҡуйҙы. Шулай, туғандар! Был донъяла барыбыҙға ла маҡтау бик кәрәк. Бигерәк тә — сәхнә оҫталарына. Шуға ла беҙ, артистар, тамашасынан маҡтау көтөп, ҡул сабып ултырығыҙ, ҡул сабып ҡаршы алығыҙ, тип мөрәжәғәт итәбеҙ. Тамашасылар сығышыбыҙға ҡул сапмаһа, йырсылар, музыка ритмына ҡушылып, үҙенә үҙе ҡул саба. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",МАҠТАНЫУ,Юмор,4391,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-09-19/ma-tanyu-4394299,2025-09-19T10:55:00+00:00
"Компенсацияны документтар пакетын йыйып 2 уҡыу йылына 1 тапҡыр алырға мөмкин: ғариза, форма һатып алыу тураһында чектар, бала тыуыу тураһында таныҡлыҡтар (опекундар өсөн-попечителлек тураһында белешмә һәм балаларҙы ҡарауға аҡса алмау тураһында документтар), ата-әсәһенең паспорты. 2024 йылдың 1 октябренә тиклем бөтә йыйылған белешмәләрҙе һәм ғаризаны ата-әсәләр баланың мәктәбенә тапшырырға тейеш. Уҡыусы формаһы өсөн максималь кире ҡайтарыу суммаһы - 4 489 һум. Сығанаҡ: Башҡортостаным яңылыҡтар",Республикала күп балалы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр мәктәп формаһы өсөн компенсация аласаҡ,Яңылыҡтар,497,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-17/respublikala-k-p-balaly-a-t-min-itelg-n-ail-l-r-m-kt-p-forma-y-s-n-kompensatsiya-alasa-3889631,2024-08-17T12:29:00+00:00
"Брюс Бойтлер, Жуль Һоффман, Ральф СтейнманСол Перлмуттер, Адам Райсс һәм Брайан ШмидтДаниэл ШехтманТомас ТранстремерДжонсон Серлиф, Тәвәккүл Карман, Лейма Гбоуэ",2011 елның Нобель атнасы нәтиәләре,Мәғариф,160,https://www.azatliq.org/a/24353813.html,2011-10-09T09:02:00+00:00
"Һәр хәрәкәт уйланылған, ҡат-ҡат үлсәнгән, бер бәләкәй генә хатаның да хаҡы үтә ныҡ юғары. Команда алдында торған ҙур яуаплылыҡтан нервылар ҡыл кеүек тартылған, көсөргәнештән залдағы һауа ут булып гөлтләп тоҡаныр сиккә еткән. Һәм. иҫәп 15:13! Күкрәктәрҙән шартлап сыҡҡан шатлыҡ ялҡыны эскә һыймай, вулкан булып юғары урғылды.",Был еңеү Олимпиадалағы еңеүҙәрҙән дә ҡәҙерлерәк!,Спорт,324,https://tanburz.ru/articles/sport/2025-01-09/byl-e-e-olimpiadala-y-e-e-r-n-d-erler-k-4077885,2025-01-09T11:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең элеккеге тагын ике хезмәткәре Уфаның Калинин районы мәхкәмәсенә мөрәәгать иткән һәм үзләренә түләнмәгән хезмәт хакларын түләттерүне сораган. Бу хакта ""Коммерсант""иткерә. Дәгъва ачучыларның берсе - нәзарәтнең элекке бухгалтеры Минзәлә Сәфиуллинаһәм элекке администратор Рамил Василкәрәмов. Минзәлә Сәфиуллина үзенә 2019 елның сентябреннән 2021 елның маена кадәр хезмәт хакы түләнмәвен әйтә. Ул мәхкәмәгә мөрәәгать итеп, Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтен 1,1 миллион сумлап тирәсе акчаларын түләттерүне сорый. Шулай ук хезмәт хакын тоткарлаган өчен процентлар, ялларын кулланмаган өчен компенсация таләп итә диелә. Рамил Василкәрәмов исә 2020 елның сентябреннән декабренә кадәр акча түләмәделәр ди һәм 165,6 мең сум сорый. Бу Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтен хезмәт хакы түләмәү белән бәйле беренче генә мәхкәмәгә бирүләре түгел. Хәзер Уфа районы мәхкәмәсендә нәзарәтнең идарә итәкчесе Алмаз Абдуллинның дәгъвасы да карала. Ул акчаларын вакытында түләмәгән өчен процентларны да кушып, үзенә 2,6 миллион сум түләттерүне сорый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәтенең ике хезмәткәре мәхкәмә аша хезмәт хакын алмакчы була,Яңылыҡтар,1203,https://www.azatliq.org/a/32837055.html,2024-02-27T10:58:47+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 2 август Уфада Нагаев шоссесына гранат тоткан ир йөгереп чыкты. Аның юлны шартлатам дипянавы, Нагаев шоссесын көн ахырына кадәр ябулары, урынга куәт оешмалары вәкилләре, саперлар һәм ашыгыч ярдәм хезмәткәрләре килүе әйтелде. Бу хакта беренчеләрдән булып -каналыиткерде. Соңрак мәгълүматны үз чыганакларына сылтама белән Башкортстан медиасы да раслады. Әлеге ир ""ихтыяри"" булган, аңа хезмәт иткән урынын калдыру турында инаять эше ачылган диелә. хәбәренчә, ир мәхкәмә-психиатрия экспертизасына алып барган чакта качкан. РИА ""Новости"" мәглүматынча да ир – дезертир, аны психиатрга алып барган булганнар. Ир үзенә каршы ачылган инаять эшен ябуны таләп итә, дип язды РБК. Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның гранат тоткан ир аркасында ябылган Нагаево шоссесына килүехәбәр ителде. Хәбиров белән сөйләшкәннән соң, хәрби бирелгән, гранатны Росгвардия хезмәткәрләренә тапшырган диелде. Хәбиров әлеге вакыйгага фикер белдерде. Ул дезертирлар белән бәйле проблем бар диде. ""Һәркем ялгыша ала. Анда авыр, ул ялгышлык кылган һәм канун бозган – хезмәт иткән урынын ташлап киткән. Кеше буларак, ул кызганыч, әлбәттә. Юләрлек кылмасын дигән бурыч куелды. Әмма кызганыч, канунны бозган. Аңа булышачакмын дидем. Аңа булышырга кирәк, мондый егетләргә ярдәм итү кирәк. Әмма һәркайсы кулына гранат ала башласа – бу дөрес булмаячак, алай мәсьәлә хәл ителмәячәк"", дигән республика башлыгы ""Патриот"" паркындагы чарада. Әлеге хәл турында ""Башинформ"" дәүләт агентлыгы башта берни дә язмады. Бары тик Радий Хәбиров килгәч кенә, мәгълүмат бирә башлады. Хакимияткә якын телеграм каналлар, блогерлар Башкортстан башлыгының бу гамәлен хуплап, аны каһарман итеп күрсәтте. Шул ук вакытта Хәбировның гранат тоткан кеше белән сөйләшүен ""бер кирәкмәгәнгә үзен куркыныч астына кую"" диючеләр дә, бу адымга рейтингын күтәрү өчен барды дип бәяләүчеләр дә булды. ""Хәбировның төпкә төшеп беткән рейтингын күтәрү чарасы уңышлы узды"" дип язды ""Куштау онлайн"" телеграм каналы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада юлда гранат шартлату белән янаган хәрби Хәбиров килгәч бирелгән,Башҡортостан,2062,https://www.azatliq.org/a/32530979.html,2023-08-02T10:37:09+00:00
"Биологик фәһемнән миллиардларча тапкыр акыллырак гайре биологик фәһем оеша. ир шары үзе гаять зур бер санакка әверелә. Танылган уйлап чыгаручы, техник футуролог, ширкәтенең техник директоры Рэй Курцвейл чираттагы фаразларын бәян итте. Шәкли фәһем өлкәсендә төп белгечләрнең берсе саналган галим ( ширкәтендә табигый телләрне эшкәртү һәм машина ярдәмендә укыту өлкәсендә техник директор вазифасын башкара – ред. ) үзенең фаразларын 1990 еллардан бирле ясап килә. Аларның күбесе инде академик төсмер алды, кайберләренә бүген дә ышану кыен. Рэй КурцвейлГалим фикеренчә, киләчәктә кешечелек чиксез матди муллыкка ирешәчәк, кешеләр үлемсез булачак. Дөрес, алар без белгән адәми затлардан бераз аерылачак. Кешенең яши-яши тузган органнарны 3 принтердабастырылган яңаларына алыштырыла. Биологик бәдәнгә кечкенә нанороботлар, имплантатлар куела. Алар кешенең иммун системын бага, яшәешен тәэмин итә, чирләрне куа, кыскасы, үлемсез итә. ир йөзендә роботлашкан кешеләр әмгыяте барлыкка килә. Биологик фәһемнән миллиардларча тапкыр акыллырак булган гайре биологик фәһем оеша. ир шары үзе гаять зур бер санакка әверелә. Курцвейл бу күренешне технологик сингулярлык дип атый (үзе уйлап чыгарган төшенчә – ред. ). Галимнең соңгы 20 елда төрле китапларда, блогларда, чыгышларда, әңгәмәләрдә ясаган барлык фаразларын ыеп карасаң, безнең киләчәк 2019 елдан алып 2099 елга кадәр ентекләп сурәтләнгән дияргә була. интернет-басмасы бу фаразларны бер инфограмга тезеп караган. Без аны Азатлык укучыларына да тәкъдим итәбез.",Курцвейл фаразлары: еллар,Мәғариф,1502,https://www.azatliq.org/a/26859221.html,2015-02-20T00:49:50+00:00
"Һаумы, һөйөклөм! Минең алмаштырғыһыҙ берҙән-берем. Хәлкәйҙәрең нисек? Был һорауым өсөн ғәфү ит. Һинең хәлдәрең менән ҡыҙыҡһынырға хаҡым юҡ. Күңелем һиҙеүе буйынса хәлдәрең һәйбәт. Яратҡан ҡыҙың эргәңдә, һеҙ бергә, һеҙ бәхетле. Һөйөклөм, был һайлауың яңылыш булмауына ышанам һәм үҙеңде күргем килә. Аҡылым менән һиңә бәхет теләйем, тик бына күңел генә нисектер бала кеүек тыпырсына, болоҡһой, һаман да тыныслыҡ таба алмай йонсой. Был ҡарарыңа күндем дә кеүек, һиңә лә вәғәҙәләр бирҙем… Бүтән шылтыратмайым, смс та яҙмайым, тип. Ә хәҙер телефонды ҡулыма алған һайын ҡаты уйға сумам, икеләнәм, вәғәҙәмде лә боҙғом килмәй. Икенсе яҡтан, һинең бәхетеңде лә уйлайым, шылтыратып йә смс яҙып, маңлайыңа яҙылған яҙмышыңды боҙоуымдан ҡурҡам. Бәлки, һинең өсөн көрәшергә лә кәрәк булғандыр. Сөнки һин көнләшкән ҡыҙ менән бәхетле була алырһыңмы? Бәлки, бәхетең минең ҡулымдалыр, ә минеке – һинекендә…Беҙ икәү осрашҡан мәлдәр һаман иҫемдә. Мөһим темаларға һөйләшмәһәк тә, һөйләшеп һүҙҙәр бөтмәҫ ине. Беренсе күрешкәндән үк бер-беребеҙҙе күптән белгән кеүек аралаштыҡ. Эс серҙәребеҙҙе систек. Был бит мөғжизә, һөйөклөм, аңла шуны, зинһар! Беләм, һөйөклөм! Беҙ хаталандыҡ, ниндәй хыянатҡа барыуыбыҙҙы белә тороп та, осраштыҡ һәм бер-беребеҙгә магнит кеүек тартылдыҡ. Осрашҡан мәлдәрҙә бәхетле булдыҡ. Күрешмәгәндә һағындыҡ, юҡһындыҡ. Иҫләйһеңме, һөйөклөм, осрашҡан ваҡытта бер ҡасан да бер-беребеҙгә «яратам» тигән һүҙҙе әйтмәнек. Сөнки белдек, был осрашыуҙар – уйын ғына, ваҡытлыса бәхеттең ҡасан да булһа аҙағы буласаҡ. Шуға ла бер-беребеҙгә ылыҡмаҫҡа тырыштыҡ. Тик йөрәктәребеҙ был һынауҙы күтәрә алманы, яраланды. Иҫләйһеңме, һөйөклөм, мин алыҫ юлға сығыр алдынан осрашҡанды. Күҙ йәштәремде күргәс: «Ҡайһылай көслө холоҡлоһоң, ошоға тиклем әйтмәй йөрөгәнһең, миңә лә ҡыйын», – тип күҙ йәштәремде һөрткәйнең. Һин дә бит һиҙҙең йөрәгемдең яраланыуын. Аралар алыҫайҙы, шулай ҙа шылтыратышып һөйләшеп торҙоҡ. Ә аҙаҡ инде бәйләнеш һирәгәйгәндән-һирәгәйҙе, тора-бара бөтөнләй өҙөлдө. Күңелем менән һиҙендем: һин «яратам» тигән ҡыҙыңа нығыраҡ әүрәй башлағайның. Бер ваҡыт осар ҡоштай талпынып ҡайтып төштөм. Һине күргәс, шатлығымдың сиге булманы. Тик быны күрһәтмәҫ өсөн, үҙемде ҡулда тоторға тырыштым. Бөтә аҡтыҡ көсөмдө йыйып, тамаҡ төбөндәге төйөрҙө йотоп, һиңә «араны өҙәйек» тигән тәҡдим яһаным. Һин, күҙҙәремә ҡарап, һөйләшәйек, тинең. Был юлы ла, һөйөклөм, уйҙарыңды өнһөҙ аңланым һәм шул уҡ ваҡытта белә инем: миңә ҡыйын булмаһын тип, был һөйләшеүҙе үҙең беренсе булып башламаясаҡһың. Шуға күрә, нисек кенә ауыр булмаһын, үҙемде көсләп, был аҙымды яһаным. Миңә йөрәгемде үҙем бысаҡ менән телгеләгән кеүек тойолдо. Белһәң икән, һөйөклөм, шул мәлдә миңә нисек ауыр булғанын! Һине ҡосаҡлап, иркәләп, сәстәреңдән һыйпағы килгән тойғоға көс-хәл менән ҡаршы торҙом. Сөнки беләм: әгәр һиңә ҡабат ҡағылһам, кире айырылыуы минең өсөн үлемгә тиң буласаҡ. Бына хәҙер тағы ла аралар алыҫ. Ете төн уртаһында тулы айға ҡарап, хыялымдан ғына һиңә хат яҙып ултырам. «Бер-беребеҙҙе онотоп ҡарайыҡ», – тигәйнең дә ул, онотоп булырмы һуң, һөйөклөм? Һин көслө холоҡлоһоң, тигәйнең. Эйе, дөрөҫ, мин көслө. Шуға ла, бөтә күңел яраһы ваҡыты менән үтә, тип уйлап, мөхәббәтем өсөн көрәшмәй, һинең бәхетеңде уйлап, үҙ ҡулдарым менән яттарға биреп ултырам. «Яратам» тигән ҡыҙың эргәңдә булһын, мөхәббәт «өсмөйөшлө» булмай, һине лә ыҙалатҡым килмәй, тип уйлаған булдым. Тик дөрөҫ уйланыммы һуң? Инде һинең менән күрешмәгәнгә байтаҡ ваҡыт уҙҙы. Ошоға тиклем теш-тырнағым менән түҙҙем, һиңә ҡарата һөйөүемде бер кемгә лә күрһәтмәҫкә тырыштым. Һуңғы ваҡыт шуны аңланым: «Һине һөймәйем, иҫкә лә алмайым», – тип, мин бар ғаләмде, хатта һине лә алдай алырмын. Тик үҙемдең йоҙроҡтай йөрәгемде, күбәләктәй йәнемде, йыһандай күңелемде генә алдай алмам. Иртәнсәк күҙҙәремде асыу менән һине иҫләп хыялланам. Их! Булһаң икән һин минең пар ҡанатым. Һөйөклөм! Һиңә бер үтенесем бар: бәхетле бул! Әгәр бәхетле булһаң, һиңә ҡарап мин дә бәхетле булырмын. Әлегә билдәһеҙлек. Их! Был бары тик хыял! Минең бит вәғәҙәм бар. Шулай булһа ла беләм: беҙ бер һауаны һулайбыҙ, бер ҡояш нурында ҡыҙынабыҙ, аяҙ төндәрҙә күккә ҡарап, атылған йондоҙҙо күреп, бергә теләк теләйбеҙ. Ошолар минең өсөн әлегә бәхет. Тик үҙең генә, һөйөклөм, бәхетле була күр!",Бәхетемде бирҙем яттарға,Йәмғиәт,4186,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2026-01-31/b-hetemde-bir-em-yattar-a-4558868,2026-01-31T10:44:00+00:00
"Бөгөн Хәйретдин күп кенә итеп ҡыҫтыбый бешерҙе. Яңғыҙ торғас, һәммәһен дә үҙе эшләргә өйрәнде. Табаҡ-һауытын да, керен дә, иҙәнен дә үҙе йыуа, бешерә-төшөрә тигәндәй. Хәйретдин ҡыҫтыбый бешерә, тип тирә-йүнгә һөрәнләгәндәй, май еҫе әллә ҡайҙа таралды, аш бүлмәһендә таба шыжлап торҙо. Күп итеп бешерҙе ҡыҫтыбыйҙы Хәйретдин, мул ғына итеп ҡамыр һатып алғайны, картуфты яҡшылап йыуып, әрсеп айырым кәстрүлдә бешереп, иҙеп ҡуйҙы. Шул таярҙарҙы бөтөргәнсе бешерҙе. Кәрәк саҡта микроволновкала йылытыр ҙа алырмын, балыҡҡа ла алып барырмын, тип уйланы. Бер тотонғанда бешерергә ниәт итте, гел генә ҡыҫтыбый менән була алмайһың бит. Ашамлыҡты әҙерләп бөтөп, сәйнүктә сәй ҡайнатып, ашарға ултырайым тип кенә тора ине, ишектә ҡыңғырау шылтыраны. Кем йөрөй икән, тигән уй йүгерҙе башынан, минекеләр түгелдер, улар килер булһа, алдан шылтырата торғайны, тип барып асты ишекте. Аптырап та китте. Ҡаршыһында ике бала тора. Береһе ҙурыраҡ, малай, күп тигәндә биш йәш. Янында бөтөнләй кескенә ҡыҙыҡай. Ике йәштән өлкән түгел. Малай үҙе ептәре һәленеп бөткән трико салбар, йоҡа ғына туҡыма күлдәк кейгән. Күлдәгенең һиҙәптәре бөтөнөһө лә эленгән, итәк салбарға ҡыҫтырылған. Аяғында сандалый, күрәһең, бәләкәсәйгән, бармаҡ остары тишектән сығып тора. Көн йылы булыуға ҡарамаҫтан, ҡыҙға күлдәк өҫтөнән башы аша сепрәк шәл ябындырып, остарын артҡа шаҡарып бәйләгән. Аяҡтары яланғас. Ишекте асҡан мыҡты кәүҙәле таҡыялы кешегә ҡарап торҙо ла, малай: – Һаумыһығыҙ, – тигән булды. – Олатай, һинең әҙерәк кенә икмәгең юҡмы? Бына һылыуым илай ҙа илай, асыҡҡан. Хәйретдин бер малайға, бер ҡыҙға ҡараны, ни әйтергә лә белмәне, ыҡ-мыҡ итте. Шунан: – Атай, әсәйегеҙ ҡайҙа һуң һеҙҙең? – тип һорай алды. Малай ғәйепле кеше кеүек башын эйҙе, ишетелер-ишетелмәҫ: – Атайым больницала, аяғын һындырып ята. Әсәйем иҫерек, – тине. – Әйҙә, үтегеҙ был яҡҡа, – тиһә лә оло кеше, балалар ҡымшанманы. Малай һеңлеһенең ҡулынан тотоп алды, теге китеп бармаһын тиҙер инде. – Ишек төбөндә торорға ни, бына, әй. – Оло кеше һуҡранғандай итте. Шунда ғына малай ҡарышыуының сәбәбен асты. – Беҙҙең кейемебеҙ бысраҡ, иҙәнегеҙ бысранмаһын, ошонда ғына торабыҙ. – Иҙән бысранһа ни, йыуабыҙ уны. Ике ҡулым да һау, Аллаға шөкөр. – Үҙе былар янына килеп, ҡыҙҙың шәлен систе. Шунда ғына йылы көндө шәл бәйләнеүенең сәбәбен аңланы: күлдәктең өҫ яғы йыртылып бөткәйне. Шуны ҡаплаған инде шәл. Хәйретдин ҡыҙҙы күтәреп алды ла, йыуынғысҡа индереп, битен, ҡулын йыуҙы. Малайға йыуынырға ҡушты. Өсәүләп аш бүлмәһенә инделәр. Өҫтәл өҫтөндәге ҡыҫтыбыйҙарҙы күреп, балаларҙың күҙҙәре бызлап китте, малай төкөрөгөн йотто, әммә ашамлыҡҡа ташланманылар, ипле генә көттөләр. Хәйретдин икеһен дә ултырғысҡа ултыртты, алдарына фарфор тәрилкәләр ҡуйҙы һәм берәр ҡыҫтыбый алып һалды. Малай ашыҡмай ғына, ҡыҙ ауыҙына тултыра ҡабып ашарға тотондолар. Хәйретдиндең ҡалған ашы бар ине, шуны йылытып ултыртты, үҙе яһаған ҡайнатманы, бал сығарҙы, һөтләп сәй яһаны. Балалар туйғансы ашаны. Быларға һуңынан ашарға йүнәтәйем әле тип, Хәйретдин күрше бүлмәгә сығып әйләнһә, малай менән ҡыҙ ишек төбөндә тора, сығып китергә әҙерләнеп бөткәндәр. Шул саҡ Хәйретдин малайҙың ал яҡтан күлдәге аҫтында нимәлер тумпайыуына иғтибар итте. Бая ғына күлдәге эсенә һылашып тора ине лә баһа, берәр нәмә сәлдерҙеме икән ни? Ит изгелек, көт яуызлыҡ ошо буламы инде, тип күлдәктең тышынан ипле генә һуҡты Хәйретдин. – Туҡмама, олатай, туҡмама! Атайымдың һуғыуынан былай ҙа башым ауырта! Ике ҡыҫтыбыйҙы өйҙәге һеңлемә тип алғайным. Ул ауырып ята, ул да ас бит. Хәйретдин баҫҡан урынында ҡатты ла ҡалды, балаларҙың сығып киткәнен дә шәйләмәне. Асыҡһағыҙ, килегеҙ, тиергә асҡан ауыҙы ла ябылмай ҡалды.",Ике ҡыҫтыбый,Хикәйә,3597,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-05-14/ike-y-tybyy-4234275,2025-05-14T13:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу Рим статуты нигезләмәләренә каршы килә һәм мәхкәмәгә үз функцияләре белән вәкаләтләрен тормышка ашырырга комачаулады, диелә мәхкәмәнең Беренчел карау пулаты белдерүендә. Халыкара инаять мәхкәмәсе Монголияне 2024 елның сентябре башында Русия президенты Владимир Путинны кулга алудан баш тарткан өчен бурычларын үтәмәүдә гаепләде. Монголия Путинны кулга алмавы һәм аны мәхкәмәгә тапшырмавы белән мәхкәмәнең бу мәсьәләдә хезмәттәшлек итү үтенечен үтәмәде, бу исә Рим статуты нигезләмәләренә каршы килә һәм мәхкәмәгә үз функцияләре белән вәкаләтләрен тормышка ашырырга комачаулады, диелә мәхкәмәнең Беренчел карау пулаты белдерүендә. Халыкара инаять мәхкәмәсендә искәртүләренчә, дипломатик иммунитет, шул исәптән президент иммунитеты да халыкара мәхкәмә карарын үтәү юлында каршылык була алмый. ""Монголиянең мәхкәмә белән хезмәттәшлек итүдән баш тартуының итдилеген исәпкә алып, пулат бу мәсьәләне Әгъза-илләр ассамблеясенә карауга тапшыру кирәк дип тапты"", диелә белдерүдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Халыкара инаять мәхкәмәсе Монголияне Путинны кулга алудан баш тартуы өчен бурычларын үтәмәүдә гаепләде,Яңылыҡтар,1132,https://www.azatliq.org/a/halikara-jinayat-mahkamase-mongoliyane-putinni-kulga-aludan-bash-tartui-ochen-burichlarin-utamauda-gaeplade-/33173014.html,2024-10-25T10:44:14+03:00
"Уҡый башлағас, был йүнәлештең минеке түгеллеген аңланым.",Сәхнә – уның йәшәү рәүеше,Мәҙәниәт,56,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-05/s-hn-uny-y-sh-r-eshe-4145150,2025-03-05T10:05:00+00:00
"2024 елның гыйнвары. Баймак. фикерләрБүген Оренбур Үзәк район мәхкәмәсендә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче дүрт кешегә: Айдар Йосыпов, Илназ Мәхмүтов, Зәки Ильясов, Вәлләм Моталлаповкахөкем карарлары игълан ителгән. Бу хакта үз чыганакларына таянып Идел. Реалии хәбәр итә. Айдар Йосыпов – 4 ел колонияИлназ Мәхмүтов – 3,9 ел колонияЗәки Ильясов– 3, 4 ел колонияВәлләм Моталлапов – 3,3 ел колонияАлар ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" маддәләре нигезендә гаепләнде. Русиядә","Оренбурда ""Баймак эше""ндә гаепләнүче дүрт кеше колониягә хөкем ителде",Яңылыҡтар,513,https://www.azatliq.org/a/33352756.html,2025-03-19T11:30:21+00:00
"""Яшьләргә рухи һәм әхлакый тәрбия бирү өлкәсендә иң яхшы проект"" номинациясендә Сарытаудан ""Туганнарым"" проекты, бизнес өлкәсендә милли үзенчәлекне чагылдырган иң яхшы проект"" дип Сочидан ""Әкият""дизайн-проекты иңде. ""Татар телен һәм мәдәниятен саклау һәм үстерү өлкәсендә иң яхшы проект"" номинациясендә иңүче дип Канаданың Монреаль шәһәреннән ""Мирас""мәдәни үзәге аталды. Конкурсның тантаналы өлеше анлы эфирдакүрсәтелде. Онлайн-трансляция тамашачылары чарада татар теленең бик аз кулланылуына игътибар итте. Бу турыда ""Иң яхшы татар блогеры"" номинациясе бүләген тапшыручы Дөнья татар яшьләре форумы рәисе Ленария Мөслимовадә әйтеп узды: ""Шуңа күрә мин бары татарча гына сөйләячәкмен"", диде ул чыгышында. Иң яхшы блогер дип хәзерге вакытта Төркиядә яшәүче Азиза Ракитскаятанылды. ""Хәрәкәт"" милли проектлар премиясе алтынчы тапкыр узды. Бу юлы конкурсның оффлайн өлеше Әсәдуллаев йортының кинозалында узды. Алып баручылар конкурс номинантлары белән аша аралашты.","Мәскәүдәге ""Хәрәкәт"" татар проектлар премиясе онлайн узды",Яңылыҡтар,960,https://www.azatliq.org/a/31020490.html,2020-12-26T18:29:25+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Башкортстанда 14 меңләп пар аерылышкан. Шул рәвешле былтыр республикада ай саен эчендә 1,2-1,5 мең гаилә таркалган. Бу хакта Башстат белешмәләренә таянып иткерә. Шул ук вакытта 2023 елның гыйнварыннан октябренә кадәр Башкортстанда 19,8 мең пар өйләнешкән булган. Бу 2022 елның шул ук чоры белән чагыштырганда 5,8 процентка кимрәк диелә. Республикада яшәүчеләр аеруча июль аенда күп өйләнешкән - 3,3 мең гаилә теркәлгән. Иң аз өйләнешүләр май аенда булган - бер мең генә яңа гаилә теркәлгән дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда бер елда 14 меңләп гаилә таркалган,Яңылыҡтар,636,https://www.azatliq.org/a/32765586.html,2024-01-08T11:33:06+00:00
Заявки на ежегодный федеральный форум «Сильные идеи для нового времени-2025» принимаются до 15 мая.,Башкирия примет участие в форуме «Сильные идеи для нового времени-2025»,Йәмғиәт,99,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-25/bashkiriya-primet-uchastie-v-forume-silnye-idei-dlya-novogo-vremeni-2025-4173767,2025-03-25T18:35:00+00:00
"Беренсе мөғжизә – Салауат Юлаев һәйкәле. Рәсәйҙә ат һынындағы иң ҙур һәйкәл. Скульпторы – Сосланбек Тавасиев. Өфөгә машинала кергәндә лә, самолет менән осоп барғанда ла күреп була. Икенсе мөғжизә – ҡурай. Ҡурайҙа моң һыҙҙыра алмаған башҡортто һирәк осратырһың. 1993 йылда Баймаҡ районында Туғажман тауында Ҡурайға һәйкәл ҡуйыла. Башҡорт ҡурайы Дубайҙың иң бейек йортонда Бурдж-Хәлифәлә яңғырай. Өсөнсө мөғжизә – Урал батыр эпосы. Башҡорт халҡының телдән-телгә күсеп килгән боронғо ҡомартҡыһын Мөхәмәтша Буранғолов 1910 йылда яҙып ала. Эпос 4500-ҙән ашыу шиғри юлдан тора һәм урыҫ, инглиз, немец, венгр, төрөк, фин, абхаз һ. б. телдәргә тәржемә ителә. Дүртенсе мөғжизә – Шүлгәнташ мәмерйәһе. Бөрйән районында урынлашҡан. Унда беҙҙең эраға тиклем 40-10 мең йылдар элек, йәшәгән тәүтормош кешеләренең мәмерйә стенаһына төшөрөлгән һүрәттәре табыла. Шүлгәнташ мәмерйәһе бөтә донъяға билдәле. Бөгөнгө көндә мәмерйә эргәһендә «Шүлгәнташ» тарихи-мәҙәни музей комплексы эшләй. Бишенсе мөғжизә – башҡорт балы. Донъяла иң файҙалы һәм шифалы бал тип иҫәпләнә. Рәсәй төбәктәренән тыш, күрше илдәргә һәм АҠШ, Япония, Яҡын көнсығыш илдәренә сығарылып һатыла. Алтынсы мөғжизә – Янғантау. Донъяла ер аҫтынан бер туҡтауһыҙ ҙур күләмдә йылылыҡ, эҫе пар, газ сығып торған берҙән бер урын. Боронғо заманда Янартау тип аталған. Тауҙа бөтә донъяға билдәле булған Янғантау шифаханаһы урынлашҡан. Етенсе мөғжизә -. Дуҫтар, Башҡортостандың етенсе мөғжизәһен һәм уның тураһында ҡыҙыҡлы факттарҙы комментарийҙарҙа яҙығыҙ.",Башҡортостандың ете мөғжизәһе,Йәмғиәт,1493,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-17/bash-ortostandy-ete-m-zhiz-e-3688346,2024-03-17T16:25:00+00:00
"Үҙебеҙ һиҙмәһәк тә, кеше фекере тормошобоҙға ныҡ йоғонто яһай. Мәҫәлән, бөгөн һеҙҙе туғыҙ тапҡыр маҡтанылар ҙа бер тәнҡит һүҙе әйттеләр, ти.",Кеше нимә тип әйтер?,Йәмғиәт,140,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-18/keshe-nim-tip-yter-4162044,2025-03-18T16:51:59+00:00
"Кисә, Өфө районының Миловка ҡасабаһындағы төҙөлөш майҙансығында кран ауған. Кабиналағы ике һәм ерҙә  эшләгән өс кеше зыян күрә. Әлеге ваҡытта Өфө ҡалаһының 21-се һанлы дауаханаһында бер эшсе ауыр хәлдә булыуы билдәле. Кисә уға операция эшләгәндәр. Тағы ла ике төҙөүсе ошо дауаханаға эләккән. Төҙөүсе халҡына Аллаһ ярҙам бирһен. Һауа торошоноң ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, йыл әйләнәһенә тышта эшләйҙәр. Хужаларының һаранлыҡтары, кеше ғүмерҙәренә төкөрөп ҡарауҙары арҡаһында осоп төшөп үләләр. Йә төрлөсә йәрәхәт алалар. Фото интернеттан алынды.",Төҙөлөштә кран ауған,Йәмғиәт,543,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-01/t-l-sht-kran-au-an-4409477,2025-10-01T10:58:00+00:00
"Түгелмә тауын түңәрәткән туғайлыҡта төнгө тынлыҡ. Туғай томанға төрөнгән. Тик тал-тирәкле Тулыбайҙың тулҡындары, тай-тулаҡтай тулай-тулай, түбәнгә томоролалар. Таң тыуа. Томан тарала. Туғай таңғы тауыштарға тула. Тәүҙә таң тишегенән торған таң турғайы: "" Тьюить, тьюить! ""- тип туйтылданы. "" Торрыйҡ! Торрыйҡ! Таң, таң тыуҙы! Таңдан торрыйҡ! ""- тип, торналар торҡолданы. Туҡ-туҡ, туҡ-туҡ! ""- тине тумыртҡа, томшоғон туҡылдата-туҡылдата, тирәкте тишкеләп. Тал-тирәктәрҙән тыпылдап тәүге таң тамсылары тамды. Таң тамсыларын туйғансы тәмләгән турғайҙар тотондолар туҡтауһыҙ туйтылдарға! Тал-тирәктәр тирбәлделәр таҡмаҡ-тауышҡа. Талдар таҡмаҡланы. Тумарлыҡта тәгәрлектәр тәгәрәнеләр, тартай тартылданы: "" Тарт! Тарт! "" Тауҙа, туғайлыҡта, таллыҡта - таңғы тамаша! Таңдан торған тейен тубырсыҡ тирергә тотонған. Тирәктә тумыртҡа тишкән түңәрәк тишеккә тултырған тәғәме - тубырсыҡтары, тиктомалдан, тупырлашып, түңгәк төбөндә төшәнгән тайыштабандың тап түбәһенә төштөләр. Тертелдәгән тайыштабан тау түбәненә тәкмәсләне. Тәнтерәкләй-тәнтерәкләй, тауышлана-тауышлана торҙо тайыштабан. Тауышы тауға, туғайға, таллыҡҡа таралды. Типһәндә торған тай-тулаҡ та тертләне тайыштабандан. Типһәндән туғайға төштөләр. Туҡтап та тормайса, туҙан туҙҙырып, Тулыбайҙың түбәненә томоролдолар. Тупылдаған тояҡ тауыштары туғайҙы тултырҙы. Тартайҙымы, төрткөнөмө тотоп, туйғансы тәғәмләнергә темеҫкенгән төлкө, тертелдәп, тумарлыҡҡа тайшанғайны туптай тумырайған терпегә төртөлдө. Тыпырсына-тыпырсына, терпегә төртөлгән томшоғон түңгәккә тызырға тотондо. Түңгәк төбөндә тараж тырылдарға тотондо. Төлкө, тамаҡ тамуҡҡа төшөрә типтер, таллыҡҡа табан тоҡойтто. Тайыштабан, туйтанлай-туйтанлай, туғай төпкөлөнә тайҙы. Терпекәй таңда тыуған тырҡышҡа табан тәпәйләне. Туҙбаш таңдан, тәлмәрйен тәңкәһен төйәкләгән тәлмәрйенде тотоп, тамаҡ туйҙырмаҡсы. .. Тик типкер туҙбашҡа ташланды. Туҙбаш типкерҙән тилберерәк: түмһә төбөнә төштө. Төрткөнө тибәм тигәйне, төрткө, төртөнә-төртөнә төпкә тайҙы. Тамам талсыҡҡан типкер тауға тайшанды. Турғайҙар тубына төйлөгән ташланды. Турғайҙар төйлөгәнде туҡманы, туҙҙырҙы. Табышһыҙ тайҙы төйлөгән. Таңда тыуған тауискүҙ, тамшана-тамшана, тәғәмләнергә теләне. Тәмлекәс тамсыларға тулышҡан тумыртҡабашты тиҙ тапты. Тәмлекәс тамсыны тәмләй-тәмләй, талпынырға тотондо. Тырышып, тырмашып, тумыртҡабашҡа тотоноп, талпынды тауискүҙ. Тормош талпыныуҙарҙан тора, тауискүҙ! Талпын, талпын! . Туғайлыҡта таңдан төнгәсә тыпырлаған, туйтылдаған, торҡолдаған, таптырҙаған, тыртылдаған, туптырҙаған, тыпылдаған, тартылдаған, туҡылдаған, таҡылдаған тауыштар тынмай. Тәбиғәтебеҙ тынмаһын! Зилара Мөлөкова",ТУҒАЙЛЫҠТА.,Йәмғиәт,2588,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-18/tu-ayly-ta-3732805,2024-04-18T11:08:00+00:00
28 июня в Уфе пройдет федеральный этап Всероссийской ярмарки трудоустройства «ПРОФФЕСТ. Работа России. Время возможностей».,В Уфе пройдет федеральный этап Всероссийской ярмарки трудоустройства «ПРОФФЕСТ,Яңылыҡтар,123,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-27/v-ufe-proydet-federalnyy-etap-vserossiyskoy-yarmarki-trudoustroystva-proffest-3826476,2024-06-27T17:49:43+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Әлифба"" исемле мультфильм 42 сериядән торачак, аның каһарманнары Айгөл белән Айтуган балаларга башкорт теле әлифбасы турында сөйләячәк. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров үзенең социаль челтәрләрендә ""Әлифба"" мультфильмынтәкъдим итте. Аны балаларга башкорт телен өйрәнү иңел һәм кызыклы булсын өчен төшергәннәр. Мультфильмның каһарманнары — Айгөл белән Айтуган балаларга башкорт теле әлифбасы турында сөйләячәк. ""Әлифба"" — кыска гына серияләрдән тора, алар 3-5 яшьлек балаларга каралган. Һәр серияне әзерләүдә сценарий язучылар һәм рәссамнар гына түгел, балалар психологлары, музыкантлар, укытучылар да катнашкан. ""Бу мультсериал үзебезнең фондтан бүлеп биргән грантка төшерелә. Проектны рәссам-карикатурачы Камил Бузыкаев белән ""Башкортстан"" киностудиясе ярдәмендә ""Муха"" студиясе әзерләде"", дип яза Хәбиров. Элек бу мультикларны бары тик телевизордан гына күрсәткәннәр, хәзер исәсоциаль челтәрләрдә дәкарап булачак, диелә. ""Балаларның теле туган телләрендә ачылсын. Киләчәктә алар башкортча укысыннар, сөйләшсеннәр, уйласын һәм ырласыннар өчен, эшне күңелле ""Әлифба"" белән таныштырудан башлыйк"", дип йомгаклаган хәбәрен Башкортстан башлыгыхәбәренчә, барлыгы 42 серия булачак. Мультсериал инде төгәлләнеп килә, дип сөйләгән телеканалга проект продюсеры Юнир Әминев. Аның әйтүенчә, гомуми кулланылышка сериал быел көзгә таба чыгачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан башлыгы башкорт телен өйрәнүгә ярдәм итү өчен ясалган мультфильмны тәкъдим итте,Яңылыҡтар,1492,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-bashligi-bashkort-telen-oyranuga-yardam-itu-ochen-yasalgan-multfilmni-takdim-itte/33048955.html,2024-07-24T13:48:39+03:00
"Туҡһанынсы йылдар аҙағында һәр ауыл ныҡ ҡына үҙгәрештәргә дусар ителде. Колхоздар тарҡалды, эш урындары кәмене. Хатта мәктәптәр, мәҙәниәт йорттары ла ябылыуға килеп етте. Бына шундай ваҡытта һәр ир ғаиләһенә йәшәү килеме булдырыу өсөн төрлө юлдар эҙләне. Кемгәлер ҡалаға сығып китеү иң дөрөҫ юл һымаҡ күренгәндер ҙә, бәлки. Әммә Ниғәмәттә тыуып үҫкән Дамир Мәхмүт улы атай нигеҙен ташлап китеүҙе күҙ алдына килтермәй. Силәбе яҡтарында вахта ысулы менән эшләй, ҡайтҡан арала ауылдың тормошо, эше менән ҡайнай. Уның тәҡдиме менән ауыл зыяраттарын кәртәләп алыу, ҡәберҙәрҙе тәртиптә тотоу эше яйға һалынды. Был эштәрҙә бар ауыл халҡы ҡатнашты, ситтә йәшәгәндәр ҙә дәррәү ҡушылып бағыусылыҡ йөҙөнән аҡсалата ярҙам итте. Ауылға староста һайлау мәсьәләһе килеп тыуғас, халыҡ, әлбиттә, Дамир Мәхмүт улы өсөн тауыш бирҙе. Старостабыҙ биләмәлә ойошторолған ҡоролтайға, йәмәғәт ойошмаларына таянып эшләй. Ниғәмәттең тирә-яғын матурлау, ауыл эргәһендәге Айгөл күлен кәртәләп ағастар ултыртыу, ҡыйлыҡтарҙы тәртипкә килтереүҙе лә ошо ойошмалар менән бергәләп атҡарҙылар. Ауылға нигеҙ һалыныуына 145 йыл тулыуҙы уҙғарыуға ҙур көс һалды. Был эштәрҙә, әлбиттә, ғаиләһенең дә рухи ярҙамы тос. Тормош иптәше Рәмзиә Әхиәр ҡыҙы Әбйәлил районының Амангилде ауылы ҡыҙы. Рәмзиә килен булып төшкәс тә ауыл халҡы менән тиҙ уртаҡ тел таба алды. Балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләгән ханым бер аҙҙан мөдир итеп үрләтелде. 2013 йылда уның педагогик хеҙмәте Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы билдәһе менән баһаланды. Ул етәкләгән Сулпан балалар баҡсаһы коллективы районда һәр саҡ алдынғылар рәтендә булды. Бөгөн ул – мәктәптә уҡытыусы – логопед. Райондың йәш логопедтарына остаз профком рәйесе вазифаһын да тиҫтә йылдан ашыу алып бара. Ғайсиндар өс балаға ғүмер бүләк итеп, оло тормошҡа аяҡ баҫтырҙылар. Ҡыҙҙары Ғәлиә – юғары белемле педагог, инде үҙе бер ҡыҙға әсәй. Улдары Динислам – Өфө мебель комбинатында дизайнер. Кесе улдары Шайморат эшсе һөнәрен һайлап, әлеге көндә Өфөлә ситтән тороп уҡып та, эшләп тә йөрөй. Рәмзиә Әхиәр ҡыҙы – оҫта баҡсасы, ауылдаштары помидор үҫентеләрен, сәскәләрҙе тик унан ғына алырға тырыша. Ғайсиндарҙың урамы дүртенсе йыл рәттән Иң матур урам исемен йөрөтә. Шундай ғаиләләр менән ауыл күркәм дә инде. Рәйсә Иҫәнбаева. Баймаҡ районы.",Ауыл матур улар менән,Йәмғиәт,2242,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-05-04/auyl-matur-ular-men-n-4222565,2025-05-04T11:58:00+00:00
"Глава Башкирии Радий Хабиров на оперативном совещании правительства в понедельник рассказал, что будет с памятником Салавату Юлаеву – объектом культурного наследия федерального значения. Вскоре памятник демонтируют, доступ на площадь будет закрыт уже с 30 июня. Реставрация будет проводиться в специализированном цехе в Уфе. А торжественное открытие отреставрированного памятника запланировано на года. Глава республики сообщил, что на прошлой неделе состоялась встреча с президентом Российской академии художеств Василием Церетели, на которой в числе других обсудили важный вопрос реставрации памятника Салавату Юлаеву. – Вы все знаете, что мы уже на протяжении двух лет ведем изыскания и анализ ситуации, связанной с состоянием нашего главного памятника Салавату Юлаеву. К сожалению, ситуация такова, что и возраст памятника, и атмосферные влияния, и технологические особенности привели к тому, что памятник настоятельно требует реставрации, – заявил Радий Хабиров. –Мы за это время сделали все необходимые анализы, привлекли целый ряд экспертных учреждений и составили план необходимых мер по реставрации памятника. Российскую академию художеств попросили осуществить экспертное сопровождение порядка реставрации памятника. На данный момент мы определились с графиком начала работ, у нас есть рабочая документация по производству реставрации, получившая заключение государственной экспертизы РФ, есть необходимые источники финансирования. Об этапах реставрации доложил вице-премьер правительства РБ Рустем Газизов. Он рассказал, что с целью сохранения для будущих поколений нашего исторического символа Башкортостана проведены комплексные научные исследования памятника, включающие в себя историко-архивные и библиографические исследования, архитектурно-археологические обмеры и инженерные химико-технологические исследования. По результатам исследования составлен отчет с выводами об общем состоянии материалов, а также проведено определение аэродинамических характеристик объекта. Выполнен ряд работ инженерных изысканий. Исходя из заключений экспертов о техническом состоянии памятника сделан вывод – требуется незамедлительное проведение комплекса работ по его сохранению. Мероприятия по сохранению памятника планируется выполнить в три этапа. Первый этап – подготовительный. В его рамках организуют работу по ограждению территории, установке строительных лесов, сбору специализированной техники и оборудования, а также подготовительные работы к демонтажу скульптуры. Срок завершения первого этапа – сентябрь текущего года. – Важно принять во внимание тот факт, что для проведения работ потребуется участие тяжелой строительной техники, следовательно, с целью обеспечения безопасности на весь период работ вся площадь, начиная от парковки перед конгресс-холлом и до самого памятника, будет полностью огорожена, доступ на территорию будет ограничен с года и на весь период проведения работ, –подчеркнул Рустем Газизов. –Следующий этап с октября 2025 года по апрель 2027 года является одним из самых значимых, ответственных, трудоемких и кропотливых, связан непосредственно с мероприятиями по сохранению памятника – это его демонтаж, сам комплекс работ по сохранению и установке в обновленном виде. Реставрация будет проводиться в специально оборудованном цехе в Уфе. На завершающем этапе запланированы работы по реконструкции фонтана и благоустройству территории площади Салавата Юлаева, которые выполнят с апреля по сентябрь 2027 года. Вице-премьер напомнил, что последняя реконструкция площади проводилась два десятилетия назад, в 2007 году, в связи с чем требуется ее обновление. Согласно плану организации работ торжественное открытие памятника с обновленной площадью и фонтаном запланировано на октябрь 2027 года. Оно состоится в преддверии празднования 60-летия с даты его создания знаменитым скульптором Сосланбеком Тавасиевым. Радий Хабиров поручил проконтролировать, чтобы весь процесс сопровождала и экспертная оценка РАХ, и общественной комиссии.",Салауат һәйкәлен ҡасан реставрациялай башлауҙары билдәле булды,Мәҙәниәт,3963,https://shonkar.com/news/culture/2025-06-02/salauat-yk-len-asan-restavratsiyalay-bashlau-ary-bild-le-buldy-4261719,2025-06-02T21:20:00+00:00
"-Йәп-йәш башың менән эсмәгәс, тартмағас, ауырыуһыңдыр ул, хи-хи-хи! – Ете ағзам да теүәл. Мосолман кешеһенә быларҙың барыһы ла гонаһ һынала бит. – Осрашҡанда бергә бер ярты ла ултырып эсмәгәс, ул ниндәй кейәү булһын инде? ! Йәп-йәш килеш ҡыҙымды ла төрөндөрөп йөрөтөргә уйлайһыңмы? – Уныһын үҙе ҡарар. Исламда кешене көсләү юҡ. – Күктән төшкән инопланитян кеүек икәнһең дә. Ха-ха-ха! – Асыҡ иҙеүле блузканан ярты түше күренеп торған ҡатын хахылдап көлөп ебәрҙе. – Әсәй! ? – Әсәһенең ҡыланышынан оялып ултырған ҡыҙы асырғанып ҡысҡырып ебәргәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. – Олалар һөйләшкәндә һин ҡыҫылмай ғына ултыр! Ә һин кейәү ишараты башҡаса бында эҙең дә булмаһын! – тип, ишекте йүгереп барып тибеп асты Рәйлә. – Улай икән, мин дә китәм! – Миләүшә бесәй етеҙлегендә ҡапыл һикереп торҙо. – Тупһанан бер аяғың теге яҡҡа сыға икән, әсәйең юҡ тип иҫәплә! Артыңдан ҡарама көлө һибеп ҡалырмын! Аяҡ кейемен эләктереп кенә кейеп сығып барған Заһит Рәйләнең һүҙҙәрен ярты-йорто ғына ишетһә лә, мәғәнәһенә төшөндө барыбер. Буласаҡ ҡәйнәһе менән тәүге тапҡыр осрашып танауы төшөп ҡайтҡан ейәненең хәлен Хәлил ҡарт шунда уҡ аңланы. Кейәү менән ҡәйнә араһында борсаҡтары бешмәгән, тимәк. Шулай булыры алдан уҡ билдәле ине инде. Икеһе араһындағы айырмалыҡтар ер менән күк араһы кеүек бит. Рәйлә – ирҙән-иргә йөрөп, ике атайҙан тапҡан ике балаһын әсәһенә ташлап киткән, шайтанға алыштырғыһыҙ ҡатын. Заһит иһә һәр аҙымын уйлап, үлсәп баҫҡан егет. Уның кеүектәр һирәк хәҙер. Шуға ла, ҡәйнә ишаратына ни өсөн оҡшамауы көн кеүек асыҡ. Ейәненең ошо хәлдә ҡайтыуына үҙен беренсе тапҡыр ғәйепле итеп тойҙо Хәлил ҡарт. Заһит уҡырға төшкән йылды атаһы ситкә эшкә сығып киткәс, күпселек үҙе тәрбиәләне. Ейәненең үҫмер генә сағында дингә килеүенә лә ул сәбәпсе булды. Яҡшы менән яманды үҙ миҫалында төшөндөрөп йөрөй торғас: Олатай, мин дә ураҙа тотам, - тип уның ыңғайына тороп ултырҙы бер мәл. Әле иһә өҫ кейемен алмаштыра һалып, тирләп-бешеп утын яра башлаған ейәненә ҡарап шуларҙы хәтеренә төшөрҙө. Ир ҡорона ингән инде. Быйыл юғары уҡыу йортон тамамланы. Ауырлыҡтарҙы ла, һыҙланыуҙарҙы ла эш менән баҫып өйрәнгән. Башына насар уй килмәҫ, – тип еңел һулап ҡуйып өйгә табан атланы ҡарт. Сер бирмәҫкә тырышһа ла, эстән генә ҡара янып көйҙө егет. Көнө – төнгә әйләнде. Ҡатындың әйткәндәрен ҡабат-ҡабат иҫенә төшөрҙө лә: Әсәй кеше балаһына изгелек теләргә тейеш түгелме ни? Был иһә эсмәгәнлегенән, тартмағанлығынан мыҫҡыл итеп көлөп ултыра, – тип, берсә аптырап, берсә әсенеп уйланы. Етмәһә, Миләүшәне урамға сығыуҙан, уның менән аралашыуҙан ҡырҡа тыйҙы шикелле. Ҡыҙ бәйләнешкә лә инмәй, осраша торған урындарына ла килеүҙән туҡтаны. Заһиттың ауыҙы бешеүенә Артур исемле дуҫының иҫе китмәне. – Аҡсаң булһа, ҡыҙҙар үҙҙәре йүгереп килә. Әйҙә, минең менән яҡуттар яғына, –  тине вайымһыҙ ғына. – Яратып ҡарағаның юҡ, ахырыһы. Ҡыҙҙарҙың да барыһын да бер епкә теҙергә кәрәкмәй. – Кәрәкме-юҡмы –  белмәйем. Әммә Миләүшәңде икенсе берәү яусылаған инде! Әсәһенең дуҫының улы, ти. Икенсе аҙнаға никах уҡыталар, ти, – тине Артур белдекле тауыш менән. – Ҡайҙан ишеттең? Кем әйтте? – У-у-у, көс бар икән үҙеңдә! Яғаны ебәр башта! – тине Артур Заһиттың көслө ҡулдарынан арынырға тырышып. – Ғәфү. Үҙем дә һиҙмәй ҡалдым. – Ҡып-ҡыҙыл булған егет ҡапыл хәлһеҙләнеп утын яра торған түмәргә барып ултырҙы. – Ярай, бер ялбыр баш тип, танауыңды төшөрмә инде. – Әле генә дуҫының нисек тә зитына тейергә белмәй торған Артур хәҙер тынысландырыуға күсте. – Ҡасан эшкә китергә тинең? – Бына был исмаһам, егеттәрсә! Иртәгә һуңға таң менән юлға. Әтеү, ни, танауыңды төшөрөп. Өйләнәм, йорт күтәрәм тип йөрөгән Заһиттың тормошонда шундай ҡырҡа үҙгәреш булыр тип, кисә әйтһәләр егет үҙе лә ышанмаҫ ине. Ни хәл итәһең инде. Бәндә – теләй, Алла – бойора, - тип олатаһы йыш ҡабатлай бит. Тимәк, ғаилә башлығы булырға миңә лә әле яҙмаған, – тип уйлана-уйлана юлға, оҙайлы сәфәргә йыйынды. Кеше аяғы һирәк баҫҡан, сатлама һыуыҡтары менән елеккә тиклем үткән ҡырыҫ ҡыштар булған ергә һәр кем төрлө уй, төрлө маҡсат менән килә. Берәүҙәр, ғаиләһен туйындырыр, үҙен ҡолоҡҡа алған ипотека, кредиттарынан ҡотолоу өсөн сығып китә. Икенселәре, бисәнән-бисәгә йөрөп, аҙып-туҙып йөрөп арығандан һуң, барып төртөлөр урын тапмай башлағас, ситкә сығып китеүҙе ҡулай күрә. Заһит кеүек үҙ-үҙенән ҡасырға маташыусылар ҙа юҡ түгел. Тик ундайҙар һирәк, бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Дөйөм ятаҡҡа барып урынлашып, бер нисә көн үткәс тә, ошондай һығымта яһаны егет. Дуҫы Артурҙы урман араһына, төпкәрәк күсерҙеләр. Ете-һигеҙ кеше эшләгән урында, улар вагон-өйҙәрҙә йәшәйәсәк икән. Заһит иһә көндөҙ эшләп, йоҡларға бында – төрлө урындан, төрлө яҙмышлы төрлө милләт кешеләрен йыйған дөйөм ҡыйыҡ аҫтына ҡайтып-китеп йөрөй. Вахтер ҡатын уның намаҙ уҡыуын күҙ уңында тотто ахырыһы. Ике кешелек бүлмәгә урынлаштырҙы. Бүлмәләше лә башҡорт егете. Рәмил исемле. Ун һигеҙе яңы тулған, үҙенән һуң тупырлашып тыуған туғандарын ҡарау маҡсатында килгән. Ата-әсәһе балалар аҡсаһын хәмергә тотоналар, ти. Икешәр көн ас торған сағыбыҙ ҙа булды. Кеше иҫкеһен кейеп буй еткерҙем, – ти ул. Шуға ла, ниндәй эш ҡушһалар ҙа, баш тартып тормай. Заһит эшләй башлағас, өсәр вахта ял итмәйенсә, ярты йылға бер генә тигәндәй ҡайтып йөрөнө. Унда һәр нәмә, хатта тыуған яғының һауаһы ла Миләүшәһен хәтерләтеп торор төҫлө булды башта. Ҡыҙҙы ире үҙе янына, район үҙәгенә йәшәргә алып киткән ине. Беренсе йыл йәйен ҡайтҡанда олатаһы: – Улым, гелән ситтә йөрөмәҫһең. Күрше әбей гүр эйәһе булды. Балалары атай нигеҙен һатырға уйлайҙар икән. Әйҙә, алып ҡуй. Яйлап үҙең йорт күтәрерһең. Был өйҙө аласыҡ һымаҡ итеп ваҡытлыса тотонорһоң, – тип кәңәш бирҙе. – Ауылға ҡайтырмынмы икән һуң? – тине моңһоу ғына. Миләүшәнең ире, тыуасаҡ балалары менән ауылға ҡайтып йөрөгән саҡтарында уларға тап булғыһы, күрешкеһе килмәй ине. – Алтын – сыҡҡан ерендә ҡәҙерле. Ситтә әле таныш-тоноштарың күп булһа ла, шунда төпләнәм тиһәң, берәү ҙә әллә ҡайҙан килгән килмешәкте ҡосаҡ йәйеп ҡаршы алмаясаҡ. Нәҫел тамырҙары үҙ ерендә дауам итергә тейеш. – Һм. – Уйла, улым. Башһыҙ егет түгелһең. Аҡсаң етмәйерәк торһа, бирәм. Күрәһең, ата-әсәйең мине тулыһынса үҙҙәре ҡарайҙар. Пенсиям йыйылып бара. Һиңә, туғаныңа инселәнгән ул. Ялы тамамланғансы, үҙенә күрше урамды рәсмиләштереп тә ҡуйҙы. Элекке бригадир Хәлил ҡарт төҙөлөш эштәрен башҡарыу өсөн теҙгенде үҙ ҡулына алды. Хәҙерге заманда Ер шарының икенсе мөйөшөндә йәшәп тә теләгән урыныңа кәрәкле әйберҙе еткерергә мөмкин. Заһит та йорт нигеҙенең урынын күрһәтеп кенә киткән ине, икенсе ҡайтыуына кирбестән яртыһы төҙөлә башлаған бина рәүешенә ингән сағын күрҙе. Ғаиләһендә тағы ла уны өйләндереү темаһы ҡалҡып сыҡты. Хатта димләп тә ҡаранылар. Тик егеттең күңеле һаман Миләүшәлә ине. Уларҙың һаман да балалары юҡлығы, иренең йыш ҡына эсеүе, ҡатынына ҡул күтәреүе тураһында ара-тирә ишетеп торҙо. Балаһының бәхетен аяҡ аҫтына һалып тапаған Миләүшәнең әсәһенә рәнйене. Ҡарғаманы. Ә ысын күңелдән әрнеп рәнйене. Миләүшәнең ҡәҙерһеҙ ҡулына эләгеүенә, үҙенең һаман да яңғыҙ аҡҡош кеүек ер аяғы, ер башы ерҙә йөрөгәне өсөн рәнйене. Ҡыҙының күҙ йәше, егеттең рәнйеше төштө. Бер йыл элек иҫерек килеш тонсоғоп үлде. Йөҙ түбән килеш ятып ҡоҫҡолоғона ҡапланған, тинеләр. Кейәүе менән эскән булған.",Ҡыш бабайҙан хат. Хикәйә. Рәзинә Зәйнетдинова. Башы.,Әҙәбиәт,7090,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-12-31/ysh-babay-an-hat-hik-y-r-zin-z-ynetdinova-bashy-4526483,2025-12-31T22:29:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук 23 йорт ылылык сезонына әзер түгел. Казанда яшәүчеләрнең торак-коммуналь хуалыгы өлкәсендә бурычлары 3,93 млрд сумга иткән. Бу хакта бүген мэрия киңәшмәсендә Казан башкарма хакимияте итәкчесе урынбасары Искәндәр Гыйниятуллин белдерде. Ул торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтү сыйфаты бурычларны вакытында каплауга бәйле булачак дип искәртте. Казандагы 160 оешманың 198 млн сумга коммуналь бурычлары ыелган. Гыйниятуллин сүзләренчә, атна саен әлеге оешмаларга кисәтү ясала. Коммуналь бурычлардан тыш, Казанда икенче проблем — 23 торак йорт кышка әзер түгел. Алар ылылык бирү паспортын ясатмаган, шунлыктан бу йортларга ылылык бирелә алмый. Казан мэры Илсур Метшин шәһәр прокуратурасына мөрәәгать итте. Былтыр Казанда ылылык сезоны 5 октябрьдә башланган. ылылык бирү өчен шәһәрдә 5 көн дәвамында уртача температура 8 градус булырга тиеш.1 июльдән Татарстанда коммуналь түләүләр 10,8 проценткаартты. Татарстанның 16 районында коммуналь түләүләр ныграк артты: 14,1 проценттан 15,7 процентка кадәр. Татарстанда, аеруча Казанның үзендә сугыш башланганнан соң коммуналь челтәрләр алыштыру 25 процентка кимегән, бәясе ике тапкыргаартты. Былтыр Казанда инженер челтәрләре, төзекләндерелүгә караганда, ике тапкырга тизрәк таушалган, диде рәсмиләр. Мәсәлән, Казанда таушалган хәлдәге су һәм канализация челтәрләрнең озынлыгы 58 километрданарткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда халыкның торак-коммуналь хуалыгы бурычлары 4 млрд сумга якынлашкан,Яңылыҡтар,1500,https://www.azatliq.org/a/kazanda-halikning-torak-kommunal-hujaligi-burichlari-4-mlrd-sumga-yakinlashkan/33121915.html,2024-09-16T13:57:53+03:00
"Кеше үлһә, эй, геүләйҙәр, Күҙ йәш түгеп һөйләйҙәр. Ниңә икән шулай итеп Тере саҡта һөймәйҙәр? Үлгәс кенә кешенең Яҡшы яғын күрәләр, Бағышлайҙар шиғырҙар, Доғалар һәм сүрәләр. Үҙе быны белә микән? Уйлап та ҡарамайҙар, Барын да юғын һөйләп, Йөрәкте яралайҙар. Кисә генә һеҙҙең янда Йөрөнө ошо бәндә. Ниңә йылы һүҙегеҙҙе Йәлләнегеҙ шул мәлдә? Һеҙҙең йылы һүҙегеҙгә Мохтажлыҡ кисергәндер, Бер тамсы татлы һүҙҙе лә Тәмләүҙән иҫергәндер. Тере саҡта күрмәнегеҙ, Оҙатҡанда — тулы зал. Кемегеҙҙер мәрхүмгә ""Ҡаҙап"" та ҡуйҙы миҙал. Талантын да танынығыҙ, Тапшырылыр исем дә. Шөһрәтенә көнләшеп Баҫып тора иҫәндәр. Ниңә кеше тере саҡта Атҡарылмай был эштәр? Ошо хаҡта уйланырға Ваҡыт инде, иптәштәр. Үлдеме, мәрхүм менән Барыһы ла дуҫлаша, Һәммәһе лә изге булған, Хоҙай үҙе ҡушҡанса. Кеше үлһә, эй, һөйләйҙәр, Күҙ йәш түгеп маҡтайҙар. Бығаса ҡайҙа булғандар? Саҡ янына ятмайҙар. Кеше үлһә, эй, һөйләйҙәр, Телдәре-телгә йоҡмай. Борсомағыҙ, ул бит инде Мәңгелек йортта йоҡлай. Ринат Сөләймәнов.",КЕШЕ ҮЛҺӘ.,Йәмғиәт,980,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-02/keshe-l-3666681,2024-03-02T18:35:00+00:00
"Уның инициаторы булып «Мин балаларға ярҙам итәм» йәмәғәт ойошмаһы сығыш яһаны. Интернетты үҫтереү институты (АНО «ИРИ») проекттың мәғлүмәт партнеры булып сығыш яһаны. Проект Рәсәй Президенты иғлан иткән Ғаилә йылына арналған һәм рәсәйҙәр араһында традицион ғаилә ҡиммәттәрен нығытыуға йүнәлтелгән. Проекттың асылы ябай. Аҙнаһына бер тапҡыр ҡатнашыусы ғаиләгә ҡатмарлы булмаған эштәр киләсәк. Улар араһында, мәҫәлән: бергәләп киске аш бешерергә, музейға барырға йәки спорт менән шөғөлләнергә. Артабан ғаиләнең эште нисек башҡарыуы тураһында социаль селтәрҙәргә всейсемьей хештэгы менән фото һалырға кәрәк. Ай һайын ойоштороусылар проектта ҡатнашыусыларҙың барыһы өсөн дә бүләктәр уйнатасаҡ. Март аҙағында иң әүҙем ғаиләләрҙе тәбрикләү тантанаһы үтә - уларҙы үҙенсәлекле һәм ҡиммәтле бүләктәр, мәҫәлән, «Сәйәхәткә ҡарағанда күберәк» проектынан Рәсәй буйлап 100 ғаилә туры көтә. Бынан тыш, проекттың бөтә бурыстарын үтәгән ғаиләләр «Ғаилә - ул» уникаль электрон ҡушымталарҙың эксклюзив коллекцияһын йыя аласаҡ. Уларҙы махсус рәүештә проект өсөн һәм Ғаилә йылы хөрмәтенә Рәсәй иллюстраторҙары эшләгән. Конкурста Рәсәйҙең балалы һәр ғаиләһе ҡатнаша ала. Бының өсөн социаль селтәрҙәрҙең береһендә теркәлеү үтергә кәрәк: Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Рәсәйҙә «Бөтә ғаилә менән» проекты башланды,Яңылыҡтар,1921,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-12-26/r-s-y-b-t-ail-men-n-proekty-bashlandy-3582507,2023-12-26T13:09:00+00:00
"Мин уға ейәнсуралар лөғәтенсә, ""авызый"", тип өндәшһәм, ул миңә ""авызый-мыртый"", тип яуапланы. Аҙаҡ үҙенә ҡушамат булып йәбеште: ""Авызый--мыртый"". 2019 йылдың йәйендә ""Тамаша"" журналында эшләгән сағында айына бер йә ике тапҡыр минән: ""Нисә кило тартаһың? "" — тип һорай. Мин уға һәр ваҡыт: ""96"" тип яуаплайым, хәҙер ҙә шуның самаһында ауырлығым. Мин үҙемдең ""96"" константамды әйткән һайын авызый-мыртый үҙенең тән ауырлығын кәметә барҙы: тәүҙә — 74, шунан — 67, шунан — 54, артабан — 49, тағы — 36. Мин быны үҙе әйткәнсә ""выпендреж"" тип көлөп кенә ҡуя инем. Ноябрҙең урталарында авызый-мыртый китеп барҙы. Баҡтиһәң, эстән һыҙып ауырып, ғүмеренең аҙағынаса эшкә йөрөгән. Тик нисек бит әле — туймаҡайса — Өфө урамы буйлап тәпәй-тәпәй, йәйәү. Илдар Туймаҡаев 1948 йылдың 2 ноябрендә Ейәнсура районының Кинйәбулат ауылында тыуған. 1975 йылда Өфө сәнғәт училищеһының театр декораторы бүлеген тамамлаған. Мин уның менән ""Киске Өфө"" гәзитендә бергә эшләнем. Бер көн ул миңә шиғырҙарын уҡытты. Әммә уның шиғырҙарында бер ниндәй мәғәнә лә, образ да, һис юғы әйтергә теләгән фекер ебенең осон да таба алманым. Аңлау яйлап килде һәм уның шиғырҙарын гәзиттә ""Ҡулъяулыҡтың икенсе яғында"" тигән баш һүҙ яҙып баҫтырҙым. Авызый-мыртыйҙың шиғырҙарын аңлар өсөн мәктәптә башланғыс класта хеҙмәт дәресендә сигелгән ҡулъяулыҡҡа күҙ һалыу ҙа етте. Иҫләйһегеҙҙер, элек аҡ ҡулъяулыҡҡа төрлө төҫтәге ептәр менән сәскә, ҡош һүрәттәре сиктек. Ҡулъяулыҡтың сигелгән яғы матур, сағыу, ә уның теге яғын әйләндереп ҡараһаң, теге йәки был урында еп остары һерәйеп торған мәғәнәһеҙ картина. Авызый-мыртый шиғырҙарында ҡулъяулыҡтың матур яғын түгел, икенсе яғын, икенсе һүҙ менән әйткәндә, аң төбөн (подсознание) яҙҙы. Был хәҡиҡәтте аңларға миңә тағы ла уның һүрәттәре ярҙам итте. Бер саҡ унан: ""Һин нисек һүрәт төшөрәһең? "" — тип һорағайным, ул: ""Ҡәләмде ҡағыҙға терәйем дә, күҙҙе йомоп, мейемде һүндерәм һәм тәбиғәтем нимә ҡуша, шуны һыҙа башлайым"", — тип көлдөргәйне. Уның шиғырҙары менән һүрәттәренең уртаҡ сифаты: авызый-мыртый һүҙҙәр менән һүрәт төшөрә белде. ""Бәйләнештә"" селтәрендә уның диуарына инеп шиғырҙары, һүрәттәре, тормош, сәнғәт, бигерәктә театр тураһында ҡыҙыҡлы, әммә үтә лә бәхәсле фекерҙәре менән таныша алаһығыҙ. Үткән йыл авызый-мыртыйҙың тыуыуына 75 йыл тулған булған икән. Боҙ түрә Йән хәҙисе сиккән ала тыуҙың Тамсы күҙе бағыр таш юлға Көткән ноҡот йырлап шәүлә һиле Ҡот йылыһы һибер ҡуш түргә Баш ялбырын үреп һырт янына Нескә шиген урап иңенә Бай көйөктәр бушҡа көнөн һүреп Үткән хәтерҙәргә үрелә Ярты яҙмыш күрер таң ҡулдары Бәләкәстән бушҡа һыйыныр Һинең ҡулдарыңда ысыҡ пагы Мәрйен ташы кеүек елпенер! Суртан хисе Көрткә батҡан гәлсәр халҡы Саҡрым ергә йүн түгә Беләҙек таҡҡан суртан хисе Күк ятышты үкһетә Ипле мөлкәт шаҡармаһы Көлтә данын һимертә Арҡа шиген билгә тағып Бер ҡыҙ ҡашын емертә Бөркөт шуҡлы көс һөлөгө Бил ныҡлығын үрсетә Батман тулы ер йылыһы Буш ҡарынды үкһетә Сабый эшен көйгә һалып Әбей орсоҡ бейетә Йөн ҡаплаған ғишыҡ бабай Осҡон майын һимертә Тилбер айғыр пар ялҡышын Яйлап сәпкә тейҙертә Шишмә нурын күккә сөйөп Ҡыҙҙар ғишығын көтә! ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 994-се күҙәтеү. Әхмәр Үтәбай","Эх, йәшәп туйманың, ай, Авызый-мыртый, Туймаҡай.",Йәмғиәт,3114,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-05-16/eh-y-sh-p-tuymany-ay-avyzyy-myrtyy-tuyma-ay-3770116,2024-05-16T17:01:00+00:00
"Татарстанның элекке һәм хәзерге президентлары Рөстәм Миңнеханов һәм Миңтимер Шәймиев. ел26 ел элек - 1991 елның 12 июнендә Татарстанда беренче мәртәбә президент сайлавы узды. Дәүләт суверенлыгын игълан иткән Татарстан Русия президенты сайлавын рәсми рәвештә уздырудан баш тартты һәм үз президентын булдырды. Бу вазифага сайланган Миңтимер Шәймиев итәкчелегендә республика 1992 елның мартында суверенлык референдумы да уздырды. Әмма бүген инде рәсмиләр бу вакыйгаларны искә алырга теләми. Азатлык елларда Татарстан президенты Миңтимер Шәймиевнең сүзчесе булган, соңрак аны тәнкыйтьләгән китабы өчен социаль төркемгә карата нәфрәт уятуда гаепләнеп бер елдан артык иректән мәхрүм ителгән журналист һәм блогер Ирек Мортазин белән Татарстан президенты вазифасы турында сөйләште. – Ирек, Татарстанның 90 нчы елларда сайланган беренче президенты эшчәнлегенә бүген нинди бәя биреп була? – Татарстанда президент инде 2001 елдан ук юк. Президентларны билгеләп куймыйлар бит. 2015 елда да сайлау имитациясе генә булды. Татарстанда президент юк хәзер. Төбәк башлыгы, татарбашы, кем дип кенә атамагыз. Моны тарихчылар тагын 15-20 елдан бәяләр әле. Мин үз бәямне Миңтимер Шәймиев: Татарстанның соңгы президенты дигән китапта бирдем инде. Ул китапны ватаныбыз бик югары бәяләде, бер елдан артык утыртып чыгардылар. Ул китапта язылганнарга әлегә берни дә өсти алмыйм. Ирек Мортазин– Шәймиев ун ел буе президент булды дип әйтә алабызмы? – Беренче һәм соңгы президент булды. Миңнехановны президент дип атап булмый. Ул төбәк башлыгы гына. Шәймиев тулысынча бәйсез иде. 2001 елга кадәр ни теләсә, шуны эшли алды. Мәскәүдән бик бәйле булмады. Миңнехановның бурычы акча эшләүдән генә гыйбарәт. Төбәкләрнең акчасы инде калмады. Хәзер төбәк башлыгы беренче чиратта лоббист вазифасын үти. Мәскәү белән, андагы министрлыклар, идарәләр, казначылар, Үзәк банк белән килешә белү кирәк. Шәймиев төбәк башлыгы буларак яхшы эшләде, Миңнеханов турында да шуны әйтеп була. Миңнеханов та зур акчалар ала алды, димәк, төбәк башлыгы буларак яхшы булды. Ә башка нәрсәләр аннан тормый. – Шәймиев 90 нчы елларда булган мөмкинлекләрне ни дәрәәдә куллана алды? – Ул мөмкинлекләрне бик уңышлы конвертацияләде. Хәзер Русиядәге иң бай кешеләр исемлегендә Шәймиев дигән фамилия дә бар. – Миңнехановтан соң Татарстанда президент вазифасы бетерелерме, яки өченче президент та булырмы? – Миңнеханов чорында ук бетерелергә дә мөмкин. Әмма аның мәгънәсе калмады инде. Татарстанның баш командиры дип тә, баш хан дип тә атый алабыз. Әмма ничек атаудан гына тормый бит. Хәзер дә президент дип атала. Әмма Татарстанның 25 ел элек булган итәкчесендәге вәкаләтләр хәзерге итәкчедә инде юк. Чагыштырып та булмый.","Ирек Мортазин: ""Президентларны билгеләп куймыйлар""",Татарстан,2654,https://www.azatliq.org/a/28541799.html,2017-06-12T00:37:18+00:00
"Март һәм апрель айҙарында уртаса айлыҡ һауа температураһының нормаға яҡын һәм бер аҙ юғарыраҡ булыуы көтөлә (аномалия 0,1 градус). Был хаҡта «Башинформ» агентлығына Башгидрометүҙәктең метеопрогноздар бүлеге етәксеһе Гөлназ Заһитова хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, 2026 йылда яҙ иртә килә һәм йылы була. «Майҙың һалҡынса булыуы фаразлана. Уртаса айлыҡ температура аномалияһы – 0, -1 градус», — тине әңгәмәсе. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2025 йылда республикала яҙ иртә килде. Төп йылғаларҙа марттың егермеләрендә боҙ китә башланы, башлыса был күренеш апрелдең беренсе декадаһы аҙағында — икенсе декадаһы башында күҙәтелә. Сығанаҡ: «Башинформ»",Яҙҙың иртә килеүе һәм аномаль йылы булыуы көтөлә,Яңылыҡтар,633,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/ya-y-irt-kile-e-m-anomal-yyly-bulyuy-k-t-l-4572631,2026-02-10T16:20:00+00:00
"фикерләрЯкшәмбе иртәсендә берничә Русия Телеграм каналлары Украина армиясенең Курски өлкәсендә һөүм башлавы турында хәбәр итте. Бу хакта шулай ук Украина Дәүләт иминлек һәм саклану шурасының Дезинформациягә каршы көрәш үзәге итәкчесе Андрей Коваленкобелдерде. Украина президенты офисы башлыгы Андрей Ермакта бу хәбәрне турыдан-туры булмаса да раслады. Украина гаскәрләренең һөүме Суджа районы үзәге ягыннан алып барыла, ул 2023 елның августыннан бирле Украина Кораллы көчләре (ВСУ) контролендә кала. Һөүм Суджадан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан Зур Солдатское районына карый. Бәрелешләр Зур Солдатское янындагы Бердин авылында барганлыгы турында хәбәр ителә. Русия саклану министрлыгы белдерүенчә, якынча 09:00 сәгатьтә Украина гаскәрләре Русиянең һөүмен туктату өчен контратака ясаган. Алар фикеренчә, һөүмдә ике танк һәм десантлы 12 бронетранспорт катнашкан. Министрлык, Украина техникасының күп өлешен юк итүләре турында хәбәр итә. Украина баш штабы әлегә һөүм турында рәсми аңлатмалар бирмәде. Курски өлкәсендә хәлнең бәйсез расланган мәгълүматлары юк, чөнки кызу бәрелешләр барганда тулы мәгълүмат алу кыен. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина армиясенең Курски өлкәсендә һөүмгә күчүе турында хәбәрләр тарала,Яңылыҡтар,1211,https://www.azatliq.org/a/33264058.html,2025-01-05T15:26:07+00:00
"Аҡыл — ҡаҙна, күңел — йоҙаҡ, тел — асҡыс. Тел — күңелдең көҙгөһө. Тел — ҡылыс: тейешһеҙ ерҙә тый, тейешле ерҙә ҡый. Тел ҡылыстан үткер. Баш — һандыҡ, тел — асҡыс. Күңел — батша, тел — вәзир. Күңел югерек, тел батыр. Күңелдә бар телгә килер. Әҙәмдең күңеле менән теле бер булһын. Кеше күрке — йөҙ, Йөҙҙөң күрке — күҙ, Уйҙың күрке — тел, Телдең күрке — һүҙ. Үҙ телем — үҙ ҡылысым, Атайҙан ҡалған ҡоросом, Илдә-көндә тынысым. Бит күрке — күҙ, тел күрке — һүҙ. Телдең зиннәте — тура һүҙ. Донъяла иң әсе нәмә лә тел, иң сөсө нәмә лә тел. Һөйҙөргән дә тел, биҙҙергән дә тел. Татлы тел таш ярыр. Татлы тел айыу бейетә. Татлы тел йыланды өңөнән сығарыр. Теле барҙың иле бар. Иле барҙың — теле бар. Ил теле им булыр. Теле оҫта, ҡулы ҡыҫҡа. Теле ямандың көнө яман. Теле татлының дуҫы күп. Инсафлының теле саф. Туған телем — үҙ телем, ҡайҙа барһам — үҙ көнөм. Туған телен ҡәҙерләгән халыҡ ҡәҙерле булыр. Тәмле тел — ағыу, әсе тел — дарыу. Тәмле тел йылан арбаған. Тел менән тирмән тарттырып, онло булып булмай. Тел менән һөйләгәнсе, ҡул менән эшләп күрһәт Тел һөйләй, ҡул эшләй. Телеңдән килгән ҡулыңдан килһен. Телең һөйләһен, ҡулың эшләһен. Телеңде бәйләп ҡуй ҙа, ҡулыңды эшкә ҡуш. Телеңә таянма, көсөңә таян, көсөңә таянма, эшеңә таян. Теле боҙоҡтоң күңеле боҙоҡ. Яман кешенең теле әсе. Көйҙөргән дә - тел, һөйҙөргән дә - тел, көлдөргән дә - тел, бөлдөргән дә - тел. Ике тапҡыр уйла, бер тапҡыр һөйлә. Тел менән һөйләгәнсе, ҡул менән эшләп күрһәт. Әсә теле бер була. Теле барҙың юлы бар. Тура юлды тел табыр. Иләк һорарға ла тел кәрәк. Аҡылы ҡыҫҡаның теле оҙон. Ҡулыңдан килмәһә, телеңдән килһен. Сәсән барҙа телең тый, оҫта барҙа ҡулың тый. Сәсәндең теле уртаҡ, егәрленең ҡулы уртаҡ. Әйткәндән телең ҡалмаҫ, эшләгәндән ҡулың ҡалмаҫ. Түрә булһаң, түҙем бул, телгә татлы йөҙөм бул. Бал менән ауыҙланғандың теле татлы булыр, Май менән ауыҙланғандың теле йомшаҡ булыр. Балың булмаһа ла, баллы телең булһын. Һыйларға һыйың булмаһа ла, һыйпарға телең булһын. Көн яманы бөтөр, тел яманы бөтмәҫ. Һөңгө йәрәхәте китер, тел йәрәхәте китмәҫ. Ҡул яраһы китер, тел яраһы китмәҫ. Ҡылыс яраһы төҙәлер, тел яраһы төҙәлмәҫ. Ҡылыс берҙе үлтергән, тел меңде үлтергән. Ҡоро тел — ҡуңалтаҡ итек. Тел өсөн баш яуап бирер. Телдән телең уҙҙырма, ҡулдан ҡулың уҙҙырма. Телдең һөйәге юҡ. Теле ҡатының күңеле ҡаты. Теле ҡысытҡан һүҙ боҙор, ҡулы ҡысытҡан эш боҙор. Теле оҙон булмағандың ғүмере оҙон. Телен һаҡлаған — башын һаҡлар. Телең бауҙа булһа, башың һау булыр. Телең менән төрткәнсе, ҡулың менән төрт. Телең менән уҙма, белемең менән уҙ. Телең менән фекер йөрөтмә, мейең менән фекер йөрөт. Телең оҙон булһа, ҡулың ҡыҫҡарыр. Телеңде теш артыңда тот, ҡолағыңды киҫмәһен. Телеңде тыйһаң, тыныс булырһың. Телеңә урын тапмаһаң, тешеңә ҡыҫтыр! Телле кеше теле менән ҡош тота. Телһеҙ кеше — ярты кеше.",ТЕЛ ТУРАҺЫНДА МӘҠӘЛДӘР,Аңлатма,2765,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-20/tel-tura-ynda-m-ld-r-4586999,2026-02-20T14:53:00+00:00
