content,title,category,content_length,resource,date
"Уңышҡа һәм бәрәкәткә өлгәшә алмаған кешеләр, күп осраҡта, улар тормошто ярата, йәшәүҙән ләззәт ала белмәгәндәр. Һәр ваҡыт кәйефе юҡ, йөҙө емерек тә, позитивты, энергияны башҡаларҙан ғына һурырға теләүселәр. Нимәләлер экономить итергә генә тырышып тороусылар. Нәмәләрен бушлай бирергә, йомартлыҡ күрһәтергә, хәйер яһарға атлығып бармаусылар. Икенселәрҙе тик яманлап һөйләүселәр. Гел ауыр һәм ҡараңғы уйҙар уйлаусылар, эргә-тирәһендәгеләрҙән дә яманлыҡ, хаслыҡ ҡына көтөүселәр. Рухи күтәренелек, ҡыуаныс тоя алмаусыларҙың юғарынан энергия алыу юлы ябылған йәки ныҡ ҡыйланған. Яҡшылыҡ ҡыл. Ярҙам ит. Изгелек күрһәт. Дан, интернет, вазифаң ҡушҡан өсөн түгел, ә ысын күңелдән, өндәшмәй, шауламай ғына. Үҙфайҙаңдан баш тартып, башҡалар мәнфәғәтен ҡайғыртып ҡара). Хөрмәт ҡаҙана алмағандар (туғандары, балалары, коллегалары, ире йә ҡатыны алдында), ғәҙәттә, үҙдисциплинаһыҙ, эҙмә эҙлекле эш итә белмәгән, принциптары булмаған, позицияһын тота алмағандар. Йыш күҙәтелә: бала әсәһен тыңламай, ғаиләлә атайҙың һүҙе юҡ, уҡытыусы уҡыусыларын тыя алмай һ. б. Бында йыуашлыҡ ни причем. Баҫалҡы һәм баҙнатһыҙ холоҡлоларҙы ла эске тәртиптәре арҡаһында өлгәшкәндәре өсөн хөрмәт итәләр. Талап иң беренсе үҙеңә, унан ғына балаларға, ғаиләгә һ. б. Бәхетһеҙмен, тип уйлаусылар, кемдер килер ҙә уны бәхетле итер, тип өмөт итеүселәр. Эмоциональ ярҙам көтөп ултырыусылар. Йәки үҙ бәхетһеҙлегендә икенсене кешене йәки яҙмышты ғәйепләүселәр (ирен, ҡатынын, белеме юҡлығын, яратмағаны менән йәшәүен). Партнерына һөйөүен матди әйберҙәргә алмаштырып бирергә маташыусылар. Мәҫәлән, мин шундай матур һәм шәп ҡатын һәм ул минең менән аралашыу өсөн бүләк әпиререгә тейеш. Асылда, алтынды иретеп башың аша ҡойһа ла, әгәр һинең ул кеше менән рухи бербөтөнлөгөң юҡ, аң кимәлең тап килмәй, интеллектуаль үҫешең ныҡ айырыла икән, мөнәсәбәттәрҙә идиллия ла, камиллыҡ та булмаясаҡ. Хатта иң ҡайнар хистәр ҙә (страсть) талаш-тартыш ҡына алып киләсәк. Ә һүҙ башта бәхет хаҡында ине. Ошо кире күренештәрҙе үҙеңдә еңергә була. Мәҫәлән, тап әлеге Ураҙа мәлендә эске донъяңда тәртип ойоштора башлап. Аҙымлап, яйлап, рухи көстө туплап. Идеал булалмаҫбыҙ, әммә күпкә таҙарырбыҙ.",Миләүшә Ҡаһарманованан кәңәштәр,Йәмғиәт,2130,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-04-05/mil-sh-a-armanovanan-k-sht-r-3205327,2023-04-05T10:34:00+00:00
"Казанда БРИКС уеннары, архив фотосыфикерләр24 июльдә Казанда БРИКС илләренең Изге Коръән премиясенә бәйге узачак. Бу хакта бүген Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисенең беренче урынбасары Рушан Әббәсов""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында узган матбугат очрашуында сөйләде. — Коръәни Кәримне яттан уку түгел, аны матур итеп тәвид белән уку номинациясендә узачак. Безнең 22 дәүләттән кунакларыбыз килә. Беренче чиратта, БРИКС илләре. Аннары ислам дәүләтләреннән теләүчеләр күп булды. Без ислам илләре белән күп эшлибез, бу чарага Бразилия, Һиндстан, Кытай мөселманнары да киләчәк, — диде ул. Беренче урынга 7 мең доллар, икенчегә — 5 мең, өченче урын яулаучыга — 3 мең доллар бирү каралган. Коръән уку бәйгесенә керү бушлай булачак. Русияне Сарытауда яшәүче 23 яшьлек Ясир Додарбеков тәкъдим итәчәк. Моннан тыш, дини чаралар кысаларында 25 июльдә фәнни-илаһият конференциясе узачак. Анда сүз мигрантлар турында барачак. Аерым алганда, дин әһелләре читтән килүчеләргә дәүләттә ""үзләрен дин кушканча дөрес итеп тотарга чакырачак"". Шул ук көнне Милли китапханәдә Яшьләр форумы узар дип көтелә.26 июльдә исә, дин әһелләре резолюция кабул итәргә ыена. ""Анда күп полярлык, яшьләрне экстремистик, террористик, радикаль фикерләрдән ерак тоту һәм гаилә кыйммәтләрен саклау турында әйтеләчәк"", диде Рушан Әббәсов. БРИКС(ингл. —, ,, , ) — дәүләтара берлек. 2006 елда оешкан. Аңа иң башта Бразилия, Русия, Һиндстан, Кытай илләре керде, соңрак Көньяк Африка республикасы кушылды.2024 елда БРИКСка Мисыр, Эфиопия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре керде. Яңа илләр кушылганнан соң оешма БРИКС дип атала башлады. Былтыр Хавьер Милей Аргентина президенты булып сайлангач БРИКСка керүдәнбаш тартты. БРИКС ыеннарында икътисади, сәяси мәсьәләләр турында фикер алышалар. Берлек халыкара оешма дип саналмый. Аның баш сәркатибе дә, низамнамәсе дә юк. БРИКС эшләрен ел саен үзендә саммит уздыручы берәр ил-әгъза оештыра. 2024 елның көзендә ул Русиядә узачак. Үткәрелү урыны дип Казан шәһәре билгеләнгән. Дөнья банкы мәгълүматына күрә, БРИКС оешмасына кергән илләр ир шарының 30 чамасы мәйданын һәм дөньяда халык санының 42 тәшкил итә. Әлеге оешмага нигездә үсеш алучы илләре керә, югары үсештәге дәүләтләр аның эшендә катнашмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда БРИКС илләре арасында Коръән бәйгесе узачак,Яңылыҡтар,2302,https://www.azatliq.org/a/33046231.html,2024-07-22T15:49:46+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазанда күпкатлы йорт ишегалдында гранат шартлаткан ир моңарчы берничә тапкыр хөкем ителгән булган, ул 13140 нчы хәрби бүлекчәдә хезмәт иткән. Моны ачыклаган.14 сентябрьдә Казанның Глушко урамындагы торак йорт ишегалдында """" тамгалы хәрби кием кигән ир үзе әйтүенчә, яктылык-тавыш гранатасы шартлатты. Янәшәдә генә хатын-кызлар һәм балалар да бар иде. Беркем әрәхәтләнмәде. мәгълүматынча, 37 яшьлек Кирилл Шульга 13140 нчы хәрби бүлекчәдә контракт белән хезмәт иткән, ул моңарчы талау, документлар урлау, акча белән бәйле хәрәмләшү, исерек килеш машина йөртү кебек маддәләр нигезендә хөкем ителгән. Аны иң соңгы тапкыр быел талау маддәсе нигезендә хөкем иткәннәр. Ир 2025 елга кадәр административ күзәтү астында булган. Әмма бу аңа хәрби хезмәткә китү өчен контракт төзергә комачау итмәгән.15 сентябрьдә Кирилл Шульгага каршы хулиганлык маддәсе нигезендә инаять эше ачылган. Хәзерге вакытта ул тоткарланды һәм Казанның 64424 нче хәрби бүлекчәсендә тотыла.2 август көнне Уфада Нагаев шоссесына гранат тоткан ир йөгереп чыкты. Юлны шартлатам дипянады. Хәрби янына республика башлыгы Радий Хәбировкилде. Аның белән сөйләшкәннән соң, хәрбиполициягә бирелде, гранатны Росгвардия хезмәткәрләренә тапшырдылар. Август ахырында ул тикшерү изоляторында үзенәкул салды.",Медиа: Казандагы күпкатлы йорт ишегалдында гранат шартлаткан хәрби берничә тапкыр хөкем ителгән булган,Яңылыҡтар,1282,https://www.azatliq.org/a/32597861.html,2023-09-18T12:51:14+00:00
"Илшат Әминов журналистлар сорауларына авап бирә""Шаян ТВ"" каналының интернет сайты чит илләрдә 2019 елның ахырына кадәр эшли башларга тиеш. Моның өчен аерым ""Шаян ТВ"" каналы булдырыла. Әлегә аның өчен чит илләрдә рөхсәт ителгән контент туплау бара. Бу хакта ""Яңа гасыр"" телерадиоширкәте (ТНВ) итәкчесе Илшат Әминовжурналистлар белән очрашуда белдерде. 5Илшат Әминов: Чит илләр өчен аерым ""Шаян ТВ"" сайты әзерләнәБүгенге көндә ""Шаян ТВ"" сайты бары тик Русиядә генә ачыла. Бу видеоконтентка алынган хокуклар белән бәйле. ""Шаян ТВ"" сайты чит илләрдә ачылмый, бу проблем бар. Чөнки Русиядән читкә чыга башласак, видеоконтент өчен бөтенләй башка хокуклар кирәк. Шуңа күрә без чит илләр өчен интернетта тагын бер Шаян ТВ каналы булдырырга максат куйдык һәм шуны башкарып чыгачакбыз. Монда инде үзебезнең тапшырулар һәм рөхсәт ителгән мульфтильмнар булачак. Ул ел ахырына кадәр эшли башлар. Күп кенә хокуклар Русия өчен генә бирелә, ул контентны чит илгә чыгарыр өчен бөтенләй икенче акча кирәк"", диде Әминов. Аның сүзләренчә, бу алдан ук шулай каралган. ""Башта канал эшләдек, аннары берникадәр вакыттан соң берәм-берәм кабель челтәренә кердек. Соңыннан ""Триколор"" иярчен операторы белән хәл иттек. Хәзер ""НТВ"" лицензиясен үзгәртеп, безне кертәчәк"", ди ТНВ итәкчесе. Моннан тыш, июнь аенда ""Шаян ТВ""ның платформасында үз мобиль кушымтасы да барлыкка киләчәк. -та ул инде эшли. Илшат Әминовка Төркиядә ТНВ планетаны карап булырмы дигән сорау да бирелде. Әлеге мәсьәләне Төркия татарлары чәршәмбе Истанбулда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановбелән очрашуда да күтәргән иде. Әминов бу каналны интернетта карап була ди. ""ТНВ Планета кергән иярченнәр Төркияне капламый. Анда китәр өчен тагын бер иярчен кирәк. ТНВ Планетны бөтен дөньяга интернетта таратабыз. Ул махсус канал, анда махсус контент"", дип авап бирде Әминов. ""Шаян ТВ"" балалар телеканалы 2018 елның ноябрендә эшли башлады. Күптән түгел Казанның Горький урамында урнашкан яңа студиясе дә ачылды. Биш ай эчендә эфирга татарчага тәремә ителгән 1400 серия мультсериал, документаль фильм һәм башка сериалларчыккан. Болар бөтенесе сатып алынган контент.","Чит илләр өчен аерым ""Шаян ТВ"" сайты ел ахырына кадәр эшли башлаячак",Яңылыҡтар,2100,https://www.azatliq.org/a/29944012.html,2019-05-16T08:43:44+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРосреестр үзе исә мәгълүматларның читкә таралуын расламады. хакерлар төркеме Русиянең дәүләт теркәве, кадастр һәм картография федераль хезмәтен (Росреестр) имерүе турында хәбәр итте һәм белешмәләр базасының бер өлешен чыгарды. Хакерларның һөүме турында беренче булып ""Утечки информации"" -каналыязды. Канал мәгълүматынча, хакерлар кулга төшергән базада ике миллиард юл булган, ә халыкка чыгарылган өлешендә 82 мең юл бар, анда русияләрнең исемнәре, туган көннәре, адреслары, телефоннары, пенсия иминиятләштерүе хисапларының (СНИЛС) номерлары, шулай ук Росреестрдагы -лары күренә. Бу белешмәләр 2024 елның мартында әле дөрес булган дип ышандыралар. Декабрь ае ахырында ясалган исемле аноним -каналда 6 гыйнварда постчыккан. Анда да хакерларның Росреестр базасын имерүе турында әйтелә. — Безгә авап бирергә тырышмакчы булганнарга башта ишекләрен, тәрәзәләрен һәм аеруча иске йозакларын тикшерергә киңәш итәбез. Росреестр — зур дәүләт оешмаларының санаулы көннәр эчендә түбән төшәргә мөмкин булуына ачык мисал булды. Аларның белешмәләре нык саклана кебек тоелса да, нәтиәдә безнең коллекциягә эләкте, — дип яза алар. Журналист Андрей Захаровнинди белешмәләрнең таралуы аңлашылып бетми, дип искәртә. Хакерлар чыгарган өлештә күчемсез милек объектларының кадастр номерлары юк, шуңа аларны хуалары белән чагыштырып карап булмый. Журналист фаразынча, базаны чыгарган вакытта һакерлар кадастр номерларын кисеп ташлаган булырга мөмкин. ""Агентство"" басмасы очраклы гына 15 юлдагы белешмәләрне сайлап алган һәм биредә исемнәре күрсәтелгән кешеләрнең чын булуын ачыклаган. Росреестрда мәгълүматларның таралуын расламадылар. ""Хәзерге вакытта кайбер -каналларда чыккан мәгълүматны өстәмә тикшерү уздырыла"", диеләхәбәрдә. Журналистлар һәм бәйсез тикшерүчеләр Росреестрны еш кулланды, алар түрәләрнең күчемсез милек турындагы мәгълүматны шуның аша тапты. Алган хезмәт хаклары белән чагыштырганда күпкә кыйбатрак булган торакларның алынуын фаш итте. Росреестр белешмәләре нигезендә Коррупциягә каршы көрәш фонды һәм Навальный такымы да күп кенә тикшеренүләр уздырды. Бу тикшеренүләр халыкка чыкканнан соң, түрәләрнең һәм аларның тугыннарының исемнәре Росреестрда яшерелде яки сөртелде.2023 елның мартында Росреестр күчемсез милек объектларының хуалары турындагы мәгълүматныябып куйды. Моны оешма 2022 елның июлендә кабул ителгән шәхси белешмәләр турындагы канунга ярашлы эшләде. Хәзер милек хуасы турында бары тик аның рөхсәте булса гына белергә мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Хакерлар Росреестрны имерүләрен белдереп, русияләрнең исемнәрен һәм адресларын чыгарды",Яңылыҡтар,2594,https://www.azatliq.org/a/hakerlar-rosreestrni-jimerularen-belderep-rusiyalarneng-isemnaren-ham-adreslarin-chigardi/33268086.html,2025-01-08T10:22:36+03:00
"Әгәр фарш булһа, уны ла ҡушабыҙ. Әммә бәлеш фаршһыҙ ҙа бик тәмле килеп сыға. Артабан бер һауыттҡа ике йомортҡаны һытып, уны яҡшылап болғатығыҙ. Уға бер семтем сода һәм тоҙ өҫтәгеҙ, уның өҫтөнә бер стакан кефир ҡойоғоҙ һәм яҡшылап болғатығыҙ. Унан 12 сәй ҡалағы (өймәләм! ) он һалып, яҡшылап болғатабыҙ. Ҡамыр әҙер. Ул шыйыҡ килеп сыға. Табаны майлағыҙ. Уның төбөнә һәм ситенә әҙерәк он һибегеҙ. Ҡамырҙың яртыһын табаға ҡойоғоҙ. Өҫтөнә картуфты (йә фаршлы картуфты) һалығыҙ һәм ҡалған ҡамырҙы ҡойоғоҙ. 180 градусҡа тиклем ҡыҙған духовкала 40 минут бешә. Бындай бәлеш эҫе килеш тә, һыуыҡ килеш тә бик тәмле.",Бик тәмле һәм еңел бәлеш рецебы,Аңлатма,605,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/bik-t-mle-m-e-el-b-lesh-retseby-4524627,2025-12-29T18:36:00+00:00
"Ҡаралырға килгән бер ханымға табип: – Пианинола уйнауығыҙҙы ташлаһағыҙ ғына терелә алаһығыҙ, – ти. – Уның ауырыуы менән уйын ҡоралы араһында ниндәй бәйләнеш бар? – тип аптырап һорай унан шәфҡәт туташы, пациент сығып киткәс. – Бар шул, – ти табип. – Сөнки был ханым минең өҫтәге фатирҙа йәшәй. – Бик елле кер йыуыу машинаһы һатып алдым әле. Үҙе йыуа, үҙе һыға. Ә иң мөһиме – бер ниндәй ҙә тауыш юҡ! – Ә минеке үҙе кейемдәремде һалдырып ала, һыуын, порошогын һала, йыуа, һыға, киптерә, үтекләй, әммә тауышына сыҙарлыҡ түгел, малай! – Сит илдекелер әле. – Санияны әйтәһеңме? Ниндәй сит илдеке булһын, күрше ауыл ҡыҙы!",Көләмәстәр,Юмор,614,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-08-21/k-l-m-st-r-4356695,2025-08-21T14:15:00+00:00
"Төбөн күмгәнсе тоҙ һалабыҙ. Һарымһаҡты алып, һабаҡтарын һәм тамырҙарын киҫәбеҙ. ИҢ МӨҺИМЕ: уны йыумаҫҡа!  Таҙартылған һарымһаҡты банкыға тултырырға. Өҫтөн икегә бөкләнгән гәзит менән ҡапларға. Теш таҙартҡыс менән тишкеләргә. Булды. Был һарымһаҡ йыл буйынса боҙолмай һаҡланасаҡ.",Һарымһаҡты ҡышҡылыҡҡа нисек һаҡларға,Аңлатма,277,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-11/arym-a-ty-ysh-yly-y-nisek-a-lar-a-4345734,2025-08-11T15:30:00+00:00
"Кремль сүзчесе Дмитрий ПесковфикерләрРусиядәге президент сайлаулары – ""демократия үк түгел"", ә мөгаен ""кыйбатка төшүче бюрократия"". Киләсе елда Русия президенты Владимир Путин 90 проценттан артык тавыш ыеп, яңа мөддәткә сайланачак. язуынча, бу фикерне басма белән әңгәмәсендә Кремль сүзчесе Дмитрий Песковәйткән. Бу язмага күп кенә медиалар игътибар иткәннән соң, Песков үзе әйткән сүзләрен дөрес итеп язмаганнар дип белдерде. Америка басмасында ""Путинның мәңгелек сугышы"" дигән зур язма чыккан. Аның авторлары Украинадагы сугыш кайчан бетәргә мөмкин, Русия әмгыяте сугыштан арырга мөмкинме, Путин тынычлык эзли башлармы, дигән сорауларга авап бирергә тырыша. Кремльдә Путин хакимиятенә берни янамый дип шуның өчен дә саныйлар, чөнки сайлау процессын Кремль үзе контрольдә тота, дигән Песков -ка. Басма ышандыруынча, ул Украинада сугыш төгәлләнү ихтималы турындагы сорауларга да авап биргән. Песков әйтүенчә, хәзерге вакытта тынычлык килешүе имзалау өчен нигез юк һәм ""махсус хәрби операция"" ""якын киләчәктә"" дәвам итәчәк. Русия Украинаның күбрәк ирләрен яулап алырга телиме, дигән сорауга Кремль вәкиле: ""Юк. Без бары тик Конституциябездә безнеке дип язылган барлык ирләрне генә контрольдә тотарга телибез"", дигән. Сүз 2014 елда аннексияләнгән Кырымнан тыш, тагын дүрт өлкә – Донецки, Луһански, Запорожье һәм Херсон өлкәләре турында бара. Русия аларны аннексияләвен 2022 елдаиткергән иде. Шул ук вакытта аларның берсе генә дә тулысынча Русия гаскәре контролендә түгел. ""Подъем"" басмасына әңгәмәсендә Песков үзенең сүзләрен журналисты ""ялгыш"" иткердедип әйткән. Янәсе, Песков саулаулар турында болай дигән булган: Әгәр Путин сайлауга намзәтен тәкъдим итсә, аның зур өстенлек белән яңадан сайланып куелачагына бернинди шик юк дип, хәзердән үк ышанып әйтеп була. Әмма сайлаулар – демократия, президент үзе Юлламасында бу хакта әйткән иде. Икенче яктан, аңа зур акчалар кирәк. Путинның зур өстенлек белән яңадан сайланачагы алдан ук билгеле"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",": Песков Русиянең сайлау системын ""демократия үк түгел"" дип атады",Яңылыҡтар,2037,https://www.azatliq.org/a/32537149.html,2023-08-07T06:50:36+00:00
"Иллюстратив фотоКырымның анкөй районы Октябрь авылында яшәүче хатын-кызлар кырымтатарларга каршы репрессияләрне туктатуны таләп итә, дипхәбәр итә""Кырым теләктәшлеге"" (""Крымская солидарность"") итимагый берләшмәсе. ""Бу барлык аналарның ан авазы. Бу бөтен халыкның ачысы. Нариманбелән (Аметов– ред. ) бәйле видеороликны яшьле күзләр белән караганнан соң, тыныч кына йоклау мөмкин түгел. Чөнки безнең барыбызның да уллары, кызлары бар. Иртәгә кайгы минем ишегемне шакымас дигән гарантия кайда? "", дип белдергән видеомөрәәгатьтә авылда яшәүче Диләрә Ниметуллаева. Кырымтатар активисты Нариман Аметовка бәйле килеп чыккан ""канунсызлыкка"" хатын-кызларның ачуы килгән диелә. Алданрак кырымтатар халкының аксакаллары кырымтатарларга карата репрессияләрне туктатуныталәп иткәниде.2021 елның 17 декабре иртәсендә Иске Кырымда Русиянең куәт оешмасы вәкилләре кырымтатар Нариман Аметовның өендә тентү үткәргән иде. Ул тоткарланды, аны билгесез юнәлештә алып киттеләр. Аның тормыш иптәше Элмаз Аметовабелдерүенчә, тентү вакытында Русиянең куәт оешмасы вәкилләре Нариманның ""Ангарадагы шартлауга катнашы булуын"" әйткән. Бу мәгълүматны адвокатлар расламады. Соңрак активистлар ""Аметовның кайда булуы билгеле түгел"" дип хәбәр итте. Шул ук көнне Аметов өенә кайтты. Соңрак ул Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләренең электр тогы кулланып газаплаулары турында белдерде. Кырым автоном республикасы прокуратурасы Аметовны газаплаулары турындагы мәгълүмат аркасында Украина инаятьләр кодексының 438 маддәсе, 1 өлеше нигезендә (кануннарны һәм сугыш гадәтләрен бозу) инаять эше башлады. Русия ФСБсы Нариман Аметовны газаплауларына карата бернинди фикер белдерми. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырымтатарлар үзләренә каршы репрессияләрне туктатуны таләп итә,Яңылыҡтар,1890,https://www.azatliq.org/a/31638824.html,2022-01-04T11:04:29+00:00
""""" телләр өйрәнү кушымтасы татар сүзләрен хәрефләр белән тулыландырырга тәкъдим итәСмартфоннар һәм планшетлар өчен ясалган """" телләр өйрәнү кушымтасында чит телләр белән беррәттән татар теле дә өстәлгән. Кушымта авторы Гүзәл Баһаветдинова сүзләренчә, татар теле белән кызыксыну инглиз теле дәрәәсендә. Соңгы елларда, , системнары өчен татар телле кушымталар ясау мәсьәләсе көн кадагына әйләнде. Тик бу юнәлештә актив хәрәкәт әлегә күзәтелми. Барлык татар кушымталарын саный башласаң, алар бер дистә чамасыннан артмас. Шул ук вакытта бу татар теленең реаль кулланылышын чагылдыра торган күрсәткеч, чөнки замана кешесе көн дәвамында даими рәвештә смартфон һәм планшетларында унлап кушымта куллана. Смартфоннар өчен чит телләрне өйрәнү максатыннан меңнәрчә кушымта бар. Тулы дәресләр, көненә берничә сүз өйрәнү, грамматик лабораторияләр, сүзлекләр, сөйләвекләрне популяр телләр өчен күп табып була. Системы да бик гади. Көненә берничә минутка смартфоннан берничә яңа сүз карап, өйрәнеп алу уңайлы һәм тел үзләштерү өчен файдалы. Татар телен кушымталар аша өйрәнү програмнары әлегә юк. Интернетта берничә файдалы сайтны табып булса да, смарфон-планшет даирәсе өчен әлегә мондый мөмкинлек юк. Инглизчә, кытайча, испанча, төрекчә өйрәнергә теләсәң – дүрт ягың кыйбла, мөмкинлекләр күп. Татар телен өйрәнү кушымтасын эзләсәң – табып булмый. Тик """" дип аталган телләр өйрәнү кушымтасында чит телләр белән беррәттән татар телен өйрәнү мөмкинлеге дә бар икән. Кушымта ярдәмендә инглиз (аның британ һәм американ вариантын), алман, француз, итальян, испан, рус, татар һәм төрек телләрен өйрәнеп була. Аны һәмһәмплатформаларында да табып була. Гүзәл үзе Сембердә туган, инглиз һәм алман телләре укытучысы белгечлеген алган. 2009 елда ире белән Казанга күченгән. Башта үзе инглиз телен укытса, соңыннан үзенең чит телләр укыту үзәген ачкан. – Гүзәл, бу идеясе сезгә кайдан килде? Гүзәл Баһаветдинова– 2010 елда ук булган бу. Эш барышында шуңа игътибар иттем: телне интенсив өйрәнү курсларында күләмле материалларны берничә ай эчендә укытып бетерергә кирәк. Бер атна эчендә берничә йөз сүзне өйрәнеп чыгу реаль түгел. Укучыларыма өй эше булып 50-шәр сүз ятларга биргәндә, сүзләрнең бик авыр ятлануын күрдем. Баш мие өчен исемлектән сүзләрне ятлау табигый түгел, сүзләр үз-үзеннән, табигый үзләштерелергә тиеш. Студентларыма сүзләрне ятлау өчен күнегүләр уйлап чыгарырга туры килде. Тик моңа бик күп вакыт кирәк иде. Үзем моңа багышланган китапларны тапмагач, сүзләрне ятлау өчен күнегүләр китабын яза башладым. Күнегүләр бертиплы иде, аларны компьютер үзе чыгарса, шәп булыр иде, дип уйладым. Өстәвенә, мондый китапны кеше һәрвакыт үзе белән йөртергә тиеш бит. Шунда мобиль кушымта идеясе туды.2012 елда проектны башлап ибәрдем. Тик үземнең акчама гына эшләгәч, күп эшне үземә башкарырга туры килде. Рәсемнәр эзли идем, сүзлекләр төзи идем, темалар тәртибен уйлый идем. Моңа якынча бер ел китте. – Татар телен нигә өстәргә булдыгыз соң? Гадәттә, мондый кушымталарда чит телләр генә бар бит? – Әйе, башта проект үзем укыткан инглиз теле өчен генә уйланылган иде. Эш барышында башка телләрне дә өстәргә булдым (тәремәләр ясау авыр түгел бит). Соңрак, ә нигә татар телен өстәмәскә соң, дип уйладым. Бу бик матур, борынгы тел. Бу тел минем күпгасырлы тарихы булган халкымның бай мәдәниятен чагылдыра. Шул ук вакытта, Татарстан мәктәпләрендә укучылар татар телен өйрәнә, аларга да кушымта файдалы була ала, дип уйладым. кушымтасы татар телен өйрәнүдә ярдәм итә ала, дигән фикердә калдым. Бу татар теленең һәм мәдәниятенең таралышына ярдәм итәчәк. Өстәвенә, татар теле өчен мондый кушымталар әлегә юк икән. – Материалларны кем әзерләде? Дәреслекне кулландыгызмы? – Мин әнием белән эшләдем. Русча-татарча сүзлекләрне күпләп кулландык. Тавышландыру белән -тан танылган ырчы һәм композитор Әмирхан Корбанов шөгыльләнде. Моның өчен аңа рәхмәтлемен. Гомумән, студиясеннән егетләр бик нык ярдәм иттеләр. Аеруча Илдар Кәримгә рәхмәтлемен. Ул дикторны табып, татар телен бушлай яздырды. Бу проектка ярдәм итүчеләр булуы бик нык шатландырды. – Татар телен өйрәнү өчен сайлаучылар күпме? Башка телләр белән чагыштырсак? – Кушымта эшли башлагач, шунысы ачыкланды – татар телен инглиз теле дәрәәсендә диярлек сайлыйлар, сатып алалар. Татар теле популярлык буенча икенче урында. Хәтта француз, алман телләреннән зур аерма белән алда бара ул. Бу хәлгә гаәпләндек, шул ук вакытта горурлык та булды. Татар телендә бер проблемга юлыктык. иһазлары өчен уңайлы татар телле клавиатура юк. Шуңа күрә диктант кебек кайбер күнегүләрне калдырып үтәргә туры килә. Ә менә айланмалары өчен мондый проблем юк. Хәзер белән бу проблеманы чишү юнәлешендә эшлибез. – Киләчәккә эш планнарыгыз нинди? – Әлегә -ны үстерергә, таратырга кирәк. Бюджетыбыз кысан булу сәбәпле, эш акрынлап бара. Безгә акча түгел, кушымтаның киң кулланылышта булуы кирәк. Чөнки кушымта телләр өйрәнүдә яхшы һәм файдалы.","""""та татар теле инглиз теле кебек популяр""",Мәғариф,4841,https://www.azatliq.org/a/27163299.html,2015-08-15T07:57:59+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспублика 3 млрд сум салымын югалтырга мөмкин. Русия финанс министры Антон Силуанов Татарстан салым реформасыннан керемнәрен югалтса, Мәскәү финансларны кире кайтарачак дип белдерде. Бу хакта ул бүген Русия Дәүләт думасының бюджет һәм салымнар комитеты утырышында белдерде. Утырыш барышында Думаның Татарстаннан сайланган депутаты Айрат Фәррахов республиканың әлеге реформадан 3 млрд сум керемен югалтачагын белдерде. Бу эшкуарлар өчен салымның гадиләштергән системына үзгәрешләр керүе белән бәйле. ""Әгәр дә төбәкләр салым яңалыклары нәтиәсендә ниндиер үзгәрешләр тойса, без бюджетара трансфертлар аша аны хәл итәчәкбез"", диде ул Татарстанны истә тотып. Аныңча, федераль үзәк һәрвакыт төбәк бюджетларының торышын игътибар белән күзәтә. ""Әгәр дә безнең салым новацияләре аерым төбәкләргә кагылса, бу аларга плюска гына булачак. Беренче чиратта, бу илкүләм бурычларны үтәр өчен федераль бюджетка кергән керемнәрне төбәкләр хисабына күчереп башкарылачак"", диде ул. Силуанов Татарстанны телгә алып, аның бюджет кредитларыннан ыелган бурычларның бер өлешен ""сызып атылачагын"" әйтте. ""Татарстан — төп бенефициарларның берсе"", диде ул. Сүз февраль аенда Владимир Путинның төбәк бурычларының өчтән ике өлешен исәптән чыгаруы турындабара. Русиядә салым реформасы башланды. Бу халыктан да, эшкуарлардан да, эре ширкәтләрдән дә салымны күбрәк ыюны күз алдында тота. 30 майда Русия хөкүмәте салым реформасынхуплады. Ул 2025 ел башыннан гамәлгә керер дип көтелә. Хәзер әлеге тәкъдимне Русия думасы депутатлары карарга тиеш булачак. Салым реформасы кирәклеге турында Русия президенты Владимир Путин 29 февральдә еллык юллама белән ясаган чыгышында белдергән иде. Русия рәсмиләре аны ""гаделлек"" кору дип аңлатырга тырышса (янәсе, халыкның баерак өлешеннән күбрәк салым ыю), чынлыкта бу төбәкләрдән күбрәк акча ыеп, аны Мәскәүгә юллауга кайтып калачак. Аеруча Татарстан кебек донор республикага зыян киләчәк. Азатлык яңа салым реформасы Татарстанга нинди йогынты ясаячагын, Мәскәүнең ничек байыячагынисәпләде. Физик затлардан ыелучы керем салымы (НДФЛ) моңа кадәр Татарстан бюджетында калды. Реформа нигезендә, 13тан соң өстәлгән һәрбер процент (22 кадәр) салымы Мәскәүгә китәчәк. Моннан Татарстанга бернинди файда булмаячак. Татарстанга иң нык тәэсир итәчәк үзгәреш — табыш салымы. Бүген әлеге төр салым республика бюджеты кеременең төп өлешен — 37 тәшкил итә. Моңа кадәр табыш салымы 20 тәшкил итте. Аның 17 Татарстанда калды, калган 3 — Мәскәүгә китеп барды. Яңа үзгәрешләргә ярашлы, табыш салымын 25 итү карала. Өстәмә 5 Татарстанга түгел, ә федераль үзәккә китәчәк. Татарстан парламенты депутаты Леонид Якунинсүзләренчә, иң зур югалтуны Татарстан кече һәм урта бизнес өчен салым салуның гадиләштергән системы (УСН) үзгәрүеннән тоячак. Әлеге салым системын кулланыр өчен еллык керем чиген арттыру каралган. 60 млн сумнан күбрәк керем алган оешмаларга өстәлгән бәягә салым (НДС) түләттерәчәкләр. Бүген эшкуарларның төп өлеше бу салымны түләми иде. Татарстан Дәүләт шурасы эшкуарларга бәйле салым системын үзгәртмәскә тәкъдим итте. Республика моннан кимендә 3,2 млрд сум салымын югалтыр дип көтелә. 2023 елда Татарстан үз керемнәренең 846,7 млрд сумын Мәскәүгә юлларгамәбүр булды. Бу 2022 елдан 34,7 млрд сумга, ягъни 4,3 күбрәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мәскәү Татарстан салым реформасыннан югалтачак керемнәрне кире кайтарырга вәгъдә итә,Яңылыҡтар,3375,https://www.azatliq.org/a/maskau-tatarstan-salim-reformasinnan-yugaltachak-keremnarne-kire-kaytarirga-vagda-ita/32996580.html,2024-06-17T16:36:53+03:00
"фикерләр2022 елда Татарстан һәм Башкортстанда табигый кимү 20 мең кешедәнартып китте. Бу күрсәткечләр 2021 елдан яхшырак саналса да, пандемиягә кадәр чор белән чагыштырганда, республикаларның демографик упкында утыруын күрсәтте. Алга таба Татарстан белән Башкортстанда халык саны ни дәрәәдә үзгәрергә мөмкин? Ни өчен ике төбәктә дә туучылар саны кими? Азатлык Росстатның 2022 елга чыгарган саннарын өйрәнде һәм бу турыда демограф Алексей Ракша белән сөйләште. Росстат 2022 елга Русиядә демография торышы турындахисап чыгарды. Аннан күренгәнчә, бер елда илдә табигый кимү 599 616 кеше тәшкил иткән. Бу сан, 2021 ел белән чагыштырганда, 42 процентка азайган. 2021 елда халык санының табигый кимүе ил тарихында беренче тапкыр 1 миллион кеше тәшкил итте. Шулай да, пандемиягә кадәрге 2019 ел белән чагыштырганда, табигый кимү ике тапкырга диярлек арткан. Ә елларда Русиядә халык саны хәтта үсә иде. Татарстан белән Башкортстанда халыкның табигый кимүе дәвам итә. Аеруча туучылар саны азая. Узган ел Татарстанда 36 651 бала туган. Бу 2021 елдан 4 285 сабыйга азрак. Үлемнәр саны 44 784 кешегә иткән. Республикада үлүчеләр, туучыларга караганда, 8 133 кешегә күбрәк булган. Татарстанда табигый кимү пандемия башланганнан бирле дәвам итә. Аңа кадәр республикада халыкның табигый үсеше күзәтелә иде. 2015 елда туучылар, үлүчеләргә караганда, 10 416 кешегә, 2016 елда — 10 959 кешегә, 2017 елда — 4 158 кешегә, 2018 елда —1 600 кешегә, 2019 елда — 180 кешегә күбрәк булган. Дөрес, коронавирус чире таралганчы ук республикада үсеш нык акрынайган. Узган ел үлемнәр саны 25 процентка кимегән һәм пандемиягә кадәрге чор санына якынлашкан. Рәсми саннарга караганда, табигый кимүнең сәбәбе үлемнәр саны артуда гына түгел. Татарстанда бала табу кими. Соңгы сигез елда республикада туучылар саны 35,5 процентка төшкән. Башкортстанда халыкның табигый кимүе 12 603 кешегә иткән. Узган ел республикада 36 213 бала дөньяга килгән, ләкин бу 2021 елга караганда 3 120 сабыйга азрак. Республикада 48 816 кеше үлгән. Башкортстанда демографик упкын 2017 елдан бирле дәвам итә. Пандемиягә кадәр - 2019 елда үлүчеләр туучыларга караганда 7 164 кешегә күбрәк булган. Татарстандагы кебек, Башкортстанда да үлемнәр коронавирус таралган елларга кадәрге дәрәәгә төшкән. Әмма туучыларның соңгы сигез елда нык кимүе күзәтелә. 2015 елда республикада 59 196 бала дөньяга килгән булса, 2022 елда — 36 213 сабый гына. Ягъни, сигез ел эчендә туучылар 38,8 процентка азайган. Бу Татарстаннан да начаррак вазгыять турында сөйли. Бәйсез демограф Алексей Ракша Азатлыкка сөйләвенчә, туучыларның саны кимүе Украинадагы сугышка бәйле түгел. Алексей Ракша""Беренчедән, бу — 1990 нчы еллардагы демографик упкынның кайтавазы. Икенчедән, ана капиталын беренче балага күрчерү йогынты ясады. ""Махсус хәрби операция"" бала табуга көчле тәэсир иткән дип уйламыйм. Миңа калса, туучылар саны кимүе процент нисбәтеннән ноябрьдә һәм декабрьдә сизелде. Ә инде гыйнварда аның йогынтысы күренми. Ничек кенә сәер булмасын, статистика нигезендә халыкның кереме 3 процентка гына кимеде. Керем бала табуга көчле йогынты ясый. Шулай да моңа иң көчле тәэсир ана капиталын беренче балага күчерүдән булды"", ди галим. Украинадагы сугышның, аерым алганда, мобилизациянең йогынтысы өйләнешүчеләргә тәэсир итте. Моны түрәләр дәяшермәде. Мобилизация игълан ителү белән рәсми теркәлмәгән парлар ЗАГСка ашыкты. Бу сугышка алынучыларның гаиләләренә өстәмә ташламалар бирелүе белән бәйле: балалар бакчаларына бушлай йөрү, мәктәптә ике тапкыр түләүсез ашау, әмәгать транспортында түләмичә йөрү һәм башкалар. Рәсмиләр сугышта үлеп калган очракта гаиләсенә 5 млн сум акча бирергә вәгъда иттеләр. Нәтиәдә, сентябрь азагыннан Татарстанда өйләнешүчеләр саны кисәк артты. Октябрь аенда аларның саны 58 процентка, ноябрьдә - 89 процентка күбрәк теркәлгән. 2022 елга нәтиә ясап, Росстат Татарстанда 27 430 кешенең гаилә коруын хәбәр итә. Бу 2021 елдан 11 процентка күбрәк. Башкортстанда узган ел өйләнешүчеләр саны 9 процентка артып, 25 201 гә иткән. Иң күп гаилә коручылар шулай ук октябрь (34 процент) һәм ноябрь (72 процент) айларына туры килә. Аерылуышучыларга килгәндә, Татарстанда аларның саны 2,1 процентка кимегән (14 568 очрак), Башкортстанда — 3,8 процентка арткан (17 336 очрак).2022 елда ике республикада да халык саны, миграцияне исәпкә алып, беразкимегән. Татарстанда хәзер кеше яши, Башкортстанда — кеше. Узган елның гыйнвар-ноябрь айларына булган Росстат саннарыннан күренгәнчә, Идел буе төбәкләре арасында бары Татарстанда гына миграция үсеше күзәтелгән. Республикага килүчеләр китүчеләргә караганда 9 142 кешегә күбрәк булган. Узган елның 11 аенда Татарстанга 82 294 кеше килгән, 73 152 кеше киткән. Шулай да 2021 елның 11 ае белән чагыштырганда, Татарстанда миграция үсеше 14 процентка кимегән. Башкортстанда исә мигрантлар саны 2 449 кешегә кимегән. Алексей Ракша Татарстандагы саннарга ышанырга була, ә менә Башкортстан халык санын арттырып күрсәтә дип саный. ""Бу Русиядәге гомум динамикага охшаш. Бары Башкортстанда гына халык саны бик нык арттырылган. Минемчә, бу республикада яшәүчеләр Татарстанга караганда азрак. Шунлыктан демографик күрсәткечләр бозыла. Башкортстанда халык саны ким дигәндә 200 мең кешегә, бәлки 250 мең һәм тагын да күбрәк кешегә арттырып яздырылган. Бу ике юл белән эшләнә: махсус яисә махсус түгел. Махсус эшләнгәндә анисәп вакытында Башкортстаннан киткән кешеләрне дә республика эчендә яши дип кертәләр, яки итәкчелек кушуы белән халык исәбен алучылар үзләре уйлап чыгарып яза. Икенче юл — илдә китүчеләрне исәпләү начар оештырылган. Кеше читкә китсә дә, аның элекке яшәү урынында теркәлгән килеш кала. Алар аны да Башкортстанда яши дип исәпкә алалар. Барлык депрессив төбәкләрдә дә рәсми саннарны арттырып күрсәтәләр"", ди ул. Алексей Ракша сүзләренчә, алга таба халык саны кимүгә таба барачак, аеруча Башкортстанда ул зур тизлек белән азаячак. ""Башкортстанда, ничек кенә язмасыннар, халык саны нык кимиячәк. Татарстан исә миграция хисабына хәзерге саннарны саклар дип уйлыйм. Росстатның миграция турындагы саннары бик сыйфатсыз. Татарстанның Идел буе федераль бүлгесендә мигрантларны үзенә әлеп итә торган төбәк булуы бәхәссез. Бу инде күп еллар шулай дәвам итә. Монда гаәп хәл юк. Икътисад яңа эш урыннары булдыру өчен туры килә. Татарстанда, башка төбәкләр белән чагыштырганда, хезмәт хаклары начар түгел дип уйлыйм"", ди ул. Шул ук вакытта Татарстан фәннәр академиясенең Гаилә һәм демография үзәге ясаган фаразларданкүренгәнчә, Татарстанда халык саны 2050 елга 500 меңгә кимергә мөмкин. Үзәкнең итәкчесе Чулпан Илдархановамәгълүматынча, 1930 елдан 2020 елның 1 гыйнварына кадәр республикада халык саны артып торган, 1,15 млн кешегә арткан. Әмма елларда республикада халык саны кимүе теркәлгән. Мәсәлән, 2005 елда 14 мең кешегә кимегән. Ә ковид пандемиясенең беренче елында Татарстан халкы 13 меңгә, 2021 елда тагын 19,2 меңгә кимегән. Әлеге хәлләрне искә алып, 2050 елга кадәр булган фараз яңадан каралган. Шулай итеп, Татарстанда халык саны 2048 елга 3,35 млн кешегә калырга мөмкин. Илдарханова сүзләренчә, ""күпме теләсәк тә, төбәктә халык санын 4 миллионга кадәр иткерү перспективасы юк"". Бары тик Казанда, Чаллыда, Лаеш һәм Биектау районнарында гына халык саны бераз артырга мөмкин.20 районда исә халык саны кимү 2050 елга 25 проценттан артырга, ә 20 районда 25 процентка кадәр итәргә мөмкин. Иң начар фараз Яңа Шишмә районында — анда халык саны 12,5 мең кешедән 8 мең кешегә калырга мөмкин. Республикада туучылар саны нык азаер дипкөтелә. Татарстанда 2058 елга 1-3 яшьлек балалар саны 30 процентка кимергә мөмкин ди галимә. 2022 елда республикада 1-3 яшьлек балалар саны 130 мең булган. Демография үзәге китергән мәгълүматлардан күренгәнчә, әлеге яшь төркеменә караган балалар саны инде быелдан ук кимиячәк. ""2035 елда аларның саны 99 меңгә азаячак. Бу 2022 елдан 24 процентка кимрәк. Алга таба ""Путин балалары"" дип йөртелүче ана капиталы програмы ярдәмендә туган балалар буыны хакына балалар саны 2045 елда 114 меңгә күтәреләчәк. Шулай да бу узган елдан 12 процентка азрак. Шуннан соң 2058 елга әлеге яшь төркеме вәкилләре 91 меңгә кимиячәк. Бу 2022 елга караганда 30 процентка кимрәк"", дип сөйләгән иде ул ел башында.2021 елгы анисәп нәтиәләре Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Башкортстанда халык саны нык кимиячәк, Татарстанда миграция хисабына сакланачак""",Башҡортостан,8209,https://www.azatliq.org/a/32273065.html,2023-02-19T21:00:00+00:00
"Кисә Биатлон спорт-һауыҡтырыу комплексының саңғы базаһында Филипп Федорович Кургаев иҫтәлегенә 51-се республика саңғы ярышы үтте. Күптән йолаға әүерелгән был сараға бөтә республиканан табиптар: башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаусылар, студенттар, уҡытыусылар, шулай уҡ урта медицина һәм фармацевтика хеҙмәткәрҙәре йыйылды. Быйылғы йылда ярышта ҡатнашыусылар һаны буйынса рекорд ҡуйылды: стартҡа 64 команда һәм 346 спортсы баҫты. Улар араһында өлгөлө ғаилә Миңлегөл менән Азат Тайсиндар ҙа бар. Улар йыл да ҡатнаша. Атайыбыҙ үҙе эшләгән стоматология поликлиникаһында спорт буйынса яуаплы булараҡ, командаһы менән йыл да ҡатнаша. Уға ярҙам итергә, ҡеүәтләргә, саңғыла йөрөргә йыл да барабыҙ. Ғаиләләр ярышында иһә быйыл беренсе тапҡыр күмәкләп саңғыла йүгерҙек, - ти Өфө районының Шамонин ауыл урта мәктәбе уҡыусылары Ғабдрахман менән Гөлнәзирә. Табиптарҙы бергә йыйыу менән бергә, һаулыҡты нығытыуға булышлыҡ итеүсе, ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлаусы бындай сараларҙың әһәмиәте ҙур.",Рекорд ҡуйылған,Спорт,986,https://shonkar.com/news/sport/2026-02-02/rekord-uyyl-an-4561513,2026-02-02T21:57:00+00:00
"Урал БайбулатовфикерләрУфаның Киров районы мәхкәмәсе экоактивист һәм блогер Урал Байбулатовны 20 мең сум штарфка тартканУл административ кодексның 20.3.1 маддәсе (нәфрәт яки дошманлык уяту, кеше абруен кимсетү) нигезендә гаепле дип табылган. Байбулатовка ""Вконтакте""да ""Клип. Башкиры против русских на стрелке"" һәм ""Казахи. чеченцев"" дигән видео өчен беркетмә төзелгән. Мәхкәмәбелдерүенчә, әлеге видео урысларга һәм чеченнарга карата тискәре караш уята. Байбулатовка басым Кырктытаудан бакыр чыгаруга каршы чыгыш ясаудан соң башланды. Быел апрельдә Байбулатовка ""ялган мәгълүмат тарату"" турында инаять эше ачылды. Соңрак аның өендә тентү узды. Тикшерү фаразлавынча, Байбулатов үзенең видеосында бакыр чыгарырга планлаштырылган ирләрдә экологик нормалар бозылу, атом калдыклары күмелүе һәм себер түләмәсен таратучы үләт базы булу турында ялган мәгълүмат тараткан. Хокук саклау оешмалары фикеренчә, әлеге видео халыкны ялгыш юлга кертеп, әмгыятьтә киеренкелек артуга һәм протест хәрәкәте көчәюгә китергән. Шулай уе быел август аенда мәхкәмә Байбулатовны 15 еллык элек чыккан видео өчен бер мең сум штарфка тарткан иде. Әлеге видеода Путин Һитлер образында бирелгән. Ул вакытта Байбулатовка ""экстремизмны булдырмау турында"" кисәтү дә тапшырылды. Урал Байбулатов 1990 елның 4 мартында Күгәрчен районы Бикес авылында туган. Уфа сәнгать академиясен тәмамлаган. Төрле елларда журналист булып эшләгән, эшмәкәрлек белән шөгыльләнгән.2020 елның көзендә Куштау шиханына яклау протестларыннан соң Байбулатов ""Юлдаш"" радиосыннан (""Башкортстан"" телерадиоширкәтенә карый) дикторлыктанкитте. ""Үземне экология проблемнарын чишүгә багышлыйм"", диде ул. Куштау протестлары вакытында активистларның ""Координация шурасын"" итәкләде, аның исеменнән Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров белән очрашуда шиханны яклаучылар ""Манифестын"" укыды.2021 елның гыйнварында Байбулатов ""Республика"" итимагый-сәяси хәрәкәткә нигез салды. 2021 елның 23 гыйнварында Уфада Алексей Навальный тарафдарлары йөрешендәкатнашты, ""Ак йорт"" янында митинг оештырды. Берничә көннән аны тоткарлап, рөхсәт ителмәгән чара оештыруда гаепләп, 10 тәүлеккә административ сак астынаалдылар.2021 елның декабрендә Байбулатов Баймак районы 1 нче Төркмән авылында мал чире чыгуы турындавидорепортажчыгарды.2022 елның мартында Русиянең Украинага бәреп керүен хуплады, аерым алганда ""Ни өчен бу 2022 елда бара, ни өчен 2014 елда, Русия әмгыятендә эйфория һәм патриотик кәефләр күтәрелгәндә, Украина халкы әле бик нык берләшмәгән вакытта булмады"", дипәйтте.2025 елның маенда Байбулатов Башкортстан ФСБ идарәсе башлыгы Игорь Кочневкамөрәәгать итеп, республика матбугат чаралары Кырктытауны эшкәртү мәсьәләсен дөрес яктыртмый дипбелдерде. Аның сүзләренчә, ""Ростислав Морзаголов(Башкортстанда элек мәгълүмати сәясәт кураторы, хәзер чит илдә яши - ред. ) әлегә кадәр мәгълүмати сәясәткә кысыла дияргә нигез бар"". ""Обеҡътивсызлык, фактларны бозып күрсәтү һәм Кырктытауны эшкәртүчеләр мәнфәгатьләрен яклаучыларын хуплау, бу үзе үк хакимияткә тискәре карашларны көчәйтә"", диде активист. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда мәхкәмә актоактивист Урал Байбулатовны 20 мең сум штарфка тарткан,Яңылыҡтар,3108,https://www.azatliq.org/a/33606924.html,2025-11-27T10:32:11+00:00
"Нури Примовны активистлар каршы алаРусиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир""нең ""Акъяр дүртлеге"" эше нигезендә биш елга ирегеннән мәхрүм ителгән Нури Примовиреккә чыкты. Моңа кадәр шушы ук инаять эше нигезендә гаепләнгән Рустем Ваитовтаазат ителде. Ләкин алар сигез ел дәвамында административ күзәтү астында булачак. Бу хакта Украина Югары радасының кеше хокуклары омбудсмены Людмила Денисовахәбәр итте. Адвокат Эдем Курбединовсүзләренчә, Ферат Сәйфуллаевта иреккә чыгарылачак. ""Кырым тоткыннарыннан беренче булып ФСБ төрмәләренә кергән, гаделсез мәхкәмәләрдән үткән, тулы мөддәт утырган беренче Кырым сәяси тоткыннары Рустем Ваитов, Нури Примов, Ферат Сайфуллаев өйләренә кайта. Барлык канунсыз эзәрлекләнгәннәрне, урланганнарны көтәбез"", дипязды Курбединов -та. Ләкин әлегә тик ике кешенең иреккә чыкканы мәгълүм. Русиянең Мари Иле республикасындагы колониясеннән чыккан Нури Примовны каршылаган адвокат Рустем Камилев""шәһәр кибетләрендә Нурига кием алганда артыбыздан күзәтеп йөргәннәрне күрәбез"", дип хәбәр итте Крым. Реалиига. Иреккә чыккан тагын бер кырым тоткыны Рустем Ваитов Курган төрмәсендә утырды. Аны адвокат Эдем Смедляевкаршылаган. ""Рустем биш ел утырып чыккан кеше, диагностик үзәктә саулыгын тикшергәннән соң, иртәгә Кырымга кайтабыз"", дип хәбәр итте ул. Акъяр (Севастополь) төркеменә кергән Рустем Ваитов, Нури Примов, Ферат Сейфуллаев 2015 елда тоткарланып, 2016 елда Ростовдагы Төньяк-Кавказ хәрби мәхкәмәсе һәрберсен бишәр елга ирегеннән мәхрүм иткән иде. Тагын бер кырымтатар -Руслан Зейтуллаев 15 ел колониягә хөкем ителде. Кырымда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашу, Кырым аннексиясен танымау һәм башка сылтаулар белән гаепләнеп 115 кеше хөкем ителгән, шуларның 80 е - кырымтатарлар. ""40 кырымтатар төрмәдә, 32 се вакытлы изоляторда, тагын 15 кырымтатар шартлы рәвәштә иреккә чыгарылган, ләкин алар Кырымнан бер якка да китә алмый"", диде Украина Югары Радасының кеше хокуклары вәкиле Людмила Денисова. Утыртылганнарның күбесе рәсми карашларга туры килмәгән фикердәторучылар. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә хөкем ителгән кырымтатар Нури Примов иреккә чыкты",Яңылыҡтар,2761,https://www.azatliq.org/a/30391895.html,2020-01-22T20:41:51+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрМәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле, Русия югары уку йортлары һәм мәктәпләренең кимендә 53 укытучысы административ яки инаять эзәрлекләвенә дучар булган. Бу хакта ""Сирена""иткерә. Басма бу мөгалимнәрнең тулы исемлеген китерми. Аларга гаскәр турында ""фейклар"" тарату һәм гаскәрне ""кимсетү"" белән бәйле эшләрне пикетлары һәм социаль челтәрләрдәге фикерләре өчен генә түгел, дәрестә әйткән сүзләре өчен дә ачканнар диелә. Укытучыларны куәт оешмаларына йә укучылары яки уку йортлары итәкчелеге әләкләгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә сугыш башыннан кимендә 53 укытучыга репрессив эшләр ачылган,Яңылыҡтар,632,https://www.azatliq.org/a/32624389.html,2023-10-05T12:45:20+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТикшергән чакта мигрантларга Русия саклану министрлыгы белән контракт төзесәләр, ватандашлык биреләчәген дә искәртәләр диелә. Уфа гарнизонының хәрби тикшерүчеләре шәһәрдәге 370 чит ил ватандашының Русиядә канунлы яшәү-яшәмәвен тикшергән. Бу хакта ""Аспекты""яза. ""105 кешене шәхесләрен ачыклау һәм Русиядә канунлы яшәүләрен тикшерү өчен китерделәр, 27 кешене Русиядә яшәү кануннарын бозган өчен депортация көтә, элегрәк Русия ватандашлыгы алган 11 кешене хәрби исәпкә кую өчен хәрби комиссариатка озаттылар"", диелә хәбәрдә. Калган миргантларга Русия ватандашлыгы ала калсалар яшәү урыннарында хәрби исәпкә басарга кирәклеген аңлатканнар һәм Русия саклану министрлыгы белән контракт төзесәләр, ватандашлык биреләчәген әйткәннәр диелә. Басма искәртүенчә, Уфа гарнизоны хәрби тикшерүчеләре Башкортстан тикшерү идарәсе вәкилләре, ФСБ, полиция хезмәткәрләре һәм Росгвардия белән берлектә хәзер мондый рейдларны даими рәвештә ясап тора.2023 елның ноябрь-декабрь айларында Башкортстанда күптән түгел Русия ватандашлыгы алган 111 эшче мигрантныхәрби исәпкә куйганнар иде. Аларның өчесен хәрби чакырылыш кысаларында мәбүри хәрби хезмәткә алганнар, өчесе исә ихтыяри буларак контракт төзеп Русия гаскәренә ялланган. Мигрантларны эшли һәм яши торган урыннарыннан эзләгәннәр. Татарстан башкаласында да эшче мигрантларнытикшерә башладылар. Аерым алганда, Мәскәү янындагы ""Крокус Сити Холл""да теракт булганнан соң Татарстанда полиция ""миграция канунын бозучыларны ачыклау өчен"" 566 тапкыр ""тикшерү чаралары""үткәргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада куәт оешмалары вәкилләре 370 чит ил ватандашын тикшергән,Яңылыҡтар,1659,https://www.azatliq.org/a/ufada-kuat-oeshmalari-vakillare-370-chit-il-vatandashin-tikshergan/32917370.html,2024-04-23T15:27:57+03:00
"1 сентябрҙән Рәсәй мәктәптәренең  10-сы һәм 11-се синыфтарында ""Хеҙмәттә уҡытыу. Беренселәр"" тигән программа индерелә. Әлегә был программа өҫтәмә сара рәүешендә үтелә килә. әммә киләһе уҡыу йылынан ул уҡыу программаһына индерелә. Программаға ярашлы, уҡыусылар социаль эшмәкәрлеккә йәлеп ителәсәк, үҙҙәренең йәмғиәткә файҙалы инициативаларын эшләй һәм тормошҡа ашыра аласаҡ. Уңышлы проекттар өсөн Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләренә балдар өҫтәләсәк. "" Белем биреүҙәге яңы башланғыс йәш быуынға үҙ потенциалын тормошҡа ашырырға, ысынбарлыҡ проблемаларын һөҙөмтәле хәл итеү юлдарын табып өйрәнергә һәм профессия һайлағанда ҡулланырға мөмкинлек бирәсәк "", – тигән Рәсәй мәғариф министры Сергей Кравцов. Проект илдең белем биреү ведомстволары, Йәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ, шулай уҡ ""Добро. РФ"" платформаһы һәм Беренселәр Хәрәкәте тырышлығы менән ғәмәлгә ашырыла. Яңы программа мәктәп уҡыусыларының социаль әүҙемлеген күтәрер, йәш быуында гражданлыҡ аңлылығын уятыр тип көтөлә. Сығанаҡ: Башинформ.",Киләһе уҡыу йылында өлкән синыфтарҙа яңы предмет инә башлай,Яңылыҡтар,1008,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-17/kil-e-u-yu-yylynda-lk-n-sinyftar-a-ya-y-predmet-in-bashlay-4581565,2026-02-17T12:24:00+00:00
"1. Кәстрүлгә 1 стакан һыу ҡойорға, стакан әнис орлоҡтарын һалып, 15 минут ҡайнатырға. Бер аҙ һыуынғас, һөҙөп алырға, стакан бал ҡушырға, һәр ярты сәғәт һайын 1 аш ҡалағы эсергә. Бер тәүлектән һуң йырлаясаҡһығыҙ! 2. Ярты стакан йылытылған һөткә бер йомортҡа һарыһын өҫтәгеҙ. Был сараны эсергә генә түгел, уның менән тамаҡты сайҡатырға ла мөмкин. 1 сәй ҡалағы ҡәбеҫтә һутын ашағандан һуң 3-4 тапҡыр эсергә, сәғәт самаһы ашамағыҙ һәм эсмәйһегеҙ. Тауыш тиҙ тергеҙелә. Фотола: әнис орлоҡтары. Р. Хөснуллина төшөрҙө.",Тауыш юғалһа нимә эшләргә,Аңлатма,510,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-08/tauysh-yu-al-a-nim-eshl-rg-4419401,2025-10-08T14:52:00+00:00
"Мансур әләлетдинТатарстан мөселманнары диния идарәсе рәисе урынбасары Мансур әләлетдинәлеге вазифасыннан китү турында гариза язган. Азатлык чыганаклары хәбәр итүенчә, мөфти Камил Сәмигуллинмоны кабул иткән. Шул ук вакытта Мансур әләлетдин Казанның Мәрани мәчете имам-хатыйбы булып калачак. Ул бу вазифада 25 ел эшли. Моннан тыш, Татарстан мөфтие әләлетдингә диния нәзарәте каршындагы Аксакаллар шурасы рәисенең беренче урынбасары вазифасын тәкъдим иткән. Татарстан мөфтие урынбасары һәм Казанның ""Мәрани"" мәчете имам-хатыйбы Мансур әләлетдин вазифасыннан китә дигән хәбәрне март башында кайбер каналлар тараткан иде. Имеш, соңгы вакытта бу рухани тирәсендә әналлар күбәйгән, аның эшчәнлеге ниндидер кысалардан чыккан, аңа ниндидер башка урын тәкъдим ителүгә дә ишарә ясалды. Әмма әләлетдин бу хәбәрнекире какты. Азатлыкка ул күптән түгел операция кичерүен, сәламәтлеге төзәлгәнче өйдә утырырга мәбүр булуын һәм аягына басу белән үз вазифаларын башкаруга керешәчәген белдерде.",Мансур әләлетдин Татарстан мөфтие урынбасары вазифасыннан китте,Яңылыҡтар,975,https://www.azatliq.org/a/29881335.html,2019-04-15T07:25:37+00:00
"Кисәге башватҡыстың яуабы: 42. Ә бөгөн ҡышҡы һыуыҡ көндә, йәйге мәлде хәтерләп, ошондай башватҡыс сисеп алайыҡ.",Башығыҙҙы эшләтеп алығыҙ,Яңылыҡтар,111,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/bashy-y-y-eshl-tep-aly-y-4497599,2025-12-08T20:00:00+00:00
"Рөстәм Миңнеханов. Киләсе елда узачак ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгына мөселман дәүләтләреннән кунаклар чакырылачак. Бу хакта бүген Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Мәскәүдә узган ""Мәскәү-Татарстан күпере"" яшьләр форумы барышында белдерде. Әлеге чараны ул елның төп вакыйгаларының берсе дип санавын әйтте. ""Без үзебезнең башкаланы да әзерләрбез. Бу зур вакыйга. Кайбер саннарга караганда, Русиядә 20-25 млн мөселман яши. Владимир Путин ислам илләре белән элемтә урнашытыруга зур игътибар бирә. ""Русия – ислам дөньясы"" стратегик төркем бар. Мин бу төркемне итәклим. Бик күп чаралар оештырабыз. Ә менә 1100 еллыкта без ислам дөньясыннан партнерларыбызны чакырачакбыз. Мәгарифкә бәйле күп чаралар көтелә. Үзебезнең дин галимнәренең исеме мәңгеләштереләчәк. Бу хакта тулырак минем хезмәттәшләрем сөйләр. Мин моны бик әһәмиятле вакыйга булачак дип әйтәм. Ул бик лаеклы узар дип уйлыйм. Бәйрәмгә чакырып калам"", диде Миңнеханов. Узган ел ахырында Владимир Путин Русия һәм Татарстан хөкүмәтләренә Идел буе Болгар дәүләтенең ислам кабул итүенә 1100 ел тулуын бәйрәм итү турында тәкъдимнәрен әзерләргә кушты. Йөкләмәне үтәү өчен аваплы итеп Русия премьер-министры Михаил Мишустинһәм Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановбилгеләнгән иде. Моңа кадәр Рөстәм Миңнеханов ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгын Русия күләмендә генә түгел, халыкара дәрәәдә бәйрәм ителергә тиеш дипбелдергән иде. Ул шулай ук 2021 елда Казан әмигъ мәчете урынын билгеләп эшне башларга вәгъдә итте. Русия татар авылы эшмәкәрләре ыенында Татарстан президенты исламның 1100 еллыгында төбәкләрдәге татарларны катнашыргачакырды. Тарихи чыганакларга күрә, Идел буе Болгар дәүләте исламны 922 елда илнең рәсми дине буларак кабул итә. Бу дата Болгарга Багдад хәлифеннән илчеләр килү вакыйгасыннан алып санала. Шул ук вакытта галимнәр бу ирләрдә ислам илчеләр килгәнче үк таралган булуынәйтә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Рөстәм Миңнеханов: ""Ислам кабул итүнең 1100 еллыгы — мөһим вакыйга""",Яңылыҡтар,2106,https://www.azatliq.org/a/31196940.html,2021-04-10T15:55:09+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАеруча мәгълүмати порталларга керүчеләр саны 36 процентка арткан.2024 ел башыннан Русиядә татар телендәге сайтлар һәм хезмәтләрнең дата-трафигы 30 процентка үскән. Бу хакта ""Мега Фон"" аналитикасына сылтанып Татарстан дигиталлаштыру министрлыгыхәбәр итә. Татар телле порталларны кулланучыларның 61 процентын — Татарстан кешеләре, 39 процентын Русия төбәкләрендә яшәүчеләр тәшкил иткән. Татарстаннан кала, татар телендәге сайтларны иң күп укучылар Башкортстан һәм Самар өлкәсендә теркәлгән. Шулай ук беренче бишлеккә Мәскәү, Ханты-Манси бүлгесе һәм Ульян өлкәсе кергән. Мобиль интернет-трафигы нәтиәләреннән күренгәнчә, татар медиаларының социаль челтәрләрен кулланучылар арткан. Ел башыннан татарча мәгълүмати порталларга керүчеләр, 2023 ел белән чагыштырганда, 36 процентка үскән. Татар телендә яңалыкларны ешрак Башкортстан, Самар өлкәсе һәм Ханты-Манси бүлгесендә укыганнар. Мәскәү, Петербур, Смоленски өлкәсендә яшәүчеләр күбрәк балалар контенты булган хезмәтләрне, анимацион фильмнарны һәм телевизион програмнарны кулланган. Моңа кадәр татар телле тәремәче хезмәтләренә соңгы 10 айда 2 миллион тапкыр мөрәәгать иткәннәрехәбәр ителде. Бу вакыт дәвамында уникаль керүчеләр саны 500 меңне тәшкил иткән.2021 елда узган анисәп нәтиәләренә караганда, соңгы 11 елда Русиядә татар телен белүчеләр 1 миллионгакимегән. Бүген татар телен 3,26 млн кеше белә, нибары 2,91 млн кеше көндәлек тормыша куллана.2002 елгы анисәп белән чагыштырганда, саннар тагын да куркынычрак күренә. Ул чакта татар телен 5,3 млн кеше белүен белдергән иде. Ягъни, рәсми саннарга күрә, 19 елда Русиядә татар телен белүчеләр саны 2 миллионга кимегән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тикшеренү: Русиядә татар телендә укучылар саны арткан,Яңылыҡтар,1777,https://www.azatliq.org/a/tiksherenu-rusiyada-tatar-telenda-ukuchilar-sani-artkan/32925043.html,2024-04-29T13:32:14+03:00
"Радик Гәрәев — РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, бөтә Рәсәй һәм бөтә союз конкурстары лауреаты, «Ҡыҙыл ҡәнәфер» халыҡ-ара фестивалендә Гран-приға лайыҡ була, Ғ. Сәләм исемендәге республика премияһы лауреаты. Радик Арыҫлан улы Гәрәев 1956 йылдың 23 мартында Яңауыл районында тыуған. Буласаҡ йырсының музыкаль һәләттәре уның бала сағында уҡ асыҡлана. Йортта һәр ваҡыт музыка яңғырай: ата-әсәһе, ағай-апайҙары башҡорт, татар, урыҫ телендә популяр совет йырҙарын да, халыҡ йырҙарын да башҡара. Радик һәр бер көйҙө тиҙ арала эләктереп ала, телдән-телгә еңел күсә, хатта милли башҡарыу оҫталығы — ике тауышта тамаҡ менән йырлау оҫталығын да үҙләштерә Ун биш йәшендә музыка училищеһына, артабан Өфө сәнғәт институтына (бөгөнгө сәнғәт академияһы) уҡырға инә. Гәрәевтың матур тауышы, сәхнә өсөн яратылған төҫ-ҡиәфәте, эшһөйәрлеге иғтибарһыҙ ҡалмай. Икенсе курс студенты сағында уҡ уны опера театрына эшкә саҡыралар, һәм ул ғүмеренең аҙағына тиклем ошонда эшләй. Радик Гәрәевты тамашасылар опера йырсыһы булараҡ ҡына түгел, бай һәм төрлө репертуарында классика, халыҡ ижады һәм Башҡортостан композиторҙарының әҫәрҙәре яңғыраған концерт башҡарыусыһы булдараҡ та белә һәм яратып иҫкә ала. Ул йомшаҡ, обертондарға бай баритоны, яҡшы вокаль мәҙәниәте, тыумыштан килгән һығылмалылығы, сәхнәлә үҙен дәрәжәле тота белеү һәләте менән айырылып торҙо. 1990—1994 йылдарҙа Гәрәев Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры директоры вазифаһын башҡара, опера солисы булараҡ та сығыш яһай. Ошо ваҡытта театр сәхнәһендә «Шаляпин кисәләре» тип исемләнгән опера сәнғәте, Рудольф Нуреев иҫтәлегенә балет фестивалдәре үткәрелә. Операла һәм концертта йырларға, опера фестивале һәм Глинка исемендәге конкурсты ойошторорға, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре булырға ла, театрҙа барған ижади процеста музыка тыңлау, уны тикшереү, ролдәрҙе билдәләүҙән башлап балет һәм опера ҡуйыусылар, дирижер һәм музыка авторы менән һөйләшергә лә барыһына ла өлгөрә ул. 1996 йылдың 29 октябрендә, 41-се йәшендә генә вафат була. Роберт ПАЛЬ Он шел на сцену, как на луг зеленый; На свой тугай в березках и цветах, Черноволосый, стройный, окрыленный. С любимой песней на своих устах. Он, кажется, принес ее оттуда, Где лес, где горы, где святой намаз, И на глазах людей творилось чудо — В который раз, как будто в первый раз. Ах, эти песни, песни об Урале! Души народной красота и суть. Я так люблю их, что смогу едва ли Об этом рассказать когда-нибудь. Они понятны мне без перевода. Они во мне тоскуют и грустят. Как будто сам я — часть того народа, Что их поет который век подряд. От русскости своей не отрекаясь, Не вопреки ей, а в согласье с ней, Я сам слегка в башкира превращаюсь, Как на Инзере — курский соловей. И сразу все дороже мне и ближе На этой очарованной земле: Иначе слышу и иначе вижу, Как будто в горы вышел на заре. На песню песней сердце отзовется. Одна в них радость и одна тоска. Здесь все мое — от родника до солнца, От солнца до лесного родника. Радик Гәрәев — РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, бөтә Рәсәй һәм бөтә союз конкурстары лауреаты, «Ҡыҙыл ҡәнәфер» халыҡ-ара фестивалендә Гран-приға лайыҡ була, Ғ. Сәләм исемендәге республика премияһы лауреаты. Радик Арыҫлан улы Гәрәев 1956 йылдың 23 мартында Яңауыл районында тыуған. Буласаҡ йырсының музыкаль һәләттәре уның бала сағында уҡ асыҡлана. Йортта һәр ваҡыт музыка яңғырай: ата-әсәһе, ағай-апайҙары башҡорт, татар, урыҫ телендә популяр совет йырҙарын да, халыҡ йырҙарын да башҡара. Радик һәр бер көйҙө тиҙ арала эләктереп ала, телдән-телгә еңел күсә, хатта милли башҡарыу оҫталығы — ике тауышта тамаҡ менән йырлау оҫталығын да үҙләштерәУн биш йәшендә музыка училищеһына, артабан Өфө сәнғәт институтына (бөгөнгө сәнғәт академияһы) уҡырға инә. Гәрәевтың матур тауышы, сәхнә өсөн яратылған төҫ-ҡиәфәте, эшһөйәрлеге иғтибарһыҙ ҡалмай. Икенсе курс студенты сағында уҡ уны опера театрына эшкә саҡыралар, һәм ул ғүмеренең аҙағына тиклем ошонда эшләй. Радик Гәрәевты тамашасылар опера йырсыһы булараҡ ҡына түгел, бай һәм төрлө репертуарында классика, халыҡ ижады һәм Башҡортостан композиторҙарының әҫәрҙәре яңғыраған концерт башҡарыусыһы булдараҡ та белә һәм яратып иҫкә ала. Ул йомшаҡ, обертондарға бай баритоны, яҡшы вокаль мәҙәниәте, тыумыштан килгән һығылмалылығы, сәхнәлә үҙен дәрәжәле тота белеү һәләте менән айырылып торҙо.1990—1994 йылдарҙа Гәрәев Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры директоры вазифаһын башҡара, опера солисы булараҡ та сығыш яһай. Ошо ваҡытта театр сәхнәһендә «Шаляпин кисәләре» тип исемләнгән опера сәнғәте, Рудольф Нуреев иҫтәлегенә балет фестивалдәре үткәрелә. Операла һәм концертта йырларға, опера фестивале һәм Глинка исемендәге конкурсты ойошторорға, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре булырға ла, театрҙа барған ижади процеста музыка тыңлау, уны тикшереү, ролдәрҙе билдәләүҙән башлап балет һәм опера ҡуйыусылар, дирижер һәм музыка авторы менән һөйләшергә лә барыһына ла өлгөрә ул.1996 йылдың 29 октябрендә, 41-се йәшендә генә вафат була. Он шел на сцену, как на луг зеленый; На свой тугай в березках и цветах, Черноволосый, стройный, окрыленный. С любимой песней на своих устах. Он, кажется, принес ее оттуда, Где лес, где горы, где святой намаз, И на глазах людей творилось чудо — В который раз, как будто в первый раз. Ах, эти песни, песни об Урале! Души народной красота и суть. Я так люблю их, что смогу едва ли Об этом рассказать когда-нибудь. Они понятны мне без перевода. Они во мне тоскуют и грустят. Как будто сам я — часть того народа, Что их поет который век подряд. От русскости своей не отрекаясь, Не вопреки ей, а в согласье с ней, Я сам слегка в башкира превращаюсь, Как на Инзере — курский соловей. И сразу все дороже мне и ближе На этой очарованной земле: Иначе слышу и иначе вижу, Как будто в горы вышел на заре. На песню песней сердце отзовется. Одна в них радость и одна тоска. Здесь все мое — от родника до солнца, От солнца до лесного родника.",Радик ГӘРӘЕВ,Тарих,5812,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-04-02/radik-g-r-ev-3709949,2024-04-02T08:22:00+00:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, бер аҙ ҡар яуа. Ел төньяҡтан, уртаса тиҙлектә. Һауа температураһы -16…-23 градус.",Көн торошо,Яңылыҡтар,102,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/k-n-torosho-4571414,2026-02-10T08:15:00+00:00
"Ирина Данилович""Крымская медицина без обложки"" проектының координаторы, сивил журналист Ирина Даниловичны урлаганнан соң Акмәчет тикшерү изоляторына япканнар, ул шартлаткыч маддәләр яки айланмалар белән канунсыз гамәлләр кылуда шикләнелә (Русия инаять кодексының 222.1 маддәсе, 1 өлеше). Бу хакта Крым. Реалиияза. Аннексияләнгән Кырымның Көктөбел (Коктебель) бистәсендәге сивил журналист Ирина Данилович 29 апрель иртәсеннән элемтәгә чыкмый башлаган. Шул ук вакытта ул яшәгән йортта Русия ФСБсы хезмәткәрләре тентү үткәргән. Тентүдән соң Даниловичның әти-әнисенең барлык телефоннарын тартып алганнар, шуңа алар булган хәлләр турында берничә көн беркемгә дә хәбәр итә алмаган.5 майда ягулык салу станцияләренең берсендә урнаштырылган күзәтү камерасында Даниловичны урлаулары төшереп алынган язма булуы хәбәр ителде. Журналистның әтисе әйтүенчә, кызыныкы кебек кием кигән хатын-кыз тукталышта автобус көтеп тора. Анда кара машина килеп туктый һәм машинадан берничә кеше чыга. Журналист каршылык күрсәтүгә дә карамастан, бу кешеләр аны көч белән машинага этеп кертә һәм китеп бара. Ягулык салу станциясендә кызның әтисенә бу язманы бирмәгәннәр, аны бары тик Русиянең хокук саклаучыларына гына тапшыра алуларын әйткәннәр.7 майда дәүләт адвокатын әлеп итеп, Даниловичны кулга алганнар, журналистның үз адвокаты Айдер Азаматованы сигез көн дәвамында, шул исәптән ФСБ идарәсеннән һәм адвокатлар пулатыннан да эзләгән булган. Бүген, 11 майда, 29 апрельдән бирле кайда икәнлеге билгеле булмаган Ирина Даниловичның Акмәчеттәге тикшерү изоляторында тотылуы расланды. Кырым автоном республикасы прокуратурасы Ирина Даниловичны тоткарлаулары һәм канунсыз тентүләр уңаеннан инаять тикшерүе башлады. Украинаның итимагый оешмалары сивил активист Ирина Даниловичны азат итүне таләп итә. Ирина Данилович шәфкать туташы булып эшләгән һәм социаль челтәрләрдә үз сәхифәсен, шулай ук берничә блогер баганасы алып барган, алар аннексияләнгән ярымутраудагы медицина хезмәткәрләренең хокукларына һәм сәламәтлек саклау проблемнарына багышлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда активист Ирина Даниловичны урлаганнан соң тикшерү изоляторына япканнар,Яңылыҡтар,2115,https://www.azatliq.org/a/31844925.html,2022-05-11T15:53:45+00:00
"Заир Смедляев15 ноябрь Русиянең ФСБ хезмәткәрләре Кырым белән Украинаның материк өлеше чигендә Кырымтатар мәлесе рәисенең беренче урынбасары Нариман Джелялһәм мәлес әгъзасы Леммар Юнусовны тоткарлаган. Бу хакта үзенең битендә Кырымтатар мәлесенең үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевхәбәр итте. Алар 12 ноябрь Киевта узган кырымтатар халкы Корылтаеконференциясеннән Кырымга кайтып килгән. Шул ук көнне кырымтатар милли хәрәкәте активистлары Ленора Дюльберһәм Мостафа Асабатоткарланган булган, әмма аларны соңрак ибәргәннәр. ""Бу - чираттагы куркыту чарасы. Кешеләр Русиядән бөтенләй чыкмасын дип куркыталар. Без шулай булыр дип фаразлаган да идек. Леммар Юнусов – корылтай вәкиле, Мостафа Асаб – активист, корылтайның элекке вәкиле"", диде Смедляев ""Крым. Реалии""га. Русия куәт оешмалары бу хәлгә әлегә аңлатма бирми.2014 елны Русия Кырымны басып алгач, Украинаның материк өлеше белән ярымутрау арасында чик барлыкка килде. Кырым чигендә Херсон өлкәсендә ""Каланчак"", ""Чонгар"" һәм ""Чаплинка"" дип аталган өч тикшерү пункты бар.",ФСБ Киевтан кайтып килүче кырымтатар активистларын тоткарлаган,Яңылыҡтар,1029,https://www.azatliq.org/a/29602270.html,2018-11-15T11:40:41+00:00
"Бөгөн – 1 июнь, йылмайыу, шатлыҡ һәм хыялдар менән тулы йәш дуҫтарыбыҙға арналған көн. Был байрам өлкәндәрҙең балаларға иғтибарлы булырға тейешлеген иҫкә төшөрә, сөнки баланың киләсәгенә өлкәндәр ҙур йоғонто яһай. Тормошта һәр бала үҙен яҡланған, яратылған итеп тойһон. Иртәгәһе көнгә ышанысы ҡаҡшамаһын.  Һәр сабый, һәр үҫмер үҙ һәләттәрен аса алһын, сәләмәт һәм бәхетле булып үҫһен! «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",ХАЛЫҠ-АРА БАЛАЛАРҘЫ ЯҠЛАУ КӨНӨ МЕНӘН!,Яңылыҡтар,815,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/haly-ara-balalar-y-ya-lau-k-n-men-n-4259125,2025-06-01T10:07:00+00:00
"На федеральной площадке «Сириус» с 1 по 7 марта проходит Всемирный фестиваль молодежи, в рамках которого была сформирована группа школьников для участия в специальной программе. В состав Детской Дирекции вошел победитель Всероссийского конкурса «Моя страна – моя Россия» президентской платформы «Россия – страна возможностей» Резван Гатауллин из Республики Башкортостан.",Победитель конкурса «Моя страна – моя Россия» из Республики Башкортостан вошел в состав Детской Дирекции Всемирного фестиваля молодежи,Яңылыҡтар,370,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-05/pobeditel-konkursa-moya-strana-moya-rossiya-iz-respubliki-bashkortostan-voshel-v-sostav-detskoy-direktsii-vsemirnogo-festivalya-molodezhi-3670101,2024-03-05T14:37:54+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны Русия гаскәре турында ""ялган мәгълүматлар"" таратуда һәм ят агент статусы тамгасын куймауда гаеплиләр. Башкортстан әмәгать пулатының элекке рәисе, Украинада сугыш башлангач Русиядән киткән һәм соңрак ""ят агент"" дип табылган Ростислав Морзаголовка каршы ике инаять эше ачылган. Бу хактаһәм""Пруфы""иткерә. Басмалар хәбәренчә, аны Русия гаскәре турында ""ялган мәгълүматлар"" таратуда һәм ят агент статусы тамгасын куймауда гаеплиләр. Башка нечкәлекләр әйтелми. Күптән түгел Морзаголов ""Русия журналисты күзеннән Украинадагы сугыш һәм тынычлык"" дигән проект төшермәкче булуынсөйләгән иде. ""Мин Украинада хәзер барган хәлләр турындагы берничә зур фильмга материал ыям"", диде ул. Морзаголов видеога кешеләрнең фикерләрен, фронт янындагы ирләрдә вазгыятьне, урамнарда, гади кибетләр һәм оешмалардагы хәлләрне төшерәм дигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ростислав Морзаголовка ике инаять эше ачылган,Яңылыҡтар,980,https://www.azatliq.org/a/habirovning-dusti-rostislav-morzagolovka-ike-jinayat-eshe-achilgan/32938220.html,2024-05-08T15:37:04+03:00
"Сөнки бәрәңге әрсеп торған ҡатын көйөп китеп, граждан иренә бысаҡ менән сәнскән һәм башланған мәхшәр - тамаҡ ҡайғыһымы?",Картуф бешерелмәй ҡалған,Яңылыҡтар,119,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/kartuf-besherelm-y-al-an-4525895,2025-12-30T19:15:00+00:00
"Фаил АлсыновфикерләрБүген, 12 октябрь иртәсендә битлек кигән кораллы кешеләр башкорт активисты Фаил Алсыновны тоткарлаган, дип иткерә""Куштау -каналы. Алга таба активистны тикшерү комитетына китергәннәр һәм Русия инаять кодексының 282 нче маддәсе (нәфрәт яки дошманлык уяту) нигезендә гаепләү белдергәннәр диелә. Шулай ук бүген Алсыновның Уфада яшәгән фатирында һәм әти-әниләре яшәгән Зилаер районы Юлдыбай авылындагы йортта тентү узуы да әйтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорт активисты Фаил Алсыновның тоткарлануы хәбәр ителә,Башҡортостан,543,https://www.azatliq.org/a/32634334.html,2023-10-12T09:38:43+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстанда дронны иртәнге 7:30 сәгатьтә бәреп төшергәннәр. Бүген, 15 майда, Татарстанның Югары Ослан районы күгендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән. Бу хакта ирле халыкка сылтама белән хәбәр итә. Моны Русия саклану министрлыгы да раслады. Министрлыкхәбәренчә, Татарстанда дронны иртәнге 7:30 сәгатьтә бәреп төшергәннәр. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның матбугат хезмәте республикада барлык кирәкле хезмәтләр дә әзердип белдерде. ""Югары Ослан районында бүген булган фактка килгәндә, әзерлегебезне тикшерү уңышлы узды"" диелә матбугат хезмәте тараткан хәбәрдә. Медиа пилотсыз очкычны мөгаен Кама аръягындагы сәнәгать зонасына очкандыр дип фаразлый. Югары Ослан авылы Казан һава аланыннан 25 чакрым ераклыкта урнашкан. Бүген иртән Казандагы һәм Түбән Камадагы һава аланнарына вакытлы чикләүләр кертелгән иде. Казан халыкара һава аланы — сәгать 7:27 дән бирле, ә Түбән Камадагы Бигеш һава аланы 7:50 дән бирлеябылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанның Югары Ослан районында пилотсыз очкыч бәреп төшерелүе хәбәр ителә,Яңылыҡтар,1081,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-yugari-oslan-rayoninda-pilotsiz-ochkich-barep-tosherelue-habar-itela/32948039.html,2024-05-15T10:10:22+03:00
"фикерләрТатарстан балаларының беренче төркеме аннексияләнгән Кырым аланнарына әйге ялга киткән. Чиратта тагын берничә төркемне ибәрәчәкләр. Бу хакта ""Татмедиа"" -каналы яза. Беренче төркемдә Татарстанның төрле район-шәһәрләреннән 560 бала бар, аларның 400 е – Краснодар краена, 160 ы Кырымга киткән. Ярымутрауда балаларны ""Сатера"" (Алуштада) һәм ""Сәләт – Ак Барс"" аланнарына (Форос, Ялта) урнаштырачаклар. Быел ""Сәләт"" үзәге аннексияләнгән Кырымда аланнар санын дүрткә арттырачагынәйткән иде. Быел Татарстанның Русия тарафыннан анексияләнгән Кырымда балалар өчен әйге аланнары эшләячәге хәбәр ителде. Республика хакимияте, Украинаның контрһөүм башларга ыенуы, шул исәптән Кырымны кире кайтаруы турында хәбәр итүенә карамастан, аланнар эшен туктатырга ыенмый. Татарстан вице-премьеры Ләйлә Фазлыевабалаларга ял итү өчен ""тулысынча иминлек чаралары белән тәэмин ителгән инфраструктура булдырылган""диде. Быел Татарстан Кара диңгез буена 5,3 мең баланы ял итәргә ибәрергә ниятли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан балаларын аннексияләнгән Кырымга ялга ибәргәннәр,Яңылыҡтар,1072,https://www.azatliq.org/a/32446663.html,2023-06-06T08:07:40+00:00
"Казанның Годовиков урамында төзелергә тиешле ""Рәхмәтулла"" мәчетенең паспортыКазан шәһәренең Авиатөзелеш районында ""Рәхмәтулла"" мәчете төзелеше белән бәйле вазгыятькә Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Аксакаллар шурасы аңлатма бирде. Шура Авиатөзелеш районының үзәк өлешендә мөселман гыйбадәтханәсенә ихтыя зур дип белдерә. ""Авиатөзелеш районында биш мәчет эшләп килә һәм алар барысы да шәһәр үзәгеннән ерактагы Кадыш, Щербаковка, Борисоглебское, Каравай һәм Төньяк бистәләрендә урнашкан, бу районда мәчетләрнең итмәвен һәм мөселманнарга үзләренең дини ихтыяларын канәгатьләндерүдә кыенлыклар тууын күрсәтә. Шәһәр эчендә мәчет булмау проблемын өлкәннәр һәм эш кешеләре аеруча нык сизә: беренчеләрнең еракта урнашкан мәчетләргә йөрергә сәламәтлеге, соңгыларының итәрлек вакыты юк"", диелә аңлатмада. Годовиков һәм Симонов урамнары киселешендә мәчет төзү өчен ир кишәрлеген Казан шәһәре Башкарма комитеты 2011 һәм 2014 елларда карар кабул иткән.2013 елда мәчет төзелешенә теләктәшлек белдереп кыска вакыт эчендә якын йортларда яшәүчеләрдән 300 дән артык имза ыелган. Мәчет төзелеше темасына ачык тыңлаулар да узган. ""Бер катнашучының әлеге объектның 62 нче санлы мәктәп янәшәсендә төзелүенә тискәре фикерен белдергән сүзе дөреслеккә туры килми дип табылды. 16:50:220524:775 кадастр номеры белән бирелгән әлеге ир кишәрлеге 62 нче урта гомуми белем бирү мәктәбенең карамагында да һәм аның шәхси милкендә дә файдаланылмый. Элегрәк әлеге мәйданчык Казан шәһәре хакимияте башлыгының 2001 елгы карары белән расланып, мәктәп яны ишегалдын, әйләнә-тирәсен киңәйтү өчен Казан шәһәре мәгариф идарәсенә биш елга бирелеп торган иде. Әмма, әлеге ирнең уку йорты тарафыннан тиешенчә файдаланылмаганлыгын һәм соңыннан кабат сорап мөрәәгать ителмәгәнлеген күздә тотып, әлеге карар гамәлдән чыккан дип табылган. Шунысы әһәмиятле, мәчет төзелеше өчен бүлеп бирелгәнче, бу кишәрлек бик начар хәлдә булган: исерткеч эчемлек шешәләре, кулланылган шприцлар ташлау һәм эт нәесләре урынына әйләнгән"", диелә Аксакаллар шурасы белдерүендә. Ерак түгел генә урнашкан балалар бакчасы эшчәнлегенә бернинди авырлык, кыенлык, мәшәкать тудыру юк диелә. Булачак мәчетнең күп катлы торак йортлар арасында һәм белем бирү оешмалары янәшәсендә урнашуын исәпкә алып, ""Рәхмәтулла"" мәчете мәхәлләсе корбан чалу йолаларын үткәрмәү, шулай ук намазга чакыру вакытында тавыш көчәйткеч иһазлар кулланмау турында карар кабул иткән. Моннан тыш, гыйбадәт бинасы төзелеше белән беррәттән тирә-юньне төзекләндерү һәм барлык балалар өчен дә ачык булачак уңайлы уен мәйданчыгын булдыру планлаштырыла.20 май Казанның Авиатөзелеш районы Годовиков урамында төзелергә тиешле ""Рәхмәтулла"" мәчете төзелешенә карата мәхәллә халкы урам ыеныначыкты. Төзелешкә каршы булучылар мәчеткә киләчәк мөселманнар машиналарын ишегалларына куячагын, хәер сорашучылар артачагын, мәчет иренең мәктәпкә һәм балалар бакчасына якын булуын, анда мәчет түгел, ә балалар өчен уен мәйданчыгы төзергә кирәклеген, азан тавышы аларны борчыячагын сәбәп итеп китерде.",Нәзарәтнең Аксакаллар шурасы Казанда мәчет төзелеше белән бәйле вазгыятькә аңлатма бирде,Яңылыҡтар,2984,https://www.azatliq.org/a/29956378.html,2019-05-22T10:17:15+00:00
Өфөлә Театраль урамды (Ҡунаҡһарайҙан алып М. Ғафури ис. Башҡорт академия драма театрына тиклем) йәйәүлеләр урамы итергә ҡарар иткәндәр. Был урам Өфөнөң Ленин урамының бер өлөшө һәм киләсәктә Октябрь Революцияһы урамынан ҡала өсөнсө йәйәүлеләр урамы булып торасаҡ.,Өфөлә Театраль урам йәйәүлеләр урамы буласаҡ,Яңылыҡтар,263,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-16/f-l-teatral-uramdy-y-y-lel-r-uramy-bulasa-3850351,2024-07-16T11:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырНефть ныгытмасында чыккан янгын сәбәпле, ирле хакимиятләр Кефедә техноген төрдәге гадәттән тыш хәл тәртибе кертте. Аннексияләнгән Кырымда, Кефе (Феодосия) шәһәрендә нефть ныгытмасы яна. Бу хакта ирле хакимиятләргә сылтама белән Русия агентлыклары хәбәр итә. Янгын сәбәпләрен әйтмиләр, әмма 7 октябрьгә каршы төндә -каналлар Кырымга украин дроннары һөүм итүен иткерде. Кефенең Русия куйган хакимият башлыгы Игорь Ткаченкокорбаннар һәм әрәхәтләнүчеләр юк, дип белдерде. Соңрак нефть ныгытмасында чыккан янгын сәбәпле, ирле хакимиятләр Кефедә техноген төрдәге гадәттән тыш хәл тәртибекертте. -каналы янгынвидеосын чыгарды. Кадрларда Кефе янәшәсендәге Коран Эли (Береговое) авылының юл билгесе күренә. Видеоны төшерүче көчле шартлаулар булуын, дроннарның ""нефть базасына эләгүен"" әйтә. Украинаның ""Крымский ветер"" -каналы үзенең язылучыларына сылтанып, Кефедә шартлаулар бүген, 7 октябрьдә, ирле вакыт белән иртәнге 4:30 сәгатьләрдә булуын хәбәр итә. Русиянең сугышны хуплаучы -каналы ягулык тутырылган берничә цистерна яна, берничә урамда юл хәрәкәте ябылган, дип яза. Иярчен хариталарыннан күренгәнчә, төрле зурлыктагы 32 резервуары булган нефть базасы Кефенең көнчыгыш читендә, Коран Эли авылына якын гына урнашкан. журналистлары Кефедә яна торган нефть ныгытмасы - мөгаен ""Диңгез нефть терминалы"" (""Морской нефтяной терминал"") оешмасыдыр, дип фаразлый. Кефедәге нефть күчереп төяү терминалы - аннексияләнгән Кырымда иң зурысы булып тора. Ярымутрауда мондый ике терминал бар, икенчесе - Акъярда (Севастополь) урнашкан, дип язган иде Крым. Реалии. Бу нефть базасына 2023 елның ноябрендә һәм 2024 елның мартында һөүмнәр булган иде инде. марттагы һөүмдә ""Диңгез нефть терминалы"" оешмасы ирләренә берьюлы дүрт пилотсыз очкыч төшүенязды. Ягулык суыртып агызу магистраль торбасы зарарланды, янгын чыкты. Нефть ныгытмасыннан эшчеләрне эвакуацияләделәр. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Аннексияләнгән Кырымдагы Кефедә зур нефть базасы яна,Яңылыҡтар,2007,https://www.azatliq.org/a/anneksiyalangan-kirimdagi-kefeda-zur-neft-bazasi-yana/33148829.html,2024-10-07T09:33:32+03:00
Бисмилләһир рахмәнир рахим. Әссәләмү ғәләйкүм үә рахмәтуллаһи үә бәрәкәтүһ!,Изге йома көнөбөҙ мөбәрәк булһын!,Яңылыҡтар,75,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/izge-yoma-k-n-b-m-b-r-k-bul-yn-4527072,2026-01-02T07:30:00+00:00
"Уфада Габдулла Тукай һәйкәлеБылтыр ""Тукай моңнары"" дигән сәнгатьле уку бәйгесенә йомгак, һәйкәл ачылу көненә туры китереп, беренче тапкыр ""Нур"" театрында зурлап оештырылган иде. Һәйкәл янында узган ел беренче шигърият бәйрәме дә оештырылды. Әмма быел тагы да зурлап әзерләнгән чаралар онлайнга гына калды. ""Тукай моңнары"" сәнгатьле уку бәйгесен йомгаклау кичектерелде. Болар хакында чараны оештыручы Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе урынбасары, Башкорт дәүләт педагогия университетының татар кафедрасы доценты Альбина Хәлиуллина Азатлыкка шуларны сөйләде: Албина Хәлиуллина""Тукай моңнар"" бәйгесенә йомгак ясау 6 майга күчерелде. Бу онлайн уздыруга бәйле. Видеоязмалар күп булды. Барлыгы 168 видеоязма килде. Алар соңгы көнгә кадәр кабул ителде. Финалга узган аерым кешеләрдән өстәмә видеоязмалар да соратып алырга туры килде. Эш күбәйде, шуңа күчерергә туры килде. Ә инде быелгы үзенчәлеккә килгәндә, аның читтән торып узуы үзенчәлекле. Шагыйрь иатының күбрәк телдә яңгыравы үзенчәлекле. Йомгаклау чарасы да читтән торып узачак, бәлки киләчәктә мөмкинчелек булса, иңүчеләрне Уфага да чакырырбыз. Бәйге берничә номинациядә узды. Тукай шигырьләрен сәнгатьле сөйләү, әдипнең төрле телләргә тәремә ителгән әсәрләрен уку, төрле шагыйрьләрнең Тукайга багышлап язган шигырьләрен сөйләү һәм Тукай әсәрләре нигезендә композицияләр әзерләү. Быел инглиз телендә әйбәт язмалар булды. Тагын бер үзенчәлек – урыс телендә язмаларның күп булуы. ""Тукай сүзе төрле телләрдә"" дигән номинациягә урыс телендә 42 видеоязма алынды. Аларны сөйләүчеләрнең 11 е генә урыс фамилияле балалар. Моннан күренүенчә, туган телдә сөйләүчеләр кимүгә бара, ягъни балалар урыслаша бара дигән сүз"", диде Альбина Хәлиуллина. ""Тукай моңнары""ның бәяләмә төркеме рәисе, ""Нур"" театры артисты Мәхмүт Фатыйховбыелгы чараның үзенчәлеген билгеләп, шулай диде: Мәхмүт Фатыйхов""Видеоязмалар күп, карап өлгереп булмый. Быелгы үзенчәлеккә килгәндә, Тукай шигырьләрен төрле телләрдә уку арта бара. Башланган елларда татар, башкорт һәм урыс телләрендә генә яңгыраса, елдан-ел артып быел ун телгә итте. Былтыр тугыз телдә булган иде, быелгысында үзбәкчә укучы бала да өстәлде. Ел саен бер үк диярлек балалар катнаша, алар үсә бара. Бу да үзенчәлек. Сәнгатьле укуда үсәләр димим, яшьләре белән, гәүдәгә үсә баралар. Мин бу чарада дистә ел катнашып шундый фикергә килдем, Тукайга, әдәбиятка мәхәббәтне бары тик мәктәптә генә алып була. Дөрес, кайбер әдәбият сөюче гаиләләрдә дә аның яралгысы салынуы ихтимал. Ләкин төп эш мәктәпкә кала. Минем әнием Тукайның ""Туган тел""ен ырлаганын хәтерлим, ә мәктәптә татар телен укыткан әүдәт абыйдан күп нәрсә алдым. Ул үзе дә шигърият белән енләнгән кеше иде. Берничә китап авторы. Туган телгә мәхәббәтне укытучылар сала. Ләкин атнасына ике сәгать татар теле һәм әдәбияты укып кына күп нәрсә алып булмыйдыр шул, диде бәяләмә төркеме итәкчесе Мәхмүт Фатыйхов. Тукай көненә бәйле башка чаралар да узады. Шул ук Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте Башкорт дәүләт педагогия университетының татар кафедрасы белән берлектә Тукай көне уңаеннан флешмоб игълан иткән иде. Анда Айдар Галимовһәм башка күренекле кешеләр дәкатнашты. Алар сәнгатьле итеп Тукай шигырьләрен укып язмаларын интернеттагы мохтарият битенә урнаштырды. Уфа ""Нур"" татар театры 20 апрель ""Тукай атналыгы"" дигән онлайн-проект башлаган иде. Аның кысасында театр артистлары Тукай шигырьләрен сөйләде. Язмалар театрның интернет сәхифәсенә һәм социаль челтәргә урнаштырылды. Чара онлайн яздырылган күмәк ыр белән тәмамланды. Быел республика татарларының ""Кызыл таң"" газеты республика татар хатын-кызларының ""Сәхибамал"" итимагый оешмасы белән берлектә ""Тукайга"" дигән иади чара уздырды. Анда катнашучыларның Габдулла Тукайга багышлап язган шигырьләре газетның сәхифәсенә һәм социаль челтәрләрдәге битенә урнаштырылды. Чараны оештыручы ""Кызыл таң"" журналисты Резида Вәлитовасүзләренә караганда, чара алдан күзаллаганга караганда да шәбрәк узган. ""10 апрельдә башланган чарага тәү башлап океан артында – Америкада яшәүче милләттәшебез Нурия Измайловакушылды. Шул рәвешле, ул шунда ук халыкара төс алды. Шушы статусны дәлилләп, безгә Италиядән Рәмзия Шәрәфетдиновашигырен юллады. Русия төбәкләреннән кушылучылар да күп булды. Казаннан Люция Әблиева, Свердловски өлкәсеннән Физәлия Дәүләтгәрәева, Чаллыдан Рушания Гыйләева белән Рәзинә Мөхияр, Татарстанның Яшел Үзән районыннан Фирдәүсә Кәримова, Актаныштан Камилә Галиуллина һәм башкалар кушылды. Әйткәндәй, Камилә иң яшь катнашучыбыз булды, аңа нибары 11 яшь. Башкортстанда яшәп иат итүче шагыйрәләр Халисә Мөдәрисова, Лилия Сәгыйдуллина, Рәфыйга Усманова иатчыларга мәртәбә өстәде. Бәйгенең шартлары буенча, без иң күп укылган шигырьләрне билгеләргә вәгъдә иткән идек. Һәм монда кызыклы бер канунчылык ачыкланды – алар барысы да Чакмагыштан. Казан шәһәрендә яшәүче Люция Әблиеваны – 1446, туган ирендә гомер итүче Римма Гайнанованы – 856, ә Италиядә яшәүче Чакмагыш кызы Рәмзия Шәрәфетдинованы 713 кеше караган"", диде чараны алып баручы Резида Вәлитова. Шулай итеп, коронавируска карамый Тукай һәм Туган тел көне уңаеннан чаралар күп оештырылды. Кайберләре әле дәвам итә.",Тукай көнен коронавирус та төссезләндерә алмый,Башҡортостан,5086,https://www.azatliq.org/a/30577724.html,2020-04-27T11:14:38+00:00
"– Килен, бар әле Мирғәле абзыңдан бер-ике ус ҡомалаҡ алып ҡайт, Ҡәйнәң икмәккә әсетке яһамаҡсы ине, үҙебеҙҙеке бөтөп киткән икән, – тип әйт. Килене уңғанлығын күрһәтергә тырышып, сығып та саба. Тиҙҙән буш ҡул менән урап ҡайта. Ҡапҡа төбөнә үк сығып уны түҙемһеҙләнеп көтөп торған Нурғәле үҙенең мутлығы барып сыҡҡанына ҡыуанып, эстән генә Ҡомалаҡ Мирғәленән көлә-көлә: – Ныу, килен, барҙыңмы, һораныңмы? – ти түҙемһеҙләнеп. – Бик бирер инек тә ул, ҡомалаҡты өй башына кибергә элгән ерҙән сәспсектәр суҡып бөткән, тине Мирғәле абзый, – тип яуаплай килене. Бындай хәлде көтмәгән Сәпсек Нурғәле рәхәтләнеп көлөргә тип асҡан ауыҙын оҙаҡ ҡына яба алмай торған, имеш.",Рәүеф ХӘКИМ Сәпсектәр суҡыған.,Юмор,661,https://henek.info/articles/m-kt-r/2026-01-22/r-ef-h-kim-s-psekt-r-su-y-an-4546220,2026-01-22T11:50:00+00:00
Йырсының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Хоҙай һеҙгә сабырлыҡ бирһен!,Рөстәм Ғиззәтуллиндың ғаиләһендә ҙур ҡайғы,Йәмғиәт,65,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-10/r-st-m-izz-tullindy-ail-end-ur-ay-y-4115782,2025-02-10T20:20:00+00:00
"Сара филология фәндәре кандидаты, бүлек мөхәррире Роза Хөснуллина башҡарыуында Нуғайбәк йыры менән башланып китте. Мөхәррир урынбаҫары Регина Камалова Башҡортостан ҡыҙы журналының тарихы менән таныштырғандан һуң,  баш редактор Миләүшә Ҡаһарманова махсус хәрби операция яугирҙәре бүләк итеп биргән ҡорамалдар: бронежилет, каска, сапер көрәге, сухпаек һ. б. экспонаттарҙы күрһәтеп мауыҡтырғыс итеп һөйләне. Дәрес һорау-яуап формаһында барҙы, махсус хәрби операция яугирҙәренең туғандарына, һорауҙарға актив яуап биргән уҡыусыларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды. Батырлыҡ дәресе иҫтәлекле булды, ул уҡыусыларҙың күңелендә мәңгелеккә уйылып ҡалыр тигә ышаныста ҡалабыҙ.",Башҡортостан ҡыҙы журналы хеҙмәткәрҙәре Батырлыҡ дәресе үткәрҙе,Еңеү,665,https://bashkizi.ru/articles/pobeda-80/2025-02-22/bash-ortostan-y-y-zhurnaly-he-m-tk-r-re-batyrly-d-rese-tk-r-e-4132619,2025-02-22T14:30:00+00:00
"1 стакан ҡайнаған һыуға 1 ҡалаҡ мелисса үләнен һалып, сәй кеүек бешерергә. Был үләндең зыяны юҡ, уны оҙайлы ваҡыт һәм сикләнмәгән күләмдә эсергә була. Маңлайға, елкәгә йәки сикәләргә сей картуф, сөгөлдөр киҫәктәрен, сирень һәм дегәнәк япрағының өҫҡы яғын ҡуйығыҙ. Бигерәк тә яҙ, йәй көнө йүтәл ауыр үтә. 2 ҡалаҡ аҡ майға 2 йомортҡа һарыһы, 1 балғалаҡ бойҙай оно, 2 балғалаҡ таҙа бал ҡушырға. Көнө буйы сәғәт һайын 1-әр балғалаҡ эсергә. Кәңәштәрҙе ҡулланыр алдынан табип менән һөйләшергә, аныҡ диагноз ҡуйырға, үләндәргә аллергия юҡлығын тикшерергә кәрәклекте онотмағыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Халыҡ дауаһы,Сәләмәтлек,1242,https://henek.info/articles/----+-+/2025-04-09/haly-daua-y-4190181,2025-04-09T12:15:00+00:00
"15 октябрьдә Русиядә халык санын алу башлана. 2010 елгы соңгы анисәптәге кебек үк, бусы алдыннан да татарларны төрле төркемнәргә бүлгәләү көчәя. Татарлардан мишәр, себер татары, ""төньяк-көнбатыш башкортлар"" һәм башкаларны аерып чыгармакчы булалар. Нугайларны да читкә тарталар. Татарны таркату эше бигрәк тә Башкортстанда, Себердә һәм Әстерхан өлкәсендә нык алып барыла. анисәп нәтиәләре билгеле булгач, бу төбәкләрдә татарлар саны ни дәрәәдә үзгәрер? Татарстан бүлгәләүгә каршы эшне итәрлек итеп алып барамы? Азатлык бу турыда әлеге төбәкләрдәге татар итимагый хәрәкәте вәкилләреннән сорашты. Башкортстандагы Бәләбәй татар гимназиясенең элекке мөдире, төбәкне өйрәнүче Нурмөхәммәт Хөсәеновтатарлар санын элеккечә алдап язу бу юлы да булачак ди. Нурмөхәммәт Хөсәенов— Гомумән алганда, татар саны шулай ук калыр. Әмма Башкортстанда административ ресурс шул хәтле көчле эшли, монда синең кем булып язылуыңны карап та тормаска мөмкиннәр. Әйтәләр бит – ничек тавыш бирүдән тормый, ничек санаудан тора. Өстән ничек кушылган, безне шулай санаячаклар. Нинди районда ничә процент башкорт булырга тиеш, ничә процент татар калдырырга кирәк – шулай язып куячаклар. Моңа кадәр дә шулай булды, шулай булачак та. Минем туган авылымда 47 процент башкорт дип исәпләнә. Авылдашлар моны белми дә иде. Мин кайтып сөйләгәч, булмас, Нурмөхәммәт абый, диләр. Кеше көлә, әмма көлүдән башка чара юк. Авылда беркем дә башкорт дип язылмаган иде, әмма кәгазьдә авылда 50 процент диярлек – башкортлар. Татарстаннан берникадәр ярдәм булды. ""Уфа өязе татарлары"" китабычыккач, башкорт политтехнологларының һушын алды. Чөнки алар моны көтмәгән иде. Алар үз пропагандасында 5 нче ревизия нәтиәләрен куллана: 1-4 нче анисәптә татар дип язылган авыллар 5 нче ревизиядә ""башкирец"" дип язылган. Алар шушы 5 нче анисәпне алып, менә бит, сез – башкортлар дип сөйләп йөри. 1-4 нче ревизияләрне күрмәмешкә салыштылар. Ә бу китап чыккач, кемнәргәдер бәлки инфаркт була язгандыр. Чөнки алдау ачылды – алдан барган дүрт анисәптә бу авыллар татар булган, 5 нче ревизиядә кинәт кенә башкортка әйләнгән. Ничек алай булырга мөмкин? Ул вакытта башкирец сословиесы дип язу булганга күрә, шулай булган. Һәм алар, безне шуның белән алдап, 47 том китап чыгардылар. Һәрберсе бишәр мең тираж белән. Безнең китап дүрт тапкыр юкарак, менә шуның белән Татарстан тарихчылары үз вакытларында шөгыльләнмәде. Ә безнең кулда бу китап – корал. Тиражы аз булды, аны кимендә 10 мең данә чыгарырга кирәк иде. Мин Марат Әхмәтовка (Татарстанның Татар телен саклау һәм үстерү комиссиясе рәисе, Татарстан Дәүләт шурасы рәисе урынбасары - ред. ) тагын чыгарырга кирәк дигән идем, ул тырышырбыз диде. Акчалары булмадымы микән, ул китап чыкмады. Бу китапның макеты әзер, аны анисәпкә кадәр калган вакытта тиз генә чыгарып, халыкка таратырга була иде. Мин бөтен эшләремне ташлап, үзем ул китапны таратырга чыгып китәр идем, - ди Хөсәенов. Русия мөселманнары Үзәк диния назәрәте рәисе Тәлгать Таетдинтатарлар кимемәсен өчен шәхсән үзенең дә өлеш кертүен әйтте. Тәлгать Таетдин— Нишләп кимесен ул татар? Безнең бер өлеше генә йоклый. Мәсәлән, минем үземнең 5 балам, 18 оныгым бар. Оныкларның да балалары бар. Бер дә кимемибез. анисәптә бөтенебезгә дә катнашырга кирәк, әллә нинди трольләр безне үзләренчә санап куймасыннар өчен. Тел һәм мәдәният – безнең иң төп, иң зур кыйммәтләребез. Татар булып язылырга кирәк. Нигә ипигә мазут ягарга, ак май булганда? - диде мөфти. Башкорт дәүләт университетының татар кафедрасы галиме Марат Шәрипов""Рамазан"" төрки-агарту үзәге итәкчесе быелгы анисәп саннары 2010 елгыдан бик аерылмас дип исәпли. Марат Шәрипов— Бөтен булган вакыйгаларны, күренешләрне истә тотып, безнең Башкортстанда татар саны элекке анисәп биргән саннар белән бертигез булачак дип уйлыйм. Казан – безнең мәркәзебез. Ул безгә ярдәм итә. Әмма ул ярдәм күбрәк булса, безнең эшләү мөмкинлекләребез артыр иде, ди ул. Төмәннән Русиянең Азия өлеше мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Нәфигулла Ашировурыс, алман, француз халыкларын татарлар кебек бүлгәләү булмавын әйтте. Нәфигулла Аширов— Беренчедән, ул анисәпләр дөрес сурәтне күрсәтми. Күп кеше аны санга сукмый, катнашмый. Быел татарларны төрле төркемнәргә бүләргә дигән бик көчле пропаганда алып барылды. анисәпне оештыручылар исемлеккә хәтта себер татарларын да төрлечә язган – Тубыл татары, тегенди татар, мондый татар. Башка татарларны да шулай бүлгәлиләр. Әмма ничек кенә булмасын, күпчелек кеше үзен барыбер татар итеп белә. Беренчедән, без дөньяга татар булып танылган. Безнең ата-бабаларыбыздан бу исем безгә амәнәт итеп калдырылган. Без нинди генә тормышта яшәсәк тә, тарихыбыз барыбер татар. Безнең тарихыбызда зур татар дәүләте булган, татар ханлыклары булган, димәк без дәүләтсез халык түгел. Икенчедән, без Русиядә икенче санда торабыз, бу да бер зур амәнәт. Без – дәүләт коручы халык. Шул бөек дәрәәне югалтырга ярамый, шуның өчен без барыбыз да бүленмичә татар дип язылырга тиеш. Без татар түгел, без – Себер татары дигән пропаганда киң әмәгатьчелеккә тәэсир итми, барып итмәгән. Чөнки гади халык үзен татар дип саный. Әмма пенсиягә чыккан бер төркем интеллигенция, үзләренә ниндидер дәрәә алыр өчен, бәләкәй төркем эчендә булса да лидер булам диючеләр генә ул эшне алып бара. Ул фикер тар гына бер даирәдә таралган. Ә гомумән Себердәге татар халкы арасында андый фикер юк. Без үзебезне ""мин – Себер татары"" дип әйтмибез. Кем син, дип сорасалар, без – татар дип авап кайтарабыз. Ә ""Себер татары"" – ул ирле атама гына, безнең мәдәниятебезнең үзенчәлеген күрсәтә торган атама. Бөтен Идел буе татары да Казанда яшәми бит, Казан татары да ул мәдәни атама. Ә рәсми атамабыз, тарихтан килгән атамабыз – татар халкы. Германиядә дә, Франциядә дә төрле диалектлар бар. Германиядә, мәсәлән, Бавария ирләре бар, Франциядә – Леон диалекты бар, хәтта урысларның үзләрендә дә төрле диалектлар бар, әмма аларны берсе дә бүлми. Ә безнең халыкны мишәргә, типтәргә, себер татарына бүлгәлиләр, - диде Аширов. Омски өлкәсе татарлары милли мохтәрияте рәисе Радик Миңнехановисә өлкәдә татарлар саны кимиячәк дип уйлый. Радик Миңнеханов— Омски өлкәсендә татарлар саны кимиячәк. Себердән халыкның күпләп китүе татарларда да чагылыш табачак. Омски өлкәсе халык күченеп китү күрсәткече белән беренче урында тора. Татарлар да китә. Омски өлкәсенең төньягында эш юк, кеше юньлерәк тормыш эзләп башка ирләргә чыгып китә. Татарлар, нигездә, Төмәнгә, Ханты-Манси, Ямал-Ненец автоном бүлгеләренә юл ала. Бер өлеше, бәлки, Казанга, Екатеринбурга китәдер. Омски өлкәсендә экология начар, бу да кешеләрне төбәкне ташлап китәргә этәрә. Кайдадыр татар кими, кайдадыр арта – бу халыкның гомуми санына тәэсир итмәс дип уйлыйм. Омски өлкәсендә Төмәндәге кебек татарларны Себер татарына бүлү күренеше юк. Әйе, без ""Себер татары утары"" дигән проект ясаган идек, шул ук вакытта, без аңлыйбыз: бар этнос, ә бар субэтнос – татарлар үз тамырларын, шәәрәләрен белә, бу бик әйбәт. Майда янгындазыян күргән Каракүл авылы мисалы татарларның бердәм милләт булуын күрсәтте. Без өчпочмаклар ашап, Сабантуйларда күңел ачып кына ятмыйбыз, бәла килгәндә бергә ярдәмләшә дә алабыз. Татарлар берләште, акча ыеп, авылны яңадан корып куйды. Без бик мөһим, дәүләти бурычны башкардык. Ә татарларга дәүләти югарылыкта фикер йөртү бик тә кирәк. Мәскәүдә яшәүче язучы Ринат Мөхәммәдиев Русия башкаласында татарлар саны артачак дигән фикердә. Ринат Мөхәммәдиев— Мәскәүдә татар саны кимер дип санамыйм. Артырга мөмкин, чөнки Мәскәүдә татарларның үз-үзен куешы бермә-бер яхшы якка үзгәрде. Ә менә башка төбәкләрдә нык кына кимергә мөмкин дип уйлыйм. Сәбәпләре бик гади – тел онытылып бара, яшь буыннарда милли хис тәрбияләнми. Дөресен әйтергә кирәк, чит төбәкләрдә хәл бик начар. Эш Татарстанда гына түгел. Безнең хәлебез тамырларыбыз өзелү хәленә иткән. Соңгы арада Русиядә өч коточкыч террор гамәле булды. Өчесенең дә башкаручысы татар. Рамил Шәмсетдинов хәрби частендә үзе белән бергә хезмәт иткән егетләрнеатып үтерде, Казанда Илназ Галәвиев мәктәпкә килеп, балаларгааттыһәм иң соңгысы – Пермьдә Тимур Бекмансуров үзе укыган университет студентларынатып үтерде. Күз алдыгызга китерегез, татар халкы гомер-гомергә мондый гамәлгә сәләтле булмаган. Бу вакыйгалар нидән килеп чыккан? Милли тамырлар өзелгәнгә күрә. Бу балаларның хәтта үзләренең дә гаебе юк, моңа ата-аналары гаепле. Безнең гореф-гадәтләр, әхлак кагыйдәләре онытылган, тел онытылып бара. Ата-анасы тәрбия булмаудан, милли тәрбия югалудан, милли тамырларыннан өзелгәннән килгән бу бәла, фаига. Очраклы булса да, ләкин бу факт уйландырырга тиеш. Әстерхан шәһәренең ""Дуслык"" татар милли мәдәнияте әмгыяте рәисе Әнвәр Алмаевтатарларның милли үзаңы үскәндә татар булып язылучылар кимемәс дип белдерде. Әнвәр Алмаев— Мин киләчәккә өмет белән карый торган кеше, шуңа күрә Әстерхан өлкәсендә татарлар саны сакланып калыр дип уйлыйм. Соңгы елларда үзләренең татар булулары белән горурланучы кешеләр саны артканнан-арта бара. Чөнки Татарстан үзенең үсеше белән, аеруча Казанның шулай матураеп, үсеп китүе татарлар күңелендә горурлык тудыра. Казан – Русиянең өченче башкаласы булуы, Татарстанның икътисады үсеше шундый уңай күренешкә китерә. Шушы уңышларны күреп төбәкләрдә татарларның үзаңы үсә. Әстерхан өлкәсендә татарларның бер өлешен нугай итәргә теләүчеләргә килгәндә, бервакыт безгә Дагыстаннан нугайлар килеп, ниндидер активлык күрсәтергә маташкан иде, тик әллә ни майтара алмадылар. Чөнки, кеше үзен татар дип хис итә икән, ничек инде ул ниндидер башка милләт булып языла алсын – алар татарча сөйләшә, татар ырлары ырлый, алар – татар, диде Алмаев. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","анисәп: ""Урысларда да диалектлар бар, әмма аларны бүлмиләр""",Татарстан,9680,https://www.azatliq.org/a/31482225.html,2021-09-29T05:07:43+00:00
"Одна из ключевых задач фестиваля «Дома» — показать молодым людям, в том числе студентам, обучающимся за пределами региона, перспективы карьеры и самореализации в Башкортостане. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хабиров принял участие в Республиканском студенческом фестивале ДОМА,Мәғариф,299,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-02/radiy-habirov-prinyal-uchastie-v-respublikanskom-studencheskom-festivale-doma-4560744,2026-02-02T13:41:00+00:00
"Мысырҙа ла уйнағандар. Геометрик һындар төшөрөлгән кәрттәрҙе мәмлүктәр таратҡан, буғай. Был уйын Европала Яңырыу (Возрождение, Ренессанс) осоронда барлыҡҡа килгән. Шуныһы ҡыҙыҡ: һәр төбәктең кәрте үҙенсәлекле булған. Һуңынан ғына дөйөм дүрт төргә – ҡылыс, кубик, таяҡ, тәңкәгә – бүленгән. Артабан, беҙ белгәнсә, черви, бубны, трефы, пики килеп сыҡҡан. Йәнәһе, былар аристократия, рухани, крәҫтиән һәм хәрбиҙе аңлата. Берәүҙәр фекеренсә, дүрт төр – дүрт миҙгел. Ҡомарлы кәрт уйыны, ғалимдар белдереүенсә, һаулыҡҡа ла файҙалы. Кәрт уйнағанда кеше күп ваҡыт эстән уйлап, ҡатмарлы ғына иҫәпләүҙәр сығарып, башын эшләтеп ултыра икән. Дуҫтар, зинһар, уйындың исемен атамай ғына яҙығыҙ комментарийҙар))","Мейе эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай, имеш?",Йәмғиәт,695,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-11-09/meye-eshm-k-rlegen-y-ay-yo-onto-ya-ay-imesh-4458740,2025-11-09T13:39:00+00:00
"Ҡотҡарыусылар өс йорттан ете кешене, шул иҫәптән дүрт баланы эвакуациялаған. Башҡалар эвакуациянан баш тарта, тип билдәләнеләр Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында.",Архангел районында - эвакуация!,Йәмғиәт,178,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-19/arhangel-rayonynda-evakuatsiya-4163429,2025-03-19T14:52:03+00:00
"Бер эләктереп алһа, йәшәү шатлыҡтары онотола. Уның менән таныш кеше ни икәнен яҡшы белә, булдыра алғанса, тиҙерәк ҡотолорға тырыша. Унан ҡотолоп буламы? Була! Ниндәй ысулдар менән? Әйҙәгеҙ, шул хаҡта.",Бик яфалы ауырыу ул геморрой,Сәләмәтлек,200,https://henek.info/articles/----+-+/2025-01-29/bik-yafaly-auyryu-ul-gemorroy-4101017,2025-01-29T15:00:00+00:00
"Алия Исхакова һәм Юлия ГобәйдуллинафикерләрНидерландта яшәп иап итүче дуэтының беренче альбомын яздыру өчен караудфандинг ярдәме белән 6 мең евродан артык акча ыелганЕл башында Нидерландта яшәүче пианист Алия Исхаковабелән скрипкачы Юлия Гобәйдуллинататар классикасын туплаган беренче альбомнарын яздыру өчен интернетта акча ыюларын игълан иткән иде. Бу альбомына тупланачак музыканы профессиональ студиядә яздыру, редактуралау һәм мастеринг өчен кирәкле сумма. ""Альбомда иң абруйлы татар композиторларының музыкасы, үткәндәге һәм хәзерге татар классик музыкасының асылы тәкъдим ителәчәк"", ди музыкантлар. Барысы 10 мең евро кирәк булачак, бүгенгә 6,5 мең чамасы акчаыелган. Хәзерге вакытта студиядә яздыру һәм мастеринг эшләре барса да, яздыру эшләре беткәннән соң да яңа чыгымнар көтелә: дигитал релиз һәм концертларның чыгымнарын каплар өчен музыкантлар хәзер яңа мөмкинлекләр эзли. ""Һолландия фондлары безнең гаризаларны кире какты"", дипхәбәр итәдуэтның Инстаграмдагы аккаунты. Яңа альбомны тәкъдим итү концертлары ноябрьгә планлаштырылган. Альбом әзерләгән вакытта да кызларның концерт эшчәнлеге туктап тормый – Алия Исхакова соңгы айларда Европа шәһәрләре буйлап татар классик музыкасын үзегең соло концертларында тәкъдим итә, ә дуэт әй әйләнәсендә Нидерланд шәһәрләрендә концертларкуйды. Дуэт интернетта татарча онлайн концертлар уздыра, төрле милләт кешеләрен татар классик музыкасы белән таныштыра. Классик татар музыкасы ноталарын эзләү мааралары турында кызлар Азатлыкка дасөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",татар дуэтының беренче альбомын яздыру өчен халык ярдәме белән 6 мең евродан артык акча ыелган,Яңылыҡтар,1595,https://www.azatliq.org/a/33100759.html,2024-08-31T13:28:35+00:00
"Р. Солтангәрәевтың әҙәби оҫталығы иң беренсе нәүбәттә хикәйәләрендә асыла, ул барыһынан да элек, хикәйә оҫтаһы. Әҙип геройҙарының күңел донъяһына үтеп инә белә. Уның әҫәрҙәре уҡыусыла үҙенсә фекер уята, художество бөтөнлөгө менән айырылып тора. Автор хикәйәләрендә, ғөмүмән, романында һәм повестарында беренсе ҡарашҡа ябай ғына күренгән художестволы деталдәрҙе, табыштарҙы, асыштарҙы бик урынлы һәм оҫта файҙалана. Ә инде ярҙамсы геройҙарҙың портреттарын бер нисә характерлы һыҙат менән ҡыҫҡа ғына итеп бирә. Яҙыусының хикәйәләрен тематик яҡтан, күтәрелгән проблемаларына ҡарап, бер нисә төркөмгә бүлергә мөмкин. Ауыл алдында торған мөһим социаль проблемаларҙы күтәреүсе тыуған ер һәм кеше яҙмышына бағышланған хикәйәләр («Яңғыҙ йорт», «Бәхәс», «Асыҡ тәҙрәле йорт», «Тыуған яҡҡа ҡайтыу»). Әхлаҡ мәсьәләләренә арналып, мөхәббәт һәм нәфрәтте яҡтыртыусы әҫәрҙәр («Ҡылынмаған гонаһ», «Ишкәкһеҙ кәмә», «Яғылмаған мейес», «Уғрылар», «Айлы соната»). Гуманистик позициянан тороп яҙылған («Йондоҙҡашҡа», «Аҡбәкәл», «Һуңғы һунар», «Һарығолаҡ», «Эт күңеле», «Яза») аллегорик хикәйәләрҙә изгелек һәм яуызлыҡ. Һуңғы йылдарҙа яҙылған «Аҙаҡ», «Оло юлдың туҙаны», «Көҙ», «Хамбал», «Буш ҡәбер» һ. б. әҫәрҙәрҙә хыянат һәм яза. Тәүге төркөмгә ҡараған хикәйәләрендә автор ауылдың тынғы белмәҫ ябай кешеләрен һүрәтләй. Күҙгә бик үк күренеп бөтмәгән тормош ваҡиғаларын, әҙәби сюжет кимәленә еткереп, уларға ижтимағи проблемалар һала. Р. Солтангәрәевтың был хикәйәләрендә тыуған ереңә, атай-әсәйеңә булған мөхәббәттән, улар өсөн яуаплылыҡ тойғоһонан мәхрүм кеше – ул ысын кеше була алмай, тигән фекер ята. Икенсе төркөмдөң хикәйә геройҙары – ер кешеләре, шул уҡ ваҡытта нескә күңелле, фәлсәфәүи рухлы ла улар. Бер ҡарауға хикәйәләр ябай, күтәренке романтик рух менән һуғарылмаған, ә уларҙа саҡ ҡына хыял менән ҡушылған тормош дөрөҫлөгө ята. Шул ябайлыҡтың төбөндә тормошҡа үҙ ҡараштары, үҙҙәренең ҡылыҡ-тәртиптәренә баһа бирерҙәй персонаждар хәрәкәт итә. С. Айтматов «Бер көн – бер ғүмер» романында кешене рухи үлемгә алып килеүсе сәбәптәрҙең «манҡорт»лоҡта икәнлеген асыҡлап киткәйне. Ул әҫәрендә манҡортҡа әүерелеүҙе аяуһыҙ итеп һүрәтләһә, Р. Солтангәрәевта ундай аяуһыҙлыҡ юҡ. Гуманистик позициянан тороп яҙылған хикәйәләрендә яҙыусы тормошта хаталы аҙымдар яһап, абынған геройҙарын ғәйепләмәй. Мәрхәмәт ауазы уның алтмышынсы йылдар хикәйәләренән алып туҡһанынсы йылдар аҙағынаса һуҙыла, был күренеште уның повестарында, романында, эссеһында, публицистикаһында күҙәтергә мөмкин. Дауамын МАХ каналында уҡығыҙ. Беҙҙең каналға ҡушылығыҙ!",Яҙыусы Рәшит Солтангәрәев хикәйәләренең поэтикаһы,Мәғариф,2514,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-02-12/ya-yusy-r-shit-soltang-r-ev-hik-y-l-rene-poetika-y-4575248,2026-02-12T10:56:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл анда нинди статуста тәкъдим ителәчәге әйтелми. Бу ел башында Согуд Гарәбстаны БРИКСка кушылды, дип хәбәр ителгән иде. Әмма соңрак  агентлыгы әле бу хәл булмаган, дип язды. Согуд Гарәбстаны Казанда 22-24 октябрьдә үтәчәк БРИКС ыенында катнашырга ниятли. Бу хакта югары дәрәәле түрәгә сылтама белән ""Известия""хәбәр итә. Ул анда нинди статуста тәкъдим ителәчәге әйтелми. - Согуд Гарәбстаны БРИКС эшчәнлегенең бөтен форматларында актив катнаша. Әр-Рияд Татарстан башкаласында октябрьдә узачак берләшү ыенында да тәкъдим ителәчәк, дип сөйләгән басма чыганагы. Бу ел башында Согуд Гарәбстаны БРИКСка кушылды, дипхәбәр ителгән иде. Әмма соңрак агентлыгы әле бу хәл булмаган, Согуд Гарәбстаны БРИКСка кушылу турында ахыргы карарын кабул итмәгән әле, дип язды.2024 елның сентябре башында Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавров Русия Согуд Гарәбстаны шаһзадәсе Мөхәммәд Ибн Салманга дәүләт башлыклары очрашуына килергә чакыру ибәрде, диде. Сентябрь башында исә Татарстан белән Согуд Гарәбстаны арасында туры очышлар башланырга мөмкин, дипхәбәр ителгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Согуд Гарәбстаны Казандагы БРИКС ыенында катнашачак,Яңылыҡтар,1210,https://www.azatliq.org/a/sogud-garabstani-kazandagi-briks-jieninda-katnashachak/33140368.html,2024-09-30T12:27:47+03:00
"Мәскәүдәге Муса әлил исемендәге 1186 нчы мәктәпфикерләрРусия башкаласының көньяк-көнчыгышында урнашкан Муса әлил исемендәге 1186 нчы мәктәпне Мәскәү татарлары татар мәктәбе дип атарга күнеккән. Әмма соңгы елларда мәктәпкә татарлардан бигрәк рус булмаган башка милләт балалары – кыргыз, таик һәм элекке Совет берлеге илләрендә яшәүче башка милләт вәкилләре йөри. Бу хакта Азатлыкка мәктәпнең хәзерге мөдире Роза Шакирова-Хәбибуллина үзе дәсөйләгәниде. Быел Мәскәүдәге бердәнбер татар мәктәбенә 25 ел тулды. Ул үзенең ""татар мәктәбе"" исемен аклыймы? Һаман да татар мәктәбе булып каламы? Мәктәпнең юбилее уңаеннан кайчандыр бу мәктәпне тәмамлаган укучылар белән сөйләштек.1186 нчы мәктәптә укып чыккан Эмилия Мостафинамәктәпнең яңа бинага күченгән көннәрен хәтерли. Эмилия Мостафина— 2009 елда Муса әлил исемендәге мәктәпнең яңа бинасы төзелде, шул ук елда миңа 7 яшь тулды, һәм мин беренче сыйныфка шушы мәктәпкә киттем. Мин мәктәптә беренче сыйныфтан унбергәчә укыдым, 11 ел дәвамында мәктәп миңа бик күпне бирде. Мәктәптә дустанә атмосфера, бу атмосфера позитив һәм уңайлы шартлар тудыра. Мин барлык чараларда катнашырга ярата идем, еш кына музейларга йөри идек, мин разведка музее әгъзасы идем. Музей итәкчесе Дамир әфәнде белән без еш кына шәһәр, бөтенрусия һәм халыкара бәйгеләргә һәм конференцияләргә йөри идек. Мәктәпнең татар мәктәбе дип аталуы белән тулысынча килешәм, мин укыганда башлангыч мәктәптә һәм 7 нче сыйныфка иткәнче татар теле бар иде, анда без татар әдәби сөйләмен, язу, татар мәдәниятен һәм әдәбиятын өйрәндек. Мәктәптәге укытучыларның белем дәрәәсе югары дип саныйм, укытучылар үз эшен белә, мин мәктәпне алтын медальгә тәмамладым. Укытучылар күптөрле, әмма алар арасында татарлар да бар. Мин укыган вакытта татар тематикасына багышланган бик күп чаралар уза иде: сабантуйлар, күренекле татар язучыларын, шул исәптән Муса әлилне һәм башкаларны искә алу көннәре. —Укучыларны татар мәдәнияте белән таныштыралармы? — Сүз дә юк, башлангыч сыйныф балаларына татар мәдәнияте, танылган язучылар, архитектура һәм башкалар турында белемнәр бирелә. Башка милләт вәкилләре дә белеп килә, дип уйлыйм, күп кенә балаларны бу мәктәпкә танышларыннан ишетеп, аның этномәдәни компонентлы мәктәп булуын белеп, китерәләр. Ильяс Хөснетдиновбу мәктәптә 1 нчедән алып 10 нчы сыйныфка кадәр укыган. Ильяс Хөснетдинов— Ни өчен бу мәктәпне сайладыкмы? Мин бит татар малае, уз даирәмдә кебек булдым инде. Һәм ул безгә якын урнашкан иде. Мәктәпнең татар мәктәбе дигән исеме үзен аклый, биредә татар традицияләре, татар теле дәресләре бар. Бу мәктәпнең татар мәктәбе икәнен, әлбәттә, бу мәктәптә укыган башка милләт укучыларының һәммәсе белә. Мин үзем ике мәктәптә укыдым. Беренчедән алып 10 нчы сыйныфка кадәр шушы мәктәптә укыдым. Укытучылар да, укучылар да яхшы булды, күп ярышлар уздырыла, кызык иде. Үзем спорт ярышларында күп катнаштым, шигырьләр бәйгесендә дә катнашканым бар. Мин укыган ике мәктәптә дә бер үк дәрәәдә яхшы белем бирделәр.1186 нчыда татар телле укытучылар күп. Татар телле чаралар да итәрлек. Татар тормышын, татар мәдәниятен өйрәтәләр. Мәктәпне 2009 елда тәмамлаган Әлфия Полинахәзер үзе укып чыккан мәктәптә эшли. ""Туган мәктәбемдә рус теле һәм әдәбияты укытам. Үз мәктәбемне сайладым, чөнки ул уникаль мәктәп: анда һәрвакыт ылы һәм өй атмосферасы иде, хәзер дә шулай, белем бирүдән тыш, монда рухи-әхлакый кыйммәтләр формалаша. Балаларга карата ышаныч, кайгыртулы һәм игътибарлы мөнәсәбәт. Әлфия Полина— Мин монда 1 нче сыйныфтан башлап укыдым. Мәктәп елларын сагынып искә алам, еш кына фоторәсемнәрне яңадан карыйм, үземнең 5 нче сыйныфыма карап, алар кебек вакытларыбызны сагынып искә алам. Мәктәп елларына кайтасым килә. Минем мәктәп тормышым бик актив иде. Һәрвакыт кайда да булса катнаша идем, инициативалы булдым, сәхнәдә чыгыш ясарга ярата идем. Өйдә дә шигырь укучылар бәйгесеннән күп мактау хатлары саклана, хәтта 2008 елда район бәйгесендә иңеп, ""Люблино сылуы"" итеп сайландым, мине хәзер дә кайчакта укытучыларым, хәзер инде хезмәттәшләрем шулай дип йөртә. Әле дә искә төшерәм: кышкы һәм әйге аланнарга еш йөри идек, Бөек Устюг, Казанда булдык. Мәктәп ярдәме белән мин беренче тапкыр диңгезнең нәрсә икәнен белдем. Бу искиткеч иде. Мин үземнең мәктәбем турында бик озак сөйли алам, чөнки ул чыннан да минем шәхес буларак формалашу чорының иң мөһим, иң кызыклы, иң бай һәм төп этабы иде. Мәктәпнең татар мәктәбе дип аталуы белән тулысынча килешәм. Безнең мәктәп татар колориты белән сугарылган, төрле милли гореф-гадәтләр саклана, татар теле һәм татар әдәбияты дәресләре уздырыла, балалар төрле бәйгеләрдә катнаша, алар танылган әсәрләрне сәхнәләштерә, тел сөйләмен практикада куллана. Укытучылар татарча диктантлар яздыра, балалар шулай ук татар теленнән төрле ярышларда катнаша. —Белем бирү сыйфатын ничек бәялисез? — Белем дәрәәсен билгеләү минем карамакта түгел. Укытучыларның квалификация категориясе, педагогик стажы һәм эш тәрибәсе тел белүчеләр белән генә түгел, ә икетелле балалар белән эшләү өчен дә туры килә. ""Педагогик үәтлек"", балаларны аңлау һәм тою сәләте, чыдамлык, эшчәнлек һәм мотивация – мәктәптәге укытучыларның дәрәәсен бу сыйфатлар белән бәяләп була дип саныйм. —Укытучылар арасында татарлар күпме? — Әйе, яртысыннан артыгы татар. Мәктәп балаларны татар мәдәнияте белән таныштыра, анда татар рухы булмаса, гаәп булыр иде. Мәктәп өчен беренче дәрәәдәге бурыч бу – татар мәдәниятенең колоритын саклап калу, аны һәркемдә анландыру. Татар мәктәбе дөньясы һәрвакыт тере, кызыклы, балалар энтузиазмы белән тулы. Татар теленең махсус кабинетлары, татар әкиятләренә декорацияләр, татар халкының мәдәнияте һәм көнкүреше белән бәйле шәп музей бар. Бу мәктәптә татарлар тормышын белмәү өчен бик тырышырга кирәк. —Мәктәпкә башка милләт вәкилләре, кыргыз, үзбәк, руслар да күп, алар бу мәктәпнең татар мәктәбе булуын белеп киләме? — Әлбәттә, беләләр, шуңа күрә безгә киләләр дә. Шәһәрдә мәктәпләрне гадәттә номерлап таныйлар, ә безне ""татар мәктәбе"" дип йөртәләр. Муса әлил исемендәге 1186 нчы мәктәп— татар этномәдәни компоненты булган урта гомуми белем бирү оешмасы, Мәскәү шәһәрендә урнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мәскәүдә безне татар мәктәбе дип йөртәләр"". Русия башкаласындагы бердәнбер татар мәктәбенә 25 ел",Татарстан,6133,https://www.azatliq.org/a/32131693.html,2022-11-18T21:00:29+00:00
"Истанбулда Гаяз Исхакыйны искә алу чарасы23 февральдә төрек һәм татар әмагатьчелеге вәкилләре Истанбулның Әдирнәкапы зиратындагы кабере янында Гаяз Исхакыйны догалар укып искә алды. Бу турыда ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге рәисе Наил Нәбиуллинхәбәр итте. ""Искә алуда 20-25 ләп кеше булды. Башта мин төрекчә һәм татарча Гаяз Исхакый турында сөйләдем. Аның тормыш юлын, ""Өйгә таба"", ""Дулкыннар"" әсәрләрен аңлаттым. Аннан соң шагыйрь Фәнил Гыйләевнең ""Кайтмадылар"", ""Исхакый каберендә"" дигән шигырьләрен төрекчәгә тәремә итеп сөйләдем. Шулай ук катнашучылар да Гаяз Исхакый турында үз фикерләрен иткерделәр, ахырдан аның рухына атап дога кылдык"", дип белдерде Азатлыкка Нәбиуллин. Аның сүзләренчә, бүген Казанда да ""Азатлык"" татар яшьләре берлегенең бер төркем активисты Гаяз Исхакыйны искә алган. Бу чара Садри Максуди һәйкәле янында узган. ""Ни өчен Садри Максуди һәйкәле? Чөнки Казанда Гаяз Исхакыйны искә алу өчен бер урын да юк. Без Гаяз Исхакыйның дусты, көрәштәше, фикердәше Садри Максуди һәйкәле янында ыелып Исхакыйны искә алу мантыйклы булыр дип күрдек. Без бу һәйкәлне бер үк вакытта имиграция вәкилләренә куелган һәйкәл итеп тә кабул итәбез. Бу чарада да Гаяз Исхакый турында сөйләп, аны догалар белән искә алдылар. Без бер үк вакытта Гаяз Исхакыйга Казанда һәйкәл булмавына игътибар әлеп итәргә телибез һәм аңа Казанда һәйкәл куюны таләп итәбез"", дип белдерде Нәбиуллин. Казанда Гаяз Исхакыйны искә алу чарасыГаяз Исхакый рәсми рәвештә Татарстанга кайткан булуына карамастан, хакимиятләр Гаяз Исхакый исеменнән әле һаман да курка, диде Нәбиуллин. Гаяз Исхакый""Гаяз Исхакыйның йөз ел элек язганнары бүген дә актуаль. Ул беркайчан да татарга хыянәт итмәгән. Һәрвакыт татарларның һәм төрки халыкларның хокуклары өчен көрәшкән. Һәм һәрвакыт туры сүзле булган. Бүген дә, кызганыч, аннан куркалар. Ул тиешле дәрәәдә әле дә бәяләнмәгән дип саныйбыз. Без бүген бик нык артка чигендек. Татар теле, кызганыч, мотлак укытылмый. Татар итимагый үзәге ябылу алдында тора. Бөтен яклап милли тормышны кысрыклау бара. Ә Исхакый һәрвакыт мондый хокук бозуларга каршы көрәшкән. Бүген Гаяз Исхакыйның милли байрак булып калкып чыгуыннан куркалар"", диде ""Азатлык"" берлеге рәисе. Наил Нәбиуллин Төркиянең Әнкара һәм Истанбул шәһәрләрендә Гаяз Исхакый урамнары булырга тиеш дип саный һәм моның өчен көррәшәчәкләрен, үз максатлары Исхакыйны Төркиядә дә таныту булын әйтте. Гаяз Исхакый – гасырның беренче яртысында татар, гомумән, төрки халыкларның киләчәге өчен эзлекле көрәш алып барган күренекле татар сәясәтчесе һәм язучысы. Исхакый 1919 елда Русиядән чит илгә китәргә мәбүр була. Башта Кытайда, аннары Франциядә, Германиядә, Польшадаяши. Икенче дөнья сугышыбашлангач Төркиягә килә. Чит илләрдә яшәгәндә дә төпле газета-журналлар чыгара, әдәби әсәрләр иат итә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Истанбул һәм Казанда Гаяз Исхакыйны искә алдылар,Яңылыҡтар,2995,https://www.azatliq.org/a/31117810.html,2021-02-23T14:42:33+00:00
"– Бейеү сәнғәтенең йүнәлештәре күп төрлө. Ни өсөн тап халыҡ бейеүен һайланың? – Халыҡ ижады мөхитендә үҫкәнгәлер. Атайым Фәттәх Фәррәх улы менән әсәйем Зарифа Закир ҡыҙының йәш саҡтан райондың «Ирәндек» ансамблендә бейеүе лә йоғонто яһағандыр. Атайым шулай уҡ боронғо йырҙарҙы башҡара, ҡурайҙа, баянда уйнай, әсәйемдең дә тауышы моңло. Аралбаевтар нәҫеле мәжлестәргә йыйылһа, атайым балаларға «Ултырыш-ятыш» уйынын үткәрә торғайны. Беҙ шул уйынды ныҡ яраттыҡ, көтөп ала инек. Атай беҙҙе баянда дәртле көйҙәр уйнап бейетә лә, ҡапыл көйҙө туҡтатып, «ҡосаҡлашырға», «ултырырға», «ятырға» тигәнерәк ҡыҙыҡлы наказдар әйтә. Ҡайһы бала өлгөрмәй ҡала, шуны түңәрәк уртаһына ҡуйып бейетәбеҙ. – Фәйзи Ғәскәров ансамбленә килеүең осраҡлы булдымы, әллә күптәнге хыялың инеме? – Әсәйем Буранбай ауылындағы «Еҙ үксә» өлгөлө балалар ансамблендә бейеүҙән уҡытты, үҫә төшкәс, мин дә ошо коллективҡа ҡушылдым һәм бейеү сәнғәте менән ныҡлап ҡыҙыҡһына башланым. Әсәйемдең коллекцияһында ғәскәровсыларҙың видеокассетаһы булды. Шуны көн һайын тиерлек иҫем китеп ҡарай торғайным. «Нисек улайтып бейеп була икән? » – тип аптырай инем. Бер мәл ауылға билдәле бейеүсе һәм хореограф, Стәрлетамаҡ бейеү театрына нигеҙ һалыусы Хәлил Ишбирҙин килде. Ул беҙҙең балалар ансамбленә «Ирәндек бөркөтө» бейеүен ҡуйҙы. Быға тиклем телевизорҙан ғына күргән тере легенда менән осрашыу миңә ныҡ тәьҫир итте. Хәлил ағайҙың нисек итеп бейеү хәрәкәттәрен күрһәтеүенә, энергетикаһына шул тиклем һоҡландым. Ул килеп ҡайтҡандан һуң халыҡ бейеүенә һөйөүем тағы ла көсәйҙе, хатта Фәйзи Ғәскәров ансамбленә эшкә төшөү тураһында хыяллана башланым. Һигеҙенсене тамамлаған йылда «Байыҡ» балалар телевизион конкурсында призлы урын алғас, проект етәксеһе Рита Өмөтбаева Рудоль Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжына барып ҡарарға кәңәш итте. Йәй буйы: «Мине колледжға алып бар, бейегем килә», – тип атайҙы ҡаңғыртып бөттөм. Шунан ул етди һөйләшеү үткәрҙе. «Улым, үҙемдән алып әйтәм, бейеүсе булыр өсөн ат һымаҡ эшләргә кәрәк. Күп тир түгәсәкһең, тәнең һыҙлаясаҡ, гел гастролдә йөрөйәсәкһең, аҡса яғының әҙ булыуы ихтимал. Шундай ауырлыҡтарҙы үтергә әҙерһеңме? » – тине. Колледжда үҙ-үҙемә талапсан уҡыусы булдым, бөтә көсөмдө бейеүгә һалдым. Тырышлығым бушҡа китмәне – уҡыуҙы тамамлағас, кластағы туғыҙ егет араһынан бер үҙемде Фәйзи Ғәскәров ансамбленә һайлап алдылар. Ансамблдә эшләүемә быйыл 12 йыл тула, шуның бер йылын армияла үткәрҙем – Көнбайыш хәрби округының йыр һәм бейеү ансамблендә хеҙмәт иттем. – Ансамблдең репертуарында төрлө халыҡтарҙың бейеүҙәре бар. Ҡайһыларын отоп алыуы ҡыйын булды? – Бейеүҙәрҙе өйрәнеү миңә еңел бирелә, хәрәкәттәрҙе тиҙ отоп алам. Шулай ҙа Фәйзи Ғәскәров һалған бейеүҙәрҙе өйрәнеүе ауырыраҡ. «Өс таған»да бабайҙың партияһы ҡатмарлы, дөрөҫөрәге, ролгә инеүе ҡыйын. Гримын эшләү ҙә оҫталыҡ талап итә. Барыһына ла ансамблдең ветерандары Филүс Ҡаҙаҡбаев менән Азамат Нуриманов өйрәтте. Коллективта быуындар күсәгилешлегенең булыуы ҡыуандыра. Был бейеүҙе өйрәнгән осорҙа Фәррәх ҡартатайым атай-әсәйем йортонда йәшәй ине. 90 йәшкә етеп барған ҡартатайҙың артынан эйәреп йөрөп, хәрәкәттәрен ҡабатлап, атлауын, башын нисек бороп ҡарауын, нисек һөйләшеүен отоп алдым. Хәҙер ҡартатайым арабыҙҙа юҡ инде, әммә уның образы «Өс таған» бейеүендә йәшәй. Туғандар минең сығышты ҡараһа, сәхнәгә ҡартатайың килеп сыҡҡан һымаҡ, хәрәкәттәрен ныҡ оҡшатып эшләйһең, тип һөйөнә. Ул бейеүҙең нескәлектәрен асып бөтөрөрлөк түгел, һаман да образымды камиллаштырыу өҫтөндәмен. Фәйзи Әҙеһәм улы һалған «Кейәү» бейеүе лә ауыр бирелде. Унда гармунсы партияһын башҡарам. Гармундағы көйҙәрҙе Роберт ағай Хәмиҙуллиндың артынан ҡалмай ныҡышып өйрәнеп алдым. Риф ағай Ғәбитовтың «Йылҡысы моңо» бейеүе шулай уҡ күп көс талап итте. Унда ҡурайҙа «Ғилмияза»ны уйнайым. Бейеүҙең тағы бер үҙенсәлеге – биш метрлыҡ оҙон ҡайыш сыбыртҡы менән эш итеү. Бейеүҙе Риф ағай миңә үҙе ҡуйҙы. Өйрәнеүе ауыр булды, ҡулымда һаман да сыбыртҡы эҙҙәре тора. Бик оҫта булырға, көйгә тап килтереп шартлатырға кәрәк. – Иң ауыр бейеүҙәр араһына аргентин көтөүселәре бейеүе «Гаучо»ны ла индерерһең, тип уйлағайным. Ундағы тыпырлауҙар, хәнйәрҙе ҡулда оҫта итеп уйнатыуҙар һушты алырлыҡ бит! – Был бейеүҙе мин бер төндә өйрәндем. (Көлә). Ете йыл элек Ырымбур өлкәһендәге гастроль ваҡытында булды был хәл. Сираттағы концерттан һуң өлкән коллегаларымдың береһе – Башҡортостандың халыҡ артисы Рөстәм Мөлөков килде лә, иртәгә «Гаучо»лағы яңғыҙ партияны минең урынға башҡарасаҡһың, тине. Аптырап киттем, сөнки был бейеүҙә бер ҡасан да ҡатнашҡаным юҡ ине. «Алда тотош бер төн бар әле! » – тип ҡырт киҫте ул. Төн буйы йоҡламаным – бейеүҙең яҙмаһын ҡараным, тыпырлауҙарҙы автобуста ултырған килеш өйрәндем, коллегаларҙан ҡайһы бер элементтарҙы күрһәтеүҙе һораным. Иртәгәһенә репетициянан һуң шул асыҡланды: баҡтиһәң, Рөстәм Мөлөков менән художество етәксеһе Риф Ғәбитов мине һәм тағы бер йәш артисты шаяртырға булған икән. Икенсе бейеүсе партияны өйрәнеп тә маташмаған, ә мин беренсе тапҡырҙан бер хатаһыҙ бейеп күрһәттем. Миңә барлыҡ коллегаларым алҡышланы, ә Риф Фәтих улы: «Үҙ эшеңә бына ошолай яуаплы ҡарарға кәрәк», – тине. Бер яҡтан, бындай баһаны ишетеүе рәхәт ине, икенсе яҡтан, үҙемде алданған итеп тойҙом, сөнки «Гаучо»лағы ошо партия тураһында эстән генә хыялланып йөрөй торғайным. Шулай ҙа гастролдән ҡайтҡас, хыялым тормошҡа ашты – был етеҙ һәм матур бейеүҙәге яңғыҙ партияны миңә ышанып тапшырҙылар. – Башҡорт бейеүе нимәһе менән айырыла? – Башҡорт халҡы борон замандан азатлыҡты ныҡ һөйгән, иркенлекте яратҡан, был бейеү хәркәттәрендә сағыла. Йәйрәп китеп, ҡолас йәйеп бейей бит ул башҡорт, хәрәкәтенән генә түгел, ҡарашынан да ҡыйыу рух бөркөлә. Шулай уҡ күп хәрәкәттәр көнкүрешкә бәйле, быны мин халҡыбыҙҙың эш һөйөүсәнлеге, көндәлек эште лә сәнғәт кимәленә күтәрә белеү һәләте билдәһе тип ҡабул итәм. Чечен Республикаһының данлыҡлы бейеүсеһе Мөхәмәт Иҫәнбаев күп халыҡтарҙың бейеүен башҡарған. «Һунарсы» бейеүен бейегән. Башҡортостанға килгәнендә: «Башҡорт бейеүе – иң ҡатмарлы бейеү. Һеҙгә ярар өсөн түгел, ысынлап әйтәм. Был хәрәкәттәргә бәйле түгел. Башҡорт бейеүенең характерын, нескәлеген биреп еткереүе ауыр. Иң оҙаҡ өйрәнгән бейеү ошо булды», – тигән ул. Башҡорт бейеүен белер өсөн үҙеңә башҡорт булырға кәрәк. Халыҡтың тарихын белмәһәң, шул рух менән һуғарылмаһаң, башҡорт бейеүен тамашасыға алып барып еткереүе ауыр. Нурзиә ХӘСӘНОВА. ""Тамаша"" журналы, 4-2024 й.",Хәбир АРАЛБАЕВ: Башҡорт бейеүе – иң ҡатмарлыһы,Мәҙәниәт,6311,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-10-27/h-bir-aralbaev-bash-ort-beye-e-i-atmarly-y-3985748,2024-10-27T11:29:00+00:00