"""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларыБакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше дип йөртелгән эш фигурантларының идесе мәхкәмә карары белән сак астында калдырыла дип хәбәр итә Крым. Реалии. Сигезенче тоткын Сервер Мустафаевсәламәтлеге начар булу сәбәпле, аңа карата мәхкәмә 23 мартка күчерелгән. Мәхкәмә утырышы Дондагы Ростов шәһәрендәге Көньяк хәрби мәхкәмәсендә узган, Кырымга видеоэлемтә рәвешендә тоташтырылган. Утырышка тыңлаучылар һәм матбугат чаралары вәкилләре кертелмәгән. Адвокат Айдер Азаматовбелдергәнчә, утырыш башланыр алдыннан кайбер тоткыннар үзләрен начар хис итүе турында әйткән. Эрнес Аметовютәлгә, авызы коруына, башы авыртуга һәм тәне туңып-кызышып торуына зарланган. Сервер Мустафаевны тикшерү изоляторыннан алып киткәндә аның тән температурасы 37,6 га кадәр күтәрелгән булган, шул килеш аны мәхкәмәгә озатканнар дип сөйләгән адвокат. Мәхкәмә Сервер Мустафаевка ашыгыч ярдәм чакырырга рөхсәт биргән. Мустафаев калган тоткыннарның сәламәтлеге өчен борчылуын әйткән, һәм үзен коронавируска тикшерүләрен үтенгән диелә. Чакырып китерелгән табиб фигурантларның тән температурасын үлчәп, кайберләренә аны төшерү өчен дару кадаган. Адвокат сүзләренчә, ул тоткыннарның сәламәтлеге начараю сәбәпле апелляция шикаятьләрен карауны кичектерүне сораган, ләкин мәхкәмә бу үтенечне кире кагып, эшне дәвам иткән. Нәтиәдә иде тоткынга карата аларны тикшерү изоляторында калдыру турында карар чыгарылган. Сервер Муфстафаевның аппеляция шикаятен карау 23 мартка күчерелгән.2017 елның октябрендә Русия куәт оешмалары Бакчасарайда кырым татарлары йортларында тентү уздырып, Тимур Ибрагимов, Марлен Асанов, Мемет Белялов, Сейран Салиев, Сервер Зекирьяевһәм Эрнес Аметовларнытоткарлады. Алар Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда гаепләнә.2018 елның 21 маенда Кырымда Кырым теләктәшлеге координаторы Сервер Мустафаев һәм Бакчасарай районы Долинное авылында яшәүче Эдем Смаиловтоткарланды. Аларга каршы гаепләүләрне дә Хизб ут-Тәхрир эшенә кушалар. Бакчасарайда Хизб ут-Тәхрир эше Ростов-на-Дону шәһәрендәге Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе тарафынннан 2019 елның 15 ноябрендә карала башлаган.","""Бакчасарайда икенче Хизб ут-Тәхрир эше"": 8 кырымтатарның идесе сак астында кала",Яңылыҡтар,2114,https://www.azatliq.org/a/30498942.html,2020-03-20T08:11:05+00:00
"фикерләрРосстат мәгълүматларынча, быел апрель ахырына бәрәңге бәясе 173ка күтәрелгән. Уртача килосы 85 сумга кадәр арткан. Казанда да ул шул тирә тора. Кайбер төбәкләрдә бәрәңгенең бәясе 200 сумга кадәр иткән. Белгечләр әйтүенчә, бәрәңге бәясенең шулай кискен артуы берничә факторга, шул исәптән узган әйге уңышсызлык һәм чәчү мәйданнарының кими баруына бәйле. Илдә бәрәңге дефицитын хәтта Русия президенты Владимир Путин да таныды. Язын бәрәңге дефициты һәм бәяләрнең кискен артуы сәбәпле, Русиядә беренче тапкыр ""икенче икмәк""не Монголиядән сатып алырга мәбүр булды. Бурятиягә дүрт мең тонна монгол бәрәңгесе кертелде. Республикадагы түрәләр әйтүенчә, элек Монголия гасырлар дәвамында бәрәңгене Русиядән ала иде, үзе аны 1960 нчы елларда гына үстерә башлады, ләкин хәзерге вакытта анда бәрәңге итештерү артты, моңа күпмедер совет чорыннан калган, металлолом урынына сатып алынган авыл хуалыгы техникасы да сәбәпче. Хәзерге вакытта Монголия бәрәңгесе Төмәнгә дә кертелә. Бәрәңге иң күп ашала торган ризыкларның берсе. 2023 елда Русиядә соңгы 30 елда иң зур бәрәңге уңышы– 8,6 миллион тонна ыеп алынган. Бу 2022 ел белән чагыштырганда 18ка күбрәк. Дачаларда һәм шәхси хуалыкларда 11 миллион тонна бәрәңге үстерелгән. Әмма фермерлар моңа сөенми, чөнки бәрәңге күп булганда бәясе төшә, итештерүчеләр зыян күрә, чәчү өчен алынган кредитларны кайтара алмыйлар. Әлеге хәлдә Европа, Канада, Австралиядә фермерлар киләчәк уңыш турында алдан ук фаразлый, чәчүне планлаштыра. Русиядә исә мондый гамәл юк, шуңа күрә 2023 елда бәрәңге артык күп булганна соң, 2024 елны чәчү мәйданнары кискен кыскартылды, өстәвенә корылык булды. Нәтиәдә хәзер илдә бәрәңге итми. Илдә кооперация булмау – зур проблем дип саный икътисадчы Андрей Заостровцев. Ләкин бәрәңге итешмәве тагын берничә факторга бәйле булырга мөмкин, мәсьәлән чит ил орлыгының булмавы. — Бездә инде күптән чит ил сортларын үстерәләр иде – алар салкыннарга һәм безнең һава торышына чыдам. Хәзер исә импортны үзебезнекеләргә алмаштыру сәясәте аркасында мондый орлыклар калмады диярлек, ә үзебезнекеләр шулкадәр уңыш бирми"", дип аңлата ул. Чит ил орлыкларын чикләү һәм ""илебездә үстерелгән орлыкларны сатып алуны арттыру"" нияте турында Авыл хуалыгы министры Дмитрий Патрушев 2022 елның көзендә ук әйткән иде. Ул илдә яшелчә чәчү өчен үзебезнең орлыклар итәчәк, дип ышандырды, һәм ""дустанә булмаган"" илләрдән орлыыкка бәйлелекне туктатырга вакыт, диде. Ләкин кайбер ассоциацияләр ул вакытта ук бу чикләүләргә каршы чыкты, чөнки алар орлык импортына чик кую – илнең авыл хуалыгы сәнәгатен туктатуга китерергә мөмкин дип саный. Чит ил орлыклары һәрвакыт кыйммәт булды, әмма соңгы арада санкцияләр аркасында логистика да кыйммәтләнде. Үз бәрәңгеңне үстерү системасын тагын да алга ибәрү өчен фәнни тикшеренүләр, сортларны үрчетүгә зур чыгымнар кирәк, һәм аларны бөтен хуалыкларга итәрлек күләмдә итештерү өчен вакыт мөһим. Тагын бер проблем инфраструктура үсмәве: юллар булмау аркасында бәрәңгене шәһәр кибетләренә бары тик эре авыл хуалыгы ширкәтләре генә китерә ала, ә кечкенә хуалыклар теләсә дә үз продукцияләрен шәһәр халкына иткерә алмый. — Бездә авыл хуалыгы техникасы белән дә проблем: чикләүләр кертелгәннән бирле аңа кирәкле алмаш өлешләр бик кыйммәтләнде. Аларның күбесе элек тә чит илнеке иде, хәзер исә аларны кертү авырлашты, димәк, техниканы төзәтү дә бик кыен, ди Андрей Заостровцев. — Әлбәттә, студентларны яки мәктәп укучыларын әле басуга куып чыгармыйлар, элекке кебек, тик минемчә, бу да озак көттермәс. .Икътисадчы Владимир Грязневиччит ил орлыкларын тыю һәм шуның белән имеш, эчке итештерүне яклау омтылышы ахммаклык дип атый. —Бу наданнар омтылышы. Эчке итештерүне ул продукция күләме, сыйфаты һәм бәясе буенча көндәшлеккә сәләтле булганда гына якларга кирәк. Ә тыюлар кертү – икътисади яктан бөтенләй дөрес түгел. Бу кытлыкка һәм бәяләр артуга китерә. Гомумән алганда, дәүләтнең мондый өлкәләрдә катнашуы – бик куркыныч һәм еш кына кире нәтиә бирә"", дип саный белгеч. Ә менә аның сүзләренчә, авыл хуалыгы техникасы кытлыгы Русиядә юк. Киресенчә Петербур трактор ширкәтендә тракторларның запасы арткан, аларны алучы юк. Моның сәбәбе кредит ставкаларының югары булуы. Хәзер кибет киштәләрендә бәрәңге Монголиядән генә түгел, ә Мисырдан, Кытайдан, Израилдән, Пакыстаннан да килеп тора, һәм бәяләрне инде чит ил сәүдәгәрләре билгели. — Импорт бәяләре турыдан-туры рубль курсына бәйле, ди икътисадчы. - Бәяләрнең артуы гаәп түгел. Читтән кертелгән бәрәңгенең бик кыйммәт булуын сәүдәгәрләр аңлый. Алар бәрәңге белән тәэмин итеп, ихтыяны каплый. Әмма Русия итештерүчеләре чыгымнары рубль курсына караганда акрынырак арта. Әгәр үзебездәге итештерү яхшы булса, бәяләр, әлбәттә, күпкә түбәнрәк булыр иде. Ләкин Псковта бәрәңге Петербурдан да артып киткән икән, бу төбәктә уңыш белән чын проблемнар бар дигән сүз. Икътисадчы фикеренчә, быел авыл хуалыгы өлкәсендә күпчелек төбәкләрдә зур кыенлыклар күзәтелә. Аныңча, төп сәбәпләрнең берсе - Үзәк Банкның югары кредит ставкасы, чөнки авыл хуалыгында барысы да диярлек кредитика бәйле. — Аларның табышы шулкадәр аз, узган елгы керем хисабына чәчүне тәэмин итә алмыйлар һәм бик югары процентлы кредит алырга мәбүр булалар. Өстәвенә - һава торышы. Ни өчендер быелгы ылы кыш кайбер культураларның, аеруча көзге бодайның уңышына начар йогынты ясады, гомумән, язгы чәчүләргә дә зыян салды, дип дәвам итә ул. — ылы кыш һәм югары кредит ставкалары - быел авыл хуалыгын ""тулы фаигагә"" китерәчәк төп ике фактор булды. Ә бәрәңге булмавы - былтыргы ел нәтиәсе. 2023 елны ахмаклык беләнме, әллә уңыш бик арзан булганга күрәме, фермерлар чәчү мәйданнарын киметте. Гомумән, ул болай эшләнми, 2024 елда начар коньюктура булачагын кем белгән. Димәк, алар өчен бик зур уңыш та, аз уңыш та начар, тотрыклылык кирәк. Күп кенә вак феремерлар 2023 елдагы түбән бәяләрне күтәрә алмады һәм чәчүне киметте, чөнки кредитлар бик кыйммәт, ә дәүләт субсидияләре, нигездә, зур ширкәтләргә генә бирелә. Вак хуалыклар өчен дәүләт програмы нигезендә ташламалар алу бик авыр, ди Грязневич. ""Дустанә илләр""дән бәрәңге кертүгә пошлиналарны бетерү - ул яхшы чара, ди икътисадчы, ләкин ул бәрәңгегә бәя артуны туктата алмады. Ә бәрәңге ипи белән бер рәттән иң кирәкле азык-төлек. Иң арзан кибетләр ""Магнит"", ""Пятерочка""да бәяне 80 сумнан арттырмаска тырышалар иде, ләкин бу да халык өчен артык кыйммәт. Казанда әлеге кибетләрдә дә инде бүген бәрәңге бәясе 100 сумнан артып китә, бары ташлама белән сатканда гына 85-89 сумга алып була. Дәүләт Думасында бәрәңгегә, социаль әһәмияткә ия азык буларак, дәүләт тарафыннан бәяләрне көйләү тәкъдиме яңгырады. — Бу дәүләтнең авыл хуалыгы итештерүчеләренә субсидияләрне сизелерлек арттырса гына ярдәм итә ала. Ягъни, халыкка бәрәңге очсызракка сатыла, ә бәя аермасын фермерларга дәүләт кайтара. Ләкин бюджетта моның өчен акчаны кайдан алырлар, дип аптырый икътисадчы. — итештерү күләме бик зур, монда миллиардлар кирәк. Бәяне 100 сумнан 80 гә төшерү - бер хәл, әмма 80 сум да күпләр өчен кыйммәт, шуңа 50 сумга төшерергә кирәк. Димәк калган 50 сумын дәүләт түли булып чыга. Ә бу бик зур чыгымнар. Базар бәяләре барысы өчен дә уртак булырга тиеш һәм аны ясалма төшерү бик куркыныч эш дип саный ул. — Бу темага махсус тикшеренүләр бар. Анда дәүләтнең базар бәяләренә тыкшынуына нинди хәвефләр китерергә мөмкин икәнен күрсәтәләр. Баштарак бу нәтиә бирәчәк, халык канәгать булачак, ләкин соңрак вак фермерлар бөтенләй бу эштән баш тартачак. Дәүләт програмында катнашкан эре хуалыклар гына эшләп калачак, чөнки мәбүр булачаклар, аларның башка сайлау юлы калмый, ди Грязневич. Язманың оригиналы -Север. Реалии. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бәрәңгене чит илдән кайтаралар: бәясе көннән-көн арта,Татарстан,7606,https://www.azatliq.org/a/33438027.html,2025-06-16T06:51:49+00:00
"""Уфа егермелеге"" мәхкәмәсе""Уфа егермелеге"" эше нигезендә хөкем ителгәннәр 14 сентябрьдә Русия югары мәхкәмәсендә соңгы сүзләрен әйтте. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасына катнашы булуда гаепләнүче әлеге кешеләрнең күбесенең хатыннары, балалары бар һәм алар соңгы алты елда гаиләләрен күрә алмады. Хөкем ителгәннәрнең мәхкәмәдәге соңгы сүзләреннән кайбер өзекләр белән таныштырабыз.21 елллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Радик Әхмәтовның берничә баласы бар. — Мин өлкән улыма аңа гаиләдә беренче булып эшли башларга туры киләчәген аңлатам, ул бу турыда уйлый башласын дип тырышам. Бәлки ул нәрсәне дә булса төзәтә башлар, чөнки өйдә гел ни дә булса ватыла. Әтиләре төрмәдә булганда алар кемне ярдәмгә чакыра ала. Очрашулар да, телефон сөйләшүләре дә юк. Бары хатлар гына бар, алар барып итәме, юкмы — белмим. Балаларга бераз ниндидер нәсихәт бирү өчен хатлар язарга туры килә. Балалары булган гаепләнүчеләрнең барысы да шул турыда уйлый. Әти-әниләре булса да, балалар ятим. Кече улым хәтта әти белән ничек сөйләшергә икәнен, әтинең кем булуын да белми. Балаларга иң кирәге — аларны ярату, алар белән уйнау, менә нәрсә истә кала. Мин гел алар белән чанада шуа, куышлы, качышлы уйный идем. Аларны бөтен нәрсәгә, абыйны хөрмәт итәргә, энекәшкә булышырга, әнине тыңларга, күршеләр белән исәнләшергә, күршеләргә булышырга кирәклеген өйрәтә идем. Алар моны күрә иделәр, һәм шуңа күрә миңа шундый яхшы характеристика язганнар. 17 күршем, шул исәптән Башкортстанның атказанган артисты, мине кечкенә чагымнан белгән Галия Солтанова да имзалаган.22 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Рөстәм Галләмовтуганнары белән күрешү мөмкинлеге бирелмәүгә зарланды. — Әйтергә теләгәнемнең иң мөһиме — мин террорчы түгел, мин инаятьче түгел. Һәм миңа террорчы оешмаларда катнашу гаебен тагалар, минем аңа катнашым юк. Минем дә балаларым бар, минем гаиләм бар. Соңгы алты елда мин балаларымны, хатынымны, әти-әниемне кочаклый алмадым. Хәзерге хәл шундый, мәхкәмә хөкем карарын раслаганнан соң безне башка төбәкләргә озатачаклар, кемдер үз гаиләләреннән мең чакрымга, кемдер ике мең чакрым еракка китәчәк. Һәм бу вазгыятьтә аларның безне күрү мөмкинлеге булмаячак, чөнки ике мең чакрымга бару өчен бик күп акча һәм көч кирәк. Һәм безгә күрешүне рөхсәт итмиләр. Миңа бирделәр, әмма ул калын пыяла аша, телефон аша гына булды, аны күрешү дип атап булмый. Әмма һичьюгы туганнарымны кочаклау өчен озак күрешүне сорап күп тапкыр мөрәәгать итсәм дә, андый мөмкинлек бирелмәде. Мин әлегә Башкортстанда булган чакта озак күрешү мөмкинлеге бирүне сорап мөрәәгать итәсем килә.10 елллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Ратмир Мәкъсутовәлеге эш нигезендәге хөкем карарын ""тарихи гаделсезлек"" дип атады. — Адвокатларга, хокук яклаучыларга, журналистларга, туганыма, ""Уфа егермелеге"" дип аталган эшне игътибар белән күзәтеп барган, мәхкәмәләргә килгән, борчылган, мөмкин булганча ярдәм иткән һәркемгә рәхмәт белдерәм. Сезнең йөрәкләрегездә без инде акланган дип өметләнәм, мәхкәмә адекват карар чыгарыр дип өметләнәм. Минем абруем, башка хөкем ителгәннәрнең абруе, дини хокуклар торгызылачак. Бу тарихи гаделсезлеккә тиешле бәя биреләчәк. Әйе, нәкъ менә тарихи гаделсезлек. Бүген инаять кылмаган 300 дән артык яшь егет моңа охшаш эшләр нигезендә караңгы, соры диварлар арасында интегә. Меңләгән кеше үз таянычлары һәм өметләре булган якыннарын югалтты, йөзләрчә бала әтисез үсә, ә гаиләләр акчасыз калды. Балалар моны аңлармы? Бу инаять эше үз иленең киләчәгенә битараф булмаган кешеләрдән авап алыр, мәхкәмәдән авап алыр дип өметләнәм. Сезнең алда мәхкәмә эскәмиясендә утыручы хөкем ителгәннәрнең яртысыннан артыгының хөкем карарлары гомерлеккә иректән мәхрүм итүгә якын бит.14 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Илгиз Гыймалетдиновмөфти Тәлгать Таетдин язганнарга игътибар итүне сорады. — Мин террор күренешләренә һәрчак каршы булдым, мондый гамәлләрне гел хөкем итеп килдем. Бу буш сүзләр генә түгел. Бу эштә минем экстремизмга каршы көрәш чараларында актив катнашуым турында Русия мөселманнары үзәк дини идарәсе мөфтие Тәлгать Таетдинның белдерүе бар. Минем исемем Илгиз һәм мин террорчы түгел.22 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Артур Сәлимовүзе йөргән мәчет имамының уңай бәяләмә язуын әйтте. — 2011 елдан мәчеткә йөри башладым. инаять эшендә ул мәчет имамы язган характеристика бар, анда минем мәчеткә көн саен йөрүем, бернинди дә радикал карашлар белдермәвем, беркемне бернигә чакырмавым язылган. Уку, хезмәт һәм эш урыннарымнан да уңай характеристикалар бар. Беркемгә дә карата көч кулланганым булмады, кулланырга ыенмадым да, канун белән бернинди проблемнарым булмады. Мин беренче инстанция мәхкәмәсендә сәяси инаять эшенә тартылдым һәм шундый озын мөддәткә иректән мәхрүм ителдем.2018 елның 30 июлендә Рөстәм Латыйпов 8 елга, Радмир Мәкъсүтовһәм Руслан Фәттахов— 10 елга, Фәнис Әхмәтшинһәм Фәрит Мостафаев— 11 елга, Александр Корнев, Урал Якупов— 13 елга, Илгиз Гыймалетдинов, Шамил Шәриповһәм Ирек Таһиров— 14 елга, Азамат Каюмов— 20 елга, Радик Әхмәтов— 21 елга, Линар Вахитов, Рөстәм Галләмов, Хәлил Мостафин, Артур Сәлимов, Данис Фәйзрахмановһәм Рафаэль Фәттахов— 22 елга, Рөстәм Хәмзин— 23 елга, Ринат Нурлыгаянов— 24 елга кырыс шартлы колониягә хөкем ителде. Күпчелеге 400 мең сумнан 700 мең сумга кадәр штраф әзасына да тартылды.13 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Урал Якуповәтисе белән бәхилләшү мөмкинлеге бирелмәвен әйтте. — Күп нәрсә әйтәсе һәм хәтта кычкырасы килә, һәм күп нәрсәне сүз белән әйтерлек түгел. Бу вакыт эчендә без күп нәрсә кичердек. Елъярым элек кинәт кенә әтием үлеп китте. Мине тоткарлагач күпләр ""халык дошманы""ннан читкә борылды, мине тереләй күмделәр һәм оныттылар. Шушы авыр чорда минем белән бары әнием, әтием һәм хатыным гына булды. Шул чакта мине кадерләгән һәм минем өчен дә кадерле булган кеше минем белән хушлаша алмыйча бу дөньядан китеп барды. Әтиемнең еназасында була алмавым авыр һәм үкенечле булды. Канун рөхсәт итсә дә, кем инде ""халык дошманы""н әтисе белән бәхилләшергә ибәрсен ди. Минем әмәгатем булган яраткан хатыным бар. Әмма безгә яңа өйләнгән ир белән хатын буларак очрашу мөмкинлеге бирмәүләре дә кызганыч булды. Бу бәладән читкә тайпылмаган, битараф булмаган кешеләргә чын күңелдән рәхмәт әйтәсем килә. Бер акыллы кеше әйтмешли, иллюзиянең дә үз тарафдарлары, дөреслекнең дә үз тарафдарлары бар. әмгыятьтә иллюзия өстенлек ала икән, дөреслеккә иңеп чыгу иңел булмаячак. Дөреслек һәм гаделлек өстен чыгар дип бик нык өметләнәм.14 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Ирек Таһировәлеге мәхкәмә эшенә карата шикаятьләрнең Европа кеше хокуклары мәхкәмәсендә дә каралуын телгә алды. Европа кеше хокуклары мәхкәмәсендә миңа карата 5 нче конвенциянең бозылуы турында карар чыгарылды, Идел буе мәхкәмәсендәге эш барышында булган әзалаулар турында шикаять кабул ителде. Хокук яклау оешмаларының мине һәм башка хөкем ителгәннәрне сәяси тоткыннар дип тануын да әйтеп үтәсем килә. Русия кеше хокуклары вәкиле Москалькова Татьяна янында Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" төркеме эшләре нигезендә инаять аваплылыгына тартылганнар һәм бик зур мөддәткә хөкем ителгәннәр проблемын хәл итү өчен эшче төркем төзелде. Русия югары мәхкәмәсенең киләсе утырышы 21 сентябрьгә билгеләнгән. Анда 24 ел кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Ринат Нурлыгаяновның соңгы сүзе тыңланачак. Шуннан соң мәхкәмә ""Уфа егермелеге"" эше нигезендәге хөкем карарына аппеляция шикаятенә карата үз карарын чыгарыр дип көтелә. Әлеге эш нигезендә мәхкәмәгә тартылганнар 10 елдан алып 24 елга кадәр иректән мәхрүм итүгә хөкем ителде. ""Хизб үт-Тәхрир""нең Русия канатын итәкләүдә гаепләнеп 23 елга ирегеннән мәхрүм ителгән Эдуард Низамовның әнисе Римма Низамова Азатлыкка улының алты баласына ярдәм итеп яшәргә мәбүр булуын, гаделлек эзләп Мәскәүдәге каршылык чараларына йөрүенсөйләгән иде. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","""Бу гаделсезлеккә тиешле бәя биреләчәк"". ""Уфа егермелеге"" соңгы сүзен әйтте",Дин,8547,https://www.azatliq.org/a/30845591.html,2020-09-18T11:00:10+00:00
"Аҡсаның  нимә  икәнен  төшөнөп  бөтмәгән  ике  бәләкәс  ҡыҙы,  уның  заначкаһын  табып, бер – нисә  ҡағыҙ  аҡсаны  төргәктән  алып,  яңыраҡ  ситтән  күсеп  килгән  күрше  ҡыҙы  менән  тәтәй итеп  уйнатҡандар.  Был  хәлде  аңғарып  ҡалған  күрше  ҡатыны,  ҡыҙҙарҙы  лампасый  менән  һыйлап,  аҡсаны  үҙенә  алырға  әүәҫләнгән. Бер  көн  кибеттә  ревизия  эшләгәс,  ҡәртнәйемдең  өҫтөнә  байтаҡ  ҡына  аҡса  сыҡҡан.  Енәйәт  эше  асҡандар. Ярар  әле  ҡартатайым  һыйырын  һатып,  ҡәртнәйемде  төрмәнән  ҡотҡарып  алып  ҡалған.  Аҙаҡ  ҡына  ҡыҙҙар,   аҡсаны  нисек   тәм – томға  алмаштырғандарын  һөйләп,  атай – инәһен  аптыратҡан. Тормош  бит  ул.  Үҙебеҙ ҙә  ҡай  саҡ  лампасыйға  алданып,  намыҫыбыҙҙы  юғалтабыҙ.  Яҙмыш  тигәнең  зәһәр  нимә: бер  көн  лампасый  менән  һыйлаһа,  икенсе  көнөнә  был  артыҡ  шашып  китмәһен,  тип  арҡаға  ҡамсыһы  менән  һуҡтыра. .Һыйыр  һатып  ҡына  ҡотолоп  ҡалырмын,  тимә.",Лампасый. Рамай Ҡаһир,Хикәйә,913,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-07-25/lampasyy-ramay-a-ir-3861879,2024-07-25T16:56:00+00:00
"Экология именлеге милли проектына ярашлы (национальный проект Экологическое благополучие)Бумбатл Бөтә Рәсәй акцияһының көҙгө миҙгеле 30 ноябргә тиклем уҙғарыла. Ҡатнашыусылар макулатураны үҙҙәренең төбәгендәге театр, музей йәки спорт сараларына  билеттарға алмаштыра ала. Был турала Милли өҫтөнлөктәр автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошма хәбәр итә. Макулатура өсөн ҡайһы пунктта билеттар алыу мөмкинлеге тураһында проекттың рәсми сайтында (бумбатл. рф ) белергә мөмкин. Унда Театрға билет тигән махсус төймә барлыҡҡа килгән. Әйтергә кәрәк, бындай акция алтынсы тапҡыр уҙғарыла. Уның маҡсаты кешеләрҙә тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү. Быйыл был сарала 450 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. Улар эшкәртеү өсөн 1273 тонна макулатура тапшырған. Экология именлеге милли проекты тирә- яҡ мөхит тураһында хәстәрлек күрә, кешенең йәшәү өсөн уңайлылығын хәстәрләй. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Макулатура театрға билетҡа алмаштырыла,Йәмғиәт,1029,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-03/makulatura-teatr-a-bilet-a-almashtyryla-4412761,2025-10-03T10:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКатнашучылар саны былтыргыдан 1,5 тапкырга күбрәк. Башкорт теленнән узган онлайн-олимпиада нәтиәләре билгеле булды. Бу хакта Башкорт телен саклау һәм үстерү фондыхәбәр итә. Олимпиада 9-11 октябрьдә узды. Катнашучыларга олимпиаданың рәсми сайтында өч дәрәәнең берсен сайлап, тест үтә алган. Олимпиада Башкортстан башлыгы гранты ярдәмендә тормышка ашырылган. Олимпиадада барлыгы 41 567 кеше катнашкан. Башкорт телен башлангыч дәрәәдә белүчеләр өчен тестны 23 714 кеше биргән. Башкорт телен иркен белүчеләр өчен дәрәәне 16 335 кеше, ""башкорт теле диалектлары"" дигән юнәлешне 1 518 кеше сайлаган. Олимпиадада Уфа, Чакмагыш, Бәләбәй һәм Туймазы районнары халкы актив катнашкан диелә хәбәрдә. Моннан тыш, тест бирүчеләр арасында Чиләбе, Самар, Оренбур, Татарстан, шулай ук Мәскәү, Сургут, Нижневартовски, Вязьма һәм Санкт-Петербург шәһәрләреннән вәкилләр булган. Үзбәкстан, Төркия һәм Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә яшәүчеләр дә катнашкан диелә. Һәр катнашучы үз ыйган баллары күрсәтелгән сертификат бирелгән. Алар дөрес авапларны олимпиада сайтыннан мөстәкыйль төстә тикшерә алды. Башкорт теле буенча онлайн-олимпиада беренче тапкыр 2023 елның октябрендә узды. Ул вакытта анда Русиянең 67 төбәгеннән һәм 23 илдән 27 614 кеше катнашты. Соңгы елларда Башкортстанда татар теле башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты"" дигән төшенчәне дә кулланышка кертеп ибәрде. Рәсми оешмалар да моны куллана. 2020 елдан ""диалект""тан диктантлароештырыла. Татар галимнәре моны уйдырма дип саный. Алар башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалектында"" башкорт теле үзенчәлекләре юк дипбелдерә. Быел Башкортстан башлыгы гранты иңүчеләр арасында өлешчә татар теленә бәйле бер күптелле (татар, башкорт, инглиз телләре) проект кына булды. Аның каравы, Русиядә 2021 елда узган анисәп нәтиәләренәкараганда, Русиядә 1,57 млн башкорт яши дип санала. Башка халыкларның саны күпләп кимегәндә, башкортлар нибары 12,6 меңгә азайды. Башкортлар нигездә Башкортстанда гына артты — якынча 96 мең кешегә. Татарлар республикада 34 меңгә кимеде. анисәп белән бәйле каршылыклы сораулар бигрәк тә Башкортстан һәм Татарстанда туды. Соңгы елларда Башкортстанда татарларны башкортлаштыру сәясәте көчәйде. Башкортстан галимнәренең бер өлеше республиканың көнбатыш өлешендә яшәүче татарларның теленә, килеп чыгышына басым ясап, аларның чынында татар түгел, ә башкорт булуларын дәлилләргә тырыша. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкорт теленнән онлайн-олимпиадада 41,5 мең кеше катнашкан, шуларның 1,5 меңе — диалект нигезендә тест биргән",Яңылыҡтар,2411,https://www.azatliq.org/a/bashkort-telennan-onlayn-olimpiadada-41-5-meng-keshe-katnashkan-shularning-1-5-menge-dialekt-nigezenda-test-birgan/33159283.html,2024-10-15T13:34:12+03:00
"– Уның исеме мөхәббәт, балаҡайым. Өс йыл була бит танышыуығыҙға, хәтереңдәме? Яңы йыл алдынан. Подъезға тиклем икәүебеҙҙе оҙатты ла, һинең телефон һандарын яҙып алғайны. Кейәүгә саҡырмаймы әле? – Маһира апай, ҡыйыулығын йыйып, егерме бишен тултырған ҡыҙынан һорай һалды. Ә Айсулпан өсөн ул ҡурҡыныс үткән шикелле, бер ҙә аптырамай ғына яуапланы: – Ул тәҡдим төшкө сәйгә туҡтарҙан биш минут алдан килә, әсәй. «Сыҡ миңә кейәүгә, йәнем», – тип яҙа. Йыл ярым инде. – Ә һин нимә тип яуаплайһың? – әсәй кеше ҡыҙы алдына ҡылт итеп йүгереп килде. – Өндәшмәйем. Өркөтөүҙән ҡурҡам. Уға яуап кәрәкмәй ҙә шикелле. Кәрәкһә, осрашҡан ваҡытта тәҡдим итер ине. Осрашһаҡ бит, бер ни өндәшмәй, йылмайып ҡына йә бергәләп магазинға инеп сығабыҙ, йә юл аша үтәбеҙ. Ә ҡалған аралашыу телефонда ғына бара. Өс йыл инде. – Яуап бир һин уға, ғүмер үтә бит. Мин дә ейәндәр тыуыуын көтөп арыным. Исмаһам, яратып ҡалһам, тием дә, – Маһира апай тағы йөрәген өйкәп торғанын ысҡындырҙы. Йыуынырға ингән ҡыҙы яуапһыҙ ғына уны тыңланы. – Бер-беребеҙҙе өйләнешерҙәй итеп белмәһәк тә, ризалыҡ бирәйемме? Нисек йәшәрбеҙ һуң? Мин уның фотограф булып эшләүен генә беләм. Яҙған хаттарында матур тау-урмандар фотоларын һала ла, гел «яратам», тип яҙа. Ҡайһы саҡта «һағындым, бәғерем», тигән була. Үҙем дә шул хаттарына өйрәнеп киткәнмен, яуапһыҙ ғына көтәм. Килһә, күңелгә нисектер рәхәт һымаҡ та булып киткеләй. Шуға әүрәп, бүтәндәр менән аралашмайым. Ана, Рәмиләне күрәм бит, егете менән көн буйы талашалар ҙа, кис етһә, йә киноға, йә дискотекаға бергәләп китәләр. Икенсе көнөндә тағы телефон аша, йә осрашып талашалар. Бер-береһенә әйтмәгән алама һүҙҙәре ҡалмай. Ә беҙҙең аралашыу – китаптағы һымаҡ. Ул яҙа, мин уҡыйым. Ул яҙа, мин ҡыуанам. Шулай өйрәнгәнбеҙ. Маһира апай ҡыҙының һөйләүенән ҡурҡышта ҡалды: нисек инде телефондан хат алышып ҡына йәшәмәк кәрәк? Исмаһам, етәкләшеп урам буйлап йөрөмәгәс, күккә ҡарап йондоҙҙар һанамағас, йә бер-береңә ҡарап кафела ултырмағас? ! – Ҡыйыуһыҙлығын еңә алмай йөрөй егет. Һин бөгөн уның хаттарына яуап бир. Ә эштән һуң күрешеп алығыҙ. Тәҡдимен кире ҡағып ҡуйма. Егеттәр юҡ заманда кейәүһеҙ ҡалмайыҡ. Йәшең дә бара бит. Айсулпан шулай итте лә. «Төшкө аштарың тәмле булһын, ҡәҙерлем. Сыҡ миңә кейәүгә, йәнем! Һин дә матур, мин дә нисауа, ә балаларыбыҙ донъялағы иң матурҙары булыр», – тигән төшкө хат порцияһы килеп төшкәйне, оҙаҡ уйламай, яуап яҙҙы: «Мин риза, ҡәҙерлем. Туй көнөн билдәләр өсөн бөгөн күрешәйек. Редакциянан мине ҡаршы алһаң да була. Мин ҡыҙыл раузалар яратам». Исемләп өндәшергә лә иткәйне, ләкин йәнкиҫәккәйенең исемен белмәгәс, хаты аҙағына «ҡәҙерлем», тип өҫтәп ҡуйҙы. Бының бер зыяны юҡтыр, тип уйланы ҡыҙ. Сөнки үҙе лә, йә йәнем, йә ҡәҙерлем, берҙән-берем, йә һөйөклөм тип кенә яҙа бит. Хатына яуап килмәне. Эш көнөн берсә борсолоп, берсә буласаҡ осрашыуҙы күҙ алдына килтереп онотолоп-онотолоп үткәрҙе Айсулпан. Моғайын, егете ул яратҡан ҡыҙыл раузаларҙан ғына торған ҙур букет тотоп килер. Быныһы оялып ҡына, ҡараштарын төшөрөп, уларҙы алған булыр. Тәүгә танышҡан кешеләрҙәй булып исемдәрен һорашырҙар. Моғайын, ул йә Азат, йә Азаматтыр. Сөнки тап ошо исемдәрҙе яҡын күрә Айсулпан. Хыялланғанда ла тел төбөндә ошо ике исем урала. Шунан былар, ресторанға барыр. Шул ресторан хәстәрләп хатҡа яуап яҙмағандыр әле. Урам буйлап сут-сут һөйләшеп етәкләшеп кенә атларҙармы икән, әллә һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй машиналамы, йә такси саҡыртырмы. Ни эшләһә лә Айсулпан ҡаршы килмәҫ. Тәү баштан үҙен донъя тотҡаһы, ғаилә башлығы итеп тойһон әле егете. Ҡарарҙарҙы ла үҙе ҡабул итһен. Был көндө йыл ярым түҙемһеҙләнеп көткәнен әллә нисә тапҡыр ҡабатлар инде бахырҡай. Киске алты тулыу менән, тәүгеләрҙән булып эштән сыҡты Айсулпан. Сыҡты ла, редакция эргәһен ҡырҡ ураны, егете күренмәне. Баяғы ресторан, йә кафе белешеп һуңлайҙыр, тип үҙен тынысландырҙы ҡыҙ. Ләкин бер, ике сәғәт үтте. Телефон да тынып ҡалған. Шылтыратып ҡараны, геүелдәк тә бармай хатта. Смс яҙҙы, «хатығыҙ тапшырылманы» тигән яуап килде. Ә ғәҙәти тормошта ул егете был мәлдә инде өсөнсө, дүртенсе тапҡыр сәләмдәр ебәрергә тейеш ине лә һуң! .. Кәйефе боҙолоп, ҡайтыр юлға сыҡты Айсулпан. Ҡәҙимге генә алыҫ йәшәһәләр ҙә, уйҙарын рәткә һалайым тип, йәйәүләп ҡайтырға булды ул. Парк буйлап яйлап атланы. Эргәһенән үткән һәр әҙәм йөҙөндә яҡын кешеһен танырға теләгәндәй, һәр береһенә текләп ҡараны. Шулай атлай торғас, уны баҫтырышып барған егет менән ҡыҙ ҡыуып үтте. Егет ниндәйҙер таныш тауыш менән ҡысҡыра биреп үҙенән алда атлаусы ҡыҙға: «Мин бөгөн генә өс йыл яратҡан ҡәҙерлем менән ташлаштым. Бик әүҙем булып сыҡты, өйләнешергә тәҡдимде миңә үҙе яһаны ла ҡуйҙы. Розалар һорай, етмәһә. Аптырарлыҡ, эйе бит. Үткән замандан төшөп ҡалған булып сыҡты ул сибәркәй – роза, туй. Тора-бара бала таптыра башлаһа. Ташларға тура килде. Уны ла, телефон симкаһын да. Шулай ҙа бик ҡыйын миңә, телефон аша аралашмайынса йәшәй алмайым. Телефон һандарығыҙҙы ғына әйтегеҙ, мин һеҙгә матур хаттар яҙырмын, фотолар һалырмын», – тип хәбәр һөйләгәне ауаз булып яңғырап ишетелеп ҡалды.","Сыҡ миңә кейәүгә, йәнем! ..",Юмор,4941,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-22/sy-mi-key-g-y-nem-4517018,2025-12-22T13:35:00+00:00
"Такое мнение озвучила кандидат социологических наук, доцент кафедры региональной экономики и управления УГНТУ Елена Шевалдина.",Выборы президента России в Башкортостане прошли на высоком уровне,Яңылыҡтар,126,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-17/vybory-prezidenta-rossii-v-bashkortostane-proshli-na-vysokom-urovne-3689147,2024-03-17T23:19:34+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ҡатнашҡан Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Бәпес моделле китапханаһының ""Кәрәҙ"" әҙәби түңәрәге тәрбиәләнеүсеһе Тәлғәт ХОҘАЙҒОЛОВТАН видео көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ТӘЛҒӘТ ХОҘАЙҒОЛОВТАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,Конкурстар,590,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/t-l-t-ho-ay-olovtan-videoya-ma-k-t-be-2559429,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Амур өлкәһе халҡының хеҙмәте таң ҡалдыра: боҙҙан эшләнгән шедеврҙың үлсәме 100-гә 70 метрға тиклем! Оҫталарға -40 градуслыҡ һыуыҡ та, ҡар яуыуы ла ҡамасауламаған. Бер ай буйы эшләгәндәр, ҡар күмеп китһә — яңынан башлағандар. Боҙҙа сәнғәт мәктәбе уҡыусыларының эскизы йәнләнгән. Шәп! Ҡышҡы мөғжизә! Һеҙгә, дуҫтар, оҡшанымы? Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Һоҡланғыс ижад эше!,Юмор,713,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2026-01-23/o-lan-ys-izhad-eshe-4547501,2026-01-23T15:10:00+00:00
"Республиканский центр народного творчества в социальной сети Вконтакте запустил новую рубрику «Мир театра глазами участников «Театрального Приволжья»». Еженедельно центр будет рассказывать об участниках – победителях регионального этапа фестиваля «Театральное Приволжье». Каким видят театр дети? Что они думают о своей роли и что для них театр? Эти и многие другие откровенные истории ждут вас каждую неделю. Ведь театр — это не просто сцена, а целая вселенная чувств, эмоций и вдохновения. Напомним, Окружной фестиваль «Театральное Приволжье» ежегодно объединяет театральные сообщества всех 14 субъектов Приволжского федерального округа. Проект проводится с 2019 года по инициативе полномочного представителя Президента РФ в ПФО Игоря Комарова.",Иғтибар! Өр яңы рубрика!,Мәҙәниәт,745,https://shonkar.com/news/culture/2025-07-30/i-tibar-r-ya-y-rubrika-4332783,2025-07-30T22:12:00+00:00
"Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов (сулда) һәм Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбиров НТВ журналистларына Башкортстанның ни сәбәпле Татарстан белән узышуынаңлаткан. Ике республика арасындагы көндәшлекне ул ""дусларча ярышу"" дип атаган. ""Бу шәп әйбер, чөнки көндәшлек кенә алга барырга булыша. Ике тугандаш республика, икътисадлары да охшаш, мәдәнияте һәм гореф-гадәтләре бер. Шуңа күрә дусларча ярышу бар"", дип аңлаткан ул. Шулай да ул моны ""сәламәт көндәшлек"" дип искәрткән һәм ""кемнеке начаррак"" дип ачыклау өчен эшләнми, тагын да яхшырак эшләргә, алга барырга рухландыра дигән. Узган ел Петербурдагы халыкара икътисади форумда Хәбиров ""Тугандаш Татарстаннан башка без бөтенләй алга китә алмыйбыз, ә алар – бездән башка"", дигән иде.2019 елда исә Хәбиров Татарстан белән Башкорстан арасында көнчелек түгел, көндәшлек ятадип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Радий Хәбиров Башкортстан белән Татарстан арасындагы көндәшлекне ""дусларча ярышу"" дип атаган",Яңылыҡтар,971,https://www.azatliq.org/a/32467737.html,2023-06-20T14:42:03+00:00
"«Уҡтан атыр, ергә ятыр, башҡорт ҡыҙҙары батыр», тип йырлана йырҙа. Матурлыҡ ҡына түгел, саялыҡ та, ҡыйыулыҡ та хас беҙҙең милләт ҡыҙҙарына.",Тамъяндың сая ҡыҙы,Йәмғиәт,139,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-01-29/tam-yandy-saya-y-y-4100669,2025-01-29T09:40:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБәйге милли традицияләрне саклау һәм халык иатын популярлаштыру максатыннан уздырыла, диелә. Татарстанда беренче тапкыр ""Сабантуй сылуы - 2024"" дигән матурлык һәм талант бәйгесе үтәчәк. Аны милли традицияләрне саклау өчен үткәрәләр. Бу хакта Казан мэриясе матбугат хезмәтеиткерә. Бәйге ике этапта үтәчәк: сайлап алу туры 12 июньгә билгеләнгән, йомгаклавы 23 июньдә булачак. Бәйгедә катнашучыларны сайлап алганнан соң, әзерли башлаячаклар. Остазлар аларга иади номерлар әзерләүдә булышачак, дефиле һәм ораторлык осталыгына өйрәтәчәк диелә. Бәйге милли традицияләрне саклау һәм халык иатын популярлаштыру максатыннан уздырыла, диелә. Анда 18 яшьтән зуррак кызлар катнаша алачак. Бәйгедә катнашу бушлай. Бәйгенең финалы Сабантуйны бәйрәм иткән көнне, 23 июньдә, Дәрвишләр бистәсенең Каенлык аланында булачак дип иткерә мэрия матбугат хезмәте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда беренче тапкыр ""Сабантуй сылуы"" матурлык бәйгесе үтәчәк",Яңылыҡтар,998,https://www.azatliq.org/a/kazanda-berenche-tapkir-sabantuy-silui-maturlik-baygese-utachak-/32980494.html,2024-06-05T16:56:06+03:00
"Киевта Һэлллоуин бәйрәмеТатарстан мөселманнары диния идарәсенең шаригать мәсьәләләре бүлеге башлыгы Булат Мөбәрәков мөселманнар Һэллоуинны бәйрәм итмәскә тиеш дип саный. Бу турыда ул Татар-информ агентлыгына белдергән. Мөбәрәков фикеренчә, бу бәйрәм гомумкешелек кыйммәтләренә каршы килә һәм аны ниндидер иблис бәйрәме дип атарга була. Без (Һэллоуинга - ред) тискәре мөнәсәбәттә. Бу мәдәният ниндидер иблис бәйрәменә әверелде. Гомумән нормаль традицияләргә, гомумкешелек традицияләренә каршы килгән нәрсәләр — иблис традициясе, ди Мөбәрәков. Аның фикеренчә, мондый чаралар деградациягә һәм милләтнең юкка чыгуына китерә.",Татарстан мөфтияте Һэллоуинны бәйрәм итмәскә чакыра,Яңылыҡтар,620,https://www.azatliq.org/a/30243953.html,2019-10-30T09:50:47+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСугыш башланганнан соң Русиядә кораллы көчләрдә хезмәттән баш тарту өчен мәхкәмәләргә 20 меңнән артык инаять эше тапшырылган. Әлеге санны мәхкәмә сайтларыннан ыелган мәгълүматка сылтанып ""Медиазона"" китерә. Эшләрнең иң күбе хәрби бүлектән үз белдеклеге белән китү маддәсенә бәйле ачылган. Барлыгы - 18 159 эш. Бу маддә ун елга кадәр иректән мәхрүм итүне күздә тота. Боерыкны үтәмәү маддәсе нигезендә 1369 эш кергән. Бу ""иңел маддә"" санала. Тагын мең кешегә эш дезертирлык өчен кузгатылган. Моның өчен гомумән 15 елга кадәр төрмә яный.2025 елның май ахырына барлыгы эшләре мәхкәмәнә тапшырылган 20 662 кешедән 17 721 кешегә инде хөкем карарлары чыгарылган. Русиядә",Русиядә кораллы көчләрдә хезмәттән баш тарту өчен мәхкәмәләргә 20 меңнән артык инаять эше тапшырылган,Яңылыҡтар,687,https://www.azatliq.org/a/33457005.html,2025-06-27T11:44:09+00:00
"515 июнь Татарстанның теннис академиясендә узачак республика ифтарына билетларны мөхтәсибәтләр аркылы имамнар тараткан. Бу хакта бүген узган матбугат очрашуында Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин белдерде. Билгеле булганча, социаль челтәрләрдә билетны кайдан алып була дигән сораулар күренә башлады. Мөфти сүзләренчә, билетлар инде таратылып беткән. ""Мохталарга, гарипләргә бирелде. Бу безне берләштерә торган чара һәм шуңа анда төрле кешеләр булырга тиеш. Хәзрәтләр дә, ырчылар да бар. Татарстан митрополиты Феофан, Татарстан раввины Ицхак Горелик та көтелә. Ифтар 100 кешегә әзерләнгән булса, анда бит 200 кеше сыя алмый. Билет итмәгән кешеләр үпкәләмәсен, чөнки без 10 мең кешене генә кабул итә алабыз. Чакыру кәгазен бер кешедән алып икенчесенә бирә алмыйбыз, диде мөфти. Республика ифтарына Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның килүе дә көтелә. Сәмигуллин әйтүенчә, түрәләр дә барлык килгән халык белән бөр өстәлдә утырачак. ""Узган ел түрәләр безнең белән бергә утырды һәм ашады. Ифтар югары түрәләр, элита өчен аерым түгел. Без барыбыз да Аллаһ каршында тигез"", диде. мөфти. әмәгать намазы ачык һавада спорт мәйданчыгында укылачак. Ифтар үзе теннис академиясе эчендә булачак. Ифтарда бер кешене ашату 500 сумга төшә. Өстәлдә су, имеш сулары, киптерелгән иләк-имеш, пылау, ит һәм яшелчә кабымлыклары, өчпочмак, бөккән, чәкчәк, конфетлар булачак. Боларны әзерләү өчен 1,3 тонна сыер ите, 600 килограм дөге, өч тонна иләк-имеш, 800 килограмм киптерелгән иләк-имеш, 10 кисәк чәкчәк, 400 килограм конфет һәм бер тонна колбаса кабымлыклары әзерләнгән. Ифтарга керә алмыйча читтә калучылар өчен тагын бер мең ланчбокс әзерләнәчәк, диелә пресс-релизда. Ифтар өчен 20 ләп иганәче һәм шулай ук гади кешеләр дә акча биргән.",Республика ифтарына чакыру кәгазьләре таратылып беткән,Дин,1729,https://www.azatliq.org/a/28545095.html,2017-06-13T08:49:30+00:00
"Сараны Башҡортостан Республикаһы  Нәшриәт йорто ойоштороп, мари, татар, башҡорт телдәре уҡытыусылары, шағирҙар һәм прозаиктар, Дружба һәм Келшымаш  гәзиттәре хеҙмәткәрҙәре, район үҙәге һәм ауылдарҙан туған тел проблемаһына туранан-тура ҡағылған ҡатнашыусыларҙы йыйғайны. Медиа менеджер Әлфиә Байбурина модератор булған түңәрәк өҫтәлдә «Башҡортостан Республикаһы» Нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Зөлфиә Рәхмәтуллина «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире Миләүшә Ҡаһарманова, дәүләт  телерадиокомпанияһы дикторы Флүрә Мурзина, ""Чолман"" гәзитенең баш мөхәррире Игорь Губаев һәм башҡа ҡатнашыусылар туған телдәр проблемаһының хәҙерге заманда элеккегә ҡарағанда ла киҫкенерәк тороуын билдәләне, балаларҙа туған телгә ҡыҙыҡһыныуҙы нисек үҫтерергә кәрәклеге хаҡында һөйләште. Ҡатнашыусылар олатай-өләсәй, атай-әсәйҙәрҙең ғаиләлә балалары менән туған телдә һөйләшергә тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Ябай ғына аралашыуҙан башланып, әкиәт-шиғырҙар, гәзит-журналдар уҡыу, мультфильм-кинолар ҡарау, уйындар уйнау аша балаларҙы туған телгә ылыҡтырырға мөмкин тигән һығыстаға килделәр. Ғаиләлә башланған эш, әлбиттә, балалар баҡсаһында, мәктәп, колледж, вуз системаһында ла дауам иттерелә. Ошондай системалы, берҙәм алып барылған хеҙмәт аша ғына туған телдәрҙе һаҡлап ҡалып була тигән фекергә килде түңәрәк өҫтәлдәгеләр. Сараның Мари тарихи-мәҙәни үҙәктә үткәрелеүе лә символик мәғәнәгә эйә. Был үҙәктең төп бурысы - мари  телен, мәҙәниәтен, тарихын  һаҡлау һәм яҡлау. Флүрә Мурзина Рәми Ғариповтың Туған тел шиғырын һөйләһә, үҙәктең төп белгесе Алексей Ибулаев шиғырҙың мари телендәге тәржемәһен бәйән итте. Был шиғыр  туған тел проблемаһының һәр төрлө халыҡта ла актуаль булыуын күрһәтте. Халыҡ-ара туған телдәр көнө алдынан үткән был һөйләшеү бик урынлы. кәрәкле булды. Роза Хөснуллина",Башҡортостан ҡыҙы Ҡатын-ҡыҙ биләмәһе проектында,Аңлатма,1802,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-19/bash-ortostan-y-y-atyn-y-bil-m-e-proektynda-4585561,2026-02-19T16:37:00+00:00
"Динара СадретдиноваТапшыруда ислам темасыннан башка, исламны тоткан һәр милләтнең гореф-гадәтләре, традицияләре турында да сөйләнә иде. ""Азатлык"" хәбәрчесе тапшыруның ябылу сәбәпләре хакында тәфсиллерәк мәгълүмат алыр өчен тапшыруны алып барган Динара Садретдиновага мөрәәгать итте. – Динара ханым, ни сәбәпле ""Мөселманнар"" програмы эфирдан югалды, шул турыда әйтегез әле? – Мин берничә сәбәпне әйтеп үтәр идем. Шуның беренчесе – кризис. Аннан соң безнең тапшыру каналга бер тиен дә керем китергән тапшыру түгел. Аның чыгымнарын тулысы белән бюджет акчасыннан түләделәр. – Кайбер каналлар, тапшырулар дип әйтергә була, рекламадан кергән акчага яши. Сезнең програмда нигә реклама юк иде? – Әйе, безнең програмда реклама юк иде. Беренче сәбәбен тапшыруның эчтәлегенә күрә әхлакый принциплардан чыгып эшләнде дисәк, икенче сәбәбе дип безнең тапшыруның бик кыска вакытлы булуын да исәпкә алырга кирәк. Чөнки реклама бирер өчен 19 минут тапшыру узарга тиеш, канун буенча. Ә безнең барлык тапшыруга чиста вакыт барлыгы 13 минут бирелгән. Әссәмәгаләйкүм дип әйтергә өлгермисең, шул арада Вәгаләйкүм әссәләм дип әйтер вакыт итә. Кайда куясың ул рекламаны? Безнең програм тулысы белән Русия телеканалы акчаларына алып барылды. Бу тапшырулар өчен бернинди ислам оешмалары ягыннан акча кертүләр булмады. Шуның өчен үзләре ачталар да, үзләре яптылар дип әйтергә була. – Һәр атнаның омгасында иртәнге тугыздан алып 15 минут эчендә алып барыла торган ""Мөселманнар"" програмына халык ияләнгән иде инде. Канал бу програмны ябып, күп акчаны янга калдырмы икән? – Безне генә япмадылар, безнең белән бер вакытта Тыныч йокы, нәниләр програмы да ябылды. Ул програм безгә караганда да дәвамлы чыккан програм иде. Әле кайберәүләр безнең програм ябылганын аңлап та бетермәделәр. Аны һаман да эшли дип уйлыйлар. Чөнки кыска вакытлы бит. Ләкин шул вакыт эчендә безнең програм телевизор караучыларның 25ын үз янына ыя иде. Безнең рейтенг бик югары иде. 25 тамашачы ул миллион ярым кеше белән исәпләнә. Әлбәттә, тапшырулар башланганда. 14 ел элек безне төрле вакытка куялар иде. Иртән бик иртә дә эфирга чыктык, хәтта омга намазы вакытына туры килгән заманнар да булды. Әлбәттә ул бездән тормады, ничек куялар инде итәкчеләр, шуңа буйсынасың. Ләкин омга намазы вакытына туры килү бу соңгы чик иде, без ризасызлыкны белдергәч, безне иртәнге 9 га куя башладылар. Ул вакытта беренче каналда яңалыклар бара. Шулай булуга карамастан без бик күп тамашачыларны ыя идек. Безнең програм ислам белән бергә мәдәни-агату програмы да иде. Безне бит мөселманнар гына түгел, башка дин, башка милләт кешеләре дә карый иде. – Шундый югары рейтинг, тамашачы да күп карый, нигә соң канал үзе бу програмны саклап калыр өчен бер чара да күрмәгән? – Әлбәттә, кызганыч, чара күрүче булмады. Безнең команда әле бәлки культура каналында өч дингә – ислам, православ, яһүди диннәренә багышлап тапшыру програмы эшләргә булыр дип тәкъдим иткән идек. Анда бит Ныне дип аталган шуңа охшаш програм булып алган иде. Шул форматта саклап була тапшыруны дип әйткән идек. Ләкин хәзер бит православларның берничә програм барлыкка килде. Спас, Минем шатлыгым. Мөселманнар өчен берни дә юк. Шулай дисәм дә Мөселманнар програмы ябылган вакытта безне өметләндерделәр. Русия 24 каналында ислам турында аерым бер програм булачак дип вәгъдә иттеләр. Сентябрь аеннан кастинг – сайлап алулар башланды. Ләкин миңа баштан ук, бу тапшыруга сезне алмаячакбыз, чөнки безгә алып баручы ир кеше кирәк булачак, диделәр. Ләкин ул имеш-мимешләр шуннан ерак китмәде. Әкренләп сүнде. Шул програм ябылган вакытта безнең өчен бик авыр булмасын дип уйлап таптылар бугай ул яңа програм хакында. Нәрсә әйтергә дә белмәссең, хәзер бу турыда сүз юк, бетте. – Динара ханым, берничә ел бит инде, мөселманнар өчен Дини идарә махсус телевидение каналы булдырачак дигән сүзләр йөри. Сез ул турыда ишеткәнсездер дип беләм. Аның киләчәге ничек соң, булачакмы ул канал? – Әйе, мин дә ишеткән идем ул турыда. Без көтәбез аны. Ул мәсьәлә белән Фәрит Фарисов шөгыльләнгән иде. Ләкин аңа рөхсәт бирмәделәр бугай, төгәл генә әйтә дә алмыйм. Ләкин минем белән бергә эшләүчеләр әле мөселман програмының киләчәге турында өметләрен өзмиләр. Интернет вариантын эзерлиләр. Безнең програм кызыклы програм иде бит ул. Аны ташлап китү кызганыч. Без мөселман халыклары төрле милләт булуыбыз белән дә бере-беребезгә бик кызыклы бит! Әле хәзер дә мөселманнар белән очрашкан вакытта безнең програмны караучылар миңа: Сез безнең өчен туганыбыз кебек инде! диләр. Кайберәүләр: Мин сезне балачактан бирле карыйм! дип тә әйтә. – Мөселманнарпрограмы сезнең төп эшегез иде. Хәзер нәрсә белән шөгыльләнәсез? Һөнәрегез буенча сез кем? – Аллага шөкер, Мөселманнар тапшыруы темасын интернет сәхифәләрендә дәвам итәргә чакырдылар. Анда ислам темасы күбрәк булыр дип уйлыйм. Ләкин ул барыбер мәдәни-агарту програмы булып калачак. Догада торыгыз, мин моны бик телим. Аннан соң гражданлык журналистика мәктәбенә укытырга чакырдылар. Ул да эш. Хәзерге яшьләр үзләре өстендә күп эшлиләр. Кайберәүләр хәтта риторика дәресләре ала. Үз-үзеңне тоту, әңгәмә алып бару мәдәнияте. Мин андый дәресләр дә бирәм. Мин бит театр академиясен тәмамладым, ГИТИСны. Аның да әле музыка театрларында эшли торган артист профессиясе миндә. Мин ырлый идем. Ләкин бишенче курста яулык ябып йөри башлагач, ырлы тамашаларның минем өчен булмавын аңладым. Мине тагы бер югары белемем бар. Мин лингвист. Русиянең журналистлар берлеге әгъзасы да. Әле бу көннәрдә Дини идарәгә бәйгегә килгән шигырьләр укырга йөрим.10 ел инде пәйгамбәрнең туган көненә багышлап шигъри бәйге игълан ителә. Быел ул бәйге беренче тапкыр Мәүлеттән аерым уздырыла. Анда бик күп шигырь килгән. Шуның бишесен сайлап алганнар. Тамашачылар соравы белән Дини идарә танылган кешеләр сөйләвендә бу шигырьләрне үзенең интернет сәхифәсенә урнаштырачак. Быелгы бәйге Мәчетләр – Алла йортлары дип атала. Ул шигырьләрне Ринат Ибраһимов, Егор Кончаловский, Камил Ларин, Илдар хәзрәт Әләүтдинов тә укый. – Динара ханым, Сез татар гаиләсендә туган татар кызы. Туган телне ни дәрәәдә беләсез? – Туган тел минем анымда утыра. Мин инде Мәскәүдә туган дүртенче буын булсам да, безнең өйдә татарча сөйләшәләр. Әбиләр, әниләр. Мин үзем бик яхшы беләм дип мактана алмыйм. Ләкин тартылам туган телгә, туган якка. Инде берничә ел рәттән апам һәм аның балалары, үземнең кызым белән әтиемнең туган ягы Түбән Новгород өлкәсендәге Петрякса авылына кайтабыз. Анда кайткач, күңелдә нинди халәт булганын сүз белән генә аңлатып бетереп булмый. Балалар да бик яраталар анда кайтырга. Минем шундый бер кагыйдәм бар – узганнардан бер нәрсә дип тә үкенмәскә! Ләкин туган телне яшь чактан ук яхшы өйрәнмәгәнемә бик үкенәм. Шуңа күрә балама өйрәтергә тырышам. ан тартмаса, кан тарта дип юкка гына әйтмиләр бит. Динара Садретдиновага үзләренең хөрмәтен күрсәтеп, Татарстан, Карачай-Черкес, Дагыстан республикалары атказанган артист исемен биргәннәр, ул шулай ук Ингушетия республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре дә.","Динара Садретдинова: ""Ислам турында тапшырулар интернетта чыгачак""",Дин,6895,https://www.azatliq.org/a/27607869.html,2016-03-18T01:30:41+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТәртипсезлекләрне оештыруда ун кеше гаепләнә. Алтынчы Кассация мәхкәмәсе барысының да сак астында утыру вакытын 2025 елның 17 апреленә кадәр озайткан. Русия Тикшерү комитеты тарафыннан ""Баймак эше""ндә ""киңкүләм тәртипсезлекләрне оештыручылар"" дип билгеләнгән ун кешенең инаять эшләре Оренбур өлкә мәхкәмәсендә каралачак. Самардагы Алтынчы кассация мәхкәмәсе шундый карар чыгарган. Бу хакта -чатларда гаепләнүчеләрнең туганнары хәбәр итте. Бу —Юлай Әюпов, Ильяс Байгускаров, Артур Мөхәмәтов, Әхмәт Якупов, Закир Әхмәдин, Самат Дәүләтов, Салават Йылкыбаев, Данис Гайсин, Айнур Хөсәеновһәм Әлфинур Рәхмәтуллина. Былтыр сентябрь ахырында тикшерү комитеты аларның инаять эшләрен аерым карарга дип билгеләгән иде. Унысын да ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру""да (Русия инаять кодексының 212 маддәсе, 1 өлеше) гаеплиләр. Шул ук вакытта Мөхәмәтов, Йылкыбаев, Әюпов, Дәүләтов, Якупов һәм Рәхмәтуллина ""хакимият вәкиленә карата гомеренә һәм сәламәтлеккә куркыныч тудырмаучы көч куллану"" турында да (Русия инаять кодексының 318 маддәсе, 1 өлеше) гаепләнде. Алтынчы Кассация мәхкәмәсе бөтен гаепләнүчеләрнең дә сак астында утыру вакытын 2025 елның 17 апреленә кадәр озайткан. Элегрәк Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Баймакта ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыруда"" гаепләнүчеләрнең эшләрен Оренбур өлкә мәхкәмәсе караячак",Яңылыҡтар,1329,https://www.azatliq.org/a/baymakta-kingkulam-tartipsezleklar-oeshtiruda-gaeplanuchelarneng-eshlaren-orenbur-olka-mahkamase-karayachak/33278043.html,2025-01-16T18:09:28+03:00
Активация өсөн ҡушымтаны яңыртыу ҙа етә. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы,"Таныш түгел номерҙан шылтыратыуҙы Х иҫкәртәсәк! Ят номерҙан шылтыратыу килһә,",Яңылыҡтар,263,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-01-22/tanysh-t-gel-nomer-an-shyltyratyu-y-mah-i-k-rt-s-k-yat-nomer-an-shyltyratyu-kil-4546378,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Польша президенты Анджей Дуда (с) Селим Хазбиевичка (у) илче таныклыгын тапшыраДөнья кырымтатар конгрессы делегаты, профессор Селим Хазбиевич Казакъстан һәм Кыргызыстанда Польша илчесе итеп билгеләнде. Польша президенты Анджей Дуда Хазбиевичка илче грамоталарын тапшырды. Сеймда Селим Хазбиевичне бу вазифага Польша тышкы эшләр министры Витольд Ващиковски тәкъдим иткән. Тарихчы, публицист, профессор Селим Хазбиевич чыгышы белән польша-литва татары. Ул кырымтатар халкының икенче Корылтае делегаты (1991), Әнкарада узган икенче Дөнья кырымтатар конгрессы делегаты (2015) була. елларда Польша татарлары берлегенең рәисе, 2003 елга кадәр Гданьскида мөселман әмгыяте имамы. Селим Хазбиевич 1990 елдан Кырымга еш сәфәр кылды, Кырымтатар Мәлесе белән тыгыз элемтәдә. 2014 елдан бирле Дөнья кырымтатар конгрессының Украина, Төркия, Литвада узган күчмә утырышларында даими катнаша.",Кырымтатар Селим Хазбиевич Казакъстан һәм Кыргызыстанда Польша илчесе итеп билгеләнде,Яңылыҡтар,875,https://www.azatliq.org/a/28585940.html,2017-06-29T11:37:00+00:00
"Бу атнада ширкәте ""акыллы"" технологияләрне актив кулланган шәһәрләргә күзәтүәзерләде. Исемлектә биш шәһәр бар. Белгечләр фикеренчә, Сингапур, Барселона, Нью-Йорк, Лондон һәм Сан-Франциско шәһәрләрендә иң күп ""акыллы"" сенсорлар һәм системнар кулланыла. Акыллы шәһәр төшенчәсе инде берничә дистә ел кулланыла. Аны төрле белгечләр төрлечә аңлый, тик төп фикер белән барысы да килешә: акыллы шәһәрдә инновацион технологияләр замана таләбенә туры килгән тормыш сыйфатын тәэмин итәргә тиеш. Бу шәһәрдәге инфраструктура, идарә итү системнары, тораклар һәм социаль институтларны икътисади һәм экологик яктан мантыйклы куллануны күз алдында тота. ""Акыллы шәһәр"" тормышны ничек яхшырта ала соң? исемлегенә таянып, биш конкрет мисалга тукталыйк. СингапурБу шәһәрдә теге яки бу урында халык тыгызлыгын билгеләгән иһазлар һәм сенсорлар урнаштырылган. Бу транспорт системын идарә итүне иңеләйтә: кеше күбрәк булган иргә транспорт күбрәк ибәрелә, һәм киресенчә: ихтыя булмаган ирдә транспорт кими. Сингапурның Юхуа дигән районында бер кварталда йортларның барысы да су һәм электр энергиясен күзәтүче айланмалар белән иһазландырылган. Алар анда яшәүчеләргә ресурсларны саклау турында киңәшләр бирә һәм күрсәткечләрне анализлау өчен тиешле идарә органнарына ибәрә бара. Шәһәрдә телемедицина дигән тагын бер кызыклы инициатива бар. Табиблар киңәшләрен хәзер монитордан гына бирә ала. Алар игътибар белән авыруларны карый, күзәтә һәм тиешле дәвалану тәртибен аңлата. Әлбәттә, бу тест режимындагы инициатива бары тик иңел авыруларга карый. Ихтыя булганда ашыгыч ярдәм машинасы, хастаханә гадәти режимнары белән эшли. БарселонаБарселонада энергия куллануны киметкән чыбыксыз диодлы яктырткычлар урнаштырылган. Моннан тыш шәһәрдә явым-төшемне күзәткән айланмалар бар, алар су сибү системына ярдәм итә, яңгыр яву яки һава дымлылыгына бәйле суны экономияли. Шулай ук яңгыр вакытында мисал өчен фонтаннар сүндерелә. Бу елына 550 мең доллар чамасы сакларга мөмкинлек бирә. ширкәте машиналарны урнаштыру проектын тормышка ашыра. Ул машина йөртүчеләргә машина өчен урынны смартфонга бер басу белән резервларга һәм аңа түләргә мөмкинлек бирә. Шулай ук иңел генә теге яки бу йорт янында машина өчен урын булу-булмавын белеп була. Нью-ЙоркБиредә һәр шәһәрлене югары тизлекле интернет белән тәэмин итү максатын куйганнар. Моның өчен урамнарда махсус баганалар бар. Алар интернеттан тыш башка мөһим вазифа башкара: һава сыйфатын тикшерә, юл трафигын күзәтә, энергия кулланылышын тикшерә. Ышану авыр, ләкин түләнмәгән салымнар һәм коммуналь бурычлар, райондагы инаятьләр һәм очраклы һәлакәтләр статистикасы янгын чыгу ихтималы зур булуын фаразлый. Нью-Йоркның мондый махсус күзәтү програмына инде 330 лап мең йорт кертелгән һәм белгечләр фикеренчә, бу чыннан да янгыннарны тизрәк сүндерү мөмкинлеген бирә. ЛондонЛондонда исә күбрәк юл тыгымнары һәм машиналар өчен урын турында уйлыйлар. Нәтиәдә, шәһәр хакимияте бу проблемнарны чишүне технологик стартапларга биргән. Бу максаттан шәһәрдә дистәләгән онлайн хезмәт һәм кушымталар эшли. Алар трансорт схемаларын аңлата, иң тиз маршрутлар төзи һәм кирәкле транспортларга соңга калмаска ярдәм итә. Сан-ФранцискоБу шәһәрдә машиналар өчен урын проблемы бәя белән чишелә. Берәр урамда машиналар саны күп икән, анда машина кую бәясе дә арта. Буш урамнарда исә систем, киресенчә, тарифларны киметә. Электр машиналар өчен дә инфраструктура үсә. Мәсәлән, Сан-Францискода электромобильләр өчен 110 станция каралган. Начар күрүче кешеләр өчен дә махсус навигация програмнары эшли. 2020 елга шәһәрдә чүп калдыкларын 0 итү максаты тора, бөтен чүпләр эшкәртелергә тиеш.","""Акыллы шәһәр"" тормышны иңеләйтә",Мәғариф,3568,https://www.azatliq.org/a/28302501.html,2017-02-10T22:00:52+00:00
"Ысынлап та, күптәребеҙ балаларыбыҙға ла, ир-ҡатындарыбыҙға ла, сит кешеләргә лә исеме менән генә өндәшәбеҙ. Шулай итеп туғандарыбыҙҙы ла, балаларыбыҙҙы ла сит кешегә әйләндерәбеҙҙер ул. Бына мин бер әбейҙе беләм. Ул күптән инде үҙҙәре олатай-өләсәй булып бөткән балаларына ла ""Бәпәйем"", ""Балам"", ""Улғынам"", ""Ҡыҙым"" тип өндәшә. Һәр ерҙә, һәр кемгә балаларын маҡтап һөйләй. Күптәр уға көлөп ҡарай, ә өлгө алырға кәрәклеген уйламай ҙа. Ә бит был әбейҙең балалары ла ата-әсәләренә ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеп, матур итеп донъя көтә. Сөнки уларҙың ҡанына һеңгән: улар әсәләренең изге, ҡәҙерле балаһы, бәпәйе. Уйлап ҡараһаң, иренә лә, балаһына ла исеме менән өндәшеп, әсә кеше үҙе лә аңғармаҫтан уларҙы тигеҙләй, шулай уҡ ҡыҙына ла, килененә лә исеме менән мөрәжәғәт итеп, ҡайһыһы ҡыҙы, ҡайһыһы килене икәнлеген дә онота. Күптән түгел был тема буйынса ""Киске Өфө"" гәзитендә лә бер мәҡәлә донъя күргәйне: ҡәйнә әсәй булмай, уға шулай тип өндәшеү үҙ әсәйеңде һанламау була, шулай уҡ ҡайнаға - ағай, ҡайынбикә апай була алмай, тигәнерәк фекер яҙылғайны унда. Башҡорт теле бик бай, унда туған-тыумасалыҡты белдергән бына тигән һүҙҙәр бар: ҡәйнәм, бейемем, ҡайным, ҡәйнеш, ҡусты, балдыҙ, һеңлем, һылыуым, бажа, ҡоҙа, ҡоҙаса, ҡоҙағый, мыртый, ҡәйенбикә, ҡәйенеңгә, ҡәйенеҙнә, һ. б. Уларҙы телдәребеҙгә кире ҡайтарайыҡ, тимәксемен. Әгәр балаларыбыҙға көн һайын ""улым"", ""ҡыҙым"" тип йышыраҡ ҡабатлаһаҡ, уларҙың ата-әсәләре менән күңел яҡынлығы ла нығыраҡ булыр ине һымаҡ. Ә гәзит уҡыусылар ошо хаҡта ни уйлай икән? Гөлдәр ӘЛИБАЕВА. Баймаҡ районы Билал ауылы.","""БАЛАМ"", ТИП ӨНДӘШСЕ.",Йәмғиәт,1537,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-09-03/balam-tip-nd-shse-4372281,2025-09-03T17:42:00+00:00
"Программа включала выставку работ выпускников ВГИКа разных лет, мастер-классы от ведущих экспертов индустрии, специальные показы лучших работ, вошедших в шорт-лист фестивалей, и архивных оцифрованных мультфильмов. - Мы благодарим Республику Башкортостан, наших партнеров и соорганизаторов за возможность встретиться здесь с молодыми творческими, креативными зрителями и с теми, кому интересна анимации. Фестивальный день - это возможность любителям анимации увидеть сильные работы молодых авторов, познакомиться с историей отечественной анимации и комиксов, а для профессионалов отрасли – возможность выстроить экспертный диалог. Наш фестиваль призван создать среду поддержки творческой молодежи, - отметил продюсер фестиваля «Гнездо» Алексей Покровский. Открыл фестиваль самый известный библиотекарь страны, хранитель крупнейшей в России коллекции комиксов (более 5 тысяч экземпляров), автор серии графических романов, посвященных поэтам Серебряного века, Андрей Дроздов. Он рассказал ребятам о комиксах как новом формате представления классической литературы. Основатель школы лидерства «Триумфаторы», сенатор Российской Молодежной Палаты и руководитель многих молодежных образовательных проектов Оксана Прохоренко поделилась своими знаниями о создании сообществ и провела небольшой интерактив, где будущие лидеры смогли себя проявить. В рамках фестиваля состоялись премьеры оцифрованных специально для фестиваля мультфильмов разных эпох. Среди них - фильм «Прекрасная Люканида или Война усачей с рогачами» (1912 г. ), первый отечественный и один из первых в мире объёмно-мультипликационный мультфильм «Властелин быта» (1932 г. )На протяжении всего мероприятия в холле проходила презентация выставки плакатов студентов и выпускников ВГИКа разных лет. - Большая честь принимать у нас анимационный фестиваль такого уровня. Уфимский нефтяной готовит большое количество специалистов творческих профессий: специалистов по связям с общественностью, медиакоммуникациям, продюсеров и др. Этим ребятам особенно важно быть на одной волне с передовыми представителями креативных индустрий, знакомиться с авторским контентом, чтобы чувствовать, а впоследствии задавать тренды в отрасли. Надеемся, что этот фестиваль станет первым из многих! - говорит организатор площадки, доцент кафедры социальных и политических коммуникаций УГНТУ Владлена Ивлева. Для анимационного фестиваля «Гнездо» важным является сохранение и защита традиционных российских духовно - нравственных ценностей, культуры и исторической памяти через создание и продвижение творческих проектов в области анимации и креативных индустрий, отмечают организаторы. Второй день фестиваля в Республике Башкортостан проходит 25 сентября в Бирске. - Мне понравился фестиваль, было круто погрузиться в мир анимации. Больше всего запомнилась история девушки, которая стала звёздным небом. Казалось, что вот-вот, и слеза упадёт. Организация тоже на высшем уровне. Библиотекарь Андрей - лучше всех, он украсил этот день, – поделился студент направления «Реклама и связи с общественностью» УГНТУ Сабрэн Бегушев. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.","В Кампусе прошел Всероссийский молодёжный фестиваль анимационного кино ""Гнездо""",Мәғариф,3917,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-09-25/v-kampuse-proshel-vserossiyskiy-molodyozhnyy-festival-animatsionnogo-kino-gnezdo-4402031,2025-09-25T15:09:00+00:00
"Фирдәвес ХисаметдиновафикерләрБашкортстанда Бөтендөнья башкортлары корылтаеның аксакаллар шурасы әгъзасы, башкорт теле белгече, атказанган фән эшлеклесе Фирдәвес Хисаметдиновавафат булган. Бу хакта ""Башинформ""иткерә. Галимәнең каты авырудан соң вафат булуы әйтелә, аңа 73 яшь иде. Фирдәвес Хисаметдинова - лингвист, профессор. Башкорт теле буенча күп фәнни хезмәтләр язган фән иясе, мәсәлән, ул башкорт теленең морфология сүзлеген булдырган шәхес. Башкорт теленең үсеше, гамәлдә булуы өчен көрәшкән әмәгать эшлеклесе дә. еллларда Башкорстанның мәгариф министры булып эшләде. еларга тәгаенләнгән Башкортстан мәгариф үсеше дәүләт программының инициаторы иде. Ул чорда Башкортстанның татар активистлары республикада татар теленә басым булуына, татар уку йортлары ачылмавына, татар теленә игътибар булмавына зарланды. Галимә тумышы белән Башкортстанның Әбәлил районы Рәхмәт авылыннан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда башкорт галимәсе Фирдәвес Хисаметдинова вафат булган,Яңылыҡтар,978,https://www.azatliq.org/a/32620701.html,2023-10-03T07:59:28+00:00
"""Беренсе тирмә"" ирекмәндәре Луганскиҙағы госпиталдә  яралыларҙы ҡарай. Медиктар битараф булмағандарҙы изгелекле хәрәкәткә ҡушылырға саҡыра. Һәр кемдең өлөшө Еңеүҙе яҡынайта.","""Беренсе тирмә"" ирекмәндәре ҡотлау яҙҙырған",Яңылыҡтар,173,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-25/berense-tirm-irekm-nd-re-otlau-ya-yr-an-4520623,2025-12-25T11:17:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинаның Запорожье өлкәсе Энергодар шәһәрендә Русия куйган ирле депутатлар шурасы башлыгы Андрей Короткий шартлатылган. Ул хакта Украинаның Баш күзләү идарәседә, Русиянең Тикшерү комитетыда хәбәр итә. Тикшерүчеләр фаразынча, 4 октябрь иртәсендә билгесез затлар Короткийның машинасына үзләре ясаган шартлаткыч матдә урнаштырган. Украина күзләве тараткан видеодан күренгәнчә, машина хәрәкәт итә башлагач та шартлаган. Короткий алган әрәхәтләрдән соңрак хастаханәдә үлгән. Русия хакимияте вәкилләре Короткийны ""шәһәр шурасының элекке рәисе"" диптасвирлый. Шулай ук, ул Запорожье АЭСының сак хезмәте башлыгы һәм ""Бердәм Русия"" әгъзасы да булган. Украина ягы тараткан мәгълүматларга күрә, ул хәрби инаятьләр кылуда катнашкан, оккупациядәге украиннарга карата репрессияләр үткәргән, шулай ук, Русия армиясенә теләктәшлек күрсәтеп төрле чаралар да оештырган. Русия Тикшерү Комитетының Запорожье бүлеге кеше үтерү һәм шартлаткыч матдәләрнең кануни булмаган әйләнеше турында инаять эшләре ачкан. Энергодар шәһәре 2022 елның 4 мартыннан бирле Русия оккупациясендә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Энергодар шәһәрендә Русия куйган ирле депутатлар шурасы башлыгын шартлатканнар,Яңылыҡтар,1124,https://www.azatliq.org/a/energodar-shaharenda-rusiya-kuygan-jirle-deputatlar-shurasi-bashligin-shartlatkannar/33145991.html,2024-10-04T11:45:50+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада узган Русия төбәкләре һәм Беларус республикасының этник мәдәниятләре фестивале өчен Башкортстанның Халык иаты республика үзәге дуслык һәм этноавыл урамының стилен эшләү өчен килешү төзегән. Килешүне шәхси эшмәкәр Гөлнара Юринабелән төзегәннәр, аның бәясе 7,4 миллион сум булган, акчалар Башкортстан бюджетыннан бүлеп бирелгән. Хезмәтләр 26 июньнән 28 июньгә кадәр күрсәтелергә тиеш булса да, дәүләт өчен сатып алулар сайтында бу контракт 13 июльдә генә чыккан. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Килешүдә язылганча, заказга алынган кеше халыкларның йорт-ирләре декорацияләрен ясап куярга тиеш булган. Форум 2014 елдан башлап ел саен үткәрелә. Гөлнара Юрина ""Башкортстан мәдәни програмнары мөдирлеге"" һәм Уфаның Совет районы үсеш фонды итәкчесе булып тора. Элегрәк ""Аспекты"" Башкортстанның монополиягә каршы федераль хезмәте Юринаны, Гаскәров исемендәге ансамбльне һәм ""Башкортстан"" киностудиясенең монополиягә каршы канунны бозу турындагы эше каралачагын язды. Эш материалларыннан күренгәнчә, 2021 елның августында киностудия һәм Гөлнара Юрина көндәшләр процедурасы уздырып тормый гына ""Яшь профессионаллар"" (""Молодые профессионалы"") дәүләт чемпионаты финалы флешмобын төшерү өчен хезмәт күрсәтергә дип 500 мең сумлык килешү төзегән. Әмма бу хезмәт килешү төзелгәнче дүрт ай алдан ук күрсәтелгән булган диелә. Мәхкәмә утырышы 2 августка билгеләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада Русия-Беларус форумына декорацияләр ясау турында 7,4 миллион сумлык килешү төзегәннәр, әмма чара инде узган булган",Яңылыҡтар,1472,https://www.azatliq.org/a/32511693.html,2023-07-20T11:37:00+00:00
"Үлемесле заман ағыуы - йәш быуынды, балаларыбыҙҙы, ейәндәребеҙҙе кешелектән сығарыуы ихтимал булған хәүефле психоактив матдә. Бөтә наркотиктар ҙа баш мейеһендә барған химик процестарҙа ҡатнаша, уларҙы үҙгәртә һәм бәйлелек үҫеүенә килтерә. Кеше бөтә ғүмере буйына даими рәүештә психоактив матдәләр ҡулланырға мәжбүр. Наркотиктарға тыйып торғоһоҙ ынтылыш барлыҡҡа килә. Наркомания үҫешенең төп билдәләре: наркотикка күнегеү һәм уға бәйлелек тыуыуы, дозаны һәм уны ҡулланыу йышлығын арттырыу, сираттағы доза булмағанда ломка башланыуы. Алкоголь һәм тәмәке шулай уҡ психоактив матдәләргә ҡарай, әммә юридик яҡтан наркотик булып иҫәпләнмәй. Бөтә психоактив матдәләрҙең дә ағыу икәнлеген хәтерҙән сығармағыҙ. Мейенең күҙәнәктәре һәләк булыуы арҡаһында наркомандың фекерләүе боҙола, интеллекты түбәнәйә, хәтере насарлана. Наркотиктар психиканы үҙгәртә, хәрәкәтте боҙа, хис-тойғоларҙы ярлыландыра. Организмдағы бөтә ағыуҙар бауыр тарафынан зарарһыҙландырыла, ә наркотиктар уның күҙәнәктәрен дә һәләк итә һәм циррозға килтерә. Бынан тыш, дөйөм энәләрҙән файҙаланыу һәм гигиена ҡағиҙәләрен үтәмәү арҡаһында наркомандар йыш ҡына бер-береһенә В һәм С гепатиттарын, сифилис һәм ВИЧ-инфекцияһын йоҡтора. Наркомандарҙың күпселеген йәштәр тәшкил итә, ағыулы матдәне һатып алыу теләге уларҙы енәйәт юлына баҫтыра. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Зарарлы ғәҙәт йәштәр араһындағы үлем кимәлен арттыра,Сәләмәтлек,1405,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-15/keshelekt-n-sy-aryusy-a-yu-4508350,2025-12-15T17:30:00+00:00
"Флера Ганиева фикерләрТатар дәүләт һуманитар институтын оештыручыларның берсе, аның ректор урынбасары булган, әдәбият галиме, профессор Флера Ганиева Казандавафат булган. ""Озакка сузылган авырудан соң Флера апа вафат булган. 5 көн элек хастаханәдән чыккан булган. Хушлашу иртәгә Казанның Бондаренко урамы, 4 нче йорт янында була, дип хәбәр иткән журналист Фәния Хуахмәт. Аның сүзләрен ""Татар-информ"" китерә. Флера Әкрам кызы Ганиева – 1940 елның 25 мартында Татарстанның хәзерге Арча районы Шура авылында туа. 1958 елда Казан дәүләт университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына укырга керә. 1962 елда югары уку йортын тәмамлап, аспирантурада укуын дәвам итә. Казан дәүләт (соңрак федераль) университетында татар әдәбияты профессоры, елларда Татар дәүләт гуманитар институтында проректор булып эшли. Флера Ганиева – язучы Мәхмүт Галәүне өйрәнеп, аны Ватанына кайтаручыларның берсе. Ул Азатлыкка аның фаигале тормышы, бүгенге чорда да актуаль булган иаты турындасөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татар теле һәм әдәбияты белгече, галимә Флера Ганиева вафат",Яңылыҡтар,1084,https://www.azatliq.org/a/33531184.html,2025-09-15T19:06:26+00:00
"Акмәчеттә тикшерү изоляторыфикерләр24 августта кулга алынган кырымтатар Ахметхан Умеровны Акмәчетнең (Симферополь) 2 нче тикшерү изоляторында сакалын кырырга мәбүр иткәннәр. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""иткерә. Изоляторга кертер алдыннан аның ризыкларын һәм кайбер шәхси әйберләрен дә тартып алганнар диелә. Адвокат Эдем Семедляев Акмәчеттәге тикшерү изоляторында шартлар кырыс булуын да искәртә: анда иртәнге алтыдан кичке унга кадәр ятакта утырып яки ятып торырга ярамый ди. ""Тоткыннар бу вакыт эчендә йә басып тора, йә тимер утыргычта утыра"", ди ул.24 август аннекияләнгән Кырымның Бакчасарай шәһәре һәм Бакчасарай районында Русия куәт оешмалары кырымтатарлардатентү уздырган иде. Иртәнге сәгать дүрттән тентү белән Руслан Асанов, Сейдамет Мустафаев, Рэмзи Неметулаев, Абдулмеджит Сейтумеров, Аметхан Умеровһәм Эльдар Якубовйортларына килделәр. Шуннан соң ирләр тоткарланды. Шул ук көнне Акмәчетнең Русиягә буйсынучы Киев район мәхкәмәсе Руслан Асанов, Аметхан Умеров, Ремзи Ниметулаевны ике айга тикшерү изоляторына ибәрде. Алар да ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнә. Адвокат Эдем Семедляев ""Кырым теләктәшлегенә""сөйләвенчә, куәт оешмалары хезмәткәрләре мөселманнарны берничә ел дәвамында күзәткән. Аның сүзләренчә, эш материалларыннан күренгәнчә, Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) кырымтатар йортларында тыңлау оештырган һәм кайбер очрашуларны яздырып барган. Русиядә мөселманнарның сакалларын мәбүри кырдыру очраклары төрмәләрдә дә булып тора. Әйтик, хокук яклаучылар Ульян өлкәсенең Мәләкәс (Димитровград) төрмәсе хезмәткәрләре мөселман тоткыннарны мәбүри кырындыра, аларны дин һәм милләтләре ягыннан мәсхәрәли, кыйный һәм намаз укырга бирми дип чаң сукты. Хокук яклаучылар белән аралашкан тоткыннарәйтүенчә, аларны көч куллану белән куркытып чәч-сакалларын кырдырттырганнар һәм кырганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда кулга алынган активист Умеровны тикшерү изоляторында сакалын кырырга мәбүр иткәннәр,Яңылыҡтар,1896,https://www.azatliq.org/a/32571317.html,2023-08-30T13:01:37+00:00
"Глава государства в ходе конференции «Путешествие в мир искусственного интеллекта» рассказал, что обследование заняло у него почти двое суток. При этом он ночевал в стенах медицинского учреждения. «Пришел туда во второй половине дня и ушел на следующий день. Слава Богу, все хорошо», — резюмировал президент. Ранее Путин рассказывал о ежегодной проверке здоровья. «Техосмотр проходим регулярно. Каждый год ""чек-ап""», — сказал глава государства.",Путин раскрыл результаты медобследования,Йәмғиәт,444,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-20/putin-raskryl-rezultaty-medobsledovaniya-4484967,2025-11-20T18:00:00+00:00
"Уның йырҙарын тыңлағандан һуң улар һине әллә ҡайҙарға алып китә кеүек. Тылсымлы, моңло тауышы күңелгә ниндәйҙер рәхәтлек бирә, тынысландыра. Бөгөн уның тыңлаусылары арта, бигерәк тә йәштәр араһында. Йырсы булып ҡына танылмаған ул, күптәр уны бейеүсе, ҡурайсы тип тә белә. Эйе, йырсы, бейеүсе, Республиканың ҡурайсылар ансамбле артисы Айҙар ИСХАҠОВтың өлгөрмәгән ере, ҡулынан килмәгән эше юҡ. Һәр яҡтан да өлгөр ул Учалы районында тыуып үҫкән егет балалар баҡсаһынан уҡ йырлай башлай. Беренсе йыр дәрестәрен уға тәрбиәсеһе бирә. Бала сағынан уҡ Айҙар һәләтле, йыр-моңға ғашиҡ булып үҫә. 2009 йылда Сулпылар телевизион конкурсында 1 урын яулауы — быға асыҡ миҫал. Әммә тырыш егет бының менән генә туҡтап ҡалмай. Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназия-интернатында ул ҡурай һәм бейеү түңәрәктәрендә теләп шөғөлләнә. Аҡйондоҙ бейеү ансамбле менән сығыш яһай, ә 11-се класта беренсе йырҙарын ижад итә. Бөгөн Айҙарҙың үҙенең музыкаль төркөмө бар. Атамаһы ла уның ябай ғына — Айҙар Исхаҡов һәм уның оркестры. Йәш йырсы коллективы менән төрлө сараларҙа әүҙем сығыш яһай. Бигерәк тә Ағиҙел яры буйында уҙған Самауырлы ритайымда егеттең моңло йырҙарын ишетергә мөмкин. Айҙарҙың музыкаль стиле бик үҙенсәлекле. Унда джаз менән блюз элементтары ҡушылған. Йырҙарының һүҙҙәре лә бик тәрән, мәғәнәле, уйға һалырлыҡ. Әйткәндәй, ул үҙенең тәүге йырҙарын рус телендә яҙа. Тик һуңынан башҡорт телен һаҡлауға үҙ өлөшөн индереү ниәте менән туған теленә күсә. Мөхәббәт, тыуған яҡ темаларына арналған йырҙары менән ул тиҙ арала халыҡ һөйөүен яулай. — Йырҙарымды яратып тыңлаған тамашасыма бик рәхмәтлемен, ул гелән миңә этәргес көс бирә, стимул өҫтәй, —  ти ул. Эйе, йырсының фанаттары ла бар, хатта авторграф алып, фотоға төшөүселәр ҙә күренеп ҡала. Айҙарҙың ижадында айырыуса Көн һайын, Ун бер, Капитан тигән йырҙар киң танылыу яулаған. Ысынлап та, был йырҙар күңел түрҙәренә үтеп инерлек. — Үҙемдең стилде табыу еңел булманы, — ти йәш йондоҙ. — Бер нимә лә еңел бирелмәй, талант булһа ла, тырышлыҡ кәрәк. Ҡайһы саҡта килеп сыҡмай, яңылышаһың, тик төшөнкөлөккә бирелергә ярамай. Быйыл Айҙар Өфө сәнғәт институтының ҡурай бүлеген уңышлы тамамланы. Дүрт йыл эсендә егет һәләттәрен үҫтереп, үҙен төрлө йүнәлештә һынап ҡарай. Әле ул былтыр асылған ҡурайсылар ансамблендә эшләп йөрөй. Егеттәр гастролдәр менән йыш ҡына республиканың төрлө төбәктәренә сыға. Оҙон буйлы, төҙ кәүҙәле Айҙар Исхаҡов сәхнәлә ҡурайҙа ғына уйнамай, йырлап, бейеп тә тамашасыларҙың һөйөүен яулай. Әйткәндәй, Айҙар үҙе бейеүселәр ғаиләһенән. Егет бәләкәйҙән ата-әсәһенең сәхнәне дер һелкетеп сығыш яһауын күреп, киләсәктә лә улар кеүек оҫта бейеүсе булырға теләгән. Халыҡ уның йырҙарын ғына көтөп алмай, дәртле бейеүҙәрен дә яратып ҡарай. Ысынлап та, егеттең бөркөттәй талпынып бейегәнен ҡараһаң, тән зымбырлап китә. Бирелһә-бирелә икән кешегә талант! Буш ваҡытында ла тик ултырмай Ҡайһы бер йәштәр көндөҙ смартфон, телевизор экранына ҡаҙалып ултырһа, төнөн клуб тирәһендә өйөрөлә. Тик Айҙарҙы һис кенә лә уларҙың рәтенә ҡуйып булмай. Буш ваҡытында йәш ҡурайсы һүрәт яһай, әҙәби, фәлсәфәүи китаптар уҡый, фотоға, видеоға төшөрөү менән мауыға. Спорт менән дә бала сағынан ҡыҙыҡһына икән. Гимназияла уҡыған сағында ул баскетбол, волейбол секцияларына йөрөгән. Бер ҡасан да спортҡа битараф булманым. Әлбиттә, үҫә килгәс, шөғөлләнеүҙәр кәмене, шулай ҙа форсат төшкән саҡта спорт майҙансыҡтарына сығам, —  ти Айҙар. Рухты ғына түгел, тәнде лә нығытыу мотлаҡ тип һанай ул. Баш ҡаланың Кшиштоф кафеһына йыш ҡына барып сыға егет. Ҡасандыр ул бында бариста булып эшләгән, хатта ҡунаҡтар өсөн сығыш яһап, күңелдәрен күтәргән ваҡыттары ла булғылаған. Өфөнөң урамдарында, яр буйында кешеләрҙе күҙәтеп, уларҙың хис-тойғоларын тоҫмаллап йөрөргә лә ярата Айҙар. Йәш булыуына ҡарамаҫтан, ул Рәсәй буйлап ҡына түгел, ә Польша, Азербайжан, Дағстан, Ҡалмыҡстан яҡтарында сәйәхәт итергә лә өлгөргән. Шул да, моғайын, йыр яҙыусының күңеленә ижади илһамлыҡ, дәрт өҫтәйҙер. Йыр яҙыу, концерт ҡуйыу күп ваҡыт һәм ҙур тырышлыҡ талап итә, әлбиттә. Тик шулай ҙа кеше үҙенә ял да бирергә, башҡалар менән йышыраҡ аралашырға тейеш, — тип һанай Айҙар. Күңелемдә ҡайнаған хистәрҙе кешеләргә еткерергә тырышам Учалы егетенең йырҙаран тыңлаусылар артыуы ҡыуандыра. Айҙар йырға көйөн генә түгел, һүҙҙәрен дә үҙе яҙа. Ә уның һүҙҙәрендә тәрән донъяуи фәлсәфә ята. Тыуған яҡ темаһы булһынмы ул, мөхәббәт лирикаһымы — һәр йырында ниндәйҙер уй-фекер бар. Киләсәккә ниндәй маҡсаттар ҡуйып йәшәйһең? тигән һорауыма, йәш йондоҙ: Үҙемде йырсы, йыр яҙыусы булараҡ үҫтерәсәкмен. Шулай уҡ төрлө жанрҙарҙа эксперимент яһаясаҡмын. Һәр йырымда донъяға әйтер һүҙем бар, әлбиттә, һәммәһенә ярап бөтөп булмай, тик мин күңелемдә ҡайнаған хистәрҙе кешеләргә еткерергә тырышам, — тип йылмайҙы Айҙар. Талантлы, йәш йырсы менән әңгәмә ҡорғандан һуң мин уны бөтөнләй икенсе яҡтан күрҙем. Ул йырҙары менән генә түгел, ә тыйнаҡлығы, ихласлығы, тәрбиәлелеге менән дә айырылып тора. Айҙар бер урында тапанып торғандарҙан түгел. Киләсәктә лә егеттең ошо әүҙемлек менән йәшәүен, ижад итеүен теләйбеҙ! Моң шишмәң бер ваҡытта ла һүрелмәһен, Айҙар! Фәһим Әхмәров.",Һәр йырымда әйтер һүҙем бар,Йәмғиәт,5061,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-08-25/r-yyrymda-yter-em-bar-4487576,2025-08-25T09:15:00+00:00
"Клуб мөдире, ауыл советы депутаты Фәнүзә Ғалип ҡыҙы Дәүләтованың ошо изге эштәр тураһында яҙмаһын иғтибарһыҙ ҡалдыра алманыҡ. - Ауылыбыҙҙың егәрле егеттәре Тимур Суфьянов, Данил Дәүләтов, Юлай Рәхмәтуллин МХО-ла батырҙарса һәләк булған егетебеҙ Вәсил Ғималовтың әсәһе Хәсибә апайҙың ишек алдын ҡарҙан ""һә"" тигәнсе таҙартып та ҡуйҙылар! - тип яҙа Фәнүзә Ғалип ҡыҙы. - Афариндар! Малайҙарға матур теләктәрен, һаулыҡ теләп ҡыуанып ҡалды Хәсибә апай! Гел шулай ярҙамсыл булығыҙ! Ил-йорттарыбыҙ тыныс, күктәребеҙ аяҙ булһын! Бергә һәм берҙәм булайыҡ, ауылдаштарым! Был изге теләктәргә беҙ ҙә ҡушылабыҙ! Маладис, егеттәр! Ҡушыйҙарҙың әүәлдән шәп, ярҙамсыл, ихлас күңелле булыуҙары билдәле. Йәш быуындың өлкәндәрҙән өлгө алып, ярҙамға мохтаждарға битараф ҡалмай, кешелекле булып үҫеүенә шатбыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тимур һәм уның командаһы,Яңылыҡтар,965,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/timur-m-uny-komanda-y-4534189,2026-01-12T13:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2022 елда, Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, Русия чит илләргә авыл хуалыгы тауарлары сатудан алдагы ел белән чагыштырганда 12 процентка күбрәк акча эшләгән. Бу хакта -ка сылтама белән ""Коммерсантъ""яза. Белешмәләргә күрә, бер ел эчендә Русия 41,6 миллиард долларлык тауар саткан. Еллык нәтиәләргә күрә, дөнья агро-базарында аның алып торган өлеше 2,1 процентка арткан. Русия агро-тауарларына ихтыя исә, сугыш сәбәпле украин экспортының түбәнәюе белән аңлатыла, дип искәртә басма. Русия саткан азык-төлек арасында төп тауар – ашлык булып тора. 2022 елда ашлык сатып Русия 13 миллиард доллардан артык акча эшләгән. Росстат мәгълүматларынча, былтыр Русия өченче ел белән чагыштырганда авыл хуалыгы культураларын 30 процентка диярлек күбрәк ыеп алган, бу рекордлы күрсәткеч булып тора. агентлыгы исә Русия Украинаның басып алынган ирләреннән бодайны гына санасак та, алты миллион тонна ашлык алып чыкты, дипышандырган иде. Украина уңышын Русия төрле илләргә, шул исәптән Иран белән Либиягә саткан, дип язды. Рәсми рәвештә Русиядән иң күп ашлык сатып алучылар булып Кытай, Төркия, Казакъстан, Беларус, Көньк Корея һәм Мисыр тора. Ел нәтиәләренә күрә агротауарлар сатучылар ягыннан дөнья рейтингында Русия 17 нче урынны алган. Бу исемлектә беренче бишлектә АКШ, Бразилия, Нидерланд, Германия һәм Кытай тора. 2022 елда дөнья азык-төлек экспорты иң зур күрсәткечләргә иткән һәм ике триллион доллардан артып киткән, дип белдерә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинада сугыш алып барганда Русия авыл хуалыгы тауарлары экспортын арттырган,Яңылыҡтар,1546,https://www.azatliq.org/a/32480603.html,2023-06-28T12:27:10+00:00
"«Сегодня не стало единственного в Ленинском районе столицы участника Великой Отечественной войны. 15 апреля ему исполнилось 97 лет. Ушел из жизни поистине человек-легенда. Ему досталась нелегкая судьба. В 1942 году, сразу после окончания семи классов, Гаяна Ахияровича призвали на фронт. С 1945 года он продолжил службу в Приморском военном округе Дальневосточного фронта. Участвовал в боях Китай-Манчжурии. В послевоенные годы Гаян Ахиярович получил специальность мастера маслоделия. Затем выучился в Московском институте масломолочной промышленности. Работал в Уфе мастером, после — заведующим производством на маслозаводе. Вместе с супругой воспитали троих детей, шестерых внуков и десять правнуков. Г. А. Салихов награжден Орденом Отечественной войны второй степени».",В Уфе ушёл из жизни участник Великой Отечественной войны Г. А. Салихов,Яңылыҡтар,771,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-01/v-ufe-ushyol-iz-zhizni-uchastnik-velikoy-otechestvennoy-voyny-g-a-salihov-3870426,2024-08-01T19:18:00+00:00
"Путин ММК-ла булды РФ Президенты илдең Сәнәғәт һәм сауҙа министры Антон Алиханов, Президенттың Урал федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Артем Жога, Силәбе өлкәһе губернаторы Алексей Текслер, шулай уҡ Магнитогорск металлургия комбинатының директорҙар советы рәйесе Виктор Рашников һәм ММК генераль директоры Павел Шиляев оҙатыуында 2024 йылда сафҡа индерелгән 12-се кокс батареяһы комплексын ҡараны. Яңы батареяның етештереү күләме йыл һайын 2,5 миллион тонна ҡоро коксланған күмер тәшкил итә. Ҡоролмаларҙы модернизациялау атмосфераға бысратыусы матдәләр сығарыуҙы йылына 11 мең тоннанан ашыуға кәметергә, коксты ҡоро һүндереү ҡоролмаһын индереү иҫәбенә ҡалдыҡһыҙ етештереүҙе тәьмин итергә мөмкинлек бирә. Дәүләт башлығы шулай уҡ машиналар эшләү продукцияһы цехы менән танышты. Бында заманса производство булдырылған, ул 2026 йылдан башлап тау-металлургия тармағында ҡорамалдарҙы импортты алмаштырыуҙы тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Цех йылына 10 мең тоннанан ашыу продукция етештерә аласаҡ. Цехты ҡарағандан һуң Владимир Путин ММК хеҙмәткәрҙәре менән аралашты. РФ Президенты илдең Сәнәғәт һәм сауҙа министры Антон Алиханов, Президенттың Урал федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле Артем Жога, Силәбе өлкәһе губернаторы Алексей Текслер, шулай уҡ Магнитогорск металлургия комбинатының директорҙар советы рәйесе Виктор Рашников һәм ММК генераль директоры Павел Шиляев оҙатыуында 2024 йылда сафҡа индерелгән 12-се кокс батареяһы комплексын ҡараны. Яңы батареяның етештереү күләме йыл һайын 2,5 миллион тонна ҡоро коксланған күмер тәшкил итә. Ҡоролмаларҙы модернизациялау атмосфераға бысратыусы матдәләр сығарыуҙы йылына 11 мең тоннанан ашыуға кәметергә, коксты ҡоро һүндереү ҡоролмаһын индереү иҫәбенә ҡалдыҡһыҙ етештереүҙе тәьмин итергә мөмкинлек бирә. Дәүләт башлығы шулай уҡ машиналар эшләү продукцияһы цехы менән танышты. Бында заманса производство булдырылған, ул 2026 йылдан башлап тау-металлургия тармағында ҡорамалдарҙы импортты алмаштырыуҙы тәьмин итергә мөмкинлек бирәсәк. Цех йылына 10 мең тоннанан ашыу продукция етештерә аласаҡ. Цехты ҡарағандан һуң Владимир Путин ММК хеҙмәткәрҙәре менән аралашты.",Путин ММК-ла булды,Йәмғиәт,2116,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-17/putin-mmk-la-buldy-4323842,2025-07-17T14:00:00+00:00
"Напомним, что проект стартовал в 2019 году. Он направлен на повышение доступности диагностической помощи, раннего выявления социально значимых и хронических заболеваний среди жителей сельских районов. В составе «Поездов здоровья» – передвижные флюорографы и маммографы, мобильные фельдшерско-акушерские пункты, центры здоровья, в том числе детский, а также кардиомобиль Республиканского кардиоцентра, диагностический комплекс Республиканской клинической больницы имени Куватова. В бригадах работают терапевты, кардиологи, онкологи, офтальмологи, неврологи, стоматологи, рентгенологи, фельдшеры и медицинские сёстры. Глава Башкортостана отметил, что в регионе уделяют большое внимание повышению доступности качественной медицинской помощи для сельчан. Радий Хабиров поблагодарил Минздрав республики и медперсонал «Поездов здоровья» за отличную организацию работы и чуткое отношение к пациентам. Отметим, что за семь лет проведения акции врачи обследовали более 800 тысяч жителей республики, охватили 2,5 тысячи населённых пунктов, 70 процентов из которых – отдалённые деревни. Министр здравоохранения Башкортостана Айрат Рахматуллин подвёл итоги акции за 2025 год, которая проводилась с 21 апреля по 16 сентября. За это время бригады посетили 356 населённых пунктов в 54 муниципалитетах. Всего врачи провели 175 тысяч осмотров, обследовали свыше 40 тысяч пациентов, выявили порядка 23 тысяч факторов риска развития опасных заболеваний. При необходимости жителей направляли на допобследования и госпитализацию. – Конечной целью для нас является достижение результатов по увеличению продолжительности жизни населения. Удовлетворённость жителей медицинской помощью в республике составляет почти 60 процентов. Этот показатель выше, чем в среднем по стране, – отметил министр. – Самое важное, ради чего мы ежедневно трудимся, – это человек, его потребности, ценности и благополучие. Участники встречи обсудили планы по дальнейшему развитию проекта «Здоровая республика – здоровый регион». Так, главный врач Месягутовской центральной районной больницы Валерий Трофимов рассказал о реализации в 2025 году пилотного проекта по привлечению студентов старших курсов колледжей к работе «Поездов здоровья». – 15 студентов филиала Уфимского медицинского колледжа в Месягутово прошли практику у опытных врачей. Главное, что они работали на потоке и расширили свои компетенции, – сказал Валерий Трофимов. Руководитель региона подчеркнул, что работа по открытию филиалов медицинских колледжей в пограничных муниципалитетах Башкортостана стала важным звеном в сохранении кадров в республике. Врач Нефтекамского маршрута, заведующая Центром здоровья Бирской центральной районной больницы Юлия Гаскарова подчеркнула, что «Поезда здоровья» позволяют проводить масштабную профилактику заболеваний. – Мы не только выполняем диагностику и диспансеризацию на местах. Мы формируем культуру ответственного отношения к здоровью у наших жителей. Это тоже очень важно, – дополнила Юлия Гаскарова. – Раньше к нам чаще приходили пожилые люди. А теперь всё больше нашими пациентами становятся представители среднего поколения. В этом году мы начали показывать видеоролики по профилактике заболеваний для тех, кто ожидает очереди. Предлагаем тиражировать наш опыт и по другим маршрутам. Врач Уфимского маршрута из Чекмагушевской центральной районной больницы Рустэм Исмагилов подчеркнул актуальность «Поездов здоровья» для профилактики алкоголизма и соблюдения здорового образа жизни. О важности проведения профосмотров для ветеранов и участников СВО рассказала медсестра городской клинической больницы  1 Стерлитамака Надежда Бирюкова. Отметим, что за два последних года бригады «Поездов здоровья» обследовали 269 бойцов, осмотрели около 3,5 тысячи членов их семей. Глава Башкортостана рекомендовал ориентировать коллективы медучреждений на предстоящую работу по оказанию помощи ветеранам СВО, которые возвращаются на родину с передовой. Кардиолог Республиканского кардиоцентра Дарья Косолапова отметила, что к их мобильным комплексам – самые длинные очереди. – С 2019 года мы проконсультировали 28 тысяч пациентов, 6 тысяч из которых направили на дообследование и стационарное лечение, – сказала Дарья Косолапова. – В 2024 году мы получили ключи от нового кардиомодуля, где есть ЭКГ-аппарат, Эхо КГ, гематологический анализатор и кардиовизор для скрининга сердца. Это не только новые технологии, но и повышение доступности диагностики и консультаций. У нас был случай, когда во время выезда пациенту с бессимптомным инфарктом миокарда оказали своевременную помощь. Руководитель региона поинтересовался, какая поддержка нужна врачам для совершенствования работы «Поездов здоровья». Участники встречи высоко оценили эффективность взаимодействия с муниципалитетами и отметили необходимость обновления аппаратуры передвижных модулей, а также оснащения их переносными УЗИ-аппаратами. В завершение Радий Хабиров поблагодарил участников встречи за содержательный диалог и вручил государственные награды Башкортостана. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Врачи «Поездов здоровья» обследовали более 800 тысяч сельских жителей,Аңлатма,5096,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-16/s-2019-goda-vrachi-poezdov-zdorovya-obsledovali-bolee-800-tysyach-selskih-zhitele-4430195,2025-10-16T22:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИюль аенда Татарстандагы төзелешләрдә эшче куллар итми башлаганнан соң республиканың төзелеш министрлыгы үзенең вәкилләрен эшчеләр эзләү өчен Үзбәкстанга ибәргән иде. Эшче куллар итмәгәнгә күрә, Татарстанның хезмәт министрлыгы вәкилләре эшчеләрне әлеп итү өчен Таикстангабарган. Таикстан хезмәт министрлыгы итәкчелеге белән очрашуда Татарстан хезмәт министрының урынбасары Клара Таетдинова""республика оешмаларында эш урыннары күп"", дигән. Шулай ук ул Татарстанда эшчеләр итмәвен дә әйткән, мәсәлән бүген бер эш эзләүчегә 15-17 вакансия тәкъдим ителә. Таетдинова республикада көн саен ""башка дәүләтләрдән дистәләгән мең эшче мигрант хезмәт куя"" дигән. Алар арасында сан ягыннан беренче урында- Үзбәкстан, икенчедә - Таикстан ватандашлары. Үз чиратында Таикстан хезмәт министры Гулнора Хасанзода илнең Татарстан белән хезмәттәшлек итәргә әзер булуын белдергән. Июль аенда Татарстандагы төзелешләрдә эшче куллар итми башлаганнан соң республиканың төзелеш министрлыгы үзенең вәкилләрен эшчеләр эзләү өчен Үзбәкстангаибәргән иде. Татарстанда төзелешләрдәһәр бишенче эшче- чит ил ватандашы. ""Ун ел элек төзелештә чит илләрдән моның кадәр күп эшче көч юк иде"", дип сөйли төзелештә эшләүчеләр. 2024 елның беренче чирегенә булган мәгълүматларга күрә, Татарстан төзелешләрендә 16 752 чит ил ватандашы эшли. ""Торак һәм инфраструктура корылмалары төзелешенең арта баруын исәпкә алганда, эшчеләр кытлыгы да артырга мөмкин"", диделәр республиканың төзелеш министрлыгында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! .уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан түрәләре эшче көч эзләп Таикстанга барган — республикада эшчеләргә зур кытлык бар,Яңылыҡтар,1616,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-turalare-eshche-koch-ezlap-tajikstanga-bargan---respublikada-eshchelarga-zur-kitlik-bar/33105456.html,2024-09-04T14:07:40+03:00
"Улыбыҙ Кәрим беренсе күреүҙән Рөстәмдең ҡыҙы Әминәне яратты. «Әсәй, мин уға өйләнәм, ти. Апай кеүек ҡара кыҙҙар оҡшай миңә, тип тә өҫтәй. Рөстәм дә, кейәүем булырһың да ҡуйырҙың, әллә ҡайҙан эҙләп йөрөгәнсе, тип Кәримде өмөтләндереп куйды. Ошо көндәрҙә Мөслим менән Әминәне ҡунаҡҡа көтәбеҙ. Үткәндәр менән йәшәргә ярамай. Ваҡытында ебәрергә лә кәрәк, — тип Лилиә ханым. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",«Рөстәмдең ҡатыны менән дуҫ булыуыма шаҡҡаталар»,Юмор,1042,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-09-01/r-st-mde-atyny-men-n-du-bulyuyma-sha-atalar-4368410,2025-09-01T10:40:00+00:00
"Күренекле яҙыусыһы, егермегә яҡын романдар авторы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Яныбай Хамматовтың тыуыуына быйыл 100 йыл. Ошо уңайҙан республика буйлап сағыу саралар теҙмәһе уҙа. Башҡорт тарихының йырсыһы күргәҙмәһе, Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев белдереүенсә, Яныбай Хамматовтың ейәнсәре Алһыу Хамматова башланғысы менән ойошторолған. Экспозицияла Төнъяҡ амурҙары, Һырдаръя романдарының ҡулъяҙмаларын, яҙыусының шәхси китапханаһын, шәхси әйберҙәрен үҙ күҙҙәрең менән күрергә мөмкин. Бында Яныбай Хамматовтың аккордеоны ла һаҡлана. Махсус рәүештә күргәҙмә өсөн Учалынан әҙиптең портреттарын килтергәндәр. Күргәҙмә йыл әйләнәһенә эшләйәсәк. Белорет ҡалаһындағы Яныбай Хамматов исемендәге гимназияға, Өфөләге башҡа белем усаҡтарына йыйынабыҙ, - ти Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев.",Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған күргәҙмә асылды,Яңылыҡтар,826,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-02-14/yanybay-hammatovty-tyuyuyna-100-yyl-tulyu-a-arnal-an-k-rg-m-asyldy-4122214,2025-02-14T14:08:00+00:00
"6 декабрь көнө Баймаҡ районы Темәс ауылында Башҡортостан  республикаһы  Халыҡтар дуҫлығы йорто филиалы - Темәс башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәгендә Темәс урта мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары һәм 7 класс уҡыусылары менән берлектә түңәрәк өҫтәл ойошторолдо. Был сара Ғәббәс Йәғәфәр улына арналды. Беҙ уны бөгөн хөрмәтләп иҫкә алабыҙ. Сара ваҡытында Темәс башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге методисы Йәмилә Баязитова  Ғәббәс Дәүләтшин – ғалим - лингвист, телсе, башҡорт тел белеменә нигеҙ һалыусы тип исемләнгән доклад менән сығыш яһаны. Башҡорт теле һәм әҙәбите уҡытыусыһы Яхина Мөнирә Мөрит ҡыҙы Хәҙерге башҡорт теле исемле доклад һөйләне. Шулай уҡ Яхина М. М. үҙенең сығышында Ғәббәс Дәүләтшин бик оҙаҡ ваҡыт тарихта күләгә аҫтында булыуын билдәләп үтә,  сөнки ул китаптарына үҙенең тулы исемен Ғ. Дәүләтшин тип ҡуйған, шунлыҡтан күп ғалимдар уның хеҙмәттәрен яҡташы Ғөбәй Дәүләтшиндыҡы  тип  һанаған. Сара ваҡытында Ғәббәс Дәүләтшиндың ейәнсәре Элла Дәүләтшина төшөргән Скажи это по-башкирски тип исемләнгән документаль  фильм ҡаранылар. Ғәббәс Дәүләтшин – әсә телен һаҡлауға, телде өйрәнеүгә нигеҙ һалыусы, төрлө методик китаптар сығарған кеше, беҙҙең бурысыбыҙ – туған телебеҙҙе һаҡлап ҡалыу, балаларыбыҙға үткән тарихты еткерергә бурыслыбыҙ. Йәмилә Баязитова, ""Темәс"" башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәгенең методисы.",Темәстә Ғәббәс Дәүләтшинға арналған түңәрәк өҫтәл ойошторолдо,Яңылыҡтар,1317,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2022-12-07/tem-st-bb-s-d-l-tshin-a-arnal-an-t-r-k-t-l-oyoshtoroldo-3061453,2022-12-07T16:40:00+00:00
"Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяһу һәм Украина президенты Владимир ЗеленскийБу хакта Владимир Зеленский Киевта 19 августта уздырылган уртак брифингта әйтте. ""Украинаның бербөтенлегенә теләктәшлек күрсәткәнегез өчен, Украинаның көнчыгышындагы сугышка һәм Кырым аннексиясенә карата тотрыклы карашлары өчен беректәшләргә рәхмәт"", диде Зеленский. Израил премьер-министры Биньямин Нетаньяһу 18 августта ике көнлек эш сәфәре белән Киевка килде. Бу Израил хөкүмәте башлыгының соңгы 20 елда Украинага беренче сәфәре. Кырым Русия тарафыннан 2014 елда Украина кануннарын бозып, Кырымга Русия гаскәрләрен кертеп уздырылган, әмма халыкара әмәгатьчелек танымаган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләнде. Дөнья әмәгатьчелеге Кырымның Русиягә кушылуын танымый, ярымутрауны Украина ире дип саный.",Зеленский Нетаньяһуга Израилнең Кырымга бәйле карашы өчен рәхмәт белдерде,Яңылыҡтар,795,https://www.azatliq.org/a/30117438.html,2019-08-19T12:26:14+00:00
"Волгоград мәчете. 1920 нче еллар (архив фотосы)14 февраль Волгоград әмәгать пулаты утырышында төбәк мөфтие Ильяс хәзрәт Биктимеров өлкә губернаторы беренче урынбасарына мөрәәгать итеп элек мәчет булган ике бинаны мөселманнарга кайтаруны сораган. Әлеге мәчетләрне Әмирханов дигән татар сәүдәгәре төзеткән. Анда мәчет, мәдрәсә булган. Аннары мөселманнардан алынгач, ул бинаның берсе мәктәп итеп эшләнгән. Хәзер инде ул буш. Бер ягында гына машина йөртергә өйрәтә торган мәктәп бар. Икенче бинада хәрби комиссариат урнашкан. Мин губернатор урынбасарына милекне кайтару турында канун барлыгын әйттем. Элекке мәчет Русия саклану министрлыгы карамагында, өлкә итәкчелегеннән аларга берәр хат язу кирәк. Без үзебез дә Русия саклану министры Сергей Шойгуга хат әзерләдек. Элекке мәчет бинасы. . фотосы. Елецкая урамында нигездә элек татарлар яшәгән, хәтта ""татар авылы"" дип тә йөрткәннәр. Аннары инде татарлар шәһәр буйлап таралып гомер итә башлаган. Мин хәзер дә шунда торам, татарлар әле дә күп. Бу Ворошиловский районга керә һәм үзәккә бик якын, ди Биктимеров. Ул биналарны мөселманнарга кайтара калсалар, аны кабат мәчет итәчәкләрен әйтә. Бүген Волгоградта ике мәчет бар, әмма шәһәрдә мөселманнар 200 меңгә итә. Шуңа бәйрәм вакытларында сыймыйлар. Аннары биналарны кайтару татар аксакалларына да бер сөенеч булыр иде, ди Ильяс хәзрәт. Биктимеров христианнарга, яһүдләргә элекке биналары кайтарылган кебек мөселманнарга да бирелергә тиеш дигән фикердә. Ростовта да мөселманнар элекке әмигъ мәчете булган бинаны кайтару өлкәсендә тырышлык алып бара. Бер ел элек алар бинаны сорап милек-ир мөнәсәбәтләре департаментына мөрәәгать иткәннәр иде, әмма ул кире кагылды. Татар-информ язуынча, үтенечләре берничә тапкыр кире кагылгач, мөселман дин әһелләре Төньяк Кавказ бүлгесе Арбитраж мәхкәмәсенә мөрәәгать итәргә ыена. Нәфигулла АшировАзия өлеше мөселманнары Диния нәзарәте рәисе мөфти Нәфигулла Аширов бу хәлләргә борчылу белдерә. Уссурийскидагы хәлләрнеискә алып, ул ни өчен элек чиркәү милке булган биналар христианнарга кайтарыла, ә мөселманнарга юк дигән сорау куя. Бүген хакимиятнең дәүләт акчасына төзекләндерелгән тарихи чиркәү комплекслары, православ храмнар, монастырьларның урыс православ чиркәвенә бушка милек буларак тапшырылуы барыбызга да мәгълүм. Мәскәүдә генә дә урыс православ чиркәве милкенә бирелгән бик яхшы хәлдәге чиркәү комплекслары саны йөзләрчә. Минем туган Тобольски шәһәрендә ирле епархиягә барлык биналары белән Тобольски кремле комплексы, элекке һөнәр училищесының өч катлы бинасы, төбәк музееның күпкатлы бинасы, кичке мәктәп, элекке кинотеатр биналары бирелде. Мин инде дәүләт тарафыннан төзекләндерелеп биргән биналар турында әйтеп тә тормыйм. Әлбәттә канун нигезендә барлык биналар дин тотучыларга кайтарылырга тиеш. Әмма ни өчен әле бу хокук Уссурийски мөселманнарын читләтеп уза, ди ул ка. Билгеле булганча, Феофан Татарстан митрополиты итеп билгеләнгәч үк чиркәү милеген кайтару эшенә кереште һәм инде уңышка да ирешә бара. Мисал өчен, 14 февраль көнне Казанның Кремль урамында урнашкан элекке Николо-Гостинодворский чиркәве Казан епархиясенә тапшырылды. Моңа кадәр бу бинада архив эшләре дәүләт комитеты урнашкан иде. Уртадагы бина Казан епархиясенә тапшырылдыБина епархиягә тапшырылу вакытында митрополит Феофан бу чараның тарихи яктан бик әһәмиятле булуын әйтте, чөнки нәкъ монда Казан Изге ана иконасын алып килгән, соңрак патриарх булу дәрәәсенә иткән Гермоген хезмәт иткән икән. Бу Русия тарихына алтын хәрефләр белән язылган кеше, диде ул Гермогенның полякларга каршы көрәшкә чакыруын искә алып. Беренче Казан митрополиты булган Гермоген - 1593 елда безнең якларда керәшеннәр начар дин тота дип Мәскәүгә хат язган һәм татарларның мәчетләрен имереп атарга кирәк дип тәкъдим ясаган кешеләрнең берсе. Ул заманнарда керәшеннәр белән махсус эш алып бару өчен фәрман да чыккан. Аннары Гермоген ил дәрәәсендә патриархка әйләнә. Шул ук Гермоген Идел буенда татарларны православиега чакырган, Казан епархиясен оештырган кешеләрне изге кешеләр итеп күтәргән. 1555 елда махсус татарларны чукындырыр өчен килгән руханилар биографиясен язып калдырган. 1592 елдан башлап Казан епархиясенең барлык чиркәүләрендә дә алар истәлегенә матәм чаралары уздыру тәртибе урнаша. Бинаны Казан епархиясенә тапшыру чарасында митрополит Феофан чыгыш ясыйЭлегрәк Феофан Казанда Гермогенга һәйкәл куярга кирәк дигән тәкъдим дә ясаган иде. Үз дигәненә ирешә барган Феофан монысына да күндерергә мөмкин. Татарстан митрополиты алдан ук Татарстан архивы белән килешеп эшләүләрен һәм үзләренә бина кайтаруның бик тыныч узуын әйтте. Күрәсең, Феофан тавыш чыкмасмы дип шүрләгәндер. Билгеле булганча, элек Әрхәрәй консисториясе, ягъни митрополия идарәсе булган хәзер кирмәндәге президент аппараты утырган бинаны сорап Татарстан итәкчелегенә хат язгач, республикадагы әмәгатьчелек Феофанны оятсызлыкта гаепләп, тәнкыйть утына тоткан иде. Хәтта тынычлыкны боза дип аннан зарланып Русия патриархы Кириллга да мөрәәгать иттеләр. Кирилл исә үзе дә милекне чиркәүгә кайтару өлкәсендә кимен куймый. Әле 2016 елның декабрендә генә Петербурдагы Исаакий соборын урыс православ чиркәвенә бирүне сорап мөрәәгать иткән иде, инде хәзер Мәскәүнең элекке Андроников монастырен дә үзләренә тапшыруны сорарга ыена. Бу хакта Медуза яза. Әлеге ике бина да музей булып тора. Петербурда әмәгатьчелек Исаакий соборын бирүгә каршы урам ыеннары уздыра. Әйтергә кирәк, Кирилл әле бинаны сорап декабрьдә генә мөрәәгать итүгә карамастан, инде 10 гыйнварда Петербур губернаторы Георгий Полтавченко бинаны 49 елга бушка чиркәүгә бирү карарын да чыгарып куйды.","Милек кайтару: мөселманнар баш иеп, православлар аяк тибеп сорый",Дин,5524,https://www.azatliq.org/a/28311729.html,2017-02-19T21:02:20+00:00
"Стәрлетамаҡта бер ҡатын поезд аҫтына эләккән. Ул иҫән ҡала, әммә башы, ҡорһағы йәрәхәтләнә һәм аяҡтары өҙөлә. Билдәле булыуынса, ул тимер юлы аша сығып барған була.",Шок! Аяҡтарын өҙөп үтеп киткән!,Яңылыҡтар,164,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/shok-aya-taryn-p-tep-kitk-n-4581885,2026-02-17T15:20:00+00:00
"3 сентябрҙә Ырғыҙлы урта мәктәбендә стоматология кабинеты асылды. Уны асыу тантанаһында район хакимиәте башылғы Р. Абдуллин, мәғариф бүлеге етәксеһе Г. Ғәлләмова ҡатнашты. Матур, уңайлы һәм заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған стоматология кабинеты Һаулыҡ һаҡлау милли проекты линияһы буйынса Ҡанатлан республика мәғариф проектының «Сәләмәт йылмайыу» модулен тормошҡа ашырыу сиктәрендә асылды. Был бөтәһе өсөн дә мөһим ваҡиға. -Бөгөнгө көндә мәктәптә белем алған 78 бала сифатлы стоматологик ярҙам менән тәьмин ителәсәк. Теш ауырыуҙарҙын иҫкәртеү буйынса профилактик саралар ҙа үткәреләсәк. Уҡыусыларға ныҡлы һаулыҡ һәм матур, сәләмәт йылмайыу теләйем! – тине Рәмил Миңлеәхмәт улы. Район етәксеһе шулай уҡ мәктәптең, мәктәп яны интернатының матди-техник базаһы менән танышты, мәктәп етәкселеге менән учреждениеның эшмәкәрлегенә бәйле хәл итәһе мәсьәләләрҙе барланы. Сығанаҡ: Рамиль Абдуллин",Ырғыҙлы мәктәбендә стоматология кабинеты асылды,Сәләмәтлек,895,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-09-04/yr-y-ly-m-kt-bend-stomatologiya-kabinety-asyldy-4372648,2025-09-04T08:20:00+00:00
"Гөлбәҙәр ҡарсыҡ иртә таңдан һыйырын көтөүгә ҡыуып ҡайтты ла гөлдөр-гөлдөр килгән күгәрсендәрен ашатырға инде. Улары хужабикәләренә күптән өйрәнеп бөткән, һис тә ҡурҡмайынса ем һауытын һырып алдылар. – Асыҡтығыҙмы, ҡошсоҡтарым, йыуаныстарым минең, әлдә һеҙ бар әле көн үткәрергә, – тип һөйләнде үҙе. Ҡайһыларын ҡулына алып, ҡайһыларына һоҡланып ҡарап, ем сүпләгәндәрен күҙәтеп ултырҙы. Ҡоштарҙың үҙ хәстәре: гөлдөр-гөлдөр итеп осоп китәләр, кире киләләр, хәбәр һөйләгән дә кеүектәр – һис бушамайҙар. Күгәрсендәре күп кенә. Элегерәк теүәлләй торғайны, хәҙер осона ла сыға алмай. Һуңғы йылдары бигерәк ныҡ үрсенеләр. Гөлбәҙәр ҡарсыҡ урынынан ҡалҡынды. Шул саҡ ҡапҡаһы асылып китте лә ике кескәй генә ҡыҙ күренде: – Күгәрсен әбей, беҙ тағы килдек. Икмәк, ярма килтерҙек. Инергә яраймы? – тип тәтелдеге сыҡтылар. –И-и, балаҡайҙар, ҡайһылай иртәләгәнһегеҙ, йоҡлар сағығыҙҙа. Ярай инде, ашатығыҙ, ем һалғайным да былай, – тип ҡарсыҡ өйөнә табан тәнтерәкләне. Шуны ғына көткән ҡыҙҙар сырылдашып күгәрсендәр янына йүгерҙе. – Ана, ана, минеке яңы осоп килде, – Флүзә ҡулдарын сәбәкәйләп, һикерәңләп алды. Ҡошсоҡ ҡыҙҙы танып, ҡулына уҡ килеп ҡунды. Гөр-гөр гөрөлдәп, усынан ярма сүпләргә кереште. – Ә минеке бында ғына, – Ләйсән дә үҙ күгәрсенен күмәк араһынан эҙләп тапты, йомшаҡ ҡына ҡағылып, ҡанаттарынан һыйпаны. Алдына икмәк валсыҡтарын һалды. Ҡыҙҙар ҡалған ҡоштарҙы ла мәхрүм итмәне, һауыттарын ем менән тултырҙы. Кескәй генә йорттоң иҙәнен дә һепереп сығарҙылар. Инде ҡайтырға ғына йыйынғайнылар, соланы ишегендә Күгәрсен әбей күренде: – Әйҙәгеҙ, балаҡайҙар, сәй эсеп алайыҡ. Мин дә иртәнгене ашамағанмын әле. Кисә генә тәмле кәнфит тә алғайным, – тип әхирәттәрҙе өйөнә саҡырҙы. Тегеләр баш тартырға уйлағайнылар ҙа, «кәнфит» һүҙен ишеткәс, инергә булдылар. Флүзә менән Ләйсән быйыл дүртенсегә барасаҡ. Бер партала ултыралар, етмәһә, күрше йәшәйҙәр. Флүзә тыныс холоҡло, уйлап һөйләргә яратыусан. Ләйсән, киреһенсә, тәтелдек, тиктормаҫ. Береһе – һыу, икенсеһе ут инде. Бәлки, шуғалыр ҙа бик килешәләр. – Флүзә, ҡара әле, был әбейҙең исеме ҡалай ҡыҙыҡ, эйе бит. Күгәрсендәре күп булғанға шулай ҡушҡандармы икән? – тип ғәжәпләнде Ләйсән ҡапҡанан сыҡҡас, бер ҡатлыланып. – Эйе шул. Ҡарлуғас, Һандуғас исемдәрен ҡушалар, ә Күгәрсен тип ҡушмайҙар, шикелле, – тип Флүзә лә уны йөпләне. – Әсәйемдән һорайым әле, ул белә инде. – Әйҙә, беҙ әбейҙең үҙенән һорайыҡ. Бөгөн кискә һыйырын көтөргә сыға бит ул, – тип ҡаршы төштө Флүзә. – Эйе шул. Ярай, шулай итербеҙ, – тип Ләйсән дә ризалаша һалды. Йәйге көн оҙон булһа ла, тиҙ үк үтеп китте. Кис етеүгә ауыл осонда көтөү күренде. Мал-тыуар баҡырышты, көтөүсенең сыбыртҡыһы шарт-шорт килде, эттәр лауылдашты. Был мәлдә бөтә ауыл хәрәкәттә ине. Кемдер малын ҡапҡа төбөндә генә ҡаршыларға әҙерләнһә, кемдер ҡаршы йүгерҙе. Флүзәләрҙең һыйыры үҙе ҡайта, ә бына башмаҡтары бәрәңге баҡсаһы артындағы кесерткәнлеккә инә лә китә. Шуға көтөүҙең ҡаршыһына уҡ сығып торорға кәрәк. Ҡыҙ шулай итә лә. Бөгөн дә өлгөрә һалып, башмаҡты килтереп ябып та ҡуйҙы. Инде әсәһенең һыйырҙы һауып бөткәнен көтөргә ҡалды. Ауылда күп кешеләр һыйыр малдарын көтөүҙән һуң да үлән ашарға сығара. Шулай иткәндә иртәнсәк һөттө күп бирә, тиҙәр. Иген баҫыуына инмәһен өсөн бала-сағаны ҡарауылларға ебәрәләр. Флүзә Йондоҙҙо ҡыуып килеп еткәндә Ләйсән Күгәрсен әбейҙең эргәһендә үк ултыра ине инде. Малай, ҡыҙҙар ҙа байтаҡ йыйылған. Әкиәт тыңларға әҙерләнәләр. Хатта әбейҙең Алаҡайын алмашлап ҡарап торорға ла ризалар. Бигерәк күп белә шул әкиәттәрҙе Күгәрсен әбейҙәре. Оҙон таяғын төрлөсә әйләндергеләп ҡарһүҙ йомғағын һүтергә керешеп китә. Бына бөгөн дә яңыһын башламаҫ борон Ләйсән: – Күгәрсен әбей, һиңә исемде кем ҡушҡан, беҙҙең ауылда ундай исем юҡ та? – тип һорай һалды. Әбей шыңғырҙатып көлөп ебәрҙе. – И-и, балаҡайҙар, Гөлбәҙәр – минең исемем, мулла ҡолағыма шулай ҡысҡырған. Күгәрсен әбей тип бына тап һеҙҙең ауылда ҡуштылар. – Ә һинең үҙеңдең ауылың ҡайҙа? – Балалар ҡыҙыҡ күреп, әбейҙе һорауҙар менән күмеп ташланы. – Тыуған ауылым бик алыҫта. Бишул, тиҙәр. Һеҙҙең кеүек ҡолонсаҡ ҡына сағымда, ун ике генә йәшемдә, кейәүгә бирҙеләр мине. – Ун ике йәштә? – тип аптырап, балалар ышаныр-ышанмаҫ бер-береһенә ҡарашты. – Эйе, эйе, ун ике генә йәшемдә. – Әбей хәтирәләргә бирелде. – Оло еңгәм бер көн килеп инде лә: «Эй-й, бикәсем, бигерәк үҫеп киткәнһең», – тип шаярған булып, мендәр менән һуҡты ла ебәрҙе. Минең асыуым килеп, уны үҙенә кире бәрҙем. Еңгәм шарҡылдап көлөп: «Өлгөргәнһең, бикәс, өлгөргәнһең», – тип сығып китте. Күп тә тормай кейәүгә бирҙеләр. – Ә ниңә мендәр менән? – Флүзә ғәжәпләнде. – Беҙҙә йола шундай ине, мендәр менән һуҡҡанда йығылмаһаң, кейәүгә сығырға әҙерһең, тиҙәр, – әбей көрһөнөп ҡуйҙы. – Һеҙҙең кеүек уйнап ҡына йөрөр сағымда килен булып төштөм. – Әй, Флүзә, һине лә мендәр менән һуғып ҡарайыҡ әле, хи-хи, – тип Абрик исемле малай ҡыҙҙың арҡаһына төрттө. – Фу, йүләр, миңә туғыҙ ғына йәш әле. Ул заман күптән бөткән инде, белгең килһә, – тип Флүзә лә ҡалышмай, Абриктың үҙен этеп ебәрҙе. – Кейәүем йәш, матур ине. Ҡаҡманы, йәберләмәне, тик оҙаҡ йәшәмәнек шул. Тәүге Герман һуғышына китте лә ҡайтманы, – тип һүҙен дауам итте Күгәрсен әбей. – Шунан бына һеҙҙең ауылдағы ҡарсығы үлгән бер бабайға тағы кейәүгә бирҙеләр. Ул үҙе уҫал, үҙе бай ине. Эш күп, көнө буйы бушап булмай. Бер көн урамда һырғалаҡта сана шыуған ҡыҙҙарҙы күреп ҡалдым да түҙмәйенсә мин дә сығып киттем. «Хи-хи, еңгә сана шыуа», – тип башта көлөп ҡаранылар. Һуңынан оноттолар. Әммә оҙаҡламай таяҡ тотоп бабай күренде. Ҡурҡышымдан сананы ташлап ҡастым, өйгә инмәнем. Күгәрсен өйөнөң башына мендем дә ултырҙым. Бабай мине таба алмай, һөйләнеп-һөйләнеп инеп китте. Ә мин ҡараңғы төшкәнсе төшмәнем, өшөп бөттөм, үҙем илайым. Икенсе көндө күрше ҡатындары: «Кис көнө бабайың йоҡлап киткәс кенә һырғалаҡҡа сыҡ», – тип аҡыл өйрәтте. Шулай иттем дә. Ай яҡтыһында сана шыуа торғайным. Балалар шырҡ-шырҡ көлөштө. Күгәрсен әбей күҙенә йәш алды: – Эй-й, бигерәк балалыҡтан сыҡмағайным шул. – Бабайың нисек бай ине? Алтыны күп инеме? – Абриктың бик тә белгеһе килә ине. – Минең Зуркамды ҡарайһығыҙмы? – Әбей һыйырын ҡайғыртып алды. – Ҡарайбыҙ, ҡарайбыҙ. Ана, яҡында ғына йөрөй, – тип балалар беренән-бере уҙҙырып, ҡысҡырып яуапланы. – Бабайым бик бай ине, – тип һүҙен ялғап алып китте ул. – Ике тирмәне, ике бүлмәле, ҡалай башлы, урыҫ ҡапҡалы ҙур йорто, бихисап һыйыр, йылҡы малы, бик күп күгәрсендәре бар ине. Хеҙмәтселәр тотто. Алтыны ла күп булған, тик мин уны аҙаҡ ҡына белдем. Бер ваҡыт ауылға совет власы килде. Бабайҙы, кулак тип, Себергә һөрҙөләр. Өйөбөҙҙө, малдарыбыҙҙы тартып алдылар. Ул ваҡытта минең дүрт балам бар ине. Беҙ күгәрсен өйөндә генә тороп ҡалдыҡ. Бабайым шул китеүҙән ҡайтманы, үлгәндер инде. Ә мин балаларҙы асыҡтырмайым тип, колхозға эшкә сыҡтым. Тырышып эшләгәс, өй һалып бирҙеләр. Күгәрсендәрҙе лә ташламаным. Ул ҡошсоҡтарҙың ни гонаһы бар? Ҡыйын саҡта иң яҡын дуҫтарым, серҙәштәрем булдылар. Бабайға ҡарағанда күгәрсендәр менән күберәк аралашҡанмындыр әле. Бәлки, шуғалыр ҙа ауыл халҡы миңә, Күгәрсен килен тип, ә аҙаҡ инде Күгәрсен әбей тип ҡушамат таҡты ла ҡуйҙы. Ауылда Гөлбәҙәр исемле тағы бер ҡатын да булғас, мулла ҡушҡан исемемде оноттолар ҙа шикелле. Үҙем дә хәҙер күнеккәнмен. Күгәрсендәрем булғанға хатта ғорурланып китәм. Ниместәр менән һуғыш башланғас, уларҙы күпләп алып киттеләр. Кәрәк булғандыр инде. Мәктәп уҡыусылары ла һорап килә. – Ә мин беләм. Улар хат ташыусы булған, мөһим эш башҡарғандар, китаптарҙа яҙылған, – тип Флүзә аҡыллы ғына һығымта яһап ҡуйҙы. – Оло улым ана шул һуғышта ятып ҡалды инде, – әбей моңһоуланды. Балалар ҙа бер аҙға шым булды. – Уның иҫтәлегенә әбилискегә һәр яҙ һайын сәскәләр ултыртам. Бөтә һалдаттар рухына аяттар уҡыйым. – Күгәрсен әбей йәшле күҙҙәрен алыҫ офоҡҡа төбәне. – Күгәрсен әбей, улыңдың фотоһын бирһәң, беҙ уны «Үлемһеҙ полк»ка алып сығырбыҙ, – тип оло кешенең күңелен күтәрергә тырышты балалар. – Эй-й, рәхмәт төшкөрҙәре, бирәм-бирәм, – әбейҙең йөҙө яҡтырҙы. – Фронттан ебәргән бер генә кәртишкәһе бар ине. – Ә теге алтындарын ҡайҙа итте икән бабайың? – түҙемһеҙ Абрик был уңайһыҙ мәлде икенсе юҫыҡҡа бороп ебәрҙе. – Алтынмы? Бабайҙы ҡулға алғанда оло малайҙың ҡолағына: «Алтын – көршәктәрҙә, ергә күмгәнмен, ҡаҙып алырһығыҙ», – тип әйтеп өлгөргән. Малайҙарым ҡаҙып-ҡаҙып ҡараһалар ҙа, тапманылар. Табылмағаны ла хәйерле. Ул беҙгә бәләнән башҡа барыбер бәхет килтермәҫ ине. – Их-х, йәлке, нисә көршәк булған икән? Ә мин барыбер табып алыр инем, – Абрик фәстереп ебәрҙе. – Үҙең эшләп тапҡан аҡсаң алтындан да ҡәҙерлерәк була ул, улым. Улай әҙергә ымһынырға ярамай. Елдән килгән елгә китер, тигән боронғолар. Ярай, балалар, ҡараңғы ла төштө, ҡайтышайыҡ инде, – тип әбей урынынан торҙо. Һыйырҙарҙы алып ҡайтҡанда әхирәттәр Күгәрсен әбей тураһында тағы ла һүҙ ҡуйыртты. – Флүзә, ҡайһылай беҙ Күгәрсен әбейҙе белмәгәнбеҙ икән. Ул тик күгәрсендәр үрсетеп кенә йәшәмәгән. Их-х, беҙгә лә уның һымаҡ ниндәйҙер изге эш менән булышырға ине, – тип хыялланды Ләйсән. –Ә беләһеңме, беҙ ҙә ҙур эштәр башҡара алабыҙ. Һин Тимур командаһы хаҡында ишеткәнең бармы? – Флүзә дәртләнеп китте. – Эйе, бар, шунан? – Шул. Беҙ ҙә шундай команда төҙөй алабыҙ. – Ә нисек? – Оло кешеләргә изгелек эшләргә теләүселәрҙән төҙөйбөҙ. – Ә теләмәһәләр? – Теләйҙәр, табыла ул. Был ваҡытта әхирәттәр ҡайтып та еттеләр. Команда төҙөүҙе иртәгәгә ҡалдырҙылар. Бер нисә көндән көрәк, һепертке, биҙрәләр тотҡан балалар төркөмө урам буйлап атлай ине инде. Хәйерле сәғәттә! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Күгәрсен әбей,Хикәйә,9692,https://yanshishma.com/articles/chikayalar/2025-09-19/k-g-rsen-bey-4394826,2025-09-19T14:20:00+00:00
"Премьера песни, посвященной Международной книжной ярмарке «Китап-байрам» прозвучала на торжественном мероприятии к 105-летию Башкирского издательства «Китап» имени Зайнаб Биишевой.","Премьера песни, посвященной Международной книжной ярмарке «Китап-байрам»",Яңылыҡтар,180,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-25/premiera-pesni-posvyaschennoy-mezhdunarodnoy-knizhnoy-yarmarke-kitap-bayram-3784325,2024-05-25T22:45:47+00:00