"Рәсәй Мәғариф министрлығына ҡараған юғары уҡыу йорттарына инеү өсөн 11-се синыф уҡыусылары Берҙәм дәүләт имтихандарында кәм тигәндә ошондай балдар алырға тейеш: рус теле – 42 балл математика, профиль кимәл – 40 физика, әҙәбиәт, география – 40-ар балл биология, химия – 39 балл тарих – 38 балл сит тел – 35 балл информатика – 45 балл йәмғиәт белеме – 42 балл. Министрлыҡ юғары уҡыу йорттарына был исемлекте бары тик тәҡдим итә, йәғни юғарыраҡ талап, ҙурыраҡ үтеү балы ҡуйыу мөмкинлеге вуздарҙың үҙ ҡарамағына ҡалдырыла. Шуның өсөн абитуриенттар үҙе һайлаған юғары уҡыу йортоноң рәсми сайтындағы шарттар менән танышырға тейеш. Сығанаҡ: Башинформ.",Киләсәктә уҡытыусы булырға теләгән уҡыусылар БДИ-ла күпме балл йыйырға тейеш?,Мәғариф,644,https://amanat.su/news/bdi/2026-01-27/kil-s-kt-u-ytyusy-bulyr-a-tel-g-n-u-yusylar-bdi-la-k-pme-ball-yyyyr-a-teyesh-4552038,2026-01-27T13:19:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырФлешмобта катнашучылар әтиләренең, ирләренең хәзерге вакытта гаиләләре белән түгел, ә сугышта булуын искәрткән плакатлар белән фотога төшә. Бүген, 8 июльдә Русиядә Гаилә көне үтә. Бу уңайдан мобилизацияләнгәннәрнең хатыннарыннан оешкан ""Путь домой"" хәрәкәте кабат хәрбиләрне сугыштан кайтаруны таләп итә һәм ""Гаиләсез көн"" дигәнчара үткәрә. Флешмобта катнашучылар әтиләренең, ирләренең хәзерге вакытта гаиләләре белән түгел, ә сугышта булуын искәрткән плакатлар беләнфотога төшә. ""Гаилә елы, гаилә көне, гаилә парады, традицион гаилә кыйммәтләре. Нинди матур, купшы һәм ясалма сүзләр. Безнең хакимиятләрнең чын гаилә кыйммәтләре шундый: үз балалары иң яхшы тормышта яши, ә безнекеләр әтисез үсә"", дип яза хәрәкәт әгъзалары. -канал беренче фотоларны чыгарды. Алардагы плакатларда ""Башта гаиләне кайтарыгыз, аннан соң парад та булыр"", ""Владимир Владимир улы, әтине кайтарыгыз"", ""Ике елга якын гаиләсез"" дигән язулар бар. ""Безнең күп булуыбызны күрсеннәр! Бергәләшеп без ирләребезне өйгә кайтаруга ирешә алачакбыз"", диелә хәрәкәтнең -каналында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русиядә мобилизацияләнгән ирләрнең хатыннарыннан оешкан ""Путь домой"" хәрәкәте ""Гаиләсез көн"" чарасы үткәрә",Яңылыҡтар,1200,https://www.azatliq.org/a/rusiyada-mobilizatsiyalangan-irlarneng-hatinnarinnan-oeshkan-put-domoy-harakate-gailasez-kon-charasi-utkara/33026177.html,2024-07-08T12:07:30+03:00
"Парк 2024 йылда халыҡтың әүҙем тауыш биреү ярҙамында Тормош өсөн инфраструктура милли проектының Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу программаһы сиктәрендә булдырыла. Төҙөкләндерелгән биләмәлә ял итеү өсөн эскәмйәләр, уйын һәм спорт майҙансыҡтары, ҡышҡы таусыҡ, бәләкәй фонтан ҡуйылған, асфальт түшәлгән. Рәмил Миңлеәхмәт улы проектты бойомға ашырырға ярҙам иткәндәрҙең барыһына ла рәхмәт еткерҙе, бер төркөм ирекмәндәрҙе, Фурҡан паркын төҙөкләндереүҙә ярҙам күрһәткән шәхси эшҡыуар М. Бакировты, «ГИП- Электро» йәмғиәте етәксеһе Н. Сафинды бүләкләп үтте. Зариф Зәкир улы халыҡты парк асылыу менән ҡотлап, уның мәсет янында булыуының әһәмиәтлеген билдәләне, парктың әүҙем ял итеү, осрашыуҙар һәм ғаилә ялын үткәреү өсөн яратҡан урын булыуын теләне.",Фурҡан паркы асылды,Йәмғиәт,741,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-24/fur-an-parky-asyldy-4485076,2025-11-24T16:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда ""колумбайн"" агымын пропагандалаган өчен 11 сыйныфта укучы кыз тоткарланган. Бу хакта -каналыхәбәр итә.2023 елда махсус хезмәтләр хезмәткәрләре Стәрлетамакта яшәүче 17 яшьлек Каринага игътибар иткән. Апрель аенда тикшерүчеләр аңа тентү белән килеп, шәхси көндәлекләрен һәм техникаларын тартып алган. Экспертиза уздырганнан соң, укучының колумбайнерлар эшчәнлеген хуплавы һәм аларның тарафдары булуы ачыкланган. Шулай ук 2022 елның языннан ул социаль челтәрләрдә яшьтәшләре белән язышкан һәм алар арасында белем бирү оешмаларына һөүм итү фикерен пропагандалаган диелә. Каринага каршы террорчы оешма эшчәнлеген оештыру һәм шундый оешма эшчәнлегендә катнашу турында (инаять кодексының 205.5 маддәсе) инаять эше ачылган. Ул читкә чыкмау турында кәгазь имзалаган. Мәктәптә атышларны алга сөрүче колумбайн агымы Русиядә террорчы дип табылды һәм тыелды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда колумбайн агымын пропагандалаган өчен 11 сыйныфта укучы кыз тоткарланган,Яңылыҡтар,981,https://www.azatliq.org/a/32458665.html,2023-06-14T07:25:40+00:00
"""Шоңҡар""ҙы яратып уҡыйым, даими алдырам. Бик файҙалы"", - ти Гүзәл Шәһәҙәт ҡыҙы.",Төп бүләк - Гүзәл Ғәббәсовала!,Мәҙәниәт,79,https://shonkar.com/news/culture/2025-02-21/t-p-b-l-k-g-z-l-bb-sova-la-4132118,2025-02-21T15:15:00+00:00
"Хәбәр итеүебеҙсә, Өфөлә Ватанға хеҙмәт итәм республика белем биреү форумы булып үтте.  Ул Рәсәйҙәге Ватанды һаҡлаусылар йылына һәм Башҡортостандағы  МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам йылына йомғаҡлау булараҡ та ойошторолдо.",Район һәм ҡалаларҙа 120 социаль координатор эшләй,Махсус хәрби операция,247,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-10/rayon-m-alalar-a-120-sotsial-koordinator-eshl-y-4501815,2025-12-10T21:30:00+00:00
"Рәмзиә Кәримова тураһында мәҡәләбеҙ журналыбыҙҙың алтынсы, июнь һанында сығып килә. Һәләтле, тырыш, ябай, ихлас, егәрле ватандашыбыҙҙың уңыш серҙәре, мәктәп һәм студент йылдары, тормошҡа ҡарашы тураһында ҡыҙыҡлы материалды уҡығығыҙ килһә, беҙҙең июнь һанын алырға тырышығыҙ.",Кәримова-Байбулатова Рәмзиә Рафаэль ҡыҙын ҡотлайбыҙ!,Аңлатма,274,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-05-24/k-rimova-baybulatova-r-mzi-rafael-y-yn-otlayby-4249141,2025-05-24T15:55:00+00:00
"Был сәләмәтлек өсөн бик тә файҙалы эсемлекте эшләү өсөн һоло (ярмаһы түгел, һоло үҙе), һыу ғына кәрәк. Төнәтмә түбәндәгесә яһала. Һолоно яҡшылап йыуырға һәм 1 стакан һоло өҫтөнә 1 литр һыу ҡойорға. Унан утҡа ултыртып, ҡайнау температураһына еткерергә. Ләкин ҡайнатырға ярамай! Һауытты уттан алып, 1-2 сәғәткә яҡшы итеп берәй нәмә менән һәйбәтләп урап ҡуйырға кәрәк. Аҙаҡ һөҙөп алабыҙ. Нисек эсергә һуң был төнәтмәне? стаканлап (ярты стакан) көнөнә өс тапҡыр ашарҙан 20-30 минут элек эсергә. Курс – 2 аҙна. 7 көндән һуң тағы ҡабатларға мөмкин. Шифаһы тейһен! (Ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ).",Бауырға файҙалы,Сәләмәтлек,612,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-10-24/bauyr-a-fay-aly-4440387,2025-10-24T15:05:00+00:00
"Сара иртәгә, 20 май, сәғәт көндөҙгө 11-ҙә ""Китап"" нәшриәтенең магазинында үткәрелә. Рәхим итегеҙ!",Мөнир Ҡунафин менән осрашыу була.,Аңлатма,97,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-19/m-nir-unafin-men-n-osrashyu-bula-4241448,2025-05-19T14:46:00+00:00
"РФ Дәүләт Думаһы депутаттары пленар ултырышта беренсе уҡыуға ил Хөкүмәте индергән закон проектын ҡарай. Уға ярашлы, хәрби хәрәкәттәр ветерандары йылына 35 көнгә тиклем эш хаҡы һаҡланмаған отпуск алырға хоҡуҡлы буласаҡ. Был яңылыҡ МХО ветерандарына ла ҡағыла. Хеҙмәткәрҙең ғаризаһы булһа, эш биреүсе ялға ебәрергә тейеш. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Өҫтәмә ялға хоҡуҡлылар,Яңылыҡтар,497,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/t-m-yal-a-ho-u-lylar-4537513,2026-01-15T09:40:00+00:00
"– Дуҫтар, Ильяс Ғимауетдиновты – яҡын дуҫымды юғалтҡас, тағы ла бер нәмәне нығыраҡ аңлай башланым… Шулай сабып йөрөйбөҙ, донъя, мал артынанҡыуабыҙ, өйгә ҡайтып инмәйбеҙ… Улым Әлим менән булғым килә, атай-әсәйем, туғандар менән. Рәхәтләнеп мунса инеп, һөйләшеп ултырыу урынына, гел ҡайҙалыр сабаһың. Тегеһе лә кәрәк, быныһы ла… Был – зарланыу түгел, әммә ғүмер уҙып бара. Йәшәргә лә онотмаҫҡа ине. Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты, йәш ваҡытта йөрөп тә, әммә йәшәп тә ҡалырға кәрәк. Иҫән булайыҡ – иң мөһиме. Элек бындай темаға бик уйланғаным юҡ ине. Йәшәй-йәшәй ҡиммәттәр, күҙаллауҙар үҙгәрә. Мин дә олоғаям, күрәһең, – тип яҙа ул социаль селтәрендә.",Ришат Төхвәтуллин бик яҡын кешеһен юғалтҡан,Яңылыҡтар,639,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-16/rishat-t-hv-tullin-bik-ya-yn-keshe-en-yu-alt-an-4539344,2026-01-16T12:05:00+00:00
"«Мы в настоящее время ведем активную подготовку к визиту Путина в Индию, который запланирован до конца нынешнего года. Надеемся, что это будет содержательный визит», — сказал представитель Кремля. При этом Песков подчеркнул, что Москвасвоевременно объявит обо всех достигнутых договоренностях и деталях предстоящего саммита. Ранее посол России в Индии Денис Алиповсообщил, что программа визита будет насыщенной. По его словам, поездка Путина станет центральным событием в череде мероприятий президента в 2025 году. В сентябре премьер-министр Нарендра Модизаявлял, что в Индии с нетерпением ждут визита Путина. «Ваше превосходительство, жду вас на ежегодном саммите в декабре этого года» — сказал индийский политик, обращаясь к российскому лидеру. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Кремле раскрыли ожидания от одной зарубежной поездки Путина,Йәмғиәт,924,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-11/v-kremle-raskryli-ozhidaniya-ot-odnoy-zarubezhnoy-poezdki-putina-4485057,2025-11-11T17:00:00+00:00
"Минпросвещения России также подготовило к 8 Марта видеопоздравление с участием сводного хора финалистов Всероссийского конкурса хоровых и вокальных коллективов. Кроме того, телеканал Совета Федерации Федерального Собрания РФ «Вместе-РФ» представил для школьников новый цикл программ «Великие женщины в истории России». Проект «Музыка вместо звонков» реализует Министерство просвещения РФ совместно с Всероссийским центром развития художественного творчества и гуманитарных технологий. С ноября 2024 года вместо традиционных звонков в школах звучат популярные и классические мелодии. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Март встретил школьников песнями о любви, семье и весне",Яңылыҡтар,705,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-03/mart-vstretil-shkolnikov-pesnyami-o-lyubvi-semie-i-vesne-4143494,2025-03-03T19:43:00+00:00
"Мин халҡымдың сәскә күңеленән Бал ҡортондай ынйы йыямын, Йыямын да йәнле ынйыларҙан Хуш еҫле бер кәрәҙ ҡоямын. Әлбиттә, халыҡ ижадын, сәсәндәр һүҙен бар гүзәллеге, нескәлеге менән тойоу, аңлау бар кешегә лә тәтемәй. Төрлө милләттәрҙең теле ҡыҫырыҡланған дәүерҙә үҙ телендә аралашҡан ғаиләлә үҫеү, башҡорт телен, әҙәбиәтен уҡытҡан уҡытыусынан уңыу мөһим. Телдәр тураһында бер көләмәс тә бар бит. Бер бесәй өйөнөң мөйөшөндә яңы өң күреп ҡалып, ""Унда сысҡан барҙыр, ул сысҡан йүгереп сығыр ине лә, тик был тирәлә бесәй барҙыр тип уйлап, ҡурҡып ултыралыр, шуға ла йүгереп сыҡмайҙыр"", тип ҡайғыра. Ысынлап та, ул өңдәге сысҡан ""Яҡты бүлмәгә сығып уйнап килер инем дә, унда бесәй барҙыр"", тип боҫоп ултыра икән. Ә бесәй ""Әллә эт булып өрөп ҡарарғамы, эт булған тирәлә бесәй йөрөмәй бит, тип уйлар ул сысҡан"", тип уйлап ала ла, тырышып-тырышып өрөүгә оҡшаш өндәр сығара. Ә сысҡан ""Эт өрә, тимәк, унда бесәй юҡ"", тип шатланып, яҡты бүлмәгә йүгереп сыҡһа, уны бесәй эләктереп алып, ҡабып та йота һәм үҙе: ""Ҡайһылай һәйбәт икән үҙ телеңдән башҡа тағы бер телде белеүең"", - тип ялана. Беҙгә лә һәйбәт, башҡортса ла, русса ла иркен аралашабыҙ. Беҙҙең урамда ""Йомарт"" тигән магазин асылғас, ул магазин хеҙмәткәрҙәренә тәүҙә башҡортса өндәштем, аңламаһалар ғына рус телендә һорау бирҙем. Шулай итеп, биш ҡыҙыҡайҙың башҡорт балаһы икәнен белдем. Улар хәҙер йылмайып, минең менән башҡорт телендә һөйләшә. Миңә лә, уларға ла күңелле. Үҙебеҙҙең башҡорт мөхитен барлыҡҡа килтерҙек бит. Йәнә, кеше ике телде яҡшы белһә, бүтән телдәрҙе өйрәнеү һәләттәренең артып китеүен ғалимдар бик күптән иҫбат иткән. Һеҙгә хат яҙып нөктә ҡуйҙым да, бесәй тураһындағы көләмәс урынһыҙ һымаҡ, был хаҡта юҡҡа ғына яҙҙым, тип үкендем. Бер милләт тә икенсеһен ""йотмаһын"" ине һәм телдәрҙе белеү хакимлыҡ итеү өсөн генә ҡулланылһын ине, тигән уйға килдем. Фәүзиә ЯХИНА. ""Киске Өфө"" гәзите, 49, 2024 йыл",ИКЕ ТЕЛ БЕЛЕҮҘӘН БЕСӘЙ ҘӘ ОТА,Йәмғиәт,1860,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-12/ike-tel-bele-n-bes-y-ota-4119261,2025-02-12T22:47:00+00:00
"Сегодня, года, в Уфе, на первом этаже отделения Главпочтамта будет организован розыгрыш призов (беспроводных наушников, чайника и тд. ) среди участников, оформивших подписку 19, 20 и года.",День подписчика продолжается!,Яңылыҡтар,188,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-21/den-podpischika-prodolzhaetsya-3817153,2024-06-21T10:22:26+00:00
"Махсус хәрби операциялағы яугирҙың атаһы – Ырғыҙлы ауылында йәшәгән Рәхим Сәйфуллин МХО-ның тәүге көндәренән алып яугир егеттәребеҙгә ярҙам маҡсатында  үҙенең умарталығынан  бал, ялан шарттарына яраҡлы кәрәк-яраҡ ебәрә. Рәхим Миңлеғәли улы үҙенең квадроциклын махсус хәрби операция  биләмәһенә оҙатты. Яңы квадроцикл һатып алыуға аҡса йыйыу ойошторҙо. Әүҙем йәмәғәтсе Рәхим Сәйфуллиндың был саҡырыуын ил яҙмышына битараф булмаған граждандар, туғандары һәм башҡа активистар  күтәреп алды. ""Изгелек һәм ярҙам"" акцияһы һөҙөмтәһе бик тә ҡыуаныслы. Махсус хәрби операция биләмәһенә гуманитар ылау менән ике квадроцикл, электр станцияһы, бензин бысҡыһы, поход мунсаһы, 50 килограмдан ашыу бал һәм төрлө  ризыҡтар оҙатылды. Рәхим Сәйфуллиндың махсус хәрби операция зонаһына  гуманитар ылау оҙата  барыуы тәүге генә түгел. Ырғыҙлы ауылы хакимиәте башлығы Ильвир Сәйфуллин исеменән райондың ветерандар советы рәйесе Олег Ғәлиевҡа, Иҫке Собханғолдан Эльмир Рәхмәтуллинға, Күгәрсен районы Мораҡ ауылынан Зимфир Әминевҡа, илебеҙ яҙмышына битараф булмаған Ырғыҙлы ауылы биләмәһе халҡына, ирекмәндәргә һәм ярҙам йыйыуҙа әүҙем ҡатнашҡандарға рәхмәт һүҙҙәре еткерелде. Ырғыҙлы биләмәһе халҡының берҙәмлегенә һоҡланмау мөмкин түгел. Афариндар! Сәйҙә СӘЙӘХОВА. Бөрйән районы.","Афарин, ырғыҙлылар!",Махсус хәрби операция,1257,https://amanat.su/articles/care/2025-03-19/afarin-yr-y-lylar-4163435,2025-03-19T14:55:00+00:00
"""Ярулла"" мәчете, фото мәчетнең Вконтакте битеннән алындыфикерләрКазанның Константиновка бистәсе белән ""Светлая долина"" торак комплексы арасындагы Нокса урамында (Мамадыш тракты янында) урнашкан мәчет күпкатлы йортлар һәм хосусый тораклар янында төзелгән. Ул 2019 елда ачылды. Халык акчасына төзелгән гыйбадәтханә аңа кадәр дә дини йолаларны үтәп килде. Хәзер омга көннәре мәчет тулы була. Бәйрәм намазлары вакытында иман йорты халыкны сыйдыра алмый, шунлыктан гаеткә килүчеләр урамда гыйбадәт кылырга мәбүр. ""Ярулла"" мәчетенең имам-хатыйбы Илнур Яруллин Азатлыкка сөйләвенчә, моңа кадәр микрофоннан азан әйтүгә каршы чыгучы булмаган. Бу мәсьәлә бер атна элек кенә килеп туган. Ул азан әйтүгә каршы чыгучылар һәм мәхәллә вәкилләре белән сөйләшкәннән соң, уртак карарга килүләре турында сөйләде. ""Без бу мәсьәләне хәл иттек. Әлегә кешеләр йоклый торган вакытта — ястү һәм иртәнге намазга чакыручы азанны мәчет эчендә генә әйтергә булдык"", диде ул. Аныңча, иң мөһиме — халыкта мәчеткә нәфрәт уятмаска кирәк. ""Бөтен кешегә дә ярап бетеп булмый. Мөмкин булганча кешеләр белән ачуланышмаска кирәк. Уртак тел таптык. Без канунны да бозмыйбыз, хакыбыз да бар. Әмма халык әйткәнне без тыңламасак, кешедә мәчеткә нәфрәт туа. Уртак тел табарга кирәк. Әлегә түзәргә булдык"", диде ул. Әйтергә кирәк, бер ай элек кенә ""Ярулла"" мәчетеннән юл аркылы урнашкан""Саләх"" мәчетендә дә шуңа охшаш хәл килеп туды. ирле активистлар иртәнге азан тавышыннан зарланды, тикшерү органнарына хатлар юллады. Нәтиәдә, үзләрен Зур Клыки бистәсе вәкилләре дип атаучылар мәчет имамыннаназан тавышын киметтерергәирештеләр. Бу очраклы хәлме, юкмы — билгеле түгел. ""Ярулла"" мәчете мәхәлләсе үз чиратында Русия юристларының милли берләшмәсенә мөрәәгать иткән. Бу хакта берләшмә президенты, адвокат Руслан Нәгыев Азатлыкка әйтте. ""Без бу хәлгә юридик бәя бирдек. Русия һәм Татарстан кануннары дини оешмаларга — христиан булсынмы, мөселманмы — гыйбадәт кылырга чакыруга бернинди чикләүләр дә кертми. Тынлык вакыты турындагы канун аларга кагылмый. Мөфти дә миңа шәхси аралашу вакытында мәчетләрдә мондый тыю булмавын әйтте"", диде ул. Нәгыев мөфтияттән мәчетләргә төнге һәм иртәнге вакытта азан тавышын киметү тәкъдиме генә булган диде. Киров өлкәсе мөфтие, ""Кол Шәриф"" мәчетенең элекке имамы Зөфәр Галиуллахалык фикерен истә тотарга кирәк ди. Икенче яктан, моның артында сәясәт ята дигән фикердә ул. ""Халык фикерен тыңламыйча булмый. Бу эшлисе эшләрнең күп икәнен күрсәтә. Мәсәлән, Төркиядә төрле халык яшәсә дә, мондый проблем юк. Бу мәсьәләне тавыш чыгару юлы белән хәл итеп булмый. Азан үзе фарыз гамәл булып саналса да, аны ничек әйтү — кычкырыпмы, мәчет эчендәме — мөһим түгел. Без, мәсәлән, Кировта иртәнге намаз вакытында азанны кычкырып әйтмибез. Дошманлашу белән ислам динен таратып булмый. Шулай да иртәнге һәм кичке вакытта азанны микрофон белән әйтмәү тәртибе башка мәчетләргә дә күчәргә мөмкин. Бу көнкүреш мәсьәләсе генә түгел, бу — сәясәт. Заманында мәктәпләрдә татар телен укытмагыз дип күтәрелеп чыктылар. Бер ир-ат, бер хатын-кыз урлы-кырлы сикереп йөрде. Аннан Путин телне бетереп куйды. Хәзер әлеге кешеләр юк. Бу махсус эшләнгән әйбер иде. Азанга, ислам диненә каршы кечкенә провокацияләр ясала. Моның артында кемдер тора. Дөресен әйткәндә, азанны матур гына салмак итеп әйтсәң, ул беркемгә дә комачауламый. Константиновка бистәсендә яшәүчеләрнең күпчелеге татарлар. Мәчет кемгә комачауласын? Монда татар хәйләсе белән азанны салмак кына әйтергә һәм сәбәп бирмәскә кирәк. Халык болай гына чыгып кычкырмый. Инде китапларга, башка әйберләргә бәйләнеп карадылар. Мәскәүдә күпме кеше ыелганын күрдегез бит. Бу бит аларны борчый. Берни эшли алмагач, азанга бәйләнеп карыйлар"", диде ул. Казанда элегрәк тә азан әйтүгә каршы чыгучылар булды. 2012 елда ""Әниләр"" мәчете янында яшәүче Казан кешесе Дмитрий Фроловазан тавышының йокларга комачаулавыннанзарланды. Ул тынлык турындагы ирле канунны Конституциягә каршы килә дип тануны таләп итеп Конституцион мәхкәмәгә мөрәәгать итте. Тынлык турындагы канун кичке унбердән иртәнге алтыга кадәр тавышлануны тыя, әмма бу дини оешмаларга кагылмый. Нәтиәдә, мәхкәмә тынлык вакытында азан әйтүне тыймады. Соңгы елларда Казанда мәчетләргә каршы чыгуның яңа дулкыны күтәрелде. Узган ел әмигъ мәчетенең ихтимал урыны әйтелгәч үк төзелешкә каршы петициябарлыкка килде. Социолог Лилия Сәгыйтова Казанда мәчеткә идеологик караштан каршы чыгучылар саны бик аз, бу мәсьәләшәһәр төзелешенә бәйледип аңлаткан иде. ""Кешеләргә булачак мәчетнең урнашу урыны ошамый. Мәчет төзелгән очракта, машина йөртүчеләргә, якында яшәүчеләргә ничек тәэсир итәр, нәтиәсе нинди булыр дип уйлыйлар. Кешеләр иртән аларга азан комачаулар дип борчыла. Шунлыктан бу һич кенә дә идеология белән бәйле түгел. Чүп ыю машиналары иртән йокларга комачаулый дип зарланучылар кебек инде"", дип сөйләгән иде ул. Шул ук вакытта Татарстанда мәчетләргә каршы чыгу күренешләре аз түгел. Бу мәсьәлә элегрәк Русия төбәкләрендә генә күзәтелә иде.2017 елда Казанда яшәүче Татьяна Немировская Хороводная урамында торак йорт янындамәчет төзелешенә каршылыкбелдереп Ирек мәйданына ялгыз пикетка чыкты. Әлеге мәчетне Разыя Еникееваүз ир кишәрлегендә вафат булган тормыш иптәше истәлегенә дип төзетергә булган иде. Шуңа да карамастан янәшә йортта яшәүчеләр мәчет төзүгә каршы урам ыенына чыкты. Алар төрле сәбәпләр китереп, канәгатьсезлеген иткерде. ыелышта яңгыраган чыгышлардан күпләрне намаз укырга киләчәк кешеләрнең куркытуы билгеле булды. Безнең йортыбыз янында экстремистлар йөриячәк, без аларның монда килүен теләмибез, дип әйтүчеләр дә табылды. Шактый каршылыклардан соң мәчет төзелеп сафка басты. Күп тә үтмәде 2019 елда Казанның Авиатөзелеш районы мәхкәмәсендә Симонов һәм Годовиков урамнары чатында салынучы ""Рәхмәтулла"" мәчете төзелешен туктатуны таләп итеп каршылык чарасы узды. Каршы чыгучылар ""Рәхмәтулла"" мәчете урынына балалар өчен спорт мәйданчыгы булсын дип чыгыш ясадылар. Мөселманнар исә Авиатөзелеш районында мәчетләргә кытлык, омга намазларына йөрү ерак, булган гыйбадәтханәләрдә урын калмый дип зарланды. Шәһәр, республика хакимияте бу эшләргә тыкшынмады. Татарстан диния назарәте Казанның ул бистәләрендә чыннан да мәчетләргә ихтыя зур дип белдерү ясады. Бу каршылык хәтта мәхкәмәгә кадәр барып итте. Мөселманнар аны отты, бүген мәчет үз эшен алып бара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Азан тавышы йокларга бирми"". Казан мәчетендә азанны микрофонсыз әйтергә мәбүрләр",Дин,6329,https://www.azatliq.org/a/32401654.html,2023-05-09T10:00:33+00:00
"Ер ҡарҙан әрселеү менән ауыл халҡы киләһе йылын ҡайғырта башлай бит инде. иң элек утынын хәстәрләй, буралыҡ, бағаналыҡ ағастарын ҡайғырта. Был осорҙа, билдәле, лесниктарҙың урыны һәр өйҙә лә түрҙә! Әйҙүкләп кенә торалар үҙҙәрен, һый-хөрмәттәр һәр саҡ алдарында. Ә йыл көҙгә ауышҡас, уларҙы күрергә лә теләмәйҙәр. Бер шулай бер көн алда артығыраҡ төшөргән Йомабай ағайыбыҙ, баш төҙәткес эҙләп, ауылда өй һайын йөрөй икән. Тик, кемгә генә инмәһен, юҡтан башҡаны әйтмәйҙәр, уҫалыраҡтар хатта үҙен битәрләүҙән дә тартынмай. Байтаҡ ҡына өйҙәргә инеп тә юлы уңмағас, ағайыбыҙ урамдағы эскәмйәләрҙең береһенә сүгәләй. –Дә-ә-ә, – тип һуҙа икән үҙе, – яҙ етһә, ағай ҙа ағай, тигән булып арттан ҡалмайҙар, көҙ булһа, үҙҙәре ағай булып бөтә лә ҡуялар. Яҙға ғына сығайым әле. .Бөгөн үҙе иҫән булһа, ауылыбыҙҙа ҡәҙерле ҡоҙа ғына булып йөрөр ине лесник ағайыбыҙ.","ЯҘ ЕТҺӘ, АҒАЙМЫН.",Йәмғиәт,848,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-22/ya-et-a-aymyn-4168367,2025-03-22T21:40:00+00:00
"Темәс авылында халык ыеныфикерләр20 майда Башкортстанның Баймак районы Темәс авылында алтын чыгаручы ширкәтләргә каршы зур ыен узды. Кайбер исәпләүләргә караганда, анда 3-4 мең кеше катнашкан. Чарага хакимият вәкилләре дә килде. Шул исәптән республика вице-премьеры Азамат Габдрахманов, Баймак районы башлыгы Фәнис Әминов, Башкортстанның экология министры Нияз Фазыловта бар иде. Хакимиятләр башта моны ыелыш дип теркибез дигән иде, халык исеменнән йөрүчеләр ""без рөхсәтне ыен өчен алдык"" дип баш бирмәде. Район башлыгы һәм башка түрәләр алтын чыгаручы ширкәтләр кануннар нигезендә эшли дип тәкрарлады. Шул ук вакытта авыл кешеләре ""ирләрне актарып бетерделәр"" дип чыгыш ясады. Шулай ук бу ширкәтләр авылларга төрле ярдәм күрсәтергә дә вәгъдә биргән булган. Авыл кешеләре исә, бернинди ярдәм юк, зыян гына салалар дип белдерде. Башкортстанда Ирәндек тавы төбәгендә алтын чыгаручыларга каршы көрәшне ""Куштау 2"" дип атаучылар да бар. Апрель ахырында Баймак районының Ишморза авылында узган ыега 1 меңнән артык кешекилгән иде. Нәтиәдә алтын чыгаручы ширкәтнең лицензиясе алынган. Ирәндек тавы сыртында урнашкан бу ирләрдә геология эзләүләре генә башкарыла диелә. Ләкин башкорт активистлары эзләүләр тәмамлангач алтын чыгару башлана дип саный.18 майда вице-премьер Азамат Габдрахманов Баймакта халык белән очрашты. Ирәндектә бары тик алтын казылмалары ачыклау эшләре генә булачак дип белдерде. Бүгенге ыенда экология министры да шул сүзләрне кабатлады. Лицензия бары тик фәнни максатлардан гына бирелгән. Туфрак үрнәкләрен алыначак һәм тирән булмаган чокырлар казылачак диелә. Габдрахманов Темәстә чыгыш ясарга теләгәндә халык аңа ""Кит! "" дип кычкырды. Темәс авылындагы ыен хакимиятләр белән килештерелде. Шуңа карамастан, Башкортстанның дәүләт медиасында әлеге чарага каршы фикерләрбирелде. Актер Хөрмәтулла Үтәшев, сценарист Зөһрә Буракаева, Украинага каршы сугышучы имам Хәмзә Хафизов, язучы Миләүшә Каһармановаһәм башкалар мондый ыеннар Русияне эчтән таркату өчен читләр тарафыннан оештырыла дип белдерде. Ирәндек - Башкортстанның көнчыгышы һәм көньяк-көнчыгышында урнашкан тау сырты. Сыртның озынлыгы 135 километр. Иң бик ноктасы - Караташмас тавы (987 м). Сырт Учалы, Әбәлил, Баймак һәм Хәйбулла районнарына сузылган. Азамат Габдрахманов халык арасында Куштау шиханы белән бәйле хәлләрдән соң ""танылу алды"". Былтыр 15 августта Куштау шиханын яклаучылар һәм Сода ширкәте яллаган кешеләр бәрелеше вакытында Габдрахманов экоактивистлар әйләвен куып таратуда катнашкан диелде. Ишембай район шурасы депутатлары алдында Куштаудагы гамәлләрен аңлатканда Габдрахманов, үзен аклар өчен, ""миңа сугышырга ыенган радикаллар белән эш итәргә туры килде"" диде. Үзенең Куштауда активистлар әйләвенә һөүмен сурәтләгән видеоларны ул ""манипуляция һәм монтаж"" дип атады. Андагы сүгенү сүзләре ""Башкорт"" оешмасы вәкилләренә генә кагылганын әйтте. Аның Ишембай башлыгы вазифасыннан китүен таләп иттеләр, ләкин улкалдыһәм соңрак Башкортстан вице-премьере итеп билгеләнде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда алтын чыгаручыларга каршы авыл ыены узды,Яңылыҡтар,3048,https://www.azatliq.org/a/32420440.html,2023-05-20T16:06:06+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБылтыр 5,3 млрд сум бирелгән булган, ә быел 4,1 млрд сум биреләчәк. Узган ел әлеге програм хисабына авылда 10 гаилә өчен 882 дүрткел метр торак кулланылышка кертелгән. Шулай ук авыл ирләрендә яшәүче 118 гаиләнең торак шартларын яхшырткан булганнар. Татарстанда ""Авыл ирләрен комплекслы үстерү"" дәүләт програмын тормышка ашыру өчен 4,1 млрд сум акча бүлеп бирәчәкләр. Бу хакта Татарстан авыл хуалыгы министрлыгының матбугат хезмәтеиткерә. Бу 2024 елда булганнан 1,2 млрд сумга кимрәк. Узган ел 5,3 млрд сум бирелгән булган, шуның 3,9 млрд сумын федераль бюджеттан биргәннәр. Былтыр әлеге програм хисабына авылда 10 гаилә өчен 882 дүрткел метр торак кулланылышка кертелгән. Шулай ук авыл ирләрендә яшәүче татарстаннарның торак шартларын яхшырткан булганнар. 118 гаилә һәм 8,6 мең дүрткел метр турында сүз бара. Шулай ук бу акчаларга Лаешта кечкенә йортлар төзелгән, сигез мәдәни һәм социаль объектка, өч агросәнәгать комплексына 44 километр юл салынган, 38 районда 92 әмәгать урынын төзекләндергәннәр. Былтыр Татарстан әлеге дәүләт програмында иң күп акча алган төбәкбулган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда авыл ирләрен үстерү програмын финанслауны миллиард сумнан артыкка киметкәннәр,Яңылыҡтар,1145,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-avil-jirlaren-usteru-programin-finanslauni-milliard-sumnan-artikka-kimetkannar/33261237.html,2025-01-02T16:06:56+03:00
"Был журнал хеҙмәткәрҙәренең һәм уҡытыусыларыбыҙҙың, журнал уҡыусыларыбыҙҙың  дөйөм хеҙмәте.  Артабан да матбуғат эшендә яңы проекттар менән ҡыуандырып торорға яҙһын!",Еңеүҙәр алда булһын!,Яңылыҡтар,165,https://uchbash.com/articles/novosti/2026-01-15/e-e-r-alda-bul-yn-4537508,2026-01-15T09:39:00+00:00
"Дүртөйлө районының Исмәғил балалар сәнғәт мәктәбендә «Армия балалар күҙлегенән» тигән онлайн-күргәҙмә асылды. Ҡулдарына ҡылҡәләм алғансы, балалар был теманы ентекле өйрәнгән: махсус дәрестәрҙә уҡыусылар Рәсәй Ҡораллы Көстәренең тәғәйенләнеше, махсус хәрби операция темаһына әңгәмәләр тыңлаған, хәрби һөнәр менән танышҡан. Балалар уҡытыусылар менән бергә был мәктәптә блиндаж шәмдәре эшләй һәм яугирҙар өсөн маскировка селтәрҙәре бәйләй. Балалар өсөн патриотик саралар республиканың бөтә мөйөштәрендә үтә, сөнки Армия мәҙәниәте көндәре төрлө быуын вәкилдәрен берләштерә. Мәҫәлән, Баймаҡ районында Курск дуғаһындағы еңеүҙең 82 йыллығына викториналар, Балаҡатайҙа «Еңеү байрағы» тигән уйын-квест үткәрелгән. Благовещен районында һуғыш балаларына арналған мини-футбол турниры ойошторолған. Ишембай районы уҡыусыларҙы «Сик буйында», «Разведчиктар» кеүек ролле уйындарға, яугир курсына йәлеп иткән.",Башҡортостан балалары махсус операция яугирҙарын шулай күрә,Яңылыҡтар,892,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-23/bash-ortostan-balalary-mahsus-operatsiya-yaugir-aryn-shulay-k-r-4359041,2025-08-23T16:31:00+00:00
"Казан урамында покемон тотучы уены рәсми рәвештә 6 июль көнне чыкты һәм дөнья күләмендә моңа кадәр күренмәгән популярлыкка иреште. Бер ай эчендә аны 100 миллионнан артык кеше йөкләп уйный башлады. Белгечләр фикеренчә, рәсми булмаган кулланылышларны исәпкә алып, уенны хәтта берничә йөз миллион тапкыр йөкләгәннәр. Факт буларак бу иң популяр смартфон уенына әйләнде. Миллионнарча кеше урамнарга чыгып, покемоннар эзләп йөри. Уен бик иңел ясалган, өстәмә чынбарлык рәвешендә смартфон аша урамнар буйлап покемоннар эзләп йөрергә кирәк. Реаль Казанда виртуаль покемоннарКагыйдәләр шундый: никадәр күбрәк йөрисең – шулкадәр күбрәк покемон табасың. Табудан тыш, уйлап чыгарылган персонажларны укытырга, алар ярдәмендә көрәшергә кирәк. Уен һәм платформалары өчен ясалган. Аны ширкәте ясаган. әмгыятьтә күпсанлы бәхәсләргә дә сәбәпче булды. Күп илләрдә, шул исәптән Русиядә дә, аны тыю турында тәкъдимнәр яңгырый. Иран исә уенны тыйган беренче ил булды. Аның ""иминлек максатыннан"" тыелуы әйтелә, ирле медиа чаралары Тәһранда уенны, аның тәэсирен озаклап өйрәнгәннәр дип хәбәр итә. Кайбер мөселман дин әһелләре дә уенны тәнкыйтьли. Согуд Гарәбстанында хәтта аны тыю фәтвасы да чыкты. Уен комарлы икән, мөселман кешеләренә ул тыела дип аңлатыла интернетта. 5Покемоннар Казанда да барВконтакте челтәрендә уенга багышлангантөркемдә Казаннан меңнән артык кеше бар. Уенга бәйле берничә кызыклы сан",уйнаучылар Казанда да күренә башлады,Донъя,1383,https://www.azatliq.org/a/27909184.html,2016-08-09T09:09:08+00:00
Был хаҡта Республиканың Хеҙмәт министрлығында һөйләнеләр.,Оклад иң аҙ эш хаҡынан түбәнерәк була аламы?,Йәмғиәт,57,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-15/oklad-i-a-esh-ha-ynan-t-b-ner-k-bula-alamy-4123292,2025-02-15T12:51:37+00:00
Йәш белгес – киләсәк төҙөүсеһе форумында Рәсәй студент отрядтары вәкилдәре уҡыусыларға ошо хаҡта һөйләне. Был хәрәкәткә 14 йәштән ҡушылырға мөмкин.,Мәктәп уҡыусылары ла студент отрядында эшләй ала,Йәмғиәт,147,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-21/m-kt-p-u-yusylary-la-student-otryadynda-eshl-y-ala-4134559,2025-02-21T21:50:00+00:00
"Бөгөн Туймазы районында, М-5 ""Урал"" автомобиль юлының 1338-се километрында, ""Ниссан"" һәм ""Вольво"" йөк автомобиле бәрелешкән. Юл-транспорт ваҡиғаһы һөҙөмтәһендә еңел автомобилдең 43 йәшлек пассажиры төрлө йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатылған, водитель ярҙам алғандан һуң өйөнә ҡайтҡан. Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре ваҡиғаның бөтә шарттарын асыҡлай. Өфө районында, Таптыков ауылы янында, ике еңел автомобиль - "" "" һәм "" ""  ҡатнашлығында юл-транспорт ваҡиғаһы була. Бәрелеш һөҙөмтәһендә автомобиле водителе, 1991 йылғы ҡатын, машина салонында ҡыҫылып ҡала һәм үҙ аллы машинанан сыға алмай. Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты ҡотҡарыусылары "" "" автомобиленең аккумуляторын ысҡындыра, һуңынан гидравлик авария-ҡотҡарыу ҡоралын ҡулланып, зыян күреүсене алып сыға ла, уны ашығыс медицина ярҙамы хеҙмәткәрҙәренә тапшыра. Ваҡиға шарттары асыҡлана. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Имен юлдар теләйбеҙ!,Яңылыҡтар,1063,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/imen-yuldar-tel-ybe-4571345,2026-02-09T23:40:00+00:00
"Тамыр балалар телеканалы етәксеһе, Шәйехзада Бабич исемендәге Республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Гөлназ Ҡолһарина – Стәрлебаш районының Аллағыуат ауылынан. Үҙҙәрендәге һигеҙ йыллыҡ мәктәпте тик бишлегә тамамлағандан һуң Салауат педагогия училищеһының башланғыс синыфтар бүлегендә, артабан БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында белем ала. 1-се курстан уҡ яңы асылған Тамыр каналына эшкә саҡырылып, Сәңгелдәк, Сулпылар тапшырыуҙарын алып бара. Гөлназ Фәрит ҡыҙы сценарийҙары буйынса төшөрөлгән күп фильмдар Рәсәй һәм халыҡ-ара кимәлендә абруйлы телеконкурстарҙа еңеү яулай. – Гөлназ, бала саҡ тиһәләр, иң беренсе булып күҙ алдығыҙға нимә килеп баҫа? – Сөгөлдөр баҫыуы. Әсәйемә утарға дүрт-биш гектар сөгөлдөр бирәләр ине. Йәйҙең өстән бер өлөшө шул баҫыуҙа үтә торғайны. Ҡояшта янып, ямғырҙа күшегеп, көндәр буйы сөгөлдөр утай инек. Шунан йылға буйы. Беҙҙең ауыл Ашҡаҙар буйында урынлашҡан. Шуға балалар бәләкәй саҡтан уҡ йөҙөргә өйрәнә. Һыуҙа баҫтырыш уйнап, батырышып, ҡыҙынып, ҡыҙыл балсыҡтан өйҙәр төҙөп рәхәтләнә торғайныҡ. Беҙҙә һәр миҙгелдең бер уйыны була торғайны. Бергә йыйылып, ауылды бер итеп, ҡышын – тим, лапта, яҙын – клюк, йәйен ун ике таяҡ, шпион уйнай торғайныҡ. Һалҡын һыу кисеп, иртә яҙҙан йыуаға сығыу, еләк-муйыл йыйыу, сәнселә-сәнселә әлморон сүпләү. Иң сағыу хәтирәләр тәбиғәт, саф һауа менән бәйләнгән. Бала саҡта өйгә йоҡларға ғына ҡайта торғайныҡ, шикелле. – Ниндәй ғаиләлә тыуып үҫтегеҙ? – Күмәк балалы ҙур ғаиләлә үҫтем. Мине күберәк апай-ағайҙарым ҡараны. Бик яраттылар мине улар. Элек ҡунаҡҡа йөрөшөү күп була торғайны. Әсәйемдәр ике-өс көнгә ҡунаҡҡа киткәндә, апайҙарым, мине алып ҡалып, ҡурсаҡ урынына уйната ине. Бер ҙә мыжыҡ булманың, ололарса хәбәр һөйләй инең, шуға яратҡанбыҙҙыр инде, тип хәтерләйҙәр әле лә. Атайым тракторсы булды, әсәйем – сөгөлдөрсө. Атайым, ете йәштән етем ҡалып, дүрт кенә синыф бөтөрә алған. Шуға ҡарамаҫтан, бик мәғлүмәтле кеше ине, китаптар уҡырға яратты. Бер йылды гәзит-журналға тотош айлыҡ эш хаҡына яҙылып ҡайтҡаны хәтеремдә. Әсәйем илай, балаларға гәзит ашатаһыңмы хәҙер, тип. – Бала саҡта иң ныҡ иҫтә тороп ҡалған ваҡиға? – Беренсе синыфты бөткәс, туғайға экскурсияға сыҡтыҡ. Әсәйем яңы һары ғына газ ҡыя яулыҡ бәйләп ебәргәйне муйыныма. Ҡайтҡанда, тар ғына баҫма аша сыҡҡанда, шул ысҡынып, йылғаға төштө лә китте. Синыф етәксем Ғәзизә апа (уҡытыусыны беҙҙә шулай тиҙәр) һалҡын һыуға шуның артынан һикермәһенме! Яр буйында уҡытыусымдың дерелдәп торған ҡулынан косынкамды алыуым әлегеләй күҙ алдымда. Бүтән уҡытыусылар асыулана, һыуыҡ үткәрәһең бит, тип. Ғәзизә апа, бала күңеленә һыуыҡ үтмәһен, тип шаяртҡан була. – Ҡушаматығыҙ була торғайнымы? – Юҡ. Ҡушамат таҡманылар нишләптер. Хатта отличник тип тә үсекләмәнеләр. Бөтәһенә лә күсертергә биргәнгәме икән, белмәйем. – Мәктәп йылдары нисегерәк булып хәтерегеҙҙә ҡалған? Яратҡан фәндәрегеҙ ниндәй ине? – Минең өсөн иң яратҡан урын мәктәп булды. Шул тиклем рәхәт, күңелле була торғайны уҡыуы! Ундағылай шәп уҡытыусыларҙы башҡа бер ерҙә лә осратманым. Урыҫ теле һәм әҙәбиәтенән Зөлфирә апа уҡытты. Үҙе матур, үҙе алсаҡ, өҫтәүенә шундай килешле итеп кейенә белә. Мин уның күлдәк, пальтоларын әле лә иҫләйем. Һәр дәресте инша яҙыуҙан башлата торғайны. Стенгазета сығарыу, альбомдар төҙөү, Пушкин кисәләре. Математиканы Сәлимә апа мауыҡтырғыс итеп бирә торғайны. Шуға иң яратҡан дәрес алгебра булды. Математик булырға тейеш инем, тик ҡапыл ғына филологияға – башҡорт теленә боролоп киттем. – Бала саҡта иң яратҡан яҙыусыларығыҙ? – Бәләкәйҙән китап ене ҡағылып, ундағы геройҙар менән йәшәнем. Бигерәк тә Зәйнәб Биишеваның Яҡтыға трилогияһына ингән Кәмһетелгәндәр, Оло Эйек буйында, Емеш романдары бар күңелемде биләп алғайны. Үҙемде йыш ҡына Емеш тип хис итә торғайным. Уның кеүек ҡырыҫ, аҙ һүҙле, йомоҡ булғанғалыр, бәлки. Шулай уҡ Динис Бүләковтың Упҡын ситендә бейеү, Саған япраҡ яңырта, Фәрит Иҫәнғоловтың Ҡайҙа һеҙ, Питер малайҙарын иҫем китеп уҡығаным хәтерҙә. Үҫә килә фантастикаға ылыҡтым: Кеше амфибия, Аэлита, Андромеда томанлығы… Ул китаптарҙың тышлыҡтарындағы һүрәттәрен, хатта таптарын да яҡшы хәтерләйем. Әле лә минең өсөн иң ҙур ял ул – китап уҡыу, иң яратҡан магазиным – китап магазины. – Кем булырға хыялландығыҙ? – Уҡытыусы. – Бала саҡта хыял итеп тә тормошҡа ашмаған нәмәләр булдымы? – Юҡ. Хыял итергә ҡыймаған нәмәләр ҙә тормошҡа ашып бөттө. – Бәләкәй Гөлназдың өлкән Гөлназға үпкәһе бармы? – Юҡ. Өлкән Гөлназ эске донъяһы, хыял-кисерештәре менән шул бәләкәй Гөлназдан йыраҡ китмәгән. – Кешегә күп нәмә бала саҡта һалына, тиҙәр. Килешәһегеҙме? – Килешәм. Кешегә бөтә мөһим нәмә лә бала саҡта һалына. Иң ҡатмарлы, яуаплы мәл ул бала саҡ. Баланы бала саҡта хыял итергә, хыялды ысын итергә өйрәтмәһәң, ҡанатһыҙ, рухһыҙ, вайымһыҙ булып үҫеүе ихтимал. – Гөлназ Ҡолһарина йылдан-йыл матурлана бара, тигәнде йыш ишетергә тура килә. Бының сере нимәлә? – Әллә. Рәхмәт шулай уйлағандарға, әйткәндәргә. Мин шәхсән улай тимәйем. Кешенең эске матурлығы мөһим. Бәхетле кешеләр һөйкөмлө, матур ҙа күренә. Шуға, дуҫтар, бәхетле булырға тырышығыҙ. Аллаһ һәр кешене бәхет өсөн ярата. ""Аманат"" журналынан",Гөлназ Ҡолһаринаның уҡытыусыһы ни өсөн һыуға һикергән?,Мәҙәниәт,5098,https://shonkar.com/articles/culture/2025-09-15/g-lnaz-ol-arinany-u-ytyusy-y-ni-s-n-yu-a-ikerg-n-4387623,2025-09-15T10:00:00+00:00
"Что такое база ЕГРН? Это единая система на территории всей России, в которой содержатся сведения обо всех земельных участках, зданиях, сооружениях, объектах незавершенного строительства, помещениях. Какие объекты недвижимости относят к ранее учтенным? Те объекты недвижимости, права на которые возникли до года. Как действовать гражданам, чтобы защитить свои права и имущество? Всем, у кого имеются «старые» документы на недвижимость (до года), необходимо обратиться с ними в местную администрацию. В этом случае граждане освобождаются от уплаты госпошлины, которая предусмотрена Налоговым кодексом. Зачем регистрировать недвижимость? Во-первых, продать, подарить объект можно только после государственной регистрации ваших прав, во-вторых, государственная регистрация права собственности позволит наследникам оперативно и без проблем оформить наследство, в-третьих, участие в программе газификации и догазификации требует осуществления государственной регистрации прав в обязательном порядке и, в-четвертых, если право собственности оформлено, вероятность одобрения кредита на любые цели значительно увеличивается. Что будет, если не регистрировать право? В случае, если вы не вступили в наследство и не оформили свои права, объект недвижимости может быть оформлен в муниципальную собственность как выморочное имущество. Либо при отсутствии в органах и организациях сведений о владельце объекта, такой объект может быть поставлен на учет в качестве бесхозяйного и через год, если собственник объекта за это время не объявится, в судебном порядке будет признано право муниципальной собственности. Зарегистрированное право собственности на объекты недвижимости - это безопасность недвижимого имущества, в том числе исключение рисков мошеннических действий с ним, признание их государством и достоверность сведений об объектах в едином реестре недвижимости. По материалу ""Сибайского рабочего""",Оформи свои права на собственность!,Яңылыҡтар,1890,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-12-12/oformi-svoi-prava-na-sobstvennost-4507556,2025-12-12T18:05:00+00:00
"10 түңәрәк аспринды онтап, яҡшылап ваҡларға кәрәк. Уны 250 г. араҡы менән болғатып алыу мөһим. 1-2 тәүлек төнәтеп алғандан һуң марляны ошо шыйыҡсала сылатырға һәм ауыртҡан табандарға бәйләп, тышынан шыптыр менән урап, өҫтөнән ойоҡбаш кейеп, төнгөлөккә ҡалдырырға кәрәк. Табандарҙың ауыртыуы баҫыла, ярылған тиреһе лә бөтәшә. Варикозлы аяҡтарға ла килешә. Шулай уҡ остеохондроз яфалаһа ла, бил-яурындар ауыртһа ла, ошо шыйыҡсаны һөртөү ярҙам итәсәк. Ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшеү мотлаҡ!",Иртәнсәк көскә баҫып китәм.,Йәмғиәт,496,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-06-25/irt-ns-k-k-sk-ba-yp-kit-m-3823165,2024-06-25T22:49:00+00:00
"Әби. Тукай – ул, балам, татар халкының танылган шагыйре, татарның бөек улы. Син улым инде йокларга әзерлән, әнә караңгы да төшеп килә. Ә мин капкаларны бикләп керим. (чыга)Малай. Тукай, Тукай. Әтинең китап киштәсендә аның китаплары бар микән? (киштәдән китаплар карый). Габдулла Тукай. Шүрәле, Кәә белән Сарык, Бишек ырлары, Шигырьләр. Чыннан да, Тукай абый бик күп язган икән. (Шүрәле әкиятен укый башлый һәм йоклап китә)Шүрәле. Әнә, ул да минем турыда китап укый башлаган. Инде Тукайга 139 яшь тулса да, әсәрләре һаман халык арасында яши! Былтыр(карана-карана чыга). Кызлар, үзегез генә монда нишләп йөрисез? Шүрәле фәлән килеп чыгып куркытмасын тагы?3 кыз. Шүрәле? ! И былтыр, син һаман да Шүрәлегә ышанасың мени? Кызлар, ә сез ышанасызмы? (кызлар көләләр). Шүрәле. Иһи-һи, кызлар! Ничек матур ырлыйсыз! Әйдәгез бераз кети-кети уйнап алабыз. (Кызлар куркып качалар). Кыз-ла-а-а-ар, сез кая киттегез? Былтыр. Я, ярый, яхшы тыңлап тор: әнә шунда бар ич озын һәм бик юан бер бүрәнә. Мин дә көч-ярдәм бирермен, шул агачны бергә-бергә ошбу арбага салыйк. Бүрәнәнең бер очында бар әчелгән ярыгы, шул иреннән нык кына син тот, и урман сарыгы. Шүрәле. Хәзер, хәзер. Әйдә булды, сук берне. (Былтыр балта белән агачка суга)А-а-а! А-а-а! Кулым, кулым кысылды! И егет, бераз кызган мине, коткарчы. Моннан ары үзеңә, улыңа, нәселеңә тимәм. Бик авырта кулларым, дустым, ибәр, зинһар, ибәр. Су анасы. Кем шулкадәр кычкыра? Ни булды? И мескен Шүрәле, сине дә алдадылармы? Менә мине дә төп башына утырттылар бит. Әнә теге авылдагы бер малай минем алтын тарагымны алып качты, шуны эзләп йөрим мин. Син аны күрмәдеңме? Әгәр дә миңа ярдәм итсәң, мин сине азат итәрмен. Әйдә авылга барып киләбез. Кызыклы Шәкерт шигыре. Әйдәле, Акбай! Өйрән син, арт аягың берлә тор; Аума, аума! Туп-туры тор, төз утыр, яхшы утыр! Шәкерт. Ах, үләр маэмай! Тырыш яшьләй, зурайгач айсыз ул: Картаеп каткач буыннар — эш белү уңгайсыз ул! Ана. Улларым, инде дәресләрегезне хәзерләгез(икенче малай дәрес эшләргә утыра). Ә син Айдар улым кыя болай ыенасың? Шәкерт. Әни, әни дим! Мин алтын тарак таптым. Кара, кояшта ничек ялтырый ул. Мин шул чаклы йөгердем, шул чаклы йөгердем, шул хәтле сусадым. Әнием, миңа су бир әле, зинһар! Ана. Балам, син бу таракны каян алдың? Бик шомлы тарак бу, кая әле ераграк яшереп куйыйм. Ә син улым йокларга ят, соң инде, дәресләреңне иртән ясарсың. Шәкерт(йокларга ята). Эллә нишләп йокы килми. (Таракны алып карый башлый). Бигрәк матур тарак(Тәрәзә каккан тавыш ишетелә). Чү, кемдер тәрәзә кага түгелме? Әллә Су анасы тарагын эзләп килгәнме? (Таракны яшерә, үзе юрган белән каплана). Ана. Менә, менә тарагың. Тынычлан, Су анасы, балаларны куркытма. Ә син улым кеше әйберенә бүтән кагылмаска сүз бир, бу бит бик начар гадәт. Шәкерт. Әнием, мин башкача иясез әйберләргә тимәскә сүз бирәм. Абыем  кебек тырышып укырга да сүз бирәм. Әнә ул һаман дәресен карап утыра. (чыгалар) Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Могизалы Тукай иле,Мәғариф,2987,https://uchbash.com/articles/natsionalnye-yazyki-i-literatury/2025-12-23/mog-izaly-tukay-ile-4518339,2025-12-23T14:04:00+00:00
"Лилия ГомәровафикерләрМәктәпләрдә хәтта математика дәресләрен укытканда да Русиянең традицион рухи-әхлакый кыйммәтләре телгә алынырга тиеш. Бу хакта Федерация шурасының Башкортстаннан билгеләнгән әгъзасы, фән, мәгариф һәм мәдәният комитеты рәисе Лилия Гомәровабелдергән. ""Илебезнең дәүләт иминлеге нигезе булып торучы традицияләр, традицион гаилә, өлкәннәрне хөрмәтләү, күпмилләтле мәдәниятебез - болар белем бирү-тәрбия процессына да салынырга тиеш. Һәр бурыч өчен аерым дәреслекләр барлыкка килсен дигән сүз түгел бу. Әмма аларның барысы да кергән булырга тиеш - хәтта математика дәресләренә дә. Мәсьәләнең шартын төрлечә язарга була: безнең традицион гаиләгә таянырга кирәк, әти, әни, балалар булсын, беренче родитель һәм икенче родитель түгел"", дигән ул. Аның сүзләрен РБК иткерә. Сенатор әйтүенчә, соңгы дистә елларда мәктәптә идеология һәм рухи-әхлакый өлеш турында сүз кузгату ярамаган, әмма хәзер вазгыять үзгәргән һәм мәгариф идеологик булырга тиеш. Балаларны мәктәпкәчә әзерләү дә, фән дә ""безнең традицион рухи-әзлакый кыйммәтләребезгә нигезләнергә тиеш"" дип искәрткән Гомәрова. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстаннан билгеләнгән сенатор Лилия Гомәрова математика дәресләренә ""традицион кыйммәтләр кертергә"" куша",Яңылыҡтар,1181,https://www.azatliq.org/a/32614301.html,2023-09-28T13:27:25+00:00
"Хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең түшенә дәрәжә ""Батырлыҡ өсөн"" миҙалын һәм дәрәжә ""Хәрби батырлыҡ өсөн"" ведомство миҙалын 31-се мотоуҡсылар полкы командиры полковник Юсиф Меликов таҡҡан. Был хаҡта Рәсәй Оборона министрлығы хәбәр итә. Яугирҙәр наградаларҙы тантаналы шарттарҙа Краснолиманск йүнәлешендә махсус хәрби операция үткәреү зонаһында ала. - Шәхсән үҙемдән, полкыбыҙ командованиеһы исеменән барығыҙҙы ла Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотлайым, һеҙгә иң яҡшыһын, хеҙмәтегеҙҙә, еңел булмаған эшегеҙҙә уңыштар теләйем. Һеҙгә, туғандарығыҙға һәм яҡындарығыҙға һаулыҡ, тиҙерәк өйөгөҙгә ҡайтыуығыҙҙы теләйем, - тине Меликов. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Батырҙарыбыҙҙы ҡотлайбыҙ!,Яңылыҡтар,793,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/batyr-aryby-y-otlayby-4588811,2026-02-23T12:12:00+00:00
"Бөгөн журналист, уҡытыусы, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге һәм Сибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премиялар лауреаты Хәйҙәр Тапаҡов тыуған көнөн билдәләй! Хәйҙәр Ниғәмәт улын ғүмер байрамы менән ҡотлап, ныҡлы таҙалыҡ, сәләмәтлек, ижад ҡомары теләйбеҙ. ""Шоңҡар""ҙар.",Туғандар һәм таныштар Хикәйә Хәйҙәр Тапаҡов,Мәҙәниәт,270,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-20/tu-andar-m-tanyshtar-hik-y-h-y-r-tapa-ov-4129346,2025-02-20T10:13:55+00:00
"Фирүзә Сәлихйән ҡыҙы Исҡужина, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәйҙең Хеҙмәт ветераны. Ҡырҡ йылдан ашыу ғүмерен йәш быуынға төплө белем һәм лайыҡлы тәрбиә биреүгә арнаған белгес бөгөнгө Өфөлә үткән байрамға ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналына яҙылам тип килгән. Бынан тыш Фирүзә Сәлихйән ҡыҙы журналыбыҙҙың киләһе һандарына Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыу методикаһы бүлегенә уҡытыусылар өсөн ныҡ файҙалы буласаҡ шәп материал әҙерләнеп килеүе тураһында белдерҙе. Көтөп ҡалабыҙ!","Өфөлә китап йәрминкәһендә ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналына яҙылырға була",Яңылыҡтар,586,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-30/f-l-kitap-y-rmink-end-bash-ortostan-u-ytyusy-y-zhurnalyna-ya-ylyr-a-bula-4257251,2025-05-30T15:53:00+00:00
"Украшением мероприятия стало выступление лауреата международных конкурсов Алины Огневой, ее виртуозная игра на скрипке пьес Вивальди, Шопена пришлась по душе лицеистам. В зале царила атмосфера праздника и вдохновения. ДАУТОВА Ш. А. , учитель русского языка и литературы лицея 162.",Литературный бал «Мир вдохновения»,Мәғариф,280,https://uchbash.com/articles/russkiy-yazyk-i-literatura/2026-02-15/literaturnyy-bal-mir-vdohnoveniya-4578961,2026-02-15T22:54:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенәнбелдереүҙәренсә, Өфө ҡалаһы буйынса 2-се полиция бүлегенә 62 йәшлек ҡатын мутлашыу тураһында ғариза менән мөрәжәғәт итә. Һөйләүенсә, уға мессенджерҙа предприятиеның баш инженерынан, ә ысынында иһә билдәһеҙ кешенән, хеҙмәткәрҙәрҙе тикшереү тураһында хәбәр килгән. Артабан ""Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәтенән"" ялған шылтыратыу була. ФСБ-шник сит илгә аҡса күсерергә маташыу, шәхси мәғлүмәттәрҙең таралыуы һәм эске тикшереү башланыуы тураһында әйтә, был хаҡта башҡаларға хәбәр итеүҙе тыя. Бынан тыш, шылтыратыусы ҡатындың бөтә аҡсалары Үҙәк банк тарафынан тартып алынасағы, шуға күрә булған аҡсаларын ""хәүефһеҙ иҫәпкә"" күсереүҙе талап итә. Енәйәтселәр зыян күреүсегә һәр ваҡыт бәйләнештә булырға һәм бөтә ғәмәлдәре хаҡында хәбәр итергә ҡуша. Ҡурҡҡан ҡатын 2,5 миллион һум самаһы сумманы аферистарҙың иҫәбенә күсерә. Ялған хеҙмәткәрҙәрҙең күп тапҡыр шылтыратыуҙарынан һуң ғына зыян күреүсе мутлашыу тураһында уйлай башлай, уларҙың шылтыратыуҙарына яуап бирмәй һәм полицияға мөрәжәғәт итә. Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығы мутлашыусыларҙан һаҡланыу өсөн бер нисә ябай, әммә мөһим ҡағиҙәләрҙе үтәргә кәрәклеге тураһында ҡат-ҡат иҫкәртә: смс-хәбәрҙәрҙәге хәүефһеҙлек кодтарын, банк картаһы мәғлүмәттәрен бер кемгә лә бирмәгеҙ һәм таныш булмаған иҫәптәргә аҡса күсермәгеҙ. Мәғлүмәтте һәр ваҡыт тикшерегеҙ, айырыуса аҡса менән бәйле булһа, һәм баҫым аҫтында ҡарар ҡабул итеүгә ашыҡмағыҙ. Таныш булмаған кешеләр менән телефон аша йәки интернет аша һөйләшкәндә һаҡ булығыҙ, әгәр һөйләшеүегеҙ шикле тойолһа, һөйләшеүҙе туҡтатырға ҡурҡмағыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""ФСБ-нан шылтыратам! """,Яңылыҡтар,1806,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/fsb-nan-shyltyratam-4544221,2026-01-20T21:26:00+00:00
"«Герой-әсә» исеменә лайыҡ булған ҡатын-ҡыҙҙарға өҫтәмә ярҙам саралары тураһында закондар ҡабул ителде. Дәүләт Думаһы «Герой-әсә» исеменә лайыҡ булған ҡатын-ҡыҙҙарға социаль гарантиялар тураһында закондар ҡабул итте. Хәҙер улар Рәсәй һәм хеҙмәт геройҙары кеүек социаль өҫтөнлөктәр менән файҙалана ала. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, «Герой-әсә» исеме 10 һәм унан күберәк бала табып, тәрбиәләп үҫтергән ҡатын-ҡыҙҙарға бирелә. Социаль гарантияларға сираттан тыш медицина ярҙамы күрһәтеү, торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙән азат итеү, бушлай ер участкаһы алыу хоҡуғы, эшкә урынлашыу һәм бушлай һөнәри белем алыу өсөн өҫтәмә мөмкинлектәр һәм башҡалар инә. Льготалар урынына ҡатын-ҡыҙҙар айлыҡ түләүҙе һайлай ала – 72 403 һум, ул йыл һайын индексациялана. Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, республикала 10 ҡатын-ҡыҙ «Герой-әсә» исеменә лайыҡ булған. Башинформдан.",Герой-әсәләр Рәсәй һәм хеҙмәт геройҙарына тиң хоҡуҡҡа эйә була,Йәмғиәт,915,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-20/geroy-s-l-r-r-s-y-m-he-m-t-geroy-aryna-ti-ho-u-a-ey-bula-4474981,2025-11-20T12:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук Австралия чикләүләренә ""Алабуга"" махсус икътисади зонасы баш мөдире Тимур Шаһивәлиев, Русия төзелеш министры урынбасары Валерий Леонов та кергән. Леонов Казанда туган, 2010 елда Татарстан дәүләт төзелеш күзәтүе инспекциясенең итәкче урынбасары булды. Мәскәүнең Украинага һөүменә өч ел тулганда Австралия Русиягә каршы иң күләмле чикләүләр ыелмасын гамәлгә кертте. Чикләүләр исемлегенә Татарстан оешмалары: Казан дары ширкәте, ""Алабуга"" махсус икътисади зонасы һәм андагы ""Дрейк"", ""Альбатрос"" ширкәтләре кергән. Тулы исемлек Австралия тышкы эшләр министрлыгының рәсми сайтындачыкты. Шулай ук Австралия чикләүләренә ""Алабуга"" махсус икътисади зонасы баш мөдире Тимур Шаһивәлиев, Русия төзелеш министры урынбасары Валерий Леоновта кергән. Леонов Казанда туган, 2010 елда Татарстан дәүләт төзелеш күзәтүе инспекциясенең итәкче урынбасары булып эшләде. ""Алабуга"" махсус икътисади зонасына һәм андагы ширкәтләргә моңарчы да чикләүләр кертелгән иде. Ул Европа берлеге, АКШ, Британия, Япониясанкцияләренә эләкте. Австралиянең яңа чикләүләр исемлегенә 70 кеше һәм 79 ширкәт кертелгән. Австралия хөкүмәтендә белдерүләренчә, яңа чикләүләр Русия дәүләт хезмәткәрләренә, шулай ук ""Русия белән Төньяк Корея арасындагы хезмәттәшлекне тирәнәйтүдә катнашучы затларга"" кагыла. Чикләүләр шулай ук Русиянең саклану, транспорт һәм финанс тармакларындагы объектларга, Русиягә дроннар һәм алар өчен кирәк-яраклар сатуга, пилотсыз очкычлар белән бәйле хезмәтләр күрсәтүгә дә кагыла. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Австралия ""Алабуга"" махсус икътисади зонасына һәм Казан дары ширкәтенә чикләүләр кертте",Яңылыҡтар,1536,https://www.azatliq.org/a/avstraliya-alabuga-mahsus-iktisadi-zonasina-ham-kazan-dari-shirkatena-chiklaular-kertte/33325565.html,2025-02-24T10:11:45+03:00
"Өфөлә, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы бинаһында Башҡорт матбуғатына яҙылыу көнө ойошторолдо. Сарала милли ойошманың Президиумы һәм Башҡарма комитеты ағзалары, Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто етәкселеге, башҡорт баҫмаларының баш мөхәррирҙәре ҡатнашты. Ҡоролтай офисында күргәҙмә материалдар урынлаштырылды, матбуғат баҫмаларына яҙылыу ойошторолдо. Видеоконференция бәйләнеше тәртибендә республиканың район-ҡалалары ҡоролтайҙары етәкселәре, ағзалары сараға ҡушылды, тәҡдимдәрен һәм фекерҙәрен еткерҙе. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе, Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова сәләмләү һүҙҙәре менән сығыш яһаны. Ул Башҡорт матбуғатына яҙылыу акцияһын башлап ебәрҙе һәм эстафетаны ҡала-райондарҙағы ҡоролтай рәйестәренә тапшырҙы. – Милли матбуғат саралары аша халыҡ туған теленә, халҡының тарихына һәм мәҙәниәтенә яҡыная. Шуға күрә башҡорт һәм башҡа милли телдәрҙәге гәзиттәр, һис шикһеҙ, кәрәк һәм мөһим. Һәр кем уларҙың яҙмышы өсөн үҙ иңендә яуаплылыҡ тойһа, милли баҫмалар йәшәйәсәк, үҫешәсәк, көс туплаясаҡ,  –  тине Эльвира Ринат ҡыҙы. Сара сиктәрендә Эльвира Айытҡолова ""Изге подписка"" акцияһына ҡушылды һәм махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә республика гәзит-журналдарына яҙылыу бүләк итте, шулай уҡ эстафетаны Башҡортостандың район һәм ҡала, Рәсәй төбәктәрендәге башҡорт ҡоролтайҙары рәйестәренә тапшырҙы. Шулай итеп, 2026 йылдың ғинуарынан ""Башҡортостан"", ""Йәшлек"" гәзиттәре, ""Ватандаш"", ""Ағиҙел"", ""Аҡбуҙат"" журналдары Учалы районының Яңы Байрамғол, Архангел районының Убалар, Белорет районының Ҡаһарман, Иглин районының Меңйетәр ауылдарындағы һәм Өфө ҡалаһындағы уҡыусыларын ҡыуандырасаҡ. Мәғлүм булыуынса, «Изге подписка» — хәйриә акцияһы, уның сиктәрендә кешеләр һәм ойошмалар махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың, күп балалы ғаиләләрҙең йәки ветерандарҙың ғаиләләре өсөн гәзит-журналдарға яҙыла. Акция урындағы баҫмаларға ярҙам итеүгә һәм традицион киң мәғлүмәт саралары ярҙамында быуындар араһында бәйләнеште һаҡлауға йүнәлтелгән. Артабан һүҙҙе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты рәйесе Юлдаш Йосопов алды. Ул да гәзит-журналдарға яҙылды һәм эстафетаны милли ойошманың Президиумы, Башҡарма комитеты ағзаларына тапшырҙы. Башҡорт матбуғатына яҙылыу акцияһы барышында Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Зөлфиә Рәхмәтуллина, Башҡортостан гәзитенең баш мөхәррире, республиканың Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов, Ватандаш журналының баш мөхәррире Рәшиҙә Мәһәҙиева, Аҡбуҙат журналының баш мөхәррире, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты ағзаһы Лариса Абдуллина сығыш яһап, сараның әһәмиәтен билдәләне, уны ойошторған, үткәргән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына рәхмәт белдерҙе. Башҡортостан гәзитенең баш мөхәррире, республиканың Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов баҫманың 100 йылдан ашыулыҡ тарихы барлығын, уның биттәрендә һәр саҡ заман заңы сағылыш тапҡанын һыҙыҡ өҫтөнә алды. –  Башҡортостан гәзите ил, республика, халыҡ ни күргән — шуның менән йәшәгән һәм йәшәй. Ул – милләтте берләштергән, тел ҡеүәтен, тарихыбыҙҙы һәм мәҙәниәтебеҙҙе һаҡлаған, киләһе быуындарға тапшыра килгән абруйлы баҫма. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының милли матбуғат яҙмышын хәстәрләп, ошондай сара ойоштороуы бик мөһим, сөнки йәмәғәт ойошмаһының һәм гәзиттең уртаҡ маҡсаттары бар – халыҡ мәнфәғәтенә хеҙмәт итеү, милләттәштәрҙе берләштереү. Район-ҡалаларҙағы, Рәсәй төбәктәрендәге ҡоролтай рәйестәре, ағзалары ла гәзит-журналдарға яҙылыу кампанияһына әүҙем ҡушылыр, тип ышанам, - тине Вәдүт Ғәйфулла улы. Артабан матбуғатҡа яҙылыуға бәйле төрлө һорауҙар буйынса фекер алышыу булды. Фотолар: Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы",Яуаплылыҡ – һәр ҡайһыбыҙҙың иңендә,Аңлатма,3664,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-12/yauaplyly-r-ay-yby-y-i-end-4463695,2025-11-12T11:53:00+00:00
"Лауреаттарҙы ил хөкүмәте рәйесе урынбаҫары Татьяна Голикова ҡотланы. ""Был проектты үҫтереүгә көсөн һәм йәнен һалған һәр кемгә рәхмәт белдерәм. Һөҙөмтәләр һоҡландыра: программаны тормошҡа ашырыу барышында уға 12 миллион йәш кеше, бөтә ил буйынса меңәрләгән мәҙәниәт учреждениеһы ҡушылды. 860 меңдән ашыу сара үткәрелде, ә һатылған билеттар һаны 95 миллиондан ашып китә. проектҡа бәләкәй ҡалаларҙағы учреждениеларҙың – 14-16 йәшлек балалар өсөн йәлеп итеү нөктәһенә әйләнгән мәҙәниәт йорттарының әүҙемерәк ҡушылыуы айырыуса ҡыуаныслы», – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды вице-премьер. Филармония директоры Алмаз Сәйетов юғары награда алды. Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә шафиҡова билдәләүенсә, Башҡорт дәүләт филармонияһы  «Пушкин картаһы» программаһында әүҙем ҡатнаша. ""Икенсе йыл рәттән филармония «Иң Яҡшы төбәк концерт майҙансығы» номинацияһында «Пушкин картаһы»премияһы еңеүсеһе була! Бөтә коллективты ихлас ҡотлайбыҙ һәм во эшендә артабанғы уңыштар теләйбеҙ",Башҡорт дәүләт филармонияһы «Пушкин картаһы»программаһы премияһын алды,Аңлатма,959,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-06/bash-ort-d-l-t-filarmoniya-y-pushkin-karta-y-programma-y-premiya-yn-aldy-4416220,2025-10-06T14:13:00+00:00
"Методическая модель предусматривает бесплатное сопряжение квалификаций в рамках одного уровня образования: бакалавриат с бакалавриатом, магистратура с магистратурой, специалитет со специалитетом. Как пояснила проректор по развитию образования УУНи Т Юлия Рахманова, в каждом образовательном стандарте заложен набор компетенций: универсальные, общепрофессиональные и узкопрофессиональные. В программах двойных квалификаций универсальные компетенции засчитываются по обоим стандартам, а затем формируются более сложные междисциплинарные курсы, где один и тот же предмет изучается с позиции разных наук. «В практике российских вузов чаще всего интегрируют ИТ направления во все другие сферы. Но в Уфимском университете мы пошли по более сложному, но востребованному у работодателя пути, когда первая программа разрабатывается именно по заказу индустриального партнера», отметила Юлия Рахманова. Университет уже набирает студентов на ряд таких программ. На направление «Системы автоматического управления в энергетике» обучаются свыше 30 человек. Программа «Цифровая химия» в прошлом году заинтересовала 14 студентов, а в этом году уже 20. Этим летом впервые приняли 38 человек на программу «Интегрированные маркетинговые коммуникации». В вузе отмечают, что ключевая задача дать студентам максимально широкий набор профессиональных компетенций ещё в период обучения. Присвоение выпускнику сразу двух квалификаций рассматривается как один из эффективных механизмов взаимодействия вуза с реальным сектором и ответ на запрос работодателей на междисциплинарных специалистов. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Студенты Уфимского вуза могут получить в диплом сразу в две квалификации,Йәмғиәт,2299,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-12/studenty-ufimskogo-vuza-mogut-poluchit-v-diplom-srazu-v-dve-kvalifikatsii-4533574,2026-01-12T09:32:00+00:00
"""Аҡбуҙат"" Башҡортостандан ситтә йәшәгән башҡорттарҙың, бигерәк тә бәләкәй башҡорттарҙың тормошо менән танышыуын дауам итә. Татарстандың Түбәнге Кама ҡалаһында башҡорттар яҡынса 13 тәшкил итә. 55 йәше тулған был ҡалаға нигеҙ һалыуҙа милләттәштәребеҙҙең дә өлөшө бар, улар әлеге көндә лә бында көн күрә. Башҡорттар милли-мәҙәни автономия булып 1999 йылда ойоша, бөгөн был ойошма Халыҡтар дуҫлығы йортонда урынлашҡан. ""Урал"" милли-мәҙәни автономия етәксеһе, Татарстан халыҡтары ассамблеяһы рәйесе урынбаҫары Ғәли Хәсәнов ихлас ҡаршы алып, урындағы милләттәштәребеҙҙең тормошо, автономия тарихы менән таныштырҙы, шулай уҡ ойошманың яңы быуынды тәрбиәләүҙәге роле хаҡында ла әйтеп үтте. Түбәнге Каманың Халыҡтар дуҫлығы йортонда ""Урал"" милли-мәҙәни автономияһы бүлмәһе башҡорт мәҙәниәте, тарихы, теле, халҡы менән кескәй башҡорттарҙы ғына түгел, башҡа милләт вәкилдәренең йәш быуынын да яҡындан таныштыра икән. Бында мәктәп уҡыусылары экскурсияға килә, ҙур ҡыҙыҡһыныу менән һеҙ фото-видеола күргән әйберҙәрҙе ҡарай, белем туплай. Улай ғына түгел, бында башҡорт матбуғаты менән дә таныштыралар - өҫтәлдә ""Аҡбуҙат"", ""Аманат"" журналдарын күрҙек. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","Балаларҙы башҡорт мәҙәниәте, тарихы менән таныштыралар",Яңылыҡтар,1360,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-09-12/balalar-y-bash-ort-m-ni-te-tarihy-men-n-tanyshtyralar-2502023,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Путём тайного голосования комиссия определила трёх победителей, чьи достижения получили высокое признание: Таипов Дамир Рафисович — «За высокие профессиональные достижения и пропаганду башкирской музыки в области вокального искусства»; Мусина Загида Хакимьяновна и Урманшина Разина Гильмановна — «За художественный перевод книги Кемеля Токаева «Таинственный след» и вклад в развитие современной национальной прозы»; Аралбаев Хабир Фаттахович — «За работу в области башкирского народно-сценического танца как солиста в хореографической картине «Три брата» и продвижение башкирского хореографического искусства как культурного наследия Республики Башкортостан». — Выбор победителей был сложным, номинанты безусловно талантливы и оригинальны, а работы несли в себе глубокие смыслы и большую историю. Преданность делу и активная творческая позиция нашей молодёжи вдохновляют и вносят неоценимый вклад в сохранение и развитие богатой культуры нашей республики. В ближайшие дни проведём церемонию награждения лауреатов в Доме республики, — отметил министр молодёжной политики Башкортостана Вито Сабиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Башкирии назвали лауреатов молодёжных премий им. Шайхзады Бабича,Йәмғиәт,1275,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-16/v-bashkirii-nazvali-laureatov-molodyozhnyh-premiy-im-shayhzady-babicha-4510349,2025-12-16T17:27:00+00:00
"Ҡатыны уйға ҡала – ире көн дә өйгә ҡайтып ҡуна ҡуныуын, түшәген һыуытҡаны юҡ. Йә төнгө сәғәт ун икелә, йә икелә ҡайтҡан саҡтары ла бихисап, хужа булғас, быныһы тәбиғи. Былай иҫереп тә ҡайтҡаны юҡ-юҡлыҡҡа, аҡсаһын да теүәл бирә, икенсе ергә тотона тиһәң, һиҙелер ине. Шулай ҙа теге шомло хәбәр күңелен кимерепме-кимерә. Шулай булғас, барыбер тикшереп ҡарарға кәрәк, утһыҙ төтөн булмай! Киске сәғәт туғыҙҙарҙа, көтөү ҡайтҡандан һуң, ашығып ҡына ҡайтып ашап ултырған иренә хужабикә һынап-һынап ҡарап ала: Үәт, хәйләкәр, мине һиҙмәҫ тип уйланымы икән? . Күңеленә көнсөл ҡорто оялаған ҡатындың фантазияһы әллә ниндәй күренештәр менән тулылана, үс алыу ниәте менән янған башындағы уйҙары күҙҙәрендә лә сағылыш тапҡандыр – ире лә быға аптырап та, ғәжәпләнеп тә ҡарай. Ашап бөткәс: Термосҡа эҫе сәй ҡой әле, мужыт, таңға ҡәҙәре ҡайтмаҫмын. Ямғырҙар башланғансы, Ҡорикмәк яланын бөтәбеҙ, ти егеттәр. Шулар янында булам, – ти. Иренең был һүҙҙәре көнләшеүҙән шартлар сиккә еткән бисәкәйҙең йөрәгенә кәрәсин генә һибә. Үҙе термосҡа сәй, сумкаға аҙыҡ тултыра, үҙе план ҡора – хәҙер машинаһына ултырып ҡына китһен әле, артынан шым ғына барам был ләғнәттең! Һыйырҙарын теүәлләп, эш бөткәнсе, кис була, ҡараңғы төшә. Уның һайын ире ҡабаланмай. Телевизор ҡараған була, мәлғүн. Ана, йәнә гәзиткә йәбеште. Теге кәнтәйе менән килешкән ваҡыттың еткәнен көтә инде, аҙғын. Шул ваҡыт ире телгә килә: Йә, ярай, кәләш, мин киттем. Ай-һай, ҡайһылай таҫма телләнгән була, ҡәбәхәт, ғүмерҙә ҡыланмағанса, кәләштән һалдыра, ана. Йөрәге дарҫлап типкән ҡатын үҙен саҡ ҡулға алып, иренең артынан уҡ йыйына башлай. Үс алыу теләге менән янған ҡатын велосипедҡа атланып, шым ғына баҡса артынан колхоз гараждарына юллана. Гараждарҙан теге ҡатын йәшәгән ауылға биш саҡрымлап барҙыр. Ҡайһы көндәрҙә хужаларына оҡшап өйгә ҡайтмай көтөүҙән айырылып ҡалған малды эҙләп велосипедта унар саҡрым үткән ауыл ҡатынына биш километр – ике тин – бер аҡса! Ана, теге аҙғын бисә йәшәгән өй ҙә күренде. Иренең машинаһы күренмәй, алыҫҡараҡ йәшергән, ахырыһы, ләғнәт. Һулға йөрөп, йышылып бөткән икән, ауыҙын ҡорт саҡҡыры. Бәлки, килеп етмәгәндер әле. Түҙ, йөрәгем, түҙ. Сабырлыҡтың төбө һары алтын. Ә өйҙә ут яна, тимәк, көтә тамуҡ киҫәүе бисәкәй! .Уңайлы урын һайлап, ипләп кенә күҙәтә башлай көнсөл бисә. Төнгө сәғәт икеләрҙә УАЗик килеп туҡтамаһынмы өй алдына! Әһә, ана берәү һикереп төштө. Ҡыуаҡ төбөндә ятып, инде ярайһы ғына ҡалтырана башлаған бисәкәйҙең ҡолағына: Пока, сәғәт дүрттәрҙә килеп алырһың, – тигән тауыш быраулап инә. Уғаса машина ҡуҙғалып та китә. Теге Ҡорикмәк яланы беҙҙең ауылдың көнсығышында, бынан ун саҡрымдар булыр, ҡайҙан-ҡайҙа йөрөтә бынау шофер егет нәфсеһен тыя алмаған мәлғүнде. Тауышы ҡарлыҡҡаныраҡ һымаҡ, һөйәркәһенә килер алдынан берәр стакан һалған инде, егет булған, йәнәһе, берәү. Ҡара, шофер егет тә белгән икән, ә тишмәй йөрөй. Ике туған ғына бит әле үҙе. Апай, еҙнәм тайғаҡ юлда йөрөй, – тип өндәшһә ни була? Ярар, хәҙер күп ҡалманы инде, эләкте нәкәнис ялан батыры! Күҙҙәрен ҡан баҫыуҙан йыртҡыс сүрәтенә ингән ҡатын һаман күҙәтә. Енәйәт өҫтөндә тоторға кәрәк был мөхәббәт сыпсыҡтарын. Күрмәгәнегеҙҙе күрһәтәсәкмен хәҙер. Йәнә саҡ ҡына, ыштандарығыҙҙы ғына һалып бөтөгөҙ әле! Бына ут та һүнә, ғишыҡ-ғишрәт эштәре башланды булһа кәрәк! Көнсөл ҡатын йәшен тиҙлегендә ишек алдына килеп баҫа. Алдан хәстәрләп үҙе менән алып килгән һәнәк һабы ҡулында суҡмар һымаҡ уйнай. Ишекте элгәндәр, суҡынғырҙар! Аяҡ-ҡулдар хутҡа китә. Ишекте емереп алып бара бисәкәй. Бер минут тирәһе туҡылдағас, ишек асылып китмәһенме! Кем икәнен дә күреп өлгөрмәй ҡатын, йән асыуы менән тос таяғын иренең ҡаҡ маңлайына, прәме ике күҙенең араһына төшөрә. Быны көтмәгән ир ҡулына һәнәк һабы тотҡан ҡатындың күҙ төбөнә елле генә итеп берҙе һелтәй ҙә, битен ҡаплап, ҡараңғылыҡҡа сумып, юҡ була. Күҙ асып йомғансы өй хужабикәһе лә ишекте эстән бикләй һала. Ҡәһәрең, барыһын да әйтергә ине лә, бикләнеп өлгөрҙөләр. Ярай, аҙаҡтан да ҡыҙған табала бейетер әле ул хәшәрәттәрҙе! Ә хәҙер, теге хыянатсы йәйәүләп ҡайҡансы, өйҙә булырға кәрәк! Шунда буласаҡ ҡаты һөйләшеү! Тимер атына атлана һалып, үҙ ауылына елдерә ҡатын, нисек тә ирҙән алдараҡ ҡайтырға кәрәк! Юл һиҙелмәй ҙә ҡала. Йүгереп өйгә инеп, ут яҡтыртһа… Бәй! Ире, бер ни булмағандай, балаларын ҡосаҡлап йоҡлап ята. Ҡатынының ут яҡтыртҡанына уянған ир: Һин ҡайҙа булдың, кәләш, малды эҙләп йөрөнөңмө тағы? – тип йоҡоло күҙҙәрен ыуалай. Ҡатын да ҡыҙа: Ҡайһы арала ҡайтып еттең, ләғнәт? Ҡара һин уны, етмәһә, минән допрос алырға маташаһың! Ир ныҡлап уянып етеп, ныҡлабыраҡ хәләленә ҡарай: Фю-ю-ю! Нимә булды күҙеңә, кәләш? Теге һөҙгәк быҙау һелтәнеме әллә? .Аптырарлыҡ та була шул. Бисәкәйенең һул яҡ күҙендә күм-күк булып фонарь балҡый. Ә иренең битенә, һәнәк һабы түгел, себен дә ҡағылмаған хатта. Ни эшләһен, ҡатынға бөтәһен дә түкмәй-сәсмәй һөйләүҙән башҡа сара ҡалмай. Ире көлөп туҡтай ҙа: Их, кәләшем-кәләшем, бөгөн Ҡорикмәк яланына минең урынға агроном барам тигәйне. Эшем бар, ағай, шоферың менән машинаңды ла биреп тор, тигәс, ризалаштым, – ти. Иртәгәһенә агроном эшкә сыҡмай. Төндә комбайнға менгән саҡта осоп төшөп, башын ярған, имеш. Таң алдынан балнисҡа алып киткәндәр. Бисәһе лә эйәреп киткән икән. Бер-ике көн янында булыр әле, – тигән хәбәр тарала ауылда. Быны ишеткән көнсөл ҡатын менән ир генә, бер-береһенә серле ҡарап, йылмайып ҡуялар.",Көнсөл бисә,Юмор,5257,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-11-07/k-ns-l-bis-4458066,2025-11-07T22:40:00+00:00
"Мероприятие собрало в зале студентов, преподавателей, родителей и почетных гостей, среди которых были полковник в отставке Рашит Хайдарович Идрисов, доктор биологических наук Ялиль Тухватович Суюндуков, а также Заслуженные артисты Республики Башкортостан Ильсур Юламанов и Лариса Хатмуллина, мама героя СВО. Участники мероприятия отметили высокое качество подготовки выступлений, артистизм и оригинальные костюмы. Жюри единодушно присудило Гран-при отделу народных инструментов, в то время как первое место заняли студенты второго курса хореографического отдела. Студенты вокального отдела поделили второе место, а третье досталось двум курсам театрального и художественного отделов, а также первому курсу хореографического. Специальные призы были вручены солистам Нарынбаеву Д. и Касимову Л. за их выдающиеся выступления. Смотр-конкурс «Песни нашей Победы» стал символичным стартом Года защитника Отечества и поддержки участников специальной военной операции. В завершение мероприятия гости и участники присоединились к акции по сбору гуманитарной помощи для военнослужащих.",В Сибайском колледже искусств прошел смотр-конкурс военно-патриотической песни,Еңеү,1075,https://uchbash.com/news/pobeda-80/2025-02-13/v-sibayskom-kolledzhe-iskusstv-proshel-smotr-konkurs-voenno-patrioticheskoy-pesni-4119631,2025-02-13T10:21:00+00:00
"Өфөлә беҙ Салауат Юлаевтың мөһабәт һәйкәле янында иҫтәлекле фотоға төштөк. Экскурсовод Татьяна милли герой тураһында бик ҡыҙыҡлы итеп һөйләне. Аҙаҡ Якутов исемендәге паркта боулинг уйнаныҡ. Ә иң ҡыҙығы, әлбиттә, аквапаркта һыу инеү булды!  Рәхәтләнеп уйнаныҡ, ял иттек. Баш ҡалаға сәйәхәт ойошторғандары өсөн ата-әсәләргә рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ. Беҙгә шул тиклем ныҡ оҡшаны, киләсәктә тағы ла барырбыҙ, тип уйлайым, Өфөлә матур урындар бик күп бит. АБДРАХМАНОВ Әмир, Ауырғазы районы Р. Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 4-се синыф уҡыусыһы.",ЙӘЙГЕ СӘЙӘХӘТ,Яңылыҡтар,555,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-18/y-yge-s-y-h-t-4279944,2025-06-18T09:55:00+00:00
"- Ҡәҙерлем, өҫ-башың туҙып киткән. Әйҙә магазинға барып һиңә яңы ойоҡбаш, яңы күлдәк ҡарайыҡ. Бер ыңғайы миңә тун да алырбыҙ. Төн уртаһында өйөнә ҡайтып ингән ҡыҙ: – Ааатааай, әгәр мин әхирәтемдең тыуған көнөнөндә булып ҡайттым икән, ниңә һин мине шунда уҡ иҫерек тип күрәһең ул? – Мин атайың түгел, ә әсәң! Бына, атаң торһон әле! .. - Улым, ниңә математичка менән физруктың үбешкәнен барыһына ла һөйләп бөттөң? - Һуң, математичка үҙе һораны ла инде. - Нисек инде үҙе һораны? ! - Дәрестә ултыра инек, миңә: ""Закир, ниңә көлөп ултыраһың унда. Әйҙә, бөтәһенә лә һөйлә, беҙ ҙә көләйек! "" тине. Төн уртаһында өйөнә ҡайтып ингән ҡыҙ: – Ааатааай, әгәр мин әхирәтемдең тыуған көнөнөндә булып ҡайттым икән, ниңә һин мине шунда уҡ иҫерек тип күрәһең ул? – Мин атайың түгел, ә әсәң! Бына, атаң торһон әле! .. - Улым, ниңә математичка менән физруктың үбешкәнен барыһына ла һөйләп бөттөң? - Һуң, математичка үҙе һораны ла инде. - Нисек инде үҙе һораны? ! - Дәрестә ултыра инек, миңә: ""Закир, ниңә көлөп ултыраһың унда. Әйҙә, бөтәһенә лә һөйлә, беҙ ҙә көләйек! "" тине.",Йылмайып алайыҡ әле!,Юмор,1055,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-10-16/yylmayyp-alayy-le-4429334,2025-10-16T11:25:00+00:00
"«Рух» төркөмө республикала башҡорт рок хәрәкәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. «Рух»тың үткәне һәм бөгөнгө хаҡында төркөмдөң етәксеһе, администраторы Юлай Асҡаров менән әңгәмә ҡорҙоҡ: - Юлай Хәйрулла улы, Рух төркөмө нисек барлыҡҡа килде? - Рух төркөмөн 1991 йылда Ғәзинур Биктимеров ойошторҙо. Ул Ирек Атанов, Зөфәр Байғусҡаров, Зиннур Ҡунысбаевтарҙы йәлеп итеп, беҙҙең Маҡан мәҙәниәт йорто базаһында репетициялар үткәрә башланылар. Ошо уҡ йылдың ноябрендә улар Өфөлә үткәрелгән рок фестивалдә ҡатнашып, тамашасыларҙы хайран ҡалдырып ҡайтты. Ул ваҡыттарҙа мин Маҡан ауылында ойошторолған Дәрүиш төркөмөнөң йырсыһы инем. Ғәзинур мәрхүм Виктор Цойҙың ижадын ныҡ ихтирам итте. Шуға күрә ул ижад иткән йырҙар, аранжировкалары Кино төркөмөнә оҡшашыраҡ. Үҙенең йырҙарҙы башҡарыу стиле лә Виктор Цойҙыҡы кеүек ине. 1992 йылда Дәрүиштәр Өфөгә күскәс, мин Рух төркөмөнә ҡушылдым һәм Ғәзинур менән бергәләп ижад итә башланыҡ. Ошо уҡ йылды Майҙан төркөмөн дә ойошторғайным. Мин Рухтарға ҡушылғас, улар үҙҙәре ижад итте. - Тәүгә ижад иткән йырҙарығыҙ? - Төркөм ойошторолғас, мин килгәнгә тиклем Торналар, Оло теләк, Аҡъяр йырҙарын ижад иткәйнеләр. Оло теләк йыры менән Урал моңо бәйгеһендә сығыш яһанылар. Мин төркөмгә килгәс, репертуарҙа Өлгөрмәнем, Мөхәббәтем йырҙары барлыҡҡа килде. Өлгөрмәнем йыры төркөмдөң визит картаһы булып тора. Репертуар бик бай, 40-тан ашыу йыр бар. Тәүге йырҙарҙы ла һаҡлап алып ҡалдыҡ. - Тәүге гастролегеҙ, ҡаҙаныштарығыҙ тураһында ла һөйләп үтһәгеҙ. - 1993 йылда Ейәнсура районы буйлап гастроль ойошторҙоҡ. 1994 йылда Ғәзинур Биктимеров вафат булғас, Ирек Атанов, Зөфәр Байғусҡаров менән өсәүләп ижад итә башланыҡ. Ул ваҡытта барабансы Зиннур Ҡунысбаев төркөмдән киткәйне. Ирек Атанов төркөмдөң музыкаль етәксеһе, мин администраторы булдым. 1996 йылдарҙа Сәриә Асҡарова ла ҡушылып йырланы. Баянсы Илшат Ҡоломбәтов килде. Ошо уҡ йылды Өфөлә үткәрелгән Урал моңо бәйгеһендә Гран-при яуланыҡ. Төркөмдө Башҡорт дәүләт филармонияһына эшкә лә саҡырғайнылар. Әммә егеттәр Аҡъярҙа ҡалырға ҡарар итте. Йылына бер тапҡыр баш ҡалала концерттар ойоштороп торҙоҡ. Һуңынан беҙгә барабансы Филүс Сәлишев, баянсы Венер Салауатов, гитарасы Илгиз Исмәғилевтар ҡушылды. Тулы составта республика сараларында, рок-концерттарҙа ҡатнашып килдек. «Рух» төркөмө республикала башҡорт рок хәрәкәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. «Рух»тың үткәне һәм бөгөнгө хаҡында төркөмдөң етәксеһе, администраторы Юлай Асҡаров менән әңгәмә ҡорҙоҡ: - Юлай Хәйрулла улы, Рух төркөмө нисек барлыҡҡа килде? - Рух төркөмөн 1991 йылда Ғәзинур Биктимеров ойошторҙо. Ул Ирек Атанов, Зөфәр Байғусҡаров, Зиннур Ҡунысбаевтарҙы йәлеп итеп, беҙҙең Маҡан мәҙәниәт йорто базаһында репетициялар үткәрә башланылар. Ошо уҡ йылдың ноябрендә улар Өфөлә үткәрелгән рок фестивалдә ҡатнашып, тамашасыларҙы хайран ҡалдырып ҡайтты. Ул ваҡыттарҙа мин Маҡан ауылында ойошторолған Дәрүиш төркөмөнөң йырсыһы инем. Ғәзинур мәрхүм Виктор Цойҙың ижадын ныҡ ихтирам итте. Шуға күрә ул ижад иткән йырҙар, аранжировкалары Кино төркөмөнә оҡшашыраҡ. Үҙенең йырҙарҙы башҡарыу стиле лә Виктор Цойҙыҡы кеүек ине. 1992 йылда Дәрүиштәр Өфөгә күскәс, мин Рух төркөмөнә ҡушылдым һәм Ғәзинур менән бергәләп ижад итә башланыҡ. Ошо уҡ йылды Майҙан төркөмөн дә ойошторғайным. Мин Рухтарға ҡушылғас, улар үҙҙәре ижад итте. - Тәүгә ижад иткән йырҙарығыҙ? - Төркөм ойошторолғас, мин килгәнгә тиклем Торналар, Оло теләк, Аҡъяр йырҙарын ижад иткәйнеләр. Оло теләк йыры менән Урал моңо бәйгеһендә сығыш яһанылар. Мин төркөмгә килгәс, репертуарҙа Өлгөрмәнем, Мөхәббәтем йырҙары барлыҡҡа килде. Өлгөрмәнем йыры төркөмдөң визит картаһы булып тора. Репертуар бик бай, 40-тан ашыу йыр бар. Тәүге йырҙарҙы ла һаҡлап алып ҡалдыҡ. - Тәүге гастролегеҙ, ҡаҙаныштарығыҙ тураһында ла һөйләп үтһәгеҙ. - 1993 йылда Ейәнсура районы буйлап гастроль ойошторҙоҡ. 1994 йылда Ғәзинур Биктимеров вафат булғас, Ирек Атанов, Зөфәр Байғусҡаров менән өсәүләп ижад итә башланыҡ. Ул ваҡытта барабансы Зиннур Ҡунысбаев төркөмдән киткәйне. Ирек Атанов төркөмдөң музыкаль етәксеһе, мин администраторы булдым. 1996 йылдарҙа Сәриә Асҡарова ла ҡушылып йырланы. Баянсы Илшат Ҡоломбәтов килде. Ошо уҡ йылды Өфөлә үткәрелгән Урал моңо бәйгеһендә Гран-при яуланыҡ. Төркөмдө Башҡорт дәүләт филармонияһына эшкә лә саҡырғайнылар. Әммә егеттәр Аҡъярҙа ҡалырға ҡарар итте. Йылына бер тапҡыр баш ҡалала концерттар ойоштороп торҙоҡ. Һуңынан беҙгә барабансы Филүс Сәлишев, баянсы Венер Салауатов, гитарасы Илгиз Исмәғилевтар ҡушылды. Тулы составта республика сараларында, рок-концерттарҙа ҡатнашып килдек.","""Рух"" төркөмө",Яңылыҡтар,4483,https://tamasha-rb.ru/articles/novosti/2024-11-15/ruh-t-rk-m-4010877,2024-11-15T23:05:00+00:00
"Октябрҙә бигерәк үҫкән - 72 975 һум булған. Был күрһәткестәр 2024 йылдың шул осоро менән сағыштырғанда, 10,8 һәм 8,1 процентҡа юғарыраҡ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Уртасаһы шул сама,Яңылыҡтар,314,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/urtasa-y-shul-sama-4536542,2026-01-14T11:20:00+00:00
"Уны күргәнем юҡ әле. Ишеткәнем дә юҡ тауышын. Ул да әсәйем менән бергә уҡыған, шикелле. Тик дипломын ҡышҡыһын уҡ, ваҡытынан алда, алған да киткән. Әллә ҡайҙа киткән. Бәлки, шуғалыр ҙа әсәйем төндә лә илап ала. Дипломын алған көндө әсәйем миңә рәхмәт әйтте, һыйпап, иркәләп һөйҙө. Ә бер көндө әсәйем менән ниндәйҙер бер ап-аҡ, яҡты бүлмәгә индек. Яҡтылыҡҡа күҙ сағыла хатта. Унда һауа ла, еҫтәр ҙә сәйер ине. Мин ундайҙы тойғаным юҡ. Беҙ унда оҙаҡ ҡына булдыҡ. Мин ултырып та, ятып та арыным унда. Ҡайтырға сыҡҡанда ҡараңғы төшкән булғандыр, күҙҙәремде яҡты уттар сағылдырманы. Уйлана-уйлана, яйлап ҡына атланы әсәйем. Арып-талып, саҡ ҡайтып ауҙыҡ. Ҡапыл минең ҡолаҡ төбөндә генә әсәйемдең матур тауышлы зыңғырлағы һайрап ебәрҙе. Оҙаҡ ҡына сутылданы ундағы ҡошсоҡ. Башҡа саҡта әсәйем тиҙ генә ҡошсоҡто туҡтата ла уның менән һөйләшә башлай торғайны, был юлы ҡошсоҡ өҙөп-өҙөп эй һайраны, эй һайраны. Әсәйем уны туҡтатманы. Мин терһәгем, тубығым менән төрткөләп тә ҡараным да ул. Йоҡлаған булғандыр. Теге яҡты бүлмәлә ул тәмһеҙ әллә нимә эсте – хатта мин уҡшып ебәрҙем. Тағы беләгенең тамырынан әсе, шыйыҡ нәмә ағыҙҙылар. Эҫе тулҡын миңә килеп бәрҙе, ауыҙымдың эсенә тәмһеҙ шайыҡ тулды – сәсәп үлә генә яҙҙым. Хәҙер бына минең дә үлтереп йоҡом килә. Ниңәлер табандарым өшөй үҙе. Мин йоҡлайым, әсәкә. Тыны-ы-с. . Йо –. Ыһ. Уянып киттем. Күпме йоҡлағанмындыр – иҫләмәйем. Әсәйемдең тауышына уяндым. Бөтә тәнем ҡыйралып килгән кеүексе. Нимә булды икән миңә? Ә әсәйем шат! Теге ҡошсоғо менән һөйләшә. Ҡыуана, көлә, ултырмай ҙа хатта – бүлмә буйлап йүгереп йөрөй. Ә мин ауырыйым, башым әйләнә, ҡыбырлағым да килмәй. Әйләнеп ятырлыҡ хәлем дә юҡ бөтөнләй. Ултырып ҡына һөйләшһәсе әсәкәйем. Һуҙылып төшөп ятып алды әсәйем йомшаҡ урынына – минең хәлемде аңланы, ниһайәт. Миңә рәхәтерәк булып ҡалды. Күп итеп һалҡын һыу эскәйне, хәлем бермә-бер еңеләйҙе. Әсәйем ҡошсоғо менән һөйләшеп бөттө, буғай. – Һау бул, ҡәҙерлем, беҙҙең өсөн борсолма, беҙ һине көтәбеҙ, – тине лә тынып ҡалды. Мине һыйпай, һөйә. Мин иркәләнеп, шым ғына тик ятам. Әсәйем шат көйө ҡалһын, ял итһен, тип ҡымшанырға ла ҡурҡам. Юғиһә илау-борсолоуҙан башы сыҡманы бит әсәкәйемдең. Мин бер нисек тә ярҙам итә алманым – бәләкәсмен шул. Ҡапыл әсәйем ҡурҡыныс итеп ҡысҡырып ебәрҙе. Терт итеп ҡалдым. Йөрәгем йыш-йыш тибә башланы, йылынып киттем хатта. Ә әсәйем ҡысҡыра ла ҡысҡыра: – А-а-а! А-а-а! Иҙән буйлап тәгәрәй-тәгәрәй ҡысҡыра, аҡырып илай. Ни булды әсәйемә? – Ни эшләнем мин? ! А-а-а! Артабан нисек йәшәргә? Ҡайтһа, Хөрмәтемә нимә тип яуап бирермен? А-а-а! Ә нимә ул хөрмәтемә? Ниңә әсәйем әллә ниндәй хөрмәтемәгә яуап биреүҙән ҡурҡа башланы? Нисек инде артабан нисек йәшәр? Нишләп өҙгөләнәһең, әсәкәйем? Етер инде, әсәй, бәргеләнмә, тыныслан. Башымды, яурындарымды ауырттырып бөттөң! Етте, тием мин һиңә! Хөрмәтемә, имеш! Ҡолаҡтарымды тондорҙоң ҡысҡырыуың менән! Хөрмә-әт? Атайыммы әллә? Хөрмәтемә тигәнең минең атайыммы ни? Ә, әсәй? Әсәй, тием! Атайым менән һөйләштеңме әле генә? Ур-ра! Йәшәйбеҙ, әсәй, былай булғас! Шатлығымдан үҙ-үҙемде белештермәй, әсәйемә йоҙроҡлап төртөп ебәрҙем, үксәләрем менән типкеләнем. Сәйер, әсәйем шып туҡтаны! Бер нисә секундҡа ғына. Мине ҡосаҡлап ҡысҡырып илап ебәрҙе тағы. Илаҡ! Былай ҙа әсәй булыр икән. – Эй Аллам! .Гонаһымды ярлыҡай күр! Эй, Аллам, баламды алмағаныңа шөкөрана ҡылам! Быны мин аңламаным. Ярай, аҙаҡ һорармын әсәйемдән. – Кисер мине, балаҡайым! Ғәфү ит! Һе. Ярай һуң, кисерәм, ғәфү итәм, нимә өсөн икәнен аңлап етмәһәм дә. Аҙаҡ үҙең һөйләрһең атайым менән икебеҙгә. Таңһылыу ВӘЛИЕВА (ҠАРАСУРИНА). Уны күргәнем юҡ әле. Ишеткәнем дә юҡ тауышын. Ул да әсәйем менән бергә уҡыған, шикелле. Тик дипломын ҡышҡыһын уҡ, ваҡытынан алда, алған да киткән. Әллә ҡайҙа киткән. Бәлки, шуғалыр ҙа әсәйем төндә лә илап ала. Дипломын алған көндө әсәйем миңә рәхмәт әйтте, һыйпап, иркәләп һөйҙө. Ә бер көндө әсәйем менән ниндәйҙер бер ап-аҡ, яҡты бүлмәгә индек. Яҡтылыҡҡа күҙ сағыла хатта. Унда һауа ла, еҫтәр ҙә сәйер ине. Мин ундайҙы тойғаным юҡ. Беҙ унда оҙаҡ ҡына булдыҡ. Мин ултырып та, ятып та арыным унда. Ҡайтырға сыҡҡанда ҡараңғы төшкән булғандыр, күҙҙәремде яҡты уттар сағылдырманы. Уйлана-уйлана, яйлап ҡына атланы әсәйем. Арып-талып, саҡ ҡайтып ауҙыҡ. Ҡапыл минең ҡолаҡ төбөндә генә әсәйемдең матур тауышлы зыңғырлағы һайрап ебәрҙе. Оҙаҡ ҡына сутылданы ундағы ҡошсоҡ. Башҡа саҡта әсәйем тиҙ генә ҡошсоҡто туҡтата ла уның менән һөйләшә башлай торғайны, был юлы ҡошсоҡ өҙөп-өҙөп эй һайраны, эй һайраны. Әсәйем уны туҡтатманы. Мин терһәгем, тубығым менән төрткөләп тә ҡараным да ул. Йоҡлаған булғандыр. Теге яҡты бүлмәлә ул тәмһеҙ әллә нимә эсте – хатта мин уҡшып ебәрҙем. Тағы беләгенең тамырынан әсе, шыйыҡ нәмә ағыҙҙылар. Эҫе тулҡын миңә килеп бәрҙе, ауыҙымдың эсенә тәмһеҙ шайыҡ тулды – сәсәп үлә генә яҙҙым. Хәҙер бына минең дә үлтереп йоҡом килә. Ниңәлер табандарым өшөй үҙе. Мин йоҡлайым, әсәкә. Тыны-ы-с. . Йо –. Ыһ. Уянып киттем. Күпме йоҡлағанмындыр – иҫләмәйем. Әсәйемдең тауышына уяндым. Бөтә тәнем ҡыйралып килгән кеүексе. Нимә булды икән миңә? Ә әсәйем шат! Теге ҡошсоғо менән һөйләшә. Ҡыуана, көлә, ултырмай ҙа хатта – бүлмә буйлап йүгереп йөрөй. Ә мин ауырыйым, башым әйләнә, ҡыбырлағым да килмәй. Әйләнеп ятырлыҡ хәлем дә юҡ бөтөнләй. Ултырып ҡына һөйләшһәсе әсәкәйем. Һуҙылып төшөп ятып алды әсәйем йомшаҡ урынына – минең хәлемде аңланы, ниһайәт. Миңә рәхәтерәк булып ҡалды. Күп итеп һалҡын һыу эскәйне, хәлем бермә-бер еңеләйҙе. Әсәйем ҡошсоғо менән һөйләшеп бөттө, буғай. – Һау бул, ҡәҙерлем, беҙҙең өсөн борсолма, беҙ һине көтәбеҙ, – тине лә тынып ҡалды. Мине һыйпай, һөйә. Мин иркәләнеп, шым ғына тик ятам. Әсәйем шат көйө ҡалһын, ял итһен, тип ҡымшанырға ла ҡурҡам. Юғиһә илау-борсолоуҙан башы сыҡманы бит әсәкәйемдең. Мин бер нисек тә ярҙам итә алманым – бәләкәсмен шул. Ҡапыл әсәйем ҡурҡыныс итеп ҡысҡырып ебәрҙе. Терт итеп ҡалдым. Йөрәгем йыш-йыш тибә башланы, йылынып киттем хатта. Ә әсәйем ҡысҡыра ла ҡысҡыра: Иҙән буйлап тәгәрәй-тәгәрәй ҡысҡыра, аҡырып илай. Ни булды әсәйемә? – Ни эшләнем мин? ! А-а-а! Артабан нисек йәшәргә? Ҡайтһа, Хөрмәтемә нимә тип яуап бирермен? А-а-а! Ә нимә ул хөрмәтемә? Ниңә әсәйем әллә ниндәй хөрмәтемәгә яуап биреүҙән ҡурҡа башланы? Нисек инде артабан нисек йәшәр? Нишләп өҙгөләнәһең, әсәкәйем? Етер инде, әсәй, бәргеләнмә, тыныслан. Башымды, яурындарымды ауырттырып бөттөң! Етте, тием мин һиңә! Хөрмәтемә, имеш! Ҡолаҡтарымды тондорҙоң ҡысҡырыуың менән! Хөрмә-әт? Атайыммы әллә? Хөрмәтемә тигәнең минең атайыммы ни? Ә, әсәй? Әсәй, тием! Атайым менән һөйләштеңме әле генә? Ур-ра! Йәшәйбеҙ, әсәй, былай булғас! Шатлығымдан үҙ-үҙемде белештермәй, әсәйемә йоҙроҡлап төртөп ебәрҙем, үксәләрем менән типкеләнем. Сәйер, әсәйем шып туҡтаны! Бер нисә секундҡа ғына. Мине ҡосаҡлап ҡысҡырып илап ебәрҙе тағы. Илаҡ! Былай ҙа әсәй булыр икән. – Эй Аллам! .Гонаһымды ярлыҡай күр! Эй, Аллам, баламды алмағаныңа шөкөрана ҡылам! Һе. Ярай һуң, кисерәм, ғәфү итәм, нимә өсөн икәнен аңлап етмәһәм дә. Аҙаҡ үҙең һөйләрһең атайым менән икебеҙгә.",КИСЕРЕГЕҘ МИНЕ. Хикәйә.,Йәмғиәт,6881,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-07/kiserege-mine-hik-y-3718452,2024-04-07T13:36:00+00:00
"Кырымтатар активистларын тоткарлау (архив фотосы)""Русия хакимиятләре 2014 елдан башлап Кырымда Русия оккупациясенә ачык каршылык белдерүче кырымтатарларны бертуктаусыз эзәрлекләп килде. Алар сәяси яктан актив кырымтатарларларны экстремист, террорчы итеп күрсәтә, күпләрен кудылар, калганнары үз фикерен белдергән очракта, беракайчан да иминлектә хис итмәсен өчен барысын да эшләде"", ди оешмасының Европа һәм Үзәк Азия итәкчесе Хью Уильямсон. Русия оккупциясе башыннан Русия хакимиятләре һәм аларның вәкаләтле затлары кырымтатар әмгыяте әгъзаларын һәм тарафдарларын, шул исәптән журналистлар, блоггерлар, активистларны эзәрлекләүләргә, куркытуларга, кисәтүләргә һәм канунсыз тентүләргә дучар итте. Хакимиятләргә ибәрелгән шикаятьләр нәтиәле тикшерелми. Русиянең Кырымдагы гамәлләрен тәкныйть итүче кырымтатар матбугат чаралары һәм оешмалар ябылды. Шул исәптән Кырымтатар халкы Мәлесе дә тыелды.2015 елдан башлап ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнеп, ким дигәндә 26 кеше кулга алынды. Әлеге оешма Русиядә террорчы дип танылса да, Украина һәм Европаның күпчелек илләрендә тыелмаган. Октябрьдә Русия хакимиятләре кырымтатар хәрәкәте активисты Сөләйман Кадыровка социаль челтәрләрдә Кырым оккупациясен тәнкыйтьләгән комментарлары өчен сепаратизмда гаепләү белдерде. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",: Кырымтатарларны эзәрлекләү көчәя,Яңылыҡтар,1340,https://www.azatliq.org/a/28852983.html,2017-11-14T08:55:54+00:00
"3–13 декабрҙә ваҡытлы матбуғатҡа ташламалы яҙылыу бара. Валитов сираттағы тапшырыуын гәзит-журналдарға, уларҙың бөгөнгө көндәге әһәмиәтенә арнаған.",Вәлитов: милли матбуғат яҙмышы - үҙебеҙҙең ҡулда,Яңылыҡтар,147,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-10/v-litov-tv-milli-matbu-at-ya-myshy-ebe-e-ulda-4500488,2025-12-10T10:18:00+00:00
"Ҡарап торһаң, юрист та үҙҙәре, психолог та, социаль хеҙмәт вәкиле лә, ветерандар мәнфәғәтен бөтә яҡлап ҡайғыртыусы ла. Филиал етәксеһе Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина һөйләүенсә Фондтың төп маҡсаты – махсус хәрби операция ветерандарына һәм һәләк булған ир-егеттәребеҙҙең ғаиләләренә дәүләт ярҙамы алыуға булышлыҡ итеү. Социаль координаторҙар менән эш аҙна һайын видеобәйләнеш аша ойошторола. Кисә, 6 ноябрь, бөтә республикаға таралған социаль координаторҙар менән мөһим һорауҙар буйынса видеобәйләнеш булып үтте. Унда алдағы аҙнаға пландар ҡоролдо, ниндәй эштәр эшләргә кәрәклеге билдәләнде. Шулай уҡ Фондтың юрисы килгән кешеләргә консультация бирә.",Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фондында эш гөрләй,Махсус хәрби операция,648,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-11-07/vatandy-a-lausylar-d-l-t-fondynda-esh-g-rl-y-4457572,2025-11-07T15:48:00+00:00
"Максим Ульчев в беседе с журналистом «Башинформа» отметил, что такой интерес со стороны коллег говорит о престижности премий Главы республики. «На сегодня это главный отраслевой конкурс в Башкортостане. Призовой фонд — беспрецедентный: каждый из 20 победителей получает премию в 300 тысяч рублей. Не удивимся, если в 2026-м заявок станет еще больше. Кстати, на будущее: самый плотный конкурс в номинациях Мужество и Чуткое сердце, на них подали 40 и 48 заявок соответственно. Безусловно, для журналистов это отличная мотивация. Конкурс способствует достижению одной из основных наших целей: роста качества медиаконтента и, что стратегически важно в наше время, привлечения СМИ к освещению важных для Башкортостана тем. На суд экспертного жюри поступило множество работ разъясняющего характера. Например, в номинации Достоверность отличные полезные материалы, опровергающие фейки, развеивающие мифы, расставляющие точки над в спорных вопросах», — сказал Максим Ульчев. Он также отметил несколько материалов с полей СВО. «В числе победителей — Рафик Ахметшин, уникальный представитель медиабратства республики: он защищает интересы нашей страны за ленточкой с оружием в руках и параллельно продолжает выполнять журналистский долг. Конечно, у его сюжетов особый дух, энергетика. Кстати, символично, что ранее Рафику Узбековичу для выполнения боевых задач был передан беспилотник Вадутом Исхаковым. Это один из наших военкоров, в числе первых получивший удостоверение, главный редактор газеты Башкортостан, председатель Союза журналистов республики, а еще лауреат премии Достоверность. Ответственность. Мужество 2024 года. Этот дрон, как и другое оборудование, он приобрел для наших бойцов СВО на призовые деньги», — сообщил руководитель Агентства по печати и СМИ РБ. В этом году на церемонии награждения появилась новая традиция: отныне имена всех лауреатов премий Главы Республики Башкортостан в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» заносятся в специальную книгу. Каждый победитель, получающий награду, ставит подпись в этой книге рядом со своим именем. «Смысл в том, что вместе публикации, сюжеты, проекты победителей создали новую главу в истории башкирской журналистики. А церемония награждения стала своего рода символом вклада лауреатов в летопись республики. Храниться книга будет в музее имени Худайбердина. Со временем она займет почетное место в комнате, посвященной истории башкирской печати и журналистики. Такую планируется создать. Кстати, коллеги уже сегодня могут предлагать Агентству по печати реликвии, связанные с историей печатных СМИ: спецномера, старые тематические полосы, уникальные снимки, даже печатные машинки, фотоаппараты из прошлых эпох», — пояснил Максим Ульчев. Ранее в Уфе Радий Хабиров вручил премии Главы Башкортостана в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» за 2025 год. Глава республики подчеркнул, что конкурс учрежден для того, чтобы мотивировать журналистов на новые высоты, и поздравил с победой новую двадцатку лауреатов. Ксения Калинина. Максим Ульчев в беседе с журналистом «Башинформа» отметил, что такой интерес со стороны коллег говорит о престижности премий Главы республики. «На сегодня это главный отраслевой конкурс в Башкортостане. Призовой фонд — беспрецедентный: каждый из 20 победителей получает премию в 300 тысяч рублей. Не удивимся, если в 2026-м заявок станет еще больше. Кстати, на будущее: самый плотный конкурс в номинациях Мужество и Чуткое сердце, на них подали 40 и 48 заявок соответственно. Безусловно, для журналистов это отличная мотивация. Конкурс способствует достижению одной из основных наших целей: роста качества медиаконтента и, что стратегически важно в наше время, привлечения СМИ к освещению важных для Башкортостана тем. На суд экспертного жюри поступило множество работ разъясняющего характера. Например, в номинации Достоверность отличные полезные материалы, опровергающие фейки, развеивающие мифы, расставляющие точки над в спорных вопросах», — сказал Максим Ульчев. Он также отметил несколько материалов с полей СВО. «В числе победителей — Рафик Ахметшин, уникальный представитель медиабратства республики: он защищает интересы нашей страны за ленточкой с оружием в руках и параллельно продолжает выполнять журналистский долг. Конечно, у его сюжетов особый дух, энергетика. Кстати, символично, что ранее Рафику Узбековичу для выполнения боевых задач был передан беспилотник Вадутом Исхаковым. Это один из наших военкоров, в числе первых получивший удостоверение, главный редактор газеты Башкортостан, председатель Союза журналистов республики, а еще лауреат премии Достоверность. Ответственность. Мужество 2024 года. Этот дрон, как и другое оборудование, он приобрел для наших бойцов СВО на призовые деньги», — сообщил руководитель Агентства по печати и СМИ РБ. В этом году на церемонии награждения появилась новая традиция: отныне имена всех лауреатов премий Главы Республики Башкортостан в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» заносятся в специальную книгу. Каждый победитель, получающий награду, ставит подпись в этой книге рядом со своим именем. «Смысл в том, что вместе публикации, сюжеты, проекты победителей создали новую главу в истории башкирской журналистики. А церемония награждения стала своего рода символом вклада лауреатов в летопись республики. Храниться книга будет в музее имени Худайбердина. Со временем она займет почетное место в комнате, посвященной истории башкирской печати и журналистики. Такую планируется создать. Кстати, коллеги уже сегодня могут предлагать Агентству по печати реликвии, связанные с историей печатных СМИ: спецномера, старые тематические полосы, уникальные снимки, даже печатные машинки, фотоаппараты из прошлых эпох», — пояснил Максим Ульчев. Ранее в Уфе Радий Хабиров вручил премии Главы Башкортостана в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» за 2025 год. Глава республики подчеркнул, что конкурс учрежден для того, чтобы мотивировать журналистов на новые высоты, и поздравил с победой новую двадцатку лауреатов.",Әллә күпме заявка килде,Конкурстар,6044,https://henek.info/news/---+--/2025-12-17/ll-k-pme-zayavka-kilde-4512182,2025-12-17T18:15:00+00:00
"Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар фольклор һәм мәҙәниәт араһында бәйләнештәр, шулай уҡ евразия фольклорының үҫеше тураһында фекер алышты. Фәнүзә Айытбай ҡыҙының фәнгә индергән өлөшөн һәм уның эшмәкәрлегенең әһәмиәтен билдәләү маҡсат итеп ҡуйылды. Уның фольклор өлкәһендәге ҡаҙаныштары, башҡорт һәм башҡа халыҡтарҙың традицион мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса эшмәкәрлеге сараның үҙәгендә булды. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Евразияның полимәҙәни киңлегендә фольклор буйынса фекер алышыу,Мәғариф,518,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-02-10/evraziyany-polim-ni-ki-legend-folklor-buyynsa-feker-alyshyu-4572791,2026-02-10T17:01:00+00:00
"Сергей АксеновРеспубликаның икътисади үсеш министры итеп элек финанс министры урынбасары булган Дмитрий Шерякокуелган. Мәгариф, фән һәм яшьләр министрлыгы итәкчесе итеп моңа кадәр Акмәчеттә академия гимназиясе мөдире булып эшләгән Валентина Лаврикбилгеләнгән. Бу турыда Сергей Аксеновсоциаль челтәрдәхәбәр итте. Министрлар билгеләү турында фәрманнар Кырым хөкүмәтенең рәсми сайтында дадөнья күрде. Тагын дүртесендә элеккеге министрлар калган. Милек һәм ир мөнәсәбәтләре министры булып Анна Анюхина, транспорт министрлыгы башлыгы –Сергей Карпов, мәдәният министры -Арина Новосельскаякала. Төзелеш һәм архитектура министрлыгы белән элеккечә Михаил Храмовитәкчелек итәчәк. Калган министрларның исемнәре иртәгә кичкә кадәр билгеле булачак дигән Аксенов. Октябрьдә Кырымда 2014 елдан бирле эшләгән хөкүмәт таратылды, Аксенов министрлар вазифаларына яңа кешеләр киләчәк диде. Ул махсус бәйге игълан итеп, министр урынына дәгъва кылучыларга үз вазифасында эшләү програмын күрсәтү генә түгел, Аксенов белән шәхсән очрашып сөйләшү дә кирәк булачак, дип белдерде. Кырымда министр урынын биләргә теләүчеләр арасында Татарстан һәм Башкортстаннан вәкилләр дәбар иде. Мәсәлән, Татарстан президенты аппаратының эксперт департаменты башлыгы урынбасары, махсус проектлар бүлеге итәкчесе Рамил Шәмсетдинов Кырымның милек һәм ир мөнәсәбәтләре министры урынына, ә Татарстанның хисап пулаты аудиторы Азат Вәлиевикътисади үсеш министры урынына дәгъва итте. Икесе дә рейтингта икенче урында барды. Кырымның мәгариф, фән һәм яшьләр министры урынына Башкортстаннан бүлек мөдире Гүзәл Исәнгуловадәгъва итә иде. Кырымның курорт һәм туризм министры әлегә билгеләнмәгән. Бу урынга дәгъва итүчеләр арасында Казандагы ""Эфир"" телерадиокомпаниясенең ""Город"" тапшыруын алып баручы Лира Сәхаповада бар. Исемлектә шула ук Лениногорски шәһәренең башкарма комитеты итәкчесе урынбасары вазифаларын башкаручы Ринат Ялаков, Свердлау өлкәсенең дәүләт милке идарәсе хезмәткәре Айдар Имамов, Краснодар краеннан Альберт Бадгетдиновбар.",Аксенов Кырымда билгеләгән алты министр арасында Татарстан вәкилләре юк,Яңылыҡтар,1990,https://www.azatliq.org/a/30307542.html,2019-12-04T14:52:55+00:00
"Нурия өйөнән сыҡҡанда, запаста сәғәт ярымдан ашыу ваҡыты бар ине әле. Йәйге йылы иртә. Асфальттың туҙанын баҫып, күптән түгел генә һыу һиптергес машинаһы үткән. Ағастар ҙа ҡоштар сутылдаша. Подъезд алдындағы эскәмейәлә, һөтлө бедондарын ергә ултыртып, әбей- һәбей ҡыуаҡлыҡтағы турғайҙарҙай гөр килешеп, гәпләшеп ултыралар. Нурия быларҙы ңэргәһенән иҫәнлек биреп үтеп, бер аҙ киткәс, ҡыҙыҡ күреп, артына әйләнеп ҡараны. Тегеләр ҡыҙҙы энә күҙенән үткәреп, бер нәмә булмағандай, үҙ хәбәрҙәренә әүрәп, ултырып ҡалдылар. Әле күптән түгел генә филология факультетын тамамлап, редакцияла яңы эш башлағанйәш, һылыу ҡыҙ күтәренке кәйеф менән автобусҡа инеп ултырҙы. Үкенескә ҡаршы, кәйефенең күтәренкелеге оҙаҡҡа барманы. Автобус ҡуҙғалып китеп, бер аҙ барғас, туҡталып ҡалды. Салондағы халыҡ - Был ни тигән эш, ни өсөн ултырабыҙ. .Хәҙер эшкә һуңлайбыҙ бит, - тип, ҡәнәғәтһеҙлек белдерҙеләр. Нурияны ла яйлап борсоу солғай башланы. Сәғәтенә күҙ һалды. Йәнә бер сәғәт тирәһе ваҡыты барлығын күреп тыныслана төштө. - Эшкә һуңларға тейеш түгел, был ваҡыт эсендә әллә ҡайҙа барып әйләнергә мөмкин, - тигән уй менән тыныслана төшөп, сабыр ғына, бер-береһенә менерҙәй булып юлдың ике яғына теҙелгән машиналарҙы күҙәтте. . Салонда бер-бер артлы кеҫә телефондары шылтырай, ҡайһылары үҙҙәре шылтырата. Ҡыҙҙың йәнәшәһендә ултырған ҡатын: - Алло, Клара Ғәлиевна, мин юлда ултырам, рәхим итеп, минең 9 А синыфын 28-се кабинетка индереп ултыртып, өй эштәрен ҡабатлай торорға ҡушығыҙ әле, йәме! .. Рәхмәт, - тип еңел тын алып, телефонын кеҫәһенә тыҡты. Арттараҡ бер ҡалын ир тауышы: - Тыныслан, ҡәҙерлем, әллә мине уйнап йөрөй тип уйлайһыңмы? .. -Ярай, .. ярай бына хәҙер автобустың алдына төшөп йүгерермен, тик һин үҙеңде ҡулға ал, әтеү баланы ҡурҡытаһың бит, - тип, ҡаты асыуланып, төймәләрен өҙә-өҙә ишек яғына ынтылды. Йәнә бер һуңлаусы: - Мине көтмәй китмәгеҙ, аңланыңмы! ?. Тиһә һуң, .. Әллә поезға һуңлайһығыҙмы? Ү ҙмашинабыҙҙа саҡ ҡына һуңыраҡ сыҡһаҡ та, күктән таш яумаҫ… Йә ярай, күп һөйләнмә, әтеү бисәкәйеңде артыңдан һөсләтеп, бөтә командировкаңдың йәмен ебәртермен, ха–ха-ха? - тип йәмһеҙ итеп көлдө. Салон гөжләп тора. Кешеләрҙең һөйләшеүенә оҙаҡ ҡына ҡолаҡ һалып ултырғандан һуң Нурия йәнә сәғәтенә күҙ һалды. Эш башланыуына ярты сәғәт кенә ваҡыты ҡалған, ә алда әле ой-ой-ой. . Эх, шулай уҡ һуңлар микән ни? Саҡ эшләй башланы, ҡалай уңайһыҙ килеп сыға бит әле был. Баяғы егет әйтмешләй, хет автобус алдынан төшөп йүгер… Нурия эшенә егерме минутҡа һуңға ҡалып килеп инде. Өҫтәле артына ултырып өлгөрмәне, эске телефондан хужа: - Хәҙер үк минең кабинетка инегеҙ! - тип, ҡәтғи тауыш менән үҙенә саҡырып алды. Ҡыҙҙың арҡаһына һалҡын тир бәреп сыҡты. Ҡыҙ хужаһының бүлмә ишеген, ҡыйыуһыҙ ғына асып инде. Миң Миневич алдында ятҡан ҡағыҙҙарынан ҡарашын алмай, ҡулы менән генә ымлап, ҡаршыһында торған ултырғысҡа күрһәтте. Ҡыҙ шунда үтеп ултырҙы. Эшкә төшкәндән алып, хужаһы менән былай яҡындан һөйләшеү беренсе тапҡыр ине әле. Ниһайәт, хужа эшен бөтөп, ҡыҙға күтәрелеп ҡараны. Былай ҙа саҡ ултырған ҡыҙ ҡойолдо ла төштө. Күбәләктәй керпектәрен селт-селт елпеп, ҡарашын иҙәнгә күсерҙе. Хужа һүҙен ҡыҫҡат отто: - Яңлышмаһам, әле яңы ғына эш башланығыҙ? - тине ул, һәр һүҙенә тәрән мәғәнә һалырға тырышып. - Эйе. - Ниңә бөгөн эшкә һуңлап килдегеҙ? - …мин ни, теге ней…- ҡыҙ ҡапыл ғына юғалып ҡалды. - Ана, ҡағыҙ, ручка аңлатма яҙығыҙ! «Юлда ҙур бөкө булыу сәбәпле эшкә һуңланым, башҡа ҡабатланмаҫ! » - тигән, аңлатма яҙып, хужаһының алдына һалды ла, ҡыҙ сығып китте. - Бөкө, бөкө, нимә булла һуң әле ул, тип баш ватты Миң Миневич, ҡыҙҙың аңлатмаһын күҙҙән үткәргәс, ғүмерҙә ишеткән һүҙе түгел. Эргәһендә күптән асылмай, туҙанға батып ятҡан һүҙлек тә ярҙам итмәне. Шулай ярты сәғәт тирәһе маташҡандан һуң: - Иң һуңғы сыҡҡан башҡортса-русса һүҙлекте алып миңә инегеҙ әле! - тип урынбаҫарына шылтыратты. Бер аҙҙан Гөлзада Ниловна күренде. Хужа: - Ҡара әле, Гөл, «бөкө» нимә тигәнде аңлата ул? Бер аҙ уйланып торғандан һуң Гөлзада, уңайһыҙланыуынан бармаҡ осо менән ауыҙын ҡаплап: - Бәй, был оятһыҙ һүҙҙә ул, Миң Миневич, ул һеҙгә нимәгә кәрәк булды? - тине эстән генә кеткелдәп. -Шулайҙыр тип уйлаған инем дә! Үәт һин уны, молокосос. Әле эшкәинеп, йүнле эш күрһәтмәгән, ә нисек тип кенә һөйләшә… Күрһәтермен мин һиңә бөкөнө, башҡа боролоп та ҡарайһың килмәҫ бөкөңә! .. - тип ҡыҙып китте ул. Шунан үҙен тиҙ генә ҡулға алып, тирә-йүненә күҙ ташлап алды, йәнәһе сит кеше ишетмәнеме. Бәхетенә ҡаршы артыҡ ҡолаҡтар күренмәне. Гөлзада Ниловна алып менгән һүҙлек т әярҙам итмәне. Хужа: - Ике һантый, һүҙлек ҡарап ултырған булабыҙ… Бында ҡайҙан булһын инде ул тоҙһоҙ һүҙ, - тип, ихлас көлөшөп тә алдылар, икеһендә лә бер йылда нәшер ителгән һүҙлек икәненә иғтибар итмәй. Урынбаҫар Нурияны йәнә редактор янына саҡырып, үҙ бүлмәһенә боролдо. Ҡыҙ килеп ингәс Миң Миневич урынынан тороп уҡ баҫты. - Алтмыш йәшкә етеп, әле бер кемдән дә һин «шул» тип, битемә бәреп әйткәнен ишетмәнем. Хотя кем белә, бәлки минең йәшемә еткәндә ысынлап та шул һин яҙған нәмәгә оҡшай башлайһыңдыр, - хужа фекерен дауам итеп, ауыҙы эсенән генә ниҙер мығырҙап, уйын ослап, таҙ түбәһен тырнап ҡуйҙы. Ә һин, әле ауыҙыңдан имесәк һөтө кипмәгән, мин оло кешене мыҫҡыл итеп…. Уйламаған инем, тәү ҡарашҡа итәғәтле генә кеүек. ., ҡыҫҡаһы… - тип, йәнә ҡыҙып китте. - Миң Миневич, берүк ғәфү итегеҙ, мин һеҙҙе аңламайым - тине ҡыҙ, борсолоп. -Аңлатығыҙ! - Лутсы үҙең аңлат, нимә тигән һүҙ ул «бөкө»? .. Ҡыҙ аптырау ҡатыш: - Ул һүҙ рус телендә юлдағы ""пробка""ны аңлата. - Пробканы? !. Юлдағы пробканы? .. Һы! .. Ышанмаһағыҙ һүҙлектән ҡарағыҙ! - Ҡараныҡ инде, унда юҡ ул һүҙ. - Был иҫке һүҙлек бит, ә яңыһында бар. Хатта алып килеп күрһәтә алам. Хәйер ул һүҙлек һеҙҙең үҙегеҙҙәлә бар, - тип китап шкафына һалынып, онотолған китапты күрһәтте Нурия. - Ярай, бар, эшең менән бул! - тип, хужа ҡыҙҙы бүлмәһенән сығарып ебәрҙе һәм шкафындағы китаптарының бөкөләге машиналар кеүек тығылып, өйөлөп ятыуына күҙ һалып. Тәрти пурынлаштырайым тип, шкафының ишеген асҡан ғына ине, телефоны шылтыраны. – Ярай, иртәгә лә көн бар бит әле, - тип ашығып сираттағы кәңәшмәгә сығып йүгерҙе хужа. Шулай һәр көн… Фото Р. Хисаева",Бөкө Юмореска. Миләүшә Ғәйфуллина,Әҙәбиәт,6042,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-10-09/b-k-yumoreska-mil-sh-yfullina-4421502,2025-10-09T17:00:00+00:00
"""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проекты буйынса Борай, Дүртөйлө, Дәүләкән, Ишембай, Күгәрсен, Салауат һәм башҡа райондарҙа ремонт, реконструкция эштәре күҙаллана. Былтыр республикала 11 күперҙе яңыртҡандар. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Күперҙәрҙе күрерһегеҙ әле.,Яңылыҡтар,387,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-15/k-per-r-e-k-rer-ege-le-4578593,2026-02-15T10:10:00+00:00
"Бөгөн билдәле ғалимә, шағирә, БР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, РФ-тың почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре, С. Юлаев ордены кавалеры Рәмзәнә АБУТАЛИПОВАҒА - 70 йәш!",Рәмзәнә АБУТАЛИПОВАҒА - 70 йәш!,Яңылыҡтар,175,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-30/r-mz-n-abutalipova-a-70-y-sh-3707494,2024-03-30T10:06:31+00:00
"Расих ХаннановБашкортстанда яшәүче танылган татар язучысы Расих Ханнановвафат. Аңа 89 яшь иде. Әдипнең вафаты турында Башкорстанның рәсми порталыхәбәр итә. Республика язучылар берлеге хәбәр иткәнчә, мәрхүм белән хушлашу чарасы 29 сентябрьдә Уфаның ул яшәгән Революционная урамы 66 нчы йортында булачак. Язучының үз васыятен үтәп, аны туган авылы Кырмыскалыда ирләячәкләр. Расих Ханнанов 1931 елның 28 октябрендә БАССРның Кырмыскалы районы Кырмыскалы авылында туган. Стәрлетамакта культура-агарту училищесын тәмамлагач, КПСС Үзәк комитеты каршында Югары фирка мәктәбендә укый. 1957 елдан Кырмыскалы район газетында эшли башлый, журналистлар берлегенә керә. 1962 елда Кызыл таң республика газетына эшкә килә, 1992 елда газетның баш мөхәррие дәрәәсенә кадәр үсә, һәм ике ел газетны итәкли. Расих Ханнанов – 30-дан артык китап авторы. Роман, хикәя жанрында иат итә. Балалар өчен әсәрләре дә дөнья күргән. Моннан тыш, ул мәсәл, нәсер, парча, робагый кебек әдәбиятта сирәк кулланыла торган жанрларда да яза.1950-нче еллардан публицистика, шигърият, драматургия өлкәләрендә күп иат итә, генерал Шәйморатов турында документаль материаллар әзерләп бастыра. Расих Ханнанов – егермедән артык пьеса авторы. Аның әсәрләре Башкортстан, Татарстан, Кыргызстан, Үзбәкстанда сәхнәгә куелган. Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында аның Алласызлар драмасы күп еллар сәхнәдән төшми. Танылган композитор Рим Хәсәновбелән хезмәттәшлектә музыкаль комедияләр иат итә. Шагыйрь Ярлы Кәримнең соңгы көннәренә багышланган Шагыйрь мәхәббәте драмасы да театр сөючеләрнең югары бәясенә лаек була. Расих Ханнанов - Башкорстан АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре, Шаһит Ходайбердин исемендәге һәм Әнгам Атнабаев исемендәге әдәби премияләр иясе, Уфа шәһәре үсешенә керткән өлеше өчен Башкала казанышы итимагый премиясе белән бүләкләнгән.","Уфада танылган шагыйрь, публицист Расих Ханнанов вафат",Яңылыҡтар,1834,https://www.azatliq.org/a/30861903.html,2020-09-28T07:09:04+00:00
"- Унда ниндәй писәрҙәр ултырғанын үҙең белмәйһеңме ни? – тиештеләр ауылдаштары. – Унда ни, штабта. Араҡы эсеп алалар ҙа нимә тураһында яҙғандарын үҙҙәре лә аңламай. Бөтә фамилияларҙы бутап бөтәләр. Ауыл бисәләре ҡайтып китергә ашыҡмайынса, тол ҡатын эргәһендә оҙаҡ ултырҙы. Әммә, мәйет янында ултырған ише, шыбыр-шыбыр ғына килеп һөйләштеләр. - Һуғыш бара бит. Ҡуй инде, ниндәй тәртип булһын, ти, - тип олораҡ инәйҙәр Әнисәне тынысландырған булды. – Уларҙың нәсәлниктәре нисә тапҡыр хаталанды инде. Күрше ауылдан тимерсе Иванды ғына ал әле. Бер йыл элек бисәһе похоронка алғайны, яңыраҡ һин дә мин ҡайтып төштө. Үҙе – һап-һау, тырнаҡ эҙе лә юҡ. Шуға һин дә Сәғитеңде ваҡытынан алда ерләмә. Әнисә шып-шым ята бирҙе, ҡатындар ҙа һөйләүҙән туҡтап, ҡайтыу яғын ҡараны. Улы, Ғәзизе, шешенеп бөткән күҙҙәрен шәм яҡтыһына төбәп, мейес башында мыш та мыш килә ине. Ул да йоҡоға талған икән. Ишеккә ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына туҡылдатып, кемдер өйгә уҙҙы. Әнисә тауыш сыҡҡан яҡҡа башын бороп та ҡараманы. Нисек шуны аңламайҙар икән – уның бер кемде лә күргеһе килмәй! Тупһа янындағы иҙән шығырлап ҡуйҙы; теге кеше ҡатын ятҡан урындыҡҡа яҡынланы. - Әнисә. Ҡатыны урынынан нисек итеп һикереп торғанын да һиҙмәй ҡалды. Дөп-дөп һуҡҡан йөрәге, күкрәк ситлеген бүҫә яҙып, сығып килә. - Сәғи-и-ит! Һаҡал-мыйыҡ баҫып, ҡарайып, ябығып бөткән ир, таяҡҡа таянған килеш, Әнисә алдында тора ине. Танырлыҡ та түгел. Әммә, ул – уның Сәғите! - Иҫәнһең! – ҡатын Сәғитенең муйынына аҫылынды. – Мин бит бөгөн һиңә похоронка алғайным. Бисәләр дөрөҫ әйткән икән. Штабта, ысынлап та, яңылышалар. Иҫән-һау. Аллаға шөкөр! - Әлегә тере, - ир сырайын һытты. – Кеше булырҙай түгелмен шул, Әнисә. Доктор ҙа, оҙаҡҡа бармаҫ был, ҡанға бысраҡ эләккән, ти. Ҡарашы аҫҡа түбәнләгәс кенә, ҡатын иренең ике аяғы ла уралған бинттың ҡып-ҡыҙыл булып бөткәнен шәйләп ҡалды. - Эй, илаһым! – Әнисә ике усы менән йөҙөн ҡапланы. – Һин ауырыуҙы нисек итеп ҡайтарып ебәрҙеләр һуң? Тиҙерәк госпиталгә барырға кәрәк! Сәғит ҡобараһы осҡан Әнисәһен ҡосаҡлап алды: - Һөйләшерлек кенә хәлем бар әле. Ярсыҡтар аяғыма эләкте. Траншеяла, иҫһеҙ көйөнсә, күпме ятҡанымды лә белмәйем. Шуға ҡан зарарланған да инде. Бына әле һинең алдыңда баҫып торам, ә үҙем томан эсендә йөҙгән һымаҡмын. Өйгә ебәрегеҙ, тип нисә көн буйы үтендем. Һине һуңғы тапҡыр, иһ, бер күрәһе ине, тинем. - Әйҙә, һин урындыҡҡа ятып тор, - ҡатын урынында сәбәләнде. – Мин хәҙер. йылы һыу килтерәм. Әнисә мейестең ҡаҙанынан йылы һыу алды. Сәғиттең бер иҫке күлдәген табып, бинт урынына ҡулланыр өсөн, йыртырға тотондо. - Яраңды йыуып бәйләрмен дә иртән фельдшерҙы алып килермен, - тип һөйләнгән ҡатын урындыҡ яғына боролдо ла ҡысҡырып ебәрҙе. Урындыҡта ятҡан Сәғиттең урыны буп-буш ине. Әнисә үҙ күҙҙәренә ышанманы: махорка, тир еҫе сығып торған, бысраҡ кейемендәге ире әле генә эргәһендә ине бит һуң. Ул мендәрҙе һыпырып-һыпырып ҡараны. Өй эсенең ҡарамаған, эҙләмәгән мөйөшө ҡалманы. Бәлки, күрмәй ҡалғандыр – Сәғите соланда тәмәке тартып торалыр. Ҡатын соланға атылып сыҡты, артабан – ихатаға. Ире табылманы. Әллә, ҡара ҡайғымдан күҙемә күренде инде, тип уйланы ул. Иртәнсәк Әнисә теге өс мөйөшлө мисәт һуғылған һоро конвертты йәшереп ҡуйҙы. Ғәзизгә бер нимә тураһында ла уйланмаҫҡа ҡушты – кешеләр һөйләнһә, һөйләнһен, әйҙә. Улының атаһы иҫән, йөрәге менән тоя, иҫән-һау. Тол ҡатын бар уйҙарын эшкә екте: ҡоротон ыҫланы, ҡағын әҙерләне, үләнен киптерҙе. - Атайың сәйҙе ҡаҡҡа ҡушып эсергә ярата. Күберәк әҙерләргә кәрәк, - тип аңлатты улына. – Кем белә, Яңы йылға тиклем ҡайтып та төшөр әле. Ғәзизе, эйе, тигәнде белдереп, башын ҡаҡты, ләкин әсәһенең күҙҙәренә тура ҡарарға ҡурҡты. Өй алдындағы миләште лә тиреп алдылар, унан да башҡа тәмлерәк ризыҡ юҡтыр – сәйгә һалһаң да була, бәлешкә лә бара. М-мм. тәмлелеге, хас та йөҙөм һымаҡ. Ваҡыт үтә торҙо. Сәғиттең хаты ла килмәне, военкоматтан, ғәфү үтенәбеҙ, хата киткән икән, тигән хәбәр ҙә булманы. Бына ҡыш та үтеп китте, уның артынса – йәйе лә, көҙө лә. Тағы зәһәр буранлы ҡыш етте. Әнисә өмөтөн юғалтманы, барыбер, Сәғитен көттө. Бер саҡ улы менән сәй эсеп ултыралар ине. Ат санаһында урамдан уҙып барыусылар Әнисәләрҙең өйө тапҡырында ниндәйҙер тоҡ ырғытып китте. Аптыраған ҡатын, шәлен дә бөркәнеп тормайынса, тышҡа йүгерҙе. .Әнисәнең тоҡ тигәне һалдат булып сыҡты. Ул аңына килгәндә, ике аяғы ла ҡырҡылған Сәғит, ҡулдарына таянып, ҡатыны яғына шыуыша ине. Ҡатын ирен ҡосаҡлап алып, ҡар өҫтөнә ултырырға ярҙам итте. - Бына хәҙер мин ниндәй. имгәкмен. Әнисә. Үлмәй ҡалдым шул. - Кит, Сәғит, нимә һөйләйһең һин? Ундай нимә уйыңда ла булмаһын? - Аңыма килмәйенсә, оҙаҡ яттым, Әнисә. Бер саҡ ҡараһам, өйөбөҙ эсендә торам. Һин урындыҡта ятаһың, өҫтөңдө лә һалмағанһың. Инде һине ҡосаҡлағайным, барыһы ла күҙ алдымдан юғалды, - тине Сәғит, күҙ йәштәрен һөртөп.","""Күҙенә күренгән тиме? "" Булған хәл. Айһылыу Вахитова",Хикәйә,4703,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-12-10/k-en-k-reng-n-time-bul-an-h-l-ay-ylyu-vahitova-3065866,2022-12-10T15:10:00+00:00
"– Интервьюға рәхим итегеҙ, Руслан! Һәм беренсе һорау. Ниндәй юлдар Һеҙҙе театрға алып килде? Йырларға яратҡанығыҙҙы беләбеҙ. Күңелегеҙгә музыка донъяһы яҡыныраҡ түгелме ни? – Яҙмыштыр был. Театрҙа эшләрмен, тип һис кенә лә уйламағайным. Бала саҡтан йырларға яраттым. Кумирҙарым – һәр кемгә киң билдәле йырсылар – Салауат Фәтхетдинов һәм Айҙар Ғәлимовтарҙың таланты менән илһамланып, йырсы булам, тип хыялланып үҫтем. Әммә мәктәпте тамамлап, уҡыу йортон һайлау ваҡыты еткәс, сәнғәт хаҡындағы хыялдар йәшерен һандыҡҡа ҡаса яҙҙы. Таныштарҙың, дуҫтарҙың, ярҙам итергә әҙер тороусыларҙың аҡыллы кәңәштәрен иҫәптә тотоп, буласаҡ һөнәремде Ырымбур медицина университетында алырға уйланым һәм шуға дәүләт имтиханы тапшырыу өсөн дә биология фәнен һайланым. Бәхеткә, Түбәнге Кама ҡалаһының Сәлих Сәйҙәшев исемендәге музыка училищеһында директор булып эшләүсе ағайым минең һәләттәремә иғтибарлыраҡ булып, дөрөҫ юл һайларға ярҙам итте – мин музыка училищеһының йыр бүлегенә уҡырға индем. Ағаһы булғас, танышлыҡ буйынса кергән инде, тип төрттөрөүселәр булды. Юҡ! Барлыҡ башҡа абитуриенттар кеүек үк имтихандар тапшырып керҙем. Уҡыған ваҡытта параллель рәүештә эшләп йөрөнөм. Училищела уҡыуҙы тамамлағас, Татарстанға – Ҡазан мәҙәниәт һәм сәнғәт университетына юлландым, унда 5 йыл уҡыным. Татар мәркәзендә мөмкинлектәр ҙур ине, әлбиттә. Филармония, театрҙар. Тик университетта дәүләт имтихандары тапшырған осорҙа – ә был июнь-июль айҙары, күпселек мәҙәни ойошмалар йәйге ялдарҙа булып, эшләмәй ине. Шулай ҙа, филармонияла, Айҙар Фәйзрахманов етәкселек иткән фольклор музыкаһы дәүләт ансамблендә тыңлауҙар үттем. Камал театрына барҙым. Кергән бер ерҙә, көҙгә кил, тип саҡырып ҡалдылар. Әммә ваҡыт бара, йәйен дә ҡайҙалыр йәшәргә, нимә булһа ла эшләргә кәрәк. Әсәй менән һөйләшеп-кәңәшләштем дә, Өфөгә ҡайтырға булдым. Дуҫтар быға бик ҡаршы төштө, туған телдә ижад итеүгә мөмкинлектәр Ҡазанда күберәк була, тинеләр. Ни булһа шул булыр тип, ҡайттым. Тыуған яҡ, әсәйем, ағайҙар, туғандар тартҡандыр. Биш йыл буйы йыйылған әйберҙәрҙе тейәп, автобус багажнигына ҡапсыҡтарымды һалып – хатта телевизорым да бар ине, Өфөгә ҡайтып төштөм. Филармонияға килдек, тыңлауҙар тураһында килештек, ә директор башҡортса ла йырларға кәрәк булыуын әйтмәһенме! Ә мин татарса ғына йырлайым. «Мираҫ» йыр һәм бейеү ансамбленә урынлашырға тәҡдим булды. Тик унда хор менән йырларға күңел тартманы. Шунда «Нур» театры тураһында ишеттем. Театрҙың директоры ул саҡта Урал Рәхмәтулла улы Ғирфәтуллин ине. Шул уҡ көндө күрешеп тә өлгөрҙөк, үҙем тураһында һөйләнем. «Белемең ниндәй? » – ти Урал Рәхмәтуллович. Йырға уҡығанымды әйтәм. «Старик (үҙ итеп өндәшеүе ине шулай), театр белеме кәрәк шул, – ти ул. – Әйҙә, беҙ ҙә һиңә тыңлауҙар эшләйбеҙ. Шул көндө кил. Худсовет ни тиер». Бер нисә көндән Азат Арсланов исемле йәш егет менән икәүләп худсоветҡа килдек. Икебеҙҙе бер юлы тыңланылар-һынанылар. Азатты тулы ставкаға, мине белемем тура килмәгәнгә һынау срогы менән эшкә алдылар. Шулай, 2009 йылдан әкренләп эшләй башланым. Башта күмәк ролдәрҙә ҡатнаштым, шунан инде ролдәрем күбәйҙе. – Театр артисы өсөн йырлай белеү мөһимме? – Һис шикһеҙ. Беҙҙең театр өсөн бигерәк тә. Сөнки театрыбыҙҙы күптәр музыкаль театр тип белә һәм шуның өсөн ярата ла. – Ниндәй ролдәр яҡыныраҡ һиңә? Багажыңда комик ролдәр күберәк түгелме? Әллә улар уңышлыраҡ сыҡҡанғамы? – Яратҡан ролдәр күп, әйтеп тә булмай ҡайһыһы нығыраҡ оҡшағанын. Ысынлап та, комедиялы ролдәрем күберәк, әммә комедияны уйнауы һис тә еңел түгел. Ябай жанр түгел ул. Үҙ нюанстары бар. Артиста ниндәйҙер эске ирония, көслө органика булыу кәрәк. Һәм инде партнерҙарыңдың көслө булыуы. Әйтәйек, Эсфир Йәһүҙиндың «Ҡойоп ҡуйған фәрештә»һендә бер нисә генә артист уйнай һәм улар бер-берһен бер ҡараштан аңлай. Бер-беребеҙгә ныҡ ярҙамлашабыҙ. Оҙаҡ йылдар уйнала был спектакль. – Руслан, үҙеңдән йәшерәк егеттәрҙе уйнау рәхәтерәкме, әллә өлкәндәр образына инеүме? Әйтәйек, «Йәшлегең ишек шаҡыһа» спектаклендәге Морат ул йәш егеттер бит? Һеҙгә нисә йәш? – Миңә 43 йәш. Ә образыма 30 йәштәр тирәһе. Әлбиттә, 3 бала атаһы өсөн сәхнәлә һикергеләп йөрөү сәйер тойола. Тик был һинең һөнәрең икән, теләсә ниндәй йәш кәртәләренә лә инә белергә тейешһең. Әйткәндәй, өлкәнерәктәрҙе уйнау еңелерәк. – Зөлфәт Хәкимдең «Тыҡрыҡта булды был хәл» спектаклендә Һеҙ Фәһим ролен кәүҙәләндерәһеҙ. Был – тамашасыларҙың яратҡан спектаклдәренең береһе. Уңышы ниҙә? – Халыҡсан спектакль булыуындалыр. Бында көнкүреш хәлдәре. Барыһы ла ауылса, ябай. Ғөмүмән, образды булдырғанда, күп күҙәтергә тура килә, һайланаһың, кешеләрҙең холоҡтарын, үҙ-үҙен тотоштарын өйрәнәһең. Теләсә ниндәй спектаклдә ҙә роль тиҙ һәм еңел генә тыумай. Режиссер һиңә бурыс ҡуя, һин ролде бала кеүек һаҡлап-тәрбиәләп үҫтерәһең, мәғлүмәт һеңдерәһең. – Нәжип Асанбаевтың «Киң урамдар тар ине» спектаклендәге Миңнеәхмәт, Илгиз Зәйниевтең «Хыял йорто»ндағы Иҙрис кеүек үҙенсәлекле образдар хәтергә ныҡ уйылып ҡала. Булдырған характер штамптары тормошта, йәки башҡа спектаклдәргә эйәреп кереп яфаламаймы? – Штамптар, әлбиттә, була. Ҡайһы ваҡыт өйҙә геройҙарҙың репликалары һөйләшеүгә килеп инә. Ҡатын: «Нимә, театрҙы һағындыңмы? » тип һорай минән. Артистарға йөкләмә ҙур. Бер спектаклдән тиҙ генә икенсеһенә күсергә тейеш булаһың. Ҡайһы ваҡыт көн һайын спектаклдәрҙә уйнарға тура килә. Бер көндө – комедия, икенсе көндө драма уйнайһың. Улар барыһы ла күңел аша уҙа. Был осраҡта ролеңде йөрәктән ебәрергә өйрәнергә кәрәк. – Балалар өсөн спектаклдәрҙә уйнағанығыҙ бармы? Ауырмы? – Театрыбыҙҙа әкиәттәр күп уйнала. Балалар өсөн уйнауы ауырыраҡ, сөнки бәләкәй тамашасыбыҙ ныҡ һиҙгер. Балаларҙың иғтибарын тотоу ауыр. Ныҡ ҙур хеҙмәт талап итә. Балаларҙың тамаша ваҡытында иғтибары ситкә китһә, уйнап булмай. Ашайҙар, һөйләшәләр, телефонда ултыралар. Бер сәғәт эсендә ҙур спектакль уйнаған кеүек энергияң сыға. – Тормошта Һеҙ ниндәй? Ҡайһы бер образдарҙы булдырғанда, үҙегеҙҙе һындырырға тура киләме? – Әлбиттә, ролде сығарғанда үҙеңә яҡын сифаттарын да эҙләйһең. Бөтөнләй үҙеңә оҡшамаған ролдәр ҙә була. Төрлө образдар кәрәк. Ҡаршылыҡтар булмаһа, үҫеп булмай. – Дублдәге артисыңдың эшен ҡарау ҡамасауламаймы? Әйтәйек, «Кредитҡа алынған ҡатын»да һеҙ Рушат Мөҙәрисов менән дублдә Искәндәрҙе уйнайһығыҙ. Икегеҙҙең эше лә режиссер талабына тура киләме? Сәхнә уйынығыҙҙа оҡшашлыҡтар, бер-берегеҙҙең ижади табыштарын файҙаланыуҙар бармы? – Була инде. Рушаттың үҙ табыштары, минең – үҙемдеке. Һәр актерҙың үҙ органикаһы. Мин Рушат кеүек була алмайым. Һәм был кәрәкмәй ҙә. Иң мөһиме – режиссер ҡуйған бурысты үтәргә. – «Нур» театрында ир-ат артистар ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарағанда күпкә әҙерәк. Ни өсөн егеттәр театрға килеп бармай икән? – Әлбиттә, ир-аттар етмәй. Был һөнәргә егеттәр уҡып та бармай, һуңғы махсус курста бер егет уҡыны, ул да театрға килеп етмәне. Әлеге ваҡытта ике спектаклгә репетициялар бара. Икеһендә лә егеттәр кәрәк. Әммә ниндәй шарттарға ла яраҡлашаһың. Иң мөһиме, илдәребеҙ тыныс булып, хеҙмәттәге ир-егеттәребеҙ иҫән-һау ҡайтһын. – «И вновь о любви» проекты тураһында һөйләгеҙ әле! Һеҙ уның актив ҡатнашыусыһы. Проекттың уңышы ниҙә, тип уйлайһығыҙ? Бик күп тамашасыһы булды, ни өсөн ул популярлығын юғалтмай? – Балаларға эйәреп, проект гел үҙгәрә, тулыландырылып тора. Фатирник форматында булыуы менән бик йәнле ул, йәштәрҙең фекерен тыңлап, уларға яҡын темалар һайлана. – Театрҙың бөгөнгөһө һәм киләсәге тураһында нимә әйтерһеҙ? Хыялығыҙ ниндәй? – Театрыбыҙ ҡаҙан кеүек ҡайнап тора. Уның тере тормошо туранан-тура бөгөнгө етәксебеҙ, директор Фирҙәт Фәрит улының әүҙем эшмәкәрлеге менән бәйле. Ул һәр саҡ хәрәкәттә, ҙур гастролдәр ойоштора, фестивалдәр белешә. Мәскәү, Ҡазан, Грозный, Махачкала – ҡайҙа ғына ижадыбыҙ менән таныштырмайбыҙ! Һуңғы йылдарҙа күп актерҙар маҡтаулы исемдәр алды. Хеҙмәтте таныу актерҙар өсөн бик кәрәк. Театрыбыҙға тағы ла күберәк матур, мәғәнәле спектаклдәр теләйем. Матур әҫәрҙәр яҙылһын. Спектаклдәребеҙгә тамашасы зал тултырып йөрөһөн. Театрыбыҙҙың киләсәге яҡты, данлы булһын! Айгөл ЮЛЪЯҠШИНА ""Тамаша"" журналы, 5-2025 й.",Театрҙың киләсәге яҡты булһын!,Мәҙәниәт,7896,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-10-31/teatr-y-kil-s-ge-ya-ty-bul-yn-4449167,2025-10-31T13:08:00+00:00