"Атайым бар ғүмерен ауыл хужалығына арнаны. Әсәйем медицина өлкәһендә эшләне. Улар әле хаҡлы ялда. Бөгөн дә күпләп мал-тыуар, ҡош-ҡорт аҫрап, донъя мәшәҡәттәренә сумып йәшәйҙәр. Бала сағым, ауылда балалар баҡсаһы булмағас, йә дауаханала, йә баҫыуҙа үтте. Әсәйем кешеләрҙе, ә атайым техниканы дауалай торғайны. Ошо һөнәр эйәләре менән бәләкәй саҡтан аралашып йәшәүем әлеге мәлдә телевизион сюжеттар эшләгәндә ныҡ ярҙам итә. Иҫ белгәндән актёр булырға хыялландым. Быға Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай Башҡорт дәүләт драма театрына ғашиҡ булыуым сәбәпселер. Үҙемде ошо юҫыҡта тәрбиәләйем тип, мәктәптә уҡытыусыларым (тәүҙә Мәүлиҙә Миһманова, һуңынан Гөлнара Мостафина) етәкләгән драма түңәрәгенә ҙур теләк менән йөрөнөм. Сәхнәгә бик күп спектаклдәр сығарҙыҡ. Төрлө образдар ижад иттек. Әммә яҡты хыялым Өфө сәнғәт институтына биргән имтихандың беренсе турынан уҡ төшөп ҡалыуым менән селпәрәмә килде. Институттан һуң Черниковка биҫтәһенә шаңҡып барып төшөүем әле лә иҫтә. Ҡыҙыулыҡ менән үҙ-үҙемә: Бынан ары театрға әйләнеп тә ҡарамайым! – тип һүҙ бирҙем. Шулайтты ти! Бөгөн телевидениела яҡтыртҡан иң яратҡан тармаҡтарҙын береһе – сәнғәт һәм мәҙәниәт. Театрҙарҙан сығышмайым, тиһәң дә була. Бер премьераны ла ҡалдырмаҫҡа тырышам. Алған тәьҫораттар менән социаль селтәрҙәрҙә бүлешәм. Халыҡҡа оҡшай. Ҡабул итә. Актер була алмаһам да, бөгөн мин үҙенә күрә театр тәнҡитсеһе. Өфө сәнғәт институтына инә алмай ҡайтҡас, көҙөн үҙебеҙҙең 93-сө һөнәрселек училищеһына уҡырға индем. Теүәл бер йылдан диплом, В һәм С категориялы водитель таныҡлығын алып, йәнә баш ҡалаға юлландым. Хәҙер инде Башҡорт дәүләт университетын һайланым. Унда 11 йылдан ашыу уҡып ташланым. Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында биш йыл дауамында журналист һөнәрен үҙләштергәндән һуң, тағы өс йыл философия һәм социология факультетында социаль хеҙмәткәргә уҡыным. Артабан да белем эстәү, фән донъяһында йөҙөү маҡсаты мине Почет Билдәһе орденлы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты аспирантураһына алып килде. Әле кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлау өҫтөндәмен. Ғилми етәксем – филология фәндәре докторы Нәркәс Әхмәт ҡыҙы Хөббитдинованан уңдым. Ул әҙәбиәт теорияһының ғына түгел, фольклор ғилеменең дә нескәлегенә төшөндөрҙө. Бөгөн республиканың төп телеканалы эшен дә, Рәсәй фәндәр академияһы ҡуйған бурыстарҙы ла йәнәш алып барырға тырышам. Аллаға шөкөр! Телевизион тапшырыуҙа әйтеп бөтә алмаған фекерҙәрҙе ғилми хеҙмәттәремдә файҙаланам, ҡайһы саҡта айырым мәҡәлә рәүешендә ваҡытлы матбуғатта ла яҡтыртам. Ҡыҙыҡ ул тел ҡысып торғанда ниндәйҙер теманы төрлө яҡлап ҡарап, анализлап, фәнни эшкә әйләндереүҙәре! Фәнни хеҙмәттәр яҙыу менән бергә, республика район-ҡалаларында үткән конкурс-фестивалдәрҙә баһалама ағзаһы булараҡ та сығыш яһайым. Ул да халыҡ ижадын тағы ла яҡыныраҡ белергә, шул хаҡта башҡаларға һөйләргә ярҙам итә. Телевидениеға осраҡлы килеп эләктем, тип әйтә алмайым. Өфөгә уҡырға ингәндән һуң, беренсе курстың тәүге айҙарында кастинг үтергә теүәкәлләнем. Азат, һин балағынаһың бит әле, – тип төшөрөп ҡалдырҙылар. Теүәл ике йылдан йәнә кастингка барҙым. Маҡсатыма ирештем! Тәүҙә интервьюларҙа, һуңынан телевидение массовкаларында ҡатнаштым. Республиканың төп телеканалында эшләүемә быйыл 14 йыл булып китте. – Бәйләнештә социаль селтәрендә һинең Тәүфиҡҡа бәхет эйәрер тигән яҙмаңды уҡығайным. Был һинең йәшәү девизымы? – Иғтибар иткәнегеҙ барҙыр, ололар, кескәйҙәргә теләк теләгәндә һәр саҡ: Тәүфиҡлы бул! – тип әйтә. Үҙем дә гел уйлана инем, тәүфиҡ нимәне аңлата икән, тип. Уның нескәлегенә йылдар үтеү менән шәхси күҙәтеүемдән, ҡыҙыҡһыныуымдан төшөндөм. Шулай ҙа төплө фекерҙе уҡытыусым, философия фәндәре докторы Гүзәл Булат ҡыҙы Вилданованан, Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы Бураҡаеванан ишеттем. Тәүфиҡ, ғөмүмән, башҡорт халыҡ педагогикаһында киң файҙаланылған төшөнсә. Уны изгелектең асҡысы, бәхеткә юл ярыусы ла тиҙәр. Тәү нәүбәттә, итәғәтле, тәртипле, мәрхәмәтле булыу шарт. Тәүфиҡ – Аллаһ Тәғәләнән бирелгән ҙур бүләк. Ул бигерәк тә балаларҙа асыҡ сағыла. Бер кем дә яуыз, мәкерле булып тыумай. Яҡынса 4–5 йәшкәсә бала, ниндәй генә шарттарҙа йәшәүенә ҡарамаҫтан, бәхетле, ихлас була. Ул үҙенең бәхетле икәнен дә аңлап етмәй. Үҫә төшкәс, тормош ҡатмарлаша. Берәүҙәрҙең күңеле ҡата, берәүҙәр һаман да эскерһеҙ булып ҡала. Кем генә булмаһын, барыбер ҡасандыр юғалтҡан тәүфиҡ-бәхетен эҙләп йәшәй. Бәхетле булыу өсөн кеше яңынан, аңлы рәүештә, үҙ булмышын, тәүфиғын табырға тейеш. Бының өсөн үҙ өҫтөңдә эшләргә, эске күңел торошон булдырыу мөһим. Юҡҡа ғына тапҡыр башҡорт халыҡ мәҡәле Тәүфиҡ артынан бәхет эйәрер тимәгән. Тәүфиҡты юғалтмай, аңлы кимәлдә йәшәүгә ни етә! – Тәүфиҡ эргәһендә мөхәббәт тә йөрөйҙөр инде, Азат. Илгә ҡарата мөхәббәтте нисек аңлатаһың? – Бала саҡтан диңгеҙ флотында хеҙмәт итергә хыялландым. Оҙаҡ йылдар белем эстәү арҡаһында хыялым тормошҡа ашмай ҡалды. Бына уҡып бөтөрмөн дә армияға китермен, тип йөрөй торғас, 27 йәш тә тулып китте. Мин үҙемде Башҡортостандың, Рәсәйҙең ысын патриоты тип һанайым. Илһөйәр булыу – ниндәйҙер батырлыҡ эшләү генә түгел, ә кеше булып ҡалып, тыуған илеңә лайыҡлы хеҙмәт итеү ҙә. Бөгөн илһөйәрлек тураһында күп һөйләйҙәр. Бигерәк тә мәктәптәрҙә күтәрелгән төп темаларҙың береһе ул, минеңсә. Тик уны ҡабат-ҡабат һөйләү, әйләнә килеп исем өсөн генә бөткөһөҙ саралар ойоштороу үҫеп килеүсе быуында ытырғаныу хисе уятыуы ла ихтимал. Шуға ла патриотик тәрбиәне төрлө яҡлап алып барыу кәрәк, тип уйлайым. Ул бер яҡлы ғына булырға тейеш түгел. Мин, мәҫәлән, ватан музыкаһын яратам. Башҡорт халыҡ йырҙары менән бергә рус халыҡ композицияларын да үҙ итәм. Хатта ки, күңел биреп башҡарам да. Был шулай уҡ Ватаныңа ҡарата һөйөү, хөрмәт тойғоһо. – Ғаилә хәле нисегерәк, Азат? Уҡыуға, эшкә мауығып китеп, шәхси тормошоңа хилафлыҡ килтермәнеңме икән, тип һорауым. – Буласаҡ кәләшем менән мин эш мәлендә, Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө алдынан таныштым. Үҙ байрамында ял итмәй эшләгән гүзәл заттар тураһында материал әҙерләү өсөн Өфөнөң 17-се клиник балалар дауаханаһына ебәрелдем. Педиатрия бүлегендә бер кеше генә башҡорт телендә һөйләшкән булып сыҡты. Уны табып килтерҙеләр. Интервьюла үҙе тураһында һөйләргә ҡуштым. Материал эфирға сыҡты. Бәйләнештәр өҙөлмәне. Социаль селтәрҙәрҙә табышып, аралашыуҙы дауам иттек. Теүәл бер йылдан осраша башланыҡ. Тағы бер йылдан тәҡдим яһап, туй ҙа яһап ҡуйҙыҡ. Шулай итеп, сюжетымдың геройы минең тормош юлдашыма әйләнде. Кинолағы кеүек, эйе бит? Бөгөн шул Белорет районы, данлыҡлы Ҡатай ырыуы ҡыҙы Гөлгөнә менән Йософ исемле ир бала тәрбиәләйбеҙ. – Ысынлап та, кинолағы кеүек икән дә кәләшең менән танышыу! Әллә яҙмыш алдан шулай хәл итте микән? – Мин үҙем дә яҙмыш шулай ҡушҡандыр, тип уйлайым ул. Ҡайһы саҡ ауыр хәлдәргә тарыуың да маңлайға ни яҙылған, шуға бәйле һымаҡ. 2018 йылдың йәйендә Ҡырмыҫҡалы районы һабантуйына ашҡынып сығып киттем. Ул саҡта ныҡ ҡына сабырһыҙ инем мин, гел ашығып эшләүем хәтерҙә. Сөнки бөтә нәмәгә лә өлгөрөргә, йәһәтерәк эшемдең һөҙөмтәһен күрергә теләнем. Телевидениенан төн ҡайтмай эшләгән саҡтар ҙа булды. Үҙ өҫтөмә алған йөкләмәләр ҙә апаруҡ ине. Шул да йоғонто яһағандыр, ахыры: уйламағанда-нитмәгәндә ҡазаға тарыным. Ҡырмыҫҡалы районы һабантуйы башланмаған ине әле. Беҙ, ижади төркөм, сәхнәнән трибуна яғына ыңғайланыҡ. Сабып барған һыбайлыларҙы абайламағанмын, бер ат мине бәреп үтеп китте. 10 метрҙай осоп барып ятып, иҫте юғалттым. Иҫемә килгәндә, теге бәрҙергән һыбайлының аты өҫтәп аяғыма баҫып үтте. Әле лә, һауа торошо үҙгәргән һайын, йәрәхәтләнгән янбашым һулҡылдап һыҙлай. Аяғымдағы даға эҙе лә ваҡыты-ваҡыты менән тынғы бирмәй. Ә шулай ҙа иҫән ҡалыуыма Хоҙайға ныҡ рәхмәтлемен! Дауаханала ятҡанда ҡазаға тарыуымдың сәбәбен төрлө яҡлап сисергә, аңларға тырыштым. Үҙемсә һығымта яһаным. Һабантуй ойоштороусыларын яуаплылыҡҡа тарттырырға ине лә ул, тип уйланым. Тик эш мин уйлағанса килеп сыҡманы. Хоҙайға тапшырҙым. Ә ул барыһын да кәрәгенсә хәл итте. Тимәк, ғәҙеллек бар икән, тигән һығымтаға килдем. Был аяныслы ваҡиға һөнәремдең абруйын да күтәрмәй ҡалманы. Бөгөн мин был хаҡта: Яратҡан эшем сыныҡтырҙы, – тип һөйләй алам. – Юҡҡа ғына журналистиканы иң хәүефле профессиялар иҫәбенә индермәйҙәрҙер. Имен-аман ғына яратҡан эшегеҙ менән шөғөлләнергә яҙһын, Азат. Ә бына әлеге мәлдә ниндәй пландар, маҡсаттар менән йәшәйһең? – Пландарым әлегә сер генә булып ҡалһын. Аллаһ бирһә, бойомға ашҡас: Бына, исмаһам, хыялым тормошҡа ашты! Ошо ине лә инде юғары маҡсатым! – тип әйтергә яҙһын. Артабан да яңы үрҙәргә ынтылырға мөмкинлектәр тыуып торһон, ныҡлы һаулыҡ ҡына булһын. Әле мин белгәнемде башҡаларға еткерергә, уртаҡлашырға тырышам. Ниндәйҙер өлкәлә ҡыҙыҡ нәмә белдем, ишеттем икән, ниңә был яңылыҡты үҙемдә генә тоторға, һаҡларға тейеш мин? Был осраҡта миңә телевидение ярҙам итә. Яңылыҡтар тапшырыуында ҡатнашыуым менән бергә, ғилми тикшеренеүҙәр алып барам, фәнни хеҙмәттәр яҙам. Яратҡан эшем, янымда булған ғаиләм, атай-әсәйем мине ҡанатландыра, илһамландыра. Уларға оло рәхмәтлемен! Ә барлыҡ маҡсаттар ошонан сығып ярала ла инде. – Ҡыҙыҡлы әңгәмә, төплө фекерҙәрең өсөн рәхмәт, Азат! Яҙмыш һиңә, тырышлығыңа, ихласлығыңа, тәүәкәллегеңә күрә, артабан да йөкмәткеле, матур яҙмыш насип итһен! Тәнзилә Дәүләтбирҙина әңгәмәләште. Сығанаҡ:",Яратҡан эшем сыныҡтырҙы,Йәмғиәт,9036,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-16/yarat-an-eshem-syny-tyr-y-4237916,2025-05-16T11:20:00+00:00
"5Изге Болгар ыеныИзге Болгар ыены башланганчы иртәнге якта Татарстан президенты вазифаларын башкаручы Рөстәм Миңнеханов, мөфтиләр - Камил Сәмигуллин, Тәлгать Таетдин, Равил Гайнетдин һәм Кавказ мөфтие Исмаил Бердыев Ак мәчеттә очрашып Русия мөселманнарының социаль доктринасын имзалады. ыен быел да узган елдагы кебек Истәлек билгесе бинасы янында Коръән укып ачылды. Иң беренче сүз Татарстан президенты вазифаларын башкаручы Рөстәм Миңнехановка бирелде. Кәефе күтәренке булган Миңнеханов татарча ясаган чыгышында Болгарга килгән бар кешегә чарага катнашулары өчен рәхмәтен иткерде һәм иртән кул куелган доктринага да кагылып үтте. ""Без бүген киләчәктә Русиядә Ислам нинди булырга, ул ничек алга алып барылырга тиешлеген күрсәткән Русия мөселманнарының социаль доктринасына кул куештык, диде ул һәм алга таба Болгарга тагын да күбрәк кешеләрне әлеп итәргә теләүләрен белдерде. Русия мөселманнары Үзәк диния идарәсе рәисе Тәлгать Таетдин Болгарда башкарылган эшләр өчен Татарстан итәкчеләренә рәхмәтләрен яудырып Болгарның бары тик яңа биналарына гына сокланырга гына кирәкмәгәнен, аның анлы шәһәр булуын да теләүләрен иткерде. ""Болгарга соңгы биш айда гына да 60 мең кеше килгән. Монда килүчеләр борынгы тарихыбызны искә төшерергә, ата-бабаларының кемнәр булын, ничек яшәгәнен, ничек итеп туган илне, туган телне, динне, милләтне ничек итеп саклаганнарын өйрәнергә киләләр. Якын көннәрдә шәһри Болгарда бөтен дөньяга нур чәчәчәк Болгар Ислам академиясе дә булачак. Болгар Русиянең 7 мең 500 мәчетендә хезмәт итәчәк имамнарны әзерләү үзәге булачак"", дип белдерде ул. Изге Болгар ыеныИзге Болгар ыенында Русиянең 65 төбәгеннән килгән 900 дән артыктатар имамнарыда катнашты. Сәхнәдә дүрт мөфти - Таетдин, Гайнетдин, Сәмигуллин, Бердиевлар урын алса да, нишләптер Кырым мөфтие Әмирали Аблаев аларны күзәтүчеләр арасында урын алды. Мөфти Равил Гайнетдин генә үз чыгышын тәмамлар алдыннан Изге Болгар ыенына беренче тапкыр Кырым мөфтиенең дә килүен әйтеп үтте һәм аны аякка басуын теләп Кырым мөселманнарына сәламнәрен иткерде. ыенда мөфти Таетдин үз чыгышын тәмамлагач сәхнәгә махсус савытка салынган Мөхәммәт пәйгамбәрнең сакал бөртеге алып чыгылды. Аны пәйгамбәрнең 42 нче нәселдә оныгы булган Абдурәзак Абдурахман Саади алып чыкты һәм савытны Таетдингә тапшырды. Таетдин әлеге сакал бөртегенең кадерле ядъкәр булын һәм аның Болгарга бәрәкәт алып килүенә өмет итүен белдерде. Таетдин пәйгамбәрнең сакал бөртеге салынган савытны кабул итеп алгач аны үбеп Татарстан президенты вазифасын башкаручы Рөстәм Миңнехановка тапшырды. Шулай итеп ыенның ачылыш өлеше тәмамланды. Изге Болгар ыенының ""Тәүбә"" мөрәсиме гадәттәгечә мөфти Тәлгать Таетдин итәкчелегендә үтте. Төшке унике тулганда ""Тәүбә"" мөрәсименнән килүчеләр турыдан әмигъ мәчете янына килеп өйлә намазына сафка басты. Шыгрым тулган борынгы мәчет нигезе мәйданында укылган намазда Татарстан президенты вазифаларын башкаручы Рөстәм Миңнеханов та катнашты. Намазның бетүен генә көтеп торгандай ыенга килгән кешеләрнең кайберләре мәчет нигезе уртасында торган таш багана янына ашыкты. Ниятләре - таш багана тирәли әйләнеп теләк теләү иде булса кирәк, тик таш багана янында торган ике ир-ат бу таш тирәли әйләнүнең Ислам динендә Аллаһка ширек кушуга туры килүен аңлатып торды. Аңа карамастан үзләре намаз укыйбыз дип әйткәннәр дә хәтта ташка кул куеп торып һәм таш тирәли әйләнеп теләкләрен теләми китмәде. Бу ыенда да күп кенә ирдә чатырлар корылып казаннар асылды, ашлар, пылаулар пешерелде.",Болгарга пәйгамбәр сакалы китерелде,Дин,3438,https://www.azatliq.org/a/27073747.html,2015-06-15T18:05:36+00:00
"В рамках Петербургского международного экономического форума 6 июня Глава Башкортостана Радий Хабиров встретился с делегацией Узбекистана, возглавляемой заместителем премьер-министра Республики Узбекистан Жамшидом Ходжаевым. На повестке дня — формирование пула совместных проектов в рамках развития международного сотрудничества. Радий Хабиров выразил признательность руководству Узбекистана за приём башкирской делегации на заседании Совета регионов России и Узбекистана в мае 2024 года, а также конструктивный подход к укреплению сотрудничества с Башкортостаном.",Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров на ПМЭФ встретился с вице-премьером Узбекистана,Яңылыҡтар,564,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-08/glava-bashkortostana-r-f-habirov-na-pmef-vstretilsya-s-vitse-premierom-uzbekistana-3803531,2024-06-08T11:01:42+00:00
"Еңеүсегә награданы Совет майҙанында үткән гала-концертта Республика Башлығы Радий Хәбиров тапшырҙы. - Мин бик бәхетлемен, шул тиклем тулҡынланам! – тине Лидия Трифонова, сәхнәнән төшөп. - Башҡортостанда үткән бындай ҙур конкурста минең ижадымды юғары баһаларҙар тип уйламағайным. Үҙ ҡаламды лайыҡлы күрһәтә алыуым менән бәхетлемен. Иң мөһиме, беҙ ижадыбыҙ менән еңеүҙе яҡынайтабыҙ. 80 йыл элек бөтә донъяла тыныслыҡ өсөн, балаларыбыҙҙың, ейәндәребеҙҙең тыныс йәшәүе өсөн көрәшкән олатайҙар һымаҡ бөгөн дә һалдаттар алғы һыҙыҡта. Конкурсант «Еңеүҙәр алда» йырын башҡара. Уны балалар баҡсаһында бергә эшләгән коллегаһы һәм дуҫы менән бергә яҙған. - Йыр илебеҙҙә 2022 йылдан һуңғы ваҡиғаларға яуап итеп яҙылған. Беҙҙең бәләкәй тәрбиәләнеүселәребеҙ хәҙер атайҙарын, олатайҙарын, ағайҙарын юғалтыу кеүек ҡот осҡос ҡайғы менән осрашты. Был– ил ҡайғыһы. Беҙҙең ижадта ла сағыла, - тине ул. Лидия биш йәшенән музыка менән шөғөлләнә. Уның олатаһы ла музыкант булған. Балалар менән эшләүенә инде 20 йыл. Гала-концерт ваҡытында ямғыр яуҙы. Әммә ҡунаҡты бындай һауа торошо ҡурҡытманы. Ул фестивалдә ҡатнашыуҙан ҡәнәғәт булыуын белдерҙе. - Сара юғары кимәлдә ойошторолған, ә миңдә сағыштырырлыҡ тәжрибә бар. Фестиваль тураһында киң мәғлүмәт сараларынан белдем һәм ҡатнашырға булдым. Лайыҡлы, күләмле, профессиональ конкурс, - тип иҫәпләй Лидия. - Бындай конкурстар яңы йырҙар тыуһын өсөн кәрәк. Балаларыбыҙ мәғәнәле, мәңгелек йырҙар тыңлаһын!",Өфөлә «Геройҙар ваҡыты» бөтә Рәсәй йыр фестиваленең төп бүләге,Йәмғиәт,1429,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-28/f-l-geroy-ar-va-yty-iv-b-t-r-s-y-yyr-festivalene-t-p-b-l-ge-4365189,2025-08-28T11:46:00+00:00
"Үзбәкстанның эшче мөһаирләре. Архив фотосыфикерләрРусиядә Үзәк Азиядән килгән эшче мигрантларны Украинадагы сугышка ибәрергә тырышалар, дип хәбәр итә Британия күзләве. ""Яллаучылар мәчетләргә һәм мөһаирлек офисларына барган. Мөһаирлек офисында таик һәм үзбәк телендә сөйләшүче хезмәткәр даими рәвештә мигрантларны сугышка барырга күндерергә тырыша"", диелә. Бу хакта Британ күзләве искәртүенчә, ай саен югары хезмәт хакы һәм бонус түләргә вәгъдә итүләре мигрантларның кайберләрен бу тәкъдимгә ризалаштырырга мөмкин. ""Мигрантлар арасыннан хәрби хезмәткә алынучыларны мөгаен Украинадагы сугышта алгы сафка ибәрәләрдер"", дип искәртә Британ күзләве. ""Мигрантларны сугышка ибәрү – Русия саклану министрлыгының Украинага каршы сугышка 400 мең ихтыяри ыярга тырышу максатының бер өлеше булып тора. Хакимиятләр мәбүри мобилизацияне кичектерергә тырыша күрәсең"", диелә Британия саклану министрлыгы хәбәрендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Британ күзләве: Русия ачык мобилизация игълан итмәс өчен сугышка эшче мигрантларны да ибәрә,Яңылыҡтар,995,https://www.azatliq.org/a/32401971.html,2023-05-08T15:10:29+00:00
"В Межвузовском студенческом кампусе мирового уровня подвели итоги работы 5 лабораторий БГМУ Минздрава России, которые успешно действуют уже больше года на 5 000 кв. метрах кампуса.",В Межвузовском студенческом кампусе заработали 5 медицинских лабораторий,Мәғариф,180,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-15/v-mezhvuzovskom-studencheskom-kampuse-zarabotali-5-meditsinskih-laboratoriy-4127303,2025-02-15T17:35:00+00:00
"Русия империясе байрагыфикерләрБашкортстанда мәхкәмә ике яшүсмерне Русия империясе байрагын яндырган өчен тикшерү изоляторынаибәрде. Сүз Бөрән районында яшәүче 16 һәм 17 яшьлек ике үсмер турында бара. Куәт оешмалары аларны ""экстремистик"" оешмада катнашуда шикләнә. Кулга алуның төп сәбәбе — быел гыйнвар башында социаль челтәрләрдә таралганвидеоязма. Анда яшьләр Бөрән районы стеласы янында Русия империясе байрагын яндыралар, дипхәбәр итте""РБК Уфа"" ФСБ белдерүенә сылтанып. Басма язуынча, үсмерләр Уфаның бер көллиятендә укуый. Янәсе, алар Русиядә тыелган ""Азат милләтләр лигасы"" экстремистик оешмасы мәнфәгатендә эш иткән. -да билгесез кешеләрнең кушуы белән 60 мең сумга байрак яндырганнар, диелде. ФСБ мәгълүматынча, яшүсмерләр Иске Собхангол авылындагы биналарга язулар калдырган, Кага – Иске Собхангол трассасында империя байрагын яндыру акциясе оештырган. Әлеге видео соңыннан Литвада яшәүче башкорт активисты Руслан Габбасовбелән бәйле ресурсларда пәйда булган, дип саный куәт оешмасы вәкилләре. Башкортстанның Тикшерү комитеты үсмерләргә ""экстремистик"" оешма эшчәнлегендә катнашуда гаепли. Алар шулай ук биналарга язулар калдырган өчен вандализмда шикләнелә. Яшүсмерләр сак астына алынды. ""Азат милләтләр лигасы"" әлеге вакыйгаларга катнашы булмавынбелдерде. — Бу — ФСБның чираттагы уйдырмасы, милли хәрәкәтләрне каралту һәм куркыту өчен эшләнгән, — диелгән оешма белдерүендә. ""Азат милләтләр лигасы"" бу хәлне махсус ""чит ил йогынтысы"" буларак күрсәтәләр дип саный. Башкорт активисты Руслан Габбасовбу вакыйгаларга бернинди катнашы булмавы турындабелдерде. — Мин дә, минем фикердәшләр дә беркемгә бернинди байрак яндырырга күрсәтмә бирмәдек, — диде ул. Үсмерләрнең берсе адвокат Роман Петровяклый. Ул яшьләрне ""чит илдән кемдер өйрәтеп торган"" дип фаразлый. ""Ул аларны интернет аша провокацияләгән. Бирем биргән, ә алар уйламыйча моны үтәгән. Егетләр бөтенләй дә экстремист түгел, бу очракта алар үз гамәлләренең мәгънәсен ахыргача аңлап бетермәгәннәр. Тикшерү аларның чын күңелдән үкенеч белдерүләрен исәпкә алыр дип өметләнәбез"", дидеадвокат. ""Сүз элекке ""Башкорт"" оешмасы вәкиле Руслан Габбасов турында барадыр"" дип саный әмәгать эшлеклесе Федор Телинһәм башкорт активистын Габбасовны бу егетләрне котыртудагаепләде. Уң тарафлы радикал үсмерләрне кулланды һәм футбол фанат хәрәкәтләренең чүпрәк яндыру стилендә үзенең юләр уеннары белән аларны инаять эзәрлекләвенә иткерде"", дип язды ул. Аның сүзләренчә, башкорт милләтчеләре Путин диктатурасына каршы көрәшер урынга бөтен илгә нәфрәт уятырга тели. Габбасов исә Телин сүзләрен кире какты. — Әгәр андый дәлилләр юк икән, мин аны ""провокатор һәм ялганчы"" дип кенә атый алам, — диде Габбасов һәм Телинны ""либерал"" битлеген кигән империяче дип атады. ""Аспекты"" баш мөхәррире Руслан Вәлиевбу эшләре ""наданлыктан, итлекмәгәнлектән"" башкарыла дипсаный. ""Кешеләрдә еш кына тәнкыйди караш юк, монда бу кешеләрнең генә түгел, ә планлы рәвештә чирек гасыр дәвамында халыкның тәнкыйди фикерләвен томалаучы дәүләт гаебе дә бар. Мондый кешеләрне, ничә яшьтә булуларына карамастан, теләсә нинди юләрлек кылуга өндәп була. Алар моның ялган икәнен дә, бүгенге кануннардан чыгып, куркыныч икәнен дә аңламый. Моны ниндидер бер ахмак уенга саныйлар, әле өстәвенә акча да түлиләр"", диде Вәлиев. Ул шулай ук мондый кешеләр чынлыкта читтәге мошенниклар корбаны түгел, ә эчтән, ""хокук яклаучылар вәкилләре оештырган провокация корбаны"" да була ала дип фаразлый. Русия империясе белән бәйле бу вакыйгалар узган ел ахырында башланды. Ул вакытта интернеттагы бер төркемдә Бөрән районындагы дүрт егетнең Русия империясе байрагы белән төшкән фотосы урнаштырылды. Бу хәл аерым башкорт активистлары тарафыннан тәнкыйтьләнде, алар маңкортлыкта гаепләнде. Шуннан соң фотодагы егетләрнең гафу үтенгән видеосы чыкты. Берсе ""бу байракның ни аңлатуын белмәдек"" диде. Соңрак әлеге гафу үтенү видеолары — егетләрне көч куллану белән куркыту нәтиәсендә чыккан дигән хәбәрләр таралды, дипиткерде""Аспекты"". Әлеге яңалыкка Украинадагы сугышны хуплаучы -пабликлар да битараф калмаганы әйтелде. Гафу үтенгән егетләргә басым ясалган дип Русия Тикшерү комитеты бу эшне тикшерәбашлады. Моңа кадәр Башкортстанның эретеп ябыштыру-монтаж көллиятендә ике студентны тоткарлаулары турындаяздылар. Бу хәл турында рәсми белдерүләр булмады. Беренчел белешмәләргә күрә, студентларны узган атнада билгесез кешеләр тулай торакларыннан алып киткән. Төнлә исә аларны тоткарлаганнар, студентлар янына әти-әниләрен дә, көллият вәкилләрен дә кертмәгәннәр. Моңа охшаш хәл Татарстанда да булды. Узган ел ахырында Казан федераль университетының (КФУ) 18 яшьлек Марат Мосыйфуллинны ике елга ирегеннәнмәхрүм иттеләр. Тикшерү фаразынча, 2023 елның көзендә Мосыйфуллин Казанның Бауман урамында Русия байрагын яндырмакчы булган, әмма аңа ул чакта көчле ил комачау иткән һәм ул байракны пычак белән кискәләгән. Тикшерү әйтүенчә, иптәше бу хәлләрне видеога төшереп торган. Шулай ук егетне -дагы ябык төркемендә урысларны үтерергә һәм республикадан депортацияләргә кирәк дигән фикерләр калдыруда гаепләгәннәр иде.31 гыйнварда Мосыйфуллин Татарстан Югары мәхкәмәсе хөкем карарын шикаять иткән. Хөкемдар әза мөддәтен бер айга киметкән. ""Русия байрагын мәсхәрә итү"" турындагы инаять эшен туктаткан. Моны ул ""эшнең вакыты чыгу"" беләнаңлаткан. Былтыр Калуга өлкәсендә яшәүчегә Русия байрагын яндырган һәм Урыс ихтыри корпусына (РДК) кушылырга теләгән өчен 10 ел төрмә әзасыбилгеләнгән. Сәясәт белгече Руслан Айсинкуәт оешмалары мондый яшьләрдән шүрли, чөнки аларның саны артырга мөмкин дип саный. Шуңа да көчле басым бара ди ул. — Яшьләр башка ысул белән көрәшеп булмавын күреп тора: сүз иреге юк, сәяси фиркаләр эшли алмый, итимагый оешмалар хөкүмәт ырын ырлый. Милли хәрәкәтләр йә басылган, йә таркалган, йә сабантуй белән мавыга, — ди ул.",Башкортстанда Русия империясе байрагын яндыру артында кемнәр тора ала,Башҡортостан,5721,https://www.azatliq.org/a/33312115.html,2025-02-12T21:40:27+00:00
"Конкурс проводится в третий раз на базе школы 25, и в этом году в нём участвуют все коррекционные школы республики.","В Стерлитамаке прошёл Республиканский конкурс ""Ученик года-2024""",Яңылыҡтар,115,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-17/v-sterlitamake-proshyol-respublikanskiy-konkurs-uchenik-goda-2024-3772474,2024-05-17T22:15:18+00:00
"Кырымда Русия хәрбиләреЯлтага хәрбиләр Акъярдагы (Севастополь) Кара диңгез флотыннан, ә Акмәчеткә - Ростовтан ИЛ-76 очкычы белән китерелде. Акмәчеттә һоспитал әле яңа гына төзелгән медицина үзәгендә урнашачак. Яңа медицина үзәгеРусия рәсмиләре сүзенә караганда, Дондагы Ростовтан шулай ук йөзләп хәрби табиб, 100 тонна дару, медицина иһазлары, тикшерү лабораториясе да ибәрелгән. Ялтада исә 100 кешелек вакытлы һоспитал өр-яңадан төзелә, аны иртән торгыза башладылар. Роспотребнадзор элегрәк Кырымның -19 йоктыручылар саны белән Русиядәге кызыл зонага керүен, андагы эпидемиологик вазгыятьнең кискен начарлануын белдергән иде. Мәскәү куйган Кырым башлыгы Сергей Аксёновбу уңайдан Путинга мөрәәгать итте, хәрбиләрнең яңа төзелеш башлап ибәрүе шуңа бәйле. Кырым һәм Акъярдагы Роспотребнадзор итәкчесе Наталья Пеньковская Кырымда коронавирустан октябрьдә 75, ноябрьдә - 155, декабрьнең егерме көнендә исә 144 кеше вафат булганын, укытучылар һәм укучылар арасында чирне йоктыручылар санының соңгы атнада 39 процентка артканын белдерде. Коронавирус йоктыручылар саны Кырымда курорт сезоны тәмамланган соң шактыйүсә башлады. Бәйсез медиа, халыкара оешмалар Кырымда күрсәтелгән коронавирус йоктыручыларның рәсми саннарын танымый. Шушы катлаулы вазгыятьтә коронавирус зәхмәтенә Кырымдагысу кытлыгыда өстәлде. Вакытлы һоспитал ачылган Ялта төбәген су белән тәэмин иткән сусаклагычта нибары 17 процент кына су калды. Бу төбәктә дә суны иртән 3 сәгать һәм кич 3 сәгать кенә бирә башладылар. Наталья Пеньковская элегрәк декабрь урталарында коронавирус йоктыручылар саны нык артачак дипкисәткән иде. Сергей Аксёнов 20 декабрьдән 15 гыйнварга кадәр ябык биналарда киңкүләм чаралар үткәрүне тыю турында карар чыгарды, ләкин бер үк вакытта Кырымга читтән ял итәргә килүчеләрне чикләмәскә булды.",Русия хәрбиләре аннексияләнгән Кырымда ковидны дәвалау өчен ике вакытлы һоспитал төзи башлады,Яңылыҡтар,1778,https://www.azatliq.org/a/31017508.html,2020-12-24T15:13:55+00:00
Бөрйән районының Байназар мәктәбе 5-се А синыф уҡыусыһы Нуриев Рәмис һәм ике ҡустыһы Сәғит һәм Айнур.,Каникул башланды. Бейеп алайыҡ!,Яңылыҡтар,101,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-26/kanikul-bashlandy-beyep-alayy-3984093,2024-10-26T13:05:00+00:00
"Проза өләһендә уңышлы эшләгән авторҙар - Миңзәлә Хәлилова, Хәлисә Мөдәрисова, Миләүшә Ғәйфуллина, Хәлиҙә Чемборисова, Римма Әхмәтйәнова, Сәлиә Ғатауллина һәм Харис Шәриповтың повесть-хикәйәләре менән танышырға мөмкин ""Биҙәктәр"" китабында. Кисәне алып барған яҙыусы, ""Иҙел башы"" яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Әлиә Саматова уларҙың һәр береһе менән таныштырып үтте. байрам Сәбәпселәрен шулай уҡ яҙыусылар, журналистар, билдәле шәхестәр ҙә ҡотлап үтте, уларға изге теләктәрен еткерҙе. Яңы китапты ""Китап"" магазинынан һатып алырға мөмкин.","""Биҙәктәр""ҙе биҙәгән таланттар",Яңылыҡтар,532,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/bi-kt-r-e-bi-g-n-talanttar-4568544,2026-02-07T09:30:00+00:00
"Тәлгать Таетдин (с) һәм Камил СәмигуллинКүпләрне үзенең гамәлләре, сүзләре, киемнәре белән аптыраткан Русия Үзәк диния нәзарәтерәисе, мөфти Тәлгать Таетдин 22 декабрь Болгарда узган Мәүлид бәйрәмендә дә шаккаттырмыйча калмады. Ул Татарстан диния нәзарәте рәисе Камил хәзрәт Сәмигуллинга үзенең баш мөфти вазифасын тапшыруы турында әйтте. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Бизнес ""га биргән аңлатмасында бу тәкъдимне Татарстан итәкчелеге, мөхтасибәтләр белән киңәшләшергә кирәклеген әйтте. Бу рәсми беркайда да расланмаган. Тәлгать Таетдин бик ихтирамга лаек кеше һәм аның тәкъдиме ачык кала. Әмма Үзәк диния нәзарәтнең ниндидер корылтае булырга тиеш. Әгәр анда шундый карар кабул итәләр икән, бу – бер нәрсә, әмма хәзергә берни дә юк, диде ул. Азатлык Тәлгать Таетдинның әлеге тәкъдиме уңаеннан Русия дин әһелләре фикерен сорап мөрәәгать итте, әмма күпләр моңа нинди дә булса аңлатма бирүе авыр булуын әйтте. авап биргәннәрнең фикерләрен тәкъдим итәбез. Киров мөфтие Зөфәр хәзрәт Галиуллин: Зөфәр хәзрәт Галиуллин– Сишәмбе көнне Болгарда үткән Үзәк диния нәзарәте пленумында Тәлгать хәзрәт Таетдин бу мәсьәләне күтәрде. ""Миңа 70 яшь. Бөердә дә таш бар һәм киләчәкне белеп булмый, шуңа, берләшик. Миңа шәех булып калсам, шул итә, башкасы кирәкми, диде. Бу берләшүгә бер адым. Теге яклар (Татарстан – ред. ) гына тәвәкәлли алмый әлегә, хөкүмәтнең ни әйткәнен көтәләрме. Ләкин ул Тәлгать Таетдин тарафыннан бик уйланып эшләнгән әйбер. Ул бит ""мин калам"" дип әйтми, ""мин китәм, алыгыз, эшләгез, сез – яшьләр"", ди. – Нинди берләшү? Татарстан мөфтияте белән Үзәк диния нәзарәт берләшүен истә тотасызмы? – Татарстан мөфтияте үз урынында, Үзәк диния нәзарәте дә үз урынында кала. Бары бергә эшлиләр генә. Икесенә бер устав оештырып. Аның процедурасы икенче мәсьәлә инде. Бүгенге көндә ике якның да ризалыгы кирәк. Тәлгать өч адым ясады, тегеләр бер адым ясасалар яхшы була инде. – Баш мөфти вазифасы нинди вазифа, ул шулай күчеп йөри мени? – Баш мөфти дип атамыйча булмый, чөнки хәзер мөфтиләр бик күп. Өч татар дүрт партия төзи бит бездә. Тәлгать – ул баш мөфти. Аның бөтен эше төптән уйланылган. Ул бу карарын Болгарда Мәүлид бәйрәменә ыелганда игълан итте. Шәймиев (Татарстанның элекке президенты – ред. ) та шунда инде. Камил хәзрәт тә каршы килмәде. Камилгә нәрсә әйтәләр, шуны эшли инде ул, ләкин Мәскәүгә безнең берләшү кирәкми. Аны берләштерәсе булсалар, имермәсләр дә иде. 1989 елда Советлар берлегендә Урта Азия – Казакъстан, Кавказ, Азәрбайан һәм безнеке, ягъни дүрт мөфтият иде. Алар берләшеп координацион шура ясадылар. Ул Мәскәүдә урнашкан иде. Аның башлыгы итеп Тәлгать Таетдинны сайлап куйганнар иде. Бу берләшү Мәскәү өчен куркыныч иде бит инде, шуңа башта аны, ә аннары безнең мөфтиятне имерделәр. Бу махсус эшләнгән эш булды. Кавказда утыздан артык халык – бер мөфтият, ә татарда – утыз мөфтият. 5 майда корылтайда Тәлгать Таетдин тәкъдиме хәл ителәчәк. Русия мөфтиләр шурасы рәисе урынбасары Дамир хәзрәт Мөхетдинов: Дамир хәзрәт Мөхетдинов– Аларның пленумында Тәлгать Таетдин Үзәк диния нәзарәте рәисе итеп малае Мөхәммәтне билгеләп куйды. Юридик тарафтан аның урынына Камил хәзрәт Сәмигуллин түгел, ә аның улы кала. Икенчедән, баш мөфти ул бер кешедән икенче кешегә тапшырыла торган исем яки дәрәә түгел, чөнки Тәлгать хәзрәттән башка безнең берничә ихтирамлы мөфтиләребез бар. Мисал өчен Равил Гайнетдин, Исмаил Бердыев, Татарстан, Башкортстан, Чечня, Дагыстан һәм башка республика мөфтиләре. Шуңа ул корылтай вакытында гына рәислекне кемгә дә булса тапшыра ала. Корылтай үтмичә ниндидер вазифаны кемгә дә булса тапшырдымы, бирдеме – ул әле сүздә генә кала. Тәлгать Таетдин үз исемнәрен ничә елга бер, кемгә дә булса тапшыра инде ул. Бервакыт Равил хәзрәт Гайнетдинга ниндидер вазифаларын биргән иде. Хәзер Камил Сәмигуллинга бирә. Без моны бары фикер буларак аңлыйбыз, әмма юстиция министрлыгы тарафыннан карарлар булуга кадәр әле берни әйтә алмыйбыз. Корылтай утырышы бәлкем киләсе елның маенда булыр, ә бәлкем булмас та. Тәлгать хәзрәт май аена билгеләп куйды куюын. Шуңа бу инициативаларны ишетеп торабыз, ләкин ниндидер әһәмият бирә алмыйбыз. Камил хәзрәт – яшь мөфти. Акыллы, дәрәәле. Татарстанда ниндидер карарларны кабул итәр өчен республика президенты белән киңәшмичә бернәрсә дип әйтә алмыйм, дип белгертте. Шуңа президент ни әйтүен көтик. Рөстәм Миңнеханов һәрвакыт Равил Гайнетдин белән даими элемтәдә тора. Май аенда күренер. Русиянең Азия өлеше мөселманнары диния идарәсе рәисе, мөфти Нәфигулла Аширов: – Миң моны ничек тә бәяли алмыйм. Бу хакта ишеттем дә, укыдым да, әмма ни дип тә әйтә алмыйм. Русиянең Азия өлеше мөселманнары диния идарәсенең Төмән казыяты мөфтие Фатыйх Гарифуллин: Фатыйх Гарифуллин– Тәлгать Таетдин әйтер дә, монда бит әле Татарстанның президенты, әмәгатьчелек бар. Кирәк микән ул Камил Сәмигуллинга? Бу бик көтелмәгән хәбәр. Безнең Русиядә ике зур дини оешма бар: берсе – Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин белән Сәмигуллин элемтәдә тора. Шул ук вакытта Таетдин тәкъдимнәре Равил Гайнетдинга да кагыла. Бик четерекле мәсьәлә. Тәлгать хәзрәт аңларга тиеш – берәүләр туа, берәүләр олыгая. Олыгайгач кеше ялга китәргә тиеш. Шуңа Тәлгать хәзрәткә эшләгән эшләре өчен зур ихтирам күрсәтеп, рәхмәтләр әйтеп, кыскасы пенсиягә китә икән, зур рәхмәтләр әйтер идем. Татарстанның беренче мөфтие Габдулла Галиулла: Габдулла хәзрәт Галиулла– Ишеттем бу хәбәрне, Камил хәзрәтне белән котларга дип тора идем. Тәлгать хәзрәт тарафыннан дөрес тәкъдим бу. Без мөфтиләр берләшүен куптән телибез. Өммәт берләшсә, файдага гына булачак. Мөфтиятләр берләшсә, хөкумәт белән аралашуны алып бару купкә иңелрәк булачак. Хәзерге вакытта хөкүмәт Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин белән аерым уен, Тәлгать хәзрәт белән аерым эшләр коралар, нәтиәдә еш кына мөселманнарны бер-берсенә каршы куялар. Бер мөфтият булганда, моны эшләү авырлашачак.","Тәлгать Таетдин Камил Сәмигуллинны ""баш мөфти"" итмәкче",Татарстан,5783,https://www.azatliq.org/a/27447205.html,2015-12-24T13:03:46+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМөхәммәтшин сүзләренчә, сугыш барган чакта бу хәл дәвам итәргә мөмкин. Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинреспубликада пилотсыз очкычларның яңа һөүменә әзер булырга тиешләр дип саный. ""Кызганыч, пилотсыз очкычлар безгә кадәр дә очып килүенә әзер булырга кирәк"", дигән ул парламент утырышында. Мөхәммәтшин сүзләренчә, ""махсус хәрби операция"" (Украинага каршы сугышны хакимиятләр шулай атый - ред. ) барган чакта бу хәл дәвам итәргә мөмкин. ""Без куркыныч итештерү, эре итештерү оешмаларын саклау өчен акча түктек. Бу иһазларның эшенә комачау итә торган зондлар сатып алуга акча бирелде"", дигән ул. Элегрәк Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановпилотсыз очкычлар һөүменнән оешмалар үзләре сакланырга тиеш, дигән иде. ""Ракеттан саклану чаралары эшләр дип көтеп торырга кирәкми, аның башка бурычлары бар. Һәр оешма, һәр шәһәр, һәр муниципалитет - без моны үз көчләребез белән хәл итәргә тиеш. Иптәшләр, уяныгыз, үзебез сакламасак безне беркем сакламас! "", диде президент.2 апрель иртәсендә Татарстанга — Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле беренче тапкыр — дроннарһөүм итте. Беренче дрон Түбән Каманың ТАНЭКО ширкәтенә төшкән. Тагын ике дрон ""Алабуга"" икътисади зонасы ирлегенә очып килгән иде. Украина хәрби белгече Олег Ждановәгәр украин ягы имереклекләр итәрлек булмады дип тапса, ""Алабуга"" икътисади зонасына һөүмнәр дәвам итәчәк, дип белдерде. ""Татарстанда республиканың объектлары Украина өчен канунлы һәдәф булуы турында уйлана башларлар"", ди ул. Һөүмдә 14 кеше, шул исәптән ике үсмер яраланган иде. Дроннар һөүменнән соң, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов республикадагы ашыгыч хезмәтләрне гадәттән тыш хәлләргәәзер торырга чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Фәрит Мөхәммәтшин Татарстанда дроннар һөүменә әзер торырга чакырды,Яңылыҡтар,1821,https://www.azatliq.org/a/farit-mohammatshin-tatarstanda-dronnar-hojumena-azer-torirga-chaqirdi/32912526.html,2024-04-19T15:48:03+03:00
Владимирдагы татар яшьләреВладимирдагы татар егетләре татар биюен өйрәнә,"""Читтәге татарларда тел һәм мәдәниятне кадерләү зуррак""",Татарстан,72,https://www.azatliq.org/a/25183504.html,2013-11-28T15:48:30+00:00
"Рашат ЯкуповРашат Якупов Дөнья татар яшьләре форумы, ""Үзебез"" хәрәкәте оештырган төрле милли проектларда актив катнаша. Ул форумның идарә әгъзасы. форумга Рашат делегат булып сайланса, быелгы чарада ""Мин татарча сөйләшәм - "" мәктәбен алып барды. Форумнан соң интернетта бу чараны ""тусовка"", салым түләүчеләрнең акчаларын туздыручылар дип тәнкыйтьләүчеләр, бәйсез форум оештырырга чакыручылар да булды. Рашат Якупов фикеренчә, президентлыкны сакларгачакыру, чарага күпләрнең милли проектлар белән килүе, татар теленең абруен арттыру өчен тәкъдимнәрнең резолюциягә керүе – татар яшьләре форумының заяга узмавын күрсәтеп тора. Якупов Азатлык сорауларына авап бирде. – Әле генә үткән һәм аңа кадәр булган форумны чагыштырып карасак, уңышлы һәм уңышсыз яклар дип ниләрне санар идең? – Соңгы форум югарырак дәрәәдә узды, чөнки делегатларның күпчелеге конкрет проектлар белән килде. Оештыру комитеты һәрбер делегат үзенең төбәгендә, чит илдә, яки Казанда булсынмы, татар теленә, татар милләтенә, мәдәниятенә, тарихына багышланган ниндидер бер проект тәкъдим итәргә тиеш дигән таләп куйган иде. Аларның иң яхшылары сайлап алынды һәм секция утырышлары проектлар мәктәбе буларак оештырылды. Бу мәктәптә татар теленә, мәдәниятенә тәэсир итә алырдай иң шәп проектлар тәкъдим ителде. Бу, миңа калса, иң отышлы ягы булгандыр. Делегатлар форумга күрер өчен генә түгел, ә мин татар милләте өчен нәрсә эшли алам, дигән сорауга авап белән килгән иде. Мин ""Мин татарча сөйләшәм -"" дип аталган секциядә бу проектлар мәктәбен үткәрдем. Бу секциягә килгән проектлар белән яхшылап таныштым. Гомумән, татар телен үстерү максатында, заманча ысуллар кулланылган, бик тә кызыклы һәм эчтәлекле проектлар, фикерләр һәм идеяләр бар. – Бу проектлар арасыннан үзеңнең күңелеңә кереп калган иң кызыклы дип кайсын атар идең? – Миңа Мәскәүдән татар дизайнерлары Мәрданшиннар гаиләсенең ""Әлифба"" проекты ошады. Алар планшетлар һәм электрон әсбаплар өчен махсус кушымта булдыру өстендә эшлиләр. Бу бик кирәкле проект, чөнки хәзер кесәсендә смартфон, яки планшет булмаган кеше бик сирәк. Ә татар теленә бәйле кушымталар бездә юк дәрәәсендә. Безгә бу юнәлешне нык үстерү кирәк. Мәрданшиннар ""Әлифба"" проекты белән таныштыраНиһаять, Татарстан фәннәр академиясе белән берлектә дип аталган өчен язылган сүзлек чыкты. Ул бик сыйфатлы сүзлек. Балалар белән эшли торган проектлар да шактый күп иде. Активист Айгөл Әюпова, баласына татарча тәрбия бирү максатыннан, ""Үчтеки"" дип аталган сайт башлап ибәрде. Анда балалар өчен шактый кызыклы материаллар бар. Алар заманча видеолар да төшереп куялар. Тюльпан Миңһаева ""Акыллым"" дип аталган бик кызыклы проект тәкъдим итте. Балаларның мантыйгын, фикерләвен һәм тел байлыгын арттыру өчен татар телендә махсус карточкалар системасын булдырганнар. Тематик яктан бүлеп, алар белән эшләү ысулларын да күрсәттеләр. Төрле проектлар бар иде. Кемдер төбәкләрдә дискуссия клубларын татар телендә генә үткәрергә тәкъдим итте. Гомумән алганда, бу проектлар барсы да кирәк һәм әһәмиятле дип саныйм мин. – Барлык делегат та проект белән килгән идеме соң? – Мин барлык делегатларның да анкеталарын карап чыкмадым. Чыгыш ясаучыларны тыңлаганда һәм үзара аралашканда күпчелек егет һәм кыз реаль нәрсәдер күрергә, нидер ишетергә, нидер тәкъдим итәргә килгән иде. Хәзер форум күңел ачу чарасы гына, фәлән-төгән дигән тәнкыйтьләүчеләр дә бар. Мин моның белән ризалашмыйм. Төбәкләрдәгеләр өчен татар теле тансык, алар Казандагы һәм башка шәһәрләрдәге активистларны сирәк күрә. Алар бу проектларны күреп, илһамланып, монда күргәннәрен үзләренә кайтып иткерербез дип китәләр. Якындагы елларда бу юнәлештә хезмәт итәргә тырышырлар.100 барсы да шундый дип әйтү дөрес булмас. Бу хәл беркайчан да мөмкин түгел. Араларында бәлки артык кызыксынмаучылар да булгандыр. Нигездә, делегатларның күпчелеге билгеле бер максат белән, татар теленең үсешенә ничек тә булса тәэсир итү теләге белән килгән иде. – Син үзең форумның пленар утырышында татар теленә кагылган тәкъдимнәр белән дә чыктың. – Чыгышым тулысынча ике теллелеккә багышланган иде. Хәзер алдыбызда татар телен дәүләт теле дәрәәсенә күтәрү мәсьәләсе тора. Барыбыз да беләбез, әлегә телебезнең дәрәәсе югары түгел. Яшьләр форумы активистлары, ""Үзебез"" хәрәкәте координаторлары актив рәвештә хатлар язабыз. Без татар теле кулланылырга тиеш, яки кулланыла алырдай урынны күрсәк, анда хат ибәрәбез, яки итәкчеләренә шалтыратып таләбебезне белдерәбез. Коммерцияле оешма икән, ""без сезнең сатып алучыларыгыз, тавар тышлыгындамы, әллә элмә такталармы, аларны татарча күрергә телибез"" дип сорыйбыз. Еш кына отписка, йә булмаса ""хатыгызга рәхмәт"" дигән авап алырга туры килә. Хөкүмәт тә үз ягыннан аерым бер өлкәләрдә татар теле үсеше өчен тырыша. Без яшьләр, активистлар һәм хөкүмәт эшчәнлеген берләштерер өчен, Татарстан президенты каршында ике теллелек буенча омбудсмен кирәк дигән тәкъдим белән чыктык. Шулай ук Татарстан хөкүмәте каршында махсус итимагый шура булырга тиеш дип саныйбыз. Итимагый активистларны да кертеп, хөкүмәт белән бергә ике теллелекне үстерү өчен эшли торган оешма кирәк. Мин тагын бер мәсьәләне күтәрдем, еш кына безнең элмә такталары бик хаталы була. Универсиада алдыннан Казан метросында харита һәм мәгълүматлар белән электрон такталар урнаштырылды. Татарчасын да ачтылар, әмма анда бер сүздә дүртәр хата күрергә мөмкин иде. Бездә белгечләр бар, әмма бу эш системага салынмаган. Мин Казанда бердәм тәремә үзәге булырга тиеш дип саныйм. Элмә такталарны һәм башкаларны тәремә иткәндә бөтен оешмаларның тәремәләрен үзәктәге белгечләр тикшерсә, бу татар телендә булган хаталарны шактый киметер иде. Татар телен үстерү өчен аның куллану дарәсен киңәйтү кирәк. Татар теле төрле өлкәләрдә, яңа урыннарда кулланылырга тиеш. Прогресс булмаса артка китү башлана. Шуңа бәйле, бу форумда тагын бер тәкъдимем булды. Билгеле, безнең татар театрлары бар. Яшьләр анда, бәлки, елга бер тапкыр буладыр, ә аеруча мәдәният белән кызыксынганнар тагын да күбрәк йөри. Кинотеатрларга яшьләр, көн саен булмаса да, атна саен йөри. Кинотеатрлар яшьләрнең күңел ачу урыннарының берсе ул. Казанда татар кинотеатрын ачу мәсьәләсе шактый актуаль. Татар фильмнарын төшерүне дә, чит ил фильмнарын татарчалаштыруны да айга салу кирәк. Бу татар теле үсешенә зур этәргеч ясар иде. Белүбезчә, казакълар бу эшне башлаган һәм ул аларда шактый уңышлы бара. Без бу проектларны резолюциягә дә керттек. Тәкъдимнәр белән чыгыш ясаган вакытта хөкүмәттән дә кешеләр бар иде, алар да тыңлап утырды. Бу юнәлештә эшебезне дәвам итәрбез дип уйлыйм, бер чыгыш белән генә чикләнү һич мөмкин түгел. – Ничек уйлыйсың, ничектер мондый проектлар хөкүмәттә авырлык белән үтә. Яшьләр булдыргансыз, әйдәгез без моны эшлик, дип канатланып күтәреп алмыйлар. Элмә такталарны инде ун елга якын сөйлиләр, телләрне үстерү програмына да миллионнар бүленә, әмма әле һаман да очы-башына чыкканнары юк. – Мин үзем ул даирәгә якын кеше түгел, аларның эчке тормышларын белмим. Ни генә булмасын, бу өлкәдә туктап калырга ярамый. Без татар теле, татар милләте үсеше өчен үз тәкъдимнәребезне иткерик, бу юнәлештә эшебезне дәвам итик, вакыты белән килер, Аллаһ бирса! – Форум вакытында интернетта катнаш никахлар турында дискуссия оештырып вакыт үткәрү кирәк идеме дигәнрәк бәхәсләр дә булып алды. – Татарда дини юнәлештәге, әхлак тәрбиясе көчле булган традицион гаилә дигән төшенчә бар һәм безнең милләтебезне саклап калган факторларның берсе булып тора. Хәзер бу карашлар бераз югалып бара. Чит илләр тәэсирендә гаилә төшенчәсе юылып бара кебек. Бу мәсьәләне күтәрү шактый актуаль иде, чөнки яшьләр төрле яктан килә, һәм алар төрлесе төрле фикердә. Тел чын мәгънәсендә гаиләдә генә саклана һәм мәдәниятебез дә, милли үзаң да гаиләдә бирелә. Бу мәсьәлә беркайчан да актуальлеген югалтмаячак. – Төбәкләрнең лидерлары булган татар яшьләре иң кимендә үзләре шуны аңлап һәм кайткач үзләрендә дә аңлату эшләрен башласалар, бу бәхәс клубының файдасы булачак дип әйтәсең килә инде. – Әлбәттә! – Форумнан соң, интернетта бу оешма хөкүмәт канаты астында, һәм шуңа күрә, милләт өчен артыгын кыймылдый алмый дигәнрәк фикерләр дә калдырдылар. Алар бәйсез форум оештырырга кирәк дип тәкъдим итә. Моңа ничек карыйсыз? Яшьләр форумы бәйсез була аламы? – Форумда ачык микрофон куелган иде. Фикер белдерергә теләүчеләрне беркем дә чикләмәде. Шул ягын да әйтим, бу форумның максаты – бәйсез оешма булып ниндидер белдерүләр ясау түгел, ә яшьләрне ыеп, аларны мөмкин кадәр илһамландыру иде. – Бу форумга һаман шул бер үк кешеләр йөри дип тәнкыйтьләүчеләр дә бар. – Бу ягын тулысынча ирле оешмалар хәл итә. Делегатлар ирле оешмалардан сайлана. Миңа калса, бер яктан тәрибәле кешеләр дә килергә тиештер. Шулай ук даими рәвештә делегатларны яңартып тору кирәк. Яңаларны китереп аларны да татар хәрәкәтенә кертеп ибәрү дә әһәмияткә ия. – Интернетта форумны хөкүмәттән зур акчалар алып, хөкүмәт ырын гына ырлаучы ""тусовка"" дип язучылар да булды. – Мондый сүзләр еш ишетелә. Миңа калса, кемдер эшли, әйтик, кемдер бу эшне тәнкыйтьли. Бу һәрвакыт була торган әйбер. Форумны бары тик ""тусовка"" гына дип атау дөрес түгел. Дөрес, килгән делегатлар арасында төрле кеше бар. Кемдер бер максат белән, кемдер икенче максат белән килгән. Төрле төбәкләрдән, төрле илләрдән татар яшьләрен ыеп, аларга актуаль мәсьәләләрне аңлатып, фикер алышып һәм татар теле, мәдәнияте, рухи кыйммәтләр үсешенә аларны илһамландыру – бу үзе генә дә шактый әһәмиятле әйбер. Әйтик, форумның бер көнендә Болгарга бардык. Әле гомерендә дә мәчетләрне күрмәгән, татар мәдәниятенең шундый югары дәрәәдә, ә тарихының бик тирән булуын белмәгәннәр дә бар. Алар монда килеп Болгарны, безнең мәчетләребезне күреп илһамланып кайтып китәләр. Миңа калса, форумның програмы шактый яхшы уйланылган иде. итди сөйләшүләр дә күп булды. Әйтик, пленар утырышта президентлыкны саклау белдерүен кабул итү – зур әһәмияткә ия, чөнки итимагый фикер иде ул. Бу форумда итди сөйләшүләр һәм фикерләр күп булды. Форум кирәкмәгән ""тусовка"" дип әйтүчеләр, миңа калса, бик үк хаклы түгелдер.","""Яшьләр форумын күңел ачу чарасы диючеләр белән ризалашмыйм""",Татарстан,9876,https://www.azatliq.org/a/26524744.html,2014-08-11T16:41:36+00:00
"Русиядән Казакъстанга очып китүчеләр, 2022 елның сентябрефикерләрРусия рәсмиләре мобилизациядән соң чит илгә киткән -белгечләрнең күбесе кире илгә кайткан дип белдерә. Дигитал үсеш министры Мәкъсүт Шадаев-белгечләрне кире кайтару өчен махсус програм кирәкми, алар болай да кайта диде. Төгәл саннарны ул июнь азагы - июль башында бирергә вәгъдә итте.2022 елның сентябрендә мобилизация башланганчы, -холдинг сораштыру нәтиәләрен чыгарган иде. Анда айтишникларның өчтән бер өлеше Русиядән бер ел эчендә китәргә планлаштыруы күренде. ""Альфа-банк"" аналитиклары узган елның өченче чирегендә Русиядән якынча 1,2 миллион кеше киткән булырга мөмкин дип фаразлады. Илдән китүчеләрнең рәсми саны беркайда да чыкмады. Сугыш аркасында илдән киткән -белгечләре чыннан да илгә кайтамы? Азатлык Татарстаннан киткән берничә -белгеч белән сөйләште. Аларның икесе чыннан да кире кайтты, моны алар төрле сәбәпләр белән аңлата. Тагын берсе Казакъстанга китеп, анда эшли, ул белгән белгечләрнең күбесе дә чит илдә кала, кайтырга ыенмый, ди ул. Иминлек максатыннан белгечләрнең исемнәре үзгәртелгән(төгәл исемнәре Азатлыкка билгеле, тормыш фактлары тикшерелгән). Илдар Русиядән мобилизация игълан ителгәч чыгып китте, аңарчы ул Иннополис университетында укыды, эшләде. Чикләр ябылачак дигән имеш-мимешләр таралгач, ул китәргә карар итте. Моны ул ""үләсе килми, башкаларны да үтерәсем килми"" дип аңлатты. Илдар Казакъстанга чыгып китте, әле дә ул шунда яши. Инде икенче эшен алыштырды, акчаны долларда ала, шуңа күрә Русиядәге вакыйгалар аңа тәэсир итми, кереме кимеми. — Беренче чакларда кире кайту теләге булып алды, күбесенчә сагынудан чыккан хис иде ул. Барыбер, туганнарны, дусларны сагынасың бит. Ләкин тәмам кайтырмын дип һич уйламадым, бәлки, бер-ике атнага гына, туганнарны күреп килер өчен генә дигән уйлар булды. Ахыр чиктә кайтмадым һәм бу дөрес карар булды дип уйлыйм, — ди ул. Бер ара эш табу белән кыенлык булды, ул чакта ""бөтенләй эш булмаса, Мәскәүгә барып, анда эшләп алырмын"" дигән фикерләр булды, ди Илдар. Мәскәүдә вакансияләр, -белгечләр өчен эш мөмкинлекләре күп. Әмма Казакъстанда да эш табылды. — Акча белән авыррак булган чакта дуслар ярдәм итте, үзләрендә яшәргә рөхсәт итте. Кайтма, түз һәм яңа эш тап диделәр, бу да ярдәм итте. Хәзер башка эш табылды, барысы да яхшы, әлегә Казакъстанда калам, ди яшь -белгече.24 июньдә булган Пригожин фетнәсе турынды Илдар ишеткән, бу аның ""Русиядә имин түгел"" дигән фикерен ныгыткан гына. Русиядә стабильлек юк, Казакъстанда барыбер иминрәк дип уйлый ул. Өстәвенә, сугыштан шәһәрләргә кораллы кешеләрнең дә кайтуы да куркыныч фактор. — Мин үзем сәясәтне яхшы аңлыйм дип әйтә алмыйм, ләкин дусларым күп укый һәм миңа аңлата. Илдә мобилизация барыбер астыртын рәвештә дәвам итә, кайту куркыныч, имин түгел дип әйтәләр. Теләсә кайсы вакытта тагын киң мобилизация булып, барыбызны да фронтка алырга мөмкиннәр, шуңа илгә кайту куркыныч дип саныйм, — дип аңлатты Илдар Азатлыкка үз позициясен. Казакъстан әлегә имин, ди ул, ләкин киләчәктә аның башка илләргә, Көнбатышка китәсе килә. Әлегә мөмкинлеге юк, берәр эш булу белән башка илгә күчеп китәсе килә. Казакъстанда килгән халыкка яхшы карыйлар, ирле халык кунакчыл, ди Илдар. Мобилизация башланганнан соң әле шикле, тискәре караучылар булды, хәзер барысы да тынычлангач, яшәү рәхәт һәм комфортлы. Русиягә кайтуга караганда күпкә тынычрак, яхшырак, ди ул. Булатмобилизациядән соң Төркиягә күченде. Илдә аңа вакытлыча тору рөхсәте (ВНЖ) бирелмәгәч, ул кире Татарстанга кайтырга мәбүр булды. Әлегә эшеннән аңа ""бронь"" вәгъдә ителде, бу аны сугыштан яклаячак дип өмет итә ул, ләкин эш табып, чит илгә китәргә тели. — Әлегә Төркиядә яшәргә ниятләгән идем, яхшы фатир да таптым, күчендем, тормышны шунда айлармын дип уйладым. Әмма Төркия нигәдер миңа туристик яшәү рөхсәтен бирмәде, шуңа бик нык аптырадым. Русиядән килгән халык күбесенчә акчалы, дистанцион эшләре бар, илгә-икътисадка күп кенә акча китерә, нигә андый кешеләргә яшәү рөхсәтен бирмәскә, аптырыйм. Мин фатир өчен ярты елга алдан зур бәя түләдем, депозитлар, документлар ясауга да шактый акча китте. Болар барысы да югалды, шуңа Төркиягә ачуым бар. Мондый вазгыятьтә татар-башкортларга, төрки халыкларга чыгарма ясап булыр иде, яшәү рөхсәтен бирергә кирәк иде, дип саныйм. Төркия үзен төрки халыкларның яклаучысы дип саный бит, нигә бу очракта татарларны якламый соң? — дип аптырый Булат. Хәзерге вакытта ул зур -ширкәтендә эш тапкан, анда аңа ""бронь"" вәгъдә ителгән. Булат илдәге вакыйгаларны күзәтеп тора, хәлләр тагын куерса, китеп карармын, ди ул. — Пригожин фетнәсе вакытында бераз борчылып алдым, хәзер чикләр ябылса, илдә котычкыч хәлләр башланса, нишләрмен дип кәефсезләндем. Тиз тәмамланды, ләкин бу илдәге вазгыятьнең имин булмавы, теләсә кайсы вакытта теләсә нинди хәл була алуын күрсәтә. Өстәвенә, Алабугада дроннар корылмасы төзелүенишеттем, бу очракта Татарстанга да һөүм итсәләр, хәлләр начар булыр дип уйлыйм, — ди -белгече. Ул үзе Русиядән барыбер китәргә кирәк дип саный. Төрле вакансияләрне карый, төрле ширкәтләргә резюмесын ибәреп тора. Берәр имин илдән эш чакыруы килсә, китәрмен, ди Булат. Мобилизациядән соң Казакъстанга киткән Илгизхәзер кире Татарстанга кайтты. Туган як бик сагындырды, туганнар, дуслар белән күрешмәү – авыр сынау, ди ул. — Мин Татарстанга кайбер эшләремне тәмамлап, эшләп алыр өчен кайттым. Ахыр чиктә әлегә калырга булдым, туган якта барыбер рәхәтрәк, китәсе килми. Акча белән проблем булмады, Казакъстанда да итәрлек иде, — ди ул. Республикада сугыш, мобилизация ягыннан чагыштырмача тыныч, дип саный Илгиз. Аның сәламәтлеге ягыннан авырлыклары бар, хәзер авыруларны тикшереп, раслап йөри, армиягә эләкмәс өчен шул итәр дип өметләнә. — ""Вагнер"" фетнәсен ишетеп алдым, ләкин аңа артык игътибар бирмәдем, кайгырып утырмадым. Аны ниндидер махсус уйланылган сценарий дип кабул иттем. Өстәвенә, ул Татарстаннан читтә булган вакыйга, бездә артык сизелмәде, Казан халкы рәхәтләнеп сабантуйда ял итте, — дип сөйли -белгече. Илгиз дуслары арасында Русиягә кайткан һәм кайтмаган кешеләр бар. Бер өлеше чит илдә банк картлары ачкан, кирәкле хезмәтләргә теркәлгән һәм кире кайткан, ди ул. — Татарстанда барыбер шартлар яхшы, яшәү рәхәт, тормыш Европа дәрәәсендә диярлек. ягыннан да кыенлыклар юк, ярдәмендә бөтенесе ачыла. Эш тә бар, итәрлек, белгечләр Татарстанда үз киләчәген күрә. Русиядән күп кенә чит ил ширкәтләре китте, алар урынына күп яңа ширкәткә, белгечкә ихтыя бар. Вакансияләр күп, белеме һәм тәрибәсе булган -белгеченә түләү дә югары дәрәәдә. Шуңа сугышка алмасалар, илдә тыныч кына эшләп була, — дип саный Илгиз. Ул үзе илдәге сәясәткә риза булмаса да, мобилизация һәм сугыш аңа кагылмас, эшләргә мөмкинлек булыр дип фикерен төгәлли. ""Интернетны яклау әмгыяте"" оешмасы мөдире Михаил Климаревфикеренчә, -белгечләрнең күпчелеге Русиягә кайтмый. ""Күпләр эш тапты, күп ширкәтләр релокация тәкъдим итеп, хезмәткәрләрен чит илләргә күчерде"", ди ул. Михаил Климарев— Кемдер Үзәк Азия илләренә, Грузиягә, Әрмәнстан, Сербиягә китте, әлеге илләрдә визасыз да яшәп була. Барысы да әйбәт кенә урнашты һәм эшли. Кемдер кайткан икән, ул яки документ эшләре белән, яки нидер алырга, йә булмаса, туганнарын күрергә генә. Аннары барыбер китәләр, — дип саный ул. Климарев -индустрия өчен Русиядә хезмәт хакларының чит илләр белән чагыштырганда түбәнрәк булуын, менеджментның начаррак булуын искәртә. — Айтишинкларга Русиягә ник кайтырга? Армиягә алулары яки күзлек кигәнең өчен генә дә урамда кыйнап китүләре дә бар. Һәм бу кайту теләген арттырмый, ди ул. Климарев тагын бер мөһим фактор дип чит илләрнең Русиягә карата кертелгән чикләүләрне дә атый. — Мәсәлән, шул ук ясалма интеллект белән бәйле нинди дә булса иһаз кертү тыелган. Нейрон челтәрләрне эшкәртү өчен иң заманча микропроцессорларны Русиягә кертергә ярамый. Ә бу хәзер иң алдынгы технологияләр. Сез аларны ничек кулланырга ыенасыз? Үз нейрон челтәрләрегезне ничек өйрәтәсез? Шуңа күрә аларны кайдадыр чит илдә ясарга кирәк, — дип аңлата белгеч.2022 елның 24 февралендә Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, илдән күпләп кеше китә башлады. Төркия, Грузия, Әрмәнстан, Казакъстан кебек илләргә нигездә бәйсез журналистлар, активистлар, оппозициядәге сәясәтчеләр, белгечләре һәм башкалар китеп барды. Кемдер карашлары өчен эзәрлекләнүдән курыкты, кемдер эше күчүе аркасында чит илгә китте. Эмиграциянең икенче дулкыны көзен башланды. 21 сентябрьдә Русия президенты Владимир Путин илдә ""өлешчә"" мобилизация игълан итте. Шул ук көнне Русиянең күрше илләре белән чигендә күп чакрымнарга сузылган чиратлар барлыкка килде. мәгълүматына күрә, 21 сентябрьдән соң Русиядән ким дигәндә 700 мең кеше киткән, 1 миллион саны да әйтелде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",-белгечләр Русиягә кире кайтамы? Өч татар белгече фикере,Донъя,8669,https://www.azatliq.org/a/32476061.html,2023-07-03T21:00:33+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Газпром нефтехим Салават"" оешмасында төзекләндерү эшләрен ике-өч көн эчендә бетерәчәкләр, ди ул. Бүген, 10 майда Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров""Газпром нефтехим Салават"" оешмасында күчмә киңәшмә үткәргән. Кичә оешмага пилотсыз очкыч һөүм иткән иде. Хәбиров завод эшчеләренә оешкан төстә эш иткәннәре өчен рәхмәт әйткән. Бу хакта Башкортстан мәгълүмат чараларыяза. ""Кичә чын террор һөүме булды. Шунысы мөһим - оешма гадәти тәртиптә эшли. Кичә пилотсыз очкыч һөүме аркасында булган зарардан соң, ике-өч көн эчендә монда зур булмаган төзекләндерү эшләре үтәчәк. итештерү күрсәткечләрендә бу бернинди чагылыш та тапмаячак"", дигән Хәбиров. Киңәшмәдә республикадагы алдынгы сәнәгать оешмаларын яклау чараларын көчәйтергә килешкәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Хәбиров Салават шәһәренә пилотсыз очкыч төшүен ""чын террор һөүме"" дип атады",Яңылыҡтар,890,https://www.azatliq.org/a/habirov-salvat-shaharena-pilotsiz-ochkich-toshuen-chin-terror-hojume-dip-atadi/32941012.html,2024-05-10T15:39:26+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфа сәүдә-икътисад көллиятенең алты студентын инфекция хастаханәсенә салганнар. Бу хакта Башкортстан сәламәтлек саклау министры Айрат Рәхмәтуллиниткерде, дипхәбәр итә""Коммерсантъ"". Бөтенесенең дә хәле уртача авырлыкта, алар агуланган. Республика Кулланучылар хокукларын күзәтү идарәсе (Роспотребнадзор) эпидемиологик тикшерү уздыра, лаборатор тикшеренүләр үткәрәчәкләр, көллиятнең азык-төлек блогында эшләүчеләрне тикшерәчәкләр диелә күзәтү оешмасы хәбәрендә. Азык-төлек блогы эшчәнлеге мәхкәмә карары чыкканчыга кадәр туктатылган, инфекция таралу куркынычы юк, дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада көллияттә укучы алты студент агуланып хастаханәгә эләккән,Яңылыҡтар,698,https://www.azatliq.org/a/32618863.html,2023-10-02T07:34:24+00:00
"На телевизионной площадке Салават Гайсич рассказал о республиканском августовском совещании по образованию, прошедшем 15-16 августа в г. Стерлитамак. Поделился актуальной информацией о деятельности педагогического издания. Он рассказал о ключевых темах и материалах свежего номера журнала, который полностью посвящен теме августовского совещания и системе образования г. Стерлитамак. Кроме того, Салават Каримов сообщил, что в 2025 году журнал ""Учитель Башкортостана"" отметит 105-летний юбилей. Несмотря на непростые времена, издание продолжает выходить большими тиражами. Главный редактор также подчеркнул, что журнал открыт для всего нового, всегда готов услышать своих читателей и принять их советы, предложения по публикуемым материалам. Выступление Салавата Каримова в утреннем эфире телеканала БСТ позволило расширить информационное поле и привлечь дополнительное внимание к актуальным темам, освещаемым в журнале.","Развитие образования Башкортостана - в центре внимания журнала ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" (""Учитель Башкортостана"")",Яңылыҡтар,920,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-20/razvitie-obrazovaniya-bashkortostana-v-tsentre-vnimaniya-zhurnala-bash-ortostan-u-ytyusy-y-uchitel-bashkortostana-3892616,2024-08-20T12:07:00+00:00
"Йөҙ: Иң тәүҙә кеше йөҙөн күрәһегеҙ икән, тимәк һеҙ бар эшегеҙҙе лә бирелеп эшләйһегеҙ. Һеҙ аҡыллы, аралашыусан да, һеҙгә ҡарата иғтибар етерлек. Һеҙгә яңы дуҫтар табыуы, таныш түгел кешеләр менән әңгәмә ҡороуы бер ни тормай. Һеҙ ғүмер бер генә һәм уны лайыҡлы йәшәргә кәрәк, тигән фекерҙә. Күп кешеләр һеҙгә ҡарап илһамлана. Шулай ҙа, ҡайһы ваҡыт һеҙ йәмғиәт тарафынан тәнҡиткә дусарһығыҙ. Кеше эшенә тоғро икән, тимәкул яҡшы, тырыш кеше. Үҙегеҙ менән ғорурланығыҙ һәм сит-ят фекерҙәргә иғтибар итмәгеҙ! Ай: Күҙегеҙгә тәүҙә ай сағылһа, тимәк, һеҙ хыялланырға яратаһығыҙ. Шулай уҡ гел генә башҡалар алдында насар күренеп ҡуймайым, тип  борсолаһығыҙ. Һеҙгә берәйһенә юҡ тиеп әйтеүе лә ауыр. Һеҙ бик йомарт  һәм изге күңелле, ялағайлыҡты, ғәҙелһеҙлекте енегеҙ һөймәй. Һеҙ үҙ һүҙегеҙҙ        ә тораһығыҙ, һәр нәмәгә тоғро һәм яуаплы ҡарайһығыҙ. Һиҙемләү тойғоһо ла көслө һеҙҙә, кәрәк мәғлүмәт һеҙҙе  үҙе эҙләп таба. Барыһына ла шөкөр итегеҙ.",Һеҙ ниндәй шәхес?,Йәмғиәт,937,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-03-20/e-nind-y-sh-hes-4165634,2025-03-20T16:26:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТаможня белгечләре китапта Русиянең, аның дәүләт оешмаларының һәм гаскәренең тискәре образы туа дип саный. Михаил Зыгарьның ""Сугыш һәм әза"" (""Война и наказание"") китабын Русиягә алып керү тыелган. Бу хакта әлеге китапны чыгаручы ""Медуза""белеп алган. ""Сугыш һәм әза"" китабында Русиянең ничек гасырлар буе Украинаны юк итеп килүе, тик моны кайбер кешеләр аркасында ахыргача эшли алмавы язылган. Таможня белгечләре китапта Русиянең, аның дәүләт оешмаларының һәм гаскәренең тискәре образы туа дип саный. Китапта ""Евразия икътисади берлегенең әгъзасы булган дәүләтләрнең сәяси яки икътисади мәнфәгатьләренә, дәүләт иминлегенә, ватандашларының сәламәтлеге һәм әхлакына зарар китерердәй мәгълүмат билгеләре бар"", диелгән экспертизада. Таможня экспертизасын 2023 елның декабрендә Эстония белән чиктә шушы китапны тартып алганнан соң ясаганнар. Бу хакта ""Медуза""га сөйләгән русияле кыз ""Сугыш һәм әза""ны әнисенә Яңа ел бүләге итеп алып кайтып килгән булган. Таможня хезмәткәрләре китапның исеме ""артык шикле"" дип, кыздан аңлатма яздырганнар, үткәрү пунктында тугыз сәгать буе тоткарлап торганнар, ахырдан китапны тартып алганнар. Шушы экспертизаны нигез итеп алып, апрель аенда Эстония белән чиктә башка бер кызга да ике беркетмә төзегәннәр, ул да Русиягә шушы китапны алып кайтып килгән булган. Аны Евразия икътисади берлегенә тыелган тауар алып керергә тырышуда һәм моңа декларация ясатмауда гаепләгәннәр. Зыгарь үзе экспертизаның бу китап Русия гаскәрен ""кимсетә"" дигән нәтиәләре белән килешә. Белгечләрнең автор Украинага бәреп керүне Русия халыклары мәнфәгатенә туры килми дип саный дигән фикерен ул ""моннан да төгәлрәк итеп әйтеп булмас иде"", ди.2022 елның октябрендә Русия хакимиятләре Зыгарьны ""ят агент"" дип игълан итте. 2024 елның апрелендә аны Мәскәү мәхкәмәсе Русия гаскәре турында ""фейклар"" тарату инаять эше нигезендә читтән торыпкулга алды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Зыгарьның ""Сугыш һәм әза"" китабын Русиягә алып керү тыелган",Яңылыҡтар,2005,https://www.azatliq.org/a/zigarning-sugish-ham-jaza-kitabin-rusiyaga-alip-keru-tielgan/32991145.html,2024-06-13T11:26:25+03:00