"Быйыл «Көҙ романтикаһы» халыҡ-ара классик музыка фестивале Башҡортостанда тәүге тапҡыр армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә уҙғарыла. Беренсе көн программаһында – маэстро Дмитрий Крюков етәкселегендәге Башҡортостандың дәүләт оркестры һәм танылған солистар: Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Асҡар Абдразаҡов, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Василий Ладюк, Беларусь Республикаһының атҡаҙанған артисы Оксана Волкова башҡарыуында һуғыш йылдарындағы яратҡан йырҙар. - Фестиваль Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған, һәм беҙ уны бөтәһенә лә яҡшы таныш һәм бер кемде лә битараф ҡалдырмаған йырҙар менән асабыҙ, - тип уртаҡлашты БР дәүләт оркестры директоры, Башҡортостандың халыҡ артисы Артур Нәзиуллин. Беҙ уларҙы әсә һөтө менән һеңдерҙек, һәм, минеңсә, уларҙы бергәләп йырлайбыҙ, илайбыҙ, юғалтыуҙарҙың әселеген иҫкә төшөрәбеҙ, һәм ғәҙеллек тантана итеүенә шатланабыҙ. 23 августа Совет майҙанында БР дәүләт оркестры менән бергә Бөйөк Британиянан саҡырылған ҡунаҡ — Пианист Фредерик Кемпф сығыш яһаны, ул Петр Чайковскийҙың беренсе фортепиано концертын башҡарҙы, ә концерттың икенсе бүлегендә Дмитрий Шостаковичтың билдәле «Ленинград» симфония яңғыраны. 24 августа ҡунаҡтар рус һәм башҡорт академия композиторҙар мәктәбенең симфоник шедеврҙарын ишетәсәк.",БР дәүләт оркестры директоры «Был йырҙарҙы беҙ әсә һөтө менән һеңдерҙек»,Еңеү,1280,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-23/br-d-l-t-orkestry-direktory-byl-yyr-ar-y-be-s-t-men-n-e-der-ek-4359636,2025-08-23T23:55:00+00:00
"– Ишғәле, Төркиәгә барып ял иткәнһең икән, оҡшанымы? – Ҡушғәле, ғәҙәти ял инде, һөйләрлек бер нәмәһе лә юҡ. Бына ошо көндәрҙә Бөрйәнгә барып ҡайттым – бына, исмаһам, сәйәхәт! Ғүмерҙә оноторлоҡ түгел! – Бөрйәндең тәбиғәте иҫ киткес шул! – Шулайын шулай, тик юлының рәте юҡ икән! Белорет районы Сермән ауылынан Бөрйәнгә еткәнсе хәлдән тайҙыҡ, соҡор-саҡыр күп. Берәү яғанан тотоп һелкетәме ни! Юл буйы Рәхимов бабайҙы әрләп барҙыҡ!","Элеп ала, һелкеп һала!",Юмор,428,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-03-20/elep-ala-elkep-ala-4165115,2025-03-20T15:00:00+00:00
"Саҡырғас сыҡмай сара юҡ, уҡытыусының әйткән һөйләмен таҡтаға яҙҙым, хәҙер уның ҡушыуы буйынса һәр һүҙгә һорау биреп ниндәй төркөмгә ҡарағанлығын аңлатырға тейешмен. .  Бер һүҙҙә туҡталып ҡалдым, һорау дөрөҫ, ни өсөн? Алдағы рус теле дәресендә лә һүҙ төркөмдәрен ҡабатлағанлыҡтан, руссаһын беләм, башҡортсаһын онотҡанмын. Асыуланған уҡытыусы ниндәй һүҙ төркөмдәрен белеүемде һорай, тулы яуап бирәм, быныһы хәтергә килмәй. Синыфташтарым көлөшә, мин иҙән ярығына төшөп китерҙәй булып торам, ахырҙа русса әйттем, көлөүҙән уҡыған класс бүлмәбеҙ шартлай яҙғандыр. Аҙна уртаһы, көн артыҡ һыуыҡ булмаһа ла, Баймаҡтың әсе еле маңлайға бәрә, хатта күҙҙе асырға ла ирек бирмәй. Нисек түҙәләрҙер бында йәшәгәндәр, ана остағы киҫелеш юлы эргәһендә еңелтә генә кейенгән ҡыҙ юлайҡан машина көтә. .   Алдан, боролоштан уҡ күҙ һала киләм, ҡиммәтле машиналар ҡыҙҙың ҡулын күтәреүенә иғтибар ҙа итмәй, янынан елдереп үтә генә. Боролоп артымды ҡарайым, артҡы урындар буш, тик тыңҡыслап йәшник, пакеттар тултырылған, пенсия алғандан һуң ҡала тиеп сабабыҙ, онон-майын, шәкәр-сәйен айға етерлек малдарға ем алып ҡайтырға тырышаһың, түләүҙәрҙән ҡалған аҡсаңа ҡарата. .   -Ултыртайыҡ баланы, еле үтә әсе бөгөн, -үҙем артҡа боролоп урын бушатырға тырышҡансы ҡартым уның янына боролоп туҡтаны. .    Матур йөҙө ҡыҙарынған, муйынына уралған шарфы боҙланып туңған үҫмергә тартым ҡыҙ, ингәс тә оҙаҡ йылына алмағандыр, аяҡтарына һылашҡан джинсыһы, ҡыҫҡа курткаһы йылы тотмағаны беленә. .   -Колледжда уҡыйһыңдыр, тәүге йылы ауырыраҡ инде, бөтә булған ауырыуҙар йәбешә, аҙаҡтан нығынаһың ул, ауырып киттеңме? - уның мышҡылдап барыуына, аҙна уртаһында ҡайтырға сығыуына, тигендән юлға сыҡмауын аңғарғайным, юл сумкаһы ла юҡ, йылы ла кейенмәгән. .     -Бөтөнләй ташлап ҡайтырға булдым, оҡшамай унда миңә, колледждан тура юлға сыҡтым, ятаҡҡа уҡыу мәлендә индермәйҙәр. .    -Әсәйең беләме һуң бөтөнләйгә ташларға йыйынғаныңды? .  -Юҡ, уҡый алмайым, ауыр тиермен. .    Был бала ниндәйҙер ауыр хәлгә юлыҡҡандыр тигән уйҙар килде, күҙ йәштәре аҡҡан баланы нисектер йыуатырға кәрәклеген белеп, ипләп кенә һораштыра башланым. Тәүҙә һөйләргә теләмәһә лә беҙҙең бөтөнләй сит яҡтарҙан килеүебеҙҙе белепме, асылды балаҡай. Бүлмәләш ҡыҙҙары уның тураһында йөрөмтәл икәнлеген егетенә алдап әйткәндәр икән, бөгөн егете уға был һүҙҙең дөрөҫ түгеллеген иҫбатлатырға теләгән, көскә ҡасып ҡотолоп юлға сығыуы, артынан насар һүҙҙәр ҡысҡырып ҡалған. .  Түгелеп илаған ҡыҙҙы йыуатырға теләп, уны уҡырға кире барырға, тик икенсе бүлмәгә күсереүҙәрен һорарға кәңәш иттем. .    -Үҙеңдең таҙа икәнлегеңде иҫбатларға тырышма ла, бысраҡҡа тағы ла нығыраҡ буялырһың, иң беренсе ни өсөн ҡыҙҙарҙың һинең турала ғәйбәт тартыуҙары тураһында уйла, бәлки уларҙың береһе ул егетте яратып йөрөйҙөр, арағыҙҙы бутарға тырышалар. Уларҙың бер нимә лә белмәүе мөмкин тағы ла, әйтәһең бит егеттән перегар еҫе сыға ине тип, үҙе һине һындырырға теләп уйлап сығарыуы мөмкин. Һәйбәт кеше түгелдер ул, оноторға тырыш уны, яҡын юлатма, ундайҙар үҙгәрмәйҙәр, аҙаҡ ғүмер буйы ыҙаланырһың. Ә өйҙә бер аҙ тынысланғас уҡырға кире бар, һөнәрле булыуың үҙең өсөн, тағы әйтерҙәр ҡыуылып ҡайтҡан тип, уҡый алманы тиерҙәр, кеше берҙе биш итергә әҙер тора. Әсәйеңдәргә лә ауыр булыр, һөнәрең булмаһа ҡайҙа барырһың, дүрт йыл тиҙ генә үтер ҙә китер, һин һылыу, аҡыллы ҡыҙһың, егеттәр табылыр, үҙ- үҙеңә һүҙ бир ҙә, уҡыуымды бөтөрмәйенсә егеттәр менән йөрөмәҫкә тип, сәмләнеп тырыш, бик яҡшы урынға ингәнһең, унда бер нисә профессияға эйә булырға мөмкин, әлбиттә үҙең тырышһаң. .   Үҙҙәренең ауылына боролған юл сатында төшөп ҡалды, һалҡын елдә юл сатында торған балаға ҡарап йәлләп ҡуйҙым, күтәрә алырмы иңенә тәүгә төшкән тормош һынауына, нескә күңеле ғәйбәт ағыуына бирешмәҫме, күпте күргән, донъяның әсәһен-сөсөһөн күргәндәр ҙә бөгөлөп төшкәндә. .     Үҙебеҙҙең юлға төшкәс тә был ҡыҙ тарыған хәлгә оҡшаш ҡатын яҙмышы иҫемә төштө. .    Ауылда эш булмағанлыҡтан ҡалаға килеп, ире вахтала алыҫ Себер яҡтарына йөрөп  эшләп, өй һала башланылар, үҙе эшкә төшкән, балаларын баҡсаға йөрөтә. Аҫта ике машинаға гараж, ике этажлы өйөм буласаҡ, тип хыялланды тормош иптәше. .   -Бик һәйбәт, күтәрә алырһыңмы ауырлығын, тинем уға. .   Аңламаны минең кинәйәле яуабымды, бәһлеүәндәй ир үҙенең көсөнә ышана ине, ҡатыны ла ышаныслы терәге, бәләкәй балалары әлегә ярҙамсы түгел, әммә бирешергә уйламай.   Тиҙ арала өйөн күтәреп эшләп сыҡтылар, өйҙәре ҡыйып баҡҡыһыҙ, тирә яғы гөл- сәскәләргә күмелгән, ҡатыны ла тырыш, ирем өйҙә юҡ, балаларым бәләкәй тип сәбәп тапманы, үҙе лә төпкә егелде. .   Өйҙәре нигеҙенә аят бағышлаған мәжлескә саҡырғас,  минең һүҙҙәремде иҫенә төшөрҙө, йәнәһе күтәрҙем өйҙө, ә мин уның шатлыҡлы мәленә күләгә төшөргөм килмәне, күсермә мәғәнәлә әйткәнемде аңламаған, ысынлап та күтәрә алманы ауырлыҡты. .   Харап көнләшә ине һылыу ҡатынын, һәр аҙымын телефон аша белешә, ҡапҡаларына, өйҙәренә видеокамералар ҡуйҙырған, ҡыҙыуыраҡ холҡо ла бар.    Вахтовик ҡатыны тураһындағы һәр көләмәсте, уйҙырманы ҡатыны тураһындалыр тигәнерәк ҡабул итә, йәберләй. Хатта ҡатынының таныҡлыҡ алып машина йөрөтөүенә лә ҡаршы, йәнәһе уйнашҡа йөрөйәсәк. .   Ауылдан сығып, йәһәт күтәрелеп, эштәре ыңғай барыуына,  күптәр көнләшкәндәрҙер, берәүҙәр ҡатыны тураһында ғәйбәт таратҡандар, кемдеңдер машинаһына ултырғанын күргәндәр. .    Эргәһендә бәлки ҡатыны булғандыр, юлайҡан ултырыуы ла мөмкин, әммә иренә был хаҡта ҡырҡҡа төрләнеп  хәбәр ишетелгән, өйҙә ҙур ғауға ҡупҡан. Ике ай ҡырҙа йөрөгән ир ышанамы инде ҡатынының аҡланыуына, тормоштары боҙолдо, хәҙер өйҙө бүлешә алмайҙар, балалар сертификаты ла ҡушылған, улар өлөшөн ир һанға һуҡмай, өйҙәренә индермәй ҙә, аҡсаһын ҡайтарырға ла теләмәй. .   Ялҡауҙарҙың хөсөтө, күрә алмаусылыҡтан, көнсөллөктән,  ниндәй матур ғаилә тарҡалды, үҙҙәре Себер сығып эшләргә лә теләмәйҙәр, тормоштары ыңғай барғандарҙан да көнләшәләр. Һүҙ таратыусы бер ҙә үҙенең боҙоҡлоғон танырға теләмәй, йәш саҡтарында яңғыҙ ҡатындарҙың тәҙрә сиртеүен онотҡандыр ҙа, уның һүҙен таратыусылар үҙҙәре таҙамы, гонаһлы булыуҙарынан ҡурҡмайҙармы. Бәлки үҙе ҡатынға күҙ һалғандыр, ҡаты яуап ишетһә үсләшеп һөйләүе лә мөмкин. Һүҙ таратыусыға ни өсөн, һорауын бирелһә лә уның ниндәй төркөмгә ҡарауын билгеләүе лә ауыр бындай осраҡта. .   Үҙ мәртәбәһен генә уйлаусы ир ҙә үҙенә үҙе бындай һорауҙы биргеһе килмәйҙер, имеш ғорурлығы ҡушмай. Бында ҡатынды ғәйепләүе еңел, ғәйбәткә сәбәп биргән, ул аҡтан-аҡ, пактан-пак. .   Тормошта иң ауыр һорау булып ҡалыр инде, ни өсөн һорауы. Гөлдәр әбей.",Ни өсөн? Хикәйә. Гөлдәр Кәлимуллина,Хикәйә,6396,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-02-21/ni-s-n-hik-y-g-ld-r-k-limullina-3151588,2023-02-21T14:11:00+00:00
"Вы можете отдать свой голос по бесплатному номеру до 10 августа включительно. Работа художника называется «Семья – наше наследие в будущее». Изображение нанесено на фасаде дома на Комсомольской улице в г. Уфе. Для того, чтобы отдать голос за работу Лили Молчановой (Синюковой) звоните (звонок бесплатный) и набирайте номер ""1"" и решетку. Голосуйте за участника из Башкортостана!",Фестиваль стрит-арта Приволжского федерального округа «Форм» выходит на финальный этап – экспертное и народное голосование.,Яңылыҡтар,378,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-08-12/festival-strit-arta-privolzhskogo-federalnogo-okruga-formart-vyhodit-na-finalnyy-etap-ekspertnoe-i-narodnoe-golosovanie-3881633,2024-08-12T11:38:00+00:00
"- Ирина Евгеньевна, Республиканский кардиологический центр ежегодно участвует в конкурсе ""Лучшие товары Башкортостана"".  Что это дало центру? - Да, действительно РКЦ уже десять лет активно участвует в Республиканском конкурсе ""Лучшие товары Башкортостана"", который является частью престижной программы ""100 Лучших товаров России"". Этот многолетний опыт участия и победы в различных номинациях стал важной вехой в истории Центра и оказал значительное влияние на его развитие и благополучие пациентов. Участие в конкурсе дает Республиканскому кардиологическому центру возможность продемонстрировать свои достижения и высокие стандарты медицинских услуг. Награды, полученные в ходе конкурса, подтверждают качество работы команды и эффективность внедряемых технологий. Это, в свою очередь, создает положительный имидж учреждения и усиливает доверие со стороны пациентов и медицинского сообщества, что крайне важно в сфере здравоохранения. - Что этот конкурс дал врачам, сотрудникам центра? - Сотрудники Республиканского кардиологического центра имеют уникальную возможность профессионального роста и признания их труда. Конкурс способствует повышению морального духа коллектива, так как сотрудники видят, что их усилия и бережное отношение к пациентам ценятся на высоком уровне. Это создает не только конкурентную атмосферу, но и стимулирует команду к внедрению новых методов работы, инновационных подходов и повышения качества медицинских услуг. Кроме того, награды и признание на таком уровне открывают новые горизонты для карьерного роста, позволяя сотрудникам чувствовать себя частью успешного и динамично развивающего кардиологического сообщества. - Конкурс ""Лучшие товары Башкортостана» направлен, прежде всего на потребителей, наших граждан.  Какая польза от Вашего участия в этом конкурсе для пациентов? - Польза для пациентов, безусловно, является одним из главных достижений участия в конкурсе. Во-первых, наличие наград и высоких оценок способствует повышению уверенности пациентов в том, что они получают квалифицированную помощь. Во-вторых, акцент на улучшение качества услуг на основе конкурсных требований приводит к внедрению новых методов диагностики и лечения, что непосредственно сказывается на эффективности подходов к лечению. Кроме того, участие в конкурсе создает стимул для постоянного обучения медперсонала и повышения квалификации, и это гарантирует, что пациенты будут получать квалифицированную медицинскую помощь в нашем кардиологическом центре. Это также обеспечивает более персонализированный подход к каждому пациенту, что особенно важно в кардиологии, где индивидуальные особенности играют важную роль в выборе методов лечения. - Вы, как руководитель республиканской медицинской организации, как оцениваете важность участие в этом конкурсе? - Конкурс предлагает площадку для обмена опытом с другими учреждениями здравоохранения, что позволяет внедрять лучшие практики и инновационные подходы в лечении сердечно-сосудистых заболеваний. Все это не только улучшает качество медицинской помощи, но и увеличивает доступ к новым технологиям и методам лечения для пациентов. Таким образом, десятилетнее участие Республиканского кардиологического центра в конкурсе ""Лучшие товары Башкортостана"" стало важным этапом не только для самого учреждения, но и для благополучия его пациентов. Победы в конкурсе символизируют высокие стандарты качества, нацеленность на постоянное развитие и готовность идти навстречу современным вызовам в области кардиологии, что напрямую влияет на здоровье и жизнь жителей Башкортостана. Мы не останавливаемся и идем вперед.",Республиканский кардиологический центр: 10 лет побед ради здоровья пациентов,Яңылыҡтар,3572,https://amanat.su/articles/novosti/2025-04-17/respublikanskiy-kardiologicheskiy-tsentr-10-let-pobed-radi-zdorovya-patsientov-4202899,2025-04-17T16:51:00+00:00
"Абдурешит Джеппаров16 март Кырымның Карасубазар (Белогорски) районында Мәскәүдән билгеләнгән мәхкәмә ""Кеше хокуклары Кырым төркеме"" координаторы Абдурешит Джеппаровны 15 тәүлеккә сак астына алу карары чыгарды һәм ул сак астына алынды. Аны 2019 елның августында интернетта ""наци символикасын актив демонстрацияләүче"" биш минутлык видео чыгаруда гаепләделәр. Адвокат Эмине Авамилевасүзләренчә, Джеппаров мәхкәмәдә ул интернет сәхифәсенең чыннан да үзенеке булуын һәм анда ул видеоны урнаштырганын, ләкин аның пропаганда түгел, ә аңлату булганын әйткән һәм ""максаты — наци символикасын күрсәтү түгел иде"", дигәнАвамилева Джеппаровны кулга алу карарын шикаять итәчәген белдерде.16 март иртәсендә куәт структуралары хезмәткәрләре Абдешит Джеппаров йортында тентү уздырган. Аның бертуганнары Мөхәммәт Али Джеппаровһәм Февзи Якубовта тоткарланган, аларның кайда булганнары әлегә билгеле түгел. Русия Кырымны аннексияләгәннән соң 2014 елның 27 сентябрендә Карасубазарда Абдурешит Джеппаровның улы Ислям Джеппаровны (ул чакта 18 яшь) һәм аның туганнан туганы Джевдет Ислямовны (ул чакта 23 яшь) көндез униформадагы кешеләр урлаган иде. Әлегә кадәр алар хакында бер хәбәр дә юк. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда хокук яклаучы Абдурешит Джеппаров сак астына алынды,Яңылыҡтар,1583,https://www.azatliq.org/a/31757776.html,2022-03-17T12:18:37+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Александра Авдееваны республиканың Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләү тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Быға тиклем ул ведомство етәксеһе урынбаҫары вазифаһын биләне. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республика Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитетының элекке рәйесе Артур Дәүләтшин 2 айға ҡулға алынды. Ул Благовещенда коммерция ойошмаһының күмәртә-бүлеү үҙәген төҙөгән компания вәкиленән 2,5 миллион һум аҡса алыуҙа ғәйепләнә. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Тағы бер ҡатын-ҡыҙ — етәксе,Яңылыҡтар,543,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/ta-y-ber-atyn-y-et-kse-4068383,2024-12-26T17:29:00+00:00
"Апайым бәләкәй саҡтан сибәр булды. Бер әсә менән бер атанан тыуғанбыҙ, тик ул миңә ҡарағанда күпкә һылыуыраҡ, һомғолораҡ ине. Бәләкәйҙән ул үҙенең матур икәнлеген яҡшы белде һәм бының менән бик оҫта файҙалана ине. Кем матур ғына баланың һорау-теләктәрен үтәмәһен инде? ! Балалыҡ менән бер аҙ йәнем көйөп, ҡайһы берҙә көнләшһәм дә, быға әллә ни иғтибар итмәҫкә тырыша инем. Ә бына танауға еҫ инә башлағас, ысын проблемалар башланды. Сибәр апайыма ғашиҡ булмаған егеттәр ҡалманы. Кемде теләй, шуны һә тигәнсә үҙенә ҡаратып ала торғайны. Апайым менән бергә булһаҡ, миңә егеттәр менән танышыуға бер мөмкинлек тә булманы, барыһы ла тик уны күрҙе. Юҡ, мин дә төшөп ҡалғандарҙан түгел, йәмһеҙ ҙә түгелмен, тик бына апайымдың һылыулығы барыһын да ҡаплай ҙа ҡуя шул. Шуға күрә апайымдан ситләшеп, әхирәт ҡыҙҙарым менән йөрөй башланым. Тик бында ла Ғәлиә апай тынысланманы. Ул барыбер яңылыш ҡына килеп сыға ла, минең егеттәрҙе шунда уҡ үҙенә ҡаратып ала ине. Ҡайтып илайым, әсәйемә һөйләйем. Әсәйем уның менән һөйләшеп ҡарай, ә ул иңен генә һикертә. Үҙҙәре миңә ҡарай бит, мин бер нимә лә эшләмәйем, уларҙың кәрәге юҡ, – тип көлә ине. Үҫеп еттек. Мин үҙебеҙҙең ҡалала уҡыу йорттары булһа ла, баш ҡалаға уҡырға киттем. Әлбиттә, был апайымдан йырағыраҡ булыр өсөн шулай эшләнде. Һәм бик дөрөҫ аҙым булды. Институтта уҡыған йылдарҙа һәйбәт кенә егет менән таныштыҡ. Йыл ярым самаһы матур итеп дуҫлашып йөрөгәндән һуң, уртаҡ киләсәк, өйләнешеү тураһында уйлай башланыҡ. Ул мине тыуған яғына алып ҡайтып ата-әсәһе менән таныштырҙы. Яңы йыл алдынан уны алып ҡайтып таныштырыр өсөн минең дә сират етте. Апайым арҡаһында бер аҙ тулҡынланһам да, һөйгәнемә ышанып, уны туғандарым менән танышырға алып ҡайттым. Уны күреп ҡалыу менән Ғәлиә апайым үҙенекенә тотондо. Күҙҙәренә ҡарап йылмая, үтеп киткәндә яңылыш ҡына ҡағыла. Асыҡтан-асыҡ эш итмәһә лә, уның үҙен өҫтөн тойоуы, егетемдең уға булған иғтибары оҡшай ине. Ышанаһығыҙмы-юҡмы, килеүенең икенсе көнөндә һөйгәнем мине ташланы! Шул саҡтағы ғәрләнеп илауҙарым. Юҡ, әлбиттә, Ғәлиәгә лә ул һис тә кәрәк түгел ине. Мине ташлау менән уға ҡарата булған иғтибары юғалды. Әсенеп-әсенеп илауыма иһә: Хәҙер ташлауы яҡшыраҡ, барыбер ышаныслы кеше түгел ине бит, – тигән булды. Апайыма ныҡ үпкәләнем ул саҡта. Ике йыл самаһы бөтөнләй аралашманым уның менән. Әсәйемдең өгөтләүе буйынса ғына кире дуҫлашып киткәйнек. Икебеҙ ҙә 25-те үткәнбеҙ, тынысландыҡ, әҙерәк аҡыл да ултырғандыр. Апайым башҡаса улай ҡыланмай ине, мин дә тәүге бәхетһеҙ мөхәббәттән һуң, етди мөнәсәбәттәр тураһында уйламай башланым. Ә Ғәлиәнең ул саҡта йөрөгән егете булды, эштәре өйләнешеүгә табан барғаны аңлашылды. Көтмәгәндә апайым әхирәте менән аварияға эләкте. Уларҙың машинаһына иҫерек водитель килеп бәрелеп, ҙур бәлә яһай яҙҙы. Водитель урында йән бирҙе, апайым менән әхирәте ауыр хәлдә дауаханаға оҙатылды. Шөкөр, икеһе лә иҫән ҡалды. Әхирәтенең эске органдары зыян күрһә, апайымдың. бите. Бәрелеш тап уның матур битенә тура килә, маңлай һөйәктәре, танауы һына, быяла битен тиҫтәләгән урындан йәрәхәтләй. Дауаханала байтаҡ ятырға тура килә уға. Тәүге ай йөҙөнән бинттар төшмәне, ә яралары төҙәлә башлағас, уларҙы алдылар һәм бөтәһе лә ах итте. Ғәлиәбеҙҙең матур йөҙөнән бер нәмә лә ҡалмаған. Буйынан-буйынса яра эҙе, кәкерәйгән танау, битенең бер яҡ яртыһы өҫтәрәк, икенсеһе аҫтараҡ, алмалай ирендәре бер нисә урындан йыртылып тегелгән. Ҡыҫҡаһы, бер мәлдә ул сибәркәйҙән бик ямаҡ кешегә әйләнгән дә ҡуйған. Ғәлиәнең илауҙары. Ныҡ көйөндө, ҡайғырҙы, депрессияға һалышты. Инде өйләнешәбеҙ тип йөрөгән егете лә, уның ҡиәфәтен күргәс, ташланы. Шул саҡта: Үҙенең әле ташлауы яҡшы инде, барыбер ышаныслы булмаҫ ине тип әйткем килде лә бит, саҡ телемде тыйҙым. Эйе, нисек кенә оят булмаһын, кешеләргә белдермәһәм дә, был хәлгә эстән мин ҡыуандым. Башымдан насар уйҙарҙы ҡыуырға тырышһам да, булмай, күңелемдең бер мөйөшөндәге тауыш тантана итә: Ул хәҙер сибәр түгел, ул башҡаса минең егеттәремде тартып ала алмаясаҡ! Бар көсөмдө һалып, апайыма ярҙам итергә тырышам. Йөҙөн нисек тә матурыраҡ итер өсөн операция эшләргә кәрәк, бының өсөн аҡса йыйышам. Уға рухи яҡтан ярҙам булырға теләйем. Ул әле шул тиклем төшөнкөлөккә бирелгән, йәшәгеһе лә килмәй. Ниндәй генә операция эшләһә лә, элекке матурлығын ҡайтара алмаҫы билдәле. Быны үҙе лә аңлай. Егеттәр, дуҫтары менән аралашмай, эшен ташланы, өйҙән сыҡмаҫ булды. Бар туғандар уны ҡеүәтләп торабыҙ, әммә эстән генә: Шул кәрәк ине һиңә, апай тигән уй китмәй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Апайым һөйгәнемде үҙенә ҡаратҡайны.,Йәмғиәт,4505,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-14/apayym-yg-nemde-en-arat-ayny-4578030,2026-02-14T09:20:00+00:00
Башҡортостан уҡытыусыларының республика август кәңәшмәһе быйыл Стәрлетамаҡта уҙғарыла. Был хаҡта дүшәмбе хөкүмәттең Республика идара итеү үҙәгендәге оператив кәңәшмәһендә Башлығы Радий Хәбиров белдерҙе.,Башҡортостан уҡытыусыларының республика август кәңәшмәһе быйыл Стәрлетамаҡта уҙғарыла,Яңылыҡтар,202,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-21/bash-ortostan-u-ytyusylaryny-respublika-avgust-k-shm-e-byyyl-st-rletama-ta-u-aryla-3776179,2024-05-21T11:47:26+00:00
"Кефе портында янгынфикерләрУкраина Һава көчләре итәкчесе Николай Олещук Кефе (Феодосия) портында ""Новочеркасск"" десант корабын имердек дип белдерде. ""Русия флоты кечерәя! ""Москва"" крейсеры артыннан ""Новочеркасск"" зур десанты корабы китте. Һава көчләре пилотларын һәм башка бөтен катнашучыларны төгәл эше өчен рәхмәт белдерәм"", дип язды Олещук. Аннексияләнгән Кырым башлыгы Сергей Аксенов Украина кораллы көчләренең Кефе портына һөүменраслады. Аның сүзләренчә, детонация туктаган, янгын контрольгә алынган. ""Бу урында бөтен профиль хезмәтләр эшли. Берничә йортта яшәүчеләр күчереләчәк"", дип язды Аксенов. Русия саклану министрлыгы Украина кораллы көчләренең ""Новочеркасск"" десант корабына һөүмен раслады. РИА ""Новости"" хәбәр итүенчә, корабка зыян килгән. Шулай ук Русия хәрбиләренең Украинаның ""Новочеркасск"" корабына ракет ибәргән ике Су-24 очкычын бәреп төшерүе дә белдерелә. ""Новочеркасск"" десант корабы, архив фотосыУкраина кораллы көчләре спикеры Юрий Игнат украин хәрби очкычларын бәреп төшерүне мәгълүматын кире какты. Һөүм ракетлары белән башкарылды диде. Аннексияләнгән Кырым башлыгы Сергей Аксенов Кефе портына һөүм нәтиәсендә бер кеше һәлак булды, ике кеше яраланды дип язды. Кефе - аннексияләнгән Кырым ярымутравының көньяк-көнчыгышында урнашкан. Акъярга украин һөүмнәреннән соң аның портына Кара диңгез флоты корабларының бер өлеше китерелгән иде. Янгын чыккан Кефеның портында 9 причал, нефть саклау өчен 18 резервуар бар. Терминалның куәте 250 000 тонна сакларга һәм елына 12 млн тоннага кадәр нефть ташырга мөмкинлек бирә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия Украина кораллы көчләренең ""Новочеркасск"" десант корабына һөүмен раслады",Яңылыҡтар,1635,https://www.azatliq.org/a/32747507.html,2023-12-26T06:52:28+00:00
"2024 йылдан илебеҙ мәктәптәрендә хеҙмәт буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһы уҙғарыла башлай, тип хәбәр итә Рәсәйҙең Мәғариф министрлығы. Ул «Йорт мәҙәниәте, дизайн һәм технология», «Техника, технология һәм техник ижад», «Мәғлүмәт хәүефһеҙлеге» һәм «Робот техникаһы» йүнәлештәрен үҙ эсенә ала. Хәбәр иткәнебеҙсә, быйылғы уҡыу йылында Башҡортостанда яңы фәндәр — Ватанды һаҡлау һәм именлек нигеҙҙәре (ОБЗР), хеҙмәт (технология)индерелде. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Рәсәйҙә мәктәп уҡыусылары өсөн хеҙмәт буйынса олимпиада үткәрелә,Яңылыҡтар,861,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-04/r-s-y-m-kt-p-u-yusylary-s-n-he-m-t-buyynsa-olimpiada-tk-rel-3911825,2024-09-04T16:24:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта бүген Курски өлкәсенең Белов районында яшәүчеләрне эвакуацияләячәкләре хәбәр ителде. Район башлыгы Николай Волобуев район халкына китәргә кушты, ""вазгыять бик киеренке"" диде. Башкортстан Курски өлкәсеннән эвакуацияләнүчеләрне үзендә кабул итәргә теләк белдерә. Бу хакта бүген, 12 августта, хөкүмәт киңәшмәсендә республика башлыгы Радий Хәбировәйтте, дип иткерә""Башинформ"". ""Курски өлкәсендә ниләр булуын күрәсез. Вазгыять авыр. Курски өлкәсе итәкчелеге белән элемтәгә чыктык. Без Курски өлкәсендә яшәүчеләрне кабул итәргә әзер, дидем. Бу - безнең төп бурыч"", дигән ул. Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының 11 августка биргән мәгълүматына күрә, Курски өлкәсеннән 84 мең кешеэвакуацияләнгән. Шул ук вакытта бүген Курски өлкәсенең Белов районында яшәүчеләрне эвакуацияләячәкләрехәбәр ителде. Район башлыгы Николай Волобуев район халкына китәргә кушты, ""вазгыять бик киеренке"" диде. Шул ук вакытта күп санлы видеоларда ирле халык эвакуацияләнүгә ярдәм булмавыназарлана. Украина кораллы көчләренең даими хәрби бүлекчәләре Курски өлкәсенең Суджа районына 6 августта үтеп керде. Русия блогерлары Украина хәрбиләренең Курски өлкәсендә берничә авылны яулап алуыниткерде. Төбәктәфедераль дәрәәдәге гадәттән тыш хәлигълан ителде, кешеләрне эвакуациялиләр. Украина кораллы көчләренең Курски өлкәсендәге операциясе сугыш башыннан бирле Русия ягында булган иң зур хәрби бәрелеш булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан Курски өлкәсеннән эвакуацияләнгәннәрне үзендә кабул итәргә әзер булуын белдерде,Яңылыҡтар,1548,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-kurski-olkasennan-evakuatsiyalangannarne-uzenda-kabul-itarga-azer-buluin-belderde/33075666.html,2024-08-12T15:06:58+03:00
Элек аллергияның нимә икәнен дә белмәй инек. Ә хәҙер? Уны дауалауҙың иң һөҙөмтәле тәбиғи сараларының береһе – көрпәләр (отруби). Иң ябайҙары. Улар организмды зарарлы матдәләрҙән һәм аллергендарҙан таҙартырға ярҙам итә.,Аллергиянан ярҙам итә,Сәләмәтлек,218,https://henek.info/articles/----+-+/2025-04-02/allergiyanan-yar-am-it-4180790,2025-04-02T13:00:00+00:00
"У каждого из нас эта поездка оставила яркие впечатления, положительные эмоции. Ранним утром на комфортабельном автобусе выехали  мы в количестве 57 человек из райцентра Калтасы, одержимые особым чувством вдохновения увидеть неизведанное и  прекрасным настроением. В поездку собрались самые уважаемые люди. Среди них те, кто не первый год посещает клуб по интересам «Рукодельница», созданный при районной библиотеке: Людмила Владимировна Ермолаева, Рита Римовна Турицына,  Нафиса Гайсиновна Хабибуллина, Людмила Александровна Климовских. На их счету очень много дел по поддержке бойцов СВО, они вяжут носки, плетут маскировочные сети, готовят лапшу, окопные свечи, пишут проникновенные письма на фронт солдатам. На этот раз многие изъявили желание поехать семьями. Среди них Галина Ильчибаевна и Дмитрий Асылгареевич Комурбаевы, Ирина Валентиновна и Олег Евгеньевич Русиевыиз деревни Тюльди, Зинатуллины, Закирова Сария с правнуком Марком. Среди участников были активисты из Кельтеевского филиала Калтасинского центра активного долголетия: председатель совета ветеранов деревни Кельтей Адабия Идрисовна Ибаева, участники вокального ансамбля «Молодушки» Мария Татыевна Кутлубаева, Лидия Григорьевна Савельева, Валентина Алексеевна Парфенова, Ирина Сергеевна Мурзина и учителя Кутеремской средней школы, которые занимают самую активную жизненную позицию в различных мероприятиях и акциях по благоустройству села. Не остались в стороне и участники творческого коллектива «Вдохновение» села Краснохолмский, победитель многих спортивных соревнований Марьям Маснавиевна Насырова и любитель хореографии Зиля Назиповна Рахимова. В нашей поездке принимала участие и победитель всероссийского конкурса «Лучший учитель России», бывший директор Киебаковской основной общеобразовательной школы  Людмила Леонидовна Тамиева. С нами был прекрасный  гид Константин из города Бирск с баяном, хорошо известный как победитель проекта «Поём на кухне всей страной» на первом канале российского телевидения, он является аккомпаниатором ансамбля «Калинушка». И первое, что наши участники экскурсии совершили, въехав в этот удивительный по красоте район -это  сделали памятные снимки на смотровой площадке в микрорайоне «Молодежный» села Караидель, откуда открывается вид на окрестности. Стоя на одном месте, можно увидеть и получить цельную картинку того, как выглядит Караидель с высоты птичьего полета. Также стоит отметить скалу-видовку на берегу реки Караидель и скалу желаний. Красивая беседка из натурального природного камня удачно вписывается в ландшафт.  Смотровая площадка стала не только интересным туристическим объектом, но и памятным местом, куда приходят на свидание влюбленные и фотографируются молодожены. Участникам экскурсии с первых минут  пребывания сразу стало понятно,  что  Караидельский район предлагает разнообразие возможностей для отдыха на природе, включая рыбалку, походы и любование пейзажами. Я лично, автор этих строк, словно во второй раз побывала на Алтае, где довелось мне увидеть красивейшую часть России, соприкоснуться с ее природой и самобытностью. Всю дорогу до села Байки, где расположен районный историко-краеведческий музей, гид Константин все рассказывал и рассказывал различные истории. Мы узнали, что Байки-одно из самых старинных поселений района. В былые годы село имело статус административного центра волости и района. Музей расположен в бывшей школе, в одном из кирпичных домов, построенных в 1897 году. Прилегающая территория музея благоухает цветами и находится в окружении вечнозеленых деревьев. Участников экскурсии встретили директор музея  Тагир Муниров, методист Юлия  Никулина, заслуженный работник культуры Республики Башкортостан Фингат Хаматов  и участница фольклорного коллектива Зиля Рахматова. Поприветствовав гостей,  Тагир Агзамович напомнил историю создания учреждения, рассказал о том, какой путь за 20 лет проделали его сотрудники, чтобы сегодня музей славился и за пределами родного района. «В наших фондах находятся 1820 экспонатов. Среди них палеонтологические, археологические, нумизматические, этнографические коллекции, собрания книг, фотографий, образцы продукции местных предприятий, личные вещи известных людей и многое другое», -сказал Тагир Агзамович. В музее имеются кистени и каменные ядра для пушек, восьмигранные гири, кандалы, монеты с 1800 года и даже дамский наган, зуб и бивень мамонта, глиняная посуда с Байкинской стоянки и многое другое. Экспонаты размещены в шести основных залах, которые наши участники с большим интересом посетили, осматривали выставки, посвященные бойцам СВО, писателю Гаяну Лукманову, Герою России Владимиру Алимову, который, к слову, подарил музею парадную форму полковника авиации с копией всех своих регалий. Мы увидели и прочувствовали, что музей, в котором мы побывали, собрал под одной крышей богатейшее наследие своего края, где каждый экспонат -это не просто вещь, а история, живая память о людях, событиях и традициях. Сотрудники с гордостью говорят, что музей за два десятка лет превратился в центр культурной жизни, где проходят экскурсии, лекции и мастер-классы. Встреча сотрудников музея в деревне Байки с участниками нашей поездки подарила нам возможность погрузиться в прошлое, открыла новые грани известного и умение познавать неизведанное. Главным подарком в наш адрес  стало музыкальное выступление гармонистов, под наигрыши которых все с большим удовольствием танцевали. Далее предполагался длинный путь до Павловского водохранилища, на берегу которого был расположен санаторно-оздоровительный комплекс «Звездный», на красивейшем полуострове, с трех сторон окружен водой. По программе здесь был организован обед. Нас радушно встретил организатор  по спорту и культуре активного отдыха Леонид  Владимирович Байрамалов, потом он нас сопровождал на теплоходе «Москва» и пригласил на второй этаж в столовую. Повара подготовили питательный стол, состоящий из вкусного грибного супа, картофельного пюре с курочкой, салата из помидоров и лука, ароматный чай, компот с тортиком. Далее состоялась прогулка по Тропе здоровья и посещение пляжа, мы купались в зеркальной воде и получили от этого истинное наслаждение. Теплый солнечный деньспособствовал этому. Прогулки на катере или теплоходе пользуются большой популярностью в оздоровительном комплексе. Всем хорошо известно, что такое путешествие и свежий отдых заряжает положительной энергией. Водная поездка на теплоходе «Москва»  стала для всей нашей группы незабываемой. От экскурсовода Леонида Владимировича, который работает здесь не первый год, мы узнали, что на территории Клуба активного отдыха «Звёздный» в старину располагалась Ельдякская крепость. Она была основана казаками в 1730 годах для наблюдения за Сибирским трактом. Поселение насчитывало более четырехсот дворов, здесь были церковь, школа. Казачья крепость ушла под воду, когда заполняли чашу Павловской ГЭС. В зону затопления попали многие деревни. Весной, когда вода уходит, на дальней стороне полуострова  обнажаются фундаменты каменных глыб. «А еще, рассказывают, слышат здесь порой колокольный звон той самой погибшей церкви», - сказал наш экскурсовод. Леонид  в этой поездке стал для нас другом, товарищем, знающим об этих местах очень много, он рассказывал истории, легенды на одном дыхании и делился собственным опытом. Кстати, в этом месте после окончания речного училища работал  Виталий  Ахтариевич Апсаликов, бывший глава сельского поселения Старояшевский сельсовет Калтасинского района, который был в нашей группе, и поделился своими впечатлениями. Леонид провел с нами конкурс «Минута славы», в котором  мы принимали самое активное участие, особенно дети. Пели задушевные песни под баян Константина, слушали и  в его исполнении народные песни. Кружили хоровод, танцевали. В Караидельском районе, как нигде, чувствуется дыхание истории: не до конца изученные и потому особо привлекательные стоянки древних людей, старинные мавзолеи, Екатерининская дорога, по которой в Сибирь шли каторжники, земля, где били копытами кони пугачевцев и советские отметины-спецпоселения репрессированных. И все это неспроста привлекает множество туристов со всех уголков нашей необъятной страны. Наша поездка в этот сказочный край состоялась  благодаря председателю районного совета ветеранов войны и труда Дамира Хузина. Отзыв о поездке Хисамовой Раили Зиннуровны: «Очень интересная была прогулка на теплоходе. И гид, и аниматоры - супер!  И песни, и танцы, и истории со времён Салавата Юлаева, башкирского сына нашего народа». Зоя Валеевна Максимова, председатель районного совета женщин, член президиума районного совета ветеранов.",Краски лета.,Аңлатма,8548,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/kraski-leta-4493452,2025-12-04T14:28:00+00:00
"Камил СәмигуллинДүшәмбе Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте корылтаенда мөфти булып янә Камил Сәмигуллинсайланды. Соңгы вакытта аңа карата тәнкыйть артты. Иң шау-шу тудырганы Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Равил Гайнетдиннең Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка язганмөрәәгатенәбәйле булды. Социаль челтәрләрдә дә моңа бәйле бәхәс бара. Мисал өчен, Рәсим Хәбибуллинмоны фетнә дип атаучылар белән килешми һәм бу хакта битендә дә язды: Ленар Мифтахныкыисемле кулланучы Равил Гайнетдин Татарстан эшенә кысылмаска тиеш дигән фикердә. Моннан сигез ел элек 28 яшендә беренче тапкыр рәис булып сайланган Сәмигуллин төп максат итеп бердәмлекне ныгыту булачагын әйткән иде. Сайланганда мыштым кына күренсә дә, баштарак чорларда ул шактый кыю эшләде. Хәтта мөселманнарның хокук бозылуын тикшерүне сорап Татарстан прокурорына мөрәәгатьиткән иде. Соңрак хакимият аны үз максатларында куллана башлады. Русия тарафыннан басып алынган Кырымга да сәфәр кылды. Татарстанның беренче мөфтие Габдулла Галиулла элегрәк Азатлыкка дини һәм милли идея өчен бәйсез рәвештә эшләүче диния нәзарәтен хакимият үз кулына төшерүенәйтте. Мөфтиятнең аппарат итәкчесе итеп хәрби кешебилгеләнүедә күпне сөйли. Сәмигуллин рәис булып сайлангач нәрсәләр эшләнде, нәрсәләр игътибар читеннән калды? Нинди казанышлар һәм кимчелекләр бар? Азатлык шул хакта фикерләр туплады. Сәясәт белгече Руслан Айсинсүзләренчә, мөфти татарлык белән бәйле эшләргә шактый игътибар бирде. Шул ук вакытта ул кайбер эшләрне аңа эшләве иңел түгел дигән фикердә. Руслан Айсин""Мәскәүнең төрле ягыннан басым бара һәм шуңа татарга булган барлык милли институтларны тупларга, көчәйтергә кирәк. Нәзарәт тә шул институтларның бер өлеше булып тора. Без барыбыз да аларга ярдәм итәргә һәм эшчәнлегендә катнашырга тиешбез. Аларның һәрберсе кыйммәтле, чөнки республиканы бетерүгә кадәр барып итәргә мөмкин. Шул вакытта милләтебез бу институтларга баганаларга кебек таянырга тиеш булачак. Православларга дәүләт тулаем ярдәм күрсәтә. Мөселманнарга авыррак, чөнки каршы чыгучылар бик күп. Аннары мәдрәсә-мәктәп темасы катлаулы. Мозаффария мәдрәсәсе тирәсендә вазгыять иңел түгел, юридик проблемнар бар. Урыс православ чиркәвендә бу ресурсларның барысы да бар. Алар дәүләтнең бер канаты. Шуңа бар мөмкинлекләр дә бирелә. Бәлки безгә үзебезнең хокукларыбызны яклау өчен эшләргә һәм каты торырга кирәктер"", ди ул. Айсин мөфти тарафыннан эшләнгән һәм эшләнмәгән эшләрне түбәндәгеләргә бүлә. Эшләнде: Эшләнмәде: Журналист Искәндәр Сираификеренчә, бүгенге көндә мөфти Камил Сәмигуллин бар тарафны да канәгатьләндерә. Искәндәр Сираи""Эшләмәгән эшләрен дә ул үзе генә эшли алмый. Дәүләт ярдәм итәргә тиеш. Шул ук мәктәпләр ачуга килгәндә, аның татар-мөселман кызлар мәктәбе һәм татар-мөселман малайлар мәктәбе ачу планы бар. Шуңа тагын дүрт елга сайланыр һәм эшләмәгән эшләрен эшләп бетерергә һәм милләткә хезмәт итәргә мөмкинлеге булыр дип уйлыйм. Эшләнде: Эшләнмәде: Ислам белгече Ринат Мөхәммәтов Сәмигуллин әлеге вазифага килгәндә аның минимум һәм максимум програмнары бар иде дигән фикердә. Ул минимум програмы үтәлде дип саный. Ринат Мөхәммәтов""Сәмигуллин килгәндә вазгыять катлаулы булды, ул мөфти Илдус Фәиз урынына килде. Фәизгә һөүм булды, аның урынбасары Вәлиулла Якъгуб үтерелде. Террорчылык, экстремизм белән бәйле сәер хәлләр күзәтелде. Республика тирәсендә сәяси яктан болытлар куера барды. Сәмигуллин шул вакытта килде һәм үзенә йөкләнгән минимум програмын үтәде. Эшләнде: Эшләнмәде: Русия ислам институты доценты Наил Гариповмөфти шактый креатив булды һәм республика итәкчелеге һәм шәхсән Татарстан президенты белән тыгыз элемтәләр булдырды дип саный. Наил ГариповЭшләнде: Эшләнмәде: Фәридә ГабидуллинаТатарстанда Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә гаепләнеп төрмәләргә утыртылган мөселманнарның әниләре мөфтидән бернинди ярдәм булмавын әйтә. Бу көннәрдә берничә ана мөфти белән очрашуга өметләнеп Диния идарәсенә хат та керткән. ""Татарстан мөфтияте улларыбыз хәле белән таныш. СИЗОларга килгәч елмайган булалар, күрешергә кул бирмәкче булалар. Безнең улларыбыз алар белән күрешми. Бу бит йкейөзлелек. Хакимияткә буйсыналар инде. Хокук яклаучы Лев Пономаревһәм башка безнең белән элемтә тотучылар мөфтиятнең булышмавына шакката. Күзгә бәреп әйтәләр. Бик оят була. Аяныч хәлләр"", диде 19 елгахөкем ителгәнмөселманның әнисе Фәридә Гибадуллина. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мөфти Камил Сәмигуллин: эшләнгән һәм эшләнмәгән гамәлләр,Дин,4527,https://www.azatliq.org/a/31189139.html,2021-04-11T21:01:28+00:00
"Форум барған өс көндә Башҡортостандың 8 майҙанында 40-лаған сара үтәсәк. Был сараларға спорт ярыштары, мәҙәни программа, эш сессиялары, РФ Президенты ҡарамағындағы  Физик культура һәм спортты үҫтереү советы ултырышы инә. Сығанаҡ",Ишеү слаломы комплексында ярыш бара,Яңылыҡтар,228,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-17/ishe-slalomy-kompleksynda-yarysh-bara-3970662,2024-10-17T11:58:00+00:00
"Проект реализовали в соответствии с поручением руководителя республики по итогам заседания Наблюдательного совета регионального отделения Российского общества «Знание», которое прошло в апреле 2025 года. Цель создания пространства – содействие реализации совместных просветительских инициатив региональных отделений Российского общества «Знание», Русского географического общества, Российского военно-исторического общества и Российского исторического общества. В помещении на втором этаже -парка оборудовали четыре рабочих зоны для представителей организаций, коворкинг для совместной деятельности, библиотеку и мультимедийный экран. Представители региональных отделений рассказали о деятельности своих организаций, а также о планах совместной работы. Так, летом 2025 года во время профильных смен в парке «Патриот» состоятся передвижные выставки и лекции, а в октябре-декабре в городах и районах Башкортостана пройдёт большой лекторий, который охватит 10 тысяч человек.",В кампусе Евразийского НОЦ открыли общественно-просветительское пространство,Йәмғиәт,971,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-02/v-kampuse-evraziyskogo-nots-otkryli-obschestvenno-prosvetitelskoe-prostranstvo-4261533,2025-06-02T17:37:00+00:00
"Өфөгә эш сәфәре барышында Рәсәй Дәүләт думаһының мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе Ольга Казакова Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрында булды һәм төҙөкләндерелгәндән һуң яңы асылған мәҙәниәт үҙәгендәге иннавацион үҙгәрештәргә һоҡланыуын белдерҙе. Уның менән бергә Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова ла булды. Ольга Михайловна ҡурсаҡ театры буйлап экскурсияла йөрөгәндә һәр яңылыҡҡа, заманса интерактив майҙансыҡтарға үҙе лә бала кеүек ҡыуанды. ""Киләсәк быуындың ошондой яңылыҡтарға, яңы асыштарға ихтыяжы көслө, шуға уларҙың талаптарына ярашлы инфраструктура булдырыу мөһим, сөнки беҙгә интернет менән ярышырға тура килә. Заманса һәм иғтибарҙы йәлеп итерҙәй күркәм, шулай уҡ традицион мәғәнәгә эйә интерактив майҙансыҡтар булырға тейеш"", — тине ул. Был ҡурсаҡ театрында балаларға ғына түгел, ата-әсәләргә лә бик ҡыҙыҡ, ә алдынғы ҡарашлы ижади коллектив үҙгәрештәргә әҙер, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды депутат. ""Унан тыш, учреждениела хеҙмәткәрҙәр өсөн уңайлы шарттар булдырылған: йәмле оҫтаханалар, хатта фитнес-зал бар. Был —республика етәкселегенең балалар менән эшләгән кешеләргә ҙур ихтирам менән ҡарауы һәм уларҙың мөһим дәүләт эше менән шөғөлләнеүен аңлауы күрһәткесе"", — тип белдерҙе Ольга Казакова. Айрат Нурмөхәмәтов фотолары.",Дәүләт Думаһы депутаты Өфө ҡурсаҡ театрындағы яңылыҡтарға балалай ҡыуанды,Яңылыҡтар,1309,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-21/d-l-t-duma-y-deputaty-f-ursa-teatrynda-y-ya-yly-tar-a-balalay-yuandy-4062663,2024-12-21T19:48:00+00:00
"М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Венер Исхаҡовтың Йырланмаған йырым һин повесы буйынса сәхнәләштерелгән спектакль аншлаг менән бара. Сәхнә, ижад кешеһенең яҙмышы хаҡындағы был әҫәрҙә  тамашасылар төп ролдәрҙе башҡарыусылар  – Нәжибә (Илүзә Күсәбаева), йәш Хәсән (Алмас Йосопов), Хәсән (Азамат Ғафаров) –   тормошо менән йәшәй. Йәш, популяр йырсы Хәсәндең ғаиләле ирҙән ауырға ҡалған  Нәжибә менән танышыуы, уның менән ғаилә ҡороуы егеттең  артабанғы тормошонда  төрлө күңелһеҙ хәлдәр менән теҙелеп китә. Тамаша барышында залдағыларҙың Нәжибәгә шул тиклем нәфрәт менән ҡарауы, хатта  ысын тормошта барған кеүек ҡабул итеп, ҡатынға асыуланып, вәт ир ҡәҙерен белмәгән бисә, тотоп кәрәген бирергә, тип бышылдашып ултырыуы үҙе үк герониняның ролен  шул тиклем биреп башҡарыуы, таланты хаҡында һөйләй. Кем ул Нәжибә? Нәжибә ролен башҡарған Илүзә Күсәбаева Әбйәлил районының Асҡар ауылы ҡыҙы. 2021 йылда Михаил  Щепкин исемендәге Юғары театр училищеһын тамамлаған бер төркөм йәштәр менән театрға эшкә алына. - Ғаиләлә өс малай араһында иң өлкәне булам. Атай-әсәйем иркәләп кенә үҫтерҙеләр, – ти Илүзә. – Әрләшә белмәйем, тауыш-низағ урынынан тиҙерәк һыпыртыу яғын ҡарайым. Шуға ла был яһил ҡыҙ ролен сығарыу еңел булманы. Әммә ошо юлды һайлағанһың икән, миңә ул оҡшамай, булдыра алмайым, тип торорға тейеш түгелһең. Аллаға шөкөр, тырышлыҡ бушҡа китмәне – роль уңышлы килеп сыҡты. Хатта шул тиклем килештерҙемме икән, премьера килгән атайым менән ирем ҡотламанылар. Һиңә насар роль биргәндәр, - тип әйттеләр ти.",Кем ул шул Нәжибә? Ир ҡәҙерен белмәгән бисә!,Мәҙәниәт,1531,https://shonkar.com/articles/culture/2025-04-14/kem-ul-shul-n-zhib-ir-eren-belm-g-n-bis-4197105,2025-04-14T12:35:00+00:00
Өфөлә махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балаларына «Минең атайым - Герой» иҫтәлекле билдәһе тапшырыла башлағайны.,"""Минең әсәйем - Герой! »",Донъя,120,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-07-24/mine-s-yem-geroy-4324972,2025-07-24T12:32:10+00:00
Рәсәй президенты Владимир Путин 2026 йылда Рәсәй Федерацияһы граждандарын хәрби хеҙмәткә саҡырыу һәм саҡырылыш буйынса хеҙмәт иткән граждандарҙы хәрби хеҙмәттән бушатыу тураһында указға ҡул ҡуйҙы.,Путин хәрби хеҙмәткә саҡырыу тураһында указға ҡул ҡуйҙы,Яңылыҡтар,196,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/putin-h-rbi-he-m-tk-sa-yryu-tura-ynda-ukaz-a-ul-uy-y-4528157,2026-01-03T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырГаепләнүчеләрне 7,5 елдан алып 15 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Төркиянең Истанбул шәһәре баш прокуратурасы ""Ислам дәүләте"" оешмасының әгъзасы дип шикләнелүче биш кешегә гаепләүләр белдергән. Тикшерү фаразынча аларның узган ел 22 мартта Мәскәүнең ""Крокус Сити Холл"" концерт залына һөүм итүгә катнашы бар. Ул чакта 145 кеше үлгән иде, һөүм итүдә шикләнелүчеләр тоткарланды. Тикшерү фаразынча, Хофизон Усмонов, Мутеулло Асоев, Рахматулло Саликов, Мөхәммәдрәхим Файзовһәм Хәмзә Мөхәммәд""Крокус""ка һөүм итүчеләр белән элемтәдә торган һәм аларның берсе концерт залына күрше генә бер сәүдә үзәгенә бомба куярга тәкъдим иткән, моны өчен 800 мең сум түләргә вәгъдә биргән. Бу хакта ""Анадолу"" агентлыгыхәбәр итә. Гаепләнүчеләрне террорчы оешмада әгъза булган өчен хөкем итәчәкләр. Күпчелек илләрнең, шул исәптән Төркиянең дә хакимиятләре ""Ислам дәүләте""н террорчы оешма дип таныды. Гаепләнүчеләрне 7,5 елдан алып 15 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Бер шикләнелүченең — Файзовның Таикстан ватандашы булуы билгеле. Усмонов исә ""Крокус""ка һөүмдә гаепләнүчеләрнең берсе — Шәмсидин Фаридуни белән бергә ""Ислам дәүләте""нең яшерен фатирында яшәгән диелә. Асоев үзенең телефоныннан Мәскәүдәге ""Вегас"" сәүдә үзәгендә шартлау оештырырга тәкъдим итеп язган һәм бу эшне башкарырга тиеш булган кешегә Беларус чигенә кадәр илтеп куячаклар, анда яңа документлар һәм вакытлы яшәү урыны бирәчәкләр дип ышандырган диелә. ""Анадолу""да чыккан хәбәрдә ""Вегас"" сәүдә йортының кайда урнашуы әйтелми, әмма ""Крокус Сити Холл"" белән бер үк биналар комплексында шундый исемдә сәүдә үзәге бар һәм һөүм булгач аннан да кешеләрне эвакуацияләгәннәр иде. Бу инаять эшендә гаепләнүчеләрнең нинди карашта булулары әлегә билгеле түгел. ФСБ Русиядә 20 дән артык кешенең тоткарлануын хәбәр иткән иде. Һөүмне башкаручыларга һәм аларның булышчылары дип шикләнелүчеләргә террорчылык турында гаепләүләр белдерелде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Төркиядә ""Крокус""ка һөүм итүчеләр белән бәйле биш шикләнелүчегә гаепләүләр белдерелгән",Яңылыҡтар,1968,https://www.azatliq.org/a/torkiyada-krokus-ka-hojum-ituchelar-belan-bayle-bish-shiklaneluchega-gaeplaular-belderelgan/33261352.html,2025-01-02T18:03:33+03:00
"Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләрне сайлап алу пункты. Уфа, 2023 елның мартыфикерләрУфада Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләр өчен беренче күчмә пунктлар ачылган. Бу хакта шәһәр хакимиятенә сылтама белән ""Башинформ""хәбәр итә. Мондый пунктлар ""Үзәк"" сәүдә комплексы янында һәм ""Ультра"" сәүдә-күңел ачу комплексы каршында эшли башлаган дип яза басма. Пунктларда уфаларга хәрби хезмәткә күчү, сайлап алу шартлары, кирәкле документлар, түләнәсе акчалар турында сөйләмәкчеләр. ""РБК""мәгълүматынча, күчеп йөрешле пунктлар ачу тәкъдимен итимагый оешмалар ясаган. Кичә, 27 мартта бу пунктлар сынап карау өчен (тест тәртибендә) эшли башлаган диелә. Уфа хакимияте якын арада мондый пунктларны Башкортстанның башка шәһәрләрендә һәм район үзәкләрендә дә ачачакларын белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия гаскәрендә контракт белән хезмәт итәргә теләүчеләр өчен Уфада беренче күчмә пунктлар ачылган,Яңылыҡтар,913,https://www.azatliq.org/a/32337323.html,2023-03-28T06:29:21+00:00
"Гепатит - бауыр шешеүе, ул күп кенә инфекцион һәм инфекцион булмаған факторҙар, шул иҫәптән алкоголь, ҡайһы бер фармакологик препараттар һ. б. арҡаһында барлыҡҡа килергә мөмкин. Шулай ҙа иң йыш зарарланыу осрағы вирустарға бәйле. Әлеге ваҡытта 5 -, ,, , гепатит вирустары билдәле һәм уларҙың һәр береһе кеше һаулығы өсөн етди хәүеф тыуҙыра. Вируслы гепатиттар төрлө ысулдар менән йоға. һәм гепатит вирустарын башлыса бысранған һыу, аҙыҡ-түлек һәм бысраҡ ҡулдар аша, ә, һәм гепатиты вирустарын ҡан аша (наркотик препараттар инъекциялағанда, татуировкалар яһағанда, пирсинг ҡуйҙырғанда, косметик, маникюр, педикюр һәм башҡа процедуралар эшләгәндә), енси мөнәсәбәт ваҡытында эләктерергә мөмкин. Шулай уҡ вирус инфекциялы әсәләрҙән балаға ла күсә. Ауырыуҙы иҫкәртеү саралары - ябай гигиена ҡағиҙәләрен теүәл үтәү, вакцинация эшләтеү. Әлегә тиклем С гепатитына ҡаршы вакцина уйлап табылмаған, быны белгестәр вирустың юғары үҙгәреүсәнлеге менән бәйләй. Ер йөҙөндә 500 миллиондан ашыу кеше гепатит вирусын йөрөтә, тимәк, һәр 12-се кеше тигән һүҙ. 350 миллион кеше В гепатиты менән, 170 миллион кеше гепатиты менән, 1,4 миллион кеше А гепатиты менән зарарланған. Статистика буйынса гепатит сирлеләр ВИЧ һәм онкология ауырыуҙары менән сирләүселәрҙән 12 тапҡырға күберәк. Йыл һайын был ҡурҡыныс сирҙән миллиондан ашыу кеше үлә. Ваҡытында асыҡланмаған гепатит 15-30 йыл дауамында циррозға һәм бауыр яман шешенә килтереүе ихтимал. Шуға ла һәр кемгә йыл һайын медицина тикшерелеүе үтеү бик мөһим.",28 июль - Бөтә Донъя гепатитҡа ҡаршы көрәш көнө,Йәмғиәт,1483,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-28/28-iyul-b-t-don-ya-gepatit-a-arshy-k-r-sh-k-n-4329177,2025-07-28T12:17:00+00:00
"Тема. Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? Маҡсат. Ж. Кейекбаев ижадында төрлө хайуан образдары аша кеше сифаттарын сағылдырыу. Башҡорт те лендә дөрөҫ һөйләшергә, үҙ фекереңде әйтә белергә өйрәнеү. Тыуған илде һө йөргә, тәбиғәтен, хайуандарын ҡәҙерләргә, туған телде, ихтирам итергә өйрәнеү. Белем биреүсе: Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? әкиәтенең йөкмәткеһен асыҡ ларға. Үҫтереүсе: башҡорт әҙәби телендә дөрөҫ һөйләшергә, үҙ фекереңде әй тә белергә өйрәтеү. Тәрбиәүи: Тыуған илде һөйөргә, тәбиғәтен, хайуандарын ҡәҙерләргә, туған телде ихтирам итергә өйрәтеү. Йыһазландырыу: Ж. Кейекбаев портреты, китаптар теҙмәһе, экран. Оригами яһау өсөн шаблондар, фломастер (балалар һанына ҡарап). Үткәрелеү ваҡыты: 30 минут. Шөғөл барышы – Һаумыһығыҙ балалар! Әйҙәгеҙ әле шөғөлдө сәләмләү менән башлайыҡ! Һаумыһығыҙ, һаумы, һаумы! Һаулашам, сәләм бирәм, Һаумы тигән һәйбәт һүҙҙе Бар донъяға таратам! – Хәҙер беҙ артикуляцион күнегеүҙәр эшләп алайыҡ әле. Экранда артикуляцион күнегеүҙәр. Баҡа, фил, ҡоймаҡ, буяусы, теш таҙар тыу, сынаяҡ. (Балалар һәр бер күнегеүҙе аңлаталар һәм күрһәтәләр. ) – Афарин! Яҡшы! Балалар, әйҙәгеҙ йомаҡ сисеп алайыҡ әле. Кемегеҙ әйтер яуабын? Аҫрамай ҙа умарта, Балды бик 8 бик ярата. Ҡышын ярата йоҡоно, Яҙғаса тормай ята. (Экранда оҙон ҡой роҡло айыу һүрәте. ) Айыу тип әйткәс ишек шаҡыйҙар. Айыу. Һаумыһығыҙ балалар, исемем 8 де ишетеп килдем һеҙгә. (Айыуҙың ҡой роғо юҡ. ) Балалар. Һаумыһығыҙ. Тәрбиәсе. Балалар, айыуыбыҙ һүрәттәге айыуға оҡшағанмы? (Эйе. ) Ул ниндәй? (Ҙур, һоро, ҡурҡыныс, оҙон йөнлө. ) Тағын берәй айырмаһын күрәбеҙме? (Эйе, был айыуҙың ҡойроғо юҡ. ) Ә ҡайҙа булды икән ул уның ҡойроғо? Айыу. Ә яуапты, балалар, һеҙ Жәлил ағай Кейекбаевтың Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? тигән әкиәтен тыңлағас, әйтә алырһығыҙ. Иғтибар менән әкиәтте тыңлағыҙ. Ә миңә ҡайтырға ваҡыт. Балалар. Һау бул, Айыу. Айыу. Һау булығыҙ, балалар (сығып китә). Тәрбиәсе. Иғтибар менән әкиәтте тыңлайбыҙ, балалар. Тәрбиәсе әкиәтте уҡый, таҡтаға мне мотаблицаларҙы теҙә. Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? Айыу бал яратҡан. Балһыҙ йәшәй ҙә алмаған. Гел генә бал ашауҙы уйлаған да торған. Бал ҡорттары мыжғып тор ған ағас ҡыуышын күрһә, айыуҙың шатлығы эсенә һыймаған. Ул ағас башына ме нә. Умартаны пыр туҙҙыра. Бал ашар ға тотона икән. Бал ҡорттары айыуҙы һырып ала лар. Сағырға уй лайҙар. Ләкин бул дыра ал майҙар. Сөнки айыуҙың йөнө оҙон, бал ҡорттарының саҡҡысы ҡып-ҡыҫҡа. Бал ҡорт тары айыуҙың йөнө араһына уралып бөтәләр. Айыу ағастан төшә лә ергә ятып аунай башлай. Бал ҡорт тары иҙелә лә бө тәләр. Шунан һуң айыу солоҡтағы бал менән рәхәтләнеп һый лана икән, ти. Бер ваҡыт урманға утын ҡырҡырға бер кеше килгән икән. Ағас башында бал ашап ултырған айыуҙы күреп ҡалған. Үҙе бал ашай, ти, үҙе йөнтәҫ оҙон ҡой роғо менән бал ҡорттарын ҡыуа икән, ти. – Һин, тайыш табан, ҡорттарҙы ҡы рып, әҙер балды ашап йөрөйһөң икән әле! Муйыныңды өҙөрмөн! – тип ҡысҡырған кеше. Ул айыуға балтаһын һелтәгән. Ләкин балта айыуҙың муйынына түгел, ә ҡой роғона тейеп, уны сабып өҙгән. Шулай итеп, айыу ҡойроғо менән хуш лашҡан. Шунан бирле айыу ҡойроҡһоҙ йөрөй, ти. Жәлил Кейекбаев 1988 йыл. Әкиәтте уҡып бөткәс, тәрбиәсе һорауҙар бирә: Әкиәт оҡшанымы? 2. Төп геройҙары кемдәр, әйтегеҙ әле? (Айыу, бал ҡорттары, кеше. ) 3. Айыу ни эшләй? (Ағас башына менә, бал ашай. ) 4. Айыуҙың ҡойроғо ҡайҙа була? (Кеше бал таһын һелтәй, ул ҡойроҡҡа тейә, ҡойроҡ өҙөлөп төшә. ) – Афарин, балалар. Был әкиәтте бөйөк яҙыусы Жәлил Кейекбаев яҙған. Ул Ғафури районы Ҡаранйылға ауылында тыуған. Ул балаларҙың әкиәт яратыуын белеп, һеҙҙең өсөн бик күп әкиәттәр яҙып ҡалдырған. Күп әкиәттәрендә хайуандар сағылған. Беҙ ул әкиәттәр менән киләһе дәрестәрҙә танышыуҙы дауам итербеҙ. Физминут. Айыу килә алпан-толпан, Ҡуян килә һикереп, Төлкө килә яйлап баҫып, Айыу килә үкереп. – Әйҙәгеҙ, тикшереп үтәйек әле, ҡырағай хайуандарҙы яҡшы беләһегеҙме икән? Йомаҡтар ҡойоп алайыҡ, балалар. Йәйен – урманда батша, Ҡышын – ҡарҙан да аҫта. (Айыу. ) Көлтә-көлтә ҡойроғом, Болғай-болғай барырмын. Һарайҙарға инеп мин, Тауыҡ, себеш урлармын. (Төлкө. ) – Афарин, балалар, башҡорт телендә лә ҡырағай хайуандар атамаларын бик яҡшы беләһегеҙ. Бөгөнгө дәрестең төп ваҡиғаларын иҫкә төшөрөп үтәйек әле. (Таҡта алдына сығып, бала, мнемота блица ярҙамында әкиәтте һөйләй. ) – Ә хәҙер әкиәттең төп геройына арнап, ҡағыҙҙан бөгөп, оригами ысулы менән айыу яһайыҡ. Айыуҙы эшләп бөткәс, фломастер менән күҙҙәрен төшөрәбеҙ. Йомғаҡлау. – Ҡарағыҙ але, балалар, ниндәй айыубашын эшләнек беҙ һеҙҙең менән. Ҡағыҙ айыуыбыҙ әкиәттәге айыуға оҡшанымы? (Эйе, оҡшаған. Бигерәк матур килеп сыҡты. ) Балаларҙың эштәренә ҡыҫҡаса ана 8 лиз яһау. – Дәрес оҡшанымы? Айыу ыңғай об размы, киреме? Ни өсөн? (Айыу –кире образ, ул уҫал, яуыз, ҡомһоҙ. Ул бал ҡорттарын туҙҙырҙы, балдарын аша ны. ) – Ул үҙенең ҡомһоҙлоғо арҡаһында ҡойроҡһоҙ ҡалды ла инде. Шуның өсөн, балалар донъяла дуҫ, татыу, бер-береңде ихтирам итеп, ярҙам итеп йәшәргә кәрәк. Дәрес бик күңелле үтте. Һау булығыҙ!",Яҙыусы Жәлил Кейекбаев ижадын өйрәнеү,Яңылыҡтар,4887,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-17/ya-yusy-zh-lil-keyekbaev-izhadyn-yr-ne-4201935,2025-04-17T10:42:00+00:00
"Ирем – рус. Ваня менән яратышып өйләнештек. Һеҙ уның ниндәй икәнлеген белһәгеҙ икән. Үҙе сибәр, үҙе матур һөйләй, оҙон буйлы, блондин. Әсәйем: – Беҙҙең милләт кешеһе түгел. Ҡыҙым, уйла. Улар икенсерәк була бит, үҙеңдеке барыбер үҙеңдеке булыр ине, – тип ҡаршы төшкәйне. Әсәйемде тыңламаным. Һүҙгә килештек, тик барыбер үҙемдекен иттем: Иванға кейәүгә сыҡтым. Туй ҙа үткәреп торманыҡ, ЗАГС-та үҙебеҙ генә яҙылыштыҡ та йәшәй башланыҡ. Матур тормош ҡорорға теләнек. Сит илдәргә сәйәхәттәргә йөрөгө, затлы кейемдәр, ҡиммәтле автомобилдәр алғы килде. Тик бының өсөн аҡса кәрәк бит. Ваняның ата-әсәһе бай түгел, ябай пенсионерҙар. Минең әсәйҙән дә фәтүә юҡ. Шуға үҙебеҙҙең бизнесыбыҙҙы асырға ҡарар иттек. Ирем селтәрле маркетинг менән шөғөлләнә башланы, мин уға ярҙам иттем. Әсәйем йәнә ҡаршы булды: Тағы аралар боҙолдо, әсәйем янына бик ҡайтмаҫҡа тырыштыҡ. Уның һөйләнеүе ҡарғыш булып төштө, ахыры, эшебеҙ, ысынлап та, йүнләп бармай башланы. Ни эшләргә белмәй ҡаңғырып йөрөгән саҡта ауырға ҡалғанымды һиҙҙем. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, иҫемә килгәндә аборт яһатырға һуң ине инде. Ваня менән һөйләшеп, баланы табырға булдыҡ. Йәшлегем менәнме, тыуасаҡ балама әллә ни иҫем китмәне. Ул беҙгә бизнес эшләргә ҡамасаулар, буй-һыным насарланыр, ирем яратмай башлар, тип борсолдом. Өс йыл буйы бәпес ҡарап өйҙә ултырырға ла теләгем юҡ ине. Теләр-теләмәҫ йөрөй торғас, улым алты ай ярымлыҡ булып донъяға килде. Әлбиттә, уның һаулығына бәйле проблемалары күп ине. Балалар церебраль фалижынан башлап, әллә ниндәй диагноздар ҡуйып бөттөләр. Атламаясаҡ, күрмәйәсәк, аҡылы камил булмаясаҡ, тине табиптар. – Беҙ әле йәш, инвалид бала нимәгә ул? Аҙаҡ ваҡыты еткәс, һау-сәләмәт сабый табып алырбыҙ, ҡалдыр дауаханала, – тине Ваня. Дөрөҫөн генә әйткәндә, бындай бала миңә лә кәрәкмәй ине. Сәләмәтен нисек ҡарармын, тип ҡурҡып йөрөгәндә, бөтөнләй инвалид менән ғүмер буйы йонсорғамы ни? Бала табыу йортонда ҡалдырырға ҡарар иткәс, йәнә әсәйем ҡыҫылды. – Нисек ҡулың бара? Үҙеңдең балаң бит. Былай ҙа ауыр яҙмыш көтә уны, әсәһе лә ташлап китһә, ни эшләр? – тип намыҫыма тейеп маташты. Һүҙебеҙҙә ныҡ торҙоҡ. Бәпесте ҡалдырып киттек. Тик әсәйем, дауаханаға барып, уны үҙенә алды. Беҙ сабыйҙы ҡалдырырбыҙ ҙа оноторбоҙ, тип уйлағайныҡ, әсәйем сираттағы тапҡыр пландарҙы боҙҙо. Хәҙер ул бала мәңге күҙ алдында йөрөйәсәк. Һүҙ ҙә юҡ, Айбулатты әсәйем һәйбәт ҡарай. Оҙаҡ ҡына уның менән дауаханала ятты, реабилитацияға йөрөттө, даими шөғөлләнде. Әле уға биш йәш тула. Күп диагноздарын ғәмәлдән сығарҙылар. Күҙе күрә, таяҡ менән атлап маташа, аҡылы ла үҫешә, нимә әйткәнде аңлай былай. Әсәйем уны бик ярата, ә беҙгә уңайһыҙ. Үҙебеҙҙеке кеүек итеп ярата алмайбыҙ, күрмәй ҙә булмай. Ваня менән мөнәсәбәттәр насарая башланы. Йыш әрләшәбеҙ. Ул йыш ҡына өйҙән сығып китә, ҡайҙа йөрөгәнен дә әйтмәй. Ғаиләне һаҡлап ҡалыр өсөн бала табырға уйлайым да, тик намыҫым ҡушмай. Айбулат күҙ алдында тик тора. Икенсеһе лә инвалид булып ҡуйһа, тигән ҡурҡыу хисе лә бар. - Нимәгә ул бала? Барыбер ғаиләне һаҡлап ҡалып булмай, артыҡ тамаҡ ҡына, – тип Ваня ла күңелемде үртәй. Нимә эшләргә һуң? Айбулатты үҙемә кире алмайым, әсәйем бирмәйәсәк тә. Яңы бала тапһам, ирем барыбер ташлап китһә, уны яңғыҙым үҫтергем килмәй. Тормошомдоң аҫты-өҫкә килде…Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Инвалид баламды әсәйем ҡарай. """,Йәмғиәт,3294,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-20/invalid-balamdy-s-yem-aray-4542725,2026-01-20T01:20:00+00:00
"Мәктәп 1997 йылдан эшләй һәм медицина эшмәкәрлегенә лицензияһы бар. Штатта офтальмологтар, педиатрҙар һәм башҡа медицина белгестәре бар. Учреждениела Учалы районынан 208 бала уҡый. 2025 йылдың 1 сентябренән балалар яңыртылған корпуста шөғөлләнә. Төҙөүселәр ҡыйыҡты, фасадты, инженер селтәрҙәрен тәртипкә килтерҙе, тәҙрәләрҙе һәм ишектәрҙе алмаштырҙы, эске бүлмәләрҙе яңыртты. Мәктәптә заманса коворкинг-зоналар, ял зоналары, мәғлүмәт-китапхана үҙәге йыһазландырыла. Уҡыу кабинеттарында интерактив таҡталар һәм мультимедиа техникаһы ҡуйыла, яңы мебель һатып алына. Учреждение территорияһы республика аҡсаһы иҫәбенә төҙөкләндерелә. Радий Хәбиров ашхананы, дауалау физкультураһы залын, бассейнды һәм балта оҫтаханаһын ҡараны. Тәрбиәләнеүселәр үҙ ҡулдары менән эшләгән әйберҙәрен күрһәтте һәм киләсәккә пландары хаҡында һөйләне. Мәктәптә балалар һөнәр ала ала, шул иҫәптән «баҡсасы» йүнәлеше буйынса. Учреждение Учалы урман хужалығы менән хеҙмәттәшлек итә, ә сығарылыш уҡыусыларына эшкә урынлашыу мөмкинлеге бирелә. Төбәк башлығы аутизм һәм башҡа үҫеш үҙенсәлектәре булған балаларҙы реабилитациялау өсөн мәктәпкә «Өкө йорто» сенсор-динамик комплексын һатып алырға ҡушты. Учреждениеның икенсе корпусында капиталь ремонт дауам итә. Уны тамамлағандан һуң мәктәп белем биреү киңлеген тулыһынса яңырта һәм тәрбиәләнеүселәрҙе уҡытыу һәм йәшәү өсөн уңайлыраҡ шарттар булдыра аласаҡ. Башҡортостан Башлығы билдәләүенсә, республикала үҙенсәлекле балаларҙы үҫтереү өсөн уларға ярҙам итеү мөһим. - Беҙҙең бурыс - балаларға социалләшергә ярҙам итеү. Аңлашыла, ябай мәктәптә йәки юғары уҡыу йортонда уларға ҡатмарлыраҡ буласаҡ, ә бында улар башланғыс хеҙмәт күнекмәләрен үҙләштерә. Улар - яҡшы, һәйбәт балалар, - тине Радий Хәбиров. - Интернатта тағы бер блокты ремонтлауҙы тамамларға ҡалды. Беҙ коррекцион белем биреүҙе үҫтереүгә, шул иҫәптән федераль финанслауҙы йәлеп итеүгә, етди сығымдар йүнәлтәбеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Радий Хәбиров яңыртылған Учалы коррекция мәктәп-интернатында,Яңылыҡтар,2064,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/radiy-h-birov-ya-yrtyl-an-uchaly-korrektsiya-m-kt-p-internatynda-4574586,2026-02-11T19:16:00+00:00
"Татарстан Мәскәүдәге элекке ""Энтузиаст"" кинотеатры бинасында Татар мәдәнияте үзәге оештыру уеннан кире кайткан. 2917 елда Мәскәү шәһәре һәм Татарстан хөкүмәте арасында төзелгән килешү ике як карары белән 13 августта гамәлдән чыгарылгандип яза""БИЗНЕС "". Татарстан бинаны 10 елга бушлай кулланырга хокук алган иде. Бина төзекләндерелеп, ел ярым эчендә сафка кертелер, анда мәдәният чаралары өчен зал, татар халкы музее, сувенир кибетләре урнашыр дип көтелде. Әмма төзекләндерү эшләре бүгенгә кадәр башланмаган. Шуның өстенә, документларда буш дип күрсәтелгән бинада балалар спорт мәктәбе һәм театр урнашкан, театрны күчерергә бүтән бина әзер булмау сәбәпле, Татарстан төзекләндерүгә керешә алмаган диелә материалда. Узган өч ел эчендә Татарстан бинадагы коммуналь хезмәтләр өчен тиешенчә түләп барган, барлыгы 13 миллион түләнгән диелә. Яңа мәдәният үзәге төзү урынына Татарстан Мәскәүдәге Әсәдуллаев йортына ярдәм күрсәтеп торырга карар биргән. Татарстанның Мәскәүдәге даими вәкиле Равил Әхметшинсөйләгәнчә, Татарстан хисабына бинада төзекләндерү башкарылган, тамаша залына ут, тавыш көчәйтү иһазлары сатып алынган.",Татарстан Мәскәүдә Татар үзәге булдырудан баш тарткан,Яңылыҡтар,1114,https://www.azatliq.org/a/30818396.html,2020-09-03T07:29:50+00:00
"Өфө мэрияһы проектлана башалған проспектҡа Башҡортостандың беренсе президенты Мортаза Рәхимовтың исемен биреүгә бәйле халыҡтың фекере менән ҡыҙыҡһына. «Өфөләрҙән баш ҡаланың Киров районындағы проспектҡа Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтың исемен биреү идеяһы тураһында үҙ фекерен белдереүҙәрен һорайбыҙ», — тиелә муниципалитет белдереүендә. 2,8 саҡрым оҙонлоҡтағы яңы проспект Кузнецов затонында Пугачев урамы менән Ырымбур тракты араһында урынлашҡан. Бынан тыш, Өфө хакимиәте ҡала халҡының Калинин районындағы Елизавета Глинка һәм Герой Сәлих Вәлиев урамдары араһында урынлашҡан тыҡрыҡҡа – Яңы тыҡрыҡ, шулай уҡ Орджоникидзе районындағы урамға Фасад (йәки Триумф урамы) атамаһын биреүгә ҡарата фекере менән ҡыҙыҡһына.",Өфөлә Мортаза Рәхимов проспекты барлыҡҡа килеүе ихтимал,Яңылыҡтар,715,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-10/f-l-mortaza-r-himov-prospekty-barly-a-kile-e-ihtimal-4045032,2024-12-10T07:55:00+00:00
"Макаров пистолетыфикерләрРусия каһарманы, Мамадыш районы егете Ирек Мәгасумованнексияләнгән Луһанскида 18 яшьлек кызны үтерүдә гаепләнә. -каналымәгълүматынча, 11 августта Луһанскидагы барда Мәгасумов һәм тагын бер хәрби -Павел Яськевичике кыз белән таныша. Кызлар хәрбиләрдән Макаров пистолеттан атып күрсәтүне сорый. Ахыры фаигале бетә, бер кыз ядрәдән алган ярадан вафат була. Мәгасумовның яклавы әйтүенчә, пистолеттан аткан чакта хәрби анда бөтенләй булмаган. Чөнки бу хәл булыр алдыннан берничә минут кына алдан аңа бергә хезмәт итә торган хезмәттәше шалтыратып, татуировкалы биш егет бәйләнә дигән һәм үзенә ярдәм итүне сораган. Мәгасумов хезмәттәше янына киткән, ә Яськевич кызлар белән калган. Коралын алып куйган чакта ул ялгыш тәтегә (курок) баса, ядрә кызларның берсенә эләгә. Ир куркып урыннан качкан, ә кыз ашыгыч ярдәм машинасында үлгән ди Мәгасумовның яклавы. Әмма тикшерү фаразынча, Мәгасумов беркая китмәгән һәм ул исерек хәлдә ялгыш атып ибәргән. 16 сентябрьдә аңа гаепләү белдерелгән. ""Татар-информ"" Русия каһарманының хатыны Анна Мәгасумовабеләнсөйләшкән. Ул да ирен гаепле түгел ди. Аның әйтүенчә, атыш булган чакта иренең башка урында булуын раслаучы шаһитләр бар һәм Яськевич үзе дә гаебен танып күрсәтмәләр биргән. Әмма тикшерү комитеты аның гаебен тануын исәпкә алмый, кире бора ди ул. Ирек Мәгасумовның адвокаты Владимир Агаповфикеренчә, тикшерү күпсанлы канун бозулар белән алып барыла. Быел августта Украинадагы сугышта катнашкан Ирек Мәгасумовка Мәскәү Кремлендә Русия каһарманы исемебирелде. Аңа бу бүләкне Русия президенты Владимир Путин шәхсән үзе тапшырды. Хәрби Украинадагы сугышта беренче көннәрдән үк дип искәртелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мамадыш районы егете Ирек Мәгасумов аннексияләнгән Луһанскида 18 яшьлек кызны үтерүдә гаепләнә,Яңылыҡтар,1749,https://www.azatliq.org/a/32626007.html,2023-10-06T11:04:21+00:00
"Ленинградтың самолет двигателдәре сығарған  «Климов» заводы  (рәсми атамаһы – 234-се завод) Бөйөк Ватан һуғышы башланғас та өлөшләтә Өфөгә  күсерелә. Авиаконструктор Владимир Климов уйлап тапҡан моторҙарҙы етештергәнгә күрә уны Климов заводы тип йөрөтәләр. Был завод менән бер йүнәлештә эшләгән Рыбинск заводы ла Өфөгә күсә. Ҡорамалдарҙы тимер юл менән ташыйҙар. Эшселәр менән шығрым тулы вагондар Өфөгә ағыла. Рыбинскиҙан завод менән бергә уның 50 меңләп кешеһе килә. Инженерҙар, эшселәр барактарға, урындағы халыҡтың йорттарына, мәктәп биналарына йәшәргә керә. Эвакуацияланған заводтар нигеҙендә 26-сы  Өфө моторҙар эшләү заводы ҡалҡып сыға. Яңы производствоның биләмәһе шул тиклем ҙур була, хатта деталдәрҙе  цехтар буйлап ат егелгән арбаларға тейәп тараталар. Бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә М-105 совет авиадвигателдәрен күпләп етештереү юлға һалына. Уларҙы «Еңеү моторҙары» тип йөрөтәләр. Ә блокадалағы Ленинградта бер мең самаһы хеҙмәткәр күсеп киткән заводта тороп ҡалған ҡорамалдарҙа эшләүен дауам итә. Авиамоторҙарҙы һәм  металл винттарҙы йүнәтәләр, двигатель йүнәтеү өсөн кәрәкле деталдәрҙе эшләйҙәр. Һуңғараҡ хатта  легендар «Катюша»лар өсөн хәрби припастар етештерә башлайҙар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөгә күскән завод,Еңеү,1611,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-05/f-g-k-sk-n-zavod-4110060,2025-02-05T22:39:00+00:00
"Икәүләшеп эйәртенешеп залға үттеләр. Диванға барып ултырҙылар. Бер-береһенә мөкиббәндәр инде, ауыҙға-ауыҙ терәп бышылдап һөйләшәләр. Ҡыҙыҡайҙың арҡаһын төҙ, башын тура тотоп ултырышынан күреп торам: бейеүгә йөрөй был бала. Тора торғас иҫләнем, был – беҙҙең подъезд ҡыҙы. Йорт алдында күргәнем бар. Ҡайһы арала танышып һәм улай уҡ эҫенешеп өлгөрҙөләр икән? Нимәлер тәҡдим итер кәрәк бит инде йәш киленгә. – Компот ҡояйыммы? – тигән булдым. – Эйе, — тине ҡатынынан алда улым. Компот эргәһенә кәнфит-печенье ҡуйҙым. Башҡа бер тәмле нәмәм дә юҡ икән. Ҡыҙыҡай бер кәнфитте әрсеп ҡапты. Уның йөҙөнә текәлеп кенә ултырған улым, йәһәтләп, әлеге кәнфиттәрҙе услап алып алдына һалды. Шуны вис ашаһын, ти, микән? Күп булмаҫмы? Әммә киленем аҡыллы икән, алдындағына башҡаса үрелмәне, компотының яртыһын эсте лә, миңә ҡараны: – Рәхмәт. – Ҙур үҫ, бәхетле бул. Улым торғас кәләшен етәкләп үк алды. Тағы диванға ултырҙылар. Етәкләшеп ултыралар. Шулай мөхәббәт микән? Күрмәмешкә һалыштым. Улыҡайым быныһына ярарға тырышып әле телевизор ҡабыҙҙы, әле алдына китап алып килеп һалды. Тик ҡыҙ китаптың тышына күҙ һалыу менән үк ситкә этте. Мин уны аңланым. Ошо ир халҡы белекһеҙ ҙә инде, ҡатын-ҡыҙға кеше В мире животныхты тәҡдим итәме һуң? Киленде тағы нимә менән әүрәтеп ҡарарға икән, тип, баш ватҡанда, тағы ишек шаҡынылар. Был юлы ипле генә итеп. Асһам оло инәй тора. Уңайһыҙланып йылмайҙы ла, минән аша эскә ынтылып ҡараны: – Беҙҙең ҡыҙыҡай һеҙҙә түгелме? Ошонда килә торған егеткә эйәреп йөрөй тинеләр. – Беҙҙә ҡунаҡ бар былай, аңлауымса – килен. Бына исемен һорашмағанмын әле. Ысынлап, улыма ҡатын булған ҡыҙҙың исемен дә белгән юҡ ул, әй. Инәйҙе эскә әйҙүкләнем. Ул инеп йәштәрҙе күрҙе лә һуҡранды: – Нишләп әйтмәй киттең? Ҡасанан бирле эҙләйем. Әйҙә, ҡустыңды баҡсанан барып алайыҡ. Киленем тиҙ генә ҡалҡынып сығыуға ашыҡты. Телевизорға тексәйеп ҡалған улымды шелтәләнем: – Бар, оҙат. Теге килеп ҡыҙыҡайҙың йөҙө алдында ҡулын хаяһыҙ болғап ташланы: – Пока! Кәләш иркә генә итеп башын ҡыйшайтты: – Пока. Былар сығып киткәс улыма боролдом: – Тәлғәт! Инде өйләнер булһаң алдан әйт! И өләсәйҙәренән һорап алып ҡайт. Улым ишетмәй ҙә, мультик ҡарарға елдерҙе. Был. егеттәрҙе. Миләүшә ҠАҺАРМАНОВА. Фото Станислав Шахов.",Өйләнеү. Миләүшә Ҡаһарманова,Әҙәбиәт,2199,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-10-19/yl-ne-mil-sh-a-armanova-4432686,2025-10-19T18:06:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан Корылтаенда мәктәпләрдә мыскыл итү проблемы турында фикер алышканнар. Мәктәп укучылары арасында буллингны (буллинг – каныгу, бәйләнү, куркыту, мыскыллау) булдырмау һәм аңа каршы көрәш эшче төркеменең утырышы үткән. Хокук яклаучы һәм депутат Яна Лантратовамәктәпләрдә каныгулар, һөүм итүләр һәм балаларның үз-үзенә кул салуы очраклары арта дип искәрткән. Бу хакта ""Коммерсантъ""яза. Депутат сүзләренчә, балаларның - 57, мөгалимнәрнең 70 проценты каныгуларга дучар ителгән, ә мәктәптә буллинг булган балаларның 28 процентында 10-15 елдан психика бозылу күзәтелә. Лантратова фикеренчә, психологлар әлеп итү өчен мәктәпләргә акча бүлеп бирергә кирәк. Башкортстан мәгариф һәм фән министры Инесса Косолапова 123 мең укучы арасында сораштыру уздыруларын әйтә, аларда укучыларның 37 проценты буллинг белән очрашырга туры килүен, 11 проценты исә буллинг корбаны булуын әйткәнКаныгуларның 26 проценты - кимсетү, 16 проценты - түбәнсетү, сигез проценты - кибербуллинг булган. Узган ел республиканың мәгариф министрлыгына каныгулар белән бәйле 15 рәсми мөрәәгать кергән булса, быел андый гаризалар саны 25 булган. Алар нигезендә мәктәпләргә чыгып тикшерүләр үткәргәннәр. Русия думасының Башкортстаннан сайланган депутаты Эльвира Аиткуловаканыгу һәм буллингка ешрак укытучылар үзләре дучар була дигән. ""Сораштырулардан күренгәнчә, бездә югары уку йортларын тәмамлаучыларның мәктәпкә эше кызык булмаганга түгел, хезмәт хаклары белән дә бәйле түгел, ә әти-әниләр белән эшләргә теләмәүләре өчен барасылары килми. Без каныгуга дучар булырга теләмибез диләр. Хәзер күпчелек мәктәпләрдәге эмоциональ атмосфера безнең мөгалимнәрне читкә этәрә. Бу вазгыятьтә укытучыларга кытлык артачак кына"", дигән ул. Аиткулова сүзләренчә, хәзерге вакытта канунда каныгу һәм буллингка билгеләмә юк. Ул Думада буллинг фактларын яшереп калган өчен административ әза кертү турында фикер алышуларын әйткән. Киңәшмә ахырында Эльвира Аиткулова хәзерге заманда ата-аналар үзләре укытучыларның абруен какшата, мәсәлән өйдә аларның тышкы кыяфәтен яки үз-үзләрен тотышын тәнкыйтьли дип искәрткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Сораштыру: Башкортстанда балаларның - 57, мөгалимнәрнең 70 проценты каныгуга дучар булган",Яңылыҡтар,2184,https://www.azatliq.org/a/32698115.html,2023-11-24T10:06:38+00:00
"– Энергияны туплау һәм арттыра барыу өсөн түбәндәгеләрҙе эшләргә: иртән ас ҡарынға 45 градусҡа тиклем йылылыҡтағы һыу эсергә; көн һайын иртән сәғәтенә биш километр тиҙлек менән алты саҡрымдан ашыу йәйәү атларға; атлап йөрөгәндән һуң йылы һыу эсергә; иртәнге ашты атлап килгәндән һуң бер сәғәттән генә ашарға тырышығыҙ (әсе еләк-емеш серотонинды күбәйтә); аҙнаһына ике тапҡыр мунса инергә. Эләүкәгә ятып тирләргә, тир ағып төшөргә тейеш. Фото А. Королев",Альмина Закированан кәңәштәр,Аңлатма,452,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2026-02-03/almina-zakirovanan-k-sht-r-4561870,2026-02-03T10:20:00+00:00
"Өфөлә был стартҡа  2 меңдән ашыу кеше ҡушылған. Олимпия чемпионкаһы Аделина Заһиҙуллина, Паралимпия уйындарының көмөш призеры Анна Кулинич-Сорокина ла ҡатнашҡан. Йүгерергә райондарҙа ла сыҡҡандар, әлбиттә. Был йоланың шарты – стартта йылға хыялдарың һәм пландарың тураһында ҡағыҙға яҙып, 2025 метрҙы йүгереп үтеү. Сығанаҡ: Башинформ.","2025, беренсе көн",Яңылыҡтар,333,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-01/2025-berense-k-n-4073275,2025-01-01T17:55:00+00:00
"«Терпе» исеме менән йөрөтөлгән Т- 90 танкыһына 31- се «Башҡортостан»  мотоуҡсылар полкы экипажы – «Калач» командиры менән  механик-водитель «Ишмай» идара итә. Ҡыҙыл Лиман  йүнәлешендәге фронт һыҙығында  ҡорос техника дошман дрондары һөжүменә  йыш дусар була, әммә ышаныслы ""мангал"" ҡуйған инженерҙарыбыҙҙың зирәклеге һәм уйлап табыу маһирлығы арҡаһында көбәкле хәрби машина  өмөтһөҙ хәлдәрҙән ҙә һәр саҡ  еңеүсе булып сыға! Дошман мәкерле:  заманса технологиялар ҡуллана.  Атап әйткәндә, РЭБ-ҡа һиҙгерлеге булмаған  оптик сүс элемтәһе аша идара ителгән  дрондар менән зыян итә. Әммә был беҙҙең танкистарҙы ҡурҡытмай! ""Терпе"" танкы  экипажы аныҡ һәм бер-береһе  менән  килешеп эшләй, һәр снаряд менән дошмандың ут нөктәләренә  тура һөжүм итергә тырыша. Һәр хәрби заданиела  боекомплект тулыһынса ҡулланыла, сөнки БПЛА снаряд ташлаһа ла, ул техникаға артыҡ зыян килтерә алмай. Ҡорос тростарҙан торған  мангал уны һаҡлай. Кременная урмандарында дошман  менән алышҡан  геройҙарыбыҙ алдында баш эйәбеҙ! Уларҙың ҡаһарманлығы,  фиҙакәрлеге – барыбыҙ өсөн дә өлгө! Бындай яугирҙар менән беҙ мотлаҡ еңәсәкбеҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Беҙҙең танкистар бирешмәй!,Яңылыҡтар,1278,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/be-e-tankistar-bireshm-y-4558173,2026-01-30T16:30:00+00:00
"Һатыуҙың иң ҡыҙған мәлендә ҡайҙандыр пәйҙә булған көрөшкәләй болот, ҙурайғандан-ҙурая барып, күк йөҙөн ҡаплап алды ла ҡойоп ямғыр яуа башланы. Сиратта торған һатып алыусылар шунда уҡ юҡҡа сығып бөттө. Иртәгәһенә лә шундай уҡ һауа торошо: яуа ла туҡтай, ҡояшлап, ҡыҙҙырып ала ла, тағы яуа. Шулай тулы мискә кеүәҫ һатылмайынса дүрт көн ултырҙы. Ни эшләргә? тигән һорау тыуҙы, әрәм буласаҡ бит эсемлек. Бишенсе көнөнә ялтлап ҡалҡҡан ҡояш көндөң матур буласағын хәбәрләй ине. Бына, ниһайәт, беренсе һатып алыусы ла пәйҙә булды. Урта йәштәрҙәге ир, артыҡ һүҙ ҡушып тормай, ҙур һауытҡа ҡойҙортоп кеүәҫ алды ла, тәмләп эсә-эсә ары атлап китте. Булды былай булғас, боҙолмаған, тип уйлап та өлгөрмәнем, яңы ғына кеүәҫ алған ир кире килә ине. Яңғыҙы түгел, тағы берәүҙе эйәрткән. Хафалана төштөм, кеүәҫ насар булған да, дәғүә белдерергә уйлайҙыр. Ләкин, яҡын килеүенә, уның йылмайып тороуын, хатта күңелле генә булыуын абайлап, тынысландым. Икәүләшеп тағы икешәр һауыт кеүәҫ алып эстеләр. Унан инде шыптыр моҡсайға мул ғына ҡойҙортоп алып китеп барҙылар. Бер аҙҙан кеүәҫ алырға теләүселәрҙең һаны бермә-бер артты. Күбеһе ир-егеттәр, ара-тирә ҡатын-ҡыҙҙар ҙа күренеп ҡала. Төш ауыуға ҙур мискәнең төбө күренә башланы, әммә һатып алыусылар кәмемәне. Хатта сират өсөн талаша башланылар. Бындай уңыштан минең түбә күккә тейҙе. Иртәгәлеккә тағы ике ҙур мискә кеүәҫкә заказ биреү тураһында уйлана башланым. Баҡтиһәң, дүрт көн буйы ултырған кеүәҫ, әсеп, ҡаты эсемлеккә әйләнгән икән. Быны һиҙеп ҡалған ир-ат ябырылып тиерлек алырға тотонған. Кискә табан яҡын-тирәләге өйҙәрҙең тәҙрәләренән, тыштағы эскәмйәлә йыйылып ултырғандар яғынан, аҙна уртаһы булыуға ҡарамаҫтан, йыр тауышы ла ишетелә башлағайны. Йәтеш кәнистәрҙәрен уңайлы тотоп, кәлдерләберәк, ҡәнәғәт атлап ҡайтып барыусылар кеүәҫтең ныҡлы әсеүен дәлилләй ине. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Шәп кеүәҫ,Юмор,2475,https://henek.info/articles/++--/2025-09-16/sh-p-ke-4390070,2025-09-16T13:45:00+00:00
"Билдәле булыуынса, ир төлкө менән эттең талашыуын күреп,  хайуандарҙы айырырға маташа, әммә йәрәхәтләнә.",Өфөлә ҡоторған төлкө иргә һөжүм иткән,Яңылыҡтар,104,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/f-l-otor-an-t-lk-irg-zh-m-itk-n-4524467,2025-12-29T16:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАмериканың сугышны өйрәнү институты () көндәлек күзәтүендә әйтүенчә, украин хәрбиләре Курски өлкәсенең эченә таба ун чакрым алга киткән булырга мөмкин. Русиянең Курски өлкәсендә өченче көн рәттән сугышлар дәвам итә. Бүген, 8 августта төбәк башлыгы вазифаларын үтәүче Алексей Смирнов һава һөүменә каршы чаралар өлкә күгендә иде ракет һәм алты пилотсыз очкыч бәреп төшерде, дип белдерде. Төн эчендә берничә тапкыр ракет куркынычы тәртибе игълан ителгән. Шул ук вакытта Русия саклану министрлыгы төнлә һәм иртән һава һөүменә каршы системнар Курски өлкәсе күгендә алты дрон белән биш ракетны юк итте, дип ышандыра. Министрлык белешмәләренчә, Белгород өлкәсендә 14 пилотсыз очкычны бәреп төшергәннәр. Американың сугышны өйрәнү институты () көндәлеккүзәтүендәәйтүенчә, украин хәрбиләре Курски өлкәсенең эченә таба ун чакрым алга киткән булырга мөмкин. Русия саклану министрлыгына якын ""Рыбарь"" -каналыязуынча, украин хәрбиләре Суджаның көнбатыш өлешен яулап алган һәм хәзер бәрелешләр сызыгы Суджа дигән кечкенә генә елга ага торган дамба тирәсеннән уза. Русия ягыннан бу урынны нигездә ""ирле ополчение отрядлары"" саклый. Хәзерге вакытта ""украин хәрби бүлекчәләренең хәрбиләре саны да, хәрби техникасы запасы да сарыф итеп бетерелмәгән"", дип яза канал. Русиянең саклану министрлыгына тәнкыйди карашта торучы ""Два майора"" -каналы исә ""вазгыять катлаулы"", украин хәрбиләре ""элегрәк бәяләнгәннән зуррак көчләрне"" эшкә игәчәк, дип искәртә. Кичә канал Курски өлкәсенә Украина кораллы көчләре бригадасы үтеп кергән дипязган иде, димәк мең кешедән дә ким түгел. ""Два майора"" белешмәләренә күрә, Украина кораллы көчләре Коренево бистәсенә килеп иткән. Аларны анда ""сугышып туктатканнар"". Коренево тирәсендә сугышлар баруын ""Рыбарь"" -каналы һәм сугышны хуплаучы башка каналлар да хәбәр итә. Кичә Русия президенты Владимир Путин украин көчләрен Курски өлкәсендә ""масштаблы провокация"" ясауда гаепләде, ә Баш штаб итәкчесе Валерий Герасимов бу хәлләрне контрольдә тотарлык дип аңлатты, Русия гаскәрләре украин хәрбиләренең алга китешен туктатты, дип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Курски өлкәсендә өченче көн сугышлар бара. Украина гаскәрләре һөүм итә,Яңылыҡтар,2201,https://www.azatliq.org/a/kurski-olkasenda-ochenche-kon-sugishlar-bara-ukraina-gaskarlare-hojum-ita/33070141.html,2024-08-08T10:31:41+03:00
"Министерство просвещения Российской Федерации и федеральное государственное бюджетное учреждение «Российский детско-юношеский центр» при поддержке Профессионального союза работников народного образования и науки Российской Федерации, Федеральное государственное бюджетное научное учреждение «Институт изучения детства, семьи и воспитания» объявляют о конкурсе для педагогических работников нашей страны «Воспитать человека».",Всероссийкий конкурс педагогических работников «Воспитать человека» - 2024,Яңылыҡтар,424,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-02/vserossiyckiy-konkurs-pedagogicheskih-rabotnikov-vospitat-cheloveka-2024-3751145,2024-05-02T20:01:42+00:00
"Рөстәм Миңнеханов Казанның Гали мәчетендә Ураза бәйрәмендә. 4 июнь 2019Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Ураза һәм Корбан бәйрәме көннәре турында карар имзалады. Фәрманпрезидент сайтында дөнья күрде. Карарда әйтелгәнчә, ""ай календаре һәм гореф-гадәтләр нигезендә"" Ураза гаете 2 майда билгеләп үтеләчәк. Корбан бәйрәме 9 июльгә туры килә. Татарстан кануннары нигезендә, бу көннәрдә республикада ял итәләр. Моңа кадәр, Татарстан мөфтияте фитр сәдакасы һәм нисаб күләменарттырган иде. Узган ел белән чагыштырганда, казыйлар зәкәт түләү өчен нисаб күләмен ике тапкырга арттырган. 2021 елда ул 310 мең сум булса, быел 620 мең сумга иткән. Ел дәвамында әлеге акчага ия булган мөселман кешесе зәкәт бирергә бурычлы. Моннан тыш, фитыр сәдакасының да күләме арткан. Былтыр ул 100 сум булса, быел — 150 сум. Фитыр сәдакасы түләү өчен нисаб күләме — 36 меңнән 58 мең сумга (көмеш бәясе нигезендә) иткән. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Миңнеханов Ураза һәм Корбан бәйрәме көннәрен раслады,Яңылыҡтар,999,https://www.azatliq.org/a/31796729.html,2022-04-11T07:51:27+00:00
"Барыһы ла бик яҡшы башланғайны. Танышҡан саҡта 18 йәш тә юҡ ине әле миңә. Тыуған көнөмә бер аҙна ваҡыт ҡалғас, мин, илебеҙҙең баш ҡалаһына белем алырға тип килгән ҡыҙ, үҙемдән ун өс йәшкә оло ир менән таныштым. Әллә күпмегә ҙурыраҡ булыуы ла туҡтатманы: ул миңә аҡыллы, көслө, иңемә төшкән бар ауырлыҡтарҙы хәл итерлек һәм үҙемде яҡларлыҡ кеше кеүек тойолдо.","Эх, йәш саҡ, иҫәр саҡ.",Йәмғиәт,358,https://henek.info/articles/common_material/2025-02-25/eh-y-sh-sa-i-r-sa-4135071,2025-02-25T12:30:00+00:00
"Ай дауамында. -ның төп битендәге Яңылыҡтарҙа теүәл 80 йыл элек, тап ошо көндә булған ваҡиғалар тураһында ысын архив материалдары баҫылып барасаҡ. Проектты ойоштороусылар хәбәр итеүенсә, унда 17 федераль һәм төбәк киң мәғлүмәт сараһы ҡатнаша. Улар араһында ТАСС, Известия, Комсомольская правда, Московские новости, Вечерняя Москва, Правда гәзите, Ино СМИ һәм башҡалар бар. Улар һуғыш осорондағы гәзиттәрҙе һанлаштырған һәм шуларҙы баҫтыра, быға тиклем улар баҫма матбуғат рәүешендә генә һаҡлана ине. «80 йыл элек» бүлегендә Дзен ҡулланыусылары фронт тураһындағы реаль мәғлүмәттәр менән таныша, геройҙарҙың яҙмыштары тураһында белә, илдең тарихында иң хәл иткес мәлдә нимә менән йәшәгәнен күрә ала. «Республика Башкортостан» гәзите коллективы был проектты хуплап, «Красная Башкирия» гәзитенең бер нисә архив материалын баҫтырыу өсөн әҙерләгән. Уларҙа республиканың ауыр һуғыш йылдарында нисек йәшәүе тураһында бәйән ителә. Ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, тыл хеҙмәтсәндәре иген сәскән, сәнәғәтте күтәргән, Бөйөк Еңеү хаҡына ҡалаларҙы төҙөкләндереүҙе дауам иткән. Мәҫәлән, 1945 йылдың 10 апрелендәге материалда республиканың эре предприятиеларының машина-трактор станцияларына шефлыҡ ярҙамы күрһәтеүе тураһында һөйләнелә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Гәзит Дзендың Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналған проектын хупланы,Еңеү,1884,https://henek.info/news/pobeda-80/2025-04-10/g-zit-dzendy-b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-arnal-an-proektyn-huplany-4192080,2025-04-10T11:35:00+00:00
"Вячеслав ВолодинфикерләрРусия думасы берничә инаять маддәсе, шул исәптән ил гаскәре турында ялган мәгълүматлар тарату маддәсе нигезендә хөкем ителгәннәрнең милкен тартып алу турындагы канун өлгесен икенче һәм өченче укылышта бертавыштанкабул итте. Канун өлгесендәберничә маддә санап үтелә. ""Фейклар""дан тыш анда дезертирлык, фәрманны үтәмәү һәм теләнмәгән оешма эшчәнлегендә катнашу да бар. Бу маддәләрнең күпчелеген инаять кодексына Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан соң керттеләр. Шулай ук канун өлгесе бу маддәләр нигезендә хөкем ителгән кешеләрне мактаулы исемнәреннән мәхрүм итүне дә күз уңында тота. Дума рәисе Вячеслав Володинәйтүенчә, бу ""үз иленә каршы эшчәнлек алып баручыларны әзаларга, бу юньсезләрне мактаулы исемнәреннән мәхрүм итәргә шулай ук аларның милкен, акчаларын һәм башка әйберләрен тартып алырга мөмкинлек бирәчәк"". ЛДПРдан депутат Андрей Луговойда шундыйрак фикер белдерде. ""Ватанга зыян салырга тырышкан теләсә кем барысын да югалтачак һәм безнең илдән читтә соңгы эт кебек дөмегәчәк"", дипаңлатты улканун өлгесенең мәгънәсен. Хәзер канун өлгесен Федерация шурасы расларга һәм Русия президенты имзаларга тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия думасы ""фейк""лар өчен милекне тартып алу турындагы канун өлгесен кабул итте",Яңылыҡтар,1238,https://www.azatliq.org/a/32799607.html,2024-01-31T12:20:21+00:00
"Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яҡташтарыбыҙ  район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов менән осрашты. - Бөгөн махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар менән осраштыҡ. Был ҡыйыу ир-егеттәр, ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, илебеҙ мәнфәғәттәрен һәм граждандарҙың именлеген яҡлай. Агроном, Бурый, Псих һәм Якут позывнойлы яугирҙар менән ихлас һәм асыҡ һөйләшеү булды. Беҙ хәрби хәрәкәттәр зонаһындағы хәлде, алғы һыҙыҡта осраған ауырлыҡтарҙы һәм, әлбиттә, уларҙың ихтыяждары тураһында фекер алыштыҡ. Осрашыу егеттәрҙең ни тиклем көслө һәм ҡыйыу булыуын тағы бер дәлилләне. Уларҙың Ватанға тоғролоғо ихлас һоҡланыу һәм ихтирам уята. Һәр махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыға уларҙың батырлығы һәм фиҙакәрлеге өсөн ҙур рәхмәт белдерәм. Беҙ һеҙҙең менән ғорурланабыҙ һәм һеҙҙең тиҙ арала еңеү менән ҡайтыуығыҙҙы көтәбеҙ, - тип яҙҙы үҙенең социаль селтәрҙәге сәхифәһендә район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов. ""Хәйбулла хәбәрҙәре"" гәзите сайтынан.",Беҙҙең яугирҙар - ысын геройҙар!,Йәмғиәт,966,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-07-10/be-e-yaugir-ar-ysyn-geroy-ar-4309675,2025-07-10T12:56:00+00:00
"Был ваҡиғалар алдынан, 4 ғинуарҙа, буран ҡоторғанға Дүртөйлө, Ҡалтасы һәм Яңауылға юлдар тулыһынса ябыла. Икенсе көндө хәрәкәт тергеҙелә, әммә һуңынан йәнә ҡар яуа, юлдарға көрт һала. Нефтекама егете үҙенең ""Ситроен""ында ҡарлы юлдан ситкә төшөп китә һәм көрткә сума. Телефонының заряды бөткәс, ярҙам да саҡыра алмай. Шул кистә Яңауыл йүнәлешендәге юлды юл-патруль хеҙмәте экипажы инспекторҙары Рәмил Фәхретдинов менән Артур Хайрланамов тикшерә. Ҡар тотҡононда ҡалған машинаны күреп, полиция хеҙмәткәрҙәре шунда уҡ ярҙамға килә. Водителдең хәлен белешеп, машинаны үҙаллы сығарырға маташалар. Сығара алмағастары, автоцистерна водителен туҡтаталар, ярҙам һорайҙар. Йөк машинаһы автомобилде һөйрәгән саҡта юл-патруль хеҙмәте инспекторҙары, яҡтыртҡыс маяҡтарҙы ҡабыҙып, урында хәүефһеҙлекте тәьмин итә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡотҡарғандар!,Яңылыҡтар,975,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-16/ot-ar-andar-4540282,2026-01-16T18:30:00+00:00
"Асылағы Арыҫлан Мөбәрәков музейына – 30 йыл! Арыҫлан Мөбәрәков (төп исеме Арыҫлан Мөбәрәк улы Ҡотләхмәтов) 1908 йылдың 15 декабрендә Белорет районы Асы ауылында донъяға килә. СССР-ҙың театр һәм кино актёры, режиссёр һәм драматург, йәмәғәт эшмәкәре. СССР-ҙың халыҡ, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы. БАССР ҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Арыҫлан Мөбәрәковтың исемен мәңгеләштереү маҡсатында 1994 йылда уның тыуған ауылында музей асыла. 1997 йылда бөйөк шәхестең музейы алдына бюсы ҡуйыла. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Асы музейы өс экспозиция залынан тора. Беренсе зал — Асы ауылының тарихына һәм шунда тыуып үҫкән халыҡ артисы Арыҫлан Мөбәрәковтың бала сағына арналған. Шулай уҡ Асы шифаханаһы тарихын сағылдырған материалдар ҙа күп тупланған. Әйткәндәй, шифаханала ял итеүселәр музейҙа йыш була, атаҡлы актерҙың биографияһы менән яҡындан таныша. Икенсе зал Арыҫлан Мөбәрәковтың театраль эшмәкәрлегенә бағышланған. Бында актерҙың төрлө ролдәрҙәге фотоһүрәттәре, ХХ быуаттың 20-се йылдарындағы театр афишалары, күп һанлы документтары, фотоматериалдары, этнография әйберҙәре, Мәскәүҙә башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһынан материалдар һаҡланған. Сәхнә костюмдары, наградалары, шәхси әйберҙәрен күрергә була. Өсөнсө залда халыҡ артисының ғаиләһенә һәм туғандарына бағышланған материалдар ҡуйылған. Өс йөҙ экспонатты туплаған музейҙа Арыҫлан Мөбәрәковтың әсәһе тураһында мәғлүмәт юҡ тиерлек. Арыҫланға алты ғына йәш сағында атаһы үлеп китә. Етем ҡалған баланы Сермән балалар йортона ебәрәләр. Бәләкәй Арыҫланды тәрбиәләгән тәрбиәсеһенең, уҡытҡан уҡытыусыһының, балалар йорто директорының да фотоһы һаҡланған был музейҙа. Балала ниндәйҙер һәләт барлығын тойоп ҡала ошо өс шәхес. Малайҙы төрлө сараларға ылыҡтыралар, һәр яҡлап уны үҫтерергә тырышалар. Ә Арыҫлан бәлиғ булғас, уға нисек булһа ла баш ҡалаға – Өфөгә барып эләгергә тәҡдим итәләр. Ул замандарҙа ҡуйы урмандар уратып алған Белоретта Өфөгә барыр юлдар һалынмаған була. Транспорт һымаҡ нәмә бөтөнләй булмай. Сермән балалар йортонда тәрбиәләнгән үҫмерҙе Өфө һынлы баш ҡалаға алып барып урынлаштырыр кешеһе лә булмай. Ололар, уйлашып, ябай ғына юлын таба. Арыҫланға йылғанан ағып барырға ағастан һал эшләйҙәр. Сохарый киптерәләр. Әйберҙәре һалынған тоҡ тотторалар. Ул замандағы иң яҡшы новигатор буйынса, юлда нисек барырға тип, Арыҫланды юлға әҙерләйҙәр: Ун көндән ашыу юл үтәсәкһең. Унда күп кенә кешеләр йөрөр. Яры башында күмәк өйҙәр ултырыр. Бына шул Өфө ҡалаһы булыр. Шунда Театр техникумын тап! Әҙме-күпме киптереп биргән сухари менән Өфөгә килеп етеп, ул замандағы Башҡорт дәүләт сәнғәт техникумын (хәҙерге Өфө сәнғәт училищеһы) барып таба. Уңышлы имтихан бирә. Ә имтихан ваҡытында ҡыҙыҡ хәл була. Теге юлға биргән тоғон һаман ҡулынан ысҡындырмай тотоп торған егеткә ҡабул итеү комиссияһы: Тоғоңдо бер яҡҡа ҡуйып тор! - тиһәләр, Бында сохари ҙа һуң! - тип ҡысҡырып ебәрә. Тоғондағы ризығы – иң ҡәҙерле, берҙән-бер аҙығы була шул уның! Техникумда уҡыуын уңышлы тамамлағандан һуң Арыҫлан Мөбәрәков армияла хеҙмәт итеп ҡайта. 1935 йылда академия исеме бирелгән Башкорт дәүләт драма театрына эшкә килә һәм ғүмеренең аҙағына тиклем театрҙа актер, режиссер, художество етәксеһе һәм директор булып эшләй. Бик күп артистар менән спектаклдәрҙә бергә уйнай Арыҫлан Мөбәрәков. Буласаҡ ҡатыны Рәғиҙә Янбулатова менән улар театрҙа осраша. Музейҙа Арыҫлан Мөбәрәковтың шәхси әйберҙәре, театрҙа уйнаған кейемдәре менән бергә ҡатыны Рәғиҙә Янбулатованың йәшел ҡашлы көмөш йөҙөгө лә был музейҙа һаҡлана. Ул ябай йөҙөк булмай. Уның тарихы ҡыҙыҡлы! Ҡашлы йөҙөк ике йәш йөрәктең һөйөү шаһиты була. 1935 йыл. Сәхнәлә Башҡорт туйы спектакле бара. Әрме сафында хеҙмәт итеп ҡайтып, Башҡорт академия драма театрында төп ролдәрҙе башҡарып йөрөгән Арыҫлан Мөбәрәков, әлеге спектаклдә Буранбайҙы кәүҙәләндерә. Күмәк сәхнәлә ҡатнашҡан бер төркөм ҡыҙҙар араһында Рәғиҙә Янбулатова ла уйнай. Антракт мәлендә ҡыҙҙың ҡулына ҡағылған ыңғайға көмөш балдағын һыпырып алып, үҙенең сәтәкәй бармағына кейеп ҡуя Арыҫлан Мөбәрәков. Ул арала йәһәтләп, сәхнәгә сығыр саҡ етә. Спектакль барышында мәлен тап килтереп, ҡулындағы йөҙөктө үбеп, һиҙҙермәй генә йөҙөк хужабикәһенә күҙ ҡыҫа. Йөҙөктө күкрәгенә ҡыҫып һөйә, шул рәүешле Рәғиҙә һылыуға мөхәббәтен белдерә. Йәш актриса, оялышынан ни ҡылырға белмәй. Ҡыҙҙар араһына йәшеренә, әммә егет уны ҡарашы менән эҙләп табып, йәнә теге балдаҡты үбә, йөрәк тәңгәленә терәй. Үҙенән 7 йәшкә өлкән талант эйәһе, ғәжәйеп матур актерға ҡыҙҙың да күҙе төшөп йөрөгән була. Хәйер, ул саҡта Арыҫлан Мөбәрәковҡа ғашиҡ булыусылар күп булһа ла егеттең йөрәген тал сыбыҡтай нескә буйлы, сылтырап аҡҡан шишмәләй моңло тауышлы Рәғиҙә генә яулай ала. Ике йәш йөрәктә мөхәббәт уты тоҡана. Улар ғүмерлеккә бергә булырға анттар бирешә. Уртаҡ хыялдар, уртаҡ сәхнә яҙмышы, уртаҡ ижад уларҙы бер бөтөнгә әйләндерә. Тормош башлап ебәрер өсөн кәрәк-яраҡтары, йәшәр урындары булмаһа ла йәштәр үҙҙәренсә комсомол туйы үткәрә. Ҡайҙа ғына барһалар ҙа, ҡайҙа ғына булһалар ҙа, тамашасыларын һоҡландырып, улар гел йәнәшә йөрөй. Уларға бәхетле ғүмер юрайҙар. 1936 йылда уларҙың ҡыҙҙары СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың халыҡ, БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкова тыуа. Ә1942 йылда Салауат исемле улдары донъяға килә. Музейға килеүсе һәр кемде халыҡ артисының тере тауышы һәм сәхнә түрендәге балауыҙҙан ҡойолған образы ҡаршы ала. Музей директоры Сәлиха Мәүлит ҡыҙы Солтанова ҡырҡ йыл мәктәптә уҡытыусы, завуч булып эшләп, уҡыусыларына география, тарих, йәмғиәтте өйрәнеү фәндәрен өйрәтә. Оло йөрәкле педагог музей эшен дә бик яҡшы ойошторған. Уникаль экпонаттарҙы, һәр фотоһүрәттең тарихын бик матур, ҡыҙыҡлы итеп тасуирлай. Сәлиха Мәүлит ҡыҙы өсөн музейға килгән һәр бала – ҡәҙерле ҡунаҡ. Шуға ла балаларға иғтибар – үҙенә башҡа. Һәр баланың күңеленә юл, уртаҡ тел табып, тарихыбыҙға, мәҙәниәтебеҙгә йәлеп итергә тырыша. 2024 йылдың 14 декабрендә Белорет районының Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Асы музейына - 30 йыл! Байрам менән ҡотлап, музейҙан һәр ваҡыт матур тәьҫораттар менән ҡалыуҙарын теләйбеҙ!",Асылағы Арыҫлан Мөбәрәков музейына – 30 йыл!,Тарих,6041,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2024-12-13/asyla-y-ary-lan-m-b-r-kov-muzeyyna-30-yyl-4051570,2024-12-13T14:51:00+00:00
"Беренсе канал «Тауыш» шоуының яңы миҙгеле остаздарын тәҡдим итте. Улар араһында халҡыбыҙҙың моң аһәңлеген танытҡан мәшһүр йырсыбыҙ, донъя операһы йондоҙо Илдар Абдразаҡов бар! Исемлекте каналдың матбуғат хеҙмәте баҫтырып сығарған. Шулай уҡ проектта йырсы Анна Асти ҙа ҡатнаша. «Тауыш»та тәүге тапҡыр остаз булыуыма шатмын. Беҙҙә бик күп һәләтле йырсылар бар, һәм был проект уларға үҙҙәрен күрһәтеү һәм кешеләрҙең күңелдәрен яулау өсөн матур мөмкинлек бирә. Үҙенсәлекле тауыштар менән осрашыуҙы түҙемһеҙлек менән көтәм. Һәр ҡатнашыусыға мөмкин тиклем сағыуыраҡ асылырға ярҙам итер өсөн бөтә тәжрибәмде һәм энергиямды бирергә тырышасаҡмын"", - ти Илдар Абдразаҡов буласаҡ сара тураһында. Башҡа остаздар үҙгәрешһеҙ ҡала. Улар – артистар Владимир Пресняков һәм Пелагея. Илдар Абдразаҡов - танылған башҡорт кинорежиссеры Әмир Абдразаҡовтың улы. 1976 йылда Өфө ҡалаһында тыуған. Һәләтле малай 4 йәшенән йырлай, атаһы төшөргән киноларҙа ҡатнаша башлай. Артабан уның яҙмышында ижад төп урынды биләй. 1994 йылда ул - Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. 1998 йылда Мариинск театрында тәүге тапҡыр сығыш яһай. Илдар Абдразаҡов ҡатнашҡан һәм еңеү яулаған мәртәбәле конкурстар бихисап. Ул донъяның иң ҙур опера майҙандарында сығыш яһап, тамашасылар һөйөүен яулай. 2015 йылдан Санкт Петербургта халыҡ-ара музыка академияһын етәкләй. 2016 йылда Илдар Абдразаҡов фондын булдыра. 2018 йылдан алып халыҡ-ара фестивалдәр ойоштора. 2024 йылдың декабренән Севастополь дәүләт опера һәм балет театрының етәксеһе вазифаһында эшләй. Быйыл декабрь айында Рәсәй Президенты Владимир Путиндың указы менән уға Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы исеме бирелде. Башҡорт ерлегендә, халҡыбыҙҙың моңло йырҙарынан башланғыс алған талантлы яҡташыбыҙҙың яңы уңышына һөйөнәбеҙ! Афарин! Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",Матур яңылыҡ!,Мәҙәниәт,1785,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-12-23/matur-ya-yly-4518820,2025-12-23T20:32:00+00:00
"Яндекс. Музыка платформасында Русия халыклары телләрендә бишек ырларыннан торган ""Мәдәниятләргә тур"" (""Туры в культуры"") альбомы чыкты. Анда авар, татар, ненец һәм башка милләт ырларын тыңлап була. ырларны ""Яндекс. Плюс"" хезмәтенә язылучылар гынатыңлый ала. Татар бишекырынпроект өчентөркеме башкарды. "" "" лейблы итәкчесе Ильяс Гаффаровсүзләренчә, Яндекс ширкәте үзләре аларга чыгып, татарча бишек ырын яздырырга тәкъдим итте. — Бу проектны башкару өчен Яндекс ширкәте һәр халык төркеменә мөрәәгать итеп, бишек ырын яздырырга тәкъдим итте. Безгә дә Яндекс үзе чыкты, -ны яздырырга сорадылар. Алар һәр телдә кызыклы яңгырашка ия булган музыкантларны үзләре сайлады, — диде Азатлыкка Гаффаров. төркеменнән кала, әлеге проектта төркемендә ырлаган Байару Такшинада катнашты. Ул бишек ырын алтай телендә башкара. Проектны булдыручылар әйтүенчә, фольклор һәм этнография белгечләре ярты елдан артык ил буйлап йөреп, проект өчен бишек ырларын туплаган. Композитор Ян Павельчуккөйләргә заманча яңгыраш биргән. Бишек ырлары барлыгы 15 телдә яздырылган. Татар һәм алтай телләреннән тыш алар авар, калмык, карел, коми, нанай, ненец, урыс, удмурт, чиркәс, чечен, чуаш, эвенк, якут телләрендә яңгырый. Бишек ырлары Яндексның""Мәдәниятләргә турлар""проекты кысаларында башкарылды. Анда берьюлы 15 милләтнең мәдәниятенә һәм традицияләренә багышланган. Яндексның Сәяхәтләр такымы һәм ""Орнамики"" проекты экспертлары белән бергә текстлар, музыка һәм графика аша әлеге халыкларның үзенчәлеген ача торган уникаль контент ыйган. Турлар проекты кулланучыларны төрле халыкларның көнкүреше һәм традицияләре, милли ризыклар белән таныштырачак, халык иаты үрнәкләрен күрсәтәчәк диелә проектның пресс-релизында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Яндекста Русия халыклары бишек ырлары тупланмасы чыкты,Яңылыҡтар,1779,https://www.azatliq.org/a/31958919.html,2022-07-26T06:17:27+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәгълүмат йортка керә торган ирдә эленгән, анда өйнең идән асты яшеренү өчен туры килми дип язылган һәм якындагы имин урынның адресы бирелгән диелә. Казанда идарәче ширкәтләр шәһәр халкын алар яши торган йортларда яшеренү урыннары булмавы турында кисәтә башлаган. 116. хәбәрчеләре шундый мәгълүмат язылган элмәтакталарны Идел буе һәм Вахитов районнарындаочраткан. Мәгълүмат йортка керә торган ирдә эленгән, анда өйнең идән асты яшеренү өчен туры килми дип язылган һәм якындагы имин урынның адресы бирелгән диелә.21 декабрь көнне Казанга өч тапкыр дроннарһөүм итте. Нәтиәдә Совет, Киров һәм Идел буе районнарындагы йортлар зарарланды, корбаннар булмады. Татарстан хакимияте Казанга барлыгы 8 дрон һөүме булган дип белдерде. ""Аларның берсе сәнәгать ширкәтенә очкан, берсе елга өстендә үк бәреп төшерелгән, алтысы — торак йортларга һөүм иткән. Сәнәгать ширкәте хезмәткәрләре ышыклану урынына эвакуацияләнгән"", диелә. Ике дрон 37 катлы ""Лазурные берега"" торак комплексына бәрелгән иде (ул Альберт Камалиев проспектында урнашкан). Тагын бер дрон ""Манһэттен"" торак комплексына эләкте (ул Оренбур трактында урнашкан). Клара Цеткин урамындагы йортка исә бәреп төшерелгән дрон калдыклары килеп төште. Шәһәр халкы яшеренү урыннарының нинди хәлдә булуыназарланды. Анда начар ис килә, кумаклар бар, пычрак диде. Казан мэры Илсур Метшин идарәче ширкәтләрне яшеренү урыннарын начар әзерләгән өчентәнкыйтьләде. Казан башкарма комитеты итәкчесе урынбасары Искәндәр Гыйниятуллин исә шәһәрдә күп катлы 5971 йорт бар, аларда вакытлыча яшеренү өчен яраклы идән асларының саны - 1209 дип белдергән иде. Түрә сүзләренчә, 21 декабрьдәге һөүм вакытында 30 адреста яшәүче кешеләр яшеренү урыннарына керә алмаган. Алар ябык булган, ачкычларны таба алмаганнар, су тулган идән асларына керергә мәбүр калганнар диелде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда яшәүчеләрне йортларда яшеренү урыннары булмавы турында кисәтә башлаганнар,Яңылыҡтар,1858,https://www.azatliq.org/a/kazanda-yashauchelarne-yortlarda-yasherenu-urinnari-bulmavi-turinda-kisata-bashlagannar/33266048.html,2025-01-07T13:07:22+03:00
"Мутлашыусылар яңы алдау схемаһын тормошҡа ашыра, дуҫтар: ""Яндекс Инвест"" сервисына ""эксклюзив инеү"" тәҡдиме менән хаттар ебәрә. Быны ""яңы йыл бүләге"" тип ҡыҙыҡтырырға маташалар:","""Яндекс Инвест""",Яңылыҡтар,177,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/yandeks-invest-4526025,2025-12-30T21:45:00+00:00
"Һүҙ бәләкәйҙән күңелемә яҡын Йылайыр районы Ҡаҙырша ауылында үткән бәхетле, йылы хәтирәләргә бай йәйге көнөм хаҡында барыр. Күгәрсен яҡтарында тыуып буй еткерһәм дә, ысын ауыл мөхитен ҡартәсәйем менән ҡартатайым донъя көткән ерҙә генә тойоп була. Көс, дәрт, илһам биргән урын ул атайымдың атайсалы. Йәйге аҡһыу офоҡта һыҙылып, беленер-беленмәҫ кенә таң ата. Яңы көн башланыуын хәбәр итеп әтәс ҡысҡыра. Төнө буйы өйҙө һаҡлаған Аҡтырнаҡ дуҫтың да «тиҙерәк тороғоҙ» тип өрөүө ҡолаҡҡа салына. Мин ҡояш нурҙарына иркәләнеп, торғом килмәй ятам. Әммә өйҙәгеләрҙең инде эшкә тотонғанын белеп, йүгереп тышҡа сығам. Ауылдың саф һауаһынан, хозур тәбиғәтенән хатта тыным ҡыҫылғандай. Йорттоң бейек тупһаһынан бар матурлыҡ күренә: болоттарға олғашҡан мөһабәт тауҙар, ҡолас йәйеп үҫкән ағастар. Ҡәрсәйем малды оҙатып, сепарат ҡороп, һөттө айыртырға йөрөй. Ауыл бәләкәй булыуына ҡарамаҫтан, көтөү йолалары һаҡланған әле, халыҡ сиратлап мал көтә. Мин битте һалҡын һыу менән сайҡатам да эшкә керешәм. Тәүҙә ҡош-ҡортҡа ем, һыу һалып тынысландырам. Көндәр эҫе торғас, баҡсаға иртә менән һыу һибеп сығам. Кискелеккә әҙер торһон тип, һыу һауыттарын тултырам. Иртәнге аш ваҡыты ла етә. Сәйгә тыштағы ҡоҙоҡтан һыу алып инергә йүгерәм. Ауылдың йәшәү шарттары үтә еңел түгел шул. Оло кешеләрҙе бигерәк тә йәлләйем, шуға ла ҡунаҡҡа ҡайтһам, хәлемдән килгәнсә ярҙам итәм. Ә уларҙың иҫтәре лә китмәй, «хәрәкәттә – бәрәкәт» тип йүгерә бирәләр. Һаулыҡтары ла Аллаға шөкөр генә әле. Бутҡа бешереп, ҡарағат япрағы һалынған тәмле сәй эсеп алабыҙ. Ҡәрсәйем менән ҡартайым тураһында һүҙ ҡуҙғатҡас, яҡындарым  хаҡында бер аҙ һөйләп үтәйем әле. Уларҙың йылыһын, наҙын, һөйөүен тойоу мөмкинлеге булғанға, үҙемде сикһеҙ бәхетле хис итәм. Оло булыуҙарына ҡарамаҫтан, мал-тыуар, ҡош-ҡорт тотоп, ҡунаҡтар саҡырып, беҙгә ҡулдарынан килгәнсә ярҙам итеп йәшәйҙәр. Ҡасан ғына ҡайтһаҡ та, яҡты йөҙ, киң күңел, өҫтәл тулы ризыҡ менән ҡаршылайҙар. Ҡартайым 85-се йәш менән барһа ла, һаман да етеҙ генә бағана башына менеп китә, ҡәрсәйем бешеренеп тә, бәйләп тә, хатта улар әйтмешләй, «һыйпай торған» телефонда интернетта ла ултырып өлгөрә. Артабан, иртәнге сәйҙән һуң, тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ эшкә тотонабыҙ. Түтәл утайбыҙ, ҡарағат сүпләйбеҙ, алма йыябыҙ. Бар урамға яңғыратып «Юлдаш» радиоһын тыңлайбыҙ. Күңелле! Ҡәрсәйем менән йырлаша-көлөшә ҡатын-ҡыҙҙар эше менән булабыҙ. Ул йыш ҡына үткәндәренән ҡыҙыҡлы ваҡиғалар һөйләй, һабаҡ алырҙай тарихтар менән дә бүлешә. Мин ауыҙымды асып тыңлайым. Ҡартай ейәндәрен эйәртеп, балыҡҡа юллана. Оҫта балыҡсы ул. «Һаҡмарҙа балыҡтар уға үҙҙәре хәл белешергә килә, көтөп тора», – тип мәрәкәләйбеҙ хатта. Илүзә Ҡыҙрасова, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының практиканты.",Ҡаҙыршамдың бер көнө,Әҙәбиәт,2654,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-22/a-yrshamdy-ber-k-n-4397189,2025-09-22T13:28:00+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий Хәбировфикерләр60 яше тулуы уңаеннан БСТ телеканалына биргән әңгәмәсендә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Кырымны аннексияләүдә үзенең дә катнашы булуын таныган. Аның бу әңгәмәсеннәнөзекне""Аспекты"" чыгарды. Видеодан күренгәнчә, журналист Дмитрий Каретко Радий Хәбировка Кырым белән бәйле сорау бирә, 2014 елда Кырымның Русиягә ""кушылуыннан соң"" сезгә нәрсә өчен дәүләт бүләге бирделәр, мондый бүләгегез бар диләр, дип кызыксынды ул. — Дәүләт бүләгем бар, мин бит ул вакытта аерым бер өлкәләрдә белгеч идем, сәясәт белән шөгыльләндем. Һәм ул чакта мин ""Кырымны - безнеке иткән"" карарларны кабул итүдә киңәшләр бирүдә катнаштым. Тәрибәмне шунда тормышка ашырырга тырыштым. Сак кына итеп, шулай дип әйтим. Бу бик халыкка чыгарылмый торган эшләр иде, — дип авап бирде Хәбиров. Элегрәк медиада Радий Хәбировның Кырымга Русия символикаларын илтү, Кырым Югары Шурасы бинасына Русия байрагын урнаштыру һәм ярымутрауны аннексияләүне хуплап митинг оештыру өчен аваплы булуы хәбәр ителгән иде, дип искәртә ""Аспекты"". Шулай ук Хәбировның Русия мөселманнары дин әһелләрен кырымтатар лидерлары белән очраштыру эшләре өчен аваплы булуы да әйтелде. ""Ул кырымтатарларга Кырымның Русиягә кушылуына комачау итмәсәләр, аларның ир мәсьәләләрен хәл итәргә вәгъдә итте"", дип яза Аспекты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Кырымны аннексияләүгә үзенең катнашы булуын белдерде,Яңылыҡтар,1389,https://www.azatliq.org/a/32870033.html,2024-03-20T11:04:27+00:00
"Эш барышында бөтә бүлмәләр яңыртылған, сәхнә алмаштырылған, шулай уҡ газ менән йылытыу үткән. Объект асылған көндә унда район мәҙәниәт һарайы артистары һәм урындағы үҙешмәкәр сәнғәт коллективтары ҡатнашлығында концерт үтте. ""Был ваҡиға беҙҙең урындағы берләшмә өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Граждандарҙы инфраструктураны яҡшыртыу процесына әүҙем йәлеп итеү тыуған ауылыбыҙҙа йәшәү өсөн уңайлыраҡ һәм уңайлыраҡ мөхит булдырыуға булышлыҡ итә. Беҙ һәр кемдең үҙ әһәмиәтен тойоуын һәм ултырабыҙ үҫешенә үҙ өлөшөн индереүен теләйбеҙ"", - ти Иғмәт ауыл Советы башлығы Ришат Хәбибов.",Иғмәттәрҙең мәҙәниәт йорто яңырҙы,Яңылыҡтар,569,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/i-m-tt-r-e-m-ni-t-yorto-ya-yr-y-4544807,2026-01-09T09:00:00+00:00
"Эй ҡатмарлы был донъялар, Ҡайсаҡ юғалып ҡалам. Аҡыллы – аңлар! Һин минән Аҡыллыраҡ бул, балам! Эшемде күрһәтер өсөн Бөтә көсөмдө һалам, Уңышлы – уңыр! Һин минән Уңышлыраҡ бул, балам! Ғәмем, сәмем – һеҙҙә генә, Борсолоп ыҙаланам. Балаларың өсөн минән Тынысыраҡ бул, балам! Бөртөкләп бәхет сүпләйем, Ялбарам – бирер Аллам! Бәхет – яҙмышың! Һин минән Бәхетлерәк бул, балам! Фирүзә Абдуллина.",Бер нәмә лә бушҡа килмәй,Яңылыҡтар,388,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/ber-n-m-l-bush-a-kilm-y-4552236,2026-01-27T21:00:00+00:00
"Изге айыбыҙ матур  үтһән, тотҡан ураҙаларыбыҙ ҡабул булһын!",Рамаҙан айы мөбәрәк булһын!,Яңылыҡтар,59,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/rama-an-ayy-m-b-r-k-bul-yn-4587852,2026-02-21T14:13:00+00:00
"5Таик милләтле имам Чистайда татар телен үстерәӘбүбәкер хәзрәт Газизовка бүген 42 яшь, 22 елдан артык Чистайда яши, дини тормыш алып бара. Чыгышы белән Таикстанның Курган Түбә шәһәреннән. Дини гаиләдән, бабалары мулла була, Әбүбәкер хәзрәт тә шул юлны сайлый, ислам динен яшьтән өйрәнә. 1990 елда үз илендә мәктәпне тәмамлагач, дини уку йортын бетерә. Үз теләге белән совет армиясендә хезмәт итеп кайткач, Мәскәүгә китә. 1993 елда аны Русия башкаласындагы мөселман яшьләре үзәгеннән махсус юллама белән Татарстанга ибәрәләр. Әбүбәкер Газизов белдергәнчә, әлеге үзәк ул вакытта Русия төбәкләренә дини укытучыларны әзерләү эшен башкара. Анда Мөхәммәт хәзрәт Сәлахетдинов исемле татар була, нәкъ менә ул аны Татарстанга юнәлтә. Русия мөфтиләр шурасы барлыкка килгәч, мөселман яшьләре үзәге бетә. Әбүбәкер хәзрәт Чистайда иң элек мәдрәсәдә, аннан үзәк мәчеттә мөәзин, мөгаллим булып эшли. Татарстанга килгәч тә белемнәрен арттыруын дәвам иттерә. Ислам кабул итүнең меңъеллыгы исемендәге мәдрәсәдә, Русия ислам университетында укый. 2009 елда Әнәс мәчете ачылгач, аны имам-хатыйб итеп билгелиләр. Монда ул Гүзәлия исемле татар кызы белән таныша һәм 1997 елда аның белән тормыш корып ибәрәләр. Бүген бергәләп, үзе әйткәнчә, милләтне үстерәләр, хатыны белән өч татар баласы тәрбиялиләр. Милләт дигәндә Әбүбәкер хәзрәт үз милләтен түгел, татарларны күз алдына китерә икән. Үзен ул татар дип хис итә, хәтта уйлау, фикерләүнең дә татарча баруын әйтә. Татарстанга күчкән вакытта татар телен белми дә идем. Акрынлап милләтне яраттым. Татар теле бик иңел. Авыр диюче кешеләргә мин бик гаәпләнәм. Мисал өчен, анда фарсыдагы кебек авыр конструкцияләр, зат алмашлыклары юк. Урыс, гарәп телләре – авыр. Тик татар теле андыйлардан түгел. Ул бик иңел, йомшак, татлы, ди Әбүбәкер Газизов. Әнәс мәчете өч катлы. Мең кешене сыйдырырлык, ди имам. Көнчыгыш һәм Европа стандартлары буенча төзелгән, төзелештә төрле милләт вәкилләре катнашкан. Тик дизайнын, бизәлешен татар егетләре эшләгән. Футбол, теннис, кул көрәше кебек спорт ярышлары оештыру да мәчет өчен гадәти күренеш икән. Хәтта президент дәрәәсендәге уеннар да узган. Мисал өчен, кул көрәше турниры шундыйлардан. Русиянең төрле төбәкләреннән (Ульяновски, Башкортстан, Чуашстан, Волгоград, Чиләбе, Сарытау) ике йөздән артык кеше әлеге ярышларда катнашу теләге белән Чистайга килә. Әлеге турнирның оештыручысы – мәчетне төзетүче, Чистайдан татар эшкуары, хәйрияче – Тәлгать Әхмәтанов. Күзәтәм, мәчеткә йөрүче өлкәннәр дә тел, милләт темалары турында бик еш фикер алыша. Милли проблемалар борчый аларны. Мәчетләрдә дә телне саклап калыр өчен хезмәт куелырга тиеш. Беренче чиратта вәгазь татарча булу мөһим. Иң элек татар телендә булса, соңрак татарча белмәгәннәр өчен биш-ун минут русча сөйләү кирәк дип уйлыйм, ди Әбүбәкер хәзрәт Газизов. Гомумән, ул Татарстан мәчет-мәдрәсәләрендә вәгазьне татар телендә сөйләү яклы. Хәзрәт шул рәвешле татар теле сакланачак һәм буыннан-буынга күчеп, үсеп барачак дигән фикердә. Әнәс мәчетенең Вконтакте челтәрендәтөркемебар.",Таик милләтле имам Чистайда татар телен үстерә,Татарстан,2992,https://www.azatliq.org/a/27279775.html,2015-10-02T11:40:34+00:00
"Унда Башҡортостандың бөтә район һәм ҡалаларынан 1 мең уҡыусы ҡатнашты. Был шыршы байрамына уҡыу алдынғылары, олимпиадаларҙа, спорт ярыштарында, төрлө конкурстарҙа еңеүселәр, хеҙмәт бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрбиҙәрҙең һәм эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәренең балалары, ишле һәм аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙән, шулай уҡ һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар саҡырылғайны. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары ла байтаҡ. Баш ҡалала уҙған Яңы йыл байрамына саҡырыу ҡағыҙы ҙур бүләк инде ул. Балалар тәүҙә фойелағы матур фотозоналарҙа, төрлө йәнһүрәт геройҙары менән иҫтәлеккә фотоға төштө. Шунан уларҙы шыршы тирәләй уйнарға, йырларға саҡырҙылар. Республика шыршы байрамының мотлаҡ өлөшө – Яңы йыл тамашаһы. Быйыл ул Яңы йылда – уйынсыҡтар донъяһында тип атала. Төп геройҙары – Атай менән Әсәй һәм төрлө-төрлө уйынсыҡтар. Атай менән Әсәйҙең бала саҡтан уҡ Ҡыш бабайға ышанмауҙары тураһында һөйләшеп торғанын ишетеп ҡалып, Ҡыш бабай ейәнсәре Ҡарһылыуҙы эйәртеп килеп инә лә уларҙы уйынсыҡтар донъяһына оҙата. Яңы йыл еткәнсе нисек ҡайтып етерҙәр инде? ! Шәп тамаша килеп сыҡҡан: профессиональ артистар, музыка, сағыу костюмдар… Ә һеҙ мөғжизәгә ышанаһығыҙмы, дуҫтар? Нисек кенә булмаһын, изгелеккә, яҡшылыҡҡа ышанып, ынтылып, хыялдарҙы ысын итергә тырышып йәшәргә кәрәк, шулай бит? ! Республика шыршы байрамынан балалар ҡыуанып ҡайтҡандыр. Беҙ бер нисә район һәм ҡала вәкилдәре менән танышып өлгөрҙөк. Бишбүләктәрҙе Ҡушйылға мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы Гүзәл Рәфил ҡыҙы Ғәзизова алып килгән. Олег Трофимов, Артур Сәлимов, Эмиль Ғәзизов, Давид Макаровтар – бөтәһе лә тырыштар. Эмиль синыфта бишлегә генә уҡый, ГТО нормативтарын алтын миҙалға тапшырған, физкультура буйынса Гагарин кубогына үткән республика олимпиадаһында физкультура буйынса еңеүсе булған. Бәләбәйҙәге 1-се мәктәптән Мәликә Нижник та синыфта бишлегә генә уҡый икән. "" "" студияһында шөғөлләнә. Гимнастика буйынса төрлө ярыштарҙа ҡатнаша. Хатта Мәскәүҙән урын яулап ҡайтҡан. Ә республика буйынса ике тапҡыр еңеүгә өлгәшкән. Бөрйәндәр Әбделмәмбәт мәктәбе уҡытыусыһы Зарема Дәүләтҡужина етәкселегендә килгән. Байназар мәктәбенең синыфынан Батырхан Әминев теүәл фәндәрҙе – математика, физиканы ярата. Тиҫтерҙәренә лә тырышып уҡыуҙарын теләй. Күгәрсен районынан биш уҡыусы республика шыршы байрамына килеү бәхете тейгән. – Беҙҙе Патриот паркында урынлаштырҙылар. Унда ла Яңы йыл тамашаһы ойошторолдо, балаларға бик оҡшаны, – ти етәкселәре Рәлиә Мөнир ҡыҙы Абсаликова. Йылҡы йылын ҡаршыларға ла күп ҡалманы. Ул барыбыҙҙың да изге теләктәрен тормошҡа ашырһын!","Мөғжизәгә, изгелеккә ышанайыҡ",Донъя,2538,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-25/m-zhiz-g-izgelekk-yshanayy-4520727,2025-12-25T12:22:00+00:00
"9 октября в 19.00 в Культурном центре «Атайсал» прошла премьера интерактивного этношоу «Этно Код: Переплетение миров». Это проект, где народная традиция встречается с цифровым будущим. 12 10 октября – в провозглашенный по инициативе главы РБ День курая – в ГКЗ «Башкортостан» состоялся концерт Государственного ансамбля кураистов Республики Башкортостан. Коллектив представил концертную программу, состоящую на 80 из новых композиций. В контексте подготовки музыкальный руководитель Мурат Джанизаков создал новые обработки башкирских народных песен и мелодий. 12 В Саду культуры и отдыха имени С. Т. Аксакова прошло выступление творческих коллективов ГКЗ «Башкортостан» – свои номера представят Образцовый эстрадный балет «Кредо», Народный хоровой коллектив «Поколение», Театр эстрадной детской песни «Чудетство». 12 9 и 11 октября в Национальном музее Республики Башкортостан организованы диктант «Вперед, Башкортостан! », интерактивная познавательная игра для детей «Собери Республику», просмотр киножурнала «В семье единой» производства киностудии «Башкортостан». 12 9 октября в Доме-музее Ш. Худайбердина проводели экскурсии по экспозициям и состоялся просмотр художественного фильма Булата Юсупова «Первая республика». 12 9 октября в Музее музыки имени Ф. И. Шаляпина - музыкальный салон ко Дню Республики Башкортостан «Мелодии родного края» - концерт с участием заслуженного артиста РБ, флейтиста Владимира Сёмина – концертмейстера группы флейт ГАСО РБ, солиста Башгосфилармонии им. Хусаина Ахметова и преподавателя УГИИ им. Загира Исмагилова, пианистки Алины Кругликовой. В концертном зале музея прозвучала музыка великих башкирских композиторов, а также старинные башкирские мелодии. 12 11 октября Мемориальный дом-музей С. Т. Аксакова пригласил на открытие выставки художников Башкортостана А. А. Петрикова, Г. В. Прокшина, А. Г. Соловьёва, А. С. Фадеева. 12 Музей полярников имени В. И. Альбанова подготовил тематическую экскурсии по музею с рассказом о выдающихся уроженцах Башкортостана - полярниках, военных моряках (пройдет 8-10 октября). 12 9 октября в 13.00 в  отделе башкирской литературы и краеведения Национальной библиотеки Республики Башкортостан состоялся музыкально-литературный вечер под поэтичным названием «Цвети, Республика моя! ». Гостей ждет яркое путешествие по самым красивым уголкам Башкортостана. В программе - живая инструментальная музыка, показ фрагмента легендарного башкирского фильма «Салават Юлаев», литературные чтения. В мероприятии примут участие актер Национального молодежного театра имени Мустая Карима, народный артист Республики Башкортостан Ильнур Лукманов, обладатель Гран-при конкурса юных сказителей и исполнителей эпоса «Урал Батыр – 2024» Регина Галиева. 12 10 октября в Башкирском государственном театре кукол состоялся специальный арт-показ спектакля «Озеро заколдованного коня», созданного по мотивам башкирского эпоса «Акбузат», в рамках празднования Дня Республики Башкортостан. После спектакля пройдет творческая встреча с актерами, где зрители смогут задать вопросы, узнать о создании постановки и почувствовать атмосферу театра еще ближе. 12 10 и 12 октября на сцене Башкирского государственного академического театра оперы и балета представлен национальный балет «Семь девушек» композитора Галины Зигановой. 12 11 октября Уфимский государственный татарский театр «Нур» подарил зрителям возможность увидеть премьеру нового творческого сезона – спектакль по пьесе Мустая Карима «Пеший Махмут». Режиссер постановки – заслуженный деятель искусств Республики Башкортостан, лауреат Республиканской молодежной премии им. Ш. Бабича Ильсур Казакбаев. 12 9 октября на сцене Нефтекамской государственной филармонии состоялся праздничный концерт, посвященный 35-й годовщине принятия Декларации о государственном суверенитете Республики Башкортостан «Цвети, мой край Башкортостан! » 12 14 октября состоялось открытие 32-го творческого сезона Сибайского концертно-театрального объединения.12 11 октября 15.00 кинотеатр «Родина» пригласил на показ фильма «Первая республика» режиссера Булата Юсупова. 12 11 октября киностудия «Башкортостан» имени А. Абдразакова в муниципальных кинозалах, районных Домах культуры организует благотворительные кинопоказы фильмов производства Киностудии «Башкортостан» «Рожденный дважды», «Национальные костюмы народов Республики Башкортостан», «Лейсан. Весенний дождь», «Северные амуры», «Первая республика». 12 Праздничные акции, тематические вечера и встречи также запланированы в Историко-культурных центрах в городах и районах республики. Башкирские историко-культурные центры в регионах Российской Федерации также провели мероприятия, приуроченные ко Дню Республики. К примеру, в Екатеринбурге пройдет День башкирской культуры в Свердловской области, в Оренбурге в библиотеке им. Х. Ямашева состоится программа «Цвети и расцветай, Башкортостан! ». В Башкирском историко-культурном центре в Челябинской области откроется выставка картин, фотографий и печатных изданий ко Дню Республики Башкортостан. Фото Р. Хисаева","День Республики в Башкирии: концерты, спектакли, выставки",Аңлатма,4999,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-15/den-respubliki-v-bashkirii-kontserty-spektakli-vystavki-4428009,2025-10-15T13:11:00+00:00
"Сегодня в столице Башкортостане открывается Международная книжная ярмарка «Китап-Байрам». На Советской площади книги представят около 100 издательств из крупнейших российских городов и регионов: Москвы, Санкт-Петербурга, Ростовской, Кировской, Мурманской, Самарской, Волгоградской, Саратовской, Свердловской, Нижегородской, Челябинской областей, а также из республик – Чувашия, Удмуртия, Коми, Татарстан, Дагестан, Марий Эл, Саха (Якутия), Хакасия, Мордовия. Литературу привезли из Беларуси, Казахстана и Кыргызстана. Впервые принимает участие издательство из Ирана. Как всегда, гостей ждет серия творческих встреч с писателями, в том числе с Олегом Роем, телеведущей, актрисой, писательницей Оксаной Федоровой и поэтом, участником СВО, командиром противотанкового взвода Сергеем Лобановым. В режиме нон-стоп на Акмуллинской сцене будут идти спектакли. В целом, первый день форума был посвящен Великой Отечественной войне, СВО и пройдет под девизом «Слово о подвиге». Например, журналисты газеты ""Республика Башкортостан"" организовал мастер-класс по изготовлению сухого душа для бойцов военной спецоперации, а газета ""Башкортостан"" представил мероприятие, посвященное СВО, организовали встречу с участником СВО, артисты Молодежного театра исполнили патриотические песни. Подробнее – в программе.",В Уфе стартовал первый день книжной ярмарки «Китап-Байрам»,Аңлатма,1295,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-30/v-ufe-startoval-pervyy-den-knizhnoy-yarmarki-kitap-bayram-4257878,2025-05-30T23:05:00+00:00