"Һарымһаҡтың организм өсөн файҙалы яҡтары тураһында күптәр белә. Бөгөн сираттағы рецепт тәҡдим итмәксебеҙ. Уның төнәтмәһе йөрәкте бик ныҡ нығыта, ҡанды таҙарта, организмға хәлләндерә.",Йөҙ сирҙән дауа,Сәләмәтлек,182,https://henek.info/articles/----+-+/2025-02-20/y-sir-n-daua-4129807,2025-02-20T17:30:00+00:00
Школьников Башкирии приглашают к участию во всемирной олимпиаде «Великая Победа». Олимпиада стартует 25 февраля и пройдет в три этапа. Зарегистрироваться можно на сайте.9. .,Школьники Башкирии могут принять участие в юбилейном параде Победы 9 мая,Йәмғиәт,173,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-21/shkolniki-bashkirii-mogut-prinyat-uchastie-v-yubileynom-parade-pobedy-9-maya-4093617,2025-01-21T18:30:00+00:00
"Мәскәүҙә инде тиҫтә йылдан ашыу милли мәҙәниәттәрҙе үҫтереү йүнәлешендә эшләп килгән Сэсен ижад берекмәһендә (етәксеһе - Әлфиә Агеева) Мәскәүҙә йәшәп ижад иткән Башҡортостан һәм шулай уҡ Уралдың башҡа төбәктәренән сыҡҡан яҡташтарыбыҙ тупланған. Уҡыусылар иғтибарына ижадсылар берлегендә шөғөлләнеүсе Әлфиә Агеева, Ҡәҙриә Яхъя, Сергей Александровтарҙың ижад емештәрен тәҡдим итәбеҙ. Хәтер кисәләре. Иҫтәлектәр. Үлгәндәрҙе үлтереп маҡтауҙар, Ваҡытында йылы һүҙ әйтмәнек, Һаҡлай алманыҡ, тип һыҡтауҙар. Әҙәм ышандырып, сәхнәләрҙә Хәбәр һатыусыға йән көйә: Шул һүҙҙәрҙе бөгөн тереләргә Өләшеүҙән уны кем тыя? Мәүлит Ямалетдиновтың 2013 йылда сыҡҡан һәм шул йылда миңә бүләк ителгән (Әмир замандашҡа, ырыуҙашҡа, рухташҡа кескәй генә бер сәхифә. М. Ямалетдин, ) һайланма әҫәрҙәренең 1-се томын уҡып ултырғанда ошо шиғырына юлыҡтым. Уҡыным да һиҫкәнеп киттем. Тыныс ҡына ҡабул итерлек юлдар түгел ине был. Күңелде үкенесле тойғолар биләп алды. Эйе, барыбыҙға ла килә торған ғүмер аҙағы. Үҙең, ижадың хаҡында йылы һүҙ, һис юғы иҫкә алыусы булырмы? Бер уйлаһаң, һуңлаған һүҙҙәрҙең кәрәге лә юҡ һымаҡ, сөнки һин уны ишетмәйһең, икенсе яҡтан, кәрәк тә һымаҡ. Үҙеңә түгел, тереләргә. Уҡыусыларыңа, ғаиләңә, туғандарыңа. Быныһы бер моңһоу уй булһа, икенсеһе – бына һин үҙең ижадташ иптәшең тере сағында уның тураһында берәй йылы һүҙ әйттеңме һуң? Ошондай тетрәндергес фекерҙәр менән башлана Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әмир Әминевтең яҙыусы, шағир Мәүлит Ямалетдиновҡа арналған Ҡырау һуҡҡан балан. мәҡәләһе. Филология фәндәре кандидаты Ғәлиә Ғәниеваның билдәле яҙыусы Гөлсирә Ғайсарова-Ғиззәтуллина ижады хаҡындағы мәҡәләһе Йондоҙло һүҙҙәргә сәйәхәт тип атала һәм яҙыусының әҫәрҙәрен тел-стиль күҙлегенән анализлауға ҡорола. Бөгөнгө йырҙарыбыҙ ниндәй? Заман һынауын үтеп, улар киләсәккә ҡалырмы? Халҡыбыҙ күңеленә, зауығына тап киләме? Шағирә, талантлы журналист Зөһрә Ҡотлогилдинаның йырҙар хаҡындағы моңло вә зарлы фекерҙәре лә бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. Сатира һәм юмор рубрикаһында - яҙыусы Хәйҙәр Тапаҡовтың Мунса хикәйәһе, ә Журнал уҡыусылар ижадында Борис Хәйретдиновтың, Нәсимә Ғайсиналарҙың шиғырҙары урын ала. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 101 һумға ғына яҙылырға була. Берҙәм булайыҡ!",Ағиҙел журналының 2-се һанына күҙәтеү,Яңылыҡтар,2397,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2024-02-15/a-i-el-zhurnalyny-2-se-anyna-k-te-3644895,2024-02-15T12:43:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрБыел Казанда узган лекторие балаларны татарча тәрбияләү һәм татар телендә белем бирүгә юнәлгән. Чыгышлар арасында балаларда икетеллекне саклап калуга комачаулаган сәбәпләр, татар тәрбиясендә мультимедиа контентын куллану, тәрбиядә китап роле һәм башка темалар яңгыраган. Галия Гыймадиева чарасындаТыңлаучылар арасында аеруча зур игътибарны психолог, ""Безнең мәктәп"" һәм ""Сабыйлар"" балалар үзәге белгече Галия Гыймадиеваның чыгышы кызыксыну уятты. Чыгышы башында ук белгеч мәхәббәтне ""уяту"" төшенчәсе бик үк дөрес булмаганына игътибар итте, бу процесс үзеннән-үзе барлыкка килергә тиеш диде. Балада туган телгә кызыксыну уяту өчен Гыймадиева түбәндәге 3 мөһим факторны атады. Бала дөньяны, беренче чиратта, әти-әнисеннән һәм аның янында булган олы кешеләр мисалында танып белә. Шуңа күрә, телгә мәхәббәтнең барлыкка килүе еш кына ата-ананың телгә мәхәббәттән тора, ди психолог. — Үзебез татар телен кулланабыз, яратабыз икән, бала бу үрнәккә карап өйрәнәчәк, аның туган телгә уңай мөнәсәбәте булачак. Сүз өстен-өстен сөйләшүләр турында гына түгел, бала белән туган телдә тирәнтен, фәлсәфи сөйләшүләр, баланың эчке дөньясы турында да аның белән татарча аралашу турында бара, — дип саный белгеч. Шул ук вакытта, Галия Гыймадиева искәртүенчә, татар теле өчен ан аткан һәм татарча бик матур сөйләшеп тә, балалары татарча сөйләшмәгән кешеләр бар. Аның фикеренчә, бу ата-ана белән бала арасында тиешле элемтә булмау мисалы булып тора. Мондый ата-аналар еш кына балага туган телен ни өчен яратуларын, үз карашларын аңлатып бетерә алмый. Бу хәлне психолог физикадан мисал белән аңлата: электр бар, ләкин лампочка янмый. Ник дигәндә, сәбәбе – электр чыганагы белән лампочка арасында элемтә булмавы. Тагын бер ысул буларак психолог балага кызык булган темаларны татарча тәкъдим итүне атый. Моның өчен татарча төрле тематик журналлар, ютуб каналлар, видео, уеннар һәм башка контентны кулланып була. — Балага футбол кызык икән – футболны балага татарча тәкъдим итү юлларын уйларга кирәк. Мәсәлән, татарча сөйләшә торган тренерны эзләп була, бергәләп футбол турында татарча сөйләшеп була, бу темага татарча контент табарга тырышып була. Бала Майнкрафт уенын ярата икән – бу уен турында да татарча сөйләшергә кирәк, — дип саный Гыймадиева. Психолог фикеренчә, бала үзе өчен авапны туган телдә табарга тиеш. Бу чакта телгә тартылу, ярату барлыкка килә. Кайбер балаларның татарча серләшеп, якындагы кешеләрнең моны аңламавы да өстәмә бонус була ала, бу очракта алар телнең кыйммәтен аңлый, ди ул. Еш кына татар гаиләләрендә күзәтелгән проблем – баланың теле татарча ачыла, ләкин берничә елдан соң ул урысчага күчә. Моны психолог табигый күренеш дип атый. Бу тулысынча баланың мохитеннән тора. Бала беренче елларында гаиләдә генә яши, аның мохитен гаиләсе генә тәшкил итә, ләкин аннары соң баланың дөньясы киңәя, башка тел дә өстәлә. Бу очракта телгә махсус мөнәсәбәт саклану өчен аңа тиешле мохит булдыру турында уйланырга кирәк, ди психолог. Галия Гыймадиева фикеренчә, бу өч күренеш урын алган очракта, бала татар телен яратачак, башкача була алмый, ди ул. Бала уңай үрнәк күрсә, әти-әнисенә мәхәббәте булса, аның өчен татар теле кызык, ул кызыксынган өлкәдә туган телен куллана алса, аның татар теленә мәхәббәте сүрелмәс, дип саный психолог. Бала аралашу өчен татар телен сайламый икән – кемдер моны фаига дип кабул итә. Балага даими рәвештә төртә башласаң, нәфрәт, тискәре караш тудырырга мөмкин. Көчләп тагу, төртү - мәхәббәт ысулы түгел, башка төрле юл, ди Гыймадиева. — Балага татар теле кызык түгел икән, беренче чиратта, моның сәбәпләрен аңлау кирәк, һәр очракта бу индивидуаль. Әти-әнинең эше – шул сәбәпне ачыклап, аны хәл итү. Баланы да олы кеше итеп кабул итәргә, аның белән аралашырга, аңлатырга, мәгънә позициясеннән сөйләшергә кирәк, — ди ул. ""Әһ, син, татарча сөйләшмисең"" дигән позиция каршылык кына тудырырга мөмкин, ди психолог. Балалар өчен татарча әсбаблар авторы, татар теле укытучысы Гөлфия Габдуллаановада психологның төп фикерләре белән килешә. Баланың телгә карата мөнәсәбәтендә хәлиткеч рольне ата-ана уйный, ди ул. — Ата-ана рухы белән көчле булганда, үз милләте, теле өчен ан атканда балага да бу кыйммәтләрне сеңдерү табигый. Бу очракта телгә мөнәсәбәт гаилә гадәте, гаиләнең ылы бер кыйммәтенә әйләнә. Тик бу мәсьәләдә ата-анага күпмедер принципиальлек күрсәтергә кирәк, башка телгә күчмәү, татарча гына аралашу һәм дөньяга татарча карау мәсьәләсендә нык торуы кирәк, — ди ул. Гөлфия ГабдуллаановаМөгаллимә дә телгә мөнәсәбәттә кырыс булырга ярамый ди, балада бу мәсьәләгә каршылык тудырырга кирәкми. Ләкин бала өчен ата-анасы белән татарча аралашу, гаиләдә татарлыкка ылы мөнәсәбәтне саклау табигый күренешкә әйләнергә тиеш. Моны авторитар юл белән түгел, төрле педагогик ысуллар белән башкарырга кирәк, ди ул. — Мәсәлән, минем белән укучылар беркайчан да урысча сөйләшми, һәм аларның беркайчан да урыс сүзен кулланырга ихтыяы тумый, татарча гына аралашабыз. Бала нинди дә булса юл эзли дә, татарча эндәшер өчен аны таба. Димәк, ата-ана да балага мондый шартлар да тудыра ала, — ди мөгаллимә. Кечкенә яшьтә балалар белән татарча аралашу иңел булса, үсә барганда бала кызыксынган темалар да күбәя, кайбер ата-аналарның татарча лексик байлыгы да итми башлый. Бу очракта бер төркем гаиләләрдә урысчага күчү күзәтелә. Бу очракта татар теле укытучысы бирешмәскә, әти-әнигә дә үз татарчаын камилләштерергә, бала белән бергә кирәкле сүзләрнең татарчасын эзләргә киңәш итә. Бу яктан да бала ата-ананың телгә мөнәсәбәтен күрә, аны үрнәк буларак кабул итә, ди ул. Шул ук вакытта, телгә мөнәсәбәт өчен аваплылыкны гаиләгә генә аудару да ярамый, ди Габдуллаанова. Балага татарча мохит булуы мөһим, бу мәктәп, мәктәптән тыш түгәрәкләр, төрле чаралар мәсьәләсе. — Балалар, яшүсмерләр өчен татарча чаралар, алар кызыксынган темаларга клублар, түгәрәкләр булуы мөһим. Казанда хәзер әзме-күпме мондый мөмкинлекләр бар, әниләр аларны өйрәнеп, балаларны татарча дәрестән тыш чараларга, түгәрәкләргә йөртә ала. итәрлек дип әйтә алмыйм, мөгаен, кирәкле 100тан 30 чамасы чаралар, түгәрәкләр татарча бардыр, — дип саный ул. Мондый активлыкны татар мәктәпләре дә күрсәтергә тиеш, үзләрендә төрле юнәлешләрдә татар түгәрәкләрен ачарга кирәк. Баланың традицион шигырь яки ыр түгәрәгенә генә түгел, үзе кызыксынган һәм заманча робототехника, програмнар язу, психология кебек юнәлешләрдә дәрестән тыш чараларга йөрергә мөмкинлеге булырга тиеш, ди мөгаллимә. Бу юнәлешләрдә эшне оештыру – күмәк аваплылык, дип саный Гөлфия Габдуллаанова. Аның фикеренчә, монда дәүләт оешмалары да, мәктәпләр дә, итимагый активистлар да, Татар конгрессы, Ак калфак кебек итимагый оешмалар, берләшмәләр дә актив катнашырга тиеш. Балаларга кызык булган чаралар һәм даими түгәрәкләр саны күбрәк булырга тиеш, ди ул. — Татарча контент мәсьәләсе дә бик мөһим. Бала буш вакытында еш кына телефонында утыра, Ютубта төрле видеолар карый. Татарча да кызыклы видеолар бар, ата-аналарга баланың игътибарын шуларга юнәлдерү кирәк. Һәм дә татарча мондый контентны күбәйтү мөһим, балаларга кызык та булган, шул ук вакытта файдалы да булган видеоблоглар, күңел ачу видеолар, өйрәтү роликлары күп булырга тиеш, — дип сөйләде Азатлыкка Габдуллаанова. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Балаларда туган телгә мәхәббәтне ничек уятырга? Психолог һәм укытучы карашы,Татарстан,7224,https://www.azatliq.org/a/32127815.html,2022-11-14T10:41:06+00:00
"Өйҙә түҙмәй көтөп торған әсәһенә: – Белмәйем, әсәй, дөрөҫ әйтмәй шикелле. Ҡыҙыңдың ҡулында ҡарғышлы балдаҡ бар, ти, аңламаным уны, – тип яуап бирҙе лә кәртәгә мал ҡарарға сығып китте. Урындыҡта, һыҙлаған аяғын ыуып ултырған Ғәли ҡарт: – Йә, һөйлә, нимә тигән бағымсы? Аҡса әрәм итеп йөрөй шунда, – тип ҡыҙына һуҡранып алырға онотманы. – Кем белһен инде, ҡыҙыңдың ҡулында ҡарғышлы балдаҡ бар, тип әйтте. Ғәли ҡарт, һыҙланыуын онотоп, тәрән уйға ҡалды. Бер аҙ ултырғас: – Ҡара әле, ҡарсыҡ, иҫеңдәме беҙ өйләнешкән йыл, мин һиңә Магниттан алтын балдаҡ алып ҡайтҡайным. Шул балдаҡты ҡайҙа ҡуйҙың? Кейгәнеңде күргәнем булманы. – Үҙең беләһең дә инде, миңә бәләкәй булды, Илсиәгә лә яраманы. Йәшлегемдең бер матур хәтирәһе итеп һаҡлай инем ҡыҙ һандығымда. Х класты бөткәс, мәктәп менән хушлашыу кисәһе булған көндә, Ләлә иҫтәлеккә тип һаҡланған, һиңә кейәүгә сыҡҡанда ҡатмарлап теккән күлдәгемде һорағайны, күлдәк араһынан шул балдаҡ килеп төштө. Ләлә алып кейеп ҡарағайны, таман ғына булды. Ярар, кейеп йөрө, тик юғалтып ҡуйма, олатайыңдың йәшлек бүләге, – тинем дә уға бирҙем. Ғәли ҡарт, һикереп торорға теләгәндәй, алға ынтылды… Ләкин ауыртыуға түҙә алмайынса, ыңғырашып, кире урынына ултырҙы. – Әйт, Илсиәгә. Хәҙер үк Ләләнән балдаҡты кире алһын! Төнө буйы һаташып, ауырып сыҡты Ғәли ҡарт. Ауыл фельдшеры Алһыу, Ашығыс ярҙам машинаһы саҡыртып, Илсиәнең атаһын дауаханаға оҙатты. Йәйҙең үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Ләләнең бала табырға көнө еткәнен белһә лә, Илсиә ҡыҙы янына барманы. Уның үҙен көттө. Ләкин Ләләһе ҡайтманы… Атаһына операция яһағас, шифаханаға ебәргәйнеләр, оҙаҡламай ул да ҡайтырға тейеш. Ләлә бәпесләһә, атайым да ҡайтһа, эшемде бөтөрөп ҡуяйым әле, – тип баҡсаға картуф ҡаҙырға сыҡҡайны, Хәфизә әхирәте килеп инде. Ниҙер әйтергә теләп, ыҡ-мыҡ итеп торҙо ла, ҡулын һелтәп: – Өләсәй булғанһың бит! – тине. Илсиә ергә ултырҙы ла илап ебәрҙе: – Минең дә ҡыуаныслы һүҙҙәр ишетәһем бар икән! Ҡасан бушанған? Атайымды алып ҡайтҡас барып килермен, барыбер бергә йәшәйҙәр, никах уҡытырмын, тип уйлап тора инем. Әле бит көнө етмәгән, сентябрь аҙағында тигәйне, яңылыштымы икән? Хәфизә әхирәтенә торорға булышты ла һүҙен дауам итте: – Кисә Иршат менән Ләлә Фәрхәнәләргә ҡунаҡҡа барған, әҙерәк эскәндәр шикелле. Мунса инергә булғандар. Мунсала Ләләне тулғаҡ тота башлаған… Йәштәр нимә белә инде, көнө лә етмәгәс, бәпесләйем икән тип уйламағандыр инде. Ныҡ ауырый башлағас ҡына, Иршат фельдшер Алһыуға йүгергән. Ул килгәнсе, Ләлә мунсала бәпесләгән дә ҡуйған. Ашығыс ярҙам машинаһында килгән духтыр, бала иҫерек тыуҙы, тип әйткән. Дауаханаға алып киткәндәр. Әле урамда Иршатты күргәйнем – иҫерек, теле телгә бәйләнмәй. Үтескә аҡса һорай. Әрләнем, әрләһәң дә аңларлыҡ хәлдә түгел. Һүҙ ишетеп өйрәнгән Илсиә быға бик иҫе китмәне: – Инде, булғаны булған, әхирәт. Бала иҫән. Ләлә иҫән-һау ҡотолған. Хәҙер үк балнисҡа барам, һин минең өйҙө ҡарап тор. Арҡыры кәртә булып ятам, ләкин ул алкашҡа ҡыҙымды ебәрәһем юҡ! – тип ныҡлы ҡарарға килеп, Илсиә өйөнә ҡарай атланы. Ысынлап та, Ләлә әсәһенә ҡаршы килмәне. Өйгә ҡайтты. Ейәнсәренә Сөмбөлә тип исем ҡуштылар. Ләлә лә аҡылға ултырған кеүек. Сөмбөләгә йәнен бирергә әҙер. Атаһы ла иҫән-һау йөрөп ҡайтты, фронтовик булғас, хөкүмәт уға инвалид коляскаһы бирҙе. Ғәли бабай төн уртаһында яман төш күреп уянды. Имеш, йәш сағы. Магнит ҡалаһынан, көнбағыш һатып, ауылдаштары менән ылау яллап ҡайтып киләләр. Урыҫ Метерәйе ауылында гел төшөрөп йөрөгән знакумдары Стәпән ҡартҡа ҡунырға төшкәндәр. Ғәлиҙең ятҡан урыны шул хәтлем уңайһыҙ, йөрәк яғындағы һөйәге ауырта. Тын да ала алмай. Үлеүем шулдыр, ахыры, һөйгәнем Фәриҙәм, балаларым етем ҡала, тип күҙен асырға тырыша, ләкин уныһы асылмай. Өҫтөнә Стәпән ҡарт ултырған да уны быуа, имеш: Эләктеңме, бур! Мин бит алтмыш йыл көттөм һине, хәҙер Ғазраил фәрештә менән бергә йәнеңде алам. Йә, әйт әле, балдаҡ урлап байыныңмы? Йәнең йәл булһа, бир алтын балдағымды! Ғәли белгән доғаларын уҡып: Стәпән знакум, ғәфү ит, мин һөйгәнемде ҡыуандырғым килгәйне. Ул балдаҡ барыбер бер кемгә лә яраманы, ҡайтам да кире алып килеп бирәм, тик, зинһар, ҡарғама мине, балаларыма теймә. Күрмәйһеңме ни, бына һинең ҡарғышың төшөп аяҡһыҙ ҡалдым! – тип әйтеп тә бөтөрмәне, уянып китте. Ҡаршы һикелә йоҡлаған, ҡарты аҙ ғына ыңғырашҡанда ла һикереп торорға өйрәнгән Фәриҙә ҡарсыҡ янына килеп: – Берәй ерең ауыртамы әллә? – тип ҡартының башынан һыпырҙы. – Ҡайҙа теге алтын балдаҡ? Балалар уянмаһын тип Фәриҙә ҡарсыҡ шыбырлап ҡына һөйләй башланы. – Бәпесләр алдынан Ләлә Фәрхәнәләргә ҡанаҡҡа кейеп барған. Мунса ингәндәр, шул ваҡытта балдаҡты сисеп, мунса тәҙрәһенең төбөнә һалған. Иртәгәһенә бәпесләргә китте. Ул балдаҡты Фәрхәнә кейеп йөрөй ине. Балдаҡ минеке, бир, – тигәйнем, бирмәне. Хәҙер тағып йөрөгәне лә күренмәй, күрәһең, һатып эскән. Насип булмағандыр… Ҡуй, ҡарт, асыуланма инде. – Асыуланмайым да, тик һин тыңла әле, теге бағымсыға барып килһен Илсиә. Ә мин һинән ғәфү үтенәм, ҡарсыҡ. – Иҫеңдәме беҙ өйләнешкән йыл? Атайым менән мин, беренсе мәртәбә көнбағыш тейәп, Магнит ҡалаһына киткәйнек. Уны уңышлы ғына һаттыҡ та күп итеп камауай шәкәр, түңәрәк кәнфит, керәндил, ситса тауар һатып алдыҡ. Ә минең һиңә айырым бүләк алғым килгәйне. Һиңә штапель тауарҙан күлдәклек алам тип атайымдан аҡса һораным. Ул миңә: Хәҙерҙән үк ҡотортма ҡатыныңды, аҙаҡ башыңа менеп ултырыр. Ана ситса тауарҙан тегер ҙә кейер, – тип бирмәне. Ҡайтҡанда кисләтеп кенә бер урыҫ ауылына индек, атайымдың таныштарына килеп төштөк. Ул көндә Стәпән бабайҙың улы менән килене Мәскәүҙән ҡунаҡҡа ҡайтҡайны. Ҡатындың сибәрлеген күрһәң! Үҙе сибәр булһа ла, уҫаллығы йөҙөнә сыҡҡан. Ну минең иҫ китте! Һәр бармағы һайын алтын балдаҡ кейгән, түшенә таҡҡан мәрйендәре лә ялтлап тора! Атайым урыҫса белмәй, ә мин, армияла йөрөп ҡайтҡас, аҙ-маҙ һупалайым. Урыҫ мейесе башында йоҡлап ҡына китә башлағайным, теге бисә беҙҙе яратмай иренә бәйләнә бит. Атайыңа әйт, беҙ ҡунаҡҡа ҡайтҡанда был башҡорттарҙы өйгә индерәһе булмаһын! – ти. Тағы әллә нәмәләр әйтте, онотоп та бөттөм, аңламаған һүҙҙәр ҙә күп булғандыр инде. Беләһеңме, ҡарсыҡ, мин бит ул балдаҡты урлап алдым. Иртәнсәк ҡараңғынан тороп юлға сығырға йыйындыҡ. Мин толобомдо кейҙем дә көҙгө эргәһенә килеп баҫтым. Көҙгө янында семәрле ҡумта тора ине. Ни өсөндөр асып ҡарай ҡуйҙым. Һушым китә яҙҙы. Ҡумта тулы алтын! Ниндәйе генә юҡ! Күҙҙең яуын ала! Иң өҫтә ятҡан балдаҡты алдым да кеҫәмә һалдым. Инде ҡарсыҡ башҡаһын үҙең беләһең. Икенсе йылына атайым үҙе генә китте Магнитҡа. Тағы ла Стәпән бабайға төшкән йоҡларға. Теге ҡарт атайыма былтыр беҙ килгән осорҙа алтын балдаҡтың юғалыуын һөйләгән. Ҡартҡа килене бик бәйләнгән. Һин үҙең йә теге башҡорттарың урлаған балдағымды, – тип Стәпәндең улы, ҡатынына ышанып, атаһын ғәйепләгән. Улы Иван балдаҡ юғалғандан бирле атаһы янына ҡайтҡаны юҡ икән. Стәпән ҡарт атайыма: Мине ғәйепһеҙгә рәнйетте киленем. Әгәр урлағандары дөрөҫ булһа, хәйер, быға ышанып етмәйем, Хоҙай бурҙың үҙен рәнйетһен! – тип ҡарғап ҡалған. Йәшлек менән мин ҡарғышҡа ышанманым, хәҙер ышанам да, һуң шул! Белмәйем, кеше әйберенә бер ваҡытта ла тейгәнем юҡ ине. Ошо хәл тәүгеһе лә, аҙаҡҡыһы ла булды. Аллаһы Тәғәлә кисерерме, юҡмы? Шул гонаһтарымдың шомлоғон татып, нисә йыл аяҡһыҙ ултырам. Урыҫ ҡарғышы төштө миңә, ҡарсыҡ. Алла һаҡлаһын, балаларыма төшмәһен! Йөрәгенә шом инде Фәриҙә ҡарсыҡтың. Балдаҡ һандыҡта ятҡанда бер ниндәй бәлә килмәгәйне өйгә. Балдаҡ ятҡан һандыҡ мөйөшө ҡартының аяғына төштө. Бер ай үтмәне, шул балдаҡты алып Ләләгә кейҙерҙе. Эх, алдыныраҡ әйткән булһа ҡарты? Үҙе киткән булыр ине Стәпән ҡартты эҙләп! Нисек кенә Илсиәгә һөйләргә? Әгәр һөйләмәһә, бәлә артынан бәлә сығып торор. Ләләне өйгә алып ҡайттылар ҙа ул, теге Иршат һаман килеп аптырата. Дауаланам, эсеүемде ташлайым, – ти ҙә бит, кем белә? Ошо урында хикәйәтемде тамамлап, шуны әйткем килә. Хәҙерге көндә Ләлә менән Иршат матур ғына донъя көтә. Иршат эсеүен ташлаған. Икенсегә малай алып ҡайтҡандар. Илсиәнең улы Ғәлим ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә, ситтән тороп ауыл хужалығы институтына уҡырға ингән. Өйләнергә йыйына. Атаһы, Ғәли ҡарт, икенсе аяғын киҫтереп ҡайтҡас, күп тә тормай вафат булған. Фәрхәнә ире менән шул йылда уҡ иҫереп ҡайтып йоҡларға ятҡан, электр сымынан янғын сыҡҡан, тиҙәр. Бәлки, ир тәмәке тартҡандыр, төрлө кеше төрлөсә һөйләй. Икеһе лә янып үлгән. Алтын балдаҡ башҡа кешелә күренмәгән. – Атайым үлгәс, ул бағымсыға тағы барғайным. Киләсәгемде һорарға түгел, рәхмәт әйтергә, ләкин һуңлағанмын шул: мәрхүм булған. Ҡайтҡас, әбейҙәр йыйып, Зөлхизә апайға бағышлап Ҡөрьән уҡыттым. Шул төндә Зөлхизә апай төшөмә инде. Ҡулыңды йыуҙың бит, ашарға ултыр! – тип миңә түрҙән урын күрһәтте, – тип һүҙен бөтөрҙө лә, йылмайып: – Бағымсының әйткәндәре барыһы ла дөрөҫ килде, тип әйтер инем дә, ул миңә үҙең кейәүгә сығаһың, тип әйткәйне, бына иллегә етәм, әле кейәүҙең еҫе лә юҡ, – тине. – Тормошом тураһында һөйләгәс, еңел булып ҡалды. Тик һаман да әле төндәрен ҡурҡып уянам, Ләләм тағы тәнен һатырға сығып китмәһен, тип. Хәйер, балаларын бик ярата. Китмәҫ! – тип мине оҙатып ҡалды.",Алтын балдаҡ. Рәхимә ВӘЛИУЛЛИНА-ҒӘББӘСОВА.,Хикәйә,8871,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-07-26/altyn-balda-r-him-v-liullina-bb-sova-3356437,2023-07-26T10:40:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) ил колонияләрендә ылылыкны өзүләре турындагы мәгълүматны кире какты. ""Интернетта иректән мәхрүм итү урыннарында янәсе ылылыкны өзүләре турында таралган мәгълүмат дөреслеккә туры килми. инаять-төзәтү системының бөтен оешмалары гадәти тәртиптә, канунда каралган температура нормаларын үтәп эшли. ылылык белән бәйле өзеклекләр һәм казалар беркайдада да булмады һәм хәзерге вакытта юк"", диелә ФСИН матбугат хезмәтенең кичә, 14 гыйнварда чыккан хәбәрендә. Берничә көн элек ""Русь сидящая"" оешмасы итәкчесе Ольга Романовакөчле суыклар торган вакытта колонияләрдә ылылыкны махсус өзеп, Русия тоткыннарын Украинадагы сугышка барырга мәбүр итәләр, дип белдергән иде. ""Шул сәбәпле түбән температурада аларның ылылыгын өзеп куйганнар. Бу рәвешле төрмәләрдәге шартлар түзеп булмастайга әйләнергә тиеш, бу анда утыручы ирләр Украинага китсен өчен эшләнә"", дип сөйләгәнул алман басмасына. Бу мәгълүмат бәйсез расланмады. Башка чыганаклар колонияләрдә ылылыкны өзүләрен хәбәр итмәде. Романова сүзләренчә, милли азчылыклар һәм Русиянең яңа ватандашлары белән беррәттән тоткынннар да русияләр арасында иң әз кызгану уята торган төркем булып тора. ""Тулаем алганда тоткыннардан торган хәрби бүлекчәләрнең уңышы шактый чикләнгән, без моны фронтта хәзер барган вакыйгалардан да күрә алабыз. Тоткынннарны Украинадагы фронт сызыгына күпләп озаталар һәм анда аларны корбан итәләр"", дигән Романова. Быел февральдә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте башлыгы Евгений Пригожин тоткыннарны ыюдан туктыйбыздип белдерде. Шул рәвешле колонияләрдә утыручыларны сугышка ибәрү тулысынча Русия саклану министрлыгынакалды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Русь сидящая"" итәкчесе Русия колонияләрендә тоткыннар сугышка китсен өчен ылылыкны өзүләрен иткерде, ФСИН моны кире кага",Яңылыҡтар,1746,https://www.azatliq.org/a/32774680.html,2024-01-15T08:12:16+00:00
"Чарада пешкән дә, туңдырылган пәрәмәчләр сатылганфикерләрСан Францискода яшәүче татарлар милли ашларны сату көнен оештырган. Чара Америка төрки-татар ассоциациясенең (АТТА)бинасында узган. Биредә чәкчәк, пәрәмәч, пилмән һәм татлы бәлешләр сатылган. Бөтен ризыклар да татар мәхәлләсенә йөрүчеләр белән өмәләп әзерләнгән. Бу эшкә егермеләп татар әлеп ителгән, барысы да бушлай эшләгән. — Мондый чаралар ел саен уздырырга тырышабыз. Бу күптәннән кергән гадәт. Башта ыелышып төрле ризыкны әзерлибез. Өмә кебек була ул. Бу бик файдалы чара, чөнки биредә оста куллы апаларыбыз да килә, яшьләр дә ыела. Яшь кызлар һәм егетләр алардан татар ризыкларын ничек пешерергә икәнен өйрәнә. Мәсәлән, пәрәмәчкә ничек камыр изәсе, иткә нәрсә кушасы, пәрәмәчне ничек матур итеп бөрәсе — барысын да күрсәтәләр. Өмәләп бик күп пәрәмәчләр, пилмән ясап куябыз. Өмәләр берничә көнгә сузыла. Безнең татар йортында аш бүлмәсе дә бар, уңайлы, суыткычлар да. Ризыкның зур өлешен туңдырабыз, бу кешеләргә сатып алып өйләренә кайтып пешерер өчен уңайлы. Ничек пешерәсе икәнен махсус язулар да әзерләдек. Татар ризыкларын бер өлешен сату көнендә үк пешереп сатабыз. Кем ни тели — шуны сатып ала, чәй эчә ала, — дип сөйләде Сан Францискодагы татар мәхәлләсендәге активисты Илхан Садри. Татар ашларын сату чарасы Сан Франциско татарларының йортында узганӨмәләр вакытында татарлар бер мең пәрәмәч, 5 мең пилмән ясаган. Алар барысы да сатып бетелгән. Татар ассоциациясенең президенты Туран Аппакайәйтүенчә, татар ризыгын сату көнендә татарлар да милли ашларны сатып алган, башка американнар да күп килгән. — Алар безнең мәхәлләне таный, татар ризыклары да тәмле икәнен белә. Пәрәмәчне дә, чәкчәкне дә яраталар. Керем булсын өчен американнар өчен таныш булган татлы бәлешләр дә ясап сатабыз. Өмәгә килә алмаган кешеләр сатуга үзләре өендә пешереп алып килә. Мәхәлләгә бездән ярдәм булсын дип китерәләр, — ди Аппакай. Милли ризыкларны сату көнендә чәй дә әзерләнгән, теләгән кешегә татар йортында татар ашлары белән сыйланырга мөмкинлек булган. Теләгән кешеләргә шифалы үләннәр белән чәй дә пешерелгәнТатар ризыкларын өмәләп әзерләү, аннары сату мәхәллә эшләрен алып баруга тотыла. Сатылган ризыктан кергән акча соңгы елларда татар йортына ремонт ясау өчен кирәк дип аңлата татарлар. Узган елны пәрәмәч белән пилмән сатудан 5 мең доллар акча кергән, ул татар йортында идән әюгә, түбәне ныгытуга тотылган. Бина искергән, аңа яңарту кирәк, ел саен аны буыйбыз, ди татарлар. Русиядә","Сан Франциско татарлары 1 мең пәрәмәч, 5 мең пилмән саткан",Яңылыҡтар,2442,https://www.azatliq.org/a/33302538.html,2025-02-04T10:09:47+00:00
"Яңы тормош ҡороуым мин күҙ алдына килтергәнсә булманы. Шуғалыр, беренсе көндән үҙемде шул тиклем һауалы тоттом, иремде тиңһенмәнем, туғандарына ла өҫтән генә ҡараным. Унан башҡа дүрт туғаны, әсәһе, атаһы, әйҙә, үҙҙәрен ғәйепле тойһон, йәнәһе. Уҡыу йылы бөткәс китермен тип йөрөп, йыл артынан йыл үтте, балабыҙ булмауы ла мине борсоманы. Иремдең ныҡ ғазапланыуын күреп, эстән генә үсәй инем. Ул да һуңғараҡ минән һыуына башланымы, бер осор күп ваҡытын ауыл араһында үткәрә башланы, эсеп тә ҡайтҡыланы.",Мине урлап алдылар.,Әҙәбиәт,500,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-05/mine-urlap-aldylar-4495857,2025-12-05T20:20:00+00:00
"КФУфикерләр22 ноябрьдә Казан федераль университетының (КФУ) тышкы эшләр департаменты янында Росгвардия вәкилләре иран студентларын кыйнап, полиция бүлегенә алып китү дипломатик әналга китерә язды. Әлеге хәлгә Иранның Русиядәге илчесе, Казандагы Баш консулы кысылырга мәбүр булды, вазгыятьне Иран тышкы эшләр министры белешеп торды. Иранның Казандагы Баш консулы Давуд Мирзахани КФУ вәкилләре һәм Иран студентлары белән очрашкан. ""Русия полициясенең рәхимсез гамәлләрен тикшерергә кирәк. Безнең студентларга мондый мөнәсәбәткә түзеп тора алмыйбыз. Иранның чит илләрдә укучы ватандашлары ихтирамга һәм гадел мөнәсәбәткә лаек. Студентларның хокуклары тулысынча яклануга ирешәчәкбез"", диде ул. КФУдагы очрашу видеосын Канал КСИР телеграм каналыкитерә. Иранның Казандагы консуллыгының рәсми телеграм сайтында әлеге вакыйга тулысынча яктыртылып бара. Бу уңайдан Русия тышкы эшләр министрлыгына протест нотасына да әзерләнәдиелә. Моннан тыш, КФУның халыкара эшләр вице-президентына протест хаты язылачак дип белдерелә. КФУ студентларның виза үзәгендә килеп туган проблемнарына аңлатма бирергә тиеш диләр консуллыкта. ""Иран Ислам Республикасының Баш консуллыгы әлеге үкенечле инцидент өчен гаеплеләр табылганчы бу мәсьәлә белән шөгыльләнергә ышандыра""диеләдипломатик оешма белдерүендә. Иранның Русиядәге илчесе Казем әләли Х (элекке Твиттер) социаль челтәрендә шулай бу вакыйга турында берничә твитчыгарды. Иран тышкы эшләр министры Аббас Аракчида Казанда иран студентларының хәлен белешеп торды дип язды ул. Консуллыкта хәбәр итүләренчә, шимбә иртәсенә тоткарланган ике студент та ибәрелгән. КФУ итәкчелеге виза өчен белешмәләр бирүне атнасына биш көн башкарачакбыз дип вәгъдә иткән. КФУның миграция исәбе бүлеге янында шау-шу зур чиратлар аркасында килеп чыккан. БРИКС вакытында студентлар каникулга ибәрелде. Кире Казанга килгәннән соң аларга тиз арада тышкы элемтәләр департаментыннан виза озайту өчен белешмә алырга кирәк булган. Бүлек атнага ике тапкыр гына эшләгәнлектән, кара таңнан анда 200 ләп кеше ыела. Бөтен кеше талон алырга чиратка баса. Аи Фязуынча, берникадәр вакыттан соң бер студент кызның хәле китә, этеш-төртеш башлана. Моны күреп, КФУ хезмәткәрләре ашыгыч ярдәм һәм Росгвардия вәкилләрен чакыра. Ираннан килгән ике студент куәт оешмалары катышуына каршы килмәкче була. Росгвардия вәкилләре аларны иргә яткырып кыйный һәм полиция бүлегенә алып китә. Кыйнаувидеосынберничә Телеграм канал чыгарды. Татарстан басмалары эчке эшләр министрлыгына сылтанып язуынча, бер студентка виза кагыйдәләрен бозу өчен административ беркетмә төзелгән. Икенчесенә, полициягә карата көч куллану өчен инаять эше ачылган.22 ноябрьдә әлеге вакыйгалар барганда Казан федераль университетының 220 еллык юбилее уздырылды. Бәйрәм көнне КФУ янында Русия патшасы Александр Беренчегә һәйкәлачылды. Бәйрәм тантаналарына Русия премьер-министры урынбасары Дмитрий Чернышенко, Русия фән министры Валерий Фальковта килгән иде.22-24 октябрь көннәрендә Казанда зурлап БРИКС саммиты узды. Барлык студентлар читтән торып укуга күчерелде, аларга тулай торакларны бушатырга кушылды. Студентларда бу ризасызлык уятты, алар хокукларын яклап прокуратурага мөрәәгать итте, ләкин моңа карап бернинди үзгәреш булмады. Актив студентларга басым ясалды һәм аларны ""сөйләшергә""чакырдылар. Укулар 1 ноябрьдә генә башланды. Русиядә","Казанда Иран студентларын полиция кыйнаудан соң Иран консулы ""мондый мөнәсәбәткә түзеп тормыйбыз"" диде",Яңылыҡтар,3291,https://www.azatliq.org/a/33213152.html,2024-11-23T11:20:56+00:00
"Украина һәм АКШ делегациясенең элекке очрашуы, ПарижфикерләрЛондонда АКШ, Украина һәм Европа Берлегенең Украинадагы утны туктату шартларын тикшерүгә багышланган очрашуы башланды. Әмма анда АКШ, Британия һәм Франциянең тышкы эшләр министрлары катнашмаячак. Бу хакта хәбәр итә. Кичә АКШ дәүләт департаменты хәбәр иткәнчә, дәүләт секретаре Марко Рубио үз планнарын үзгәрткән һәм Лондонга килмәячәк. Украина тышкы эшләр министры Андрей Сибига Лондонда Британия тышкы эшләр министры Дэвид Лэммибелән ике яклы очрашу уздырыр дип көтелә. Украина, Британия, АКШ һәм Европа берлеге вәкилләренең гомуми ыелышы исә түбәнрәк дәрәәдә булачак. АКШ ягыннан бу сөйләшүләрдә Украина эшләре белән шөгыльләнүче махсус вәкиле Кит Келлогкатнаша. Соңгы көннәрдә кайбер мәгълүмат чараларында Лондонда АКШ администрациясенең Украинада утны туктату тәкъдимнәре каралырга мөмкин дигән хәбәрләр чыкты. Бу тәкъдимнәр арасында түбәндәгеләр телгә алына: хәзерге фронт сызыгы буенча утны туктату, Кырымны Русиянеке дип рәсми рәвештә тану, Русия оккупацияләгән башка территорияләрне аның контролендә дип фактик тану, Запорожье АЭСын АКШ контроленә тапшыру мөмкинлеге, һәм кайбер санкцияләрне йомшарту. Әмма Трамп администрациясенең рәсми тынычлык планы әле басылып чыкмады, һәм аның вәкилләре бу мәгълүматларны расламады да, кире дә какмады. Украина президенты Владимир Зеленскийисә кичә бу тәкъдимнәрнең берсен — Кырымны Русиянеке дип тануны — ачык рәвештә кире какты. хәбәр иткәнчә, Рубионы Лондонга килүдән баш тарту да нәкъ шушы сәбәп белән бәйле булырга мөмкин. басмасы язуынча, Украина делегациясе 23 апрельдә Лондонда 30 көнгә атышларны туктату турында сөйләшергә тели, ләкин бу гомумән тынычлык планы турында түгел, вакытлы килешү буларак карала. Әлеге тәкъдимне АКШ март аенда ук керткән иде, Украина аны хуплады, әмма Русия какты — янәсе, ачыклап бетерәсе күп нечкәлекләр бар.19 апрельдә Русия президенты Владимир Путин""Олы көн тынлыгы"" игълан итте — 30 сәгать дәвамында ерак арага атыла торган кораллар кулланылмады, әмма фронтның күпчелек урыннарында бәрелешләр дәвам итте. Дүшәмбе көнне исә хәрби хәрәкәтләр элеккечә көч белән яңадан башланды. Узган атнада Рубио Парижда Украина һәм Европа беректәшләре вәкилләре белән очрашканнан соң, АКШ президенты Дональд Трамп озакка сузылган сөйләшүләрдән туеп баруын, һәм башка өстенлекләргә игътибар юнәлтергә мөмкин булуын әйтте. Шул ук вакытта вице-президент Джей Ди Вэнсбелдергәнчә, тынычлыкка ирешү өчен һәм Русия һәм Украина ир мәсьәләләрендә кайбер чигенүләргә барырга тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Лондонда Русия-Украина низагын туктату сөйләшүләренә министрлар килми,Яңылыҡтар,2600,https://www.azatliq.org/a/33394475.html,2025-04-23T09:45:44+00:00
"""Диннәр мәдәнияте һәм әһлак нигезләре"" дәресе бараСамар шәһәрендәге бөтен гомум белем бирү мәктәпләренә дә православ дин әһелләре кураторлар итеп билгеләнгән. Шәһәрдәге бердәнбер татар мәктәбе булган ""Яктылык""ка да багучы итеп мөселман рухание түгел, ә чиркәү әһеле Григорий Сергеев куелган. Бу документны шәһәр мәгариф департаментының башлангыч, төп, урта һәм мәгълүмат тәэминаты идарәсе башлыгы Вера Халаева имзалаган. Анда ""эшегезгә әлеп итү өчен сезгә билгеләнгән кураторлар исемлеген"" ибәрәбез диелгән. Православ дине әһелләрен мәктәпләргә куратор итеп билгеләү документыАзатлык Халаевага шалтыратып, Русиядә дин дәүләттән аерылган булу сәбәпле, кураторларны билгеләү канунимы, ни өчен ""Яктылык"" татар мәктәбенә мөселман рухание куелмады дип сорарага теләгән иде, әмма ул телефонын алмады. ""Яктылык"" мәктәбе директоры Радик Газизов әлеге күрсәтмә белән таныш. ""Бу (православ) дин әһелләре актив эшли. Бездә күренгәннәре дә, миңа шалтыратканнары да юк. Мәктәбебездә әз генә урыслар булса да, аңлый торганнардыр"", ди Газизов. Ул ""Яктылык""та дүрт ел директор булып эшли, моңа кадәр православ дине әһелләрен билгеләү турында күрсәтмәләр төшкәне юк иде, ди. Самар өлкәсе мөфтие Талип Яруллин исә элегрәк тә мондый күрсәтмәләрнең булганын әйтә. Талип хәзрәт Яруллин""Мөселманнарга да мәктәпләргә керү рөхсәте бар, әмма урыс православ чиркәве бу яктан бик нык эшли. Аларның мәгариф министрлыгы белән элемтәләре бик яхшы һәм үз дигәннәрендә нык торып эшли. Кешеләре дә күп һәм шуңа күрә һәр мәктәпкә берәр куратор да билгели алалар. Без - мөселманнарда бөтен мәктәпләргә кураторлар куярлык кешеләребез дә күп түгел. Ә үзебезнең татар мәктәпләренә куратор булып йөрибез, Аллага шөкер! "" ди Яруллин. Аның сүзләренчә, мәктәпләргә билгеләнгән православ кураторлары күпчелек очракта формаль гына булып кала, исемлектә бар, ә чынлыкта күренмиләр, шулай да соңгы вакытта чиркәү мәктәпләргә йогынтысын бигрәк тә арттырган. ""Хәзер православлар Рухи-мәгърифәт үзәге (Духовно-просветительский центр) дигән оешма булдырды. Бу үзәк мәктәпләргә барып балаларга өстәмә фәннәр кертмәкче була. Рәсем сәнгате, хореография, тел өйрәнү һәм тагын әллә нәрсәләр уйлап чыгарып, шуларны кертергә ыеналар. Үз дәресләрен укыту планына кертү өчен аларга хәзер балалар саны кирәк. Бу үзәкләр гадәттә чиркәү каршында ачыла, әгәр мәктәпләр белән килешү төзи алсалар, мәктәптә дә эш башлыйлар. Алар хәзер кураторларын да кертеп мәктәпләрне дә кулланмакчы. Икенче яктан, укыткан өчен атакайларны хезмәт хаклы итәргә дә телиләр"", ди Яруллин. Талип хәзрәт сүзләренчә, күпчелеге урыс балалары укыган мәктәпләрдә дә әлеге кураторлыкка һәм православ диненең мәктәпләргә үтеп керүенә каршы торучылар бар. ""Бездә Православ дине нигезләре дигән фән бар. Ата-аналарны ыялар да, балаларыгыз шул фәнне өйрәнергә теләүләрен языгыз дип көчләп әйтәләр. Урыс милләтендә булган түрәләр христианлыкны күтәрә һәм әти-әниләрнең теләкләре бар дип административ басым белән эшләтәләр. Менә теләүчеләр күп һәм шуңа күрә кураторлар куябыз дигән сәясәт бара"", ди хәзрәт. Самар өлкәсенең татар мәктәпләре укучылары дини әйләүдәСамар өлкәсе мөселманнары диния идарәсе дә үз ягыннан православларныкы кебек Рухи-мәгърифәт үзәге ачарга ыена. Бүген идарә аны ачу өчен документлар туплый, укыту планнары әзерли. ""Ислам мәдәнияте нигезләре, йә булмаса башка фәннәрне дә кертеп үзебезнең имамнар да хезмәт хакы алырлык дәрәәгә иткерергә телибез"", ди Яруллин. Диния идарәсенең теләге – Самар өлкәсендәге бөтен мәчетләрдә һәм татар мәктәпләрендә дә үз эшчәнлекләрен әелдерү. ""Яктылык"" мәктәбенең дүртенче сыйныф укучылары ""Диннәр мәдәнияте һәм әхлак нигезләре""н өйрәнә. Бу фән Русиядә 2012 елда укытыла башлады. Кайсы динне сайлап алу ата-аналартеләгендә. ""Безнең ата-аналар төрле елларда төрлечә сайлый. Кайбер елда әхлак нигезләрен, ә күпчелек мөселман мәдәнияте нигезләрен сайлыйлар"", ди мәктәп директоры Газизов. Радик ГазизовАның сүзләренчә, мөселман дине әһелләре мәктәптә еш була. Әти-әниләр ыелышларында да чыгыш ясый. Мәктәпкә әтиләрне дә тарту өчен ""Ирләр клубы"" оештырылган. Бу клубка төрле белгечләр – психологлар, табиблар, прокуратура хезмәткәрләре һәм дин әһелләре дә килеп чыгыш ясый. Яруллин бөтенесе диярлек мөселман балалары укыган мәктәпкә православлар аяк атламас дип өмтеләнә. ""Яктылык""та һәр сыйныфта өчәр сәгать татар теле һәм әдәбияты укытыла. Калганнар фәннәр урысча барса да, бөтен тәрбия чаралары татарча, милли рухта үтә. Мәктәптә 480 ләп бала белем ала. Быел да беренчеләр ике сыйныф булачак. ""Бу сыйныфларга урыннар ел башында ук бетте"", ди Газизов.","Самарда урыс чиркәве мәктәпләргә ""тәре явын"" көчәйтә",Татарстан,4509,https://www.azatliq.org/a/27923123.html,2016-08-16T06:00:59+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда Украинадагы сугышта катнашучыларга карата ачылган инаять эшләренең күпчелеген аларның нәкъ менә хәрби хәрәкәтләрдә катнашуы сәбәпле туктатып торалар. Бу хакта Татарстан хөкемдарларының 2023 елгы нәтиәләргә багышланган киңәшмәсендә Татарстан Югары мәхкәмәсе рәисе вазифаларын башкаручы Эдуард Каминский әйтте, дип яза""Бизнес "". Аның сүзләренчә, бу инаять кенә түгел, административ эшләрне туктатып тору өчен дә нигез итеп алына. Кешенең сугышта булуы эшләрне карау өчен бөтен очракта да киртә булып тормый, әмма мондый вакытта эшне карау процедурасы гадиләштерелгән булырга тиеш, дип искәрткән ул. ""Бу ""махсус хәрби операциядә"" катнашучыларга үзләренең хәрби бурычларын үтәргә мөмкинлек бирә"", дип искәрткән Каминский. Аның мәгълүматынча, кайбер эшләрне хәрби ялга кайткан чакта яки ул үзе булмаса да караганнар. Мәхкәмәләр әза биргәндә сугышта катнашуны хөкем карарын йомшартырдай сәбәп дип бәяләргә тиеш, дигән Каминский. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда мәхкәмәләр Украинадагы сугышта катнашучыларга ачылган инаять эшләрен туктатып тора,Яңылыҡтар,1060,https://www.azatliq.org/a/32836990.html,2024-02-27T09:25:20+00:00
"Акмәчет тикшерү изоляторыХокук яклаучылар мәгълүматына күрә, һәлак булучыларның икесе - кырымтатар. Кырым хокук яклау төркеме хәбәренә караганда, 6 апрельдә 69 яшьлек Сервер Билялов һәм 46 яшьек Олег Гончаров асылынган килеш табылган. 12 апрельдә штраф изоляторында (карцерда) 23 яшьлек Дмитрий Шиповник асылынган. 13 апрельдә камерада муены пычак белән суелган 39 яшьлек Ислам Искеров табылган. Ул Джанкойдан китерелгән булган. ""Кырым хокук яклау төркемендә әлеге кешеләрнең үлеменә нәрсә сәбәп булуы турында мәгълүмат юк. Фаразларның берсе - Сервер Биляловның, Олег Гончаровның һәм Дмитрий Шиповникның асылынуы һәм Ислам Искеровның үзенә пычак кадавы"", диелә хокук яклаучылар хәбәрендә. Ләкин хокук яклаучылар фикеренчә, үз-үзләрен үтерү фаразы ышандырырлык түгел. Хокук яклаучылар мәгълүматынча, Серевер Билялов, инаять эшендә яңа төгәллекләр барлыкка килү сәбәпле, якын араларда иреккә чыгарга өметләнгән. Дмитрий Шиповник карцерда асылынган килеш табылган, ә анда бары тик ентекле тикшерүдән соң гына кертәләр һәм тоткын даими күзәтү астында була. ""Ислам Искеровны үзен пычак белән суюга ни этәргәне аңлашылмый. Ул караклыкта гаепләнгән, ә әлеге маддә нигезендә күп дигәндә ике ел ирегеннән мәхрүм итү яки сигез мең сумга кадәр штраф кына каралган"", диелә хокук яклаучылар хәбәрендә. Әлеге вакыйгалар турында Русиянең тикшерү комитеты, прокуратурсы, әзаларны үтәтү хезмәтләрененең рәсми сайтларында язылмаган. Моңа кадәр Акмәчет тикшерү изоляторы да, Русия тәртип саклаучылары да бу хакта мәгълүмат бирмәде.",Хокук яклаучылар Акмәчет изоляторында апрель башыннан дүрт кеше үлүен белдерә,Яңылыҡтар,1512,https://www.azatliq.org/a/29180340.html,2018-04-20T04:40:36+00:00
"Һүҙем шул турала, бер ҡатын үҙенең ғәжәп хәлгә аптырағанын һөйләгәйне, тормош көткәндә төрлө хәлдәр була, бала көйһөҙләнеп кистәрен үҙе менән бергә йоҡларға саҡыра, эҫергәнеп тә төндәрен ирең менән башҡа ятырға тура килә. Шундай мәлдәрҙә өйөмдә тыныс йоҡлай алмайым тип аңлатты, төндәрен юрған аҫтынан сыҡҡан ҡулдарыма кемдер сәпәкләп һуғып уята ине, ҡурҡып иремдең эргәһенә барып ятһам тыныс йоҡлайым. Тәүге мәлдәрҙә ирем уяталар тигән уйҙа булһам, аҙаҡ уның тәмле йоҡлаған мәлен күреп шикләнә төштөм, айырым ятҡан мәлдәрҙә ҡулымды юрған аҫтынан сығарырға ҡурҡа инем. Балаларға өндәшмәйем, уларҙы ҡурҡыуға һалғым килмәй. Әммә улай ҙа тыныслыҡ тапмайым, сикәмә сәпәкләп уята башланы өй эйәһе, иремдән айырым ятҡанымды яратмай, уның менән бергә тыныс йоҡлайым. Ул өйөбөҙҙән күсеп киткәнсе ҡабатланды был хәл, яңы өйөбөҙҙә яңғыҙ ҙа тыныс йоҡлай башланым. Өй эйәһе ғаилә именлеген һаҡларға теләгәндер бәлки. .    Бер килен оҙаҡ йылдар олоғайған ҡайныһына ярҙамлашып йәшәне, яңғыҙ бабайға ҡатын ҡыҙ ҡулы, кәңәштәре бик урынлы булғандыр, рәхмәтле булып теге донъяға китте. Бабайҙың улы, килен менән бергәләп ата йортона күсенде, әммә улына төндәрен тыныс йоҡларға яҙмаған икән, төндәрен мәрхүм атаһы килеп карауатын һелкетергә тотона икән. .    Ҡото осҡан ир ҡатыны янына килеп ҡуйынына сума, айырым йоҡлау мөмкин түгел. Нимәгә юрарға ла белмәйҙәр, бер йылдан һуң атай ҡәберен кәртәләп алғандан һуң ғына тыныслана мәрхүмдең йәне, бәлки шуны иҫкәртергә теләгәндер атаһы мәрхүм, улына. Әллә өй эйәһе айырым ятҡандарын яратмағаны? Киленен бер ваҡытта ла борсомаған, төшөнә инһә лә яҡшыға, һәйбәткә юраған, һәм шулай булған да. .  Ышанырлыҡмы,  юҡмы үҙегеҙ хәл итегеҙ, булмаҫтайҙы яҙған тимәҫһегеҙ. Гөлдәр әбей.",Өн аралаш төш. Хикәйә. Гөлдәр Кәлимуллина,Хикәйә,1702,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-03-22/n-aralash-t-sh-hik-y-g-ld-r-k-limullina-3187538,2023-03-22T19:42:00+00:00
". Осрашыуҙан һуң һаманда уйҙарына бирелә- бирелә, егет ауылды сыҡҡас машинанын тиҙлеген арттыра башланы, тик юл ситендәге бер алан-йолан ҡул болғаған йәш егетте абайлап ҡалды, туҡтаны- Ағай, Ибраһим яғынамы? - Юҡ, барып етмәйерәк боролам, әйҙә ултыр, атлап барып етерһең, күп ҡалмай бит Йәш егет йылдам ғына инеп ултырҙы, ҡуҙғалып киттеләр. -Ағай, машинаң нисәнсе йылғы? -2007- Мин дә ошондай машина хыялланам ағай, - Алырһың ҡустым, алырһың - егет һаман осрашыуҙан айнып бөтмәгән ине әле, күңел төшөнкө, машина ҡайғыһы юҡ. Ә был малай бигерәк телсән булып сыҡты. Егерме йәш икән үҙенә. Тора бара үҙенең йөрөгән ҡыҙын һөйләй башланы, бигерәк эре ҡылана, үҙен әллә кемгә ҡуйып ебәрә лә шикелле. Таныш күренеш. - Ағай һин кәләш алғанһыңмы? Был һорау егеткә яраһына тоҙ һипкәндәй итте. - Юҡ - тип ҡоро ғына яуап ҡайтарҙы- Нишә? Бына һиңә! Ҡалай төпсөндө! Шулайҙа егет тынысланып һөйләй башланы: "" Мин дә ҡасандыр һинең кеүек егерме йәшлек егет инем. Армиянан ҡайтҡан, дәртле саҡ. Шул мәлдә бер ҡыҙ менән таныштым. Оҡшаны. Ул мине ныҡ ҡына яратты. Эргәмдән китмәне, ауыр саҡта һүҙ менән булһа ла ярҙам итеп торҙо, һәр саҡ янымда булды. Ауырып ятҡанымда хатта төндәр буйы янымда булды. Тәмлекәстәр бешереп үҙе алып килә торғайны. Ә мин, мин эре булып ҡыландым. ""Йәшмен, матурмын, армиянан һуң шәпмен, ҡыҙҙар үҙҙәре артымдан йүгерә"" тип. Ә минең өсөн үлә яҙып торған янымдағы мөххәббәтемде күрмәнем, дөрөҫөрәге, күрергә теләмәнем. ""- Ә хәҙер йөрөйөһөгөҙме? , әллә ташлаштығыҙмы? - йәш егет һораулы ҡараш менән ҡараны- Ташлаштыҡ, биш йыл элек. - Ә ниңә хәҙер йөрөмәйһегеҙ? Ниңә үҙ хатаңды, яңылышлығыңды уға һөйләмәйһең ағай? - Һөйләнем, бөгөн, бер сәғәт элек, осраштыҡ, биш йылдан һуң- Ағай, бәлки һуң түгелдер кире ярашырға? - Һуң ҡустым, бик һуң. Ул кейәүҙә тора дүрт йыл, ике йәшлек ҡыҙҙары бар. Һуңланы, аҙашты беҙҙең мөхәббәт. Мин ғәйепле. Әлбиттә унан һуң икенсе ҡыҙҙар менән йөрөлдө. Ләкин күңел ятҡаны булманы. Шунда ғына аңланым мин хатамды. Үкенәм, ныҡ үкенәм. Яраттым бит ул мин ҡыҙымды. Шул үҙемдең эре булыуым ҡамасауланы. Иҫеңдә ҡалдыр ҡустым: Ғорур булыр кәрәк егет кешегә, тик эре булма. Бигерәктә һөйгәнең янында. Һәр үҙен яҡшы тотҡан ҡыҙ ихтирамға лайыҡ! . Бына минең боролош. Ҡар юлда шығырлап машина туҡтаны- Ярай ҡустым, иҫән һау йөрө! - Рәхмәт ағай! - егет машинаның ишеген япты. Уҡтай атылып, буран туҙҙырып машина алға елдерҙе. Йәш егеттең ҡолағында "" Ғорур бул! Ләкин һөйгәнең янында эре булма"" тигән һүҙҙәр яңғырап ҡалды. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ҺУҢЛАҒАН ҺӨЙӨҮ,Йәмғиәт,3114,https://henek.info/articles/common_material/2025-11-07/u-la-an-y-4458061,2025-11-07T22:15:00+00:00
"2026 йылдың 2 февраленән 16 мартҡа тиклем коммерцияға ҡарамаған ойошмалар Президент гранттары фондының икенсе конкурсында ҡатнашырға саҡырыла. Ошо уңайҙан 6 февралдә Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы аппаратының йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге конкурсҡа әҙерләнергә һәм үҙенең ижтимағи эштәре өсөн федераль ярҙам алырға теләүселәргә семинар үткәрә. Семинарҙа теләге булған һәр кем ҡатнаша ала. Ресурс үҙәк эксперты, Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы ағзаһы, «Позитив мөхит» төбәк йәмәғәт ойошмаһы  етәксеһе Артур Ғилманов әйтеүенсә, семинарҙа   президент гранттары порталында эшләргә, конкурсҡа ғаризаны дөрөҫ тултырырға, уны рәсмиләштерергә өйрәтәсәктәр. Шулай уҡ белгестәр социаль проекттар һәм президент гранттары конкурсы тураһында ҡыҙыҡһындырған бөтә һорауҙарға яуап бирәсәк. Семинар көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу форматында ойошторола. Ҡатнашыу бушлай. Үткәреү ваҡыты һәм урыны: Өфө ҡалаһы, Зәки Вәлиди урамы, 40-сы йорт, 412-се бүлмә (БАГСУ яғынан). Иртәнге сәғәт 10-дан көндөҙгө 12-гә тиклем. Алдан теркәлеү талап ителә (",Уҡы һәм грант от,Йәмғиәт,1051,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-02-05/u-y-m-grant-ot-4566023,2026-02-05T13:30:00+00:00
"Унда - синыф уҡыусылары һәм һөнәри белем биреү колледждары студенттары 2-3 кешенән торған командалар менән ҡатнаша ала. Тур 31 октябргә тиклем бара. Финал Өфөлә студенттар кампусында 19 ноябрҙә буласаҡ. Турнирҙың еңеүсеһе һәм призеры дипломдары Рәсәй юғары уҡыу йорттарына ингәндә Берҙәм дәүләт имтиханына 10 балл өҫтәйәсәк. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Берлога""ла ҡатнашығыҙ",Мәғариф,715,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-10-21/berloga-la-atnashy-y-4434882,2025-10-21T10:32:00+00:00
"Үҙ сығышында төбәк етәксеһе дауаланыусыларға теләктәшлек белдерҙе. – Беҙ был бинаны яратып төҙөнөк. Ауыр тормош шарттарына эләккән кешеләр дауалана һәм көс туплай алһын өсөн, – тине Радий Хәбиров. – Бында ауырыған балалар бар. Бурысыбыҙ – уларға ярҙам итеү, мөмкин булғандың барыһын да эшләү. Һәм беҙ быны ихлас күңелдән башҡарасаҡбыҙ. Республика Башлығы өлкәндәр һәм балалар менән аралашты, шулай уҡ учреждение коллективына рәхмәт белдерҙе, хеҙмәткәрҙәрҙең юғары профессионализмын һәм фиҙаҡәрлеген билдәләне. – Һеҙ – бында йөрәк ҡушыуы буйынса эшләгән иҫ киткес кешеләр. Беҙ һеҙҙе бик хөрмәт итәбеҙ, еңел булмаған хеҙмәтегеҙ өсөн ихлас рәхмәт белдерәбеҙ, башҡарған эштәрегеҙҙе ҡәҙерләйбеҙ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Радий Хәбиров. Төбәк етәксеһе «Өфө хосписы» хәйриә фондының попечителлек советы рәйесе Каринэ Хәбироваға айырым рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. – Хоспис кешеләр ярҙамынан һәм тейешле ойоштороу эштәренән тыш йәшәй алмай. Был ҙур һәм бик ҡатмарлы мәсьәлә. Мин Каринэ Владимировнаға бының өсөн рәхмәтлемен, ул бында үҙ көсөн йүнәлтте, – тине Башҡортостан Башлығы. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: Өфө хосписы 2023 йылдың йәйендә эшләй башланы. Был илдә паллиатив ярҙам күрһәтеү өсөн махсус проектланған берҙән-бер учреждение. Стационарҙа 32 өлкән тәрбиәләнеүсе һәм 21 бала дауалана. Учреждениеның күсмә хеҙмәттәре патронажы аҫтында Өфөнән һәм Өфө районынан 2 меңдән ашыу кеше, шулай уҡ республиканың баш ҡалаһынан һәм Башҡортостандың 11 районынан 100-ҙән ашыу бала иҫәпләнә. Хоспис эшләй башлағандан алып, унда 1,8 мең самаһы өлкән кешегә һәм 250-нән ашыу балаға ярҙам күрһәтелгән. Бынан тыш, учреждение республикала паллиатив ярҙамды, шул иҫәптән медицина кадрҙарын әҙерләү һәм белгестәрҙең квалификацияһын арттырыу буйынса эште үҫтереү үҙәге булып тора. Журналистар менән әңгәмәлә Радий Хәбиров, хосписта булыу тормоштоң күп мәсьәләләренә һәм көндәлек мәшәҡәттәргә башҡа күҙлектән ҡарарға мәжбүр итә, тип билдәләне. – Беҙ ғәҙәти тормош менән йәшәргә күнеккәнбеҙ – йөрөй, һөйләшә, уйлай алабыҙ, даими ауыртыныуҙан йонсомайбыҙ. Ә бында – кеше менән булырға мөмкин иң ауыр осраҡтар, – тине Радий Хәбиров. – Республикала ошондай хоспис төҙөү тураһындағы ҡарар бик дөрөҫ булды. Был эштә ярҙам күрһәткән һәм әле лә дауаланыусыларға булышыуын дауам итеүсе предприятиеларға рәхмәт белдерәм.",Радий Хәбиров Өфө хосписында дауаланыусыларҙы иҫкесә Яңы йыл менән ҡотланы,Яңылыҡтар,2279,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/radiy-h-birov-f-hospisynda-daualanyusylar-y-i-kes-ya-y-yyl-men-n-otlany-4545717,2026-01-13T22:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстанда яшәүчеләрне сайлаулар вакытында ""диверсия кылырга ярамавы турында"" кисәтәләр. Бүген, 6 сентябрьдә Русия төбәкләрендә, шул исәптән Башкортстанда да сайлау бүлгеләре эшли башлады. Башкортстанда республика башлыгын сайлыйлар, Корылтайга өстәмә сайлау һәм ирле шураларга сайлаулар үтә. Башкортстанда яшәүчеләрне сайлаулар вакытында ""диверсия кылырга ярамавы турында""кисәтәләр. Республиканың ""Башинформ"" мәгълүмат агентлыгы ""имергеч көчләр төрле провокацияләр белән вазгыятьне какшатмакчы булырга"" мөмкин дип язып чыкты. Медиа быел мартта ил президентын сайлаган чакта Уфада һәм Бөредә ике сайлау бүлгесендә бюллетеньнәр салына торган тартмаларга зелёнка агызмакчы булганнар иде, дип мисалга китерә. Аларга канун бозган өчен әза бирелүен искәртә. Бу кешеләр телефоннан шалтыраткан ""мошенниклар""ның корбаны булган, ди. Быел хакимиятләр сайлау кампанияләренә Украинага каршы сугышкан кешеләрне әлеп итәргә тырыша. Владимир Путиналарны Русиянең ""чын элитасы""дип атаган иде. Мәсәлән Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров әле 3 июньдә үк муниципалитет башлыкларына мөрәәгать итеп, һәр муниципалитеттан Украинадагы сугышта катнашучылар да тәкъдим ителсен дипсорады. ""Игътибар итүегезне сорыйм, депутатлар арасына һичшиксез ""махсус хәрби операция""дә катнашучылар, аннан сугышып кире кайтканнар да эләксен инде. Анда Ватанны саклаган, чын патриотизмның һәм, гомумән, тормышның нәрсә булуын аңлаучы булдыклы һәм эшчән кешеләр бик күп. Шуңа күрә үтенеч - алар һәр муниципалитетта тәкъдим ителсен"", дигән иде ул. Соңрак исә Башкортстанда Украинадагы сугышта катнашкан 34 хәрбинең муниципаль депутатлыкка намзәт итеп тәкъдим ителүебилгеле булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия төбәкләрендә, шул исәптән Башкортстанда өч көнлек сайлаулар башланды",Яңылыҡтар,1797,https://www.azatliq.org/a/rusiya-tobaklarenda-shul-isaptan-bashkortstanda-och-konlek-saylaularning-berenche-kone-bashlandi/33109177.html,2024-09-06T09:52:40+03:00
"Үзбәкстанның эшче мөһаирләре. Архив фотосыфикерләрРусия президенты Владимир Путинилнең саклану министрлыгы белән контракт төзегән һәм Украинага каршы сугышкан чит ил ватандашларына гадиләштерелгән тәртиптә Русия ватандашлыгы бирү турында фәрманимзалады. Документ текстыннан күренгәнчә, Украинада сугыш барганда хәрби хезмәткә бер еллык контракт төзегән чит ил ватандашлары һәм ватандашлыгы булмаган затлар Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә алачак. Шулай ук бу аларның гаилә әгъзаларына да кагылачак. Бу фәрманы белән Путин былтыр 30 сентябрьдә имзалаган ""Контракт белән хәрби хезмәттә торучы чит ил ватандашларын һәм ватандашлыгы булмаган затларны гадиләштерелгән тәртиптә кабул итү турындагы"" фәрманга үзгәрешләр кертте. Әлеге документта кимендә бер еллык контракт төзегән һәм кимендә ярты ел хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан чит ил ватандашларына Русия паспорты биреләчәк дип әйтелгән иде. Үзгәртелгән фәрманда хәрби хәрәкәтләрдә катнашу турында сүз юк, бары тик бер елга контракт төзү турында гына сүз бара. Элегрәк чит ил ватандашларына иң кыска контракт – биш еллык иде, Русия ватандашлыгын алу өчен кимендә өч ел хезмәт итәргә кирәк булды. Русия хөкүмәтенең мондый үзгәрешләре ил гаскәренә эшче мигрантларны, беренче чиратта Урта Азия вәкилләрен күпләп әлеп итү өчен кирәк булуы бар. Мөһаирлек хезмәтләрендә, тулай торакларда, мәчетләрдә һәм урамнарда агитаторларның контракт белән хәрби хезмәткә барырга чакырган кәгазьләр таратуы ешайды. Хәрби хезмәткә барам дип килешү имзалаучыларга Русия ватандашлыгы һәм югары хезмәт хакы вәгъдә итәләр. Моның турында күптән түгел Британия күзләве дә кисәтте. Русиядә Үзәк Азиядән килгән эшче мигрантларны Украинадагы сугышка ибәрергә тырышалар, дип хәбәр итте Британия күзләве. ""Яллаучылар мәчетләргә һәм мөһаирлек офисларына барган. Мөһаирлек офисында таик һәм үзбәк телендә сөйләшүче хезмәткәр даими рәвештә мигрантларны сугышка барырга күндерергә тырыша"", диелгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Путин Русия гаскәре белән контракт имзалаган чит ил кешеләренә иңел юл белән ватандашлык алырга рөхсәт итте,Яңылыҡтар,2022,https://www.azatliq.org/a/32412662.html,2023-05-15T14:56:57+00:00
"Йәшел сәйҙе, баҡһаң, уның файҙалы яҡтары күп булыуына ҡарамаҫтан, ҡайһы берәүҙәр өсөн сикләүҙәр ҙә бар икән. Хатта бәғзеләргә уны эсеү бөтөнләй тыйыла! Уның йөрәк ритмын боҙоуы, ҡан баҫымын түбәнәйтеү һәләте булғанлыҡтан, гипертониянан һәм йөрәк сирлеләргә эсеү хәүефле, ти табиптар. Ашҡаҙан сиренән яфаланған кешеләрҙә уның ауыртыу, сәнсеү, үҙәк көйөү тыуҙырыуы ихтимал. Ғөмүмән, төнгөлөккә йәшел сәй эсеүҙән тыйылырға кәрәк, йоҡлай алмай йөҙәүегеҙ мөмкин. Подагра (быуынға тоҙ ултырыуы) сиренә юлыҡҡандарға уны эсеү рөхсәт ителмәй. Йәшел сәй организмдың таҙа һыуға ихтыяжын хәл итә алмай, шуға күрә эсәр һыу урынына йәшел сәй ҡулланыу ғәҙәтен ташларға кәрәк. Бөтә һау кешеләрҙең сәләмәтлегенә йәшел сәй бары файҙа килтереүе мөмкин, тик ҡайһы бер әҙерләү серҙәрен белеү кәрәк, ти белгестәр. Сәйҙе бешергәндән һуң ике минут үткәс эскәндә, ул ҡуҙғытыу тәьҫиренә эйә, биш минуттан һуң бына тигән тынысландырыу эсемлегенә әүерелә, ә аҙаҡ инде ғәҙәттәге сәйгә әйләнә. Иҫке сәйҙе эсеү һаулыҡ өсөн зарарлы икәнен дә иҫкәртә табиптар. Ғалимдарҙың иҫбатлауынса, саманан тыш йәшел сәй менән мауығыу һөйәк структураһын боҙа. Һөтлө сәй - бәүел ҡыуҙырыу, организмдан токсиндар сығарыу, бауырҙы таҙартыу, ябығыу өсөн файҙалы эсемлек. Тик уның ҡан баҫымын күтәреү һәм төшөрөү кеүек үҙенсәлекле һәләте булыуын онотмағыҙ. Һәр хәлдә, кеше ниндәй ризыҡ ҡулланыуҙы үҙе хәл итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Йәшел сәй кемгә файҙалы?,Йәмғиәт,1467,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-14/y-shel-s-y-kemg-fay-aly-4506086,2025-12-14T11:25:00+00:00
"Вуз-ара студенттар кампусында Фән айлығы сиктәрендә билдәле Рәсәй астрономы, физика-математика фәндәре кандидаты Владимир Сурдиндың лекцияһы үтте.",Өфөнөң вуз-ара кампусында ғаләмдә йәшәү эҙен эҙләү хаҡында лекция булды,Мәғариф,146,https://bashgazet.ru/news/belem-m-t-rbi/2025-12-01/f-n-vuz-ara-kampusynda-al-md-y-sh-e-en-e-l-ha-ynda-lektsiya-buldy-4487899,2025-12-01T11:00:00+00:00