"фикерләр2 июнь көнне Казанда беренче тапкыр ""Алмаш"" гаилә ыены узды. Казан мэриясе хәбәр итүенчә, татар гаиләләрен һәм татар телен өйрәнергә теләүчеләрне берләштерүче бу ыенда төрле яшьтәге һәм төрле кызыксынулары булганнар өчен татар телендә кызыклы чаралар әзерләнгән. Балалар өчен төрле юнәлештәге остаханәләр, нәниләр өчен уенлы, ырлы-биюле махсус мәйданчык оештырылган. Килгән кунакларны татар халык әкияте герое Шүрәле каршы алып торган. Беренче катта теләге булган һәр бала лабораториясендә катнаша алган, Каюм Насыйри музееның фәнни хезмәткәре кулдан открытка ясарга өйрәткән, Вконтактедагы ""Искусство оригами"" төркеме хуасы Азат Кадыров оригами буенча мастер-класс үткәргән. Концертлар залында ""Апуш"" татар балалар театр студиясе остазлары – педагог-хореограф Миләүшә Гыйлметдинова сәхнә хәрәкәтеннән, Татарстанның атказанган артисты, Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты Алмаз Сабиранов актерлык осталыгыннан, К. Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры артисты Гүзәл Галиуллина сәхнә теленнән дәресләр алып барган. Коворкинг бүлмәсендә психолог, ""Татарча комикслар"" кураторы, ""Үз телем"" проекты иңүчесе Регина Гаязова комикс ясау буенча терапевтик остаханә үткәргән микробиолог, ""Сәлам, микроб"" китабы авторы, ""Үз телем"" проекты иңүчесе Гөлнур Фәхруллина интерактив остаханә үткәреп, микроблар дөньясына сәяхәт ясаган, ә этикет белгече Әлфия әлилова этикет серләренә төшендергән. Икенче катта шулай ук балалар өчен төрле кызыклы остаханәләр оештырылган. Теләге булган һәр бала калфак, милли брошь, түбәтәй, милли стильдә телефон кую айланмасы, тәсбих ясау буенча мастер-классларда катнашып, үз куллары белән ясаган эшләнмәләрне алып кайтып китә алган. Лекторий залында әти-әниләр филология фәннәре докторы, профессор, полиглот Алексей Арзамазовтан татар телен тиз һәм айлы өйрәнүгә багышланган чыгышын, мәктәпкәчә белем бирү остазы, психолог, нейропсихолог Камилә Сәләховадан ""Баланың сәләтләрен ачабыз һәм үстерәбез"" дигән темага лекциясен тыңлаган, ""Әминә"" ырлы анимацияләр проекты, ""Нурбай"" кушымтасы белән танышкан. Шулай ук экспертлар – журналист, алып баручы Венера Аитова, психолог Илүзә Әминова, рәсем һәм музыка укытучысы Раил Рамазанов, радио алып баручы Нур Алиев һәм Казан шәһәре Башкарма комитет Аппаратының тел культурасы өлкәсендә милли сәясәтне гамәлгә ашыру бүлеге башлыгы Айсылу Лерон катнашында ""Татар баласын тәрбияләүдә ата кешенең роле"" темасына дискуссия да узган. ""Безнең өчен бу беренче шундый тәрибә. Һәм бүген узган беренче чара ук проектның актуальлеген дәлилләде. Туган телебезне белгән, мәдәниятебезне сакларга һәм үстерергә омтылган милли үзаңлы алмаш әзерләү – төп максат. Моңа без бары бергә – әти-әниләр, татар бакчалары, мәктәпләре, балалар үзәкләре, татар матбугаты, нәшриятләре һәм тагын бик күп башка үзебез кебек үк тынгысыз, битараф булмаган анатарлар белән берләшеп эшләсәк кенә ирешә алабыз. ""Алмаш"" гаилә ыены татар гаиләләрен бергә ыючы илһамландыручы, уйландыручы зур чара булсын иде дип телим. Моның өчен әле, әлбәттә, тырышырга кирәк, иң мөһиме – беренче адым ясалды"", – дип китерелә ыенның кураторы Айсылу Леронның сүзләре мэринең ""Вконтакте""сәхифәсендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",«Алмаш» гаилә ыены: татар гаиләләрен һәм татар телен өйрәнергә теләүчеләрне берләштерүче чара,Татарстан,3248,https://www.azatliq.org/a/33433084.html,2025-06-03T15:40:58+00:00
"Ансамбль 2024 йылда төҙөлгәйне. Уның хужожество етәксеһе - Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Азат Айытҡолов. Музыкаль етәксеһе – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Морат Джанизаков. Ансамблдә 30 артист - музыканттар, йырсылар, бейеүселәр эшләй. Ҡурай көнөнә арналған концерт башҡорт милли мәҙәниәте тарихында өр-яңы бит буласаҡ, башҡорт милли музыка ҡоралының яңы мөмкинлектәре күрһәтеләсәк. Ансамбль бер юлы 5-6 тауышҡа уйнай. Боронғо көйҙәр ҙә, элекке хәрби марштар ҙа, заманса музыка ла буласаҡ. Тарихи ваҡиғанан ситтә ҡалмағыҙ, дуҫтар! Концерт 19.00 сәғәттә башлана. Пушкин картаһы буйынса ла билет алырға мөмкин. 6",10 октябрь - Ҡурай көнө,Донъя,685,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-06/10-oktyabr-uray-k-n-4416237,2025-10-06T13:48:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАларның максаты — солдатларны рухландыру һәм куәтен арттыру булган. Татарстаннан Украина сугышына 22 имам һәм мөфтият хезмәткәре барып кайткан, дипхәбәр иттемөфти Камил Сәмигуллин Диния нәзарәтенең пленум утырышында. ""4 имам бүген дә анда хезмәт итә"", дигән ул. Имамнарны гадәттә сугышның алгы сызыгына һәм һоспиталләргә ибәргәннәр. Бу ""солдатларны рухландыру һәм куәтен арттыру өчен"" эшләнә дип аңлаткан мөфти.2024 елда Татарстан мөфтияте рәсми сәфәр белән Русиянең Украинага каршы сугышына биш тапкыр барган. 2022 елдан 10 тонна йөк илтеп тапшырганнар, 3 мотоцикл, 4 автомобиль, 40 комплект хәрби кием әзерләп ибәргәннәр, 165 мең данә дога китабы бастырган. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң Русия мөфтиләре, шул исәптән Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Путин сугышыняклап чыкты. Быел Татарстан мөфтиятенең Русия баскынлыгындагы ирләргә сәфәрен ешайтты. Мөфти Камил Сәмигуллин Татарстанда Донбасстан татарларны укытып кире шунда ибәрергә тәкъдим итте. Шулай ук Сәмигуллин Украинадагы сугышта катнашучылар ""шәһит була""диде. Сәясәт белгече Руслан Айсин Русиянең идеологик басымы Татарстан аша алып барыла дип саный. Мөфтиятнең сәфәрләрне ешайтуы шуның беләнаңлатыла. Ислам белгече, Коръән-хафиз (Коръәнне яттан белүче) һәм Львов шәһәрендәге Кырымтатар мәдәни үзәге башлыгы Ислам Тохлу Русия хәрбиләре өчен бу сугыш — инаять кылудиде. Сугыш башланганнан бирле Украина ягында мөселманнар кулына корал алып үз ватанын саклый. Алар арасында Украинаның элекке мөфтие, Донецки татары Сәид Исмәгыйлев ихтыяри булып үз иленең гаскәренә кушылды. Ул берничә тапкыр Русия мөселманнарына мөрәәгать итеп сугышка барудан качарга чакырды. Ул мобилизациядән качарга, йә әсир төшәргә тәкъдим итте. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинның Украинаның басып алынган ирләренә килүен шәригать һәм халыкара нормаларга да сыймый дип Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстаннан сугышка 22 имам барып кайткан,Яңылыҡтар,1888,https://www.azatliq.org/a/tatarstannan-sugishka-22-imam-barip-kaytkan/33227788.html,2024-12-05T13:37:10+03:00
"Атай нигеҙендә йорт төҙөгәс, Ғайсарҙың һөйөнөсөнөң сиге булманы. Күптәнге хыялым тормошҡа аша, тип шатланды. Мәктәп йылдарынан дуҫлашып йөрөгән, Ләйсәненә өйләнде. Донъяларын йәмләп улдары Дим тыуҙы. Ҡатыны бәләкәс бала менән өйҙә ултырғас, аҡса күп кәрәк. Уҡытыусының эш хаҡы ғына  Ғайсарҙың ғаиләһен аҫрарға ярҙам итмәне. Ул курстар тамамлап, бөтөнләй башҡа һөнәгә эйә булып Себер тарафтарына сығып китте. Эсеүгә әүәҫлеге булмаған, хужасыл ир тиненә тиклем аҡсаһын ғаиләһенә ебәреп торҙо. Үҙенә булмаһа булманы, иң мөһиме яҡындарым етеш йәшәһен тип тырышты ул. Аҡса мул булғас, ҡатыны ла ҡәнәғәт. Вахтанан ҡайтыуына һыйлы табындар әҙерләп көтөп тора. Шулай ҙа күп аҡса ла кешене боҙа икән. Ләйсән булған аҡсаны бәрәкәтле итеп тотона белмәне. Ашаймы-юҡмы кәрәкмәгән аҙыҡ-түлек ала, уларҙы һуңынан тоҡсайлап –тоҡсайлап сығарып түгә. Хатта элеккесә тәмле итеп итле һурпалы аш бешерергә лә иренә башланы. Район үҙәгенә яҡын йәшәгәс, кафеларға ғына заказ бирә лә ҡуя, өйгә килтереп  еткерәләр, түлә генә! Аҡсаны бәрәкәтлерәк тотонайым тигән уй булманы башында. Өй аштарын һағынып ҡайтҡан Ғайсарҙың күңеле төшһә лә, ҡатынына был турала тәүҙә һиҙҙермәне. Шулай ҙа бер әйтеп ҡуйҙы. –Ләйсән, туңдырғысың туп-тулы ит фаршы. Ни өсөн һин кафеға өсбосмаҡтар, бәлештәргә заказ бирәһең? Һин бешергән тәмлерәк тә килеп сыға бит, – тине. Иренең был һүҙҙәре Ләйсәнгә оҡшаманы. Ут һымаҡ сәсрәп ҡабынып китте. – Көнө буйы бала эргәһенән китә алмайым.  Мин нисек барыһына ла өлгөрәйем. Мин һиңә ашнаҡсы булып килмәнем, – тигән һүҙҙәре йөрәген әрнетте Ғайсарҙың. Элекке һымаҡ мейес яғып, һыу ташып, һыу йылытып кер йыуырға түгел. Бөтә шарттар өйҙә бар. Газ, һыу ингән. Керҙе машина ҡоротоп тигәндәй сығара. Йыйыштырыуы еңел булһын тип һауыт һаба йыуыу машинаһын да, робот-саң һуғыс та алдылар. Кешене күп аҡса тиҙ боҙа икән. Тиҙҙән элекке Ләйсәндән бер нәмә лә ҡаманы. Иренә ул аҡса табыусы итеп кенә ҡарай башланы. Аҡсаны ла көндән көн күберәк таптыра башланы. Ғайсар  аптырап  ялында ла эшләне.  Берҙән-бер  көндө телефонына ауылдан   класташы Раилдан хәбәр килеп төштө. Класташ, күп аҡса эшләү менән мауығып, ҡатыныңды иғтибарҙан ысҡындырма. Уның күршегеҙ, буйҙаҡ Тәлғәт менән сыуалғаны ишетелә. Һинең алданып йөрөгәнеңде теләмәйем, – тигән һүҙҙәр яҙылғайны унда. Йөрәге әсетеп йолҡоноп төшөп киткән һымаҡ булды. Ялда ҡайтмай эшләйем, тиһә лә, бер нисә минуттан ул, бер кемгә лә әйтмәй генә ҡайтып килергә тигән ҡарарға килде. Эштәге етәкселәре менән һөйләште лә, тыуған яғына осто. Элек һәр саҡ һағынып аяҡ баҫҡан тыуған ауылы ла сит кешене ҡаршы алған һымаҡ булды был юлы. Һуң булғас, минекеләр йоҡлайҙыр инде, тип уйланы һүнгән уттарға ҡарап. Ғайсарҙы ишектәге эленеп торған йоҙаҡ ҡаршы алды. Ләйсән ҡайҙа икән? Ни эшләп өйҙә ҡунмай? Әллә класташы яҙған хәбәр дөрөҫме икән? тигән ҡырҡ төрлө икеләнеүҙәр менән ишекте асып керҙе. Бер нәмә лә үҙгәрмәгән кеүек донъяһында. Ипләп кенә бүлмәләр буйлап үтте. Йоҡо бүлмәһен асһа, биш йәшлек улының бер ни белмәй йоҡлап ятыуын күреп ғәжәп итте. Нисек бәләкәй баланы ҡалдырып сығып китә алған? Йәһәтәп Тәлғәт йәшәгән күрше йортҡа ыңғайланы. Унда ишек эстән бикле булып сыҡты. Ишекте емерерҙәй булып шаҡыны ҡыҙған Ғайсар. Биш минут тирәһенән өй хужаһы асты. Күҙенә аҡ-ҡара күренмәй,  эскә атлыҡты Ғайсар. Залда өй халатында ғына ҡатыны Ләйсән ҡаршы алды. Ниндәйҙер һүҙ әйтеү, әрләшеү, нимәлер дәлилләүгә урын юҡ. Ғайсар барыһын да аңланы. Бер нисә минуттан артынан Ләйсән ҡайтып инеп, әйберҙәрен сумаҙанға тултыра башланы. –Үҙең дә, балаң да миңә кәрәкмәй. Был донъяға бер килгәнбеҙ, үҙем өсөн йәшәгем килә. Мин һинән китәм. Балаға аҡса ебәреп торормон, – тип Ләйсән әйберҙәрен алып сығып та китте. Бына шул ваҡиғанан һуң  йылдар артынан йылдар үтте. Ләйсән үҙе лә ҡайтып күренмәне, бер тин аҡса ла һалманы. Ғайсар тешен ҡыҫып яңғыҙы улын ҡараны. Барыһы ла яҡшы бара ине. Тик Хоҙай уны тағы ла бер ҡаты һынауын ебәрҙе. Сираттағы медицина тикшереүе барышында үпкәһендә яман шеш таптылар. Ҡаты стресс та быға йоғонто яһамай ҡалмағандыр. Ауыр операциялар, башҡа төрлө дауалауҙар үтеп, саҡ аяҡҡа баҫты Ғайсар. Ярай, улын ҡарашырға эргәһендә әсәһе булды. Уның ҡаты сирләүе улына ла тәьҫир итте. Ул киләсәктә медицина юлынан китергә ҡарар итте. Түҙгәнгә түш тигәндәй, бәхет Ғайсарға ла йылмайҙы. Улы уҡып бөтөп, онкология буйынса яҡшы табип булып китте. Өйләнеп баш ҡалала фатир алдылар. Килене Гөлсинә йөрәк ауырыуҙары буйынса табип. Бик ипле, ихтирамлы ҡыҙ. Бала саҡтан атайһыҙ үҫкәнгәме, ауырлыҡты ла күп күргән. Шуға ире тапҡанды ҡәҙерләп, сарыф итмәй тота белә. Улының өйләнеүе Ғайсарҙың тормошона тағы ла бер матур биҙәк алып инде. Ҡоҙағыйы Нәфисә менән таныштырҙы. Балаларына бәйле уртаҡ мәшәҡәттәр  уларҙың араһын яҡынайтты. Тиҙҙән бер-береһенә терәк һәм кәрәк булыуҙарын аңланылар. Ейәндәре тыуыуға улар ҙа өйләнешеп бергә йәшәй башланы. Әллә күпме һынауҙарҙан һуң, ниһайәт, бәхете асылып китте Ғайсарҙың.   Бәхет булған ерҙә, үпкә-рәнйеүҙәргә урын юҡ. Ғайсарҙың күңеленән Ләйсәнгә ҡарата үпкәһе иреп юғалды, Ләйсән үҙе лә ҡурҡыныс төш һымаҡ онотолдо. Автор фотоһы.","Ирен һанламай ҡотороп, күрше егет менән сығып киткәйне",Йәмғиәт,4993,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-11/iren-anlamay-otorop-k-rshe-eget-men-n-sy-yp-kitk-yne-4533169,2026-01-11T15:45:00+00:00
Табиптарға бәләкәсте донъяға ҡабул итеү өсөн бик ныҡ тырышырға тура килгән.,Башҡортостанда ғәҙәти булмаған сабый тыуған!,Яңылыҡтар,75,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-18/bash-ortostanda-ti-bulma-an-sabyy-tyu-an-4513000,2025-12-18T15:35:00+00:00
"Республика парламентында булдырылған был награда законлылыҡты нығытыуҙағы, дәүләт төҙөлөшөндәге һәм хоҡуҡ тәртибен тәьмин итеүҙәге ҙур ҡаҙаныштар өсөн бирелә. Константин Толкачев белдереүенсә, яҡташтарыбыҙ, МХО биләмәһендә законлылыҡты һәм тәртипте нығытып, хәрби бурыстарҙы үтәүҙә юғары яуаплылыҡ күрһәтә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яугирҙар баһаланды,Махсус хәрби операция,484,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-28/yaugir-ar-ba-alandy-4553910,2026-01-28T16:35:00+00:00
"Башкортстан. Учалы районы Ахун авылы. Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда 2023 ел башына авылда 1,5 млн кеше яшәгән. 2020 елдан башлап алар 26 мең кешегә кимегән һәм республикада яшәүчеләрнең 37,7 процентын тәшкил иткән.2031 елга исә республика түрәләре авылда яшәүчеләрнең күләмен 37,1 процент итеп саклап калырга тели. Бу хакта Башкортстанның авыл ирләрен үстерү республика програмына таянып, ""Коммерсантъ""иткерә. Авыл ирләрен үстерү өчен төрле чаралар күрмәкчеләр, мәсәлән 102 гаиләнең торак шартларын яхшырту, барлык авылларның 2,2 процентында яшәүне уңайлырак итү, инженерия инфраструктурасы булдыру кебек чаралар күз уңында тотыла. Авылларга автобусларның йөрешен тәэмин итү, авыл ирлекләренә 1,29 мең белгеч әлеп итү кебек максатлар куела. Дәүләт програмында авыл ирлекләренең проблемнары да атап үтелә. Анда әйтелгәнчә, авыл халкының күпчелек өлеше 10 меңгә кадәр кеше яши торган, транспорт-инженерия инфраструктурасы булмаган, белем алу медицина хезмәтләреннән файдалану өчен мөмкинлек булмаган авылларда көн күрә. Аларда эшсезлек һәм фәкыйрьлек дәрәәсе югары диелә. Аеруча авылда яшәүчеләрне эчә торган су белән тәэмин итүнең зур проблем булып калуы әйтелә. Авыл ирендә тормыш дәрәәсе түбән булып кала, керем ягыннан шәһәр белән авылны чагыштырганда, аерма зур, дип искәртелә документта. 2022 елда авыл хуалыгында эшләүчеләр аена уртача 35,29 мең сум акча алган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Ике елда Башкортстанда авылда яшәүчеләр саны 26 мең кешегә кимегән,Яңылыҡтар,1472,https://www.azatliq.org/a/32810398.html,2024-02-08T08:26:49+00:00
"Бөйөр ауырыуҙарынан яфаланғандарға: 0,5 литр ҡайнаған һыуға 3 аш ҡашығы ваҡланған ҡара ҡарағат япрағы һалып, 15-20 минут төнәтергә, һуңынан һөҙөп, яңынан ҡайнап сыҡҡансы талғын утта тотоп алырға. 2 аш ҡашығы ҡарағат еләген ҡушып, томалап һыуытырға. Көн оҙонлоғонда 0,5 стаканлап эсергә, еләк-емешен дә ашарға. Бындай төнәтмәне көн дә 1 ай дауамында ҡулланырға кәңәш ителә.  Һеҙ бөйөрҙәрҙе генә түгел, ә бөтә организмығыҙҙы һауыҡтырасаҡһығыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡарағат япрағының дауаһы,Сәләмәтлек,1114,https://henek.info/articles/----+-+/2025-04-16/ara-at-yapra-yny-daua-y-4200691,2025-04-16T15:00:00+00:00
"– Ошонда ғына күмгәйнем бит! .. Һөйләнә-һөйләнә ҡулымдағы таяҡ менән һарай артында ҡойма буйындағы ерҙе ҡаҙам. Күҙемдән сөбөрләп аҡҡан йәшем күҙҙәремде томалай, танауға килеп тығыла. Ҡулдарым бысраҡ булғанға, битемде еңем менән һыпырам. – Әллә ошондараҡ микән? – Ятҡан килеш арыраҡ шыуышам. Яңы урындан ҡаҙый башлайым. – Тәрән күммәнем бит һуң! .. Хәлһеҙлегемә, көсһөҙлөгөмә йәнем көйөп нығыраҡ үкһейем. Тәүҙә, кеше ишетеп, күреп ҡалһа, тип шым ғына илай инем, тора-бара бөтә нәмә онотолдо. Табылмай бит! Илағанға, көйгәнгәлер, ҡулымдың тамам хәле бөттө. Битем менән ергә ҡапландым да шымып ҡалдым. Ҡапыл ғына күҙ йәшем тымды. Оҙаҡ үкһеүҙән ара-тирә яурындарым ғына дерелдәй. Уйҙарым зыяратҡа алып китте. Унда бөгөн Рәмилде күмәләр. Моғайын, тап әлеге ваҡытта уның мәңгелек йортон әҙерләйҙәрҙер. Шул ҡәбергә уның менән бергә төшөп ятҡым килә. Ҡыҫып ҡына ҡосаҡлар инем дә. бөтөр ине барыһы ла – яфаланыуҙарым, кеше көнлө булып ултырыуҙарым, үсәүҙәр, төртмә һүҙҙәр, төрлө ләститтәр. Ә мин. ә мин бәхетле йылмайып, яратҡан кешемдең ҡуйынында мәңгегә йоҡоға талыр инем. Күҙ алдыма килтергәс, рәхә-әт булып китте. Хатта Рәмилдең мине ҡосаҡлаған көслө ҡулдарын тойғандай булдым. Тик эргәлә генә, урам эсендә, эт өрөп ебәрҙе һәм мин ерҙә ни эшләргә белмәй үрһәләнгән ни тере, ни үле түгел кәүҙәмә кире ҡайтырға мәжбүрмен. Үҙем тураһында шулай тим, сөнки инсульттан һуң бер яҡ кәүҙәм әрәкәтһеҙ. Тимәк, үле. Тотошлай ғына үлгән булһамсы! – тип әҙ иланыммы ни! Үҙемдең ошондай ярты-йорто хәлдә тороп ҡалыуымда ла, әле килеп Рәмилдең үлемендә лә мин генә ғәйепле! Кешегә аламалыҡ ҡылып, үҙең бәхетле булыу мөмкин тиме ни? ! Ул ваҡытта күҙемә аҡ-ҡара күренмәй ине шул. Көнләшеүем, мөхәббәтем, нәфрәтем шул тиклем көслө ине. Ул көндө Рәмилдең туйы бара ине. Тап әлегеләй үкереп илап икебеҙҙең рәсемде ошонда, һарай артында ергә күмеп ҡуйғайным. Йәнәһе, мөхәббәтебеҙҙе ерләйем. Кемдер әйттеме, уҡыныммы шул турала, имеш, фотоны ергә күмһәң, кеше барыбер бәхетле була алмай. Ул ваҡытта мин ысынлап та, уға, йән һөйгәнемә, бәхетһеҙлек теләнем. Көн һайын мине иҫеңдән сығарма, һарғайып үл, тинем. Ә ниңә шул ваҡытта уның менән үҙемде лә ерләнем? Уныһын аңламайым. Аңларлыҡ хәлдә булмағанмындыр, күрәһең. Күмдем дә, ситкә сығып киттем. Оноттом барыһын да. Ошо көнгәсә иҫкә лә төшмәне бит! Төшкән хәлдә лә, хәтерҙә оҙаҡ торманы, кит, алйотланып йөрөгәнмен, тип көлөп кенә ҡуйҙым. Нисәмә йылдар үткәс, Рәмилдең үлемен ишеткәс, шаңҡып, барыһы ла ҡайтанан иҫемә төштө. Төшмәҫлекме! Рәмил бер бәхет күрмәй үлеп китте, минең дә бар ғүмерем тамуҡтағылай үтте һәм яртылаш барыбер үлемен. Ҡарғауҙарым тормошҡа ашты бит һуң! Күҙ йәштәрем яңынан йылға булып ағылды. . Бала сағым бик бәхетле уҙҙы минең. Әсәйем-атайым янында бер ҡайғы белмәй иркәләнеп кенә үҫтем. Яҡшы ғәҙәтмелер, насармы, ҡаратырыш булдым, алдыма алғанды эшләмәй ҡуйманым: яҡшы уҡыным, юғары белем алдым, тәүге мөхәббәтем Рәмил ауылдың беренсе егете ине, бик шәп кешегә кейәүгә сыҡтым, аҡса етмәй, эш хаҡы бәләкәй тип илап ултырманым. Хатта инвалид булып ҡалғас та. Донъям бөтә ағзалары теүәл кешеләрҙекенән былайыраҡ. Элек тә көнләштеләр, әле лә көнләшәләр. Әлеге хәлемә ҡарата шәп барыһы ла, әммә минең хәлемдә ҡалырға дуҫыма түгел, иң яман дошманыма ла теләмәҫ инем. Әммә тормош һин тигәнсә генә бармай шул, һынай тора, ҡаршылыҡтарын ҡуя тора. Тырышып-тырмашып еңһәң, йәшәйһең, еңергә көсөң етмәһә, бөгөлөп ятып ҡалаһың. Рәмилде генә онота алманым. Мине ташлап, икенсене кәләш итеп алғанғамы икән? Йәшлек хатаһы, яңылышлыҡ булған, тип һөйләнеләр, әммә мин ғорур инем, уны тыңларға ла, ишетергә лә теләмәнем. Булған уйым, теләгем шул ине: һыр бирмәҫкә, көсһөҙлөгөмдө күрһәтмәҫкә, унан күпкә яҡшыраҡ йәшәргә, үҙемде бәхетле итеп күрһәтергә. Был минең тормош девизына әйләнде. Шунан һуң, ысынлап та, ен шикелле эшләнем. Үҙемде лә тыныс йәшәтмәнем, башҡаларға ла тынғы бирмәнем. Бәхетле булдыммы? Эйе! Хатта әлеге мәлдә лә. Сөнки, ниндәй генә булһам да, ирем өҙөлөп торҙо минең өсөн. Балаларым гел янымда. Шул ҙур бәхет түгелме ни? Таныштар, хатта сит кешеләр, биргән кәңәштәрем, ваҡытында күрһәткән ярҙамым өсөн рәхмәт әйтеп китә. Минең кеүек булырға теләүселәр күп ине шул. Ә Рәмил? Ул да, моғайын, бәхетле булғандыр. Тик үҙенсә. Бәхетте ул араҡыла тапты. Бәлки, балалары тыуып, ҡатыны менән айырылышып, баш эйеп килгәнендә миңә ғәфү итергә кәрәк булғандыр. Әммә ғәләмәт ғорур инем шул, ҡыуып ебәрҙем. Һиңә шул кәрәк! – тип үсәнем. Ергә күмелгән фотоны иҫемә төшөрөп: Барыбер бәхетле була алмаясаҡһың, – тип эстән ҡыуандым. Бер киҫелгән икмәктең кире йәбешмәүенә минең әле иманым камил. Бер тапҡыр булғандың икенсегә ҡабатланмаҫын бер кем дә вәғәҙәләй алмай. Әммә уның менән дорфа һөйләшеүемә, эстән, әммә ҡаты үсәүемә, уға бәхетһеҙлек, хатта үлем теләүемә үкенәм. Зыяратҡа барғым, Рәмилде һуңғы тапҡыр күргем, алйотлоғом өсөн ер тырнап ғәфү һорап ялбарғым килә. Миңә, ғәфү ит, яңылышҡанмын, тип килгән сағында, моғайын, ул да ныҡ үкенгән булғандыр. Әммә бара алмайым. Беренсенән, таяҡҡа таянып, кәлтерҙәп ҡасан барып етәм? Икенсенән, кеше аңламаҫ. Тороп ултырҙым. Фотоны таба алырыма өмөтөм өҙөлдө. Нисәмә йыл уҙған, сереп тә бөткәндер инде. Туҡта, уны күмгән сағымда янымда Гөлназ әхирәтем бар ине бит, бәлки, ул иҫләйҙер? Йәнемә әҙерәк йылы йүгерҙе. Телефондан уның исемен йыям. Әһә, гудок бара. – Ало, сәләм, Гөлназ! Был – Айгөл. – Эйе, Айгөл, хәлдәр нисек? Арыуһыңмы? Тауышың әллә нисек. Тауышымдан аңлап тора хәлдәремдең шәптән түгел икәнен. – Гөлназ, һуңғы хәбәрҙе ишеткәнһеңдер инде? – Эйе, ишеттем, ауыр тупрағы еңел, ҡараңғы гүрҙәре яҡты булһын Рәмилдең. Ҡыйын хәл. – Мин генә ғәйепле, Гөлназ, ниҙәр генә эшләйем икән? Нисек кенә үҙен был тормошҡа кире ҡайтарайым икән? Күҙ йәштәрем яңынан тәгәрәй, инде телефон трубкаһына буҫығып илайым. – Айгөл, туҡта! Һин ҡайҙа? Өйҙәһеңме? Хәҙер киләм! – Мин картуф баҡсаһында, һарай артында, – тип саҡ әйтә алдым. – Атаҡ, унда нимә ҡарап йөрөйһөң? Берәйһе өйҙә бармы? Яуап бирерлек хәлдә түгелмен, илауымды беләм. Әлеге мәлдә мине аңлаған, минең эсемдә ниндәй ут янғанын белгән кешенең янымда булыуы кәрәк. Ул кеше – Гөлназ. Уны иҫемә төшөрөүемә һөйөнәм. Оҙаҡ көттөрмәне Гөлназ, күрәһең, йүгереп килгән. Ҡурҡҡандыр. – Ҡотомдо алдың! Ыста-а-а, әллә моҡ заманғы мөхәббәтең – Рәмил өсөн илап ултыраһыңмы? Әйҙә, тор, өйгә инәбеҙ. – Туҡта, ултыр әле яныма, – тим уны күреүгә тынысланып, күҙҙәремде һөртәһөртә. Гөлназ тупраҡ тип торманы, яныма ултырҙы, арҡамдан ҡосаҡланы. – Мин, мин генә ғәйепле уның үлемендә. – Иҫке ауыҙҙан яңы хәбәр! Һинең бында ни ғәйебең? – Мин бит уны. уны ла, үҙемде лә күмдем. Гөлназ миңә һағайып ҡарай, аҡылдан шашманымы, тиҙер. Ә мин һөйләүемде беләм: – Иҫләйһеңме уның кәләш алған көнөн? – Иҫләйем. – Беҙ ул мәлдә лә һинең менән бына ошонда ултырғайныҡ. Мин илай-илай, барыбер бәхетле булмаясаҡһың, тип рәсемебеҙҙе ергә күмгәйнем. Уға үлем теләгәйнем. Бына, үлде бит! Мин үлтерҙем уны! Гөлназ ни әйтергә белмәй аптырап ҡалды. – Рәмилде яратҡаныңды, йыш иҫеңә төшөргәнеңде белә инем, әммә был тиклем дә икән тип уйламағайным! .. – тине ахырҙа. – Туҡта, ул рәсемдә беҙ икәү инек. Уның менән ҡуша үҙемде лә күмгәйнем, хәтерләйһеңме? – Хәтерләйем. Бик матур рәсем. Бәхет бөркөлөп тора унан. – Эйе, беҙ йылға буйында йөрөгәндә, бер рәссам эшләгәйне беҙҙең һүрәтте. Үтеп барышлай иҫ киткес матур тәбиғәттә, бер-береһенә үлеп ғашиҡ булған ике йәнде күреп, туҡтағайны. Рәсемен беҙгә бүләк итеп киткәйне шунан. Мин хәтирәләргә бирелеп һөйләйем дә һөйләйем, ә Гөлназ шым ғына тыңлай. – Шул рәсемде ҡайҙа күмдем ул? Хәтерләмәйһеңме? Шуны табырға кәрәк ине. – Тапһаң, терелеп китер, тип уйлайһыңмы әллә? – Юҡ та. Йыртҡыслап ташлағым килә. – Эй, Айгөл, һин шулай үҙеңде ғәйепләп ултыраһың инде? – Эйе. Шул туй мәлендә ҡәһәр һуҡҡыр рәсемгә теймәһәм, мин дә һау булыр инем, ул да тере булыр ине. – Ярай әле мине саҡырғанһың! Юҡ бында бер ниндәй ҙә фото! – Бар. Мин уны үҙ ҡулдарым менән, Рәмилде ҡарғай-ҡарғай күмдем. – Һинең бер ғәйебең дә юҡ. Рәсемдең дә. Яҙмыш шулай булғас, нишләйһең? Мине тынысландырырға, юҡ хәбәренә ышандырырға маташҡанына йәнем көйөп, таяҡты яңынан ҡулға алдым. – Белмәгәсең, белмәйем, тип әйт. Нисәмә йыл үтте, онотоуың ғәйеп түгел. Һин ҡайт инде, мин тағы ла әҙерәк ҡаҙып, эҙләп ҡарайым. Ошонда ғына ине бит ул. Гөлназ ҡулымдағы таяҡты һыпыра тартып алды. – Бер ниндәй ҙә фото юҡ бында! Теге ваҡыт, һин күмеп ҡуйғандан һуң, мин уны кире соҡоп алдым. Һеҙҙең ул рәсемегеҙ минең фотолар араһында һаҡлана. Хәҙер беҙгә барырбыҙ ҙа, мин уны һиңә кире бирермен. Ышанмайым. Мине тынысландырыр, баҡсанан алып сығыр өсөн генә әйтә. – Шуға күрә үҙеңде юҡҡа ашауҙан туҡта, – тип дауам итә әхирәтем. – Рәмилдең үлемендә һинең бер ғәйебең юҡ. Ундай тормошто ул үҙе һайланы. Фотоның күмелмәүен ишеткәс, бер яҡтан – рәхәт, икенсе яҡтан – ҡыйын. Мин бит үҙемде аямай, янып эшләүемде, ваҡытында табиптарға бармауымды, һаулығымды ҡайғыртмауымды һәм башҡа гонаһтарымды, үҙ яҙмышың өсөн үҙең яуаплы икәнде онотоп, шул фотоға япһарырға тырыша инем түгелме? – Ысынлап та, беҙҙең фото ерҙә түгелме? – Юҡ, тинем дә инде. Алдағы сағыулығын юғалтһа ла, әле һаман бәхет бөркөлөп торғандай унан. Мин инде илауҙан туҡтаным. Әхирәтем ярҙамында аяғыма тороп баҫтым. Фотоның ғәйебе булмауына ҡыуанып, Гөлназдарға табан атланыҡ. ГӨЛНАРА МОСТАФИНА",ЕРГӘ КҮМЕЛГӘН РӘСЕМ. Хикәйә,Хикәйә,9134,https://agideljurn.ru/news/s-sm-r-r/2025-11-24/erg-k-melg-n-r-sem-hik-y-4478623,2025-11-24T00:33:00+00:00
"18 декабрҙә Өфөнөң Торатау конгресс-холында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республикала Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам йылына йомғаҡ яһауға арналған тантаналы сарала сығыш яһаны. Республика етәксеһемуниципалитеттарға һәм ойошмаларғадәүләтнаградаларынтапшырҙыһәм геройҙарға һәм уларҙың яҡындарына һәр яҡлап ярҙам итеү – ул бер ниндәй шартһыҙ өҫтөнлөк һәм изге бурыс тип билдәләне. – Хөрмәтлехәрбиоперацияветерандары, ҡәҙерле ҡунаҡтар! Бөгөн Башҡортостанда Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү йылына йомғаҡ яһайбыҙ. Был мөһим ваҡиғаны бөтә Рәсәйҙән Ватанды һаҡлаусылар фонды филиалдары етәкселәре менән уртаҡлашыу беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт. Фонд рәйесе, статс-секретарь – илдең оборона министры урынбаҫары Анна Евгеньевна Цивилеваға республикабыҙҙа махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеүгә арналған Бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмәһен ҡабул итеү мөмкинлеге өсөн оло рәхмәт белдерәм. Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фонды – бөгөн беҙҙең өсөн мөһим булған был эштә төп уҙаҡташыбыҙ. Үҙебеҙҙең эшмәкәрлегебеҙ менән уртаҡлашырға һәм, үҙ сиратында, башҡа төбәктәрҙәге хеҙмәттәштәребеҙҙең алдынғы тәжрибәһен үҙләштерергә әҙербеҙ. Был йыл, хөрмәтледуҫтар, ҙур етди эш ваҡыты булды. Федераль һәм төбәк кимәлендә төҙөлгән махсус хәрби операция ҡатнашыусыларына һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам сараларын күрһәтеү системаһының һөҙөмтәлелеген тикшереү. Быйыл Башҡортостандатейешле исемлекте 11 яңы сараменән тулыландырҙыҡ. Хәҙерулар 54-кәетте, улар яугирҙәребеҙҙең һәм уларҙың ғаиләләренең бөтә тормош өлкәләрен үҙ эсенә ала. Өстөп йүнәлеш– медицинареабилитацияһы, социалләштереү һәм эшкә урынлашыу. Былмаҡсатҡа бүленгән саралар күләмен ике тапҡырға тиерлек арттырҙыҡ – былтыр 13,4 миллиард һумдан быйыл 30,8 миллиард һумға тиклем. Әлеөсмеңдәнашыу ҡатнашыусының 78 проценты эшкә урынлаштырылған, 86 проценты диспансерлаштырыу үткән. Айырыуса иғтибар – инвалид ветерандарға. Уларөсөн ҡул менән идара ителгән автомобилдәр бирелә, торлаҡҡа яраҡлаштырыу үткәрелә. Адаптив спорт менән шөғөлләнеү өсөн шарттар булдырыла. Бөтә райондарҙа һәм ҡалаларҙа бер тәҙрә режимында комплекслы консультация һәм практик ярҙам күрһәтеү өсөн үҙәктәр асабыҙ. Уларҙабер майҙансыҡта власть, Ватанды һаҡлаусылар фондының социаль координаторҙары, Махсус хәрби операция ветерандары ассоциацияһы һәм башҡа йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре берләшә. Бөгөнурындарҙабөтә талаптарға тулыһынса яуап биргән 20 ошондай ярҙам үҙәге уңышлы эшләй. Беҙ был эштеартабан да дауам итәсәкбеҙ. Ил алдында торған саҡырыуҙарҙың киңлеге идара итеү звеноһына айырым талаптар ҡуя. Президентҡушыуыбуйынса Башҡортостан геройҙары республика кадрҙар программаһын башланыҡ. Ветерандарҙы бөтә кимәлдәге идара итеү командаларына әүҙем йәлеп итәбеҙ. Өс ҡатнашыусыауыл биләмәләрен етәкләй, тағы ла өсәүһе – Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай, 47-һе урындағы үҙидара органы депутаты булды. Былтырреспубликалаойошторолған Махсусхәрбиоперацияветерандарыассоциацияһымеңдән ашыу кешене берләштерҙе һәм бөтә йүнәлештәр буйынса махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына комплекслы ярҙам итеү мәсьәләләрен уңышлы хәл итә башланы. Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фондының республика буйынса филиалынан коллегаларыбыҙ менән бергәләп федераль һәм төбәк ярҙам сараларын һөҙөмтәле тормошҡа ашырабыҙ. Беҙҙең тығыҙ уҙаҡташлыҡты раҫлау – Совет майҙанындағы фонд филиалының яңы иркен махсус йыһазландырылған бинаһы. Был бина – минең шәхси тарихым тип асыҡтан-асыҡ әйтә алам. Рәсәй Геройы, генерал-майор Миңлеғәле Шайморатовҡа Совет майҙанында һәйкәл ҡуйыу ҡарары кеүек үк. Мин унда һәр ваҡыт сәскә һалған, ялға килгәндә осрашыусы формалы егеттәрҙе күрәм. Башҡортостанхалҡыхәтерләүенсә, тап Совет майҙанынан махсус хәрби операция биләмәһенә бер нисә ҙур ирекле бүлексәләребеҙҙе, шул иҫәптән Башҡортостан полкын оҙаттыҡ. Шуғакүрә, әлбиттә, шунда уҡ, эргәлә Фонд филиалын урынлаштырыу мөмкинлеген табауыбыҙ бик шәп. Был эштетормошҡа ашырҙыҡ. Йөҙәрләгән илһөйәрлек йүнәлешендә сара үткәрәбеҙ, унда МХО ветерандары һәм уларҙың яҡындары ҡатнаша. Августа Рәсәй Оборонаминистрлығыменән берлектә Армия мәҙәниәте көндәрен үткәрҙек, бөтә республиканы концерт программалары менән солғап алды. Беҙгә фронт бригадаларынан егеттәребеҙ килде һәм сығыш яһай алды. МеңәрләгәнтамашасыныГеройҙар ваҡыты Бөтә Рәсәй конкурсы йыйҙы. Яҡташтарыбыҙҙыңхәрбихеҙмәтетураһындатиҫтәләгәнкитап, махсус хәрби операция геройҙары тураһында әҫәрҙәр ижад иткән композиторҙар, яҙыусылар, рәссамдар тураһындаМузаларөндәшмәй. Башҡортостан йыйынтығын сығарҙыҡ. Был эштедауам итәсәкбеҙ. Беҙ Башҡортостан Республикаһының Милли архивына махсус хәрби операция тураһында белем һәм мәғлүмәт сығанағын булдырыу буйынса планлы эш башларға ҡуштыҡ. Әленимәләр булып ятҡаныноноторғаярамай. Ярҙам йылытамамлана, әммә ярҙам көсәйә генә бара. Был эште беҙ еңеүҙән һуң да өҙлөкһөҙ алып барасаҡбыҙ. Беҙгәбыл системаны мөмкинтиклем яйға һалынған һәм һөҙөмтәле итергә кәрәк. Яраланған яугирҙәргә, һәләк булған геройҙарҙың ғаиләләренә ярҙам итеүгә айырыуса иғтибар бүләбеҙ. Был мөһим эшкә бөтә йәнен һалғандарҙың барыһына ла – активистарға, йәмәғәтселәргә, ирекмәндәргә, эшҡыуарҙарға, республикала йәшәүсе һәр кешегә ихлас күңелдән рәхмәт белдерәм. Геройҙарға һәм уларҙың яҡындарына һәр яҡлап ярҙам итеү – бөгөнгө көндә власть һәм йәмғиәт өсөн төп бурыс. Былбеҙҙең һисшикһеҙ өҫтөнлөгөбөҙ һәм изге бурысыбыҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Ярҙам йылы тамамлана, әммә ярҙам көсәйә генә бара",Махсус хәрби операция,5482,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-19/yar-am-yyly-tamamlana-mm-yar-am-k-s-y-gen-bara-4514331,2025-12-19T10:30:00+00:00
"Башҡортостан махсус хәрби операция башланғандан һәм исемле батальондар ойошторолғандан алып подразделениеларҙы пилотһыҙ осоу аппараттары менән тәьмин итә. 2022 йылда хәрби тәғәйенләнештәге яңы ҡорамалдарҙа эшләү буйынса белгестәр етешмәне. Хәрбиҙәр  дрондарҙы үҙ-аллы өйрәнә ине. Хәҙер улар юғары класлы белгестәр булып китте һәм яңы килеүсе яугирҙарға үҙ тәжрибәһе менән бүлешергә әҙерҙәр. БПЛА операторҙары алыҫтан эшләй.  Дрон менән идара итеү пультынан хәрби тоташыу һыҙығына тиклем бер нисә тиҫтә саҡырым, был дрон йөрөтөүселәрҙең ғүмере һәм һаулығы өсөн хәүефте һиҙелерлек кәметә.  Коптерҙар махсус хәрби операция биләмәһендә дошмандың урындарын һәм позицияларын разведкалай, кәрәк булғанда һөжүм итә һәм хатта та йөк ташый. Әммә улар менән идара итеү өсөн һәйбәт итеп күреү, аналитик фекерләү һәм етеҙ бармаҡтар кәрәк. – Беҙ, мәҫәлән, компьютерҙы ғүмеребеҙҙә тәүге тапҡыр 25 йәштә генә  күрҙек. Ә хәҙерге йәштәр балалар баҡсаһынан тиерлек гаджеттар ҡуллана белә. Йәштәр төрлө уйындар барышында реакция, аналитик фекерләү, күҙәтеү һәләтен үҫтерә. Тимәк, улар әҙерлеклерәк. Билдәләп үтергә кәрәк, республика беҙҙең подразделениеларҙы пилотһыҙ осоу саралары менән тәьмин итеүен дауам итә. Бынан тыш, төбәктә махсус операция үткәреү зонаһынан беҙҙең  БПЛА операторҙары уҡырға килгән әҙерлек үҙәктәре булдырылған. Шулай уҡ БПЛА етештереү яйға һалына. Белгестәр фронттан килә, уларҙы камиллаштыра, трофей техникаһын алып килә, — тине Алик Камалетдинов. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",МХО биләмәһендә БПЛА операторҙары юғары класлы белгестәргә әйләнде,Яңылыҡтар,1631,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/mho-bil-m-end-bpla-operator-ary-yu-ary-klasly-belgest-rg-yl-nde-4555514,2026-01-29T14:45:00+00:00
"Еҙнәйем бик шаян кеше булғас уның һөйләгәненә бер кем дә ышанмағайны. Ә шулай ҙа уның ап-аҡ булып, ҡобараһы осоуына ҡарап, үҙеңде күрәләтә бындай хәлгә индереү өсөн ысын әртис булырға кәрәктер, тип уйланым. Беҙҙең өләсәй йәйгеһен ауылда йәшәй. Ҡалала тыны тарығыуына һылтанып, ул көн йылыныр-йылынмаҫтан ауылына ҡайтып китә. Балалары, ейән-ейәнсәрҙәре уны аҙна һайын барып күрә. Өй бәләкәй булһа ла, бик ыҡсым, матур. Иҫке генә мунсаһы йылға буйында тиерлек урынлашҡан, нығыраҡ яҡһаң, бик ҡыҙып китә. Еҙнәй килгән һайын шул мунсаны яратып төшә. Төнгө мунсанан шәп нәмә юҡ, - ти ҙә йүгерә. Өләсәйем артынан: Кейәү, мунса пәрейен асыуландырып аҡырып йөрөмә, -тип ултырып ҡала. Еҙнәйҙең ҡото осоп килеп ингәндә, беҙ ятмаған инек әле. Бөтәбеҙ ҙә ялда бит. Еҙнәйем һөйләүенсә ул сабынып ултырғанда ҡапыл мунсаның уты һүнгән. Ул шуға ҡарамаҫтан сабыныуын дауам иткән. Ҡапыл арттан кемдер миндеген тотоп алған. Еҙнәй тәүҙә сөйгә эләккән икән тип уйлаған. Миндекте ысҡындырайым тип ынтылһа, ҡулы бер йөнтәҫ, ауыр тын алып ултырған нәмәгә батып инеп киткән. Ҡапыл ул үҙенең арҡаһын йөнлө ҡул тоторға маташҡанын тойған. Шәрә көйөнсә йүгереп ҡайтып, соландағы таҫтамалға уранып ингән. Өләсәйем башын сайҡап: Күпме әйттем мин һеҙгә мунса пәрейен асыуландырмағыҙ, -тип кенә ҡуйҙы. Ә мин хәҙер ул мунсаға түгел, өләсәйҙең ауылына ла барырға ҡурҡам. С. ""Һаҡмар"" гәзитенән.",Шаянлығы юҡҡа сыҡты,Хикәйә,1357,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-01-15/shayanly-y-yu-a-sy-ty-3603094,2024-01-15T13:13:00+00:00
"Эдем СемедляевАкмәчетнең Русия күзәтүе астындагы мәхкәмәсе адвокат Эдем Семедляевны 12 түлеккә кулга алган. Бу хакта Крым. Реалиихәбәр итә. Юристны ""полициянең кануный таләбләренә буйсынмаганы өчен"" кулга алганнар диелә. Русиянең куәт оешмасы вәкилләре Семедляевтан тоткарланган кырымтатарларына беркетмәләрне ничек төзегәннәрен яздырып тормауны таләп иткән булган. Шулай ук Экстремизмга каршы тору үзәгенең хезмәткәре чишенергә кушкач баш тартканы өчен, мәхкәмә аңа 4 мең сум штраф билгеләгән. Кырымтатар мәлесенең (Русиядә экстремист оешма дип танылган һәм тыелган) рәисе Рефат Чубаров, адвокат Эдем Семедляевны сак астына алуларының төп максаты - Кырымдагы Русия хакимиятләренең ""кырымтатарларны куркытырга тырышуы"" дип саный. Бу хакта Чубаров -таязган.25 октябрьдә, Акмәчеттәге Кырым гарнизон хәрби мәхкәмәсе бинасы янында, Русиянең куәт оешмасы вәкилләре кызыл гвардиянең ""Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларын хуплау өчен ыелган 20 дән артык кешене тоткарлаган иде. Тоткарланучыларны Акмәчетнең Үзәк районы полиция бүлекчәсенә китерделәр. Соңрак, тоткарланучыларга юридик ярдәм күрсәтергә дип полиция бүлекчәсенә килгән адвокат Эдем Семедляевка ""полициягә буйсынмаганы өчен"" административ беркетмә төзелде. Адвокат Судакның вакытлыча тоту изоляторында бер тәүлекуздырды.25 октябрьдә Акмәчетнең полиция бүлекчәсе янында тоткарланганнан соң, Семедляев Русиянең куәт оешмасы вәкилләреннән Кырымның адвокатлар пулатына шикаять итүен иткерде. АКШ Русияне кичекмәстән Кырым адвокаты Семедляевны азат итәргә өндәде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырымдагы мәхкәмә адвокат Эдем Семедляевны 12 тәүлеккә сак астына алган,Яңылыҡтар,1755,https://www.azatliq.org/a/31558354.html,2021-11-12T12:05:49+00:00
"Ике психиатр осраша. Береһе икенсеһенә: – Миндә бер ҡыҙыҡ сирле бар, ул үҙен автомобиль тип иҫәпләй. – Уны нисек дауалайһың? – Бер нисек тә дауаламайым, уға ултырып, өйгә ҡайтып йөрөйөм. – Һинең һөйләгәндәрҙе тыңлаһаң, намыҫлы кешеләр бөтөнләй юҡ. – Нишләп, мин үҙем тураһында бер ни ҙә әйтмәнем әле. Директор отпускыға китте, ә тотош коллектив ял итте. Телефондан һөйләшеү. – Ҡарале, минеңсә, беҙгә осрашырға, һөйләшергә кәрәк. – Ярай мин сығыу менән осрашырбыҙ. – Һин эштәме ни? – Төрмәлә. – Атай, минең оборона министры булғым килә. – Ни өсөн министр? – Өҫкө төймәләрҙе эләктермәҫ өсөн.","Үәт, ҡыҙыҡ!",Юмор,589,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-05-23/t-y-y-4248583,2025-05-23T17:30:00+00:00
"Ҡайһы ваҡыт әйбер ташырға ла кеше таба алмай хитланабыҙ.  Байрамдарҙа өҫтәл тирәһен ҡараштырырға, сығып урам һеперергә булһа ла берәү кәрәк. Беҙ уны алайыҡ.",Бер урын буш тора бит,Мәҙәниәт,156,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-04/ber-uryn-bush-tora-bit-4107583,2025-02-04T12:35:00+00:00
"фикерләрАзәрбайан президенты Илһам Алиев ""Әл-Арабия"" телевизион каналына биргән әңәмәсендә, 1920 елда Русия гаскәрләренең Азәрбайанга ""басып керүен һәм оккупацияләвен"" белдерде. ""1917 елгы инкыйлаб ясаган большевиклар халыкны алдады. Аларның шигарьләре ""фабрикалар - эшчеләргә, ир - крестьяннарга, азатлык - халыкка"" дип яңгырады. Без үзебезнең дәүләтне булдырдык, әмма большевиклар аны тартып алды"", диде Алиев. Ул Русия империясе таркалуыннан соң, Азәрбайан демократик республикасы төзелүен, ләкин аның гомере кыска булуын әйтте. Алиев тарихныискә алды. ""1920 елның апрелендә Русия армиясе Азәрбайанга басып керде һәм аны оккупацияләде. Шул ук елның ноябрендә, берничә айдан соң, советлар хөкүмәте Зәнгәзур төбәген (без аны Көнбатын Зәнгәзур дип атыйбыз) Азәрбайаннан тартып алып Әрмәнстанга бирү турында карар кабул итте. Нәтиәдә Азәрбайан ике өлешкә бүленде: төп ирлек һәм Нахчыван, алар арасында Көнбатыш Зәнгәзур урнашты"", дип аңлатты ул. Әңгәмәнең зур өлеше Әрмәнстан белән булган низагкка багышланган иде. Алиев АКШ арадашлыгында имзаланган декларацияне искә алды. Аның нигезендә Баку һәм Ереван сугыштан баш тарту турында вәгъдә биргән. Документта шулай ук 99 елга Зәнгәзур коридоры контроле Вашингтонга тапшырылуы әйтелгән. Алиев шулай ук Русия белән мөнәсәбәтләрнең начараюына тукталды. ""Начараюга без аваплы түгел. Без конструктив һәм кануни авап кайтарабыз, ләкин үзебезгә карата бернинди агрессияне яисә хөрмәтсезлекне түзеп тормаячакбыз"", ди президент. Мөнәсәбәтләрнең суыну сәбәпләреннән берсе итеп Алиев 2000 елларда кылынган инаятьләрдә шикләнелеп Екатеринбурда тоткарланган Азәрбайан ватандашлары булган бертуган Сәфәровларныңүлемен атады. Бу хәлне ул азәрбайалыларга каршы ""күрелмәгән акт"" дип бәяләде. Русиядә","Алиев: ""Русия армиясе 1920 елны Азәрбайанны оккупацияләде""",Яңылыҡтар,1730,https://www.azatliq.org/a/33514715.html,2025-08-27T16:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСоңгы атналарда Башкортстанның Октябрьски районыннан Украинадагы сугышка китеп, анда һәлак булган 30 лап хәрби исеме билгеле булды. Бу Соңгы атналарда исемлеккә Октябрьски районыннан 29 хәрби исеме өстәлде. Некрологлар һәм үлем хәбәрләре төрле чыганакларда – башлыча, район газетлары һәм социаль челтәрләрдәге язмаларда чыкты. Бу исемнәр арасында иң яше –Кирилл Иванов. Аңа 22 яшь булган, ул 2002 елда туган. Шулай ук 24 яшьлек Эльвир Зәйнуллинһәм 25 яшьлек Руслан Матасовбелән Артур Гафиятовүлемнәре турында билгеле. Бүгенге көндә Азатлык исемлегендә Октябрьски районнан сугышка китеп анда үлүче 86 кеше исеме бар. Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген 6 ноябрьгә 21 октябрь көнне ике республикадан исемлектәге үлүчеләр саны 14 меңнән арткан иде. Соңгы бер елда ачыкланган үлемнәр саны яртысыннан күбрәк, 8 меңгә артты. Бу соңгы елда үлемнәр турында хәбәрләрнең никадәр ешаюын ачык күрсәтә. Русия күләмендә үлгән хәрбиләр саны белән Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу Русия буйлап һәлак булган хәрбиләр исемлеген туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Мобилизациягә эләгүчеләр һәм ихтыярилар үлеме ягыннан — Башкортстан белән Татарстан беренче ике урында. Русиядә",Украина сугышында Башкортстанның Октябрьски районыннан 30 лап хәрби үлеме билгеле булды,Яңылыҡтар,1226,https://www.azatliq.org/a/33582418.html,2025-11-06T07:12:05+00:00
"Тормошо һәм эшмәкәрлеге Шәһит Хоҙайбирҙин 1896 йылдың 9 октябрендә Бесәнсе ауылында (хәҙерге Күгәрсен районы Хоҙайбирҙин ауылы) тыуған. Ауылында рус-башҡорт мәхәллә мәктәбен тамамлғас, Шәһит 1909 йылда Ырымбурҙағы Хөсәйениә мәҙрәсәһенә китә. Ләкин 1914 йылда режимға ҡаршы өгөт-нәсихәте өсөн шәкертлектән ҡыуыла. 1914 йылда Беренсе донъя һуғышы башлана. Шәһитте батша ғәскәренә алалар. Ҡыҫҡа ғына фельдшерлыҡ курсын тамамлатып, фельдшер итеп фронтҡа ебәрәләр. Күп алыштарҙа ҡатнаша ул. Австрия фронтында ҡаты яраланып, 1916 йылда Өфөгә ҡайта. Февраль революцияһы башланғанда Шәһит Хоҙайбирҙин Өфөлә 144-се запастағы уҡсы полкы һалдаты була. Революция хәрәкәтенә ҡушыла. 1917 йылда Өфө мосолман хәрби советы ойошторолоп, Шәһит уның гәзитенең мөхәрририәт ағзаһы һәм хәбәрсеһе булып китә. Тынғыһыҙ йылдар һәм хәрби юлдар дауам итә. 1919 йылда ул Эшсе һәм Крәҫтиәндәр Ҡыҙыл армияһы составында Петропавловскиға тиклем барып етә. Өфөгә ҡайтҡас, дәүләт һәм партия эшенә күсә. Бөрйән-Түңгәүер кантон башҡармаһына һәм РКП(б)-ның канткомына етәкселек итә. 1920 йылда РКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты Президиумына һайлана, Баш ЦИК ағзаһы ителә. Башҡортостан гәзитенең мөхәрририәт ағзаһы була. РКП(б)-ның һәм съездарында делегат була. Х съезд делегаттары Кронштадт фетнәһен баҫтырыуҙа ҡатнаша, улар араһында Шәһит Әхмәт улы ла була. Яралана. Ҡыйыулығы өсөн Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана. 1921–1924  йылдарҙа Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты рәйесе, РКП(б)-ның Башҡортостан Өлкә комитеты сәйәси (беренсе) секретары, ер эштәре наркомы урынбаҫары, БАССР эске эштәр халыҡ комиссариаты етәксеһе була. Хәҙерге башҡорт әҙәби теле нормаларын эшләү һәм дәүләт теле булараҡ  ҡулланыуға индереүгә етәкселек итә. 1924 йылдың ноябрендә Мәскәүгә кәңәшмәгә барғанында яралары ялҡынһынып, хәле ҡапыл насарлана. Уны Мәскәү университеты клиникаһына һалалар, операцияға әҙерләйҙәр, әммә ҡотҡара алмайҙар. Ялҡынлы Шәһит Хоҙайбирҙин 1914 йылдың 21 декабрендә вафат була. Шәһит Хоҙайбирҙин әҙәби әҫәрҙәр ҙә ҡалдыра. Гәзиттәрҙә уның 30-лаған хикәйәһе, шиғырҙары, публицистик мәҡәләләре, очерктары, мемуарҙары донъя күрә. Башҡорт, Башҡорт улы, Шәһит, Хоҙай тигән псевдонимдар ҡуллана. Шәһит Хоҙайбирҙиндың ҡәбере В. И. Ленин паркында урынлашҡан. Өфөләге Матбуғат йорто алдына ҡуйылған һәйкәлде скульпторҙар Т. П. Нечаева, Б. Д. Фузеев, архитектор Ф. И. Рехмуков эшләгән. Һәйкәл 1981 йылдың 4 декабрендә асылды. Стәрлетамаҡта ла Хоҙайбирҙинға һәйкәл ҡуйылған. Республикала уның исемендәге урамдар, китапхана, завод һ. б. бар. 2025 йылдың 2 мартында элекке Бәләкәй Успенский (шунан Сиркәү, Ҡыҙыл тигән атамалары ла  була) урамына Хоҙайбирҙин исеме бирелә. Өфөлә Яңы Күпер урамында Хоҙайбирҙиндың йорт-музейы бар. Был өйҙә оҙаҡ йылдар уның ҡыҙы балерина Тамара Хоҙайбирҙина йәшәй (1923–1998).",Бөгөн ялҡынлы Шәһит Хоҙайбирҙинды иҫкә алабыҙ,Тарих,2768,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2024-10-09/b-g-n-yal-ynly-sh-it-ho-aybir-indy-i-k-alaby-3961393,2024-10-09T12:21:00+00:00
"""Үзәк мәчет""нең эчке күренешеМәселманнар бу көнне унөч ел көтте. Мәчет урынында 2003 елның августында беренче өмә үткәрелеп, намаз укылды һәм Удмуртия мөселманнары мөфтие Габдулла хәзрәт беренче казыкны да үзе каккан иде. Гыйбадәт йортын төзүне Ижау татарлары – ""Альтон"" төзелешләр иминлеген саклау оешмасы рәисе Нәгыйм Каюмов һәм Удмуртия ТИҮ итәкчесе Фнүн Мирзаянов итәкләде. Мәчет өчен төрле архитекторларның проектлары каралып, Казаннан Айрат Шәвәлиев проекты уңай дип табылды. Аны да бераз үзгәртергә туры килгән. ""Үзәк мәчет""Финанс мөмкинлекләре чикле булу сәбәпле төзелеш ике ел туктап торды. Ниһаять, төрле оешмаларның, Татарстан һәм Удмуртия хөкүмәтләренең ярдәме нәтиәсендә төзелеш тәмамланып, барлык тиешле документлары әзерләнде. Мәчет төзелешен әйдәп баручы Нәгыйм Каюмов сүзләренчә, ""Үзәк мәчет"" төзелешенә барлыгы 112 миллион сум акча киткән.","10 августта Ижауда ""Үзәк мәчет"" ачыла",Яңылыҡтар,857,https://www.azatliq.org/a/27910648.html,2016-08-09T11:41:17+00:00
"Марксизм-ленинизм классиктарының береһе, Рәсәйҙә большевиктар партияһын ойоштороусы, Совет дәүләтенә нигеҙ һалыусы һәм Халыҡ Комиссарҙары Советының (СССР һәм РСФСР хөкүмәтенең) председателе. Өсөнсө (Коммунистик) Интернационалды ойоштороусы һәм уның идеологы.",22 апрель - В. И. Лениндың тыуған көнө,Яңылыҡтар,258,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-22/22-aprel-v-i-lenindy-tyu-an-k-n-3736896,2024-04-22T09:37:58+00:00
"Запорожье татарлары Кубрат хан хәзинәсе табылган урынга куелган һәйкәл янында, уңда - Рәхимә Әхмәрова, 2016 елЗапорожьеда күп еллар ""Алтын Ай"" татар үзәген итәкләгән, татарларны берләштергән, Дөнья татар конгрессының берничә корылтаенда катнашкан Рәхимә Әхмәрова Азатлыкка Запорожье һәм аның тирәсендәге хәлләр, Русия гаскәрләренең берничә шәһәргә басып кергәне, Мелитополь шәһәрендә кораллы чеченнар торганы, ләкин ирле халык аларга буйсынырга ыенмаганы турында сөйләде. — Запорожьеның үзәгендә атышлар юк. Ә менә шәһәрнең Товарная-2 станциясе янында булган атыш дулкыныннан янәшәдәге университет бинасының тәрәзәләре коелып бетте. Запорожьега якын булган Васильевка, Орехово бистәләренә бик аталар. Шәһәрдә шактый көчле саклану ныгытмалары төзелде, монда бит Европадагы иң көчле Днепрогэс та бар. Аны шартлатсалар, алла сакласын нәрсә булыр. Заводлар ябык, консервациядә, шимбә–дүшәмбә көннәрендә шәһәрдә комендант сәгәте. Электричкалар йөрми. Васильевский районы, Токмак шәһәре оккупациядә. Бу атнада Запорожье, Бердянски, Мариуполь шәһәрләреннән һуманитар коридор аша кешеләрне китерделәр. Алар бик авыр хәлдә. — Алар арасында татарлар бармы? — Юк, анда татарлар булганын ишетмәдем. Аннан килгән кешеләр бик арыган, аларны Запорожьеда ашаталар, ике көн ял иттереп, тимер юл аша көнбатыш Украина, Польшага озаталар. Польшада качаклар тулды, хәзер инде Романия, Германиягә ибәрә башладылар. 36 урынлы вагонга 70 тән артык кеше кереп тула, бу чынлап бер әһәннәм. — Запорожьеда милләттәшләребез калдымы, алар хакында хәбәр юкмы? — Элекке еллардан Запорожьеда 1-2 мең татар калды. Күбрәк олы яшьтәгеләр. Шәһәрдә бик матур зур мәчет ачылды. Кырымнан яшь мулла -Мухаммед Мамутовкилде, аның хатыны Нияра ханым Украина мөселман хатыннары берләшмәсе рәисе. Дүрт балалы бу гаилә сугыш сәбәпле вакытлыча Черновцы шәһәренә күченергә мәбүр булды. Мухаммед Киевтагы ""Өммәт"" диния идәрәсе мөфтие Сәид Исмәгыйлевнеңурынбасары. Сәид әфәнде үзе дә 2014 елда Донбасстан Киевка китәргә мәбүр булган иде. Ул Русия мөселманнарыны Путин башлаган сугышта катнашмаскачакырды. — Украинада яшәүче татарлар белән хәбәрләшәсезме? — Красный Лучтан Гөлфия Кәбир кызынашалтырытып торам. Алар ничә көн инде базда бомбалардан сакланып утыра. Шалтыратсам, безне онытмагансыз дип шатлана, елый. Аның ике улы Киевта. Киевта ""Татар йорты"" (рәисе Кәнәфия Хөснетдинов) эшен дәвам итә, аның кызы ""Дуслык"" интернетта журналын чыгара. Харьковда үзешчән татар ыр ансамблен итәкләгән Шәфыйк Бәшировбар, ләкин аның белән элемтә юк. Харьковны Русия хәрбиләре бик бомбалый. — Сез берничә тапкыр Казанда Дөнья татар конгрессы делегаты да булдыгыз. Сугыш барганда алар Украинадагы милләттәшләренең хәле белән кызыксынамы? — Мин Конгрессның 7 нче санлы медале иясе, ләкин Конгресстан шалтыратучы да, сорашучы да булмады. Бер заман конгресстан Кырым, Донецки, Запорожьега Ленара Кутеева(Конгрессының якын һәм ерак чит илләрдәге татар итимагый оешмалары белән эшләү бүлеге итәкчесе - ред. )килгән иде, ләкин 2014 елдан бирле шалтыратучы да, Украинадагы татарларның хәлен белүче дә булмады. Без Татарстанда бу сугышны яклыйлар дип ишеттек. Иманнары булса, кешелеклелек, милләтчелек, намуслары булса, моны эшләр иделәрме? — Запорожьеда азык-төлек мәсьәләсе ничек, кытлык сизелмиме? — Хәзер сизелми, АТБ челтәре, башка кибетләр, почта, элемтә эшли, пенсияләрне алдан түләделәр. Кич үтны сүндерәләр. Көнбатыш Украинадан һуманитар ярдәм китерәләр. Анда яшәүче украиннар хакында шул хәтле гайбәт сөйли иделәр, ә алар шул хәтле яхшы кешеләр икән. Машиналар белән ашамлыклар китереләр, үзләрендә качакларны урнаштыралар. Ашамлык белән проблем юк. — Мондый проблем Мелитопольдә бар диләр. — Мин Мелитопольдә кырымтатар активистлары белән элемтәдә торам. Анда икмәк заводы эштән туктаган. Шунан соң бер ипинең бәясе 120 һривняга (якынча 4 доллар) иткән, даруханәләр эшләми, шәһәр мэры Иван Федоровны урладылар (берничә көннән аны Русиянең 9 хәрбиенә алмаштырдылар диелде - ред). Кыйммәт бәягә азык–төлек бар. Русия гаскәрләре Украина шәһәрләреннән килгән һуманитар ярдәмне кертмиләр. Мелитопольда халык Русиянең сугышына каршы һәр көн митингка чыга. Андагы ирле мәдәният йортында хәзер чечен сугышчылары урнашты. Мелитопольдагы ""Азат"" кырымтатар оешмасының итәкчесе Редван Ибраимовчеченнарга барып, ""Сез иманлы кешеләрме, ни өчен монда килдегез"" дип сорагач, чеченнардан берсе ""Исән чакта кит моннан"" дигән, ләкин ул көн саен алар янына бара икән. — Сугыш дәвам итә. Сез Запорожьеда калырга ыенасызмы? — Минем монда кызым, оныгым бар. Ул магистратурада укый. Аны гаскәргә алу ихтималы бар. Кызымның гаиләсе күченеп китәргә ыенмый. Минем улым чит илдә эшли, ул китәргә кирәк, дип сөйли. Вазгыять начарланса, бәлки аның янына китәрмен. Ләкин миңа Запорожьеда бер вакытта бер кем начар карамады. Сугыш башлангач та миңа моны сезнең ил эшләде диюче булмады. ""Рәхимә, түзегез! "" диләр миңа. Ә Татарстанда кайберәүләр миңа ""татар бандеры"" дигән. — Ничек уйлыйсыз, украиннарны буйсындыра алырлармы? — Украиннарны милли рухлары тота. Ни өчен безгә сугыш белән килделәр, чөнки без азатлыкны яраткан халык. Безне бер кемнән дә азат итәргә кирәкми. Миңа 74 яшь. Мин украин телен беләм, әмма урысча сөйләшкәндә дә миңа беркемнең дә, ни өчен рус телендә сөйләшәсез, дип әйткәне булмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Запорожье татары Рәхимә Әхмәрова: ""Безне беркемнән дә азат итәргә кирәкми""",Татарстан,5311,https://www.azatliq.org/a/31765124.html,2022-03-22T21:00:53+00:00
"– Илгә яу менән ингәндәр, – тип ишетелер-ишетелмәҫ кенә һөйләшә уҡытыусылар. – Балаларға әйтмәй торайыҡ, байрамдарын боҙмайыҡ, – ти икенсеһе. Был хәбәрҙән малайҙар шаҡ ҡата. Мобилизация башлана. Кисәге уҡыусылар ҙа хәрби хеҙмәткә алына. «Йә Хоҙай, һаҡла! » – тигән ялбарыуҙар, илауҙар. Етемһерәп ҡала ил. Тәрән уйға батҡан Кинйәбулат бер көндө әсәһенә әйтеп һала: – Атайым тере булһа, уны хәрби хеҙмәткә саҡырырҙар инеме, әсәй? – Бөтә илебеҙ дошманға ҡаршы күтәрелгәндә инде. Ғөмәр ауылы – Бүкәттән Ҡотлоғәфәр Бүкәнов Герман һәм Граждандар һуғышында ла ҡатнашҡан. Үҙебеҙҙең урамдан ғына ла ана күпме ир-ат һуғышҡа оҙатылды: Айытҡоловтарҙан – Әхмәҙулла, Әхмәтзыя, Хәйбулла, Рәхимйән; Амантаевтарҙан бигерәк күптәр: Бәғәҙәт, Баймырҙа, Исмәғил, Йосоп, Мәһәҙей, Рамаҙан, Фәхретдин, Имаметдин, Хөсәйен, Хәлиулла. Ҡоҙашевтарҙан да бар – Ғилман улы Камил. – тип теҙә Ғәфифә. Ир-аттарҙы яу ҡырына оҙатып, тыл «Бөтәһе лә фронт өсөн, бөтәһе лә Еңеү өсөн! » тигән саҡырыу менән эш башлай. Матрай (Йылайыр) районы «Һаҡмар» колхозында ирҙәр урынына ҡатын-ҡыҙҙар менән үҫмерҙәр ҡала. Ҡышын-йәйен колхоз ҡырҙарында, фермаларҙа ал-ял белмәй бил бөгә улар. Һуғыш бала саҡтарын урлап, аяуһыҙ ауыр тормошҡа дусар итеп, иртә ололар рәтенә баҫтыра. Яланда бесәнселәр өсөн торлаҡ-ҡыуыштар ҡорола. Бала-саға бесәнгә төшә. Кинйәбулат менән Абдулла ла төндәрен һыҙланып ята: ҡул салғыһы ус эстәрен ҡабартҡан, беләк-яурындары һыҙлай, тамаҡтары ас. – Эх, әсәм: «Мә, балам, ошо ҡатыҡты һемереп ал әле», – тип йоҡлар алдынан һыйлай ине, – тип көрһөнә Кинйәбулат. – Ә миңә әсәй бер телем сөсө икмәк менән көрөшкәләп һөт бирер ине, – ти дуҫы. – Ярай, Абдулла, ҡатығын да, һөтөн дә эсербеҙ, бригадир ағай: «Бер кәбәнлек бесән күбәләгән бригадаға ял бирермен ауылда мунса инеп килергә», – тигәйне. Егерме күбәбеҙ әҙер, тағы ла унды тырыштырһаҡ,   ҡыҙҙарға ла аңғартайыҡ, – тине Абдулла. Балалар, планды артығы менән үтәп, арбаға тейәлеп, йырлай-йырлай ауылға ҡайта. Ҡыуанышып ҡайтһалар ҙа, ҡайғырып, илашып киләләр. Һандуғас менән Дәүләтбикә Айытҡоловаларҙың ун һигеҙ йәшлек кенә Рәхимйән ағайҙары һуғышта һәләк булған. Бригадир ағай таң һарыһынан үҫмер бесәнселәрҙе уята. Ҡарт ҡайынға эленгән ялпаҡ тимергә туҡмаҡ менән һуға. Яман тауыш урман буйлап оса. Бер төн малайҙар шул тимерҙе йәшерә бит әй – оҙағыраҡ йоҡлайҙар. Уята алмаған бригадир балаларҙы боттарынан һөйрәп сығарып теҙеп баҫтыра ҡыуыш алдына. Гөлшат Зөлҡәрнәева. Йылайыр районы.",Бәйгегә. Еңеүгә 80 йыл. Сонтор бала саҡ,Еңеү,2409,https://bashkizi.ru/articles/pobeda-80/2025-10-06/b-ygeg-e-e-g-80-yyl-sontor-bala-sa-4418201,2025-10-06T15:06:00+00:00
"Фәрит Зәкиевфикерләр30 октябрь — Русиядә сәяси репрессия корбаннарын искә алуы көнендә Төркиянең Анталия шәһәрендә Татар итимагый үзәге (ТИҮ) рәисе Фәрит Зәкиевялгыз пикетка чыкты. ""Үземне бик начар хис итсәм дә, чыкмыйча булдыра алмадым"", диде ул. Зәкиев үзенең 1937 елда атып үтерелгән мулланың оныгы булуын әйтте. Икенче бабасы ""колхоз рәисе буларак балаларга һәм хатын-кызларга 1,5 кг ашлык биргән"" өчен 1945 елда штрафбатта үлүен сөйләде. Репрессия корбаннарын искә алу көнендә ул бүгенге татар-башкорт тоткыннарын атап, аларны иреккә чыгаруны сорап шигарьләр тотып торды. Бу —Айрат Дилмөхәммәтов, Фаил Алсынов, Азат Мифтахов, Рөстәм Фәрәретдинов, Андрей Бояршинов. Ул шулай ук инаять эше ачылган Зиннур Әһлиуллинныда атады. — Минем бабаларымны да утыртканнар, хәзер дә шул ук хәл дәвам итә. Бүген 1937 ел итте. Айрат Дилмөхәммәтовныутырткандаәле сугыш бармый иде, ләкин кеше ашаучы режим хөкем сөрде, — диде ул. Фәрит Зәкиев Русияне БМОннан чыгаруны, Русиядән нефть сатып алучы илләр — Кытай һәм Һиндстанга каршы чаралар күрүне сорый. Казанда БРИКС саммитында катнашкан БМО баш сәркатибе Антониу Гутерришнывазифасыннан алырга чакырды. Моңа кадәр ТИҮ аерым белдерү беләнчыкканиде.30 октябрьдә ""Яблоко"" фиркасенең Татарстан бүлекчәсе активистлар белән берлектә Сәяси золым корбаннарын искә алу көнендә Казанның Архангель зиратында Совет заманында репрессияләнгән Татарстанның язучылары, әмәгать эшлеклеләре, мәдәният хезмәткәрләре исемнәрен һәм аларның тарихларын укыды. Шулай ук һәйкәлгә чәчәкләрсалды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Фәрит Зәкиев Анталияда пикетта бүгенге татар-башкорт сәяси тоткыннары исемнәре язылган шигарь тотып торды,Яңылыҡтар,1605,https://www.azatliq.org/a/33181979.html,2024-10-31T12:04:50+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ҡатнашҡан Өфө ҡалаһының 163-сө балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе Наҙгөл ҒӨБӘЙҘУЛЛИНАНЫҢ видеояҙмаһын көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",НАҘГӨЛ ҒӨБӘЙҘУЛЛИНАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,Конкурстар,561,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/na-g-l-b-y-ullinanan-videoya-ma-k-t-be-2559536,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Ысынын  әйткәндә, Чеховты бер уҡыуҙан ғына аңлап булмай. Сәхнә әҫәрен дә  бер-ике тапҡыр ҡарарға  кәрәктер, моғайын. Ә спектакль шәп, мотлаҡ барып  күрегеҙ!","Бөгөн ""Ваня ағай""",Яңылыҡтар,156,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-13/b-g-n-vanya-a-ay-4156074,2025-03-13T14:38:00+00:00
"Финал Борайҙа үткән. Унда 8 зонаның чемпиондары көс һынашҡан. 60-сы лицей футболсылары үҙҙәрен иң таҫыллы, иң йылғыр спортсылар итеп күрһәткән. Әле команда Бөтә Рәсәй ярыштарына әҙерләнә. Уңыштар һеҙгә! Сығанаҡ: Калинин район хакимиәте башлығы Ғәзизйән Әхмәтйәновтың тг- каналы.",Мини-футболда республика чемпионы асыҡланды,Яңылыҡтар,278,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-08/mini-futbolda-respublika-chempiony-asy-landy-4077217,2025-01-08T14:03:00+00:00
"Ғиниәтуллин Инсаф, 8 йәш, 2-се башҡорт гимназия-интернатының 1-се синыф уҡыусыһы, Ишембай ҡалаһы. Аманатконкурстар Изге Ҡөрьәнле Иманлы Аманат",Инсаф конкурста ҡатнаша,Конкурстар,142,https://amanat.su/news/konkurstar/2025-03-18/insaf-konkursta-atnasha-4161411,2025-03-18T12:41:00+00:00
"В течение всего дня проходило мероприятие, которое собрало представителей медицинского сообщества. Среди них были главные врачи районных и городских больниц, специалисты узкого профиля и сотрудники Роспотребнадзора. Модератором встречи выступила Римма Утяшева, член Комитета Государственной Думы по охране здоровья и координатор федерального проекта «Здоровое будущее» в Республике Башкортостан. В ходе обсуждения первый заместитель министра здравоохранения Республики Башкортостан Гульнара Зиннурова и проректор Башкирского государственного медицинского университета, главный врач Клиники БГМУ Анвар Бакиров рассказали о деятельности своих организаций и действующих нормах законодательства. Ключевыми темами обсуждения стали вопросы реабилитации и госпитализации участников специальной военной операции, а также льготы на лечение в детских санаториях для членов семей военнослужащих, медицинское страхование и специализированная помощь. Римма Утяшева подчеркнула, что в условиях специальной военной операции все медицинские учреждения республики, включая центральные и районные больницы, оказывают комплексную медицинскую и психологическую помощь участникам операции и их семьям. Гульнара Зиннурова отметила, что министерство контролирует все обращения за помощью, организует госпитализацию и поддерживает семьи военнослужащих, включая бесплатную стоматологическую помощь и путёвки в санатории для детей. Анвар Бакиров добавил, что Башкирский государственный медицинский университет активно сотрудничает с больницами, социальными фондами и военными комиссариатами для оперативного решения вопросов, связанных с помощью бойцам и их семьям. Особое внимание было уделено психическому здоровью семей участников специальной военной операции. Главный врач Стерлитамакской психиатрической больницы Сергей Бойцов указал на необходимость психологической поддержки для таких семей, особенно в случаях, когда один или оба родителя участвуют в операции. Мероприятие стало важной площадкой для обсуждения актуальных вопросов медицинского обеспечения участников специальной военной операции и их близких, а также для выработки решений по улучшению оказываемой помощи. По информации газеты «Дружба».",В Башкирии на фестивале «Ер ҡото – Сила земли» обсудили медпомощь бойцам СВО,Йәмғиәт,2185,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-30/v-bashkirii-na-festivale-er-oto-sila-zemli-obsudili-medpomosch-boytsam-svo-4295932,2025-06-30T16:39:00+00:00