"2025 йылдың 25 сентяберендә республиканың төп милли радиоһы 25 йәшлек юбилейын билдәләй. Яратҡан радиобыҙҙы һәм уның күп һанлы тыңлаусыларын ҡотларға «Өфө-Арена»ның ҙур сәхнәһенә Башҡортостан, Татарстан, Мәскәү, Ҡазағстан, Ҡытайҙан популяр башҡарыусылар йыйыла. Халыҡ-ара фестивалдә Элвин Грей, Ильсия Бәҙретдинова, Бишбармак оркестры, Зәйнетдин, Акимхан Маженов һәм Аҡбота Көснәдин, Нәзифә Ҡадырова, Айҙар Ғәлимов, Иҙрис Ғәзиев, Рөстәм Ғиззәтуллин, һәм Азамат Тимеров, Фәдис Ғәниев һәм Лилиә Биктимерова, Фәрүәз Урманшин һәм Резеда Әминева, Гөлназ Асаева һәм Вилли, Зинира һәм Ризат Рамазановтар, Рәсул Ҡарабулатов, Азат Йыһаншин, Иҙел Нурғәлин, Эдуард Хөснөтдинов, Сәғиҙулла Байегет, Гөлсөм Бикбулатова, Рамазан Биккинин, Ильнур Рамазанов, Хуан Су, Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия бейеү ансамбле һәм башҡа популяр артистар сығыш яһай. Сирек быуат дауамында «Юлдаш» - республика рупорына әйләнгән радио, халыҡты тәүгеләрҙән яңылыҡтар менән таныштыра, рәсми мәғлүмәттәр еткерә, халыҡ менән һайлау кампанияларында ҡатнаша, баҫыу эштәрен яҡтырта, иҡтисад, социаль тормош, еңеүҙәр һәм проблемалар тураһында һөйләй, мохтаждарға ярҙам итә, донъяға һибелеп йәшәгән милләттәштәрҙе берләштерә, хәйриә акциялары ойоштора, матур йолаларҙы, телде, рухты һаҡлай, тарихты оноттормай, шул уҡ ваҡытта заман менән бергә атлай. Тимәк, Башҡортостандың айырылғыһыҙ бер өлөшө булып эшләй һәм йәшәй. Шуның өсөн дә төп ниәт: Юлдаш радиоһының юбилейын халыҡ байрамы итеп билдәләү. «Беҙҙең көндәлек хеҙмәтебеҙ, тәүлек әйләнәһенә эшләгән эфир, тапшырыуҙар һәм йырҙар, һөйөүебеҙ – барыһы ла тыңлаусыларыбыҙ өсөн. Беҙ был көндөң «халыҡсан» радионың тыңлаусылары күңеленә йондоҙло ҡунаҡтар менән генә түгел, 25 йыл дауамында оҙата килгән моңло йырҙар, иҫтәлекле бүләктәр, йылы мөхит, илһамландырыр осрашыуҙар менән хәтерҙә ҡалыуын теләйбеҙ. Барығыҙҙы ла беҙҙең уртаҡ байрамда көтәбеҙ! ""- тиҙәр ойоштороусылар.","Мәскәүҙән, Ҡаҙағстандан, хатта Ҡытайҙан.",Яңылыҡтар,1888,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-07-30/m-sk-n-a-a-standan-hatta-ytay-an-4332605,2025-07-30T18:22:00+00:00
"В Уфе сегодня наградили победителей республиканского конкурса произведений для детей и юношества имени поэта Факихи Тугузбаевой Награждение победителей состоялось в Национальной библиотеке им. З. Валиди. Республиканский конкурс произведений для детей и юношества имени Народного поэта Республики Башкортостан Факихи Тугузбаевой организован РОО Союз писателей Республики Башкортостан при участии республиканского детского журнала ""Акбузат"". С весны этого года на конкурс принимались работы литераторов, начинающих авторов на башкирском, татарском языках. Одна работа поступила на русском языке. Работы принимались в двух номинациях: «Поэзия» (стихи) и «Проза» (рассказы, сказки, повести). Конкурсная комиссия приняла 109 работ, из них 106 из Республики Башкортостан. По одной рукописи из Челябинской, Архангельской областей, Пермского края. В номинации ""Поэзия"" было принято 65 работ, а в номинации ""Проза"" – 44. На башкирском языке – 73, на татарском языке 35 работ. А также поступила одна работа на русском языке. Спикерами конкурса выступили главный редактор кумыкского журнала «Тангчолпан» («Утренняя звезда»), заслуженный работник культуры Республики Дагестан, детский писатель Супиянат Мамаева и член Союза писателей Республики Беларусь и России, детский писатель Инна Фролова. По итогам конкурса жюри вынесло следующее решение: Участники, занявшие 1, 2 и 3 места в каждой номинации, получают соответствующие дипломы победителей и денежные призы. Призовой фонд конкурса 200 тысяч рублей. Номинация ""Поэзия"". 1 место – Гузель Ахмадиева за подборку стихов на башкирском языке. 2 место – Расима Ильясова за подборку стихов на татарском языке. 3 место – Ринат Сулейманов за подборку стихов на башкирском языке. Номинация ""Проза"". 1 место – Лейсян Салимова за цикл рассказов Шарҙар йыйыусы дейеү (Див, собирающий шары). 2 место – Разина Урманшина за рассказ Рәмилә-Рокси (Рамиля-Рокси). 3 место – Алсу Мансурова за рассказ Безәнби (Безянби). Кроме того, предусмотрен Специальный приз в каждой номинации: ""Проза"" – Загида Мусина за рассказ Чуча әсәһен эҙләй (Чуча ищет маму). ""Поэзия"" – Миляуша Гайфуллина за подборку стихов на башкирском языке. Специальные призы журнала Аҡбуҙат: Поэзия – Файруза Киньябаева за подборку стихов на башкирском языке. Проза – Разиля Кутлугилдина за рассказ Ҡояшлы ҡәләм (Солнечный карандаш). Все расходы по организации конкурса производятся за счет средств РОО Союз Писателей Республики Башкортостан.",Конкурс еңеүселәре билдәле булды!,Яңылыҡтар,2430,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-20/konkurs-e-e-sel-re-bild-le-buldy-4016054,2024-11-20T11:25:00+00:00
"Кәңәшмәгә Силәбе, Ырымбур, Һамар, Ҡурған өлкәләренән, ХМАО-Югра автономия округынан, Татарстан, Ҡаҙағстан республикаларынан вәкилдәр килгән. Өс көн дауамында уҙасаҡ семинар-кәңәшмәнең программаһы бик бай: команда ойоштороу һәләтен үҫтереү буйынса тренинг, ҡала буйлап экскурсия, төрлө бәйгеләр, башҡорт фильмдарын ҡарау, белем биреү буйынса ҡыҫҡа курстар, танылған блогерҙар менән осрашыу, квиз-уйындар, инновацион мәктәптәр менән танышыу ҡаралған.",Семинар-кәңәшмә үтә,Яңылыҡтар,448,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-29/seminar-k-shm-t-3988850,2024-10-29T22:16:00+00:00
"Семьи участников СВО включены в перечень льготных категорий граждан, которые имеют право на получение автономных пожарных извещателей за счет бюджета региона.",В Башкирии семьям участников СВО бесплатно выдадут пожарные извещатели,Йәмғиәт,158,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-25/v-bashkirii-semyam-uchastnikov-svo-besplatno-vydadut-pozharnye-izveschateli-4212838,2025-04-25T11:14:17+00:00
"– Атаҡлы актер Вячеслав Тихонов бер фильмда: Әгәр һине аңлаһалар, шул бәхет була, — тигән ине. Актер Евгений Леонов иһә, бәхет – иртән эшкә, кис өйгә ашҡыныу булғанда, тип әйткән. Мин, кеше был тормошта үҙ урынын тапһа, бәхетле була, тип әйтер инем. Уның өсөн уҡырға, ниндәйҙер юлдар үтергә, ниндәйҙер ишектәрҙе асырга, ҡайһыларын ябырға тура килә. Шул юлдарҙы үтеп, үҙ урының табыла. Шулай булғанда үҙең дә бәхетле, кешеләрҙе лә бәхетле итә алаһың. Кеше үҙ урынында булмаһа, үҙе өсөн дә, башҡалар өсөн дә еңел булмай.",- Һеҙҙең өсөн бәхет ул нимә?,Аңлатма,518,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-20/e-e-s-n-b-het-ul-nim-4355342,2025-08-20T12:54:00+00:00
"Иллюстратив өченфикерләр сервисы 500 дән артык торак пунктта яшәүче русияләр арасында сораштыру үткәргән. Аларга ""Үзегезне бәхетле кеше итеп хис итү өчен сезгә аена ничә сум итә? "", дигән сорау бирелгән. Уфада яшәүчеләраена 233 мең сум кирәк дигән, ә Казанда яшәүчеләр 225 мең сумга да канәгать булырлар иде. Иң күп акча Мәскәүдә яшәүчеләргә кирәк - алар аена 267 мең сум керем алырга тели. Икенче урында - Владивосток (250 мең сум), өченчедә - Петербур (237 мең сум). Иң тыйнак кешеләр Кировта яши, алар аена 178 мең сумга да канәгать. Сораштырудан күренгәнчә, Русиядә яшәүчеләргә бәхетле булыр өчен аена уртача 215 мең сум кирәк. Ирләр хатын-кызларга караганда 30 күбрәк акча тели. Бәхет өчен ирләргә - 244 мең сум, хатын-кызларга 189 мең итә. Сораштыруны 9 февральдән 5 мартка кадәр үткәргәннәр, анда 20 меңнән артык кеше катнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан һәм Уфада яшәүчеләргә бәхетле хис итү өчен аена 220 мең сумнан артык акча кирәк,Яңылыҡтар,933,https://www.azatliq.org/a/32851626.html,2024-03-07T10:05:22+00:00
"""Әйҙә уйнайыҡ"" тигән беренсе фестиваль былтыр булғайны. Сара республика Башлығы инициативаһы менән ойошторолдо. Унда илдең 150-ләп  уйынсыҡ етештереүсеһе ҡатнашты, 250 меңләп кеше килде.",Быйылға уйнамай торабыҙ,Яңылыҡтар,186,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-21/byyyl-a-uynamay-toraby-3893957,2024-08-21T13:58:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯрославль журналистлары Казан тренерының уенны татарча шәрехләгәне өчен КХЛга шикаять язарга ыенуын белдергән. ""Ак Барс"" хоккей такымының баш тренеры Әнвәр Гатиятуллинтатарча чыгыш ясаган өчен аны тәнкыйтьләүче журналистларга авап бирде. Бу хакта ул 13 ноябрьдә Казанда ""Ак Барс"" белән Кытайның ""Куньлунь Ред Стар"" такымы уеныннан соң узган матбугат очрашуындабелдерде. Гатиятуллин уеннардан соң оештырыла торган матбугат очрашуларын татарча исәнләшүдән башлый. Еш кына ул уен турында татар телендә берәр өмлә әйтә. Моңа кадәр аның авызыннан ""Тулы арена, рәхмәт анатарларга"", ""егетләр булдырды"", ""ике яхшы уен"", ""татарча дерби ошады"" кебек сүзләре яңгырады. Узган матбугат очрашуында ""Спорт-экспресс"" журналисты Әнвәр Гатиятуллинның уенны татарча шәрехләве Татарстаннан читтәге аудиториягә тискәре тәэсир итә диде. Мисал итеп ул Ярославльдә журналистлар КХЛга (Континенталь хоккей лигасы) шикаять язарга ыенуын әйтте. — Бу — минем туган телем, алар ничек тәнкыйть белдерә ала? Мондый хәбәрләрне күргәнем дә юк, шуңа бу хакта әйтә алмыйм, — дип авап кайтарды Гатиятуллин. Әнвәр Гатиятуллин ""Ак Барс"" такымын быелның языннан бирле итәкли. Ул моңа кадәр баш тренер булып эшләгән Зиннәтулла Билалетдиновны алыштырды. Гатиятуллин элек Чиләбенең ""Трактор"" такымын итәкләде. Әнвәр Гатиятуллин — Чиләбедә туып үскән татар. ""Ак Барс"" такымының баш тренеры итеп билгеләнгәч, ул татар телен өйрәнә башлавын белдерде. ""Ак Барс"" такымы тарихында аны татарча сөйләшә башлаган беренче баш тренер дипатыйлар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Бу — минем туган телем. Ак Барсның баш тренеры Гатиятуллин татарча авап биргәне өчен тәнкыйтьләүчеләргә карата фикерен әйтте,Яңылыҡтар,1561,https://www.azatliq.org/a/bu-minem-tugan-telem-ak-bars-ning-bash-treneri-gatiyatullin-tatarcha-javap-birgane-ochen-tankiytlauchelarga-karata-fikeren-aytte/33201849.html,2024-11-14T12:37:26+03:00
"Луганск Халыҡ Республикаһының Красный Луч ҡалаһының 27-се офиевск мәктәбендә Башҡортостан төҙөүселәре ярҙамында тергеҙеү эштәре тулы көсөнә бара. Уҡыу йорто байтаҡҡа үҙгәрә. Әлеге ваҡытта бинала алты янғынға ҡаршы ишек һәм 124 яңы пластик тәҙрә ҡуйылған. 1938 йылда асылған Һәм Софиевский ҡасабаһының мәҙәни үҙәге тип һаналған был мәктәпте, 1968 йылда яңы бинаны төҙөп бөтөүҙе иҫәпкә алмағанда, быға тиклем ремонтламағандар тиерлек. Директор Людмила Вячеславовна Соболь, тергеҙеү эштәре хәҙер бик әүҙем алып барыла, тип билдәләне. Ул ағас тәҙрәләрҙе заманса пластик тәҙрәләргә алмаштырыуҙары, шулай уҡ иҫке һәм яңы биналарҙың ҡыйыҡтарын тулыһынса реконструкциялауҙары тураһында хәбәр итте. Ошо эштәр һөҙөмтәһендә мәктәптә яҡтылыҡ һәм йылылыҡ арта, ә бушҡа ағыуҙар туҡтала. Директор шулай уҡ, элек ғәҙәти кластан үҙгәртеп ҡоролған һәм канализация менән проблемалары булған бәҙрәф капиталь ремонтланған, тип өҫтәне. Людмила Вячеславовна эштәрҙең ҡыҫҡа ваҡытта башҡарылыуын билдәләне: 15 көн эсендә бригада бөтә тәҙрәләрҙе алмаштырған, шуның арҡаһында 1 сентябрҙә балалар яңыртылған кластарға килә. Ҡыйыҡты ремонтлау өсөн 13 октябрҙән мәктәп ваҡытлыса ябыла, уҡыусылар дистанцион уҡыуға күсерелә, ә 10 декабрҙә дәрестәр ҡабаттан мәктәптә башлана. Ул шулай уҡ балаларға ремонт процесын һәм төҙөүселәрҙең заманса техникаһын күҙәтеү ҡыҙыҡлы булыуын һөйләне. Яҡын киләсәктә фундаментты реконструкциялау һәм тышҡы стеналарҙы тышлау буйынса күләмле эш планлаштырыла, ул экспертиза алғандан һуң башланасаҡ. Директор мәктәптең үҙгәртелеүенә һәм уҡыусылар һаны артыуына шатлана, ә Рәсәйҙең яңы белем биреү стандарттары, уның фекеренсә, уҡыу процесын күпкә еңеләйтәсәк. Бынан тыш, Людмила Вячеславовна аҙыҡ-түлек блогын яңыртыу тураһында һөйләне: 2024 йылдың декабрендә унда яңы ҡорамалдар – бешереү шкафы, мейес, һыуытҡыс, туңдырғыс камера, өҫтәлдәр, стеллаждар килтерелә һәм икеләтә йыуыу ҡоролмаһы ҡуйыла. Был ашнаҡсыларҙың эшен еңеләйтә, шулай уҡ икмәк бешереүҙә проблемаларҙы булдырмаҫҡа мөмкинлек бирә. География һәм биология уҡытыусыһы Галина Николаевна Стрижиченко ватандаштарына ҙур рәхмәт белдерә, улар ярҙамында мәктәп заманса һәм модернизацияланған була. Ул, ҡасаба халҡы тәҙрәләрҙе алмаштырғандан һәм уҡыу йортоноң ҡыйығын ремонтлағандан һуң күпкә яҡтыраҡ, йылыраҡ һәм уңайлыраҡ булып китеүен айырыуса билдәләй, тип өҫтәне. Фото һәм мәғлүмәт авторы: Алһыу Муллахмәтова, ..",15 көн эсендә бригада бөтә тәҙрәләрҙе алмаштырған,Мәғариф,2372,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-21/15-k-n-esend-brigada-b-t-t-r-l-r-e-almashtyr-an-4516368,2025-12-21T20:15:00+00:00
"Бәғзе кеше тураһында төрлө ғәйбәт һөйләһәләр, уны ҡарғаһалар, кеше иҫнәп ауырый. Уны йоҡо баҫа, хәлһеҙләнә, ашағыһы килмәй. Хатта ғаилә ағзалары ла, малы ла ауырыҡһына. Бындай ауырыуҙы тел-теш баҫыу, тел-теш сире тиҙәр. Уға ҡаршы борон-борондан төрлө имдәр, ырымдар ҡулланғандар. Тел теш төйөү өсөн тәүҙә имләтеүсенең буйы оҙонлоғо итеп (алғы яҡтан үлсәнә) ике башҡа ете төрлө еп үлсәп алаһың. Ептәрҙең төҫөн кешеләрҙең күҙҙәре төҫөнә (ҡара, һоро, күк, зәңгәр, йәшел һ. б. ) оҡшатып һайлайһың. Ептәрҙең етеһен бер, етеһен бер итеп, бергә ҡушып, ике бау яһайһың. Тәүҙә береһенә, унан икенсеһенә 41 -әр төйөн, барлығы 82 төйөн төйнәйһең, һәр төйөндө төйнәр алдынан, йәғни һикһән ике тапҡыр, шундай әпсен әйтелә: Имсе: Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Имләтеүсе: Инәй, ни төйәһең? Имсе: Тел-теш төйәм. Дошмандарҙың телен төйәм. Фәлән кешенең ҡыҙы Фәләндең (имләтеүсенең әсәһенең һәм үҙенең исеме әйтелә) дошмандарының телен тыйып, утҡа яғып, бәхетен яңыртам, һаулығын яңыртам. Имен-һау йәшәүе өсөн шуны төйәм, - ти ҙә бер төйөн төйнәй. Нисә төйөн төйнәгәнеңдең һанын яңылышмаҫ өҫөн алдыңа 41 ноҡот ташы (диңгеҙенән алып ҡайтылған булырға тейеш) һалып ҡуйырға кәрәк. Имсе, бисмилләһир-рахмәнир-рахим, тигәс тә, бер ташты алып ситкә ҡуяһың, таштар ситкә алынып бөткәс, төйөндө төйнәгәндә яңылышлыҡ китмәгәнме, тип, уларҙы ҡабатлап һанап, тикшереп сығаһың. Ҡырҡ берәр төйөнлө ике бау әҙер булғас, береһен алып, ундағы һәр төйөндөң уртаһынан ҡайсы менән ҡырҡаһың. Һәр төйөндө ҡырҡыр алдынан шундай әпсен әйтелә: Имләтеүсе: Инәй, ни ҡырҡаһың? Имсе: Тел-теш ҡырҡам. Дошмандарҙың телен ҡырҡам. Бөтә төйөндәрҙе лә ҡырҡып бөткәс, уларҙы һоҫҡоға йәки икенсе бер яйлы һауытҡа бер аҙ артыш ҡатнаштырып һалып, яндыраһың (ҡырҡылған ептәр тиҙерәк тоҡанып китһен өсөн һоҫҡо төбөнә бәләкәй ҡағыҙ киҫәге лә һалына). Имләтеүсегә өс тапҡыр төтөнөн еҫкәтәһең, биленән һоҫҡоно өс тапҡыр уратып алаһың. Ғәҙәттә, имләтеүсенең дошманының, уға яуызлыҡ теләгән кешенең күҙе (төйөнө) тиҙ генә янып бөтмәй ыҙалата, хатта яндырғанда ситкә һикерә, уны урынына кире һалып, яңынан яндыраһың. Бөтә ҡырҡ бер төйөн дә янып бөтөргә тейеш. Бының өсөн көлөн болғатып ҡарарға кәрәк. Янып бөтмәй ыҙалатҡан төйөндөң төҫө - дошманығыҙҙың күҙҙәренең төҫө. Бөтә төйөндәр ҙә янып бөткәс, көлөн сепрәккә төрөп, имләтеүсегә бирәһең. Ул уны тупһаһына йәки ишек башына ҡыҫтырып ҡуйырға тейеш. Ҡырҡ бер төйөнлө икенсе бауҙы бетеү урынына беләккә урап та, муйынға тағып та, кеҫәңә һалып та йөрөтөргә мөмкин. Тел-теш ҡырҡыу имләтеүсенең эшен ыңғайлата, яуыз уйлы кешеләрҙең уға юлын яңылыштыра, уны күрә алмай һөйләгәндәрҙең телен тотлоҡтора. Тел-теш ҡырҡыу имен башҡарып бөткәс, тупһаға ете тапҡыр ике ҡулың менән һуғып алаһың да, тотҡаны сайҡатҡан һалҡын һыу менән ҡулыңды, битеңде йыуаһың. Шул саҡта имләүсегә ул имләгән кешенең бер ниндәй сире лә, боҙомо ла йоҡмай. Мәҡәләнең авторы – Флорида ИҪӘНБАЕВА. Гөлдәр Яҡшығолова фотоһы. Бәғзе кеше тураһында төрлө ғәйбәт һөйләһәләр, уны ҡарғаһалар, кеше иҫнәп ауырый. Уны йоҡо баҫа, хәлһеҙләнә, ашағыһы килмәй. Хатта ғаилә ағзалары ла, малы ла ауырыҡһына. Бындай ауырыуҙы тел-теш баҫыу, тел-теш сире тиҙәр. Уға ҡаршы борон-борондан төрлө имдәр, ырымдар ҡулланғандар. Тел теш төйөү өсөн тәүҙә имләтеүсенең буйы оҙонлоғо итеп (алғы яҡтан үлсәнә) ике башҡа ете төрлө еп үлсәп алаһың. Ептәрҙең төҫөн кешеләрҙең күҙҙәре төҫөнә (ҡара, һоро, күк, зәңгәр, йәшел һ. б. ) оҡшатып һайлайһың. Ептәрҙең етеһен бер, етеһен бер итеп, бергә ҡушып, ике бау яһайһың. Тәүҙә береһенә, унан икенсеһенә 41 -әр төйөн, барлығы 82 төйөн төйнәйһең, һәр төйөндө төйнәр алдынан, йәғни һикһән ике тапҡыр, шундай әпсен әйтелә: Имсе: Бисмилләһир-рахмәнир-рахим. Имләтеүсе: Инәй, ни төйәһең? Имсе: Тел-теш төйәм. Дошмандарҙың телен төйәм. Фәлән кешенең ҡыҙы Фәләндең (имләтеүсенең әсәһенең һәм үҙенең исеме әйтелә) дошмандарының телен тыйып, утҡа яғып, бәхетен яңыртам, һаулығын яңыртам. Имен-һау йәшәүе өсөн шуны төйәм, - ти ҙә бер төйөн төйнәй. Нисә төйөн төйнәгәнеңдең һанын яңылышмаҫ өҫөн алдыңа 41 ноҡот ташы (диңгеҙенән алып ҡайтылған булырға тейеш) һалып ҡуйырға кәрәк. Имсе, бисмилләһир-рахмәнир-рахим, тигәс тә, бер ташты алып ситкә ҡуяһың, таштар ситкә алынып бөткәс, төйөндө төйнәгәндә яңылышлыҡ китмәгәнме, тип, уларҙы ҡабатлап һанап, тикшереп сығаһың. Ҡырҡ берәр төйөнлө ике бау әҙер булғас, береһен алып, ундағы һәр төйөндөң уртаһынан ҡайсы менән ҡырҡаһың. Һәр төйөндө ҡырҡыр алдынан шундай әпсен әйтелә: Имләтеүсе: Инәй, ни ҡырҡаһың? Имсе: Тел-теш ҡырҡам. Дошмандарҙың телен ҡырҡам. Бөтә төйөндәрҙе лә ҡырҡып бөткәс, уларҙы һоҫҡоға йәки икенсе бер яйлы һауытҡа бер аҙ артыш ҡатнаштырып һалып, яндыраһың (ҡырҡылған ептәр тиҙерәк тоҡанып китһен өсөн һоҫҡо төбөнә бәләкәй ҡағыҙ киҫәге лә һалына). Имләтеүсегә өс тапҡыр төтөнөн еҫкәтәһең, биленән һоҫҡоно өс тапҡыр уратып алаһың. Ғәҙәттә, имләтеүсенең дошманының, уға яуызлыҡ теләгән кешенең күҙе (төйөнө) тиҙ генә янып бөтмәй ыҙалата, хатта яндырғанда ситкә һикерә, уны урынына кире һалып, яңынан яндыраһың. Бөтә ҡырҡ бер төйөн дә янып бөтөргә тейеш. Бының өсөн көлөн болғатып ҡарарға кәрәк. Янып бөтмәй ыҙалатҡан төйөндөң төҫө - дошманығыҙҙың күҙҙәренең төҫө. Бөтә төйөндәр ҙә янып бөткәс, көлөн сепрәккә төрөп, имләтеүсегә бирәһең. Ул уны тупһаһына йәки ишек башына ҡыҫтырып ҡуйырға тейеш. Ҡырҡ бер төйөнлө икенсе бауҙы бетеү урынына беләккә урап та, муйынға тағып та, кеҫәңә һалып та йөрөтөргә мөмкин. Тел-теш ҡырҡыу имләтеүсенең эшен ыңғайлата, яуыз уйлы кешеләрҙең уға юлын яңылыштыра, уны күрә алмай һөйләгәндәрҙең телен тотлоҡтора. Тел-теш ҡырҡыу имен башҡарып бөткәс, тупһаға ете тапҡыр ике ҡулың менән һуғып алаһың да, тотҡаны сайҡатҡан һалҡын һыу менән ҡулыңды, битеңде йыуаһың. Шул саҡта имләүсегә ул имләгән кешенең бер ниндәй сире лә, боҙомо ла йоҡмай. Мәҡәләнең авторы – Флорида ИҪӘНБАЕВА. Гөлдәр Яҡшығолова фотоһы.","Тел-теш баҫһа, нимә эшләргә?",Йәмғиәт,5745,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-13/tel-tesh-ba-a-nim-eshl-rg-4535457,2026-01-13T14:00:00+00:00
"Фильм һәләтле башҡорт режиссерҙарынан торған уникаль команда тарафынан тыуҙырылған. Улар - Айнур Асҡаров, Виталий Дудка, Айрат Әбүшахманов, Айсыуаҡ Йомағолов, Руслан Юлтаев, Айҙар Аҡманов һәм Руслан Римович. Кинокартинаға Рәсәй йондоҙҙары - Владимир Гарцунов, Валентина Ляпина, Янис Политов, Илья Виногорский, Александр Рожковский һәм Николай Галлямов, шулай уҡ Өфө театрҙарының билдәле артистары Азат Йыһаншин, Алмас Әмиров, Рушана Бабич, Николай Рихтер, Полина Шабаева, Артур Ҡунаҡбаев, Ольга Мусина һәм башҡалар йәлеп ителгән. Фильмда  Эмир Пайдем и Белла Шайхинурова кеүек иң йәш актерҙар ҙа төшкән. Проект АНО Медиастарт креатив индустрия үҙәге һәм Аскарфильм кинокомпанияһы тарафынан Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды ярҙамы менән тормошҡа ашырылған. Фильмдың премьераһы 20 апрель 47-се Мәскәү Халыҡ-ара Кинофестивалендә  күрһәтеләсәк. Йәш сикләүе 16. Пушкин картаһы менән инергә була.",Кинотеатр экрандарына - Йәй. Ҡала. Мөхәббәт,Яңылыҡтар,907,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-04-16/kinoteatr-ekrandaryna-y-y-ala-m-h-bb-t-4200825,2025-04-16T14:15:00+00:00
"Шишмә районы яугиры, сержант, 76-сы гвардия һауа-десант штурмлау дивизияһының 104-се полкы отделениеһы командиры Ғайсин Наил Амур улы Рәсәй Федерацияһы президенты указы менән юғары дәүләт наградаһына Батырлыҡ орденына лайыҡ булды. Был иң юғары хәрби наградаларҙың береһе, ул йәмәғәт тәртибен һаҡлауҙа, енәйәтселеккә ҡаршы көрәштә, шулай уҡ тәбиғәт афәттәре, янғындар, һәләкәттәр һәм башҡа ғәҙәттән тыш хәлдәр ваҡытында кешеләрҙе ҡотҡарыуҙа фиҙакәрлек, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткән граждандарға тапшырыла. Орден шулай уҡ ғүмерен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйған шарттарҙа хәрби, гражданлыҡ йәки хеҙмәт бурысын үтәгәндә ҡыйыу һәм тәүәккәл эш иткән өсөн тапшырыла. Бынан тыш, Наил Амур улы Рәсәй Федерацияһы президенты указы менән Ватанды һаҡлауҙағы ҙур ҡаҙаныштары өсөн Жуков миҙалын ала. Шулай уҡ оборона Министрлығы бойороғо менән, хәрби бурысын фиҙаҡәр үтәүен танып, уға «махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы» миҙалы тапшырыла. Яугирҙы бүләкләү хаҡында хакимиәт башлығы Ришат Мансуров социаль селтәрҙә һөйләне. Афарин! Иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын!",Батырлыҡ ордены менән бүләкләнде,Йәмғиәт,1046,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-27/batyrly-ordeny-men-n-b-l-kl-nde-4251407,2025-05-27T10:18:00+00:00
"Икенсе класта уҡығанымда үҙемдән бер йәшкә өлкән малайға күҙ һалдым. Эй ныҡ оҡшай! Тәнәфестә бер генә күреп ҡалһам да, ҡанатланып йөрөйөм. Ринатҡа оҡшар өсөн матур кейенергә, сәсемде төрләндереп үрергә тырышам. Үҙем хистәремде белеп ҡалмаһын тип ҡурҡам, оялам. Бала ғына килеш оҡшатһам да, был тойғо ҙур кластарға еткәс тә һүрелмәне. Бәләкәйҙән ныҡ хисле булдым: берәй нәмәгә шатланһам, йә йырлап ебәрәм, йә бейеп китәм. Бер мәл, мин – етенселә, Ринат һигеҙҙә уҡығанда, мәктәптә бейеү түңәрәге асыласағы тураһында хәбәр иттеләр. Матур ғына бер апай килеп, класс һайын йөрөп, балаларҙы һайлап алды. Һайлауҙы үткәндәр араһында мин дә, Ринат та бар ине. Тәүге дәрестә был апай яңы бейеү һаласаҡбыҙ тип әйтте һәм беҙҙе парҙарға бүлде. Һәм бына мөғжизә: мин Ринат менән тура килдем! Бәхетемдән күктең етенсе ҡатында инем! Был көндө берәй нимә өйрәндекме-юҡмы – уныһын иҫләмәйем, әммә Ринат менән парлап бейейәсәгебеҙҙе күҙ алдына килтереп, ҡыуанып-шатланып йөрөнөм. Бәлки, тап ошо бейеүҙән һуң ул миңә иғтибар итер, тип хыялландым. Тик был бәхет оҙайлы булманы: бейеүсе апай башҡаса мәктәптә күренмәне, парлы бейеү һалынманы. Ә минең яуапһыҙ мөхәббәтем туғыҙ йыл дауам итеп, тәүҙә Ринат, унан мин мәктәпте тамамлап, һәр ҡайһыбыҙ үҙ юлыбыҙ менән киттек. Уҡып һөнәр алдым. Шамил исемле егеткә кейәүгә сыҡтым, ике бала таптым. Тик тормош иптәшемдән уңманым, эсте, ҡул күтәрҙе. Былай йәшәп булмауын аңлап, ике баламды алып район үҙәгенә күсеп киттем. Эш тә булды, йәшәр мөйөш тә табылды. Балалар үҫә төштө, буш ваҡытымда төрлө ҡул эштәре менән булыша, бәйләм бәйләп һата башланым, тәҙрә пәрҙәләре тегергә оҫтарып алдым. Заказдар артҡас, төп эшемдән китеп, бәләкәй генә ателье асып ебәрҙем. Тиҙҙән яныма ярҙамсы алдым. Бер мәл әсәйем сирләп киткәс, эргәһендә булайым әле тип, бер нисә көнгә ауылға ҡайттым. Көтмәгәндә магазинда Ринат менән осраштыҡ. Кибеттән бергә сыҡтыҡ. – Нурзилә, ә һин үҙгәргәнһең. Нисек үҙеңә элек иғтибар итмәнем икән? – ти. Һөйләшеп, бергә атланыҡ. Ҡатыны менән айырылған, әле әсәһе менән йәшәй икән. Бер аҙ һуҡмыш та кеүек, шуға батырланып алғандыр инде. – Әйҙә, кис осрашайыҡ, автобус туҡталышына кил. Көтәм, – тине. Был хәбәргә аптыраным. Ни уйларға ла белмәнем. Бына минең яуапһыҙ бала саҡ мөхәббәтем! Ул эргәмдә генә баҫып тора, мине осрашыуға саҡыра. Ә бит ошо һүҙҙәрҙе күпме көткәйнем, беҙҙең осрашыуҙы төрлөсә хыял иткәйнем! .Туҡталышҡа сыҡтым. Әммә ул кистә түгел, иртәгәһенә иртәнсәк. Мине күреп, Ринат та сыҡҡан ине. Һүҙ берекмәне. Мин район үҙәгенә юлланған автобусҡа ултырып киттем, ә бала саҡ мөхәббәтем ҡараштары менән оҙатып тороп ҡалды. Теге саҡтағы ялҡынлы хистәремдең йылдар артында ятып ҡалыуын, бәлки, күптән янып юҡҡа сығыуын аңлағайным инде. Икенсе класта уҡығанымда үҙемдән бер йәшкә өлкән малайға күҙ һалдым. Эй ныҡ оҡшай! Тәнәфестә бер генә күреп ҡалһам да, ҡанатланып йөрөйөм. Ринатҡа оҡшар өсөн матур кейенергә, сәсемде төрләндереп үрергә тырышам. Үҙем хистәремде белеп ҡалмаһын тип ҡурҡам, оялам. Бала ғына килеш оҡшатһам да, был тойғо ҙур кластарға еткәс тә һүрелмәне. Бәләкәйҙән ныҡ хисле булдым: берәй нәмәгә шатланһам, йә йырлап ебәрәм, йә бейеп китәм. Бер мәл, мин – етенселә, Ринат һигеҙҙә уҡығанда, мәктәптә бейеү түңәрәге асыласағы тураһында хәбәр иттеләр. Матур ғына бер апай килеп, класс һайын йөрөп, балаларҙы һайлап алды. Һайлауҙы үткәндәр араһында мин дә, Ринат та бар ине. Тәүге дәрестә был апай яңы бейеү һаласаҡбыҙ тип әйтте һәм беҙҙе парҙарға бүлде. Һәм бына мөғжизә: мин Ринат менән тура килдем! Бәхетемдән күктең етенсе ҡатында инем! Был көндө берәй нимә өйрәндекме-юҡмы – уныһын иҫләмәйем, әммә Ринат менән парлап бейейәсәгебеҙҙе күҙ алдына килтереп, ҡыуанып-шатланып йөрөнөм. Бәлки, тап ошо бейеүҙән һуң ул миңә иғтибар итер, тип хыялландым. Тик был бәхет оҙайлы булманы: бейеүсе апай башҡаса мәктәптә күренмәне, парлы бейеү һалынманы. Ә минең яуапһыҙ мөхәббәтем туғыҙ йыл дауам итеп, тәүҙә Ринат, унан мин мәктәпте тамамлап, һәр ҡайһыбыҙ үҙ юлыбыҙ менән киттек. Уҡып һөнәр алдым. Шамил исемле егеткә кейәүгә сыҡтым, ике бала таптым. Тик тормош иптәшемдән уңманым, эсте, ҡул күтәрҙе. Былай йәшәп булмауын аңлап, ике баламды алып район үҙәгенә күсеп киттем. Эш тә булды, йәшәр мөйөш тә табылды. Балалар үҫә төштө, буш ваҡытымда төрлө ҡул эштәре менән булыша, бәйләм бәйләп һата башланым, тәҙрә пәрҙәләре тегергә оҫтарып алдым. Заказдар артҡас, төп эшемдән китеп, бәләкәй генә ателье асып ебәрҙем. Тиҙҙән яныма ярҙамсы алдым. Бер мәл әсәйем сирләп киткәс, эргәһендә булайым әле тип, бер нисә көнгә ауылға ҡайттым. Көтмәгәндә магазинда Ринат менән осраштыҡ. Кибеттән бергә сыҡтыҡ. – Нурзилә, ә һин үҙгәргәнһең. Нисек үҙеңә элек иғтибар итмәнем икән? – ти. Һөйләшеп, бергә атланыҡ. Ҡатыны менән айырылған, әле әсәһе менән йәшәй икән. Бер аҙ һуҡмыш та кеүек, шуға батырланып алғандыр инде. – Әйҙә, кис осрашайыҡ, автобус туҡталышына кил. Көтәм, – тине. Был хәбәргә аптыраным. Ни уйларға ла белмәнем. Бына минең яуапһыҙ бала саҡ мөхәббәтем! Ул эргәмдә генә баҫып тора, мине осрашыуға саҡыра. Ә бит ошо һүҙҙәрҙе күпме көткәйнем, беҙҙең осрашыуҙы төрлөсә хыял иткәйнем! .Туҡталышҡа сыҡтым. Әммә ул кистә түгел, иртәгәһенә иртәнсәк. Мине күреп, Ринат та сыҡҡан ине. Һүҙ берекмәне. Мин район үҙәгенә юлланған автобусҡа ултырып киттем, ә бала саҡ мөхәббәтем ҡараштары менән оҙатып тороп ҡалды. Теге саҡтағы ялҡынлы хистәремдең йылдар артында ятып ҡалыуын, бәлки, күптән янып юҡҡа сығыуын аңлағайным инде.",Яуапһыҙ мөхәббәт тарихы,Йәмғиәт,5357,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-21/yauap-y-m-h-bb-t-tarihy-3940094,2024-09-21T19:00:00+00:00
Бала саҡ йылдарым бер аҙ ҡатмарлыраҡ булды. Миңә ун йәш ваҡытта был донъянан әсәйем ваҡытһыҙ китеп барҙы. Атайым тиҙ арала икенсе ҡатынға өйләнде.,"""Минең үгәй әсәй менән йәшәгем килмәне. """,Мәҙәниәт,146,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-03/mine-g-y-s-y-men-n-y-sh-gem-kilm-ne-4143580,2025-03-03T22:30:54+00:00
"Республика көнөнә арналған саралар сиктәрендә Әбйәлил районы үҙәге Асҡар ауылында Рәсәй Геройы Тамерлан Айсар улы Илһамовҡа бюст асылды. Тантаналы митингыны район башлығы А. З. Әминев асты. – Беҙ герой тигәндә кемделер алыҫ  үткәндәрҙән күҙ алдында баҫтырабыҙ. Ә Тамерлан ошо урамдарҙа уйнап үҫте, Асҡар гимназияһында белем алды, тиҫтерҙәре кеүек матур киләсәк тураһында хыялланды. Юридик белем алып йөрөгән еренән үҙ теләге менән ил һағынап баҫты һәм бурысын үтәгәндән һуң хәрби юлдан китергә ҡарар итте. Дан-шөһрәт өсөн түгел, намыҫ ҡушыуы, күңел талабы буйынса. Ул хәрби расчет командиры булды. Тыуған өйҙән йыраҡта күк йөҙөн һаҡланы. Сүриәлә, Тажикстанда, аҙаҡ махсус хәрби операцияла һуңғы һулышынаса хәрби бурысын намыҫ менән үтәне. Ғүмерҙәре хаҡы менән ул үҙенең хәрби иптәштәре менән туғыҙ дошман ракетаһын тар-мар итте, йөҙәрләгән башҡа ғүмерҙәрҙе һаҡлап ҡалды, – тине Айрат Зиннәт улы. – Батырыбыҙға һәйкәл асҡан көндә сикһеҙ рәхмәт һүҙҙәрен уның ата-әсәһенә – Айгөл Милләт ҡыҙына һәм Айсар Әнүәр улына еткерәм. Һеҙ ысын кеше, патриот һәм Герой үҫтергәнһегеҙ, намыҫлы, ҡыйыу итеп тәрбиәләгәнһегеҙ. Һеҙҙең улығыҙ беҙҙең дөйөм ғорурлыҡ. Рәсәй Геройы Т. А. Илһамовтың ата-әсәһе район хакимиәте, Боевое братство ойошмаһы ир-егеттәренә, скульпторҙар Хәлит Ғәлиуллин һәм Рафаэль Зиннуровҡа  рәхмәт белдерҙе. Бюст өҫтөндәге  япманы асыу хоҡуғы Айгөл Милләт ҡыҙына һәм Айсар Әнүәр улына бирелде. Сарала ҡатнашыусылар – етәкселәр, МХО ветерандары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, Геройҙың туғандары сәскәләр һалды. Гөлнара Күсәрбаева, Осҡон гәзите хәбәрсеһе, автор фотолары",Һәйкәл булып ҡалҡты тыуған ерендә,Еңеү,1572,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-10-10/yk-l-bulyp-al-ty-tyu-an-erend-4423213,2025-10-10T17:35:00+00:00
"Руководитель республики ответил, что сельчане сами должны решить, какой им объект важен в первую очередь, и он по итогам сельского схода даст поручение начать работы по строительству. Чтобы удовлетворить все потребности населения, было решено построить начальную школу на 40 мест, совмещенную с детским садом на 20 мест и детской школой искусств. Есть еще одна особенность данной школы. Это многофукциональный спортивный зал. При необходимости его можно трансформировать в актовый зал, и он будет будет выполнять функцию сельского клуба. Напоминаем, сельский клуб был 1936 года постройки. На открытие новой школы прибыли почётные гости: заместитель министра образования и науки республики Альфия Галиева, заместитель генерального директора – руководитель Аппарата ПАО АНК Башнефть Вячеслав Клепиков, директор ООО «Строительная фирма-15 Башнефтезаводстрой» Альфат Хасанов. – Это не просто образовательное учреждение, это культурный и духовный центр всего села. В новой школе есть и современный спортзал, детская школа искусств, детсад, и есть место, где смогут собраться сельчане для культурного досуга. Школа – это объединяющая территория, которая позволит селу стать еще краше, лучше, интереснее. От всей души поздравляю елань-чишминцев с этим замечательным праздником, - сказал в ходе своего выступления глава администрации района Ильшат Райманов. Далее глава муниципалитета вручил памятные подарки первоклассникам и благодарственные письма администрации района строителям, которые добросовестно и качественно в срок выполнили работу. За добросовестный труд, профессиональный подход при строительстве начальной школы, совмещенной с детским садом, и детской школой искусств в с. Елань-Чишма, благодарственным письмом главы администрации района были награждены руководство и работники ООО «Многопрофильная строительная компания», ООО «Габбро» и Республиканского управления капитального строительства. Данное образовательное учреждение построено в рамках благотворительной программы компании Башнефть по соглашению между Республикой Башкортостан с Роснефетью. «Наша совместная работа с руководством республики направлено на то, чтобы делать жизнь республики комфортной, удобной и счастливой», – отметил заместитель генерального директора – руководитель Аппарата ПАО АНК Башнефть Вячеслав Клепиков. От имени Главы республики и Правительства Республики Башкортостан с открытием новой школы всех собравшихся поздравила заместитель министра образования и науки республики Альфия Галиева. Она подчеркнула, что с нового учебного года в образовательных учреждениях вводятся новые предметы: «Основы безопасности и защиты Родины», «Труд» и «Семьяведение». – Уважаемые ученики, пусть этот учебный год будет вам полезным и интересным. Из всех ценностей для человека самое главное богатство – это знания, - отметила Альфия Закировна. И озвучила, что от имени Министерства образования РБ для кабинета русского языка и литературы будет подарен мультимедийный комплекс. В этот день много благодарственных слов от имени родителей, учеников и сельчан звучало в адрес руководства республики, района и строителей. В своей приветственной речи директор школы Валентина Дмитриева напомнила, что в жизни любого села открытие школы – это огромное событие, ведь если есть школа, значит, село будет жить. «От всей души поздравляю своих коллег с этим важным событием. Это огромное счастье – вступить в эту светлую, чистую, уютную школу. Я завидую нашим детям, которые будут здесь учиться», – сказала Валентина Михайловна. Право дать первый звонок в новой школе представилось ученику 1 класса Глебу Малинову и ученице 9 класса Анастасии Кашкировой. В завершение торжественной части директор Общества с ограниченной ответственностью «Строительная фирма-15 Башнефтезаводстрой» Альфат Хасанов вручил символический ключ от школы директору образовательного учреждения Валентине Дмитриевой. Также подарил газонокосилку, чтобы легко было вести хозяйство долгие годы. Школу села Елань-Чишма возвели за 3 года. Она оснащена новейшим современным оборудованием, техникой, мебелью. Сегодня в школе обучается 40 учеников, 10 детей посещают детский сад. Также на территории школы расположены современные детские и спортивные площадки с резиновым покрытием, футбольное поле и места для отдыха. Новое здание не только стало местом для развития детей, но и украшением всего села.",В Ермекеевском районе распахнула свои двери новая школа,Яңылыҡтар,4333,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-03/v-ermekeevskom-rayone-raspahnula-svoi-dveri-novaya-shkola-3908768,2024-09-03T09:37:00+00:00
"– Хәкимйән, өйгә индермәйенсә генә беҙҙе киске саф һауа менән һыйламаҡсы булдыңмы?  Килеп сыҡмаҫ. Ошонан ғына боролорға беҙ үткенсе түгелдәйе.  Нәзифә апай менән Өфөнөң үҙенән килеп, еңел генә ҡотолтмабыҙ. Шулай бит, Нәзифә апай? !",Һин ҡалдырма беҙҙе Повесть Рәйсә ИҪӘНБАЕВА (6),Әҙәбиәт,231,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-02-24/in-aldyrma-be-e-povest-r-ys-i-nbaeva-6-4134080,2025-02-24T10:33:59+00:00
"«Аҙыҡ-түлек» банкы былтыр мохтаждарға аҡсалата иҫәпләгәндә 20 миллион һумлыҡ ярҙам күрһәткән. Был турала ""Мәрхәмәтле ярҙам тарихтары"" форматында үткән осрашыуҙа һөйләгәндәр. ""Ғаилә"" милли проектына ярашлы, ауыр тормош хәлендә ҡалған граждандарға төрлө йүнәлештә терәк булырға тырышалар. Шул иҫәптән волонтерҙар ярҙамы ла ҙур. Каринэ Хәбирова белдереүенсә, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү йәһәтенән ярҙам күрһәтеүҙең әһәмиәте мөһим. 2024 йылдан алып, аҙыҡ-түлек банкы 43 меңдән ашыу кешегә (улар араһында 24 мең самаһы бала) ризыҡ бүлгән. Бөгөн ошо махсус банк Өфөлә генә түгел, республиканың Стәрле, Бөрө, Салауат, Мәләүез, Күмертау, Ишембай, Белорет, Благовещен ҡалаларында һәм Дыуан, Баҡалы, Ғафури районы үҙәктәрендә бар.",Аҙыҡ-түлек банкы граждандарға 55 тонна ризыҡ биргән,Яңылыҡтар,721,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/a-y-t-lek-banky-grazhdandar-a-55-tonna-rizy-birg-n-4554755,2026-01-29T10:15:00+00:00
"Реализация проекта будет проходить на базе Института химии и защиты в чрезвычайных ситуациях УУНи Т. Это позволит эффективно использовать лабораторные, учебные и кадровые ресурсы для повышения интереса к химии, увеличения количества сдающих ЕГЭ по этому предмету и повышения среднего балла экзамена, а также организации профильных мероприятий. Проект предусматривает проведение более 18 разнообразных мероприятий по совершенствованию системы образования в регионе в целях решения задач химической отрасли. Целевой аудиторией станут школьники, студенты среднего профессионального образования и вузов, учителя химии и преподаватели вуза. Главная цель инициативы — обеспечить технологическое лидерство региона, развивая кадровый потенциал, способный создавать инновационные материалы и внедрять передовые технологии. – Сегодня страна делает ставку на развитие химической промышленности и индустрии новых материалов как основ своего технологического суверенитета, поэтому для Института химии и защиты в чрезвычайных ситуациях Уфимского университета одним из основополагающих ориентиров развития является Национальный проект «Новые материалы и химия», стартовавший в 2025 году. Научные и образовательные проекты на постоянной основе координируются с индустриальными партнерами, Министерством промышленности, энергетики и инноваций, Евразийским НОЦ и другими образовательными организациями. И теперь мы сможем получить субсидию на реализацию нашего масштабного проекта по модернизации системы подготовки кадров в сфере новых материалов и химии. Соглашение о реализации уже подписано, сформирована рабочая группа, которая приступила к реализации проекта, – прокомментировал заместитель руководитель проекта, директор ИХЗЧС Алексей Елизарьев. Особое внимание уделяется практической составляющей — значительная часть мероприятий будет реализована совместно с индустриальными партнерами университета. Так, будет оснащено несколько профильных химических классов современным оборудованием, организованы выездные мобильные лаборатории, которые позволят проводить эксперименты и обучающие сессии в удалённых или менее оснащённых образовательных учреждениях. Проект, рассчитанный на гг. , открывает новые возможности как для учащихся и преподавателей, так и для индустрии региона, сотрудничество с которой поможет формировать востребованные на рынке труда компетенции и поддержит научно-инновационное развитие в области химии и новых материалов. – Проект УУНи Т — это важный шаг к созданию в Республике Башкортостан единой системы подготовки кадров в сфере новых материалов и химии для устойчивого развития региона, с реализацией концепции непрерывного образования на базе Уфимского университета науки и технологий совместно с производственным сектором экономики, – отметила координатор проекта Валентина Чернова. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Резидент Кампуса выиграл федеральную субсидию на развитие химического образовани,Мәғариф,4370,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-07-22/rezident-kampusa-vyigral-federalnuyu-subsidiyu-na-razvitie-himicheskogo-obrazovani-4323168,2025-07-22T18:00:00+00:00
"В рамках форума запланирована насыщенная программа, включающая работу пленарного заседания и более 56 тематических мероприятий: панельных дискуссий, международных конференций, площадок для молодёжи. Будет обсуждаться широкий спектр вопросов, начиная от подготовки кадров и биотехнологий и заканчивая технологическим суверенитетом и международным сотрудничеством. – Выставка «Газ. Нефть. Технологии» - это не просто демонстрация достижений, а уникальная платформа, где история отрасли встречается с современными технологиями и перспективами будущего. Экспозиция всегда отражает актуальные тренды развития отрасли, демонстрирует последние достижения отечественных компаний, здесь представлены передовые разработки, инновационные решения и стратегии развития, которые определяют вектор движения всей нефтегазохимической индустрии, – отметил заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. 26 мероприятий форума и значительную часть дискуссий организует резидент Межвузовского кампуса, Уфимский государственный нефтяной технический университет. В том числе международную конференцию «Информационные технологии в ТЭК. Проблемы и решения -2025» и круглый стол на тему международной интеграции вузов и ТЭК. При поддержке Университета Касди Мерба Уаргла (Алжир) и Багдадского Университета (Ирак) УГНТУ проведёт вторую Международную конференцию «Освоение углеводородного потенциала – зелёные технологии». Отдельные секции будут посвящены развитию малотоннажной химии, биохимии и биотехнологий. Специалисты также обсудят вопросы импортозамещения, технологии декарбонизации, рынок электрооборудования для предприятий нефтегазовой отрасли, защиту от коррозии нефтегазового оборудования и трубопроводов, экологическую безопасность, передовые инженерные решения, бережливое производство и многое другое. Кроме того, УГНТУ выступил организатором конференции по углеродным материалам «Сюняевские чтения». Представители другого резидента Кампуса, Уфимского университета науки и технологий, проведут круглый стол по перспективам применения оптоволоконных технологий в промысловой геофизике, а также конференцию на тему геолого-геофизических исследований нефтегазовых пластов. В залах выставочного комплекса и на открытой площади Форума можно будет познакомиться с новейшими разработками и достижениями нефтегазохимической отрасли. В экспозиции принимают участие 350 компаний из 40 регионов России и зарубежья (Китай, Республика Беларусь, Южная Корея). – Российский нефтегазохимический форум — одно из важнейших мероприятий отрасли, главная цель которого обмен наработанными практиками для дальнейшего развития отрасли. На выставке мы представим проекты наших ученых. К примеру, уже запущенный в производство игольчатый кокс, проходящую пилотные испытания графеновую сажу, а также многостенную нанотрубку, которая пока на стадии лабораторных испытаний. Эти и некоторые другие разработки представим на стенде Евразийского НОЦ, – рассказал ректор УГНТУ Олег Баулин. Всего в Российском нефтегазохимическом форуме примут участие 500 федеральных и региональных спикеров из 30 регионов России и представители 10 зарубежных стран. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Резиденты Межвузовского кампуса выступят научными партнёрами,Йәмғиәт,3999,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-16/rezidenty-mezhvuzovskogo-kampusa-vystupyat-nauchnymi-partnyorami-4240534,2025-05-16T16:45:00+00:00
"Бер ваҡытта ла дарыу ҡулланмайым, үләндәргә өҫтөнлөк бирәм. Баш ауыртыуынан сыҙай алмай китһәм, дарыухананан элеутерококк төнәтмәһен алам – был бик яҡшы ярҙам итә. Иртән бар тамсы төнәтмәне бер аш ҡалағы һыуға һалып эсегеҙ, ә кисен – ике тамсыны. Шулай итеп, 14 тамсыға тиклем еткерегеҙ. Унан ике аҙна дауамында 14-әр тамсы һалып эсегеҙ. Был организмға бик яҡшы тәьҫир итә. Хатта йәш сағынан баш ауыртыуынан яфаланған, услап дарыуҙар ашаған ҡәйнәм дә был бәләнән ҡотолдо. Бер нисә аҙнанан ул үҙен күпкә яҡшыраҡ тоя башланы. Ангинанан иһә йод менән дауаланам. Мамыҡты ҡалаҡ һабына бәйләйем дә, тамаҡ төбөнә һөртәм. Файҙаһы тейә. Һеҙ ҙә эшләп ҡарағыҙ. Башҡа был ауырыу менән ике йыл самаһы сирләгәнем юҡ. Гөлфинә Саттарова. Благовар районы.",Бер ваҡытта ла дарыуҙар эсмәйем,Сәләмәтлек,738,https://shonkar.com/news/auly-ym-bayly-ym/2025-05-28/ber-va-ytta-la-daryu-ar-esm-yem-4254292,2025-05-28T19:43:00+00:00
"Ул уға, йәнәһе, уның исеменә кредит алырға тырышалар, тип хәбәр итә. Шуға күрә уларҙы ашығыс рәүештә «хәүефһеҙ иҫәпкә» күсерергә кәрәк тигән. Өгөтләү һөҙөмтәһендә ҡатын оло йәштәге әсәһенән 2,4 миллион һум аҡса ала һәм уны ошо иҫәпкә күсерә. Тик бер аҙҙан ғына ул мутлашыусыларҙың сираттағы ҡорбаны булыуын аңлай. Енәйәт эше ҡуҙғатылған.","Ҡарт ҡына әсәһенең 2,4 млн һумдан ашыу аҡсаһын ""мошейник""ка биргән",Яңылыҡтар,337,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-11/art-yna-s-ene-2-4-mln-umdan-ashyu-a-sa-yn-mosheynik-ka-birg-n-4533236,2026-01-11T17:10:00+00:00
"Өфөгә яҡын бер совхозға ҡасандыр һәйбәтләп асфальт йәйгәндәр: имеш, Мәскәүҙән киләсәк генсекка күрһәтергә тейеш булғандар «шәп» хужалыҡты. Ҙур түрә форсат тапмағандырмы – үҙен дүрт күҙ менән көткән ергә барып та урамаған. Шуныһы: хужалыҡтың бүтән ауылдарына, Батша юлына яҡын тарафтарҙағы ише ауылдарға, һаман да ипле юл юҡ. Хакимдарҙан изгелектәр ҙә, яуызлыҡтар ҙа ҡала. Үҙҙәре аяҡ баҫмаһа ла, юлдар ҙа ҡала икән. Сабир ШӘРИПОВ. Юл хикмәттәренән.",ХАКИМДАРҘАН АМАНАТ,Юмор,447,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-15/hakimdar-an-amanat-4508514,2025-12-15T17:45:00+00:00
"Йырсы тәүге исемде алыуы хаҡында былай тип һөйләй: – Бик мәрәкә булды ул минең «Атҡаҙанған артист» исеме алыуым. Йәйге ялда ауылда күмәкләп бесән сабабыҙ. Шулай бер көндө филармониянан «Аҡ йортҡа юғары исем биреү тантанаһына саҡыралар» тигән хәбәр килеп етте. Төшкө аш ваҡытында ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына шул турала әйттем. Атайым саҡматаштай ҡыҙып әрләй башланы: «Уттай бесән мәлендә ниндәй ызванйы биреү ти ул? ! Мортаза ауыл тормошон белеп тора бит? ! Үәт, әй! Юҡ, йөрөмәйһең, ваҡыт үткәреп! » Мин аптырауҙан шаҡ ҡаттым, атайға ҡаршы әйтеү ҡайҙа ти ул. Шул саҡ әсәйем ипләп кенә: «Ғәлибай, улай өҙә һуҡма әле, ул ызванйы алыуҙың да сираты барҙыр бит. Бына беҙҙең Вәхиттең ваҡыты еткән. Ул бармаһа, башҡа берәйһенә биреп ҡуйырҙар ҙаһа. Ҡуй, ҡаршы төшмә балаға. Тиҙ генә барып ҡайтһын. Бесән ҡасмаҫ», – тигәс, атайым бер аҙ һыуынған төҫлө булды, шулай ҙа ҡәтғи тауыш менән былай тип өҫтәне: «Мортазаға әйт, йәйге ҡыҙыу эш ваҡытында саҡырып ятмаһын, ана ҡышын таратһын! » – тине. – Атайыңдың һүҙҙәрен әйттеңме һуң Мортаза Ғөбәйҙулловичҡа? – Әйттем, әлбиттә, ҡайтҡас ныҡып һораясаҡ бит. «Башҡортостандың атҡаҙанған артисы» тигән танытманы тапшырғас: «Шунан, Вәхит атай-әсәйең шатландымы һинең юғары исем алыуыңа? » – тип һораны Мортаза Ғөбәйҙуллович. «Әсәйем шатланды, атайым ныҡ асыуланды. Мортазаға әйт, ҡыҙыу бесән әҙерләгәндә ызванйы таратып ятмаһын, ҡышын таратһын», – тип әрләне тигәс, рәхәтләнеп көлдө. Әлфиә Ғимаҙиева. ""Тамаша"" журналынан.",Вәхит Хызыровтың атаһы Мортаза Рәхимовҡа һуҡранған,Мәҙәниәт,1438,https://shonkar.com/articles/culture/2025-11-15/v-hit-hyzyrovty-ata-y-mortaza-r-himov-a-u-ran-an-4468410,2025-11-15T11:35:00+00:00
"Тентү күренеше11 март көнне иртән Кырымның Бакчасарай шәһәре һәм Бакчасарай районында кырымтатарлар йортларында тентүләр башланган. Бу турыда ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый оешмасы хәбәр итә. Активистлар алты адреста тентүләр барганын әйтә. Аерым алганда, ОМОН тарихчы Сеитумер Сейтумеров, Шукри Сейтумеров, ""Кырым теләктәшлеге"" стримнарын алып баручылар Амет Сулейманов, Сейдамет Мустафаева, Рустем Сейтмеметов, Айдер Сулеймановөйләренә килгән. Амет Сулеймановны ""Кырым теләктәшлеге"" оешмасының тагын бер активисты Сейран Салиев йорты янында телефонга видео төшереп торган өчен тоткарлаганнар. Активистлар чыгарган видеодан күренгәнчә, йортларның берсе янында Русиянең ОМОН хезмәткәрләре килгән, алар нинди дә булса аңлатма бирүдән баш тарта. Тентүләрнең ни сәбәпле алып барылганы билгесез. Русия куәт оешмаларының рәсми аңлатмасы юк, дип яза Крым. Реалии. Соңрак билгеле булганча, Бакчасарай шәһәрендә тентүләрдән соң биш крымтатар кешесен Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир эше кысаларында кулга алганнар. Тентүгә рөхсәт документында язылганча, Сейтумеровны Хизб ут-Тәхрирнең ирле бүлекчәсен оештыручы дип саныйлар, тагын биш кеше оешмада катнашуда шикләнелә. ""Грати"" белдергәнчә, тентү узган урыннарга адвокатларны кертмәгәннәр. Куәт оешмалары хезмәткәрләре крымтатарлар өйләреннән санаклар, телефоннар, электрон мәгълүмат савытлары һәм китапларны алып киткән. Тоткарланган кешеләрнең берсенең хатыны әйткәнчә, ФСБ хезмәткәрләре ""[өстәлгә] ыйнаклап тышланган ике яңа китап ыргыткан"". Кырымтатар ресурс үзәге мәгълүматынча, 2019 елда ярымутрауда 150 дән артык тоткарлау булган һәм кеше иреген чикләү буенча 300 дән артык чара күрелгән. Элегрәк Русия тышкы эшләр министры Сергей Лаврованнексияләнгән Кырымда кеше хокуклары бозылу турында сүзләр – уйдырма дип белдергән иде.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, активистлар, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Кырымтатар халкы мәлесе әгъзалары һәм Кырымда яшәүче Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасы белән элемтәләре булуда шикләнелгән мөселманнарның өйләрендә тентүләр уздырыла.","Бакчасарайда кырымтатар йортларында тентүләр узды, тоткарланучылар бар",Яңылыҡтар,2086,https://www.azatliq.org/a/30481311.html,2020-03-11T16:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Быел чаралар уздырган урыннарда иминлекне тәэмин итү таләпләрен кырыслаттылар. Күп кенә ирлекләр әлеге таләпләрне үти алмый, шуңа күрә ирлек башлыклары һәм район белән авылларда Сабантуй уздырмаска дигән карар кабул иттек"", дигәннәр. Быел Татарстанның Питрәч районында милли бәйрәм Сабантуйны бары тик Питрәчнең үзендә генә үткәрәчәкләр. Бу хакта ""Бизнес "" хәбәрчесенә районның матбугат хезмәтендәәйткәннәр. ""Быел чаралар уздырган урыннарда иминлекне тәэмин итү таләпләрен кырыслаттылар. Күп кенә ирлекләр әлеге таләпләрне үти алмый, шуңа күрә ирлек башлыклары һәм район белән авылларда Сабантуй уздырмаска дигән карар кабул иттек"", дигәннәр. Питрәч хакимияте бу карарны дөрес булыр дип тапкан һәм ""бөтен ил өчен катлаулы вакытта"" килеп чыккан бу хәлне аңлап кабул итүне сорый. Авыл хуалыгы алдынгыларын исә Питрәчнең Нарат урманындагы стадионда бүләкләячәкләр. Быел Башкортстанның Мәчетле районында да Украинадагы сугышны сәбәп итеп Сабантуйүткәрмәскә булганнар. Анда сугыш барганда бәйрәм чаралары кирәкми дип саныйлар. Сабантуйны солдатлар сугыштан кайткач уздырачаклар. Ә быелга чәчү эшләре алдынгыларын бүләкләү белән генә чикләнмәкчеләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Питрәч районы авылларында ""иминлекне кайгыртып"" Сабантуй үткәрмәячәкләр",Яңылыҡтар,1303,https://www.azatliq.org/a/pitrach-rayoni-avillarinda-iminlekne-kaygirtip-sabantuy-utkarmayachaklar/32982892.html,2024-06-07T09:48:41+03:00
"5Данис Мусин: ""Азнакайда кышын да парапланда очарга була""Татарстанның иң биек ноктасы – Азнакай районындагы Чатыр тавы. Ул республикадагы парапланда очарга теләүчеләрнең иң яраткан урыны. Районда тәвәккәл кешеләрдән саналучы Данис Мусин ""Азфлай"" клубы оештырып илкүләм ярышлар оештыра башлагач, Русиянең башка төбәкләреннән дә парапланеристлар Чатыр тавына игътибарларын юнәлтәләр. Иң элек Данис әфәнде үзе очарга өйрәнә, шуннан соң дусты белән бу шөгыльне башкаларга да өйрәтә башлый. – Беренче очышым 2009 елның октябрендә булды. Мине Рөстәм Мәһдиев очарга өйрәтте. Тауга алып чыкты да, башта жирдә шөгыльләнеп, аннан түбәннән генә очып карадык. Ул бер метрлар чамасы булган бәләкәй генә калкулыктан иде. Беренче очуны оныту мөмкин түгел. Һәрхәлдә ул бик нык истә калды. Шуннан соң, шөгыльләнүне дәвам иттем, ныклап очарга өйрәндем. Рөстәм белән башкаларга, бигрәк тә яшьләргә күрсәтергә теләдек. Иң башта уз хисабыбызга ике кеше утырып очарлык һәм яшүсмерләр өчен ике параплан алдык. –Нәрсәгә ул сезгә шушындый куркыныч шөгыль, нинди хис, кичереш бирә? – Ул хисне очып карамыйча әйтеп тә, аңлатып та булмый. Очып төшүчеләрнең дуслары, туганнары да шуны сорый. Тик алар да ул хисне аңлата алмыйлар. Бары тик авызлары колакта, адреналин һәм үзләре бик бәхетле хис итәләр. –Чатыр тавының биеклеге сезгә итәме, бәлки биегрәк тауларга омтылырга кирәктер? – Монда биеклек мәжбүри түгел. Аэродром мәйданыннан да, 200 м өстәрәк, машинага тагылып, ике-өч чакрым биеклеккә күтәрелеп моторсыз йөзләрчә чакырымнарга очарга була. –Бу шөгыль кышка кергәч тукталамы, очу айланмаларын ыеп куйдыгызмы инде? – Парапланнарны киптереп, әйбәтләп урнаштырдык. Әмма һава торышы бик салкын булмаса, кышын да шөгыльләнергә була. Узган ел без шулай эшләдек тә, бәлки быел да ае чыгар. –Якташларыгыз сезнең әен хәйрия очышлары да оештыруыгызны әйтте, бу дөресеме, ничегрәк аңларга аны? – Әйе, Гөлназ исемле яшь журналист кыз белән уйлап хәйрия чарасы оештырырга карар кылдык. Беренчесе, Чатыр таудан парапланда очу иде. Кеше бик куп жыелды. Моны ишетеп, күрше-тирә районнардан да килделәр. Очышлар ике көн дәвам итте. Кергән акчаны физик мөмкинлеге чикле балага дәваланырга бирдек. Ә икенче очышны аэродром мәйданында үткәрдек. Бу юлы кече очкычлар һәм дельталетлар чакырдык. Шактый гына суммада акча жыелды. Аларын да бүлеп ике баланы савыктыруга тапшырдык. –Русиякүләм турнирлар үткәрүегез дә билгеле, бу Татарстанда сирәк очрый торган спорт төре, катнашырга теләүчеләрне ничек туплый алдыгыз? – Ел саен, гадәт буенча, май аенда үткәрәбез. Башта Татарстан спортчылары гына килә иде. Быел исә спортчылар дүрт төбәктән килделәр. Бөтенрусия ярышлары дип әйтсәң дә ярый. Татарстан чемпионатын үткәрдек. Чатыр-тауда бик оешкан төстә узды ул. –Күпләрнең һәм безнең төп борчый торган сорауларның берсе–курку хисен ничек жиңәргә? – Үз-үзеңә һәм инструкторга ышанырга. Очу өчен жил дә уңай булырга тиеш. Әлбәттә, бу спорт төре шактый чыгымнар сорый. Моны оештыруда ярдәм итүче егетләргә дә бик зур рәхмәт, Татарстанның яшьләр эше буенча министрлыктан патриотик тәрбия өчен ике тапкыр откан грантлар да, район житәкчеләренең ярдәме дә сизелерлек булды. Ләкин республикада әле бу спортка тиешле игътибар итми. Ә очасы, зәңгәр киңлекләрне кочасы килү теләге күпләрдә яши.","Данис Мусин: ""Азнакайда кышын да парапланда очарга була""",Татарстан,3237,https://www.azatliq.org/a/26715778.html,2014-12-01T23:50:11+00:00
"АКШ дәүләт департаменты хисабына күрә, елларда Кырымда урланган 42 кешедән (38 ир, 4 хатын) 12 се югалган, берсе үлгән килеш табылган. Тоткарланганнарның 27 се украин, 9 – кырымтатар, 4 – таик, 1 – үзбәк. Украина тышкы эшләр министрлыгы мәгълүматына күрә, аннексия вакытында югалган 12 кеше соңрак үлгән килеш табылган. АКШ белгечләрехисабында елда Кырымда югалган, үтерелгәннәрнең эшләре тиешле дәрәәдә тикшерелмәгәне, туганнары бу эшләр буенча чыгарылган рәсми нәтиәләрне, үч алырлар дип, тикшерүне таләп итәргә курыкканнары турында хәбәр ителә. Кырымның кеше хакларын яклаучы төркеме мәгълүматына күрә, 2014 елдан соң 31 кырым тоткыны Русия төрмәләренә күчерелгән. Апрель аенда Акмәчетнең вакытлы изоляторында 4 кеше шикле шартларда үлгән хәлдә табылган. Аларның икесе кырымтатар, берсе асылынган, икенчесе муены киселгән рәвештә табылган. азаларны үтәтү федераль хезмәте өч үлемне рәсми расласа да, тикшерүне башламаган. Югалганнар хакында мөрәәгатьләрне полиция еш кына төркәүне кире кагып, бу мәгълүматларны бирүчеләрне куркыта һәм тоткарлау белән яный. Русиянең оккупацион күәт хезмәтләре кырымтатарларны, этник украиннарны физик яктан эзәрлекләүләргә дучар итә диелә хисапта. Хисапта Кырымда фикер иреклеге, тыныч ыелышлар, матбугат чаралары, төрле оешмалар, интернетның чикләнүе, аерым сайтларның блок ителүе, Кырымтатар Мәлесенең 18 май матәм чаралары тыелганы, кырымтатарларның системлы рәвештә дискриминацияләнүе әйтелә. Хисапта 28 июньдә ФСБ хезмәтләренең кырымтатар активисты Ахтем Мустафаевның йортында тентү үткәреп, аның башына полиэтилен капчык кидереп ниндидер бинаның подвалында дүрт сәгәть кыйнаганы, иреккә чыккач аның Украинага качарга мәбүр булганы турында, мәчетләрдә Русиягә каршы карашта булганнарны эзләү кебек фактлар урын алган. Русия ватандашлыгын алмаган кырымлылар эш урыннарында, икътисад өлкәсендә дискриминациягә дучар була, дәүләт эш урыннарына бары тик Русия таныклыклары булганнар гына кабул ителә. Хисапта 2014 елның февраленнән соң туган балаларның ватандашлык алу мәсьәләсе катлауланганы, ятим балаларны урлап уллыкка алу өчен Кырымнан Русиягә чыгарылганы, бу балаларның язмышы Украина өчен билгесез булганы хакында әйтелә. АКШ дәүләт департаментының бу хисабын Русия дәүләт думасының халыкара комитеты рәисе Леонид Слуцкий ""Русияне куркыту"" дип атады. Аның фикеренчә АКШ ""Русиягә каршы чираттагы куркытуларны Кырымның Русиягә кушылуының биш еллыгына туры китереп махсус чыгарган"".",АКШ дәүләт департаменты Кырымда хокуклар бозылу турында кисәтә,Яңылыҡтар,2423,https://www.azatliq.org/a/29821967.html,2019-03-14T19:28:40+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоңа кадәр ул биредә гыйльми сәркатиб иде. Татарстан фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институтының итәкчесе итеп композитор Эльмира Галимовабилгеләнгән. Бу хакта институт хәбәрендәәйтелә. Моңа кадәр ул биредә гыйльми сәркатиб иде. Эльмира Галимова 1982 елда Чаллыда туган. Казанның Әүхәдиев исемендәге музыка училищесын, Нәип иһанов исемендәге дәүләт консерваториясен бетергән. ""Пермь татарларының традицион музыка мәдәнияте"" темасына кандидат дисссертациясе яклаган. Институтның элекке итәкчесе - тарихчы Искәндәр Гыйләевхезмәт килешүен озайтмады. Галим административ эштән бушап, фән белән шөгыльләнергә тели дипхәбәр ителгән иде. Тарих фәннәре докторы Искәндәр Гыйләев Татар энциклопедиясе институты мөдире итеп 2015 елдабилгеләнде. Аның итәкчелегендә Татар энциклопедиясенең 7 томлыгы дөнья күрде. Соңгы елларда ул Татар энциклопедиясе институтына эш сәфәрләренә акча итмәүгәзарланды. ""Татарстан торак пунктлары"" энциклопедиясен татарча бастыруга акча табаалмадылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар энциклопедиясе институты итәкчесе итеп композитор Эльмира Галимованы куйдылар,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-fannar-akademiyaseneng-tatar-entsiklopediyase-ham-tobakne-oyranu-instituti-jitakchese-itep-elmira-galimovani-kuydilar/33020076.html,2024-07-03T13:08:03+03:00
"Иллюстратив фотофикерләр""Башкортостан"" дәүләт телеканалының ""Хәбәрләр"" тапшыруын алып баручы Флүрә Мурзинатавышын навигаторга яздырганнар. Хәзер машина йөртүчеләр юлда йөргәндә аның башкорт телендә биргән киңәшләреннән файдалана ала. Бу хакта ГТРК Башкортстаниткерә. Барган иргә килеп иткәч навигатордан аның ""Эфирда очрашканчыга кадәр! "", дигән сүзләре яңгырый диелә хәбәрдә. Әлегә Флүрә Мурзина юлны башкорт телендә өйрәткән беренче һәм бердәнбер кеше дип искәртелә. ""Мин Башкортстанда ""Яндекс. Карты""ны башкорт телендә яңгыраткан беренче кеше. Бу күңелле, әлбәттә. Тарихи мизгел"", дип фикер белдергән ул үзе. Навигаторны Флүрә Мурзина тавышына көйләү өчен әсбабны ачып, ""тавышлар һәм белдерүләр"" бүлегенә керергә, ""Аннотацияләр теле""н ачарга һәм башкорт телен сайларга кирәк диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Яндекс. Карты"" сервисын башкорт теленә көйләп була, юлны Флүрә Мурзина тавышы өйрәтеп барачак",Яңылыҡтар,882,https://www.azatliq.org/a/32653409.html,2023-10-25T11:01:46+00:00
"""Алтын полка - 2025"" моделле муниципаль китапханалар фондтарын формалаштырыу һәм үҫтереү буйынса иң яҡшы тәжрибәләрҙе асыҡлау буйынса Бөтә Рәсәй конкурсы еңеүселәре исемлеге баҫылған.",Еңеүселәр исемлегендә беҙҙекеләр ҙә бар,Яңылыҡтар,183,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/e-e-sel-r-isemlegend-be-ekel-r-bar-4521331,2025-12-25T21:33:17+00:00
"Мәрани мәчетеРамазан ае быел 27 май башлана. Бу карарны Татарстан мөселманнары диния нәзарәте пленумы чыгарды. Башкортстан, Идел буе, Урал төбәге, Себер, Төньяк Кавказ һәм Русиянең башка төбәкләрендә дә ураза шул ук көнне башлана. Яңа ай тууын һәм Рамазан ае башлануын раслап 26 май мәчетләрдә беренче тәрәвих намазы укыла. Рамазан аенда ураза тоту диндарлар өчен бурыч санала. Ураза ""тыелу"" дигәнне аңлата. Мөселманнар таң атудан алып кояш баеганчыга кадәр ашау-эчүдән һәм уразаны бозучы башка гамәлләрдән тыелып тора. Быелгы сәдака күләме дә расланган. Татарстан казыйлары фидияне 200 сум, фитра сәдәкасын 100 сум дип тәкъдим итә. Ә менә нисап күләме 198 мең сум дип билгеләнгән. Рамазан аеның тәмамлануы Ураза гаете итеп билгеләнә. Быел ул 25 июньгә туры килә. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Ураза һәм Корбан бәйрәме көннәрен билгәләгән фәрманга кул куйды. Ураза бәйрәме 25 июнь булса, Корбан бәйрәме быел 1 сентябрь билгеләнә.",27 май мөселманнар Рамазан аена керә,Дин,938,https://www.azatliq.org/a/28504793.html,2017-05-24T22:07:39+00:00
"Миңзилә Яҡуп ҡыҙы Шаһиева – Ғафури районының Ҡаранйылға ауылынан. М. Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның метаматика һәм физика факультетын тамамлай. Юлыҡ ауылына таш булып батҡан килен, утыҙ ике йыл дауамында, бер генә урында, ошо ауыл мәктәбендә математика фәненән уҡыта. Математика теүәл фән булараҡ, йәш быуынды теүәлеккә, талапсанлыҡҡа, етдилеккә, үҙ маҡсатҡа ынтылышлыҡҡа, эҙмә-эҙлелеккә өйрәтә, тәрбиәләй. Уҡыусыларым араһынан бик күптәр минең юлымды һайланы һәм ҙур уңышҡа өлгәшеүселәр байтаҡ. Уҡытыусы өсөн иң ҙур бәхеттәрҙең береһе шулдыр, - ти Миңзилә Яҡуп ҡыҙы. Күптән хаҡлы ялда булһа ла, гөрләтеп донъя көтөү менән бергә, йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша. Юлыҡ ауылында ветерандар Советы рәйесе булараҡ күп башланғыстарҙың алдынан йөрөй һәм әле лә үҙ өлгөһөндә башҡаларҙы артынан эйәртә. Миңзилә Яҡуп ҡыҙына хыял-маҡсаттарының тормошҡа ашыуын, оҙон ғүмерле булыуын теләйбеҙ.",Теүәллеккә өйрәтеүсе фән,Йәмғиәт,881,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-12-01/te-llekk-yr-te-se-f-n-4489124,2025-12-01T18:51:00+00:00
"Сәлих, мал-тыуарын ҡарап, яйлап тәмәке тартып тыштан кереүгә ҡатынының сырайы киткән, тешен ҡыҫып, билен тотоп ыңғырашып ултыра ине. Башланды. Тиҙерәк Фәррәх ҡоҙаһына йүгерергә кәрәк. Уның машинаһы менән тиҙ генә дауаханаға илтеп еткерерҙәр. Малай көтә Сәлих. Нисә йылдар, өҙөлөп-өҙөлөп, өмөтләнеп малай көтә. Әҙәмгә әйтһәң-әҙәм ышанмаҫ, береһенән-береһе матур ете бөртөк ҡыҙҙары бар, юғиһә. ,, Атайым"" тип өҙөлөп торалар, ҡул араһына керә башланылар. Юҡ инде, күңеленең әллә ҡайһы ере китек Сәлихтең. Ағай-эненең мыйыҡ аҫтынан йылмайыуына ҡарамаҫтан, бына быныһы, һигеҙенсеһе, мотлаҡ, малай булыр кеүек. Шуға ла тиҙерәк ошо көндө еткергеһе килә ине, ҡатыны ауырый башлағас аптырап ҡалды. Һигеҙенсегә ауырыһа ла, береһе лә өйҙә, ире алдында үтмәгәйне шул. Ауыр ҡотола баланан, Хәбирәһе. ,, Тулғағым көслө була шул, стенаға үрмәләһәң дә тап-таман, – тигән була үҙе. Сәлихтең иң ҡаты ауырыған ваҡыты, ҡунаҡтан һуң башы ауыртыуы күҙ алдына килә. – Хоҙай ҡушҡас, мин генә нимә эшләтәйем, – тип, хәл араһына кергәндәй итә лә, – Ҡыйын булһа ла, бисә, бер малай алып ҡайтмай туҡтамаҫһың инде, – ти ҙә ҡуя. Табиптар асыуланһалар ҙа, яуабы ҡоро: ,, Әлегә үҙ бисәмә үҙем хужа! "" – тип кенә ебәрә. Ҡоҙаһына йүгергәндә һәр аҙымы һайын, малай булһын, малай булһын"" тип, һамаҡлап барҙы, һамаҡлап ҡайтты, Сәлих. Машина килгеләгәнсе Хәбирәһе, тулғағы ебәреп торған арала, иренең күҙенә ҡарап: – Һин, атаһы, малай тип өмөтләнмә инде, – тине. – Малай тулғағы икенсерәк була, тиҙәр. Сәлихтең сикәһенә саптылармы ни, тәүҙә ул һүҙһеҙ ҡалды. Ниткән шыр ҡыҙ һуң ул? ! Сәлихтең әсәһе, ана, тупырлатып алты малай үҫтерҙе. Туғандары өйләнделәр ҙә икешәр ҙә өсәр малайлы булдылар! Ни юҡ, Сәлихтең юҡ инде! Ошоларҙы уйлап ҡына ҡалманы, бөтә асыуын, донъяға үпкәһен Хәбирәһенә төшөрҙө. – Ҡыҙ тапһаң, бисә, үпкәләштән булмаһын, теләһәң нәмә эшлә, ныу, барып алыу түгел, әйләнеп тә ҡарамайым, – тип, мәңге әйтмәҫ һүҙҙәрен әйтте. Шул саҡ машина бипелдәне, ваҡытында килде ҡоҙаһы. Тағы әллә нимәләр әйтер кеүек ине ярһыған ир ауырыған ҡатынына. Дауаханала шунда уҡ Хәбирәне бала табыу бүлмәһенә индерҙеләр. Уны танып бөткәндәр инде бында. Бөтә кешегә лә ете ҡыҙ әсәһе булыу эләкмәй шул. Сәлихтең дә кем икәнен беләләр. Һәр балаһын малай тип көткәнен, ҡыҙ булһа ҡулын һелтәп, табиптарҙы әрләй-әрләй ҡайтып киткәнен, йә ялыу кенәгәһен таптырғанын ҡыҙыҡ итеп һөйләйҙәр. Ләкин әле бер ҡасан да Хәбирәнең күҙендә йәш күргәндәре юҡ ине әле. Һораша торғас, Сәлихтең әйткән һүҙе акушерка Баныу апайға мәғлүм булды. Бик асыуы килде уның Сәлихтең мин-минлегенә. Ҡара әле һин уны, әллә кем бай абызыйҙы, ә! ? Теләй – бала таптыра, теләмәй – килеп алмай! Улай булмай торһон әле, ағайым, әҙерәк уҡытып алырға кәрәк! Баныу апай хәлде тиҙ генә дежурҙағы медсестра Лилиәгә еткерҙе. Был төркөмгә таҙа кәүҙәле санитарка Анна апай ҙа йәлеп ителде. Оҙон-оҙаҡ уйлап торор ваҡыт юҡ, дауаханалағы тәртипте боҙоп булһа ла, Сәлихте тыуым бүлмәһенә саҡырып индерергә булдылар. Анна апай, малай көтөп ултырған атайҙы: ,, Һине саҡыралар, ҡатыныңдың хәле ауыр"", – тип, бүлмәгә индерҙе. Аҡ халат ябыныуҙан бер ҡаушаған Сәлих, бүлмәгә кергәс нимә булғанына төшөнә алмай телһеҙ ҡалды. Ҡатынының бәргеләнеп ыңғырашыуы йөрәгенә үтеп инде. Табиптар ҙа бер ярҙам итмәгән кеүек күренде уға. ,, Хәбирә, Хәбирә, әллә һыу эсеп ҡарайһыңмы? – тигән булды, аптырағандан. Кит, шул да булдымы һорау? .. Ә был осраҡта нимә эшләп ҡарарға икән һуң? Бүлмә тулы әллә нисә кеше. Бөтәһе лә аҡ халатта, маскала. Шулар янында ҡатыныңдын бала тапҡанын ҡарап тороу оят та кеүек, ҡатыны ла йәл. Ауҙағы балыҡ кеүек үрһәләнде ир. Иларға ла әйтте, көлөргә лә. Аяғының хәле бөттө. Ултырып ҡына торор ине лә, ултырғыстары ла юҡ икән. Гел әллә ниндәй бейек өҫтәлдәр. ,, Булмаһа, мин сығайым әле, башым әйләнеп китте"", – тигән булды Сәлих. – Юҡ инде, браток! Әҙерәк ҡатыныңдың интеккәнен күр, бүтән ирҙәргә ғибрәт итеп һөйләрһең! Оҡшап китһә, малайыңды үҙең табып бирерһең, бәлки! – тип һөйләй-һөйләй, Анна апай уның юлын бүлде. Ҡулынан килһә, әллә ниҙәр эшләр ине лә бит, тик был осраҡта бөтәһе лә Аллаһы тәғәлә менән табиптар ҡулында шул. Йә, Хоҙайым, шулай әсәһен дә интектереп, үҙе лә интегеп тыуа икән кеше! Ә кинола һуң, кинола. Ҡатындар бер ҡысҡырып ебәрә лә, шалт – малай, шалт – ҡыҙ! Сәлих та тап шулай, кинолағыса рәхәт кенә итеп табаларҙыр, ә ҡатыны үҙен йәлләтергә була ғына ауырыуын күпертәлер, тип уйлай ине, юҡ икән әй. Кем әйтмешләй, ,сәпсим другуй делы"" әле бында. – Анна апай, мин сығайым, сығайым, Анна апаҡайым. Коридорҙа ғына көтәм. Кем генә булһа ла ярай, миңә, ҡыҙ булһа ищеү яҡшы, Хәбирәм генә иҫән ҡалһын, – тип, илап уҡ ебәрҙе Сәлих. Шуны ғына көткәндәй, уның мышҡылдауын баҫып, сабый донъяға беренсе ауазын яңғыратты. ,, Ҡара әле, бала тыуғас та бер ҙә, ,әт-тә"" тип түгел, ,, әң-ңә"" тип илай икән бит"", – тип уйланы Сәлих, трактор майы һеңеп бөткән бармағы менән күҙ йәштәрен һөртә-һөртә. – Әсәйҙәренең интеккәнен белеп, рәхмәт әйтәләрме икән? – Ҡыҙыҡай! Матуур! Атас ҡына булған да ҡуйған! – тип һөйөнсөләне Баныу апай. Үҙе бала тапҡандай манма тиргә батҡан Сәлих, Хәбирәнән дә нығыраҡ шатланды. – Булһын, Баныу апаҡайым, була күрһен. Минән һиңә бер күлдәк! Ә һин, Хәбирәкәйем, ҡайғырма, шәпләнегеҙ, йәме! И-и-ииих! – тип, бәхетле атай юлда торған Анна апайҙы ҡосаҡлап үпте лә, сығып китте. – Елле үбә икән был башҡорт, минең ир улай үбешә белмәй ул, шуға өс балам ғына барҙыр инде, – тип көлдөрҙө Анна апай. Дауаханала көн буйына һөйләрлек ваҡиға булды был хәл. ,, Үҙе табышҡан"" ҡыҙы менән ҡатынын алырға мулдан ҡубып килде ул. Ҡоҙаның машинаһы танырлыҡ та түгел: таҫма-шарҙар тағылған. Ҡулына сәскәләр тотҡан, кейәү егетеләй кейенгән Сәлих менән күстәнәс һалынған ҡаптар тотҡан ҡоҙа, еренә еткереп, бүләк-күстәнәсен бирәһе кешеләренә биреп, рәхмәт әйтеп, бик матур итеп алып ҡайтып киттеләр һигеҙенсе бәпесте – Сәлихәне. Малайы булдымы, тиһегеҙме? Булды, ни эшләп булмаһын! Туғыҙынсы балаһын, тупылдап торған малайын ир таптыра тип түгел, үҙе теләп алып ҡайтты Хәбирә. Ә Сәлихтың донъя теүәлләнде. Малай көтөп тә ҡыҙҙары тыуған йәш атайҙарға өлкәндәрсә аҡыл да, ,һатып"" өлгөрә: ,, Һис ҡайғырмағыҙ, ағай-эне, беренсеһе малай булмаһа ни, туғыҙынсыһы, әбизәтелне, малай була инде уның, – ти. Шулай. Дөбөрҙәтеп донъя көткән, балалар үҫтергән, малай таптырып мәж килгән матур ваҡыттар күптән артта ҡалған. Сәлих ҡасандыр йүгерекләп йөрөгән дауахана юлын бөгөн улы таҡырайта. Хөрмәтле ҡартатай статусын алған Сәлих, ҡапҡаларҙы шарран-яра асып, үткәндәрен уйлай-уйлай ейәнен ҡаршыларға әҙерләнә. Гөлнур Ғиззәтуллина.",Малай көткәндә,Юмор,6442,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-26/malay-k-tk-nd-3985481,2024-10-26T20:32:00+00:00
"Бөгөн илдә күп балалы ғаиләләр иғтибар үҙәгендә. Башҡортостанда ла бындай ғаиләләргә һәр ваҡыт айырым хәстәрлек күрелде. Ә быйыл инде уларға иғтибар тағы ла күберәк буласаҡ. Һеҙҙең арала, ауылдарҙа күп балалы, тырыш, күркәм ғаиләләр бармы? Фотола - Түбәнге Варта ҡалаһында йәшәүсе Гөлдәр менән Рәфис Йәрмиевтарҙың күркәм ғаиләһе.","2026 йыл Башҡортостанда Татыу ғаилә йылы, тип иғлан ителде",Яңылыҡтар,329,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/2026-yyl-bash-ortostanda-tatyu-ail-yyly-tip-i-lan-itelde-4528687,2026-01-04T21:00:00+00:00
"Сара Башҡорт теле көнөнә бағышлана һәм сәхнәлә төрлө йәштәге командаларҙы берләштерә. Командалар ҙур һәм бәләкәй кубок өсөн көс һынашасаҡ, шулай уҡ «Һәнәк» журналынан махсус приз  да ҡаралған. Фестиваль заманса йәштәр юморын, милли традицияларҙы һәм туған телгә һөйөүҙе берләштергән яҡты байрамда һеҙҙе көтәбеҙ. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Башҡорт телендә КВН фестивале,Мәғариф,434,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-12-05/bash-ort-telend-kvn-festivale-4495041,2025-12-05T13:27:00+00:00
"Об этом сообщил министр просвещения на пресс-конференции в МИА «Россия сегодня», главной темой которой стало проведение акции «Бессмертный полк» – 2024.","В преддверии 9 Мая во всех школах пройдут уроки «Разговоры о важном», посвященные Дню Победы",Яңылыҡтар,152,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-26/v-preddverii-9-maya-vo-vseh-shkolah-proydut-uroki-razgovory-o-vazhnom-posvyaschennye-dnyu-pobedy-3743249,2024-04-26T05:05:00+00:00
"Белгород өлкәсендәге чик буе пункты. Архив фотосыфикерләр22 май дүшәмбе көнне Русиянең чик буендагы Белгород өлкәсенә Украинадан диверсия-күзләү төркеме үтеп кергән. Моны Русия хакимиятләре дә таныды. Бәрелешләр бара диелә. Иртән -каналларда Русия һәм Украина чикләре янында: Белгород һәм Сума өлкәсендә каты бәрелешләр турында хәбәрләр чыкты. Украинадан Русия ягына бер йә берничә кораллы төркем керүе әйтелде. Моның өчен аваплылыкны үз өстенә Урыс ихтыяри корпусы (РДК) һәм ""Русия Азатлыгы"" легионы вәкилләре алды. Иртән Белгород өлкәсенең Грайворон районындагы тикшерү пунктына һөүмнәр булу ихтималы сурәтләнгән видео чыкты. Видеода бер пункт янына Украина флагы эленгән танк килеп керә. Белгород өлкәсе губернаторы Вячеслав Гладков Украинаны ""Белгород өлкәсенә паникага этәрүче мәгълүмати һөүм ясауда""гаепләде. Ул Грайворон районына һөүмне раслады, әмма яраланучылар да, үлүчеләр дә булмады диде. Соңрак Гладков районга Украинаның диверсия-күзләү төркеме керүен хәбәр итте. Русия хәрбиләре алар белән сугыша диелде. мәгълүматынча, Грайворон хакимияте бинасына атыш ясаганда хакимият башлыгы урынбасарыәрәхәтләнгән. Губернатор шәһәрдә снарядлардан өч хосусый йортның януын хәбәр итте. Хакимият бинасына да эләккән. Урыс ихтыяри корпусы һәм ""Русия Азатлыгы"" легионы Козинка торак пунктын алуларынбелдерде. Украина баш күзләү идарәсе Андрей Юсов""Русия Азатлыгы"" легионы һәм Урыс ихтыяри корпусы сугышчылары Белгород өлкәсендә ""иминлек зонасы"" булдыру операциясе уздырадиде. Украина мондый белдерүне беренче тапкыр ясый, гадәттә украин хәрбиләре Русиядәге атышларын яки диверсияләрен аңлатмый иде. Юсов әлеге операциядә бары тик Русия ватандашлары гына катнаша диде. Украина президентны офисы киңәшчесе Михаил Подолякисә бу вакыйгаларны ""Украинада кызыксынып күзәтәләр, тик аңа турыдан-туры катнашыбыз юк"", дип белдерде. Көндез бу хәлләргә Кремль сүзчесе Дмитрий Песковта фикер белдерде, моны Русия президентына иткерүләрен әйтте. Песков Белгород өлкәсенә рейдны ""Бахмут юнәлешеннән игътибарны читкә юнәлтү тырышлыгы"", дип атады. Узган ялда Русия хакимиятләре Донецки өлкәсендәге Бахмут шәһәрен алуныиткерде, Украина шәһәрне тулысынча югалтуын кире кага. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Белгород өлкәсенә Украинадан диверсия-күзләү төркеме үтеп кергән, бәрелешләр баруы әйтелә",Яңылыҡтар,2252,https://www.azatliq.org/a/32422786.html,2023-05-22T15:10:16+00:00
"Сара төрлө райондар, ҡалалар, дин белгестәре, яҙыусылар, тарихсылар, тел белгестәре ҡатнашлығында ""Түңәрәк өҫтәл"" менән асылды. Унан һуң байрам майҙанда күренекле мәҙәниәт эшмәкәрҙәре ҡатнашлығында дауам итте. 200 йыл элек йәшәгән милләттәшебеҙҙең берҙәмлеккә, белемгә, рухи үҫешкә өндәгән һүҙҙәре әле лә актуаль.",Ғәли Соҡоройға 200 йыл,Яңылыҡтар,313,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-11/li-so-oroy-a-200-yyl-4533062,2026-01-11T14:00:00+00:00
Баш ҡалабыҙҙағы Торатау конгресс-холында Халыҡ-ара бизнес аҙналығы башланыуы тураһында хәбәр иткәйнек инде. Форумдың тәүге эш көнөндә бизнес-йәмғиәт вәкилдәре пленар сессияла һәм секцияларҙа эшләне.,Донъя эшҡыуарҙары Өфөлә кәңәшләшә,Иҡтисад,198,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-03/don-ya-esh-yuar-ary-f-l-k-shl-sh-4492273,2025-12-03T18:41:07+00:00
"На главной странице. в «Новостях» в течение месяца каждый день будут публиковаться подлинные архивные материалы о событиях, происходивших ровно 80 лет назад — день в день. Организаторы проекта сообщают, что в нем приняли участие 17 федеральных и региональных СМИ. Среди них — ТАСС, «Известия», «Комсомольская правда», «Московские новости», «Вечерняя Москва», газета «Правда», «Ино СМИ» и другие. Медиа оцифровали и опубликовали свои архивные газеты военного времени — ранее они хранились только в печатном виде. В разделе «80 лет назад» пользователи Дзена смогут погрузиться в реальные сводки с фронта и узнать о судьбах героев, увидеть, чем жила страна в самый решающий момент в ее истории. Коллектив газеты «Республика Башкортостан» поддержал данный проект, подготовив для публикации ряд архивных материалов газеты-предшественницы «Красная Башкирия» о том, как жила республика в последние дни Великой Отечественной войны. Несмотря на тяготы, труженики тыла продолжали сеять хлеб, поднимать промышленность, заниматься благоустройством городов во имя Великой Победы. Так, в материале от годарассказывается, как крупные предприятия республики оказывали шефскую помощь машинно-тракторным станциям. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","«Республика Башкортостан» поддержала проект Дзена, посвящённый 80-летию Победы",Еңеү,1355,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-04-16/respublika-bashkortostan-podderzhala-proekt-dzena-posvyaschyonnyy-80-letiyu-pobedy-4201377,2025-04-16T19:57:00+00:00
"В уфимском Историческом парке к 80-летию Великой Победы откроется мультимедийная выставка «Без права на забвение». Этот проект, подготовленный специально к юбилею Победы, станет частью общероссийской инициативы, охватывающей все исторические парки «Россия – Моя история». Организаторами выставки выступают исторические парки в партнёрстве с Государственным историческим музеем и Государственным архивом Российской Федерации при поддержке Минкультуры, Минобороны, ФСБ, МИД России и Российского исторического общества. Генеральный информационный партнер проекта – ТАСС. Мультимедийная выставка «Без права на забвение» создана на основе историко-документальной выставки с тем же названием, подготовленной Государственным историческим музеем по поручению Президента Российской Федерации В. В. Путина. В Москве уже представлена предметная экспозиция, демонстрирующая ключевые музейные артефакты времен Великой Отечественной войны гг. Мультимедийная версия выставки представит оцифрованные архивные документы и музейные экспонаты, а также редкие артефакты, иллюстрирующие основные этапы войны – от вторжения войск нацистской Германии и ее союзников на территорию СССР года до Парада Победы на Красной площади в Москве года, ставшего символом завершения Великой Отечественной войны. Открытие выставки в Уфе запланировано на 24 июня. Начало в 12.00. Вход свободный.",Ул йылдарҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ!,Еңеү,1357,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-06-18/ul-yyldar-y-onotor-a-ha-yby-yu-4280674,2025-06-18T16:00:00+00:00
"Ринат НасыйровТөмән татарларының Татарстан белән хезмәттәшлеге авырлашкан. Бу хакта бүген Дөнья татар конгрессының Төмән өлкәсе бүлеге вәкиле, Төмән өлкәсендәге татар оешмаларының координацион үзәге рәисе, эшкуар Ринат Насыйров""Татар-информ""да узган матбугат очрашуында белдерде. ""Бүген безгә Татарстан белән эшләү иңел түгел. Элек мәгариф өлкәсендә эш айланган иде. Укытучылар, мәдәният хезмәткәрләре килде. Бүгенгә мондый тәрибә юк, яшьләр төбәккә килми. Икенче мәсьәлә – Төмән өлкәсендәге институтларда да татар факультетлары ябылды. Шуңа күрә без алдагы көнебезне үзебезгә таянып эшләүдә күрәбез"", дие ул. Бүген Төмәндә балалар бакчаларына, мәктәпләргә татар телендә материаллар, китаплар, дәреслекләр кирәк. Насыйров сүзләренчә, Себердә татар мәктәпләре кимүендә һәм укытучыларның әзерләнмәвендә Татарстанның да гаебе бар. — Төмәндә татар теле укытылган 140 лап мәктәптән 47 мәктәп калды. Татар теле дәресе сәгатьләре тагын да кимеде. Бу эшкә Татарстан мәгариф министрлыгының да катнашы бар. Алар монда килеп түгәрәк өстәл үткәрә дә, бар да яхшы дип кайтып китә. Төмән мәгариф департаменты укытучылар белән проблем юк дип тәкъдим чыгара. Бу эш тәртибен үзгәртергә кирәк. Әгәр дә Татарстан Төмән департаментына ризалыгын бирә икән, моңа бераз тәнкыйди карарга тиешбез. Әйе, федераль белем бирү стандартлары, төбәк компоненты бар. Ләкин шул федераль стандартларны да үтәмиләр бит. Октябрьдә ""Милли шура"" ыелышында түгәрәк өстәл сөйләшүе оештырырга телибез. Әгәр Русия хөкүмәте Татарстанга шундый вәкаләт биргән икән, безгә килеп тормагыз дип әйтәчәкбез. Мактап китәләр, ләкин татар теле бирелми, мәктәпләр кими, укучылар азая, укытучылар әзреләнми һәм бу эш Татарстан аша эшләнә, - диде Ринат Насыйров. Төмән татарлары конгрессы рәисе фикеренчә, Татарстан белән төбәкләр арасында хезмәттәшлек итүдә яңа механизм уйларга кирәк. Совет берлеге елларында калган тәрибә бүген эшләми дип саный ул. — Уйлап карагыз, соңгы 25 елда Татарстаннан мәдәният өлкәсендә эшләргә беркем килмәгән. Килә дә алмый, килмәячәк тә. Бүген без үзебез Казанга ибәреп, 150 мең сум түләп укытабыз. Аны да үзгәртергә кирәк. Бүген татар теле укытучыларына түләү, урыс теле, математика укытуга караганда, 25 процентка кимрәк. Аларның дәрәәсен төшерделәр, - ди ул. Соңгы вакытта Башкортстан сәясәт технологлары Себердә татарларны башкорт дип язылырга өнди дигән сүзләр йөрде. Ринат Насыйров башкорт белгечләренең килүен раслады. Ләкин проблем күрмәвен әйтте. — Без аларны оппонент буларак күрмибез. Алар да мөселман, төрки халык. Без – татарлар. Без дә бәйләнешләр булдырабыз. Алар сез башкорт булыгыз дип беркемгә әйтми, сез якын дуслар ди. Андый кунакларны каршы алырга риза. Без татарлар саны артсын дип тырышабыз. Сугышып беркем иңүче булмаячак, - диде ул. Октябрьдә узачак анисәптә себердә татарлар саны кимемәячәк, дип саный Насыйров. Әмма бу хөкүмәтнең теләгеннән тора. — Без үзебезнең санны беләбез. Төмән өлкәсендә, Ямал, Ханты-Мансида 350-360 мең татар яши. 60 меңе – себертатары. Бу санны хөкүмәт ничек күрергә тели, шулай була, - дип саный ул. Дөнья татар конгрессының Төмән өлкәсе бүлеге вәкиле әдәби татар телен өйләнүдә проблемнар булуы турында да әйтте. Аның сүзләренчә, себертатар телен факультатив буларак, ә әдәби татар телен федераль стандартлар нигезендә укытырга кирәк. Насыйров себер татар теле өчен борчылырга кирәкми дип саный. ""Алар телләрен безгә караганда яхшырак саклый, авыл ирендә себер татарлары туган телләрен белә, ә әдәби тел мәсьәләсендә проблемалар бар"" диде ул. Насыйров әйтүенчә, бүгенгә себер татарлары арасында 20 дән артык фән кандидаты, фән докторы бар. ""Алар фәнни эшләрен Татарстан фәннәр академиясе аша яклады һәм хәзер бу кешеләр фәнни элита булып оештылар. Себер татар телендә китаплар чыга"", диде Ринат әфәнде.2010 елда узган анисәп мәгълүматларына караганда, Төмән өлкәсендә 240 мең татар, Ямал-Ненец бүлгесендә - 28 мең, Ханты-Манси бүлгесендә 109 мең татар яши. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Төмәннән Ринат Насыйров: ""Татарстан белән эшләү авырлашты""",Татарстан,4129,https://www.azatliq.org/a/31385506.html,2021-07-30T10:14:09+00:00
"Рәсәй телевидениеһының билдәле алып барыусыһы, яҙыусы Оксана Фёдорова ""Китап-Байрам"" халыҡ- ара китап йәрминкәһендә икенсе тапҡыр ҡатнаша.",Оксана Фёдорова ла килде,Донъя,138,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-05-31/oksana-fyodorova-la-kilde-4258144,2025-05-31T14:10:50+00:00
"Расыйх ВакказовСамарның Киров районы Зубчаниновка бистәсе имамы Расыйх Вакказовволонтерлар туплап татарлар арасында анисәп алуны башлаган. Алар атнага бер мәчеттә ыелып татарлар мәсьәләсе турында сөйләшә. Расыйх хәзрәт фикеренчә, татарларның саны артмауга ялгыз егет-кызларның күп булуы сәбәпче. Азатлык Вакказов белән аларның ничек итеп анисәп алып баруы турында сөйләште. – Хәзрәт, ни сәбәпле татарларны барлау эшенә тотынырга булдыгыз. Бу быел октябрь аенда узачак анисәпкә әзерләнүме? – Мин Зубчаниновка бистәсенә ун ел элек килдем. Элек ул татарлар арасында Чегән авылы дип йөртелә иде, чөнки урыслардан соң икенче урында монда чегәннәр яши дип саналды. Хәзер инде бу Зубчаниновка Самарның Киров районына керә, Самар шәһәренә терәлеп диярлек тора. ""Болгар мирасы"" мәчетеУн ел элек монда ""Болгар мирасы"" исемле мәчет төзеделәр. Шушы мәчет тирәсендә ыелган яшь татар егетләре белән ""татарлар Русиядә сан ягыннан икенче милләт булып киләбез һәм монда да чегәннәрдән азрак түгелбездер"", диештек. Быел шуңа татарларны санарга булдык. Өстән-өстән санаганда да инде 300 гаилә чыкты. Әле тагын ыйсак, тагын шул кадәр булачактыр. Безгә Смышляевка бистәсе терәлеп тора, анда да 100 ләп гаилә ыелды. Бу эш тагын Алексеевка бистәсе, Кошелев микрорайонында, Кенәл (Кинель) шәһәрендә алып барыла. Кешеләр мәчеткә киләләр яки үземне ашка чакыралар. Шуннан татарларны барлыйбыз. Волонтерлар бер-берсе аша татарларны белешә. Шуннан аларга йә шалтыраталар, йә өйләренә баралар. Картотека алып барабыз. Телефон номерын, адресын, гаиләдә ничә кеше булуын язабыз. Бу мәгълүмат бары бездә генә саклана. – Бу мәгълүмат белән нишлисез? – Шул мәгълүматка таянып, Зубчаниновкада татар мәктәбе ачуны сораячакбыз. Аннары татар балалар бакчасын булдырырга уйлыйбыз. Мәдәният йортына итәкчесе Елена Викторовнабелән сөйләштек. Атнасына бер булса да татар кинолары куячакбыз, дидек. Ул ризалашты. 15 мартка балалар концерты әзерлибез. – Волонтерлар кемнәр? – Төрлесе бар. Бизнеслары булган татар егетләре бар, КАМАЗда, кранда эшләүчелеләр бар. Барысы да Башкортстанның Риза Фәхретдин ислам университеты бүлегенең өченче курсында укучылар. Унлап егет. Без һәр дүшәмбе мәчеттә ыелышабыз. Дин өчен түгел, ә милләт эшләрен хәл итәргә дип тупланабыз. Бүтән көннәрне динне укытабыз, бары бер көнне милләтне алга ибәрү өчен алдагы планнарны билгелибез. – Күпләр диндә милләт юк диләр. Сез имам буларак бу эшкә керешкәч, каршы килүчеләр булмадымы? – Динебез нацист булуны тыйган, әмма милләтпәрвар булырга кушкан. Үзебезнең милләтне яратабыз, борчылабыз. Татарларда бала туу саны кимеде. Халык белән эшләгәч бу проблемнарны күрә башладык. Беренчендән, гыйлемгә, дингә, бала табуга әһәмият бирергә кирәк. Һәм бердәмлек кирәк. – Соңгы анисәптә бистәдә күпме татар яшәгән? – Ул вакытта, ягъни 2010 елда мин монда түгел идем. Мөгаен бу мәсьәләгә бик сүлпән генә караганнардыр. Менә без тапкан 300 гаиләдә бер меңнән артык кеше дигән сүз. Хәтта 11 кешелек гаиләне таптык. Дүрт ир бала үсеп килүче тагын бер татар гаиләсе бар. – Катнаш никахтагы гаиләләр күпме? ез барлаган 300 татар гаиләсе арасында андыйлар бармы? – Андыйлар бик аз. Бу исәпкә кермәделәр дияргә була, без аларны икенче дулкында санарбыздыр мөгаен. – Киров районында халык күп яшиме? – Төгәл мәгълүмат тапмадым. Википедиядә дә карап утырган идем, анда да юк. Ни сәбәпледер язмыйлар, яшерәләр. Мине бу мәсьәлә кызыксындыра, депутатка барып сорыйсым килә. – Димәк, татарларның да ничә процент булуы билгеле түгелме? – Татарлар күп. Авито сайты аркылы арзанлырак өй, фатир сатуларны табабыз. Аннары Самарга күчеп килергә теләгән татарларны шушы үзебезнең татар бистәсенә чакырабыз. Монда безнең кибетез, мәчетебез бар. Бер мәктәпнең мөдире татар. Бер тирәдәрәк яшик дип тырышам. Соңгы елларда гына да бер 10-15 гаилә күчеп килде. – Кайдан күчеп килделәр? – Самарның Камышлы, Гали авылларыннан күчеп киләләр. Татарстаннан да күчүчеләр бар. Оренбурдан күп киләләр. Чөнки анда авыллар үлеп бара, эш юк. – Гали Русиядәге зур авылларның берсе. Аннан ни сәбәпле күчеп киләләр? – Мин үзем тумышым белән Гали авылыннан, башта авыл мәдрәсәсендә укыдым, аннары Төркиягә киттем, шуннан армиядә хезмәт иттем, кайткач Казанда укыдым. Авылда 700-800 йорт чамасы бар иде, хәзер шуның бер 100 ләбе сатыла, чөнки авылдагы эшмәкәр Расих абый Латыйпов үлеп китте. Ул үлеп киткәч халыкка эш юк. Яшьләрнең кешечә яшисе килә. Шуңа эш булган иргә күчеп китәләр. – Сез татар оешмалары белән эш алып барасызмы? – Мине ""Туган тел"" оешмасына да, татар милли-мәдәни мохтариятенә дә, ""Дуслык"" үзәгенә дә керттеләр. Булыша алганча булышам инде. – Димәк бу анисәпне татар оешмасы кушканга дип эшләмәдегез булып чыга. – Юк-юк, милләткә мәхәббәт кенә бу эшкә китерде. Мин бит статистиканы карап торам, чеченнар 10-20 елда 500 меңнән 1 миллион (Википедиядә ) булдылар. Бермә-бер арттылар. Ә нигә татарлар 7 миллионнан 14 миллион булмадык, киресенчә биш миллион дип яза башладылар? Шуңа ачуым килә. Күңел бит әле ул ярыша. Күршенекеннән яхшырак булсын дип тырыша. Татарларның саны ни өчен аз булуын мин чамаладым инде, чөнки бездә кияүгә бармаган кызлар, өйләнмәгән ирләр күп. Шуңа хатын белән татарлар өчен таныштыру сайты булдырабыз дип килештек. Хәзер хатын шул эш белән шөгыльләнә. Татарларны табабыз, мәбүри булса да өйләндерәбез. Бала табып, артсыннар. Менә чеченнарда бала күп табыла, шуңа алар күп. Русиядә ингуш, чечен һәм әрмәннәрдән кала бөтенесендә бала табу азая бара. Без алардан ким мени? Хәзер Русиядә бала табарга уңай шартлар күп бит. Биш балаң булса, өйләр, фатирлар бирәләр. Ана капиталы каралган, хатының пенсиягә иртәрәк чыгачак. Элек берсе дә юк иде, шулай да безнең әниләр биш-алты бала үстергәннәр. Ә хәзер бөтен шарты була торып та, татар хатынының бала табасы килми. Мисал өчен минем бабай 33 яшьтә сугышка киткән. Әби 28 яшьтә дүрт бала белән кала һәм аларны үстереп 78 яшькәчә яши. Хәзер киләчәк өметсез дип бала тапмыйлар, әмма хатыннар 50 яшьтә симерүдән үлеп китәләр. Инфаркт яки инсульт белән. Әгәр дүрт бала тапса, 78 яшькә кадәр яшәрләр иде. – Төньяк Кавказда ике хатын алучылар шактый, шуңа анда туучы балалар саны да арта. – Менә шуны кертергә дип уйлап йөрим. Хәзер бит статистикада дүрт хатын-кызга бер ир-ат туры килә. Бер ир-ат өйләнсә, өч хатын-кыз йә урыска, йә башкасына кияүгә чыгарга тиеш була. Моны беркем дә әйтми, куркалар. Мин имам буларак әйтсәм, тагын яратмыйлар. Татар хатыны урыска яки башкага чыкса, берни булмаган кебек мыштым гына йөриләр, ә нигә татар кызын алай мыскыл итәргә. Ире татар булсын, икенче, өченче хатын булсын. Безнең андый хатын алырлык егетләребез бар. Ике, өч гаиләне алып бара алалар. Минем тирәдә дә андый ирләр бар, әмма хатыннары ризалашмый. ""Кеше нәрсә әйтер"", диләр. Кызлар да көтеп торалар-торалар да үзбәк, таикка чыгып китәләр. Мәчеттә булгач, бу статистиканы бик яхшы беләм. Никах укытырга миңа киләләр бит. – Сезнең бистәдә башка милләткә кияүгә киткән татар кызлары күпме? – Урыска, мукшыга, ягъни мөселман булмаган кешегә чыксалар, мин никах укымыйм. Әгәр таик, үзбәккә чыкса, укыйм, әмма андый очраклар бер ике-өч процент кына. Татар егете мараны алса, укыйбыз, чөнки Коръәндә ул рөхсәт ителә.","""Татар саны кими, чөнки кияүгә бармаган кызлар, өйләнмәгән ирләр күп""",Татарстан,7071,https://www.azatliq.org/a/30440010.html,2020-02-18T08:22:44+00:00
"Равилә ШәйдуллинаРесторан һәм кафелар хуасы, эшмәкәр Равилә Шәйдуллина фикеренчә, доллар белән бергә бәяләр дә күтәрелгәч, урта һәм кече бизнес вәкилләре кыенлыклар кичерә. Ул бер кафесын ябып, аны арендага бирергә ыена. Казанда берсе артыннан берсе кафеларның ябыла башлавын әйтә. Бер яктан, бәяләр күтәрелеп, халыкның көн-күреше авырлаша, шуңа күрә ресторан-кафеларга йөрүчеләр кимесә, икенче яктан, Русиядәге яңа кануннар бизнеска аяк чала, дип белдерә эшмәкәр. Равилә ханым Азатлык сорауларына авап бирде. – Сезнең бизнес турыдан-туры азык-төлек белән бәйләнгән. Русия халкы бәяләр арта дип сөйли. Шушы катлаулы вазгыятьтә эшләрегез ничегрәк? – Минем аягында нык басып торган әйбәт бизнес иде. Доллар арта һәм азык-төлек тауарларына 20ка бәя күтәрелде инде, көн дә нәрсәгә дә булса артып килә, хәзер күчемсез милеккә салымнар да арта һәм шуңа күрә, мин Дәрвишләр бистәсендәге кафены ябып, арендага бирергә ыенам. Минем анда 50 кеше эшли. Әгәр хөкүмәттән безне аңлау, безнең хәлгә керү булмый икән, минемчә, кече һәм урта эшмәкәрлек бетүгә бара. Хәлләр чыннан да бик авыр. – Сез азык-төлеккә бәяләр 20ка артты дип әйтәсез. Бу сез сатып ала торган тауарлар дип аңладык. Бу артулар сез пешергән ризыкларда чагылыш табамы? – Әгәр безнең ризыкларда, безнең бәяләрдә бу 20 чагылыш тапмый икән, мин салымнар да, кешеләргә хезмәт хаклары да түли алмаячакмын. Дәрвишләр бистәсендәге ""Каенлык"" кафесын анда эшләүчеләрне урамга чыгарып ата алмаганга гына япмыйча торам. Аларның күбесе минем белән егермешәр ел эшләгән кешеләр. Әле яңа гына улым Булат шалтыратты. Ул ""Каенлык"" турында ыелып сөйләшергә кирәк дип әйтә. Мөгаен, бу кафены без арендага бирербез. Бары тик шул юл гына коткарып калыр дип уйлыйбыз. – Русиядә икътисади хәл кыен булгач, бу кафены арендага алучы булыр микән соң? – Бер ширкәт аны әллә кайчан арендага сорап йөри. Эшчеләремнең эшсез калуы бик борчый. Хәзер һәммәсенең дә кредиты бар. Мин ничекләр итеп аларны урамга куып чыгарыйм. Яңа елга кадәр түзеп карыйм, әгәр хәлләр яхшы якка үзгәрмәсә арендага бирмәкче булам. Мин күп еллар буена аягында нык басып торган эшмәкәр. Әле яңа гына аякланып килә башлаган сабый бала кебек булган эшмәкәрләргә бүгенге хәлләр бигрәк тә авыр. Күпләр бит үзләренең бизнесларын ниндидер биналарны арендага алып эшли. Аларга аренда да түләү кирәк бит. Бүгенге хәлләрне аңлау бик кыен. Әгәр болай булса, кече эшмәкәрлек аягында басып кала алмас дип уйлыйм мин. – Димәк, шәһәр читендә булсын, үзәктә булсын, хәлләр болай барса, күп кенә кафелар ябылырга мөмкин? – Алар ябылырга мөмкин түгел, алар ябыла инде. Украина белән булган хәлләр килеп чыкканчы, мин яңа ресторанга пешекче таба алмый азапландым. Хәзер менә көн дә ""эшкә алыгыз инде, эшкә алыгыз инде, 15 мең сумга булса да киләбез"" дип кеше килә. Алар шушы арада гына ябылган кафеларның хезмәткәрләре бит. Элегрәк 25 мең сум хезмәт хакы түлибез диеп тә пешекче таба алмаган идек. Мин бит хезмәт хакын конверт белән түләмим. Социаль түләүләрне дә кертеп рәсми эшкә алам. Хәзер бөтен халык бурычка батты. Мисал өчен, миндә эшли торган эшчеләрне генә алсак та, аларның бөтенесе диярлек ипотекага кайсы бүлмә, кайсы фатир алды. Алар эштән китә икән, бу ипотеканы түли алмаячак һәм банклар фатирларны үзләренә алачак. Миңа калса, бу кыен вазгыятьтә банклар гына баеп калачак. Хәзер кешеләрнең йөзләреннән елмаю качты. Бөтенесе мине эштән кумасалар гына ярар иде дип котлары очып тора. Аннан соң үз-үзләренә кул салу китергә мөмкин. Менә нинди хикмәт? Бу хәлләр бер-берсенә бәйләнгән. Һәр кешенең баласы бар, аларны ашатырга, эчертергә, мәктәпкә ыярга кирәк. Мин үзем дә бу хәлләргә нык аптыраган. – Сезнең үзәктә дә Пицца кафесы, ""Кукан"" кафесы, ""Ностальгия"", ""Дворянское гнездо"" рестораннары бар. Хәлләр болай торса аларга кеше йөрер дип уйлыйсызмы? – Хәзер үк кими. Бер яктан, хәзер чат саен, адым саен әмәгать туклануы урыны. Йөрүчеләр ул элегрәк тә кимеде. Казан үзәгендә хәзер машина куярга урын юк, шуңа кафе-рестораннарга йөрүчеләр кими. Икенчедән, бәяләр артты һәм кешедә акча юк. Узган ел бу вакытка инде төрле оешмалар Яңа ел бәйрәменә ресторан-кафеларда урыннарны алып бетерә иде. Быел алар 50ка кимеде. Элек ноябрь уртасына минем бөтен кафе-рестораннарга көннәр алынып бетә иде инде. Бу кимүләр әле алга таба да барачак. Арендага алган кафелар барсы да ябылып бетәчәк. әмәгать туклануы урынын ябу янгынга тиң ул. Анда күпме иһаз бар, савыт-саба, кирәк-ярак һәм башкалар. Аларны бит беркая да куя алмаячаксың бит син. Яңа гына бизнесларын булдырган эшмәкәрләр хәзер күңел төшенкелегендә. Мине Русиядәге кануннар да бик борчый. Бер канун чыккач ул биш-алты ел эшләсен иде. Яңа канун чыга, кеше аңа ияләнә генә башлый, аннары тагын канун үзгәрә. Яңа гына бизнеска килеп кергән эшмәкәрләрне иң югында бер өч елга бу салымнардан азат итсеннәр иде ичмасам. Алар болай да яңа гына эш башлый бит. Арендасына һәм башкаларына түләү кирәк. – Кануннарның шулай тиз үзгәрүе, хөкүмәтнең кече һәм урта бизнес хәлләрен аңлый алмавының төбендә нәрсә ята соң? – Мин аны һич кенә дә аңлый алмыйм. Минемчә, бу канунны әзерләүчеләр һәм кабул итүчеләр алар теге йә бу өлкәдә белгеч булырга тиеш. Канунны кабул иткәнче бу документ турында эшмәкәрләрне ыеп сөйләшергә кирәк дип уйлыйм. Тузга язмаган кануннар, бөтенләй кирәкмәгән кәгазь боткасы бик күп чыга хәзер. – Сез әңгәмә вакытында Украинаны телгә алдыгыз. Украинада вазгыять катлауланды. Көнбатыш бу сугышта Русия катнаша дип белдерә, Ә Мәскәү кире кага һәм ике яклы чикләүләр кертелгәч, доллар да үсә башлады. Сез менә доллар ни сәбәпле үсә дип уйлыйсыз? – Долларны башта үстермичә мәбүри тоттылар һәм менә хәзер ычкындырдылар. Хәзер рубль шулкадәр түбән тәгәрәде. Мин сәбәп шуннан гына дип беләм. Хәзер кесәңдә бер мең сум акча булса кибеттән әллә ни алып кайта алмыйсың. Кемнеңдер пенсиясе алты мең генә хәзер. Мин сәясәттән бик ерак. Анда кем сугыша, кем сугышмый – моңа катнашмыйм. Максатым – шушы авыр вазгыятьтә миндә эшләгән кешеләрне ничек тә саклап калу. Хәзер керем турында уйлап та булмый, бөтен кеше нольгә эшли. Хәзер хәлләр бик авыр.","""Эшкә алыгыз әле дип ялварып килүчеләр нык артты""",Татарстан,5988,https://www.azatliq.org/a/26692225.html,2014-11-15T23:02:17+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар Илеш һәм Стәрлетамак районнарына урнаштырылачак диелә. Бүген, 8 апрельдә Башкортстан хөкүмәтендә үткән киңәшмәдә республика башлыгы Радий Хәбиров Белгород өлкәсе губернаторы Вячеслав Гладковбелән сөйләшүен әйткән. ""Кичә Белгород губернаторы белән сөйләштем. Безгә ярдәм сорап мөрәәгать иттеләр, балаларны кабул итәргә дип. Беләсез, Белгород өлкәсендә аларның хәлләр иңел түгел. Шуңа Белгород өлкәсеннән 500 баланы кабул итәчәкбез. Илеш районы белән Стәрлетамак үзләрендә урнаштырачак дип килештек"", дигән ул. Бу хакта ""Аспекты""хәбәр итә. Радий Хәбиров район башлыкларына балаларны каршы алу һәм урнаштыруда катнашырга кушкан""Алар болай да йончып киләчәк, анда һәр көн дөберди, һәр көн һәлак булалар. Алар үзләрен икенче өйләрендә кебек хис итсен өчен барысын да эшләргә кирәк"", дигән Хәбиров. Элегрәк Белгород өлкәсеннән Татарстан белән Тулага да 400 баланыкитерделәр. Ике ел элек Мәскәүнең Украинага каршы сугыш башлавы нәтиәсендә Украина балалары да даими яшәгән урыннарыннан, ватаннарыннан күчеп китәргә мәбүр. Аларны Русиягә чыгаралар. Шул исәптән украин балаларын Татарстан белән Башкортстанга да китерделәр. Мәсәлән былтыр сентябрьдә Башкортстанның гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры Ленара Ивановаәйтүенчә, хәзерге вакытта Башкортстанда Украинаның 30 баласы тотыла дипсөйләгән иде. Башкортстанның Илеш районындагы ""Орлёнок"" сәламәтләндерү аланында да фетнәчел Луһанскидан китерелгәнбалалар урнаштырылганиде. Аларда Русиягә һәм Башкортстанга мәхәббәт тәрбияләргә тырышулары сизелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хәбиров Башкортстанның Белгород өлкәсеннән 500 баланы кабул итәчәген әйтте,Яңылыҡтар,1658,https://www.azatliq.org/a/habirov-bashkortstanning-belgorod-olkasennan-500-balani-kabul-itachagen-aytte/32895792.html,2024-04-08T13:56:05+03:00
"23 декабрҙа Өфө университетының башҡорт филологияһы, көнсығышты өйрәнеү һәм журналистика факультетында Башҡорт яҙма әҙәбиәтенең ике томдан торған антологияһының исем туйы булды. Башҡорт яҙма әҙәбиәте буйынса ике томлыҡ антология донъя күрҙе. Беренсе томға - быуаттарға ҡараған төрки-башҡорт яҙма ҡомартҡылары инде. Орхон-Йәнәсәй ташъяҙмаларындағы текстар, төрки шағирҙары Йософ Баласағунлының Ҡотаҙғу белек, Әхмәт Йүгнәкиҙең Һибәт әл-хакаик әҫәрҙәре, Ҡорҡот ата китабы, Ҡол Ғәлиҙең Йософ ҡиссаһы, Сәиф Сараи, Ҡотоб һәм башҡа авторҙарҙың әҫәрҙәре хәҙерге башҡорт телендә бирелә. Икенсе томға - быуаттарҙа ижад ителгән тарихи-функциональ текстарҙан, сәйәхәтнамәләрҙән, Батырша хатынан, Тажетдин Ялсығолов әҫәрҙәренән өҙөктәр, Мәүлә Ҡолой, Утыҙ Имәни, Салауат Юлаев шиғырҙары индерелгән. Антология Өфө университетының башҡорт әҙәбиәте, фольклоры һәм мәҙәниәте кафедраһы уҡытыусы-ғалимдары профессор М. Х. Иҙелбаев, филология фәндәре кандидаты З. Ғ. Мырҙағолова тарафынан төҙөлгән. Китап киң ҡатлам уҡыусыларға тәғәйенләнә. Сарала Тарих тел һәм әҙәбиәт институты ғалимдары, М. Аҡмулла исемендәге башҡорт педагогия университеты уҡытыусылары, Өфө университетының ғалимдары ҡатнашты.",Башҡорт яҙма әҙәбиәтенең ике томдан торған антологияһының исем туйы булды,Яңылыҡтар,1176,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-12-23/bash-ort-ya-ma-bi-tene-ike-tomdan-tor-an-antologiya-yny-isem-tuyy-buldy-3084930,2022-12-23T17:54:00+00:00
"Ана, сибәрлеге менән генә түгел, ихлас йылмайыуы менән  барса халыҡты  үҙенә йәлеп иткән  шөһрәтле актриса Мәйсәрә Әхмәтовна тора.  Әхирәте уныһын һораша, быныһын. - Ҡуй инде, килендән уңманыҡ, Эй. Шул килен эшләмәй тип барҙы инде. Хәҙер күп ирҙәр эшләмәй инде ул, бер ул ғына эшләмәйҙер шул. Хәҙер эшләргә йүнле эше бармы ни- Ҡалай шәп булған! Егеттәрҙең үҙ ваҡытында башлы-күҙле булғаны арыу, –әхирәте ҡыуанысын белдерергә ашыҡты. - Ҡуй инде, ҡуй, әхирәт. Уларын да килен һыйҙырманы, ғазраил. - Бая ғына йөҙө айҙай балҡып торған  ханымдың хатта күҙ йәштәре килеп сыҡты. Унан ике-өс урында түңәрәктәр алып барыуы, үҙе аш бүлмәһендә йоҡлап йөрөүе хаҡында һөйләне ул. Октябрь башы. Тәбиғәттең алтын кеүек мәле.  Халыҡ театрҙы асыу миҙгеленә йыйылған.  Тамашаны алып   барыусы ҡыҙ йәйге осорҙағы яңылыҡтар менән таныштырҙы: кем ниндәй исем алған, кем ишен тапҡан. Унан залдағыларға ҡарап: - Ҡәҙерле дуҫтар, бөгөн беҙҙең арала сәнғәт алиһәһе Мәйсәрә Әхтәмовнан да бәхетле кеше юҡтыр, - тине. – Ул күптән түгел генә ҡарт өләсәй булды. Ҡотлайбыҙ һеҙҙе, Мәйсәрә Әхтәмовна! -Шөһрәтле актрисаға баҙрап торған гөлләмә  килтереп тотторҙолар. Шуны ғына көткән ихлас тамашасылар гөрләтеп ҡул сапты.  Иң алғы рәттә ултырған актриса урынынан ҡалҡынды ла,  балҡып-йылмайып, ынйы кеүек тештәрен күрһәтеп, залдағыларға баш эйҙе. Был мәлдә уның  күңелендә  ниндәй уй-тойғолар  сыуалғанын бер кем дә белмәй ине. Актриса ҡулындағы сәскәләрҙең иҙәнгә төшөп киткәнен дә һиҙмәне. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Әлегә бәпес тип ҡабаланмағыҙ.,Йәмғиәт,2129,https://henek.info/articles/common_material/2025-12-22/leg-b-pes-tip-abalanma-y-4516971,2025-12-22T12:55:00+00:00
"Уҡыусы ҡыҙ ойошторған янғында өс уҡыусының тәне янған: береһенең тәненең - 40 проценты, ҡалған икеһенең тән яныуҙары 15 процент, тип белдерә төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте: - Улар тән бешеү үҙәгендә реанимацияла. Үҙ аңында, үҙ аллы тын алалар. Төбәк дауаханаһы хакимиәте ата-әсәләрен реанимация бүлегенә ҡаршылыҡһыҙ үткәрергә рөхсәт итә. Һөжүм итеүсе ҡыҙ сүкеш менән ике ҡыҙҙы һәм бер уҡытыусыны йәрәхәтләгән. Уларҙы 20-се дауаханаға алып киләләр: бер ҡыҙҙың хәле уртаса ауыр, икенсеһенең хәле ҡәнәғәтләнерлек, ул дауаханаға ятыуҙан баш тартҡан.3 февралдә Красноярск крайы Кодинск мәктәбендә 14 йәшлек ҡыҙ уны рәнйетеүселәргә яуап ҡайтарырға маташып, бысаҡ тотоп килә, уҡытыусыны ла яраларға теләй, әммә уға синыфташтары ҡамасаулай. Һуңыраҡ ул параллель кластағы уҡыусы ҡыҙға бысаҡ менән сәнсә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ике көндә өс һөжүм,Яңылыҡтар,993,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/ike-k-nd-s-zh-m-4565897,2026-02-05T14:00:00+00:00
"– Уныһы пүстәк! Аттестатын да, дипломын да айн момент табабыҙ уны. – Юҡ, ағай, барыбер бирмәҫтәр. Экзамендар тапшырырға кәрәк бит! – Юҡҡа ҡурҡама-а-а! Аҡсаң булһа, хәҙер үҙҙәре килтереп бирәләр. – Ярай, диплом да алдыҡ, ти. Етәксе кешегә ҡотлауҙар яҙырға, һөйләргә лә кәрәк. Мин исем-фамилиямды яҙғанда ла ун хата ебәрәм. Ана, былтыр беҙҙә ауыл халҡы йыйылышып шишмә аша күпер һалғайнылар. Уны асырға ҙур етәкселәр килде, почет грамоталары тапшырҙылар, ҡотланылар. Күп һөйләнеләр. Мин һис улай булдыра алмам ул. – Уныһы ла ерунда. Етәксе кешенең ҡасан яҙышып ултырғанын күргәнең бар. Уның өсөн махсус кешеләр быуа быуырлыҡ. Мәҫәлән, замдар, помдар нимә өсөн тиһең! Бөтәһен дә улар яҙа. Һиңә матур итеп уҡырға ғына ҡала. – Мин матур ғына уҡый ҙа белмәйем. – Белмәһәң, ятларһың. – Шунан? – Шунан ни, төрлө байрамдарға, юбилейҙарға йөрөйһөң. Халыҡты ҡотларға кәрәк. Мәҫәлән, тиҙҙән Байғош районында бәҙрәф асалар. – Аһ. – Бер ҙә аһ түгел. Үҙең беләһең – беҙҙә һәр яңы нәмәне шартына килтереп асыу, ҡотлау, ҡыҙыл таҫманы киҫеү йолаһы бар. Әлбиттә, бындай яуаплы вазифаны бары етәксе генә башҡара ала. Һине икмәк-тоҙ менән ихлас ҡаршы алалар. Ә һин йылмаяһың, тарихи көн менән матур итеп ҡотлайһың. «Ҡотлайым», «матур йәшәйбеҙ», «тормош алға бара» тигәнерәк һүҙҙәрҙе әйтәһең. – Шунан? – Шунан ни, әлбиттә, шундай тантаналы саранан һуң һине һығылып торған банкет көтә. – Шунан? – Унда ла матур йәшәүебеҙ хаҡында әйтергә кәрәк. Шунан тип ни! Иртәгеһенә икенсе ауылда бәҙрәф эшләй башлағандар. Әле төҙөлөп бөтмәһә лә, уны ла мотлаҡ һин асырға тейешһең. Бында ла шул уҡ һүҙҙәрҙе әйтәһең. Беҙҙең тормошобоҙ яҡшырһын өсөн көс һалған етәкселәргә рәхмәт әйтәһең. Үҙең беләһең, беҙҙең халыҡ зарланырға ярата. Ундайҙарға ла һүҙең әҙер булһын. Дөрөҫ, әлегә ауырлыҡтар бар. Әммә былар ваҡытлыса ғына. Беҙҙең олатай-өләсәйҙәребеҙ бөтөнләй насар шарттарҙа йәшәһә лә, һис илауҙы белмәгән. Уларҙан өлгө алайыҡ. Бөтәһе лә үҙебеҙҙән тора. Киләсәктә коррупцияны еңеп, коммунизмда йәшәйәсәкбеҙ, тиң. Аңланыңмы инде? – Эйе, эйе. – Бына шулай – тегендә берәүҙең юбилейы, унан тағы икенсенеке. Тегендә-бында яңы төҙөлөштәр асып, ҡотлап йөрөй торғас, аҙна үтә лә китә. – Шулай ғынамы? – Юҡ әле. Ваҡытында халыҡтың күңелен дә күрә белергә кәрәк. – Нисек инде? Премия яҙыпмы? – Премия яҙһаң, шул уҡ көндө ашап бөтәсәктәр. Артыҡ аҡса ла юҡ. Ябай халыҡ грамота, миҙал тип үлеп бара. Иҫтәлекле бүләк кәрәк буласаҡ. Уны күргән һайын кәйефе күтәреләсәк, етәкселәргә рәхмәт уҡыясаҡ. – Әтеү нисек? – Үҙегеҙҙең берәй миҙалды эшләргә кәрәк. Иң шәптәрҙең ҡулдарын ҡыҫып, түшенә миҙал тағаһың, грамота бирәһең. – Аңланым, аңланым. – Аңлаһаң, хәҙер яҡшы костюм, баҙрап торған галстук, ялтлап торған туфли, затлы портфель барып ал. Белеп ҡуй, ҡустым, етәксе булһаң, аҡсаға мохтажлыҡ кисермәҫһең, унда-бында конверттар тоттора башлаһалар күҙең асылып ҡалыр. – У-у-у-у! Эшләйбеҙ уны, емертәбеҙ. Әтеү иртәгә үк етәксе булам. – Дөрөҫ! Уның бер ауырлығы ла юҡ! Ҡотлайым! Тик бер тапҡыр иҫкәртәм: бөтә ерҙә лә етәкселәреңде маҡтап телгә алырға онотма! Шунанмы? ! Шунан тағы иң мөһиме шул: һинең кеүек эшһеҙ йөрөгән туғандарым быуа быуырлыҡ, әкренләп эргәңә йыйырһың. Улар ҙа етәксе булырға тейеш.",Йүкә телефон,Юмор,3146,https://henek.info/articles/++--/2025-12-18/y-k-telefon-4512295,2025-12-18T10:50:00+00:00
"На площадке Уфимского Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра мирового уровня состоялась пресс-конференция, посвященная старту приема заявок на обучение в «Школе 21». Мероприятие прошло с участием Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан Андрея Назарова, директора «Школы 21» Александра Федякова, а также управляющего Башкирским отделением Сбербанка Азамата Салихова.",В Башкортостане стартовал прием заявок на участие в «Школе 21»,Йәмғиәт,421,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-05/v-bashkortostane-startoval-priem-zayavok-na-uchastie-v-shkole-21-4146393,2025-03-05T21:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатар мәгърифәтче галиме яшәгән бу йорт  гасырның икенче яртысында төзелгән. Казанда татар халкының мәгърифәтче галиме, язучы Каюм Насыйрияшәгән агач йортны төзекләндерәчәкләр. Париж Коммунасы урамындагы бу йортта хәзер аның музее урнашкан. Бинаны саклап калу проектын ""Татинвестгражданпроект"" оешмасы әзерләгән һәм аны Татарстанның мәдәни мирас объектларын саклау комитеты сайтында чыгарганнар, дип хәбәр итә""Бизнес "". Каюм Насыйри яшәгән агач йорт гасырның икенче яртысында төзелгән. Башта ул Галиев мәчете мөәзине М. Хөсәеновныкы булган. Хәзерге вакытта бина Татарстан милке булып тора һәм аның белән республиканың Милли музее идарә итә. Йортның беренче катында мемориал бүлмә, күргәзмәләр залы, вестибюль, чишенү бүлмәсе, сувенирлар сата торган урын һәм касса, бәдрәф урнышкан. Икенче катта - экспозиция-күргәзмә залы, фойе, мөдир бүлмәсе, хезмәткәрләрнең бүлмәләре. Төзекләндергән чакта йортны үзгәртү ниятләнми. Хәзерге вакытта аның диварлары каза хәлендә дип бәяләнә. Агач корылмаларны ныгытырга, идәннәрне, су агызу торбаларын алыштырырга тәкъдим ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда Каюм Насыйри музеен төзекләндерәчәкләр,Яңылыҡтар,1220,https://www.azatliq.org/a/kazanda-kayum-nasiyri-muzeen-tozeklanderachaklar---divarlari-kaza-halenda-/33093886.html,2024-08-27T09:22:10+03:00
"Был «Теләктәр шыршыһы» хәйриә акцияһында мөмкин булды. 5 йәшлек малай поездар менән ҡыҙыҡһына, киләсәктә һөнәрен дә ошо йүнәлеш менән бәйләргә теләй. Бөгөн тимер юл хеҙмәткәрҙәре малайҙы, әсәһе һәм өләсәһе менән бергә ҡаршы алып, «Финист» электропоезын күрһәтте. Уға Яңы йыл күстәнәсе лә тапшырылды. Матвей машинист кабинаһында булып, уның эсендәге йыһаздар менән танышты.",Р. Хәбиров Стәрлетамаҡтан Матвей Ғәлиуллиндың машинист булыу хыялын үтәне,Яңылыҡтар,372,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-11/r-h-birov-st-rletama-tan-matvey-liullindy-mashinist-bulyu-hyyalyn-t-ne-4080328,2025-01-11T12:03:00+00:00
"Был мәсьәләлә тәүҙә ошоға иғтибар итеү мөһим: артығын ашау ғәҙәте улығыҙ уҡырға ингән осорҙа килеп сыҡҡан. Тап шул саҡта тыныслығығыҙ юғалған. Йәғни, уҡырға инә алмай ҡуйһа, тип ҡурҡҡанһығыҙ. Ғәҙәттә, ҡурҡыу артында көслө хәүеф тойғоһо ята. Һеҙгә өҫтәмә һорауҙар ҙа бирер инем. Бала уҡырға инмәһә, нимә була? Һеҙгә ниндәй бәлә янай? Мәҫәлән, кемдер баланың киләсәге өсөн үҙен ғәйепле тойоуҙан ҡурҡа. Насар әсәй икән, балаһын тейешенсә уҡытмаған, уның киләсәгенә яуаплы ҡарамаған, тип әйтеүҙәренән ҡыйынһына. Унан да тәрәнерәк хәүеф – ошондай килеш мине ҡабул итмәҫтәр, ситкә тиберҙәр, тигән шик тә булыуы ихтимал. Тағы оялыу ҡушыла. Эске донъяла хәүеф көсәйә. Был – организм өсөн ҙур көсөр-гәнеш. Ҡурҡыныс янаһа, «ҡас», «һуҡ» йә «тынып ҡал» реакцияһы үҙ эшен башлай. Йәғни һеҙҙең осраҡта «ҡас»ыу – самаһыҙ ашау ярҙамында проблеманан йәшенергә тырышыу кеүек. Тимәк, ҡасандыр барлыҡҡа килеп, тамыр йәйгән ғәйеп, оят тойғолары өҫтөндә эшләү кәрәк. Сәбәбе – һеҙҙең күңелдә. Ни өсөн тигәндә, ҡасандыр ниҙер килеп сыҡмаған, хаталанған өсөн тәнҡит, бәлки, ғәйепкә тарттырыу (һуғыу, ҡурҡытыу), «икеле» билдәһе, көлөү, оялтыу булғандыр. Шул ваҡытта травма алған бәләкәй бала әле һаман һеҙҙең эстә йәшәй. Уның инде ҡабат шул уңайһыҙ тойғоларҙа, хәүефтә ҡалғыһы килмәй. Кеше тынысһыҙлана,  аңында төрлө дәһшәтле хәлдәрҙе күҙ алдына баҫтыра. Әле нимә эшләргә мөмкин? Иң ябайы: 5–10 минутҡа бер үҙең ҡал, уңайлы итеп ултыр йә ят, күҙҙәреңде йом һәм тын алышыңа иғтибар ит, үҙеңдең торошоңдо ситтән күҙәт. Артабан ошо техниканы өҫтәргә мөмкин: ниндәй тауыш ишетәһең, тәнең нимә тоя, ниндәй тәм, еҫ һиҙәһең, нисек ултыраһың йәки ятаһың  – аң аша ситтән күҙәт. Көн һайын ошо күнекмәләрҙе эшләгәндә лә кеше тыныслана, иғтибарын икенсе нәмәләргә йүнәлтергә өйрәнә. Сөнки, иғтибар тик борсоп торған мәсьәләлә икән, ул ҙурая ғына һәм стресс, борсолоу ҙа көсәйә. Һеҙгә ошо тын алыу һәм «5 тойғо» техникаларын эшләргә тәҡдим итер инем. Ғөмүмән, ул барлыҡ стресс, борсолоу кисергәндәр өсөн дә файҙалы. Шулай уҡ көн һайын, ярты сәғәт булһа ла, өндәшмәү практикаһын ҡулланып ҡарағыҙ. Ҡулға телефон алмайбыҙ. Шулай кеше юғалған көсөн, энер-гияһын үҙенә ҡайтара, күңелендәген ишетә, аңлай башлай. Күнекмәләр ыңғай һөҙөмтә бирә. Уға ҡушып, спорт менән шөғөлләнеү, аҡһымдарға, шәкәргә бай ризыҡтарҙы кәметеү ҙә ярҙам итә. Ә инде ирҙең ситләшеүе, айырым ятып йоҡлауы – бары эҙемтә. Күҙ алдына килтерәйек: ир эштән арып, ниндәйҙер мәсьәләләр хәл итеп ҡайта. Өйҙә уның тыныслыҡ тапҡыһы, ял иткеһе килә. Ләкин уны борсоулы ҡатын ҡаршы ала, етмәһә, әрләшә, үҙенән ҡәнәғәт түгел, тынысһыҙ. Бындай ҡатын-ҡыҙ һөйкөмлө күренмәй шул – этәрә. Үпкә, тәнҡит хәлде ҡатмарлаштыра ғына. Стресс, көсөр-гәнеш арта. Барыһын яйға һалыуҙы үҙеңдән башлау хәйерле. Беренсе сиратта, үрҙәге күнекмәләрҙе үтәү. Иргә дәғүәләрҙе туҡтатыу. Яҡшы психолог менән эшләй башлау. Үҙеңә оҡшаған шөғөл табып, китаптар уҡып, ҡыҙыҡлы кешеләр менән аралашып, күңелегеҙҙе байытығыҙ. Күрерһегеҙ, һеҙ, тынысланып, иғти-барҙы үҙегеҙгә йүнәлтеп, тормоштан ҡыуаныс таба башлағас, тәнегеҙ ҙә һомғолланыр. Иманым камил, ирегеҙҙең дә мөнәсәбәте яҡшырыр. Гөлсинә ЙОСОПОВА, психолог.",«Артыҡ ауырлығым йонсотто. »,Сәләмәтлек,3103,https://bashkizi.ru/articles/psiholog_k___she/2025-11-10/arty-auyrly-ym-yonsotto-4459919,2025-11-10T14:08:00+00:00
"26 апреля в Конгресс-Холл ""Торатау"" в 19:00 пройдет - ПРОФСОЮЗНЫЙ ФЕСТИВАЛЬ КВН СРЕДИ ТРУДЯЩЕЙСЯ МОЛОДЁЖИ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН Пригласительный билет можно получить по ссылке: .. .",ПРОФСОЮЗНЫЙ ФЕСТИВАЛЬ КВН СРЕДИ ТРУДЯЩЕЙСЯ МОЛОДЁЖИ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН,Яңылыҡтар,182,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-25/profsoyuznyy-festival-kvn-sredi-trudyascheysya-molodyozhi-respubliki-bashkortostan-4214778,2025-04-25T11:40:00+00:00
"Үҙем уны фотоһүрәттәрҙән һәм яҡындарымдың һөйләүҙәренән генә беләм. Хәйретдин Фәтхетдин улы Нәзиров 1910 йылда Ғафури районының Ҡауарҙы ауылында тыуған. Уның атаһы Фәтхетдин 7 йыл Төркөстанда хеҙмәт иткән. Бик ауыр шарттарҙа йөрөүе арҡаһында, дүрт балаһын ҡалдырып, үлеп киткән. Иң бәләкәй балаһына, ҡарт олатайыма, биш кенә йәш булған. Уны күрше латыш хуторынан (хәҙерге Архангел районы Максим Горький ауылы) алдынғы ҡарашлы ғаилә уллыҡҡа алған. Һәйбәт тәрбиә биргәндәр: ҡарт олатайым урыҫ һәм латыш телдәрен белеп үҫкән. Октябрь революцияһы, граждандар һуғышы йылдары уның балалыҡ осорона тура килгән. Латыштар хуторҙан ауылдарға берләшә башлағас, егет ҡорона етеп, тыуған төйәгенә ҡайтҡан һәм ҡарт өләсәйебеҙ Фатиха Мырҙагилде ҡыҙына өйләнгән.1941 йылдың көҙөндә ҡарт олатайым Ҡыҙыл Армия сафына алынған. Алкинда әҙерлек үткән һәм Ленинградтан күсереп килтерелгән хәрби моторҙар эшләү һәм нефть эшкәртеү заводтарын эшләтеп ебәреүҙә ҡатнашҡан. «Заводты күсереп төҙөү һуғыштан да ауырыраҡ ине», – тип хәтерләп һөйләгән ул әсәйемдәргә. Сөнки фронтты тейешле техника һәм яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе булған. Күп тә үтмәй, ҡарт олатайымды яуға оҙаталар. Ул Белоруссия фронтының 444-се уҡсылар полкында немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса һуғышҡан. 1945 йылдың 14 ғинуарында ҡаты яраланған һәм 30 майға тиклем 1397-се ялан госпиталендә дауаланған. Контузия һөҙөмтәһендә ул 9 майға тиклем иҫһеҙ ятҡан. «Шул көндө генә аңыма килгәнмен. Обход ваҡытында хәрби медицина полковнигы Поповтан: «Как на фронте? » – тип һорағас, ул: «Мы победили! » – тип мине ҡосаҡлап алды. Еңеү шатлығын шулай билдәләнек», – тип һөйләгән ейәндәренә. Шуныһы ҡыҙыҡлы, ошо полковник һуғыштан һуң Башҡортостанға ҡайтып, оҙаҡ йылдар табип булып эшләгән икән. Дауаханаға барған һайын ҡарт олатайымды, яҡын туғанылай күреп, ҡосаҡлап алыр булған. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн ҡарт олатайым дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Олатайым, әсәйем һөйләүе буйынса, тура һүҙле, намыҫлы, ихлас кеше булған. Алдаҡсыларҙы, ике йөҙлөләрҙе, ялҡауҙарҙы ене һөймәгән. Үҙен кемдәндер айырып күрһәтергә лә тырышмаған. «Бөтә ил менән һуғыштыҡ! Еңеүҙә бөтә халыҡтың да өлөшө бар! » – тип тыйнаҡ ҡына әйтә торғайны, ти әсәйем. Тыл хеҙмәтсәндәрен дә ныҡ ихтирам иткән. «Фронт кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин ителмәһә, беҙ еңә алмаҫ инек», – тип һөйләр булған. Һуғыштан ҡайтып, яралары бер аҙ уңалғас, ҡарт олатайым ҡул ҡаушырып ултырмай, инвалидлыҡҡа һылтанып ятмай. Ул колхозда мал көтә, аттар яратҡанға күрә, ат ҡараусы булып эшләй. Илдә сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү башланғас, пар ат егеп, 50 саҡрым алыҫлыҡтағы Табын ауылынан хужалыҡтағы техникаға яғыулыҡ-майлау материалдары ташыған. Ошо тырыш һәм фиҙакәр хеҙмәте өсөн ҡарт олатайыма 1957 йылда СССР Юғары Советының указы менән «За освоение целинных земель» миҙалы бирелгән. Һуңынан һөтсөлөк фермаһына эшкә күскән. Был тынғыһыҙ хеҙмәте өсөн ул заманда орденға тиң иҫәпләнгән «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына – 100 йыл» юбилей миҙалына лайыҡ булған. Быларҙан тыш, ҡарт олатайымдың Бөйөк Еңеү һәм Совет Армияһының юбилейҙары уңайы менән бирелгән бик күп наградалары, шулай уҡ колхоз идараһы һәм район советының Маҡтау ҡағыҙҙары бар. Ҡарт олатайымдар нәҫеленән өс бер туған – Айытбай, Хәйретдин, Ғәлимйән Нәзировтар 1941 йылда һуғышҡа алынып, өсөһө лә фронттың алғы һыҙығында була. Өс бер туғандан Ғәлимйән бабайыбыҙ ғына иң оҙағы йәшәгән. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйем 50 йыл татыу, мөхәббәтле ғүмер иткән. Берҙән-бер улдары – ҡәҙерле олатайыбыҙ Мәүлимбирҙе Хәйретдин улына яҡшы тәрбиә, юғары белем биреп, тормош юлына аяҡ баҫтырғандар. Әлеге көндә ҡарт олатайыбыҙ нигеҙендә әсәйемдең ата-әсәһе – олатайыбыҙ менән өләсәйебеҙ донъя көтә. Беҙ улар янына һәр ваҡыт һағынып, ашҡынып ҡайтабыҙ. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйемдең биш ейән-ейәнсәренән хәҙер беҙ – ун алты бүлә-бүләсәре бар. «Олатайлы үткән бала сағыбыҙға мең-мең рәхмәтлебеҙ! Уның наҙын, тәрбиәһен, тормош тәжрибәһен алып, намыҫлы һәм илһөйәр булып үҫтек», – ти әсәйем. Мин дә илебеҙҙең именлеген һаҡлаған ғәзиз ҡарт олатайымдың бүләсәре булыуым менән сикһеҙ ғорурланам. Гөлнәзирә ТАЙСИНА. Өфө районы, Шамонин мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡарт олатайым – ғорурлығыбыҙ!,Еңеү,4580,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-01/art-olatayym-orurly-yby-4335900,2025-08-01T23:40:00+05:00
"Лилиана СафинаӘсәдуллаев йорты тирәсендә бәхәс, тарткалашу тынмый. Йорт татарныкы булып каламы, юкмы дип мәхкәмә юлларын таптаганда, Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенең йөзек кашы булган ""Умарта"" проекты Әсәдуллаев йортында эшчәнлеген туктата. Бу – аның итәкчесе Лилиана Сафинаның карары. Лилиана биредә иң озак эшләүче хезмәткәрләрнең берсе, аның тел курсларында инде меңләгән кеше укып чыкты. ""Эхо Москвы"" радиосындагы""Говорим по-татарски""проектын да Лилиана тартып барды. Әмма Сафина белән Мәскәүнең татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Фарисовның юллары аерыла. Аларны Татарстанның Мәскәүдәге вәкиле Равил Әхмәтшинда килештерә алмаган. Азатлык низагның нигезендә нәрсә ятканы, ул алып барган проектлар язмышы, Әсәдуллаев йортының эшчәнлеге турында сорады. — Лилиана, матур гына эшләп йөри идегез бит, ни өчен китәргә булдыгыз, низаг нәрсәдән килеп чыкты? — Бу хәл бары тик минем Фәрит Фарисов белән килешә алмауга бәйле. Мин өстәл сугып, басым ясап эшләүне кабул итә алмыйм. Хәрбиләрчә тавыш күтәреп, кычкырып фәрманнар бирүгә буйсына торган кеше түгелмен. Мин аның солдаты түгел, мин – укытучы. Әсәдуллаев йорты кычкырыш-талаш урынына әйләнде. Китәргә булдым, мондый кешесезлек мөнәсәбәткә түзеп тора алмыйм. Татар теле курслары Дәүләт китапханәсендә дәвам итәчәк. ""Умарта""ның дәресләре атнага ике тапкыр барачак. Барысы да сөйләшенде, килешенде. Беренче ыелыш 26 сентябрьгә билгеләнгән. ""Умарта""да минем белән бергә тагын ике укытучы эшли, берсе – тел белгече, икенчесе әдәбиятны укыта. Барысы да яхшы булачак дип өметләнәм. Дөрес, Әсәдуллаев йорты, татар урыны буларак, монда ыелу, уку иң дөресе иде, әмма бу әлегә мөмкин түгел. — Фарисовның ямьсез сөйләшүенә генә бәйлеме бу низаг? Әллә акча, проект бүлешү бармы? — Барысын да ачып сөйләп бетә алмыйм. Фарисов та дәшми, мин дә әйтмим. Әмма ул акчага, проектларга бәйле һәм ул юк урында барлыкка килде. Моңа кадәр аңлашып яшәдек. Ничек кенә булмасын, Әсәдуллаев йортында эшләү, укытучы булып хезмәт итү миңа үсеш бирде, нәтиәләр булды, бай тәрибә туплый алдым. Ул бер татар гаиләсе иде. Неформаль урын, әмма бер мизгелдә бу юкка чыкты. Мин Фәрит әфәндене яманлыйсым килми, әмма, кешесезлеккә Фарисов чорында тап булдым. Соңгы атналарда бик кырыс формада сөйләштек. Бу – минем өчен көтелмәгән низаг. — Акча дидегез, төгәлрәк сүз нинди акча турында бара? — Мин Әсәдуллаев йортында 2003 елдан бирле эшлим, укыту бер көнгә дә өзелеп тормады. 2012 елда Әсәдуллаев йортында ""захват"" булды, ул вакытта ике ай тирәсе мәчеттә эшләдек тә аннары кире татар йортына кайттык. Мине эшкә Рәсим Акчуриналды, аның кулы астында эшли башладым. Быел ""Рамазан чатыры""ндагы ифтарда күрештек, сезне эшкә алу никадәр дөрес карар булган, нәтиәле эшегезгә рәхмәт, диде. Әнвәр Хөсәеновбелән дә эшләдем. Ул вакытта тел дәресләре өчен хезмәт хакын ала идем, барысы да тотрыклы рәвештә булды. Дәресләр уза, хисап языла, акча да килә, бернинди дә проблем юк. Фарисов килү белән бу тукталды. Ул үзмәшгульлек системына күчегез, акча эшләгез, үзегезне үзегез кайгыртыгыз диде. Мин инде дәресләремне түләүле уздыруга күчәргә мәбүр булдым. Башта аена 1 мең сум иде, аннары 1200 сум булды. Әмма кешеләр саны кимемәде. Татар оешмаларына гадәттә бер үк кешеләр йөри, ә ""Умарта""да татарга кагылышы булмаганнар күп иде. Украин егете, белгече Валентин татар телен өйрәнә, мәсәлән. Иң мөһиме – эш бит нәтиәле. Алар барысы да атлыгып йөри. Миннән татар ясагыз, татар телендә әдәбият әсәрләрен укыйсым килә дип тырышып йөриләр. Аренда өчен акча алынмады. Бүлмәдәге өстәл, урындыклар – татар йорты милеге, интерактив тактага Татарстанның грантын отып ия булдык. Бүлмәне карау, бизәү безнең өскә калды, хәтта идән юуга да гариза язарга туры килә иде. Кешеләрне туплау барысы да ""Умарта"" көче белән башкарылды. Матбугат, социаль челтәрләрне эшкә игүгә үзебезнең көч керде. Әсадуллаев йортында моны белүче дә булмады, шөгыльләнүче дә табылмады. Лилиана Сафина татар телен төрле милләт, төрле яшьтәге кешеләргә укытаШуны да әйтәсем килә, соңгы елларда Әсәудуллаев йорты тирәсендә шау-шу артты, гел ниндидер тарткалаш. Миңа, мәсәлән, бу күңелсез күренеш. Укучыларны ыярга, төркемнәр тупларга кирәк, ә миңа кешеләр ул йорт сатылмады әле, анда ниндидер бәхәс бара бит, безне кертәләрме анда, юкмы дип сораулар яудыралар. Кешеләрне тынычлыкта укытасым килә. Әмма бу юк. — Низагны әмәгатьчелеккә чыгармауны сорап сезгә басым ясалган дигән сүз дөресме? — Басым булмады, әмма сөйләмә, читкә чыгарма дип үтенделәр. Кешеләргә әйтмик, йотыйк диделәр. Бу – әлеге дә баягы татарның дәшмичә телен тешләп калу, түзү, кеше ни әйтер дип уйлап яшәү. Канга сеңгән гадәт, әмма мин дәшми калуны дөрес дип санамыйм. Ялларда Равил Әхмәтшинмине, Фәрит Фарисов, Эмиль Фәйзуллинны үз янына чакырды. Аңлашырга тырыштык. Әхмәтшин дөрес эшләде, безне берсүзсез кабул итте. Китүем турында, планнарым барын әйттем, ул үз чиратында рәхмәтлебез, минем проектларга ярдәм итәчәкбез диде. Ул низаг нәрсәгә бәйле дип сорап та карамады. — Сезнең һәм Мәскәүнең татар милли-мәдәни мохтариятенең уртак проектларның берсе–ул ""Эхо Москвы"" радиосында чыккан ""Говорим по-татарски"" тапшыруы. Аның язмышы нинди булачак? — Нәкъ бер ел элек, 20-21 август тирәләрендә миңа ""Эхо Москвы"" журналисты Максим Куренковшалтыратты, үз идеясен әйтте. Уфада инде мондый проект бар иде, алар аны Мәскәүдә дә эшлиселәре килде. Телне белүче кешене эзли-эзли миңа чыканнар. Параллель рәвештә Фәрит Фарисовка да мөрәәгать иткәннәр. Бергәләшеп кереп киттек бу проектка. Мин аны минеке, яки Фарисов үзенеке дип әйтә алмый. Юрганны үземә тартмыйм, әмма төп көч минеке һәм Куренковныкы. Форматын да бергәләп уйлап таптык. Әле дә эзләнүдә, проект үзгәрешләр кичерә. Ул бит сүзне генә уйлап таптың гына түгел, кагыйдәсен дә табарга, иңел итеп аңлатырга да кирәк. Хәзер сәяси хәбәрләр күп, без шуңа нигезләнеп эшли башладык. — Бу эш өчен акчаны кем түли? — Берничә аен Фәрит Фарисов түләде, әмма ул тукталды. Минем акча юк, мәхкәмәләргә акча китә диде. Әмма мин проектны ташламадым, дәвам иттем. Вәгъдә ителгән икән, ул дәвам итәргә тиеш иде. Хәзер инде бу проектта ""Умарта""га да сылтама булачак. — Татар милли-мәдәни мохтарияте каламы? — Бу хакта белмим, әмма үзем ""Умарта"" проектын ясаучылар сафында калам. Мохтарият турында сорауга килгәндә, бергә башлаганбыз икән, ул оешма дәвам итәргә хокуклы дип саныйм. — Әсәдуллаев йортында бәхәс, шау-шу күп, шуңа эшлисем килми дидегез. Ни сәбәпле татар йорты тирәсендә шулкадәр ызгыш куба? Проблем нидә? — Бердәмлек юк, төп проблем шунда. Ә кешеләр, команда лидер тирәсендә туплана. Фарисов лидер була алмый. Ничә ел эшли, әмма мәдәни үзәкнең үсеше турында бер генә эш планы юк, юл харитасы да булдырылмады. Һәрхәлдә мин аны күрмәдем. Бер тапкыр гына да коллектив белән ыелышып үсеш, планнар хакында фикерләшү булмады. ырлап кына булмый бит. 18-19 ыр коллективы, бер бию төркеме. Башка эш беткәнме? Шулай да ике тапкыр ыелыш булган икән, берсе – 4 ноябрьдә узган йөрешкә чыгу мәсьәләсе, икенчесе 9 майга чыгу турында сөйләшү иде. Шуның белән бетте. Быел, әйдәгез әрләшеп йөрмик, ыелышыйк дип күпме тапкыр әйттем. Ярар, ыелыйк дип килештеләр, килделәр, әмма сөйләшү чамасы белән ярты сәгать дәвам иткәндер. Шуның 15 минуты миңа китәргә кирәк, анда тыгыннар барлыкка килә дип сөйләшүгә китте. Кулда план булмыйча кая барабыз дигән сорауга да авап юк. Рәсим Акчурин булганда мондый проблем юк иде. Эшкә керешкәнсең икән, аны тартып барырга кирәк. Сүз дә юк, Фәрит Фарисов талантлы кеше, ул ырлый да, шигырь дә яза, күпкырлы шәхес. Әмма татар дөньясы ул шоу түгел. игелеп эшләргә кирәк. Мәдәният, татар теле проблемын белә торган команда туплап алга таба барырга кирәк. Мин араларны өзмим, әмма Әсәдуллаев йорты ниндидер талаш, тарткалаш урынына әйләнде. Мәхкәмә артыннан мәхкәмә, кешеләр, талаша, әрләшә, үпкәли. Башка сыймаслык хәлләр булды. Гаяр Искәндәров, Виталий Мусинны кертмәскә дигән фотолар, белдерүләр эленде. Бу бит итимагый урын, кеше никадәр синең оппонент булмасын, алай эшләргә ярамый. Әсәудуллаев йортына теләгән кешенең керергә хокукы бар. Кешеләргә дустанә комфортлы урын кирәк. Бераз тынычлансыннар иде, бәлки, кире кайтып та булыр. — Нинди планнарыгыз бар? — ""Умарта""ның эше дәвам итәчәк, тиздән шагыйрь Дәрдмәндкә багышланган кичә булачак. Әйткәнемчә, 26 сентябрь тел курсларының беренче очрашу булачак, күпме кеше килер – белмим. Әмма татар телен укыту моңа кадәр ничек барды, шулай барачак. Мин бу эшне яратып башкарам, татар телен өйрәтү – минем миссия ул. Китапханәгә рәхмәт, алар түләүсез безне үз йортларына кертә. Фәрит Фарисов– 2013 елдан Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенең президиум рәисе. Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдиннең киңәшчесе, шураның химаячеләр рәисе. елларда Чечня президенты киңәшчесе, шулай ук Чечняның милек мөнәсәбәтләре министрлыгы идарәсе итәкчесе. Юридик фәннәр кандидаты. Русиянең спорт мастеры. Русия мөселманнары турында төрле фәнни хезмәтләр, тикшерүләр, ""Татар халкының серләре"" дип исемләнгән китап авторы.","""Әсәдуллаев йорты ызгыш урынына әйләнде. Китәргә булдым""",Татарстан,8863,https://www.azatliq.org/a/30155089.html,2019-09-10T21:00:45+00:00
"24 ғинуарҙа Яңауыл районына эш сәфәре мәлендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров яңыртылған балалар сәнғәт мәктәбен ҡараны. Был бинаны ремонтлау Мәҙәниәт милли проектының Мәҙәни мөхит федераль проекты сиктәрендә башҡарылды. Был учреждение 1987 йылда төҙөлгән бинала урынлашҡан. Унда 26 уҡытыусы эшләй, төрлө йүнәлештәр буйынса 530 бала белем ала – фортепиано, тынлы һәм халыҡ ҡоралдары, хореография, һүрәт төшөрөү. Яңауылдағы балалар сәнғәт мәктәбен учреждение коллективы 2023 йылдың декабрендә Радий Хәбировҡа тура бәйләнешкә мөрәжәғәт иткәндән һуң 2024 йылда ремонтланылар. Төҙөүселәр ҡыйығын, фасадын, ингән урынды яҡшы торошҡа килтергән, һыу менән тәьмин итеү, канализация, йылытыу, электр менән тәьмин итеү системаһын яңыртҡан, эргәләге биләмәне төҙөкләндергән. Айырыуса ҙур иғтибар хореография залына бирелгән. Иҙәндәрҙе алмаштырған ваҡытта махсус япма түшәлгән. Радий Хәбиров оркестр, баян, сәнғәт тарихы, хореография кластарын, тамашасылар залын ҡараны. Мәктәп директоры Ильяс Тимершин ижади коллективтарҙың уңыштары тураһында һөйләне. Мәҫәлән Йондоҙсоҡ ансамбле 2025 йылда Ҡытайҙа Алтын майҙан халыҡ-ара фестивалдә лайыҡлы сығыш яһаған. - Балаларҙың хәҙер ниндәй шарттарҙа шөғөлләнеүен күреп күңел һөйөнә, - тине Радий Хәбиров. – Беҙ йыл һайын бер-ике ошондай объектты ремонтларға тырышабыҙ. Быйыл Үрге Ҡыйғыла балалар сәнғәт мәктәбе төҙөлөшөн башларға торабыҙ – унда бик ныҡ көтәләр. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Республика Башлығы Яңауылда булды,Әҙәбиәт,1502,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-24/respublika-bashly-y-ya-auylda-buldy-4549311,2026-01-24T16:45:00+00:00
"Үкенесле һөйөүем ямғырлы бер кистә башланды. Һыуыҡ ятаҡ бүлмәһендә шәлгә уранып, бер үҙем китап уҡып ятҡанда, ишеккә туҡылдатып, Гөлназды аҫта көтәләр, тип ҡысҡырып китеп барҙылар. Кем килде икән, тип аптырап, вахтаға төштөм. Унда, тәҙрә янында, лысма һыу бер егет кенә бар. Вахтерҙан һорайым: Ә кем мине, 216-сы бүлмәнән Гөлназды, саҡыртты? – тип. Ул тәҙрә буйында торған егеткә ымлай: Ана тора. Вертушка аша сыҡтым да, егеткә барып, һаумыһығыҙ, ә һеҙ кем булаһығыҙ, тип өндәштем. Уның күҙҙәре йомрайҙы: – Һаубыҙ әле, һылыу. Мин – Илгиз. Ә һеҙ үҙегеҙ кем әле? – Һы, һеҙ мине саҡыртҡанһығыҙ ҙа һуң. Гөлназ мин. Егет киң йылмайҙы: – Мин ни ауылдаш ҡыҙҙы эҙләп килгәйнем, Гөлназ, 216-сы бүлмәлә йәшәйем, тигән һымаҡ булғайны. Яңылышҡанмын, ахыры. Инде мин йылмайҙым: – Юҡ-юҡ, дөрөҫ! Беҙ Гөлназ апай менән бер бүлмәлә йәшәйбеҙ. Улар, дүртенсе курстыҡылар, әле практикала. – Ә һин нисәлә уҡыйһың, матур бәпес? – ҡара сәсле егет һингә күсте. – Беренселә, – уның үткер ҡарашынан баҙаным. – Мин бәпес түгел, өлкәнмен, 15-ем тулды. – Ҡарале, улай ныҡ өлкән булғасһың, миңә сәй эсереп сығармаҫһыңмы? Өшөттөрҙө. Вахтала документын ҡалдырып, беҙҙең бүлмәгә күтәрелдек. Мин уға сәй эсергән булдым. Көлә-көлә хәбәрен теҙгән мыҡты кәүҙәле шаян егеткә хайран ҡалып, ҡарашына, тауышына арбалғандан-арбалдым. Ул мине яғымлы тауышы менән сорнап алғандай тойолдо. Тауышын тыңлап, эргәһендә ултырыуы ла оло ләззәт, кинәнес ине. Илгиз бүлмәләш Гөлназ апайҙың егете булып сыҡты, бергә йөрөй башлауҙарына бер ай самаһы ғына ине. Ул да мине тәү күреүҙән оҡшатып, тиҙҙән ауылдашы менән араларын өҙҙө. Гөлназ апай уны яратҡан булған, һыр бирмәҫкә тырышһа ла, байтаҡ ваҡыт яуапһыҙ һөйөү утында янды. Осло беҙҙе тоҡта йәшереп һаҡлап булмай – бүлмәләш ҡыҙҙар минең Илгиз менән осрашып йөрөүемде белде. Әлбиттә, кәрәкте бирҙеләр: мине илатҡансы әрләп-әрләп, һөйләшмәй, ваҡ-төйәк этлек ҡылдылар. Түҙер әмәл ҡалмағас, уларҙан ҡасып, бер әбейгә фатирға күсеп сығырға мәжбүр булдым. Фатир өсөн аҡса түләргә кәрәк бит, иҙән йыуырға эшкә төштөм. Уҡып та, эшләп тә йөрөүе ауыр ине, шуға ла кире ятаҡҡа ҡайттым, миңә икенсе бүлмәнән урын таптылар. Дүртенсе курстар уҡыуҙарын тамамлағас, еңел тын алдым. Тиҙҙән Илгизде армияға алып киттеләр. Ул тәүҙә Ашхабадта учебка үтте, шунан Афғанстанға эләкте. Бында ни рәхәт, ҡыҙыу ҡояш аҫтында ҡыҙынып тик йөрөйбөҙ, ике ҡулға бер эш – руль әйләндереү, саң ғына йонсота, – тип хаттар яҙҙы. Хаттарына ҡарағанда, тып-тыныс урында еңел генә хеҙмәт итәме ни! Аҙаҡ ҡына унда тамуҡ булыуын, һыуһыҙ интегеүҙәрен, туҡтауһыҙ сирләүҙәрен, иптәштәрен юғалтыуын һөйләне. Илгиз яраланып, госпиталдә ятыуы хаҡында ла белдермәгәйне, аныҡ ҡына ҡасан ҡайтып етерен дә хәбәр итмәне, сөнки үҙе лә белмәне. Хаттары тулы һөйөү, киләсәккә пландар ине. Ул армиянан ҡайтҡан мәлдә мин ата-әсәйем менән күрше өлкәлә туғандарҙа булдым. Ағайым менән еңгәм аварияға тарып, хәлдәрен белешергә барғайныҡ. Барабыҙ ҙа ҡайтабыҙ, тип уйлағайным. Ләкин мине шунда ике айға ҡалдырҙылар – туғандарға ауыр ваҡытта бала ҡарарға ярҙам итешергә. Хәҙерге кеүек кеҫә телефондары, Интернет, социаль селтәрҙәр булһа, Илгиз менән хәбәрләшеп, юғалтышмаҫ инек, ә ул заманда хаттар аша ғына бәйләнеш тотҡайныҡ. Икенсе өлкәгә юлланыуыбыҙ тураһындағы хатым уға барып өлгөрмәгән, Илгиз армиянан ҡайтҡан булған. Ул мине юғалтып, Гөлназ мине ҡаршы алманы, ташланы, тип бошонған. Август аҙағында өйгә ҡайтыуыма Илгиздән килгән телеграмма, әллә нисә хат мине көтә ине. Ҡыуаныстан үрле-ҡырлы һикереп, илай-илай хаттарын уҡыным, яуап яҙҙым. Күп тә үтмәне, Илгиз күрешергә килеп етте. Һөйләшеп һүҙҙәр бөтмәне, киләсәккә пландар ҡорҙоҡ. Минән бәхетле кеше юҡ ине. Ләкин бер нисә айҙан ҡурҡыныс хәбәре менән шаңҡытты: – Минән бер ҡыҙ ауырлы. Мин өйләнергә мәжбүр. Уның хыянаты мине быуынһыҙ итте. Илгиз армиянан ҡайтҡас, бер нисә көн буйына дуҫтары менән эсеп, байрам итеп йөрөгән. Шунда ауылға әхирәтенә ҡунаҡҡа килгән ҡыҙ менән йоҡлап, эште боҙғандар. Ҡыҙҙың ауырға ҡалыуы асыҡланғас, уның ата-әсәһе Илгизде эҙләп килгән. – Йәшәмәйем мин уның менән, өйләнешеүебеҙ – формаль, тиҙҙән айырылышам, мин һине генә яратам, ташлама мине, – тип Илгиз күҙ йәшен түгеп инәлде. Һәм мин уның хыянатын ғәфү итеп, аралашыуҙы дауам иттем. Бер егетте лә яҡын юлатманым, Илгиз ана  айырылыша, бына айырылыша, тип көттөм. Ә уларҙың улдары тыуҙы. Игеҙәктәр. Илгиз, минең алда шатлығын күрһәтмәҫкә тырышһа ла, сикһеҙ ҡыуанғайны. улдарым әҙерәк үҫһен, нығынһындар ҙа, айырылышырмын, көт инде, тип өмөтләндерҙе. Игеҙәктәрҙең береһе йыш ауырыны. Ауырыу баланы ниндәй намыҫ менән ташлап китәйем, көт, түҙ, тип Илгиз тағы көттөрҙө. Бер ваҡыт мин унан ауырға ҡалдым. Нишләргә белмәй ыуаландым, кәңәш итергә кеше юҡ (атай-әсәйгә әйтергә ҡурҡтым), Илгиз дә юғалып торҙо. Ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһына барғас, сиратта һөйкөмлө, алсаҡ Әлфиә исемле ҡатынға иғтибар иттем. Һиҙемләүемде әйт – ул һөйгәнемдең ҡатыны булып сыҡты. Икенсегә ауырлы ине. Илгиздең, ҡатыным менән беҙҙең арала бер ни ҙә юҡ, айырым йоҡлайбыҙ,  тик улдарым хаҡына ғына уның менән йәшәйем, тип әйтеүенә ышанған мин алйот. Алдағын шундай ауыр кисерҙем, тоттом да, беткә үсегеп, тунын утҡа яҡҡан әҙәмдәй, ауырымды алдырҙым. Илгизгә, башҡа килмә лә, йөрөмә лә, бөттө, мөхәббәтте скальпель менән ҡырып алып ҡалдылар, тип иланым. Ә ул бер ни өндәшмәй, башын баҫып ултырҙы-ултырҙы ла: – Баланың бында ни ғәйебе бар ине, Гөлназ? Мине ысынлап яратҡан булһаң, уның ғүмерен ҡыйыу уйы башыңа ла инмәҫ ине, – тип сығып китте. Илгиз менән башҡаса һис ҡасан осрашмаҫҡа, күрешмәҫкә ниәтләһәм дә, ул мине үҙенән ебәрмәне. Хәйер, үҙем дә, иҫәүән, унан киткем килеп тормағандыр. Сөнки икенсе ирҙәргә ҡараманым, яралы күңелемде эшкә баҫтым. Гел Илгизде һағындым, көттөм. Бер йылдан Илгиз ҡабаттан тормошома килеп инде. Ҡыҙыбыҙға һинең исемде ҡуштым, тип әйтеүе етте. Кисерҙем. Һәм егерме йылдан ашыу, гүйә, Илгиз менән Әлфиәнең араһында күләгә булып йәшәнем. Тәүге йылдарҙа, айырылышам да, һиңә өйләнәм, тигән Илгиз тора-бара ул һүҙҙәрен онотто: балалары ишәйҙе, ҙур йорт һалып инделәр, улдарын армияға оҙаттылар, ҡыҙҙарын кейәүгә бирҙеләр һ. б. Миңә Илгиздең тормошоноң ҡалдыҡ-боҫтоғо ғына эләкте. Өс-дүрт айға бер килеп китә, килгәнендә лә балалары тураһында һөйләүҙән ары уҙмай. Мин бындай һыуһын да ҡанмаған тормоштан ялҡып, булды, бөттө, етәр, артабан һин – үҙ тормошоң менән, мин үҙ тормошом менән йәшәйем, тип тулаһам, Илгиз тиҙ генә ике-өс көнгә яныма йәшәргә килеп етә һала, бүләктәр менән күмеп ташлай, яратам, һинһеҙ йәшәй алмайым, тип күҙгә мөлдөрәп ҡарай. Һәм мин ярҙарыма ҡайтам, тағы ла шул бер юлдан, дөрөҫөрәге, оло юл янындағы һуҡмаҡтан, тәгәрәүҙе дауам итәм. Йәшерәк сағымда бер ир минең арттан ныҡлап йөрөп алғайны ул, шуға кейәүгә сығырға дәртләнеп тә ҡуйғайным, әммә Илгиз, мин һиңә йәшәргә килдем, тип сумаҙанын күтәреп килеп ишегемде ҡаҡты бит, хәйерһеҙ. Бер аҙна бергә йәшәгәс, теге иргә мин от ворот поворот биргәс, Илгизгә тиҙ арала өйөнә ҡайтырға тура килде, йәнәһе лә, бәләкәстәре ауырый. Әле үткәндәрҙе уйлайым да, Илгиздең донъяһы түңәрәк булған, тим: һәп-һәйбәт, тыныс, уңған ҡатыны янында, балалары ла тәгәрәшеп үҫә, һылыу һөйәркәһе лә, йәғни мин,  ауыҙына күндәм ҡарап торғанмын. Уға нимәгә айырылышыу? ! Ҡай саҡ Әлфиәһенә лә асыуым ҡабарҙы. Бөтөнләй ғорурлығы булманымы икән ни? ! Илгизде ҡыуып сығарһа ла  сығарыр ине бит, ә ул бала өҫтөнә бала тапты. Байрамдарҙа, оҙайлы ялда яңғыҙлыҡ үҙәккә үтеп, әллә өйҙәренә барып, бөтәһен дә һөйләп бирәйемме икән, тип ғәйрәтләнгәнем дә булды. Тик батырсылығым етмәне. Илгиз яҡты донъянан киткәс, кеше һымаҡ оҙатырға ла бара алманым. Нимә тип, кем рәүешендә барыр инем? ! Мин уның менән һирәк-һаяҡ түшәк бүлешкән һөйәркәһе, типме? Балабыҙ булһа, ул улымдың йәки ҡыҙымдың атаһы ине, тиер инем, исмаһам, ә былай ни, бары енәйәтсе ише, кешенән ҡасып-боҫоп, ҡәберенә сәскә һалып китә алдым. Гөлназ ханымдың тормошо, моғайын да, тик үкенестәрҙән генә тормағандыр, һөйөнөстәре лә байтаҡ булғандыр. Ләкин эсен бушатҡан мәлдә улары онотолоп, йөрәге яныуын иҫерткес эсемлек менән баҫып ултырҙы. Үҙе һайлаған яҙмыш, бер кемде лә ғәйепләй алмай. Быны ул үҙе лә яҡшы белә. Баныу ҠАҺАРМАНОВА. Исемдәр үҙгәртеп алынды.",Оло юл янындағы һуҡмаҡ,Йәмғиәт,8040,https://henek.info/articles/common_material/2025-08-04/olo-yul-yanynda-y-u-ma-4337518,2025-08-04T13:25:00+00:00
"Бер шулай, декабрҙең сатлама һыуыҡ көнөндә, Шәфи Ғәббәс улы беҙҙең ирҙәр йыр коллективын Башҡортостан телевидениеһына яҙылырға алып китте. Халыҡ таланттарына республика радиоһы һәм телевидениеһында сығыш яһарға мөмкинселек бирәләр ине ул ваҡытта. Барыбыҙға ла бер төрлөнән затлы туҡыманан кәстүм дә тектеләр. Кейһәң, сиске лә килмәй, кәүҙәбеҙгә шул тиклем килешле итеп тегелгән. Туфлиҙарҙы һәр кем үҙе алды, тик бер төрлө ҡара төҫтә булырға тейеш, тине Шәфи ағай. Ансамблдә төрлө һөнәр эйәләре: Мөхәммәт ағай Йосопов менән Рамазан ағай Кинйәбаев икеһе лә врач, Нәзир ағай Вафиев, ике ҡулы ла протез булһа ла, ойоҡбаш фабрикаһында эшләй ине шикелле, мин – ташсы, Радик ағай Мирасов та ойоҡбаш фабрикаһы эшсеһе. Оло йәштәгеләр иҫләйҙер әле, элегерәк кейеҙ ботинкалар бар ине. Ябай халыҡ уны «бәхил бул, йәшлегем», тип йөрөттө. Радик ағайҙың аяғында шул. Телевидениеға барғас, бер бүлмәлә сисенеп, шәп концерт кейемдәрен кейеп алдыҡ. Аяҡта ялтырап торған туфлиҙар. Фырт кейәү егеттәре кеүек, ғорур баҫып, студияға инеп киттек. Режиссер пульты артында Фәрит ағай Бикбулатов үҙе! Бик ипле генә аңлатып, ҡабат-ҡабат яҙҙырғансы, байтаҡ ҡына ваҡыт үтте. «Шәп булды, егеттәр, афарин! » – тине ул һуңынан, беҙҙе маҡтап. Студиянан сығып, ҡәҙимге кейемдәребеҙҙе кейә башлаһаҡ, Радик ағайҙың кейеҙ ботинкаһынан елдәр иҫкән. Һыуға суп итеп төшөп киткән таш кеүек, ғәйеп булған да ҡуйған. Күмәкләп тотондоҡ эҙләргә, табып булмай. Туфли менән генә ҡайтыр ҙа китер ине лә, урамда сатлама һыуыҡ. Шәфи Ғәббәс улы Фәрит ағайға йүгерҙе. Харап бит, республика телевидениеһы бинаһынан ботинка юғалһын әле. Уның «бәхил бул, йәшлегем» булыуындамы ни хикмәт? Башҡа һыймаҫлыҡ хәл, ҙур ЧП! Фәрит ағай ҙа хафаға ҡалды. Ул йүгерә, беҙ сабабыҙ. Шулай ығы-зығы килеп йөрөгәндә, бер ҡулына һыулы биҙрә, икенсеһенә осона сепрәк эленгән таяҡ тотҡан оло ғына апай күренде. Фәрит ағай уны күргәс, һүҙ ҡушты тегеңә: «Фариза апай, бына егеттәрҙең ботинкаһы юғалған, берәйһе алманы микән, һин күрмәнеңме берәй шикле кешене? » ««Прощай, молодость» түгел инеме? » – тине йыйыштырыусы апай, күҙен дә йоммай. Беҙҙең эскә йылы йүгерҙе, бер тауыштан: «Эйе, шул! Тап үҙе! » – тип ҡысҡырып ебәрҙек. «Атаҡ, иҫке генә бер бутый ултыра ине шул, мин уны сығарып, мусор урнаһына ырғыттым да ҡуйҙымсы, » – тине Фариза апай, ни көлөргә, ни иларға белмәй. «Сүп-сар машинаһы килмәнеме әле, Фариза апай, бар әле йүгер, алып китеп бармаһындар! » – Фәрит ағай йыйыштырыусы апайҙы ҡабаландырҙы. Бер ваҡыт беҙ инде хушлашып бөткән «бәхил бул, йәшлегем» ботинкаһаһын тотоп, Фариза апай күренде. «Мусорҙы тейәй башлағайнылар инде, саҡ өлгөрөп ҡалдым, » – тип һөйләнә ине үҙе, бер ҙур батырлыҡ эшләгән кеше кеүек. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","«БӘХИЛ БУЛ, ЙӘШЛЕГЕМ»",Юмор,2808,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-12-19/b-hil-bul-y-shlegem-4515405,2025-12-19T19:05:00+00:00
"Бабай уға бер ҡулъяулыҡ тултырып үлән орлоғо биргән. - Яҙ етеү менән ошоно баҡсаңа тултырып сәс. Икенсе йылға көҙөн орлоғон йыйып алып килерһең, - тигән. Ике йыл үткәс, ҡатын бабайҙы осратҡан: - Нишләп мин биргән үләндең орлоғон алып килмәйһең? - тип һораған бабай. - Мин үләнде шул тиклем ҡәҙерләп үҫтерҙем. Һыу ҡойҙом. Ә был бит дегәнәк булған. Икенсе яҙын бөтә баҡсамды баҫып алды. Бынан йолҡһам, икенсе урындан сыға. Баш күтәрмәй йәй буйы үлән йолҡтом. Ул ғына түгел әле. Орлоҡтар елгә осоп, күршеләрҙең дә баҡсаһын баҫты. Улар алдында шул тиклем оят, -тигән ҡатын. Бабай бик оҙаҡ ҡатынға ҡарап торған да: - Һеҙ минән ярҙам һорап килгәйнегеҙ. Мин һеҙгә ярҙам иттем тимәк. Ғәйбәт ошо дегәнәк орлоғо һымаҡ тиҙ тарала. Кеше күңелен бысрата, ялғанға ышанырға мәжбүр итә. Баҡсағыҙҙы бик оҙаҡ таҙартырға тура киләсәк. Бер ваҡыт осона сығырһығыҙ. Ә бына кеше күңеленә һалынған бысраҡты таҙартыу ай-һаааай ауыр булыр. Сүп таҙалаған ваҡытта, моғайын, ғәйбәт һөйләргә ваҡытығыҙ ҙа булмағандыр, - тип яуаплаған. Ҡатын аптырауға ҡалған. Бабайға шелтәле ҡараш ташлаған да, артабан сүп йолҡорға баҡсаһына йүгергән. Шул ваҡыттан ғәйбәт һөйләүен дә ташлаған, кеше һүҙен тыңлау ғәҙәте лә үткән. Был яҙмаға репост эшләһәгеҙ, үҙҙәрен таныусылар күберәк булыр, һүҙ йөрөтөүселәр әҙерәк кәмер, бәлки.",Ғәйбәттең һәйбәте булмай,Йәмғиәт,1282,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2026-01-04/yb-tte-yb-te-bulmay-4528657,2026-01-04T18:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырәмәгать мәхкәмәсе вәкилләре фикеренчә ул шәфкатькә лаек түгел. Бүген, 7 майда әмәгать мәхкәмәсе (присяжныйлар коллегиясе) сугышка каршы чыккан Казан активисты Зөлфия Ситдыйкованың эшенә карата үз карарын әйтте. Активистны ""9 й"" һәм ""Бетсен сугыш"" шигарләре язылган плакатлар өчен ""нацизмны аклау"" һәм ил гаскәрен ""кимсетү""дә гаеплиләр. Сигез кешедән торган коллегия Ситдыйкованы шәфкатькә лаек түгел һәм гаепле дип тапты. Алар киңәшү бүлмәсенә китеп, карар игълан ителгәнчегә кадәр ярты сәгатьләп вакыт үтте. Мәхкәмә ахыргы карарын 13 майда чыгарыр дип көтелә. Татарстан Югары мәхкәмәсе Зөлфия Ситдыйкова эшен 18 апрельдә карый башлады. Туберкулезга каршы республика диспансеры юлламасы булса да, аны үзләрендә тикшерүдән һәм яткыруданбаш тартты. Соңрак ""Яблоко"" фиркасенең Татарстандагы бүлекчәсе диспансерда Ситдыйкованы кабул итмәгән баш табибның күп еллар әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) оешмалары каршындагы хастаханәләрдә эшләвен ачыклады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Сугышка каршы чыккан Казан активисты Зөлфия Ситдыйкованы ""гаскәрне кимсетү"" һәм ""нацизмны аклауда"" гаеплиләр",Яңылыҡтар,1110,https://www.azatliq.org/a/zolfiya-sitdiykovani-gaskarne-kimsetu-ham-natsizmni-aklauda-gaeplilar/32936725.html,2024-05-07T18:19:25+03:00
"- Белмәйем, өләсәй? Уның ҡасырға аяҡтары юҡ бит. Минең кеүек шәп тә йүгермәй. Етмәһә, ана, урамда ҡойоп ямғыр яуа! – тине. Шунан бәлки йоҡом күренмәҫме икән тигәндәй, Тимерхан бер тын ҡараңғы урамды күҙәтеп, тәҙрә төбөндә ултырҙы. Өләсәһе: - Оҙаҡ йоҡламаған балаларҙың йоҡоһо ана шулай, ҡаса ла ҡуя ул! Йә, кил, ят та, күҙҙәреңде йом! Бәлки йоҡоң килер– тип ейәнен урынына һалып, арҡаһынан йомошаҡ ҡына яратып, йылы юрғанын өҫтөнә  япты. Үҙе башҡа эштәре менән аш бүлмәһенә инеп, күҙҙән юғалды. Тимерхан әле бер яҡ ҡабырғаһына, әле икенсеһенә әйләнеп ятты, тик йоҡлап китә алманы. Өләсәһенең: - Йоҡоң ҡасҡандыр! – тип әйтеүе һис тыныслыҡ бирмәне уға. Хан тороп ултырҙы. Бүлмәһе буйлап күҙ йөрөтөп алды. Мөйөшкә һыйынып ҡына ултырған кресло артын да ҡарап килде. Карауаты аҫтына ла күҙ һалды, тик йоҡоһо күренмәне. - Ҡайҙа ҡасты икән? – тип баш ватты ул. Урамда төн. Бөтә балалар йоҡлап бөттө, тик Хандың ғына йоҡоһо әллә ҡайҙа йөрөй? Балалар, кем белә, Тимерхандың йоҡоһо ҡайҙа ҡасты икән? Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Миләүшә ҒӘЙФУЛЛИНА,Хикәйә,1212,https://akbuzat-rb.ru/articles/stories/2022-01-14/mil-sh-yfullina-2654979,2022-01-14T22:06:06+05:00
"Иллюстратив фотоРуслан Нәгыевкөллиятнең Алина Нәүрүзовага мөселманча яулык бәйләп укырга йөрүне тыюын канунсыз дип тануны таләп итә. Гыйнвар аенда Омски шәһәренең Киров район мәхкәмәсе 18 яшьлек Нәүрүзовага үзе укыган көллияттән 50 мең сум күләмендә рухи зыянны каплау турындагы таләбен канәгатьләндермәгән иде. Адвокат шикаятендә әйтелгәнчә, укырга кергән көннән башлап Алинә яулыгын өчпочмаклап артка бәйләп, шул рәвешле чәчләрен каплап йөргән. Мондый баш киеме Русия сәламәтлек саклау министрлыгы тарафыннан рөхсәт ителә. Ул вакытта Алинәгә бернинди дә шелтә белдерелмәгән. Ләкин 2018 елдан башлап көллият укытучылары кызның чәчләрен һәм муенын каплый торган яулык бәйләвенә каршы чыга башлаган, аңа берничә мәртәдә кисәтү ясап, хиабын салырга кушканнар. Алинәне чакырып, бу рәвешле баш киеме киеп укырга килергә ярамавын аңлатканар, уку йортының низамнамәсе моны тыя дип белдергәннәр. Көллият итәкчелеге уку йорты мөдиренең бу турыда фәрманы бар һәм укучылар өчен эчке тәртип кагыйдәләре дә моны тыя дип белдергән. Бу кагыйдәләргә ярашлы, укучылар дәресләргә медицина хезмәткәренең тышкы кыяфәтенә туры килерлек итеп киенергә һәм эстетик яктан үртәләү хисе тудырмаска тиеш (шапшак чәчләр, чәчләрне артык ачык төсләргә буяу, кырынмыйча йөрү тыела), һәм шулай ук уку йортында кабул ителгән киемнән (медицина халаты) килергә тиешләр. Кагыйдәләр укучыларга көллият бинасында урам киеменнән һәм баш киемнәреннән йөрмәскә куша, бары медицина калфаклары (колпак) кияргә ярый. Адвокат белдергәнчә, эстетик яктан үртәлү хисе тудыру уку йортының эчке кагыйдәләренә язып куелган, шул рәвешле, уку йорты итәкчелегенең субъектив карашына бәйле булып чыга, ә итәкчелекнең дөньяга карашы консерватив булырга һәм укучыларныкы белән туры киләскә мөмкин. Нәгыев мәхкәмәнең көллиятнең эчке тәртипләрен һәм мөдирнең хиап киюне тыючы фәрманын канунсыз дип тануны таләп итә. Ә көллият бу кагыйдәләргә үзгәрешләр кертергә тиеш ди ул. Адвокат белдергәнчә, Русия сәламәтлек саклау министрлыгы һәм ГОСТ кагыйдәләре студентларга өчпочмаклы яулыклар (косынка) бәйләп йөрергә рөхсәт итә, шул исәптән ефәк яулыклар, калфаклар кияргә дә ярый. Ә көллият итәкчелеге канунга каршы килеп бу исемлектән яулыкларны алып атып, калфакларны гына калдырган. Шул ук вакытта косынкалар да, яулыклар да калфаклар кебек үк яхшы саклану чарасы булып тора. Бүгенге көндә медицинада баш киемнәренең түбәндәге төрләре кулланыла: калфак, башлык, медицина косынкасы, бер мәртәбә киелә торган башлык һәм шлем, дип искәртә адвокат. Моннан тыш, ак косынка яки башны һәм муенны каплаучы дүртпочмаклы ак яулык 1867 елда Патша Русиясендә башланып киткән шәфкать туташлары хәрәкәтендә катнашучы хатын-кызларның медицина киемнәренең бер өлеше дә булып тора. Бу хәрәкәт дөньяда һәм Русиядә хәзер дә яшәп килә. Алай гына да түгел, бу хәрәкәттәге шәфкать туташларының берсенә Азап күрүче кешегә ярдәм иткән өчен Нобель бүләге дә бирелде, дигән Нәгыев һәм сүзләренә дәлил буларак мәхкәмәгә язган шикаятенә 19 һәм 21 гасыр шәфкать туташларының фотосурәтләрен дә теркәгән. Адвокат мөселманча бәйләнгән яулыкның медицина хезмәткәрен авырулардан (һәм киресенчә, авыруларны медицина хезмәткәреннән) яхшырак саклавын да әйтә. Яулык чәчләрне генә түгел, муенны да каплый. Бу хәзерге вакытта, коронавирус пандемиясе шартларында тагын да зуррак әһәмияткә ия, чөнки вирус һавага авыруның сулышы аша гына түгел, аның тән тиресендәге тир аша да йогарга мөмкин дип язган адвокат.",Казан адвокаты Омски көллиятенең хиапны тыюын канунсыз дип тануны таләп итә,Яңылыҡтар,3407,https://www.azatliq.org/a/30530441.html,2020-04-04T16:41:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБюджетта  укыган медик-студентларның күбесе укып бетергәннән соң медицина өлкәсендә эшләп калмый, укыганы өчен акча гына түли, дип аңлата Татарстан түрәсе. Ул болай итеп акча түләү мөмкинлеген бетерергә кирәк ди. Медицина белгечлеге алучылар, шул исәптән бюджетта укыганнар да хастаханәләргә эшкә бармый. Медицина оешмаларында эшләүне мәбүри итүче укыту програмы әзерләргә кирәк, дип белдергән матбугат очрашуында Татарстан президентының коррупциягә каршы көрәш сәясәте мәсьәләләре идарәсе итәкче урынбасары Рөстәм Гаязов. "" елларда 579 кеше белгечлек алып чыккан. Шуларның 154 е эшкә урнашкан, 425 е урнашмаган. Шулар арасында 262 кеше — аспирантурада, 13 е — декрет ялында. Калган 150 кеше кайда? Ординатурада да шул ук хәл. Шушы ук чорда 792 кеше укып бетергән, 667 се эшкә кергән, ә 125 кеше кайда? "", дигән ул. Гаязов фикеренчә, медицина белеме бирү оешмалары студентларын укытуга киткән дәүләт акчаларын кире кайтаруны мөмкин булмаслык итәргә кирәк, дип саный түрә. Бюджетта укыган медик-студентларның күбесе укып бетергәннән соң медицина өлкәсендә эшләп калмый, укыганы өчен акча гына түли, дип аңлаткан ул. Моннан тыш Гаязов искәртүенчә, медицина белеме бирүче уку йортларына укырга кергәндә ришвәтчелек очраклары да булуын искәрткән. Казан медицина көллияте итәкчесе акча өчен имтиханнарсыз гына бюджетка керергә булышкан очраклар ачыкланды, дигән ул һәм Казан медицина көллияте мөдире Зөһрә Хисаметдиновага ачылганинаять эшентелгә алган. Аны бюджетка укырга керергә булышкан өчен акча алуда гаеплиләр. ""Әти-әниләре түләгән, ә алга таба студентлар әти-әниләренең кесәсеннән имтиханнар өчен түләргә мәбүр. Белгеч булгач ул бу акчаларны кире кайтару юлын караячак. Менә шулай тулы бер коррупцион систем башлана да инде. Ни чәчсәң, шуны урасың"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда медицина белгечлеге алган студентларның хастаханәләргә эшкә бармавына зарланалар,Яңылыҡтар,1910,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-meditsina-belgechlege-algan-studentlarning-hastahanalarga-eshka-barmavina-zarlanalar/33199259.html,2024-11-12T18:27:39+03:00
"""Родина"" фиркасенең Татарстан бүлеге рәисе Евгений БородинТүгәрәк өстәл сөйләшүенең темалары – ""Православ татарлар – Евразиядәге интеграция процессында Урыс православ чиркәвенең алгы терәге"" һәм ""Төрки халыклар арасында православ миссиянең тарихы һәм перспективалары"" дип билгеләнгән иде. Тәреләре алтыннан йөгертелгән чиркәүнең ишекләренә татарча ""Рәхим итегез! "" дигән язу элгәннәр. Чарада катнашучыларЧарада йөзгә якын кеше катнашты. ""Господи, помилуй! "" урынына татарча ""Әй, Ходай, ярлыка! "" диюче татарларга казаклар гаәпләнеп борылып-борылып карадылар. Башта чараның Әсадуллаев йорты дип йөртелгән Татар мәдәни үзәге бинасында узачагы игълан ителгән иде. Әмма соң мизгелдә генә аны чиркәүгә күчерделәр. Моңа татар активистларының ризасызлык белдерүе сәбәп булды. Мәсәлән, ""Мөселман халыклар үсеше фонды"" исемле итимагый оешма рәисе Гаяр Искәндәр. реалиига ""православ татарлар конференциясен уздыру ""Милли-мәдәни мөхтәрият турында"" федераль канунны тупас бозу булачак, чөнки анда мохтариятнең миссионерлык эшчәнлеге каралмаган"", дип белдерде. Мәскәүдә православ чиркәүнең мондый чара уздырырга урыннары итәрлек диде ул. Гаяр ИскәндәрИскәндәр әйтүенчә, конференциянең башка урынга күчерелүен күп кенә православ татарлар, дин әһелләре белми дә калган һәм билгеләнгән вакытка Әсадуллаев йортына килгән. Аларны әдәпле генә итеп Фома чиркәвенә озатканнар. Шул сәбәпле Псков һәм Порхов митрополиты Тихон(Шевкунов) да конференциядә катнашмады, гәрчә чара аның итәкчелегендә узарга тиеш иде. Тихон Урыс православ чиркәвенең ""соры кардиналы"", Путинга якын дин әһеле санала. Аны хәтта киләчәк патриарх итеп тә күрәләр. Евгений Бородин (сулда)""Родина"" фиркасенең Татарстан бүлеге рәисе Евгений Бородинконференциядә бу чараның башка урынга күчерелүен провокация дип атады һәм ""мондый оешмалар эшчәнлеген күзәтүче тәртип саклау оешмалары аның итәкчесенә бәя бирергә тиеш"" дип Татар мәдәни үзәген тикшерү өчен прокуратурага гариза язарга чакырды. ""Татар мәдәни үзәгенә Татарстан ярдәм итә дип әйтелде, әмма акчаны Сабантуй уздырырга гына бирәләр. Күрәсең, республика вәкилләре монда килеп татар халкының бөеклеген күрсен өчендер"", диде ул. Бородин шулай ук православ татарларны татар халкының үсеш стратегиясен әзерләүдә актив катнашырга, аның эчтәлеген игътибар белән өйрәнергә һәм аңа үзгәрешләр кертү тәкъдимнәрен стратегияне әзерләүдә катнашучы барлык адресатларга юлларга өндәде. Ул шулай ук стратегиядә православ татарлар турында берни дә язылмавын һәм татар халкының ислам белән бәйле үсеш векторы гына каралуын әйтте. Аның фикеренчә, татар халкының үсеш стратегиясе – шактый радикал документ, анда милли сепаратизм идеологиясе бар һәм моның нәрсәгә китерәчәген һәркем аңлый. Бородин шулай ук Татарстанның Болгарны Төньяк Мәккә итү нияте барып чыкмады дип тә өстәде. Аның сүзләренчә, татар православ оешмалары анда Евразия дини үзәге булдыру идеясен алга сөрергә тиеш, чөнки анда яшәүчеләрнең 80 проценттан артыгы – урыслар. Ул шулай ук күбрәк татарларны чиркәүгә әлеп итү өчен махсус кафедра ачарга да чакырды. Динара БухароваМәскәүдәге православ татарлар оешмасы итәкчесе, чукынган татар неофиты Динара Бухароваүз чыгышында гайре рәсми саннарга күрә, Мәскәүдә 1 млн, Русиядә 7 млн татар яши дип сөйләде. Аның фикеренчә, Мәскәүдә һәм Мәскәү өлкәсендә яшәүче татарларның зур күпчелеге православ динен тота. Бухарова сүзләренчә, моны Русия мөфтиләр шурасының багучылар комитеты рәисе Фәрит Фарисовһәм ""Татар штабы"" итәкчесе Рөстәм Ямалиевта таный, әмма алар моны киң әмәгатьчелек алдында әйтергә теләми. Конференциядә төрле шәһәрләрдән килгән татар православ дин әһелләре үзләренең православиегә ничек күчүләре турында сөйләде һәм чукынучы татарлар артсын өчен гыйбадәтләрне татар телендә уздырырга чакырды. Роман Силантьев (уңда)Конференциядә Русия патриархаты вәкиле, үзен ислам белгече дип санаучы Роман Силантьевта катнашты. Аның әйтүенчә, православ татарларны яратмаучылар да итәрлек, әмма моңа борчылырга кирәкми, чөнки кайбер кешеләр үзләре дәүләт эчендә дәүләт булып яшибез һәм хакимият итәкчеләре аларның бу уйдырмалары белән килешергә тиеш дип саныйлар. Силантьев фикеренчә, югары хакимият инде бу мәсьәләгә кискенрәк карый башлаган. ""Шуңа үз эшегезне тыныч кына эшләгез, сез моңа хокуклы. Православ төркиләр арта. Менә ярымтатар ярымбашкорт тагын бер әрхәрәй барлыкка килде. Андый татар, башкорт әрхәрәйләре әле тагын булыр. Православ чиркәүдә барлык халыкларга да шатбыз. Төрле милләт вәкилләре булуы куандыра"", дип чыгыш ясады ул. Шулай ук Силантьев Болгар шәһәрендәге Владимирпопның бернинди дә рухани түгеллеге, ә төрле әфсен-төфсен (магия) хезмәтләре күрсәтеп акча эшләп секта оештыручы булуы һәм шуңа күрә хәзер аны хезмәттән тыюлары турында сөйләде. Силантьевның бу сүзләре конференцияне алып баручы Дмитрий Шиһаповта канәгатьсезлек тудырды. Болгарны Идел буе православиесенең бишеге дип санаучы Шиһапов Силантьевны Владимир поп эшчәнлеген хурлау белән авыз чайкамаска, ә фикерләрен үз эчендә калдырырга чакырды. Силантьев моңа каршы килеп, бу аның шәхси фикере түгеллеген, ә рәсми чиркәү карашы булуын әйтте. Чара тәмамланганнан соң, Силантьев православ татар әмгыяте итәкчесе Динара Бухаровага алып баручы Шиһаповның үз-үзен тотышына канәгатьсезлек белдерде һәм бу әмгыятьнең чиркәүдән куылуга китерергә мөмкинлеге турында кисәтте. Православ активист Шиһапов. Реалиига сөйләвенчә, хәзер әмгыять Юстиция министрлыгында теркәлү эшләрен уза, документлар инде тапшырылган. Низамнамә нигезендә, анда рәис һәм дүрт кешедән дә ким булмаган шура оештырылырга тиеш. Мәскәүдә бу әмгыятькә бөтен чараларда да катнашучы берничә дистә кеше керә. Мисал өчен православ татарлар белән чиркәүдә гыйбадәт кылучы Андрей Якубовшуларның берсе. Ул шулай ук татар телендә гыйбадәт кылуда да катнаша. Дмитрий Шиһапов (уңда)Бар Русия буйлап әгъзалар саны берничә йөз дип исәпләнә. Шуларның берсе – татар неофиты Дмитрий Шиһапов. Ул Татарстанның Болгар шәһәрендә яши. Шиһапов мөселман гаиләсендә туган, әмма 22 яшьтә христиан диненә күчкән. Аның сүзләренчә, туганнары аның бу карарына бик аптыраган һәм алар арасында ниндидер аңлашылмаучанлык туган. Әмма чиркәүдәге иске славян сүзләре урынына ул татар телендә Ходай, Аллаһ, патша кебек сүзләрне куллана башлагач, бу аңлашылмаучанлык юкка чыккан, чөнки татарлар өчен бу сүзләр бик якын, ә менә чиркәүдә кулланыла торган иске славян теленә алар бик сак, хәтта ачу белән карый. Шуңа ул проблем нәкъ телне куллану белән бәйле һәм гыйбадәтне татар телендә уздырырга кирәк дип саный. Шиһапов киләсе елгы анисәп вакытында милләте белән кем булып язылачагы турында сорауга Русиядә яшәгән һәркем беренче чиратта урыс дип санавын әйтте. Мисал өчен урыс татары, урыс мордвасы. Шуңа ул үзен урыс татары (русский татарин) дип билгели. Чәй табыныКонференция төгәлләнгәннән соң чарада катнашучыларны чәй өстәленә чакырдылар. Православ татарлар, поплар татар милли ризыклары чәк-чәк, пәрәмәч һәм өчпочмаклардан авыз итте. Әлеге ризыкларны алып килгән тартмалардан күренгәнчә, милли ризыклар Мәскәүнең бер татар кафесында әзерләнгән иде. Ә анда барысы да хәләл иттән әзерләнә. Язманың оригиналы: . Реалии","""Әй, Ходай, ярлыка! "" Урыс чиркәве Евразиядә чукындыру эшендә татарга таянмакчы",Татарстан,7029,https://www.azatliq.org/a/29741884.html,2019-01-30T13:04:05+00:00
"Дауахананың палатаһында башҡорт менән татар бергә ятып, һәр ҡайһыһы нисек итеп бесән әҙерләүҙәре хаҡында һөйләгән. Башҡорт түбәндәгесә бәйән иткән: Бесән мәле еткәс атты егеп, арбаға эш ҡоралдарын, һауыт-һаба, түшәк-юрған, башҡа төрлө мынаят, бер аҙнаға етерлек ризыҡ, яңы һуйылған һарыҡ ите тейәп сабынлыҡҡа барабыҙ. Тәүге көндә яйлы урын ҡарап, йылға буйында ҡыуыш ҡороп урынлашабыҙ. Иртәгәһенә сабыуға төшәбеҙ. Ике көн сапҡандан һуң, тәүге көн сапҡандарҙы әйләндереп-тулғандырып күтәремләйбеҙ ҙә, бесәне ныҡлап кипкәнсе йәнә сабабыҙ. Шунан һуң тәүге күтәремдәрҙе күбәләйбеҙ. Әгәр ҙә ямғыр-фәлән яуһа, сабыу менән генә булабыҙ. Иртәнсәк сәй ҡайнап сыҡҡансы ла, ысыҡ һирпелдереп һыныҡ яҙҙырып берәр-икешәр бакуй сабабыҙ. Аҙнаһына бер тапҡыр ауылға ҡайтып, мунса инеп, тағы ла ризыҡ тейәп киләбеҙ. Өс-дүрт аҙна үтеүгә кәбән ҡойоу мәле лә етә. Был көндө иртән-иртүк күбәләрҙе кәбән урынына ат менән тарттыра башлайбыҙ. Тәүҙә өс күбәне өсмөйөш рәүешле ҡуйып кәбәндең төбөн һуҡтырабыҙ. Артабан кәбән һала башлайбыҙ. Кәбән һалыу өсөн дә төп, күкрәк, ос һәнәктәре кәрәк була. Кәбәндәр әҙер булғас, уларҙы малдан һаҡлар өсөн кәртәләп сығабыҙ… Башҡорт тағы ла бер нисә урында лирик сигенеүҙәр менән нисек итеп бесән әҙерләүҙәрен бәйән итеп бөткәс, сират татарға ла килеп еткән… Татарҙың әңгәмәһе бер генә һөйләмдән торған: Печән әзерләүнең нәрсәсе бар инде: чабасың да, жыясың да, өясең дә куясың… Әхмәр Үтәбай. Мең дә бер күҙәтеүем. Дауахананың палатаһында башҡорт менән татар бергә ятып, һәр ҡайһыһы нисек итеп бесән әҙерләүҙәре хаҡында һөйләгән. Башҡорт түбәндәгесә бәйән иткән: Бесән мәле еткәс атты егеп, арбаға эш ҡоралдарын, һауыт-һаба, түшәк-юрған, башҡа төрлө мынаят, бер аҙнаға етерлек ризыҡ, яңы һуйылған һарыҡ ите тейәп сабынлыҡҡа барабыҙ. Тәүге көндә яйлы урын ҡарап, йылға буйында ҡыуыш ҡороп урынлашабыҙ. Иртәгәһенә сабыуға төшәбеҙ. Ике көн сапҡандан һуң, тәүге көн сапҡандарҙы әйләндереп-тулғандырып күтәремләйбеҙ ҙә, бесәне ныҡлап кипкәнсе йәнә сабабыҙ. Шунан һуң тәүге күтәремдәрҙе күбәләйбеҙ. Әгәр ҙә ямғыр-фәлән яуһа, сабыу менән генә булабыҙ. Иртәнсәк сәй ҡайнап сыҡҡансы ла, ысыҡ һирпелдереп һыныҡ яҙҙырып берәр-икешәр бакуй сабабыҙ. Аҙнаһына бер тапҡыр ауылға ҡайтып, мунса инеп, тағы ла ризыҡ тейәп киләбеҙ. Өс-дүрт аҙна үтеүгә кәбән ҡойоу мәле лә етә. Был көндө иртән-иртүк күбәләрҙе кәбән урынына ат менән тарттыра башлайбыҙ. Тәүҙә өс күбәне өсмөйөш рәүешле ҡуйып кәбәндең төбөн һуҡтырабыҙ. Артабан кәбән һала башлайбыҙ. Кәбән һалыу өсөн дә төп, күкрәк, ос һәнәктәре кәрәк була. Кәбәндәр әҙер булғас, уларҙы малдан һаҡлар өсөн кәртәләп сығабыҙ…Башҡорт тағы ла бер нисә урында лирик сигенеүҙәр менән нисек итеп бесән әҙерләүҙәрен бәйән итеп бөткәс, сират татарға ла килеп еткән… Татарҙың әңгәмәһе бер генә һөйләмдән торған: Печән әзерләүнең нәрсәсе бар инде: чабасың да, жыясың да, өясең дә куясың…",Башҡортса һәм татарса бесән әҙерләү,Йәмғиәт,2816,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-08/bash-ortsa-m-tatarsa-bes-n-erl-3960467,2024-10-08T16:46:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҮтерү нияте белән һөүм итүдә гаепләнгән Исхаковка былтыр декабрь ахырында Башкортстан Югары мәхкәмәсе 2 миллион компенсация түләү дә итә дип тапкан иде. Алтынчы кассация мәхкәмәсе Уфада яшәүче 86 яшьлек Фәтхулла Исхаковка 1959 елда гаделсез хөкем ителгәне өчен түләнергә тиешле компенсация белән бәйле карар чыгарган. Бу хакта Исхаковның мәнфәгатьләрен яклаучы юрист Виталий Буркинхәбәр итте. Мәхкәмә аңа ике миллион сум урынына алты миллион сум түләнергә тиеш дип тапкан. ""Алга таба барачакбыз, чөнки бу кабат мыскыллау кебек"", дип язган юрист.25 декабрьдә Башкортстанның Югары мәхкәмәсе 1959 елда үтерү нияте белән һөүм итүдә нахакка гаепләнеп 13 ел утырып чыккан Фәтхулла Исхаковка рухи зыян өчен нибары ике миллион компенсация түләүкарары чыгарган иде. Үзе ул 450 миллион сум сораган иде, Уфаның Ленин районы мәхкәмәсе 31 миллион сум түләтү карары чыгарды. Пенсионер моны әз дип санады һәм шикаять итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",13 ел нахакка төрмәдә утырган Фәтхулла Исхаковка компенсация күләмен 2 млн сумнан 6 млн сумга арттырганнар,Яңылыҡтар,1066,https://www.azatliq.org/a/fathulla-ishakovka-kompensatsiya-kulamen-2-mln-sumnan-6-mln-sumga-arttirgannar/32912714.html,2024-04-19T18:21:38+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазан хакимиятләре Май чабу бәйрәме уңаеннан шәһәр үзәгендә – Бауман урамында 17 март көнне көндезге 12 дә үтәргә тиешле бәйрәм чараларын уздырмаска булган. Рәсми сәбәбе – күңел ачу чаралары ""иминлек таләпләре нигезендә"" үткәрелми. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Шул ук сәбәп белән алданрак бәйрәм үткәрү ниятләнгән 13 мәйданчыкның алтысында күңел ачулар үткәрелмәячәк. Хәзер хакимиятләр төш вакытында бары тик ""Ак барс арена"" янына гына һәм шәһәр читенә – Дәрвишләр бистәсе, Кадышев, Тынычлык бистәсе, Константиновка, Юдинога чакыра. Элегрәк Русия оппозициясе ""Путинга каршы төш вакыты"" (""Полдень против Путина"") дигән каршылык чарасы игълан иткән иде. Оппозиционерның такымы сайлау бүлгеләренә 17 мартта сәгать көндезге 12 дә килергә чакырды. ""Сез Путиннан кала теләсә нинди намзәт өчен тавыш бирә аласыз. Сез бюллетеньне боза: аңа зур итеп ""Навальный"" дип яза аласыз, дип әйткән иде Алексей Навальныйның тол калган хатыны Юлия. Шулай ук Казандагы активистларга киңкүләм рөхсәтсез чарада катнашмау турында кисәтүләртапшыралар. Надеждин штабының башлыгы Дмитрий Румянцевка Коррупциягә каршы көрәш фонды игълан иткән чараны оештырырга ыенасың дип кисәтүкитергәннәр. Полиция фикеренчә, Румянцев сайлау комиссияләренең эшен тотрыксызландырырга һәм әмгыятьнең хакимияткә ышанычын какшатырга тели. Активистка ""митинглар турындагы маддә"" белән һәм теракт, киңкүләм тәртипсезлекләр, диверсия турындагы инаять эшләре белән янаганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Казанда 17 мартта күңел ачу чарасын үткәрмәскә булдылар, активистларны рөхсәтсез чарада катнашмау турында кисәтәләр",Яңылыҡтар,1547,https://www.azatliq.org/a/32862771.html,2024-03-15T07:57:56+00:00
"Элек беҙгә, бөрйәндәр өсөн, Өфө-Сибай поезы (халыҡса – Башкировоз) төп транспорт ине. Бер мәл ҡапыл ғына ҡайтырға кәрәк булды. Алдан алып ҡуймағас ней, көнөндә поездың плацкарт, дөйөм вагондарына билет булмай сыҡты, купелыһына ғына бар. Кәрәк тирәк йыҡтыра – студенттың кеҫәһе самалыраҡ, бындай вагонға билет ҡиммәтерәк  булһа ла, бүтән юл юҡ – алдым. Вагонға индем, купены эҙләп таптым. Бәй, юлдаштарымдың өсөһө лө ир-аттар. Баҙап ҡалғанымды белдермәҫ өсөн, Здравствуйте! тип тегеләрҙе елле генә сәләмләп, урынлаштым. 30 йәштәрҙәге ике ир урыҫтар, ә миңә ҡаршы ултырған 70 йәштәрҙәге бабай ҡаҙаҡмы, башҡортмо. Ҡара йылтыр битле, кешегә сәнсә ҡарап ултырған бабай. Ингәндән алып минән күҙен алманы тиерлек. Башҡа һәр төрлө уйҙар килә башланы. Поезға бит төнгә ҡарай ултырҙым, шулай булғас, ошо кешеләр араһында йоҡларға ла тура киләсәк. Теге ике урыҫтың миндә артыҡ эштәре лә юҡ һымаҡ, ҡайҙан, кем булыуымды һорашып ултырҙылар ҙа, үҙҙәре менән һөйләшкем килмәгәнде аңлапмы, артыҡ бәйләнмәнеләр. Унан ашана башланылар, миңә лә тауыҡ бото тәҡдим иттеләр. Ләкин мин баш тарттым. Һөйләшә-һөйләшә бер аҡбаштың да башына еттеләр. Улары улар. Ә бына теге бабай һаман минән күҙен алмай. Аптырауға ҡала, ҡурҡа башланым. Ҡурҡҡанға ҡуш күренә, тигәндәй, әүәле йәш кенә башҡорт ҡыҙҙарын көсләп ҡаҙаҡ ҡарттарына кейәүгә биргәндәре тураһындағы хикәйәттәр иҫкә төшөп ҡуя. Урыҫтар мөмкин тиклем оҙағыраҡ ултырһын ине өҫтәл артында, тип уйлайым. Культуралы кешеләр булып сыҡты юлдаштарым – эскәндәрен буйҙарына һеңдереп, урындарына менеп тә яттылар, бауылдашып ултырманылар. Ә бабай ултыра бит, ултыра…Улай-былай бик  мәшәүҙән  түгеллегемде күрһәтергә теләп, ныҡ-ныҡ баҫып йөрөп, йоҡларға урын әҙерләнем. Һаман ултыра бит күҙ көйөгө булып. Мин ятырға булғас, шулай ҙа сығып торҙо. Серем итеп киткәнмен. Төндә уянып китһәм, поезд үҙ көйөнә генә елдерә, өҫтәге эләүкәләге юлдаштарым йоҡлай. Ә бабайым… һаман ултыра…Кире йоҡлап киткәнмен. Былай ҙа ҡыпандап ҡына ятҡас, кемдеңдер ҡағылыуына күҙҙе лә асмаҫтан һикереп тороп ултырҙым. Йөрәк ярыла яҙҙы – теге бабай миңә эйелеп тора икән. -Ҡыҙым, поезд оҙаҡ туҡтап торасы, һинең туҡталышың түгелме? Йоҡлап, үҙеңдең төшә торған ереңде үтеп китмә, тейем, - тигән була. Үрелеп тәҙрәнән тышҡа күҙ һалдым. Инйәр икән. Эйе, унда оҙаҡ ҡына туҡтап тора шул поезд. Тимәк, әле 2 сәғәт самаһы бар Белоретҡа тиклем. Кире йоҡлап киткәнмен. Белоретҡа етәрәк проводница килеп уятты. Йыйына башланым. Минән былайыраҡ бабай йөрәкһеп китте, егеттәрсә етеҙлек менән бер сумкамды ла эләктәреп алды. Йүнле йоҡо бирмәгән бабайға йән көйөбөрөк ишеккә атланым. Хушлашҡанда бабай: Йәп-йәш кенә мосолман ҡыҙы булғасың, анауы урыҫтарҙан ҡыҙғанып, төнө буйы һаҡлап сыҡтым үҙеңде, балам. Хәҙер әҙерәк серем итеп алырмын инде, тимәһенме. Биттәрем янып китте. Оялыштан. Оло кеше тураһында әллә нимәләр уйлап бөткәнем өсөн. Ярай әле, таң ҡараңғылығы ҡуйы ине. Юғиһә, битемдең ҡыҙыллығынан донъя ҡыҙарыр ине… Был миңә ғүмерлек һабаҡ булды.",Башкировоздағы бабай…,Йәмғиәт,2932,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-23/bashkirovoz-da-y-babay-4547730,2026-01-23T11:40:00+00:00
Фирүзә бер юлы ике номинацияла лауреатлыҡ яулаған! Талантлы ҡыҙға 1-се дәрәжә диплом тапшырғандар. Конкурс дистанциялы форматта үткән. Фирүзә Яңы көн һәм Асы тау тигән йырҙарҙы башҡарған. Гимназияның ВК сәхифәһенән.,Фирүзә Фәрхетдинова халыҡ-ара конкурс-фестиваль лауреаты булған,Яңылыҡтар,215,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-04/fir-z-f-rhetdinova-haly-ara-konkurs-festival-laureaty-bul-an-4494116,2025-12-04T21:48:00+00:00
"Төркиянең Урта диңгез яры, 2017 елның әеКазан һава аланыннан Төркиягә чартер рейслар арта бара. Май башыннан бирле Казан халыкара һава алынына Казан-Анталья арасын якынайткан очкычлар бер төшә, бер очып китә. Май бәйрәмнәре вакытында көн аралаш диярлек бер төндә икешәр, өчешәр рейсларга халык чират торды. Барысы да Төркиягә ялга. Чартер рейсы белән очкан самолетлар, билгеле, барысы да тулы. Туристик ширкәтләр вәкилләре быел, ниһаять, Төркия юнәлешенә юлламалар сатып була дип куана. Алар яздан башлап көзгә кадәр Төркиянең Урта диңгез буендагы отельләргә юлламалар сату белән мәшгуль. Төрекләр туристларның ялларын оештыра белә, хезмәт күрсәтү югары дәрәәдә, юлламалар бәясе дә уртача. Төркия һәрвакыт популяр юнәлеш булып саналды. ""Юләрләр юк""Казан һава аланы гөж килә, халык күп. Бер яктан күңелле, икенче яктан ыгы-зыгы да юк түгел. Казан-Анталья рейсына теркәлү игълан итү булды, этешеп-төртешеп халык алга ыргылды. Зур ике чират хасил булды. Теркәлми калырбыз дип куркалар. Лениза ханым Кадыйрова өлкән яшьтә булуына һәм зур чемодан өстерәвенә карамастан итез генә чират башына килеп басты. Төркиягә инде өченче тапкыр ял итәргә бара. Кемерның бер үк отелен сайлыйм, ди ул. Моны ул күнегелгән иргә бару тынычрак дип аңлата. Төркиягә ялга әзерләнүИке ел рәттән Төркиягә кодагый белән бардык, быел киреләнде, әмма исем китмәде, үзем чыгып киттем. Узган елны барып булмады. Төркиягә юллар ябылгач, өйдә яту кызык түгел дип Үрдүнгә чыгып киттем. Әмма юллама кыйммәтрәккә чыкты, диңгез дә ул кадәр матур булып күренмәде, дип сөйли ул. Төркиягә һава юлларының ябылып торуында Эрдоганны да сүгеп искә алды Лениза ханым. Гаебен таныды, бездән башка аларга бернинди дә табыш юк, шуңа юллар янә ачылды, дип ул геосәясәттәге фикерләре белән уртаклашты. Берүзенә 8 көнгә биш йолдызлы отельгә юллама сатып алу 32 мең сумга төшкән. Лениза ханым Русияне мактап, Төркиянең иманын укыту урынлы иде дип әйтсә дә, Кырымга яки Сочига ял итәргә барыгыз дип кыстаган Русия сәясәтчеләренең кармагына эләкмәгән. ""Юләрләр юк. Анда барганнар сөйләде инде, акчаны мулдан түккәннәр, ә ачлы-туклы яшәгәннәр. Төркиядә барысы да мулдан, диде ул. Төркиягә юл тоткан очкычлар тулыАнтальягә барып төшкән татарстаннар Төркия чигендә Хуш килдегез! дигән сәламләү сүзләрен ишетү белән таралышты. Кемер, Сиде, Аланья шәһәрләре тирәсенә автобуслар тезелеп тора. Һәрбер кунакның йөген туроператор вәкилләре күтәреп автобуска урнаштырып алдан билгеләнгән кунакханәләренә илдертеп иткерергә кереште. ""Аптыраганнан идәнне үзебез юдык""Лаеклы ялдан булган Гөлсинә Һадиева Кемерга килгән. Төркияне сагындык дип әйтә ул. Үзенең яшьтәше Лениза ханымнан аермалы Кырымга барып ял итүнең рәхәтен үз илкәсендә татыган. Геосәясәткә бәя бирүдән тыела, әмма Кырымга бүтән аяк басмаячакбыз, ди. Ике ел рәттән Кырымда ял иттек. Ял иттек дип әйтү – арттыру. Мисырга да, Төркиягә дә юллар ябылгач, әй көнне ялга барырга күнегелгәнгә күрә аптырап киттек. Бүтән анда аяк басмыйбыз дигән карарга килдек. Төркия белән чагыштырып булмый. Кырымда Кизләү (Евпотория) янында нәни генә отельдә яшәдек. Берничә көн торганнан соң, кибеткә чыгып идән юар, тузан сөртер өчен чүпрәкләр алып кердек. Пычракка түзеп булмады, үзебез чистарттык. Икенче елны кыйммәткә төшмәсен өчен идән мунчаласын Казаннан ук күтәреп бардык. Төркиядә көн саен сөлгеләрне алыштырып, ике-өч көн саен каядыр көн саен урын-ирне алыштыралар, бүлмәләрне ялтыраталар, ялап чыгаралар. Бәясе әллә ни аерылмый. Кырымда отельдә ашау өстәмә бәягә иде. Табигать икесендә дә матур, әлбәттә. Ләкин туристларны үзләренә тартыр өчен Кырымга тырышасы да тырышасы әле! Инде чикләрне генә япмасыннар иде. Чартерлар тукталырга мөмкин дип тә берара куркытып алдылар бит, ди ул. ""Төркия Кырымга караганда арзанракка төшә"" белгече Рөстәм Гыйлметдинов Төркиянең Кемер шәһәрендә 5 йолдызлы кунакханәдә гаиләсе белән ял итә. 5 йолдызлы кунакханәгә 10 көнлек юллама дүрт кеше өчен 120 мең сумга төшкән. Без Кырымга 2015 елда субсидияле билет алып бардык. 4 кешелек гаиләгә (ул вакытта кече балага ике яшь тулмаган иде) очкычта бару-кайту нибары 15 мең сумга төште. Алушта шәһәрендә диңгез янындагы бар шартлары тудырылган ике бүлмәле, аш бүлмәсе, ванна-бәдрәфле йорт өчен тәүлегенә 2 мең сум түләп тордык. Бу – июнь ае, ә әй уртасында әлеге йортның бәясе тагын бер мең сумга күтәрелде. Иртәнге ашны үзебез пешердек, көндез һәм кич шәһәр буйлап ашарга эзләп йөрдек. Кафеларда бик кыйммәт, көнгә берничә тапкыр кереп ашарлык түгел. Ашханәләр бар, нигездә шунда ашадык та. Анда ризыклану ашау өчен көненә кимендә 1 мең сум акча тотканбыздыр. Иртәнге аш өчен ризык алырга супермаркетка йөрдек. Йортны үзебез ыештырып, юып тордык. Шәһәр пляжына йөрдек, ятаклар акчага, үз сөлгең белән йөрисе. Шифаханәләрне караштырып чыктык. Алар бик иске, ремонт күрмәгән. Кондиционерлы бүлмә булса, бәяләр тәүлегенә безнең гаилә өчен дүрт мең сумнан башлана иде. Кырымда пляжУл елны әле акча түләү белән дә проблемнар бар иде. Русия банклары санкцияләрдән куркып Кырымда эшләмәде, ә Кырым банкларыннан картадан акча салдырып алсаң, зур комиссия түлисе. Кибетләрдә дә карта белән түләп булмый. Шулай ук чикләүләр аркасында Билайн, Мегафон да эшләмәде. Бары тик МТС операторы аша гына сөйләшеп булды, дип сөйли гаилә башлыгы. Рөстәм әфәнде 5 йолдызлы, форматында булган отельдә яшәгән. ""Төрекләр күрсәткән хезмәткә тел-теш тидерерлек түгел, бар ирдә пөхтәлек, аш-су мулдан, өлкәннәрнең дә, балаларның күңелләрен төрлечә күрде. Югары дәрәәдәге балл куярлык"", ди ул. Кырымдагы ялы белән чагыштыра, Төркиядә без яшәгән отельләргә Кырымда борын тыкмалы түгел, акча итмәячәк. Быел без барган Төркия отеленә охшаган отельләр Кырымда ун көнгә 100 мең сумнан артып китә. Әле моңа ким дигәндә 40 мең сум юл бәясе өстәргә кирәк. әй айларында бәяләр тагын да ныграк арта. Балалар белән ял итү өчен урта хәлле гаиләгә Төркиядән дә кулайлырак урын юк. Кырымга исә бик арзан авиабилет эләккәндә генә барырга мөмкин. Аның да табигате бик матур, һавасы чиста, тарихы бай, ди Рөстәм әфәнде. Анапа белән Сочины макта, Төркиядә ял итЧаллының ятимнәр йорты директоры Галина Сатаева, эш арасында Төркиягә ял итәргә вакыт таптым, ди. Ул кайда да яхшы дигән фикердә. ""Узган елны кызым ике баласы белән Анапага ялга барды. Зарланмадылар, канәгать булып кайттылар. Поездда бардылар. Өлкән кешегә билет бер якка 3 мең сум, балаларга – 1 мең 600 сум. Юлда ике тәүлек вакыт узган, ашау билет бәясенә керми, билгеле. Алар яшәгән пансионат вәкилләре машина белән каршы алды, чемоданнарын үзләре урнаштырган. Шул рәвешле тимер юл вокзалына илтеп тә куйганнар. Моның өчен ул 2 мең сум түләгән. Яшәгән урыннары яңа бинада булган, балалалар өчен уен мәйданчыклары да, үз аквапаркы да булган, аниматорлар балаларны уйнаткан. Ике бүлмәле, 60 квадрат метрлы люкс номерда яшәгәннәр. 8 көнгә 46 мең сум булып чыккан. 5 тапкыр ашатканнар, балалар өчен аш-су аерым булган, әмма, билгеле, Төркиядәге муллык булмаган. Төркиядә ашау башкачарак. Диңгезгә ерак түгел, кечкенә машиналарда илткәннәр, кайтарганнар. Төркиягә юллар ачылгач, без монда килергә булдык"", дип сөйләде Галина ханым. Туристлар Казанга исән-сау ялдан кайтып төштеБыел Төркия Русиядән 5 млн. турист килер дип өметләнә. Бу хакта быел Мәскәүдәге очрашуда Төркиянең мәдәният һәм туризм министры урынбасары Хөсәин Яйман белдергән иде. 2015 елның 24 ноябрендә Сүрия-Төркия чигендә Русиянең Су-24 һөүм очкычы бәрептөшерелде. Ике арада мөнәсәбәтләр бозылды. Мәскәү Әнкарага чикләүләр кертте, шул исәптән чартер очулар туктатылды. Төркия президенты Рәәп Эрдоганның рәсми гафу үтенүеннән соң санкцияләрнең бер өлеше бетерелде. Төркия белән Русия килешә алмаган вакытта туризм бизнесына зур зыян салынды, Русиядә дә, Төркиядә дә күп ширкәтләр эшчәнлеген туктатты, Урта диңгез буенда урнашкан кунакханәләрнең дә бер өлеше ябылды.","""Төркиядә ял итеп булганда Кырым белән Сочи читтә торсын""",Донъя,7710,https://www.azatliq.org/a/28506601.html,2017-05-24T21:15:29+00:00