"5Кырымтатар яшьләре Чатырдаг тавына мендеКырымтатар яшьләре сөргеннең 71 еллыгына багышлап Чатырдаг (Чатыртау) тавына менделәр. Милли байраклар тотып Милләт! Ватан! Кырым сүзләрен кычкырып, дүрт меңләр кырымтатар яшьләре Чатырдагның иң өстенә менеп анда кырымтатар милли байрагын урнаштырып, сөрген корбаннары истәлегәнә дога кылып, Ант иткәнмән милли гимнны башкардылар. Чатырдагка менү гадәте 2010 елда барлыкка килде. Беренче оештыручылар кырымтатар яшьләре иде, ләкин ел саен алар белән бергә күтәрелгәннәр арасында олы яшьтәгеләр дә була. Быел чара алтынчы тапкыр үткәрелде. Акмәчәт-Алушта юлында, Кара диңгездән 10 чакрым ераклыкта урнашкан, Кырымның иң югары тауларының берсе булган Чатырдагка менеп, анда байрак куеп, кырымтатар яшьләре Кырымның чын хуасы кем булганына ишәрә ясый. Чатырдагтагы борынгы мәгарәләрнең кырымтатарча исемнәре дә шуны исбатлый: Эмине-Баир-Хосар, Эмине-Баир-Коба, Суук-Коба, Бин-Баш-Коба (коба – мәгарә). Белешмә. Чатырдаг тавының биеклеге 1527 метр, озынлыгы 10 чакрым, киңләге 4 чакрым чамасы. Аяз көнне ул Кырымның төрле урыннарыннан күрәнеп тора.",Кырымтатар яшьләре Чатырдагка менеп сөрген корбаннарын искә алды,Яңылыҡтар,1085,https://www.azatliq.org/a/27019985.html,2015-05-17T14:11:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ун ел элек төзелештә чит илләрдән моның кадәр күп эшче көч юк иде"", дип сөйли төзелештә эшләүчеләр. 2024 елның беренче чирегенә булган мәгълүматларга күрә, Татарстан төзелешләрендә 16 752 чит ил ватандашы эшли. Татарстанда төзелешләрдә эшләүчеләрнең 18 проценты - чит ил ватандашлары. Бу хакта ""Бизнес ""хәбәр итә. Республиканың төзелеш тармагында барлыгы 93 мең кеше эшли. Басма искәртүенчә, соңгы ун елда төзелештә эшләүчеләрнең саны 20 процентка кимегән. 24,3 мең эшче бу өлкәдән киткән. ""Торак һәм инфраструктура корылмалары төзелешенең арта баруын исәпкә алганда, эшчеләр кытлыгы да артырга мөмкин. Хәзергә вазгыять тотрыклы анысы, эшчеләр итмәгәнгә төзелешләр соңармый"", диләр республиканың төзелеш министрлыгында.2024 елның беренче чирегенә булган мәгълүматларга күрә, Татарстан төзелешләрендә 16 752 чит ил ватандашы эшли, шуларның 11 138 енең патенты бар. 2023 елда республикада 15 168 мигрант эшләгән, бу 2022 ел белән чагыштырганда 27 процентка, 2021 елгыдан 46 процентка кимрәк. Шулай итеп, өч ел эчендә миграция агымы 1,8 тапкырга хәтта кимегән дә диелә. Моңа карамастан, төзелештә башлыча мигрантларның эшләвен таныйлар. ""Ун ел элек төзелештә чит илләрдән моның кадәр күп эшче көч юк иде"", дип сөйләгән басмага төзелештә эшләүче әңгәмәдәше. Татарстанның кайбер төзелеш мәйданчыкларында эшләүчеләрнең 50 процентка кадәре - мигрантлар диелә. Алар нигездә Үзбәкстан, Таикстан, Төркмәнстан, Кыргызстан ватандашлары. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Татарстанда төзелешләрдә һәр бишенче эшче - чит ил ватандашы,Яңылыҡтар,1584,https://www.azatliq.org/a/media-tatarstanda-tozeleshlarda-har-bishenche-eshche---chit-il-vatandashi-/32946633.html,2024-05-14T12:06:09+03:00
"Башҡортостандың Рус драма театры 22 августа камера сәхнәһендә А. Н. Арбузовтың пьесаһы буйынса Бәхетһеҙ Маратым минең (Мой бедный Марат) спектаклен тәҡдим итә, унда ваҡиғалар Блокадалы Ленинградтың ярым емерелгән йортонда бара (режиссер-ҡуйыусы Илсур Ҡаҙаҡбаев). 27 августа Рус драм театры Михаил Рабинович ҡуйған Мостай Кәримдең «Ярлыҡау» гуманистик повесы буйынса «Ай һәм япраҡ ҡойоу» («Луна и листопад») лирик драмаһын күрһәтә. Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт драма театры 25 августа Гөлсирә Ғиззәтуллина пьесаһы буйынса Айрат Абушахманов ҡуйған «Яратам тип әйтергә өлгөрмәнем» спектаклен тәҡдим итә. 26 августа тамашасыны Зөһрә Бураҡаева пьесаһы буйынса Хөрмәтулла Үтәшев ҡуйған  «Ат уйнатып алдан бара» спектакле көтә. Спектакль генерал Миңлеғәле Шайморатов һәм еңеү өсөн ғүмерен биргән легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының данлы атлылары иҫтәлегенә арналған. 25 августа Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры илһөйәрлек тураһында «Бер ғүмер етмәй икән…» («Одной жизни, видно, мало…») драматик поэмаһының рус телендәге махсус версияһын күрһәтәсәк. Драматург Мөнир Ҡунафиндың пьесаһы буйынса башҡорт телендә ҡуйылған спектаклдең премьераһы Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан үтте (ҡуйыусы режиссер-Рөстәм Хәкимов). ""Бурыс, батырлыҡ һәм тыныслыҡ хаҡы тураһында мәңгелек һорауҙарҙы күтәргән спектакль бөгөн айырыуса көнүҙәк булып яңғырай. Уны армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә тәҡдим итеү— Ватанды һаҡлаусыларға хөрмәт күрһәтеү һәм патриотизмдың асылын сәнғәт аша тәрәнерәк аңлау мөмкинлеге, — тип аңлатма бирҙе театрҙың матбуғат секретары Зөлфиә Ишбирҙина. - Тамашасыларҙы ваҡиғалар эпицентрына сумыу көтә, унда батырлыҡ — ул ҙур ҡаһарманлыҡ ҡына түгел, ә көндәлек сыҙамлыҡ, антҡа тоғролоҡ һәм туғандарса теләктәшлек. Геройҙар яҙмышы аша режиссер заман талабына ярашлы патриотизм, бурыс һәм кешелек тәбиғәтен тикшерә.",Өфөлә армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә хәрби темаға спектаклдәр күрһәтеләсәк,Еңеү,1863,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-19/f-l-armiya-m-ni-te-k-nd-re-sikt-rend-h-rbi-tema-a-spektakld-r-k-r-tel-s-k-4353927,2025-08-19T13:11:00+00:00
"Фларид Бирғәлин моңо менән яугирҙарыбыҙға рухи көс өҫтәй Беҙ Учалы егете Фларид Бирғәлин менән Йәшлек гәзите уҡыусыларын тәүге тапҡыр һигеҙ йыл элек таныштырғайныҡ. Күңелдең ике ҡанаты: береһе йыр булһа, икенсеһе – бейеү тип аталған һүрәтләмә Һауа-десант ғәскәрҙәренең 85 йыллығы айҡанлы баҫылды. Сөнки Фларид – десантсы. Уны, ул саҡтағы Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы студентын, битеңдәге миңең ҙур, уның тағы үҫеү хәүефе бар, тип армияға алырға теләмәйҙәр. Ләкин егет көн дә эшкә барғандай хәрби комиссариат юлын тапай торғас, барыбер үҙенекен итә, ниәтенә ирешә. Фларид шундай ул – алдына алғанды ҡуймаған ныҡышмал, батыр егет. Илебеҙҙә мобилизация башланғас, Сибай концерт-театр берекмәһендә эшләгән егеттәргә, шул иҫәптән солист-вокалист Фларид Бирғәлинға ла, уның ҡустыһы Фиданға ла повестка тотторалар. – Иртә менән хәрби комиссариатҡа барып тикшереү үткәс, әйбер йыйырға ҡайттыҡ, – тип һөйләй кешелекле, ярҙамсыл, туған йәнле Фларид. – Төштән һуң хәрби комиссариаттан шылтыраттылар: Һеҙҙең бәләкәй балаларығыҙ бар, шуға резервта тороп ҡалаһығыҙ. Ҡустымды һорағайным,  ул йәш, уның һөнәре нығыраҡ кәрәк, балалары ла юҡ, тиҙәр. Йөрәгем әллә нимәшләп китте. Хәҙер көтөп тороғоҙ, мин хәрби комиссариатҡа килеп етәм, тинем. Күҙ асып йомғансы барып еттем дә: Нисек итеп мин ҡалам, ти, ә ҡустым бара? ! Улай булмай! Ҡустымды алаһығыҙ икән, мине ҡалдырмайһығыҙ! – тинем. Шулай итеп, үҙем ғариза яҙып, ирекле рәүештә МХО-ға юлландым. Ҡустымды ғына ебәреп, үҙем бында нисек тыныс йәшәйем? ! Һине алмайбыҙ, тип ҡырҡ кәртә ҡуйһалар ҙа, барыбер артынса ҡуҙғалыр инем. Ҡазанға барҙыҡ, шунда учебкала булдыҡ. Бер ай уҡығандан һуң, Ростов өлкәһенә ебәрҙеләр. Артабан шунда әҙерлек үттек. Әҙерлек аҙағына тиклем аҙна-ун көн ваҡыт ҡалғас, Луганск яғына барырыбыҙҙы хәбәр иттеләр. Шул мәлдә Мәскәүҙән телеграмма килеп төштө. Командир, Фларид, һеҙҙе Мәскәүгә күсерәләр, тине. Исемлектә өсәү инек: мин, Илнур Сәфәров һәм Әлфир Заманов. Тәүҙә, мин Мәскәүгә бармайым, тип ҡасып йөрөнөм. Юҡ, был бойороҡ, баш тартыу енәйәткә тиң, тип ай-вайға ҡарамай, беҙҙе Мәскәүгә оҙаттылар, унда барғас, һеҙгә бөтәһен дә аңлатырҙар, тинеләр. Баҡтиһәң, мобилизацияланғандар араһынан артистарҙы йыйып, ижади фронт бригадаһы ойошторалар икән. Мәскәүҙә, ҡустымдан айырҙығыҙ, ә бит миңә, һеҙ бергә буласаҡһығыҙ, тип вәғәҙә иткәйнеләр, кире ебәрегеҙ, был бригадаға килергә һораманым, тип етәкселәрҙе ҡаңғырттым. Улар, һин бында кәрәкһең, тиҙәр. Улай мин ныҡ кәрәк булғас, ҡустымды ла ошонда саҡыртып алығыҙ, тип әйтеүем булды, Фиданды телеграмма менән Мәскәүгә саҡырттылар. Ҡустым самолетта төнгө сәғәт берҙә килеп етте, ә таңғы алтыла юлға сыҡтыҡ – 2022 йылдың ноябрендә Херсон яғынан МХО зонаһына индек. Тәүҙә аңламаным үҙемдең тәғәйенләнеште, беҙ бында нимә эшләйбеҙ ул, тип ихлас күңелдән аптыраным. Сөнки эшебеҙҙең нисегерәк ойошторолорон бер кем дә аңлатманы. Тора-бара беҙ бөтә фронт буйлап концерттар менән йөрөй башланыҡ. Шунан һуң ғына ни тиклем ҙур, яуаплы эш башҡарыуыбыҙҙы белдем – йырлап, һалдаттарҙың кәйефен күтәрәбеҙ, хәрби рухты нығытабыҙ. Һәр икенсе кеше мылтыҡ тотоп ата алһа ла, һәр кем дә йырлай алмай. Ә йыр-моң – кешенең мәңгелек юлдашы. Ниндәй хәлдә лә кеше уға ихтыяж кисерә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында дүрт меңгә яҡын ижади фронт бригадаһы булған. Әлеге ваҡытта дүрт рәсми бригада иҫәпләнә. Мин беренсеһенә эләктем. Алғы һыҙыҡтарҙа ла, окоптарҙа ла, землянкаларҙа ла, госпиталдәрҙә лә сығыш яһайбыҙ. Прилеттар ҙа булғаны бар. Ундай мәлдә ҡасабыҙ, сүкәйеп ултырабыҙ, йәшенәбеҙ. Әйткәндәй, концерттар ҡуя башлаған ғына осорҙа, берәй часҡа барһаҡ, ҡайһы берәүҙәр, нимәгә ул беҙгә һеҙҙең йырығыҙ, тип ҡаршы алды, кире ҡарашта инеләр. Исмаһам, ҡыҙҙарығыҙ ҙа юҡмы ни, беҙгә гүзәл заттың сығышы нығыраҡ оҡшар ине, тиеүселәр ҙә булды. Ә беҙҙең бригадала тик егеттәр бит инде. Концерт ҡуйып бөткәс, шул уҡ һалдаттар килеп, ҡулды ҡыҫып, ҡосаҡлап, күҙ йәштәрен йәшермәй рәхмәт әйтте. Өйгә ҡайтҡандай булдыҡ, ҙур рәхмәт һеҙгә! – ошо һүҙҙәр беҙҙең өсөн бик ҡиммәт! Хәҙер музыкаль аппаратура ла, мобиль колонкаларыбыҙ ҙа бар. Көн дә репетиция яһайбыҙ, хәрби-патриотик йырҙар әҙерләйбеҙ. Урындағы халыҡ өсөн дә концерт  ҡуябыҙ. Төрлө милләтле һалдаттар өсөн дә, ерле халыҡ өсөн дә мин үҙ телемдә, башҡортса, йырлайым. Йыр өсөн сик  юҡ, тип иҫәпләйем. Айырым да, ҡай ваҡыт дуҫым менән дә бергә сығыш яһайбыҙ. Үкенескә күрә, ҡустымды минән айырҙылар, май айында. Йәнәһе лә, ул музыкант түгел, тип. Айырым хеҙмәт итһәк тә, имен-һау йөрөйөк, тип теләйем. Ысынын әйткәндә, кәйеф төрлөсә булып китә. Тик төшөнкөлөккә бирелмәҫкә, позитив кәйефтә булырға тырышабыҙ. Сөнки уйҙарға бата башлаһаң. Ошо уҡ һөйләмдәге бата һүҙе асып бирә бар хәлде. Ә беҙгә батырға ярамай, башҡаларға ла өмөт, ышаныс, дәрт өҫтәргә тейешбеҙ. Айырым ғына билдәле график, йәғни иртән сәғәт алтыла тороп, киске сәғәт унда отбой тигән нәмә юҡ. Беҙҙә һәр ваҡыт төрлөсә була. Мәҫәлән, таңғы сәғәт алтыла ла йәки сәғәт унда-ун берҙә лә юлға сығыуыбыҙ ихтимал. Бер частан – икенсеһенә, бер землянканан – икенсеһенә, госпиталдән – окопҡа. Көн буйына шулай йөрөйбөҙ, төнгәсә. Күпме һалдат менән осрашһаҡ та, бер кемдең дә зарланғанын ишеткәнем булманы. Һәр кем маңлайына яҙылған яҙмышты ирҙәрсә күтәрә, ҡуйылған бурысты үтәй. Беҙ ҙә үҙебеҙҙең миссияны атҡарабыҙ. Башҡаса мөмкин дә түгел. Моңло тауышы менән ҡайҙа ла тамашасыларҙы әсир иткән талантлы Фларид Бирғәлин хеҙмәттәштәре Илнур Сәфәров, Фидан Бирғәлин менән бер рәттән РФ Оборона министрының бойороғо менән министрлыҡтың Хәрби батырлығы өсөн дәрәжәле миҙалы менән наградланды. Тура һүҙле, ҡыйыу, ғәҙел егеткә лайыҡлы награда ул. Баныу ҠАҺАРМАНОВА.",Күңеле йырлап тора,Махсус хәрби операция,5548,https://shonkar.com/articles/care/2025-10-28/k-ele-yyrlap-tora-4443508,2025-10-28T09:06:00+00:00
"Ир менән ҡатын урманда ятып бесән эшләгән икән. Бер көн таңға яҡында ғына айыу үкергән. Былар ҡурҡышып күршеләренә ҡарай йүгергән. Ир кеше йүгергәндә ҡатынын үтеп китеп артта ҡалдырған, ти. Шулай йүгерешеп күрше бесәнселәр ҡыуышына барып еткәндәр. Аҙаҡ ир, оялып, ҡараһам бисәкәй хәтәр шәп йүгерә, туҡта, мин аны үтәләм микән тип ҡыҙҙырғайным – үтәм икән тигән булған. Берәй нәмәнән ҡасҡанда йәки өлгөрәйем тип йүгерешкәндә үтәләм микән тиһәм, үтәләм икән тип көлөшәләр. Бер инәй телефондағы Абонент не доступен тигәнде үҙенсә аңлап, ҡыҙыма шылтыратһам нидастуйын тип торасы, нишләп минең ҡыҙым нидастуйын булһын, хатта дастуйын тип көйә икән. Хәҙер кемдер не доступен булғанда, был да нидастуйын тип көләбеҙ. Беҙҙә ҡасандыр Әйүп тигән балта оҫтаһы йәшәгән. Тегене кешеләр яллаһа, килеп башланасаҡ эште ҡарап сыға ла: Тә-ә-әк тип һуҙа икән. Яллаусылар бының ризалығын шунда уҡ аңлап бер яртыны сығарып бирә. Шунан ҡалған лаҡап: тәк тигәндә Әйүп ҡарта бер ярты. Лилиә Исмәғилева.",ЛАҠАПТАР,Юмор,978,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-06/la-aptar-3957092,2024-10-06T08:23:00+00:00
"9 ғинуарҙа Кушнаренко районының Кушнаренко ауылында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров махсус хәрби операцияла һәләк булған Сергей Ғиззәтуллин, Илгиз Ғайсаров, Илвир Ғәлләмов, Фидан Хәбибов, Юлай Хәнәфин, Илнар Ғилмановтың ғаиләләре менән осрашты. Республика етәксеһе һәләк булған яугирҙәрҙең ғаиләләренең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашты һәм яҡташтарыбыҙ үлгәндән һуң бүләкләнгән генерал Шайморатов ордендарын тапшырҙы. «Егеттәр Тыуған иле өсөн ғүмерен ҡорбан итте. Һәр береһе аҙаҡҡаса үҙ бурысын үтәне. Улар – ысын геройҙар, һәм беҙҙең уртаҡ бурысыбыҙ –  улар тураһында хәтерҙе һаҡлау, –  тине Радий Хәбиров. – Һеҙ ысын ир-егеттәр, патриоттар, Ватанды һаҡлаусылар тәрбиәләгәнһегеҙ, улар хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булды. Улдарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт. Төп бурысыбыҙ – яугирҙәре онотмау, уларҙың хәтерен мәңгеләштереү, ата-әсәләре, ғаиләләре һәм балалары тураһында хәстәрлек күреү». Башҡортостан Башлығы Республика кардиология үҙәгендә МХО-ла һәләк булған хәрбиҙәрҙең ата-әсәләрен һауыҡтырыу һәм реабилитациялау программаһы булыуы тураһында ла иҫкә төшөрҙө. «Улдарығыҙҙы һәм ирҙәрегеҙҙе кире ҡайтарып булмай, быны мин аңлайым, ләкин һеҙгә артабан йәшәргә һәм һаулығығыҙҙы нығытырға, ейәндәрегеҙҙе тәрбиәләргә ярҙам итергә кәрәк. Муниципалитет хакимиәттәре һәләк булған яугирҙәрҙең ата-әсәләре, уларҙың ғаиләләре менән һәр саҡ бәйләнештә булырға, уларға ярҙам күрһәтергә тейеш», – тип билдәләне Радий Хәбиров. Республика етәксеһе шулай уҡ райондың МХО ветерандары менән аралашты. Улар эшкә урынлашыуҙары, ауылда уҙғарылған патриотик сараларҙа ҡатнашыуҙары хаҡында һөйләне һәм Радий Хәбировҡа шәхсән иғтибары, алғы һыҙыҡта хәрби бурыстарын үтәгән яугирҙәребеҙгә ярҙамы өсөн рәхмәт белдерҙе. Азат Ғиззәтуллин. ""Башинформ"" мәғлүмәт агентлығы. Олег Яровиков фотоһы.",Радий Хәбиров МХО-ла һәләк булған яугирҙәрҙең ғаиләләре менән осрашты,Яңылыҡтар,1751,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/radiy-h-birov-kushnarenko-auylynda-mho-la-l-k-bul-an-yaugir-r-e-ail-l-re-men-4078970,2025-01-10T08:45:00+00:00
"Баҙыян байрам булдырмаҡсы. Барыйға барғанына байтаҡ булғанына бағышлап - Быяла байрамдары бит. Барыйы бурылдай: бесән булмағас, байрам булмай. Бер Беларусь та бесәндәре булманы бөгөнгәсә. Боҙ-борсағы бигерәк борсой. Бар байлығың баҡсала булғас, борсолаһың. Бөгөн бына бар булған баҡса байлыҡтарын болғаны. Баҙыян, бисара, баҡсаһынан биҙрәләп борсаҡ бырғатты. Был багудаһы быйыл быйтандапмы-быйтандай. Болот та болот. Башта булманы. Бесән башланғайны, башланы был да. Бесән бакуйҙа, бесәнлеккә барып та булмай, батҡаҡ. Беларусь та батҡан. Барый барып бакуйҙарын болдалап биргән борсаҡҡа. Бурһыған бакуй бесәнгә бармай, билдәле. Бүтән берәй бесәнлек барлар Барый. Башмаҡтары бар, быҙауҙары, бүтәне. Барыһы биш баш. Баҙыяны баҡсаһында бил бөгә. Бар белгәне баҡса. Бурылдаһа ла, былтырғы баҡса байлығы быйыл да бар. Балалары булыша. Бытылдап бәләкәсе лә баҡсала. Бәрәңгеләре байтаҡ. Баҡсала барыһы ла бар. Бутбылдарында, баҙҙарында байлыҡтары. Бәрәңгеһен биҙрәләп баҙарға ла бара. Бөгөн дә барҙы. Бәрәңге байтаҡ булһа ла, Баҙыяндыҡы баҙҙыҡы бит. Байтаҡ болло булды. Балаларына, Барыйына башмаҡтар, башлыҡтар, бирсәткәләр булды. Баҙыян былай бирсәткә бәйләй, баҙарҙыҡы ла бара балаларға. Бигерәк бөтөрәләр бит. Барыйы быртандап, бурылдап бер булды: бутты Баҙыян - баҙар бисәһе, баҡсаһын барламай, баҙарҙа бутала. Баҙар бирсәткәһе биргәс, бурылдауы баҫылды. Бала бит Барый ҙа. Баҙарҙа буш бирмәйһең бит, бол була. Барый быртандаһа ла, барыр Баҙыян. Балалары бына-бына балалар баҡсаһына барыр. Бәлтәһе, быймаһы, башҡаһы – барыһы баҙарҙа. Бармай булмай. Барыйы былай бик башлы башҡорт. Бол булдыра. Бесәне борсой, бурылдауы борсолоуҙан. Бар белгәне – бесән. Бик булмаһа, бураһын башлар. Барый бик булдыҡлы бит, буш булыу Барыйға бармай. Былтыр бетонын, башына барыһын барлағайны. Быйыл бураһын баҫтырыр. Балдары ла бар. Баҡсала быжылдап-быжылдайҙар. Быйыл бал бик булмаҫ. Борсағы, башҡаһы бөтөрҙө. Безелдәүектәр бик болданманылар. Былай борҙолар. Балаларға баллы бауырһаҡҡа булды. Булғанына – бәрәкәт. Былтырҙан бер бидон бар. Баҙ буш булмаҫ. Бәрәңге, башҡа байлыҡ булыр. Бер башмаҡтарын бартерға бирерҙәр. Бураның башына. Бына бесәне булһа, барыһы булыр. Борсағы бер бөтөр, бәлки. Бөтмәһә, бөттө. Башмағы ла, башҡаһы ла – баҙарға. Бесән булмаһа, башмаҡ-быҙауҙы болдалап бөтөлөр. Бер баш булһа - булды. Бәрәңге, былтырғы бесән бер башҡа буйтым булыр. Барый Баҙыянына бик быртандамаҫҡа бойороп, бесәнгә барырға булды. Бакуйҙары бурһыһа ла, барыбер, бармай булмай. Башҡа берәй бесәнлек булыр, бәлки. Беларусьы боҙолмаһын да бынау борсағы булмаһын. Башҡаһы Барыйса булыр. Баҙыян бәлеш, бәрәмәс бешерә башланы. Берыңғай бауырһаҡ баҫты. Билмән дә бөктө. Былау, бишбармаҡ та булыр. Барыйҙың бажалары – Бикбулаттар, Батырҙар, биръяҡтан Басирҙар, Билалдар булыр байрамда. Бесән булмаһа ла, барыбер байрам байрамса булһын. Боҫо борҡоған бишбармаҡ, быуы бөрккән бәлештәр, бәрәмәстәр, билдәмә, билмән, бәшмәк, баллы бауырһаҡтар – Баҙыян булдырҙы барыһын да. …Бесәнле Беларусьта Барый былай боролдо. Быйылғы болғаҡта барына, булғанына – бәрәкәт. Беларусьтан борҡоп бесәй болдорға боҫто. Баҙыян болдорға барып баҫты. Барыйының бите боҙолмаған, бесәне бар бит. Баҙыяндың да битендә бәхет балҡыны. Барый бөҙрә башын бороп биҙәнгән Баҙыянға баҡты. Бисәһе бигерәк бөтмөр, булдыҡлы, баҫымсаҡ, барыһын барлап, булдырып бара, бурылдап бурһымай. Быйтанлап, бисураланып бимазаламай. Барый бесән башындағы баһырауҙарын, бағаналыҡтарын бырғатҡас, Баҙыян бесән бушатышырға ла булышты. Балалар ҙа буталанған булды. Буйтым бесән бушаттылар. Барый балауыҙҙай булды, бите бәхеттән балҡыны. Бер ыңғай Бетерәнән бәрҙе, бағры бығауҙаған. Байрамға батыр. - Быйыл бесән бил быуарҙан. Бүтән боҙ-борсағы булмаһа, байтаҡ булыр. - Бигерәк бөтмөрһөң, Барый. Бынауындай бесән булғас, барына бәрәкәт. – Баҙыян баҙнатһыҙланманы, Барыйына булыша-булыша бытылданы. - Бисәм дә бик булдыҡлы бит. – Барый ҙа булдырҙы. - Байрам байрамса булыр. Бәлешем беләү булмаһа. Бишбармаҡ беште. Бал балы бер батман. - Баҙыяным, бәғерем, бауырым, бөйөрөм, бергенәм, бөрләтәүем… - Барый, бытылдама, балалар бар бит. - Балалар ҙа белһен Баҙыянымдың булдыҡлы, бер генә булыуын. - Барый, билең биртенмәһен бесән бушатып. - Биртенмәҫ, биртенһә, Баҙыян баллар билде. - Бар, битең буялған, байрам башлана бит. - Байрастар буламы? - Байрастар Баймаҡта. - Бар, бәлештәреңә, былауыңа баҡ, болдаланмаһын. …Бәхетле Баҙыян болдорға боролдо. Бошоноуы бөттө. Байрам байрамса буласаҡ бит! Барыйы бурылдамай! Битен буяны, билбауын быуҙы, бармағындағы балдағы, беләҙеге лә балҡыны. Бүләктәрен барланы. Барыһы бар. Бикбулаттар, Батырҙар, Басирҙар, Билалдар Барыйҙарға боролдо. Байрам башланды. Таңһылыу Баһауетдинова",Баҙыян байрам булдырмаҡсы. (Б-ға ғына хикәйә),Йәмғиәт,4629,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-23/ba-yyan-bayram-buldyrma-sy-b-a-yna-hik-y-4438389,2025-10-23T15:00:00+00:00
"Беҙ Тыуған ил хаҡына ғүмерен биргән яугирҙар алдында баш эйәбеҙ. Ветерандарға һәм тыл хеҙмәтсәндәренә, һуғыш осоро балаларына ҡаҡшамаҫ рух көсө, ҡаһарманлыҡ һәм ныҡлыҡ өсөн рәхмәт әйтәбеҙ. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек, рухи күтәренкелек һәм изгелек теләйбеҙ! Йорт илебеҙгә тыныслыҡ килһен, һуғыштар тиҙ арала тамамланһын. Киләсәк быуыныбыҙға аяҙ күк йөҙө, күңел тыныслығындағы, татыулыҡта, ҡыуаныста, шатлыҡта, бәхетле, бәрәкәтле, иманлы, хәйерле оҙон ғүмерҙәр йәшәргә насип булһын!",Еңеү көнө менән!,Аңлатма,481,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-09/e-e-k-n-men-n-4228517,2025-05-09T08:00:00+00:00
5 май Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһында «Урал батыр» эпосын яттан һөйләүсе йәш сәсәндәрҙең район буйынса бәйге үтте.,Беҙҙә – йәш сәсәндәр бәйгеһе,Конкурстар,137,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-05-06/be-y-sh-s-s-nd-r-b-yge-e-4224759,2025-05-06T11:25:00+00:00
"— Йыл ауыр, әммә һөҙөмтәле булды. Беҙ темпты һаҡлап ҡала алдыҡ, төп проекттарҙың береһен дә туҡтатманыҡ һәм алдағы үҫеш өсөн дә эштәр эшләнде, – тине ул. – Санкцияларға бәйле,  ҡатмарлы мәлдәр  булды, темптың яйлаған сағы ла, әммә  предприятиелар туҡтаманы.   Йыл аҙағына хатта үҫеш тә булды. Биш йыллыҡ осорҙо алғанда, үҫеш 25 процент тәшкил итте. Әлеге еңел булмаған осорҙа ул яҡшы күрһәткес. Пилотһыҙ осоу аппараттарын етещтереүҙе  6 мең берәмеккә еткерергә тигән бурыс ҡуйҙыҡ, артығы менән үтәнек. Ауыр дрондар сығара башланыҡ. Кесе технология компанияларын төҙөйбеҙ: элек улар 50-гә яҡын булһа,  быйыл улар 100-ҙән ашты.  Сәнәғәткә инновацияларҙы  әүҙем индерәбеҙ, ғилми үҙәктәр, университеттар, Инновацияларға булышлыҡ итеү үҙәге менән  эшләйбеҙ. Төбәктәрҙең ғилми-технология үҫеш рейтингында 7-се урынға күтәрелдек.   Иң мөһиме –  ғилми проекттар ысынбарлыҡтағы эшҡыуарлыҡ талаптарына бәйләнгән:  Башнефть, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе, машиналар төҙөлөшө. Өҫтәл өсөн генә түгел. 2025 йылда полимерҙарҙы суперйотоусы илебеҙҙәге тәүге завод төҙөлә башланы.  Завод Салауат ҡалаһында төҙөлә, 100-гә яҡын белгес кәрәк буласаҡ.  Бындай һәр проект өсөн беҙ алдан колледждар һәм вуздар аша  кадрҙар әҙерләй башлайбыҙ.","Александр Шельдяев —  йыл йомғаҡтары, дрондар һәм сәнәғәт үҫеше тураһында",Яңылыҡтар,1230,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-10/aleksandr-sheldyaev-yyl-yom-a-tary-drondar-m-s-n-t-eshe-tura-ynda-4532313,2026-01-10T08:00:00+00:00
"Шағирәнең ""Мейес башында"" шиғырын бигерәк килештереп һөйләй инде! Әлимә Абдуллина, 5 йәш, Өфө районының Зубов ауылы.",Киләһе ҡатнашыусыбыҙ - Зубов ауылынан,Конкурстар,116,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-03/kil-e-atnashyusyby-zubov-vuylynan-4412709,2025-10-03T10:08:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТеатр рәсми рәвештә бүген ачылса да, тамашачылар өчен марттан гына эшли башлаячак. Театр хезмәткәрләре моны аерым алганда спектакльләрне яңа сәхнәгә яраклаштырырга кирәк булуы белән аңлата. Бүген, 20 гыйнварда Казанда Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театрының яңа бинасы ачылды. Чарада Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановһәм Русия мәдәният министры Ольга Любимовада катнашты. Яңа бинада иң беренче чара итеп Татарстан мәдәният министрлыгының узган елга хисап ясаган ыелышы үтте. ""Театрның яңа бинасы — безнең башкаланың әүһәре. Республиканың гына түгел, илнең үзәге булырдай итеп моннан файдаланырга тиешбез"", диде Миңнеханов. ""Бизнес ""язуынча, театр рәсми рәвештә хәзер ачыла, әмма тамашачылар өчен марттан эшли башлаячак. ""Бу техник яктан авыр, спектакльләрне яраклаштырырга, техник мәсьәләләрне тикшерергә кирәк, шуңа күрә тулысынча кайчан ачылачагыбызны төгәл генә әйтә алмыйм, әмма якында ниндидер чаралар үткәрә башлаячакбыз"", дип сөйләгән басмага театр хезмәткәре Зөһрә Вилданова. Моңа кадәр Татарстан мәдәният министры Ирада Әюповада ""Булган спектакльләрне яңа бинага күчерергә генә түгел, аларны сәхнә мөмкинлекләренә яраклаштырырга да кирәк"", дигән иде. Яңа бинаны якындагы биш елда үзләштерәчәкләр, ""чөнки ул техник мөмкинлекләр ягыннан илдә генә түгел, дөньяда да иң заманча һәм алга киткән мәйданнарның берсе"", ди министр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда Галиәсгар Камал театрының яңа бинасы ачылды,Яңылыҡтар,1514,https://www.azatliq.org/a/kazanda-galiasgar-kamal-teatrining-yanga-binasi-achildi/33281981.html,2025-01-20T15:20:42+03:00
"Республикабыҙҙа хеҙмәт кешеләрен данлауға, төрлө һөнәр эйәләрен күтәреүгә ҙур иғтибар бирелә. Яңы Йыл алдынан Өфөлә журналистика өлкәһендәге   Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ республика конкурсының еңеүселәрен ҡотлау ҙа  быға дәлил. Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығының Колонна залында Башҡортостан Башлығы премияһына икенсе республика конкурсының лауреаттарын  республикабыҙ етәксеһе  Радий Хәбиров тәбрикләне.2025 йылда авторҙар һәм ижади коллективтар конкурсҡа 159 эш тәҡдим итте. Улар араһында мәғлүмәти, аналитик, публицистик материалдар, телевидение һәм радио тапшырыуҙары бар. Конкурстың эксперт советы ултырышында дүрт категория буйынса еңеүселәр билдәләнде. Улар – республика, шулай уҡ  ҡала һәм район баҫма киң мәғлүмәт саралары, теле һәм радиожурналистика, сеть баҫмалары. Еңеүселәр   Дөрөҫлөк, Яуаплылыҡ, Ҡаһарманлыҡ, Йыл ҡылығы, Һиҙгер йөрәк  номинациялары буйынса билдәләнде. –Бөгөн республика журналистары өсөн был конкурс төп ижади бәйге булып тора. Шуныһы мөһим, быйыл унда ҡатнашыуға ғариза биреүселәр ике тапҡырға тиерлек артты. Был һеҙҙең әүҙемлекте күрһәтә, – тине төбәк етәксеһе. – Бөгөнгө көндә социаль селтәр менән файҙаланыусы һәм кем тиерлек яңылыҡтар авторы була ала, шулай ҙа һөнәри журналистика дөрөҫлөк һәм объективлыҡ үлсәүе булып ҡала. Һеҙ яңылыҡтар булдырып ҡына ҡалмайһығыҙ, көндөң дөйөм картинаһын тыуҙыраһығыҙ, республикала йәшәүсе меңәрләгән кешенең йәмәғәт фекерен формалаштыраһығыҙ. Шул уҡ ваҡытта   социаль оптимизмды нығытаһығыҙ, киләсәккә ышаныс уятаһыҙ. Радий Фәрит улы төбәктең киң мәғлүмәт сараларының конструктивлыҡ, халыҡ өсөн иң мөһим мәсьәләләрҙе яҡтыртыуға маҡсатланыуын да иғтибарға алды. –Һеҙ үҙегеҙҙең сюжеттарҙа республика халыҡтары телдәре һәм мәҙәниәтенә ярҙам саралары, традицион ҡиммәттәрҙе нығытыу, ҙур һәм ныҡлы ғаилә булдырыу мөһимлеге тураһында һөйләйһегеҙ. Шул уҡ ваҡытта юлдарҙағы хәүефһеҙлек, һаулыҡ мөмкинлеге сикле кешеләргә ярҙам, халыҡҡа финанс грамотлыҡ тураһында ла аңлатаһығыҙ, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Иҡтисадыбыҙ, фән, белем биреү, яңы мәктәптәр, балалар баҡсалары, поликлиникалар, ФАП-тар, фәнни лабораториялар, социаль үҙәктәр  асыу тураһында һөйләйһегеҙ. Махсус хәрби операцияға, яугирҙәргә, уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү темаһын да журналистарыбыҙ әүҙем яҡтырта. – Махсус хәрби операция барған дүрт йылға ваҡыт эсендә алғы һыҙыҡтан 100-ләгән сюжет, репортаждар, реаль тарихтар әҙерләнегеҙ. Был йәһәттән БСТ-лағы Ватан һаҡсылары тигән программаны, Минең атайым телевизион конкурсын, махсус хәрби операциялағы яугирҙәрҙең әсәйҙәрен һәм ҡатындарын берләштереүсе Әсәй проектын  билдәләп үтер инем. Быйыл беҙҙең республика илдә беренсе булып хәрби хәбәрселәр тураһында закон ҡабул итте. Беҙ уларҙың статустарын, ярҙам саралары тәртибен билдәләнек. Үткән аҙнала тәүге танытмаларҙы тапшырҙыҡ, – тине Радий Хәбиров. Шул уҡ ваҡытта төбәк етәксеһе бер нисә мөһим тематик проекттарҙы билдәләне. Улар иҫәбендә Башҡорт каникулдары, Бәхет биләмәһе, Рәсәй патриоты һәм Башҡортостан генералдары документаль фильмдары циклы бар. –Һеҙ мәғлүмәт саҡырыуына лайыҡлы яуап бирәһегеҙ, төрлө мифтарҙы юҡ итергә булышлыҡ итәһеҙ. Ҙур мәғлүмәт блогы эктремизм һәм террорға ҡаршы тороуға, коррупция менән көрәшкә арналған. Был бик нескә темалар, факттарҙы, аңлатмаларҙы, рекомендацяларҙы  биреүҙә һөнәри һәләт талап ителә. Быйыл Әбйәлил районындағы  баҡыр ятҡылығы буйынса аңлатыу эштәре профессиональ рәүештә яҡтыртылды. Кибермутлашыусылар, мобиль элемтәләге өҙөклөктәр, пилотһыҙ осоу аппараттарының атакалары һәм башҡа һорауҙар аңлатылды. Башҡортостан Башлығы республикабыҙ киң мәғлүмәт сараларының һорау менән файҙаланылған дөрөҫ мәғлүмәт сығанағы булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Тантананың иң күркәм өлөшө еңеүселәрҙе бүләкләү ине. Быйылғы конкурстың лауреаттары араһында Башҡортостан ҡыҙы журналынан бүлек редакторы Гөлшат Ҡунафина ла бар. Ул Һиҙгер йөрәк номинацияһында еңеү яуланы. –Беҙҙең журнал электән ҡатын-ҡыҙҙарҙың дуҫы, кәңәшсеһе булған. Әле лә шул йүнәлештә эшләп килә. Һәр бер мәҡәләбеҙҙе йөрәк аша, күңел аша үткәреп яҙабыҙ. Беҙҙең республикала иҫ киткес гүзәл заттар йәшәй. Улар үҙ һөнәренең оҫтаһы, лайыҡлы улдар, ҡыҙҙар тәрбиәләгәндәр, шул уҡ ваҡытта етәкселек бурысын да лайыҡлы башҡаралар. Ошондай ҡатын-ҡыҙҙар тураһында яҙыу икеләтә ҡыуаныс. Бөгөнгө байрамда ҙур тулҡынланыу кисерәм. Беҙҙең хеҙмәтте ошолай юғары баһалағандары өсөн Республика Башлығы Радий Хәбировҡа рәхмәтемде белдерәм, – тине ул. – Быйыл район һәм ҡала гәзиттәренә айырым категория булдырылды. Шуға күрә был  конкурста ҡатнашып ҡарарға батырсылыҡ иттем. Ҡатын-ҡыҙҙар ҡаһарманлығы темаһына арналған мәҡәләләр циклымды Һиҙгер йөрәк номинацияһына тәҡдим иттем. Ошо номинацияла еңеүсе булыуыма бик шатмын. Конкурсҡа биш мәҡәлә бирергә мөмкин ине. Тәүге геройым  Бөйөк Ватан һуғышы яугиренең 18 йәшендә тол ҡалған ҡатыны. Ул оло йәшкә еткәнсе  бер ҡасан да кейәүгә сыҡмай, ғүмер буйы иренә тоғро ҡалған. Был мәҡәләмде мин Ҡатын-ҡыҙ тоғролоғона һәйкәл тип атаным. Ҡалған геройҙарым бөгөнгө көндә махсус хәрби операцияға ҡатнашлығы булған ҡатын-ҡыҙҙар. Уларҙың береһе хәрби госпиталдә эшләгән шәфҡәт туташы, икенсеһе улы өлөшләтә мобилизацяиға эләккәндән һуң үҙен ирекмәнлек эшенә бағышлаған яугир  әсәһе. Тағы ла бер геройым – яугир ҡатыны, тормош иптәше махсус хәрби операцияла хәбәрһеҙ юғала, ҡатын һынауҙар алдында юғалып ҡалмай, бөгөнгө көндә  ирекмәндәр сафында эшләй, еңеүгә үҙ өлөшөн индерә. Үҙем ҡатын-ҡыҙ булараҡ миңә  гүзәл зат  психологияһы ныҡ яҡын. Махсус хәрби операция башланыу менән ошо темаға арналған мәҡәләләр яҙа башланым. Гүзәл заттарҙың булмыштарын, хис-тойғоларын асырға тырышам, аяуһыҙ тормоштоң уларҙың йөрәктәрен ҡатырмауы, сыныҡтырыуы тураһында артабан да яҙырға теләгем бар. Тормош иптәштәрен юғалтһалар ҙа рухтары һынмаған, балаларын матур итеп аяҡҡа баҫтырған гүзәл заттар гәзитебеҙ битендә донъя күрер әле, – тип һөйләне әңгәмәсем. Юлдаш радиоһының яңылыҡтар хеҙмәте хәбәрсеһе Зөһрә Арсаеваның да был байрамда ҡатнашыуының үҙ сәбәбе бар. Был конкурста уның тормош иптәше бөгөн махсус хәрби операцияла йөрөгән, Башҡортостан 31-се мотоуҡсылар полкы яугире, билдәле журналист  Рафиҡ Әхмәтшин Йыл ҡылығы номинацияһында еңеү яуланы. Уның наградаһы ҡатынына тапшырылды. – Был награданың хужаһы, тормош иптәшем  Өфөнән 2 мең километр алыҫлыҡта, фронттың Ҡыҙыл Лиман йүнәлешендә хеҙмәт итә. Ул хәрби бурысын да намыҫ менән үтәй,  шулай уҡ ысын журналист булараҡ репортаждар эшләй, Башҡортостан полкы яугирҙәренең ҡыйыулығы һәм ҡаһарманлығы тураһында  халыҡты таныштыра. Беҙ, мин һәм балаларым, уның менән ысын мәғәнәһендә ғорурланабыҙ. Ул ил һағына баҫты һәм үҙенең һөнәри эшен дә намыҫлы үтәй. Башҡортостан полкында,  башҡа батальондарҙа хеҙмәт иткән, ил һағына баҫҡан бөтә яугирҙәребеҙ менән ғорурланабыҙ. Улар ысын патриоттар. Улар Радий Фәрит улына бик рәхмәтле. Сөнки беҙҙең республикабыҙ яугирҙәргә, шулай уҡ ғаиләләренә ныҡлы ярҙам күрһәтә. Был буш һүҙҙәр генә түгел. Быйыл миңә журналист, шулай уҡ ирекмән булараҡ ике тапҡыр махсус хәрби операция биләмәһендә булырға тура килде. Яугирҙәр менән аралашып, уларҙың ошо һүҙҙәрен еткерәм. Башҡортостан мотоуҡсылар полкы иң легендар хәрби берләшмәләрҙең береһе, уның геройҙары бик күп. Яугирҙәр ысынлап та ҡаралған, хәстәрләнгән. Уларға Башҡортостан халҡы ныҡлы ярҙам итә. Халыҡтың берҙәм булыуы беҙҙең егеттәргә көс-дәрт бирә. Һәр ебәрелгән гуманитар ылау менән яугирҙәргә тыуған яҡтан сәләм бара.   Был премия өсөн республикабыҙ етәксеһе Радий Фәрит улына рәхмәт, сөнки уның башланғысы менән булдырылды ул. Был беҙгә, беренсенән, ҡанаттар ҡуя, икенсенән,  үҫеш мөмкинлеге бирә, өсөнсөнән абруйлы һөнәри оҫталыҡ ярышы булып тора. Беҙ бында ярышабыҙ һәм иң көслөләр, иң креатив журналистар еңеү яулай. Номинациялары ла бик ҡыҙыҡлы. Йыл дауамында тема һайлап эшләргә мөмкин. Үҙем был премияның беренсе лауреаты. Былтыр махсус хәрби операция яугирҙәренә арналған Ил улдары тапшырыуы менән Ҡаһарманлыҡ номинацияһында бүләкләндем. Быйылғы еңеүселәрҙе лә ихлас күңелдән ҡотлайым, – тигән ихлас теләктәрен әйтте Зөһрә Фәнил ҡыҙы. Журналистика өлкәһендә Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ тигән Башҡортостан Башлығы премияһы 2023 йылда төбәк етәксеһе Радий Хәбиров башланғысы менән булдырылды. Приз фонды алты миллион һум булған республикалағы берҙән - бер журналистика конкурсы был. Эксперт советының тауыш биреүе һөҙөмтәһендә 20 еңеүсе билдәләнә, уларҙың һәр ҡайһыһы 300 мең һум күләмендә премия ала. Конкурс сиктәрендә, мәғлүмәт, аналитика, публицистика материалдары, теле һәм радиопрограммалар баһалана. Улар үткән йылдың 1 сентябренән ағымдағы йылдың 31 авгусына тиклем баҫылырға йәки эфирға сығырға тейеш. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Журналистар хеҙмәтен ҙурлап,Яңылыҡтар,8634,https://bashgazet.ru/articles/novosti/2025-12-17/zhurnalistar-he-m-ten-urlap-4511676,2025-12-17T18:30:00+00:00
"Түңәрәк кенә күл буйында бер әбей менән бабай йәшәгән. Уларҙың балалары булмаған икән. Шуға ҡайғырып, көрһөнөп көндәре үтә башлаған.",Еләкбикә менән Емешбикә,Хикәйә,132,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2025-08-04/el-kbik-men-n-emeshbik-4336996,2025-08-04T09:57:02+00:00
"Вәлиев К. А. исемендәге Сибай сәнғәт колледжының икенсе курсында уҡып йөрөгән улы Илдәр үҙе ошо көпшәләрҙән ҡурай эшләй белә икән. Олатаһы, атаһы, апа, ағайҙары ла һәүәҫкәр ҡурайсы, гармунсы, йырсылар. Ағаһы Нур Дәүләтбаевтың йырҙарын ишеткәнегеҙ бар. Моңло, дәртле ғаиләлә үҫкән Илдәрҙең дә Ирәндек ҡурайында башҡарған көйҙәрен тыңларбыҙ әле тиҙҙән. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ирәндек тауҙарынан ысын ҡурай көпшәләре,Йәмғиәт,510,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-03/ir-ndek-tau-arynan-ysyn-uray-k-psh-l-re-3954616,2024-10-03T14:05:00+00:00
"Бала саҡтан шуҡ, тиктормаҫ бала булып үҫтем. Атай-әсәйем беҙҙе әрләп, артыҡ тыйып үҫтермәне. Мәктәп йылдарында кластағы иң әүҙем уҡыусы булдым. Пионер отряды командиры, староста, комсорг кеүек эштәрҙе ҙур яуаплылыҡ менән башҡарҙым. Мотлаҡ уҡытыусы буласаҡмын! тинем һәм ошо хыял-маҡсатым мине институтҡа алып килде. Студент йылдары ла гөрләп үтте. Бында ла һәр эштең уртаһында ҡайнаным, йырға ла, бейеүгә лә маһирлығым булды. Йүнәлтмә буйынса республиканың алыҫ ҡына районына эшкә ебәрҙеләр. Ауыл халҡы менән шунда уҡ уртаҡ тел табып, эшләп алып киттем. Тиҙҙән был ауыл йәштәренең дә ойоштороусыһына әйләндем. Минән бер йыл алда йүнәлтмә буйынса эшкә килгән уҡытыусы егет иғтибар күрһәтә башланы, әммә оҡшамай, бигерәк тыйнаҡ, хатта оялсан. Минең күңел – икенселә, механизатор булып эшләгән Зәбирҙә. Бына тигән гармунсы ла үҙе. Уның да миңә тыныс күңел менән ҡарамауын һиҙә йөрөйөм, әлбиттә. Шулай итеп, ауылдың беренсе егете – һомғол буйлы, ҡара бөҙрә сәсле Зәбир менән арабыҙҙа һөйөү хисе ҡабынды. Оҙаҡ дуҫлашып йөрөмәнек, 8 март байрамында гөрләтеп туй үткәрҙек. Башта тормошобоҙ арыу ғына барҙы. Зәбир ҡыҙыуыраҡ холоҡло кеше ине. Эштән һуңға ҡалып ҡайтыуымды, кисен төрлө сараларҙа ҡатнашыуымды оҡшатмай торғайны. Совет осоронда ауыл уҡытыусыһын ниндәй генә йәмәғәт эштәренә йәлеп итмәйҙәр ине: агитатор ҙа, артист та, депутат та. Тәүге мәлдә иремдең ҡыҙғаныуҙарын, һөйләнеүҙәрен шаяртыуға бороп маташтым. Бер мәл шулай, сираттағы саранан һуң ғына ҡайтып инеүемә, өйҙә тағы ғауға ҡупты. Зәбир, ҡыҙып китеп, һуғып та ебәрҙе. Был хәл мине сығырымдан сығарҙы, ҡулыма эләккән беренсе әйберҙе – ағас ултырғысты елгәрҙем. Ныҡ ҡына тейҙе, хатта ҡолаҡ япрағын аҙыраҡ йыртып ебәрҙе. Шаулап ҡан китте. Ирҙең ҡото осто. Ҡолағы бөтәште, әммә шул ваҡиғанан һуң бер тапҡыр ҙа ҡул күтәрергә баҙнат итмәне, әммә холҡо үҙгәрмәне, көнләшеү сире үтмәне. Әлбиттә, тормошобоҙҙоң төрлө саҡтары булды. Күңелле, матур мәлдәр ҙә сиратлап барҙы. Балаларҙың үҫеүе, уларҙың уңыштары, үҙемдең мәктәптәге хеҙмәтемдең емештәре – былары тормошома мәғәнә, йәм өҫтәгән матур миҙгелдәр булып күңелдә һаҡлана. Тотош илебеҙҙә хәлдәр үҙгәреп киткәс, беҙҙәге күмәк хужалыҡ тарҡалды. Зәбир эшһеҙ ҡалды. Эсеүе йышая башланы. Етмәһә, тормошобоҙға ҡәйнәм ҡыҫылып аптыратты. Ул бер ваҡытта ла улына һүҙ тейҙермәй, бөтә көстө миңә төшөрә. Кеше балаһын уҡытам тип, өйөңә ҡайтып инә белмәйһең, тип башлап ебәрә лә, минең ни тиклем насар ҡатын, насар әсәй, насар килен булыуымды теҙә. Мин дә яуапһыҙ ҡалмайым, әлбиттә. Былай йәшәй ялҡытты һәм иремде күрше өлкәләге хәрби ҡаласыҡҡа күсергә өгөтләй башланым. Унда водителдәр ҙә, уҡытыусылар ҙа һәр саҡ кәрәк ине. Шулай итеп, ҡәйнәмдән мең һүҙ ишетһәм дә, ирҙе күндерә алдым һәм ҡалаға күсеп киттек. Йәшәргә урын да, эш тә табылды, тормошобоҙға тыныслыҡ ҡайтҡандай булды. Бында үҙебеҙ кеүек башҡорт ғаиләһе менән танышып, дуҫлашып киттек. Бик матур аралашып йәшәнек. Сәлим менән Дилә беҙгә бөтөнләй оҡшамаған, хатта ҡапма-ҡаршы холоҡлолар ине. Беҙ бит икебеҙ ҙә ут шикелле: ирем ҡыҙыу, мин дә ике уйлап тормайым, кәрәк саҡта дыуамал да була алам. Шуға күрә Сәлим менән Диләгә аптырап та, һоҡланып та ҡарай инем, икеһе лә шундай тыныс, тыйнаҡ, һөйләшкәндә лә йылмайып ҡына, ипләп кенә һөйләшәләр. Тиҫтә йылдан ашыу йәшәнек был ҡалала. Хәрби часты тарҡатҡас, тормош ауырлашты, эшһеҙлек артты, кешеләр күсеп китә башланы. Беҙ ҙә кире иремдең тыуған ауылына ҡайттыҡ. Ундағы йортто һатмағайныҡ. Ул мәлгә ҡәйнәм дә ныҡ ҡына олоғайған, кәре киткән ине. Миңә мәктәптә эш шунда уҡ табылды, ә иремә – юҡ. Унда-бында ялланып йөрөнө. Элек тә эскелек менән дуҫ булған ирем, бөтөнләй юлдан яҙҙы. Себер яғына барып ҡара, ярты ауыл шунда эшләй бит, - тиһәм дә тыңламаны. Миңә ғәйеп тағыуҙан бушаманы. Йәнәһе мин, уны ҡырға эшкә ебәреп, иркенгә сығырға, рәхәтләнеп йөрөргә теләйем. Әлбиттә, улай тип кенә әйтмәй, эт ашамаҫ һүҙҙәр ҡуша, миңә ҡарата иң яман, әшәке сифаттарҙы теҙә. Ҡайһы саҡ үҙенән яман әйтеп, ҡайһы саҡ өндәшмәй, үҙ эшемде башҡарып еңә инем, ә был уның шайы сығырынан сыға. Ниңә түҙҙең, тип һорар ҡайһы берәүҙәр. Йәш саҡта балаларым атайлы үҫһен, үҙгәрер, тигәнмендер. Кире күсеп ҡайтып, оҙаҡ та эшләмәнем, мәктәп директоры итеп тәғәйенләнеләр. Депутатмын да. Айырылырға оялдым. Ауыл ере бит. Өйҙәге хәлде бер кемгә лә һөйләп йөрөмәнем. Иремдең эсергә яратҡанын белделәр, әлбиттә. Хәлемде институтта бергә уҡыған, ғүмерлек йән дуҫтар булған әхирәтемә генә һөйләп, күңелемде бушатып ала инем. Ә эшемә барһам, донъямды онотам, йөҙөп йөрөп эшләйем. Мәктәбебеҙ һәр саҡ алдынғылар рәтендә булды. Йәшәй-йәшәй иремдең һөйләнеүҙәренә, эт ашамаҫ бысраҡ һүҙҙәренә лә иғтибар итмәҫкә өйрәндем. Ҡәйнәмде күсереп алырға, һуңғы көнөнәсә бағырға, түшәккә ятҡас, бала кеүек бағырға тура килде. Үпкәләрҙе онотҡан инем инде. Ғөмүмән, үпкәләп, асыу һаҡлап йәшәгәндәрҙе аңламайым. Мин үҙем уйлағанымды шартлата әйтәм дә онотам. Ҡәйнәм ризалығын биреп, рәнйеткән булһам, ғәфү ит тип, рәхмәттәрен әйтеп китте. Бына бит донъя барыһын да урынына ҡуя. Ниндәй ажар ҡәйнәм дә минең ҡулға ҡалып, бала кеүек күҙҙәремә генә ҡарап ятып йән бирҙе. Әшәке, бысраҡ һүҙҙәре менән рәнйеткән ир ҙә берәй көн килеп, шул хәлдә ҡалырмын тип уйламаймы икән? , - тип уйлай инем, ысынлап та, шулай булды. Ҡышҡыһын эскән килеш урамда ҡолап, туңып, аяҡтан яҙҙы. Был мәлдә үҙем дә хаҡлы ялға сыҡҡан инем, әммә эшемдән китмәнем, директорлыҡ теҙгенен йәштәргә тапшырып, ябай уҡытыусы булып ҡалдым. Шаярып-көлөп һөйләшһәм дә, кеше араһында һыр бирмәй, донъямды гөл кеүек итеп йәшәһәм дә, эстән янған, йөрәк һыҡраған мәлдәр күп булды. Шул ваҡыттарҙа гел генә Ярай әле, балаларым бар, ярай әле эшем бар, тип йыуана торғайным. Балаларымдан да, эштән дә бәхетем булды. Өс балам да әлеге көндә яҡшы һөнәргә эйә булып, ғаилә ҡороп, миңә ейән-ейәнсәрҙәр һөйөү бәхете бүләк итеп йәшәй. Ә атайҙары мәрхүм инде. Түшәктә ятҡанында ла холҡо үҙгәрмәне. Холоҡ кешенән ҡалмай тигәндәре дөрөҫ икән. Шулай ҙа һуңғы көнөнәсә тәрбиәле булды. Ярай, түҙҙем. Балаларымдың атаһы ҡарауһыҙ ҡалып, асарбаҡ хәлендә йәшәп йән бирһә, миңә лә ҡыйын булыр ине, – тип уйлайым. Бәлки, дөрөҫ тә уйламайымдыр, әммә был – минең үҙем һайлаған яҙмышым. Күптән түгел тағы тормошҡа сыҡтым. Кемгә тип уйлайһығыҙ? Теге хәрби ҡаласыҡта аралашып йәшәгән дуҫ ғаиләнең иренә – Сәлимгә. Дилә мәрхүмә булып, ул да яңғыҙ ҡалған икән. Ҡалаға барғанымда осраҡлы рәүештә күрештек. Мин уны таныманым, ә ул мине шунда уҡ таныны! Бер аҙ аралашҡандан һуң яҙмыштарҙы бәйләргә ҡарар иттек. Ҡалаға, үҙе янына саҡыра. Ял көндәрендә һәм йәйгеһен һинең донъяңа барып йөрөрбөҙ, баҡса үҫтерербеҙ, ти. Никах уҡытһаҡ та, әлегә башкөллө күсмәгәнмен, сөнки әлеге класым дүртенсене тамамлай. Ярай, уҡытып бөт инде, – тип рөхсәт итте бабайым. Ошо класымды сығарыуға үҙемә лә 65 йәш тула, эштән китермен инде, тип йыйынып йөрөй инем былай ҙа. Эсмәгән, интеллигент кеше менән аралашыу бөтөнләй икенсе төрлө тормош икән ул. Концерттарға йөрөйбөҙ, паркка йәки берәй сауҙа үҙәгенә барабыҙ. Сөкөрләшеп ултырып сәй эсеү ҙә – үҙе бер ғүмер. Бына шулай икән ул тормош тигәнең. Ҡатмарлы ла, ҡыҙыҡ та, йәшәп туймаҫлыҡ танһыҡ та. Ҡатын-ҡыҙҙың сырағы ҡырҡ, утыҙ туғыҙы һүнһә лә, береһе ҡала, тиҙәр бит. Шул берәүҙән башҡаларын тоҡандырып, һүнгән өмөттәрҙе терелтеп, яралы яҙмыштарҙы ялғап йәшәй белеүҙә беҙҙең көсөбөҙ, – тип тамамланы һүҙен Рәйлә апай. Гөлдәр Яҡшығолова.","Шаярып-көлөп йәшәһәм дә, йөрәк тулы ут ине.",Йәмғиәт,7240,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-11-22/shayaryp-k-l-p-y-sh-m-d-y-r-k-tuly-ut-ine-4019500,2024-11-22T10:23:00+00:00
"Архив фотосыХатның күчермәсе социаль челтәрләрдә дә чыкты. Анда хат язучыларның исемнәре китерелми. Хатта язылганча, мәдрәсәне Фәһим Әхмәтановитәкли башлаганнан бирле, анда хәлләр начар якка үзгәргән. Студентлар сүзләренчә, эшләп килүче мөгаллимнәрне куып, алар урынына дагыстанлы остазларны алганнар. Укытучылар програмны үзгәрткәннәр, тәрбиячеләрнең шәкертләргә мөнәсәбәте дорфаланган, йокларга ирек бирмичә иртүк уяталар дигән зарлар язылган. ""Без сездән битараф калмавыгызны үтенәбез һәм Әлмәт ислам мәдрәсәсе саклап калуда тиешле чаралар күрүне сорыйбыз"", дип тәмамлый үз хатларын шәкертләр. Хатның күчермәсеТатарстан мөселманнары Диния нәзарәте итәкчелеге бу хат белән таныш булуын иткерә. ""Шәкертләрнең хокукларын беркем дә кысмый. Әлбәттә үз хокукларын яклап алар үз карашларын төрле оешмаларга язалар. Аларның язганнары тикшерелә"", диде Азатлыкка Татарстан мөфтиенең беренче урынбасары Рөстәм Вәлиуллин. Мөфтиятнең мәгариф һәм фән бүлеге итәкчесе Айдар Карибуллин Әлмәттәге ислам уку йортында тикшерү узганын әйтте. ""Укытучының методикасы, програмы бер булса да, анда күбрәк ятлатуга басым ясыйлар. Гарәпчәне сүзләр ятлату аркылы өйрәтү авыр диләр. Морфологиянең дә авыр булуын әйтәләр. Ләкин ятламыйча булмый бит. Шәкертләр без бу сүзләрне аңлап бетермибез диләр. Тик телне өйрәнү өчен аңларга кирәкми, ятларга кирәк. Аңлау соңрак килә. Шуңа монда оештыру мәсьәләсе мөһим. Бу хат белән без таныштык, өйрәндек, кешеләр белән очраштык. Безгә бу мөгаллим ошап бетми, чөнки безнең белән кырысрак сөйләшә, дип зарландылар"", диде Карибуллин. Шәкертләргә телефон куллану тыелган, Азатлык хәбәрчесе шәкертләрнең әти-әниләре белән элемтәгә кереп карады. Ләкин алар сөйләүдән баш тартты. Элек әлеге мәдрәсәдә укып чыккан һәм анда мөгаллим дә булып эшләгән Казанның ""Әл-Мәрани"" мәчете имамы Исмәгыйль Биккининшәкертләрнең гамәлен хупламый. ""Мин елларда мәдрәсәдә укыдым. Ул вакытта да ятлату төп өлеш иде. Бик сәләтле булмасаң, мәдрәсәнең програмын үтеп булмый. Өлгерә алмасаң тө шке аштан мәхрүм итү очраклары да булды яки өстәмә кизү тордык. Биремнәрнең күп булуы, уку йортын өч елда тәмамлап чыгу өчен эшләнгән. Шулай ук вакытны кирәкмәгәнгә сарыф итмәсеннәр өчен дә шулай уйланган. Програмны үтә алмаган шәкертләрдә ризасызлык та туарга мөмкин. Моннан тыш мәдрәсәдән читкә чыгу да тыела. Монда сәбәпсез чыгу турында сүз бара. Бу хәл шулай ук аларга ошамый. Мәдрәсә таләпләрен шәкерт аңламаска да мөмкин. Шуңа алар мәдрәсәдән зарлана. Шулай ук алар дагыстанлылар укыта дип әйтә, әмма башта гарәпләр укытты һәм бер нәрсә дә аңлашылмады. Шуннан нәрсә? Теләгән кеше белем алып чыкты. Без дә каршылык күрсәтә идек, тик мәдрәсәне тәмамлагач кына аңа рәхмәтле булдык. Әгәр дә мондый катгый таләп булмаса, укучылар югары белем дәрәәсенә ирешә алмый. Мәдрәсәгә 14-15 яшьлек егетләр килә, мәктәптән соң, анда уку-укыту методикасы башка. Бәлки шуңа ятсыналардыр. Гомумән алганда хәзерге яшь буын комфорт булмауны кабул итәргә теләми, олыларга хөрмәт тубән дәрәәдә, мөгаллимгә тиешле хөрмәт күрсәтергә өйрәнмәгәннәр"", диде Биккинин.",Әлмәт мәдрәсәсе шәкертләренең уку йортыннан зарланып язган хатын мөфтият үзенчә аңлата,Яңылыҡтар,3023,https://www.azatliq.org/a/30187506.html,2019-09-27T15:28:36+00:00
"Яҡшы уҡыуы, төрлө олимпиадаларҙа ҡатнашып, һәйбәт һөҙөмтәләр күрһәтеүе, мәктәп тормошонда әүҙем ҡатнашыуы өсөн үҙен район Шыршы байрамына саҡырыу менән бүләкләгәндәр. Өлгөлө уҡыусы ул. Теүәл, гуманитар фәндәрҙе берҙәй ярата. Яңыраҡ технология буйынса олимпиадала урын яулаған. Уның проект эшен – ағас тейәү өсөн манипуляторын жюри ағзалары бик оҡшатҡан. – Динислам олимпиадала практик эште лә бирелгән ваҡыт эсендә дөрөҫ итеп эшләп ҡуйҙы. Көрәк яһарға ҡушылғайны. Оҫталығын күрһәтте. Шундай шәп, өлгөр уҡыусыбыҙ менән ғорурланабыҙ, – ти синыф етәксеһе Зилә Айнулла ҡыҙы Мәзитова. Йәмғиәтте өйрәнеү, урыҫ әҙәбиәте, физкультура һәм башҡа фәндәр буйынса ла призлы урындар алған егет. Киләһе йылда, синыфта, үҙен республика олимпиадаларында ла һынап ҡарар әле. Күп уҡыусыларҙың ваҡытты дөрөҫ бүлә белеүе, бер минутын да бушҡа уҙғармауы һоҡландыра. Динисламдың да яратҡан шөғөлдәре бар. Ҡурайҙа уйнай. Райондың 80 йыллығына арналған тантанала 80 ҡурайсы сығыш яһаған, унда Яңы Усман ҡурайсылары ла ҡатнашҡан. Динислам бейергә лә әүәҫ. Спорт секцияларына йөрөй. Көрәш, баскетбол ярыштарында һынатмай. Уларҙың волейбол, футбол буйынса командалары районда алдынғыларҙан һанала. Хоккей ярата. «Салауат Юлаев» командаһының көйәрмәне, һәр уйынсыны белә. Синыфтары менән тимурсылыҡ эшен дә ойошторғандар. Ветеран уҡытыусы, улы махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан Рәсимә Насирйән ҡыҙы Мырҙагилдинаны шефлыҡҡа алғандар. Уға йорт эштәрендә ярҙам итеп торалар. Әйткәндәй, Динисламдың ағас тейәү өсөн манипулятор эшләүе лә юҡтан ғына килеп сыҡмаған: атаһының уң ҡулы бит, ә уның үҙенең пилорамаһы бар икән. – Өйҙә бөтә эште лә эшләй, утын быса, яра, мал ҡарай. Ветеран уҡытыусы өләсәһенә лә барып ярҙам итеп китә, – тип ҡыуана әсәһе. Ғаиләләрендә биш бала икән, Динислам – бер бөртөк малай, дүрт апаһы бар. Китап уҡырға ла ваҡыт таба, фантастиканы үҙ итә. – Шулай ҙа иң яратҡан шөғөлөм – балыҡ тотоу. Беҙҙә Бетерә йылғаһы аға, – ти Динислам. Синыф етәксеһе уның башҡаларға ҡарата ихтирамлы булыуы, ярҙамсыллығы тураһында ла әйтеп үтте. – Ауылыбыҙҙа һәләтле, төрлө яҡлап та өлгөр балалар үҫеүенә бик шатбыҙ. Үҫеп килгән быуынға башлаған эштәрендә һәм яулаған үрҙәрендә артабан да уңыштар теләйбеҙ, – ти Зилә Айнулла ҡыҙы.",Мәктәп ғорурлығы,Мәғариф,2201,https://yanshishma.com/articles/be-e-m-kt-pt-/2026-01-23/m-kt-p-orurly-y-4547618,2026-01-23T11:00:00+00:00
"- Әсәй, һиңә бер сер асайым микән? - Иркә генә тауыш менән, һуҙып ҡына хәбәр һалған ҡыҙына көлөмһөрәп ҡараны ҡамыр баҫып тороусы Хәҙисә.",Ғазаплы йөк Хикәйә,Әҙәбиәт,136,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-13/azaply-y-k-hik-y-4155961,2025-03-13T14:02:10+00:00
"Чарада катнашучылар22-24 февраль Мәскәү өлкәсендәге Домодедово шәһәрендә ""Урман күле""яшьләр форумыузды. Әлеге форумны өч ел рәттән Мәскәү өлкәсетатар милли-мәдәни мохтарияте, Мәскәү өлкәсединия нәзарәтеярдәмендә ""Бердәмлек"" яшьләр клубы оештыра. Өч көнлек програмда режиссер, психолог, тарихчы, сәясәт һәм хокук белгечләре катнашында лекцияләр, семинарлар, остаханәләр узды. Делегатлар арасында, Мәскәү өлкәсеннән тыш, Петербур, Уфа, Түбән Новгород, Ижау, Казан яшьләре дә бар иде. Оештырулар белдерүенчә, чит төбәкләрдән килгән кунакларның чыгымнарын Мәскәү Татар штабы күтәргән. Форумны оештыруда ярдәм итүчеләр арасында ""Заманча"" продюсерлык үзәге һәм башка татар эшкуарлары да бар. Чарада катнашучыларФорум ачылышында Дөнья татар яшьләре форумы рәисе Ленария Мөслим, Мәскәү өлкәсе диния нәзарәте рәисе ярдәмчесе Мурат Биканаев, икенче ел рәттән форумны кабул итүче ""Пространство детской мечты"" парк-кунакханәсенең итәкчесе Ольга Черкасовакатнашты. Форум чараларында режиссер Айнур Сафиуллин, психолог-коуч Лилия Гадел, юрист Платон Шамаев, өстәл уеннары оештыручы Гүзәл Рахмановакатнашты. Форумның төп програмы аның икенче көнендә башланды. ""Татарлар күзләрен ача"" дискуссиясенә Дөнья татар яшьләре форумы рәисе урынбасары, тарихчы Айрат Фәйзрахмановһәм сәясәт белгече Руслан Айсинчакырылган иде. Айрат ФәйзрахмановАйрат Фәйзрахманов оештыручылар сайлаган дискуссия темасын ""Уян, татар! "" шигаренә авап булып яңгыравына игътибар итте: ""Татар күзләрен ача инде"". Айрат хәзерге хәлләргә позитив карый. ""Позитив трендлар бар. Негатив трендлар күбрәк булса да, өметсез шайтан гына. ""Урман күле"" кебек форумнар, Дөнья татар яшьләре форумы проектлары шуңа дәлил. Ислам ягыннан карасак, Казаныбызда да яшьләр мәчеткә тартыла. Татарны уятып була, ул үз тарихында берничә күтәрелеш кичергән. Егерменче еллардагы күтәрелешләр аркасында татар матбугаты Тукайны таныткан кебек, хәзерге мәгълүмат чаралары, мәсәлән, Айсинны танытты"" диде ул. Руслан АйсинРуслан Айсин фикеренчә, бу тема рус телендә язучы Гүзәл Яхинаның соңгы елларда бик рекламланган ""Зөләйха күзләрен ача"" әсәренә киная буларак та яңгырый. Айсин әсәрдәге Зөләйханың урыс мохитына эләккәч кенә ""күзе ачылуын"" тәнкыйть итә. Глобализация аркасында югала баручы телләрне торгызу механизмнарын искә алып, Айсин мисалга иврит телен китерде: яһүдләрдә ул дин теле буларак кына калса да, алар бу телне ике мең елдан соң торгыза алган. ""Бездә дә татар теле — мәчет теле, авыл мәчетләрендә кулланыла. Димәк, без дә тюбиктан чыккан пастаны кире тутыра алабыз. Коръән Кәримдә ""Без сезне төрле халыклар итеп яраттык"", диелгән. Тел ясалма яратыла торган әйбер түгел. Идо, эсперанто кебек телләр — ясалма телләр, ләкин аларда энтузиастлар гына сөйләшә. Гомумән, теләсә кайсы тел үсешкә таба түгел, гадилеккә таба бара, чөнки кеше кулы тигән һәр нәрсә бозыла. Тел — Аллаһ тарафыннан бирелгән бер могиза. Без телгә хөрмәт күрсәтеп, аңа могизага караган кебек карарга тиеш"" диде ул. Чарадан күренешТыңлаучылар исә үзләренең телне кулланудагы проблемнары белән бүлеште. Архитектор Азамат Солтановүзенең балачакта татарча сөйләшергә омтылышларының ""дөрес сөйләшмисең"" кебек тәнкыйтькә очравын, мондый мөнәсәбәтнең телне өйрәнүдә зур каршылык булуын искә төшерде. ""Миңа татар теленең яңгырашы ошаса да, менә шундый комплекс барлыкка килде"", дип уртаклашты ул. Айсин ""Бөтен проблемны балачак травмаларына калдыру дөрес булмас. Кавказ халыкларында телне белү милли горурлык буларак кабул ителә. Ә без гамәли файдасын эзлибез, ул безгә кирәк булырмы дип уйлыйбыз"" дигән авап кайтарды. Телне торгызуның уңай мисаллары турында сораучы Диана Яхинага авап итеп, Айрат Фәйзрахманов каталон, баск телләре мисалларын китерде. ""Аларны сепаратист дип атарга теләүчеләргә авап итеп уэлс теле мисалын китерергә була. Туксанынчы елларда уэлс халкының 5 проценты — өлкән буын гына белә иде. Шул чорда бу телне үстерүгә игътибар ителә, мәктәпләр төзелә башлый. Һәм соңгы егерме ел эчендә генә телне белү 40ка итә. Мин дә кайчан да булса бездә дә милли университет төзелер дип хыялланам"", диде Фәйзрахманов. Өч сәгать барган фикер алышуда глобализация, телне югалту проблемы, анисәп темасы да күтәрелде. Дискуссия барышында Айрат язып барган татар телен өйрәнү сайтлары, татарча контентлы басмалар исемлеге татарча өйрәнергә теләүчеләр өчен үзенчәлекле харитага әверелде. Форум 24 февральдә Домодедово шәһәренең Икъра мәчетендә тәмамланды. Мәчет имамы — Домодедово шәһәрендә беренче сабантуйны оештыручы Әнвәр хәзрәт — мәчетнең егерме еллык тарихы белән таныштырды, делегатлар белән өйлә һәм икенде намазын укыды.","""Урман күле"" форумында яшьләр тел язмышы турында фикерләште",Татарстан,4532,https://www.azatliq.org/a/30455674.html,2020-02-26T09:56:47+00:00
"Нуриман районы Павловка мәктәбендә махсус хәрби операцияла хәрби бурысын үтәп, батырҙарса һәләк булған Ринат Вәлиев иҫтәлегенә арналған көрәш буйынса район ярыштары үткән.",Батыр даны мәңгелек!,Яңылыҡтар,171,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-02/batyr-dany-m-gelek-4526009,2026-01-02T10:05:00+00:00
"Васил ХаннановфикерләрУфада 67 яшендә озакка сузылган авырудан соң Русиянең атказанган, Башкортстанның халык рәссамы Васил Ханнановвафат булган. Васил Ханнанов 1956 елның 26 сентябрендә туган. 1979 елда Уфа сәнгать училищесын тәмамлаган. 1992 нчы елдан""Чыңгызхан""рәссамнар иат берләшмәсе рәисе булды. 2023 елда Башкортстан халык рәссамы исеме бирелде. Казанда Васил Ханнанов күргәзмәсе ачылдыВасил Ханнанов сынлы сәнгать, граифка (акварель, офорт, тукымага басу), ассамбляж өлкәсендә эшли. Эшен реалист буларак башлый. Соңрак агачта бизәү, тукыма аппликацияләр, инсталляцияләр һәм башка өлкәләрдә үзен күрсәтә. Шулай ук аның ислам һәм төрки мәдәниятенә багышланган картиналары бар. Аның хезмәтләре Уфа, Казан шәһәрләрендә шулай ук чит илдә, Төркиянең Истанбул, АКШның Джерси-Сити шәһәрләрендә саклана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның халык рәссамы Васил Ханнанов вафат,Яңылыҡтар,899,https://www.azatliq.org/a/32833428.html,2024-02-24T10:24:55+00:00
"Башҡортостан Башлығы хакимиәте етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса беренсе урынбаҫары Азат Бадранов йәш ғалимдарға фән һәм техника өлкәһендәге БР дәүләт премияһын тапшырҙы. - Бөгөн беҙ йәш кенә булыуҙарына ҡарамаҫтан фәндең үҫешенә ҙур өлөш индереүселәрҙе тәбрикләйбеҙ. Һеҙҙең асыштарығыҙ республика өсөн генә түгел, ил өсөн дә файҙа килтерәсәгенә шикләнмәйбеҙ, сөнки бөгөнгө көндә фәндең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Фән илдең технологик суверенитетын булдыра, шуға ла ғалимдарҙың эше өсөн барлыҡ шарттар тыуҙырырға тырышабыҙ. 2021 йылда Башҡортостан Башлығы указы менән йәш ғалимдар өсөн грант булдырылды. Был грантҡа 35 йәшкә тиклем аспиранттар, фән кандидаттары дәғүә итә ала. Йыл һайын 500 мең һумлыҡ  һәм 1 миллион һумлыҡ гранттар 10-шар йәш ғалимға бирелә. Шулай уҡ 2022 йылдан ғилми-педагогик хеҙмәткәрҙәргә субсидия формаһындағы гранттар тапшырыла.  Уның ярҙамында, мәҫәлән,  133 йәш ғалим йәшәү шартын яҡшырта алды. Өфәлә күптән түгел асылған вуз-ара студенттар кампусы ла йәш ғалимдар үҫешендә ҙур роль уйнар, тип ышанабыҙ. Ә инде 2026 йылдан Башҡортостан Башлығы указы буйынса фән һәм техника өлкәһендәге БР дәүләт премияһы суммаһы 500 мең һумға тиклем артасаҡ, -  тине Азат Бадранов. - барлыҡ лауреаттарҙы ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Һеҙгә яңы асыштар, дәрт, илһам, ғилми уңыштар теләйбеҙ! 2022 һәм 2023 йылдар өсөн премияға Техник фәндәр өлкәһендә — Регина Хазиева, Максим Иванов, Богдан Соловьев һәм Андрей Бодылев; Тәбиғәт фәндәре өлкәһендә — Татьяна Якупова; Гуманитар фәндәр өлкәһендә Далмир Камалетдинов лайыҡ булды. Ҡотлайбыҙ!",Өфөлә йәш ғалимдарға дәүләт премияһы тапшырылды,Яңылыҡтар,1539,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-09/f-l-y-sh-alimdar-a-d-l-t-premiya-y-tapshyryldy-3962444,2024-10-09T23:34:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр5 мартта Татар порталлары берлегетатарча милли тәрбия һәм башлангыч белемгә багышланган онлайн конференция уздырды. Чарада Русия, Казакъстан, Төркия, Америкадан педагоглар, ата-аналар, әмәгать активистлары катнашты. Төркиядә яшәүче дүрт бала анасы Зилә Нәипүз гаиләсе мисалында баланы ана телендә сөйләшү генә түгел, ә фикерләргә дә өйрәтү тәрибәсе хакында сөйләде. ""Умарта"" татар теле мәктәбе итәкчесе Лилиана Сафинаата-аналарның милли үзаңын үстерү өстендә эшләү мөһимлеген ассызыклады, онлайн сөйләм клубы модераторы Алсу Госмановабалалар белән онлайн эшләү методикасы белән таныштырды. Казаннан Дамира Гәрәеватыңлаучыларга үзе булдырган ""Артбук"" иат китабын тәкъдим итте. Казакъстанның ""Ана өе"" (""Дом мамы"") итимагый фонд мөдире Анар Рәхимбаевареспубликадагы яшь аналарга ярдәм итү програмы, ятимханәдәге балаларны уллыкка алып тәрбияләү хакында сөйләде. Фикер алышуга эксперт буларак ""Идел"" яшьләр үзәге мөдире Зөлфия Ибләминовачакырылган иде. Чыгышлар татар һәм рус телләрендә яңгырады. Азатлык конференциядә яңгыраган иң кызыклы фикерләрне туплады. ""Без китап укырга яратабыз. Китапны балага түгел, ә бала белән укырга тырыштык. Чөнки китапны бергә укыганда, ягъни интерактив булганда, баланың дөньясын күбрәк аңлыйсың, аның тел байлыгы күбәя"", ди спикер. Шул ук вакытта ул, Татарстанга кайткан саен китаплар алып килсә дә, балалар өчен сыйфатлы, яхшы китаплар итмәвен искә ала. Бала үстергәндә башка телләрдәге китапларны да өйрәнә торгач, ул үзе дә бу эшкә үз өлешен кертергә була – шушы уй белән Зилә ""Болан малае Олан"" китабын бастыра. Ул хәзер татар гаиләләрендә ""бала йоклату китабы"" буларак танылган. Барысы да үзеннән-үзе килеп чыга кебек тоелса да, бала белән туган телдә генә сөйләшү күп энергия таләп итә, ди ул. Беренчедән, әни белән әтидә ""татарча белү нигә кирәк"", ""нигә баланың башын катырырга"" дигән шик булмаска тиеш. Икенчедән, әни белән әнинең болай да эше күп, татарча өйрәтер өчен чынлап та күп энергия кирәк, чөнки бүтән тел, ягъни Русиядә яшәсәң – урыс теле, Төркиядә яшәсәң – төрек теле, Америкада яшәсәң – инглиз теле тыштан шулкадәр каты бәреп керә, ә син аны өйдә ничектер сакларга тиеш. Мин нәрсә әйтергә телим: татарча белү, мәсәлән, минем улыма (өлкән балага), чит илдә яшәсә дә, бик күп нәрсәләр бирде – аның хәзер Финляндиядә, Татарстанда һәм башка илләрдә бик күп дуслары бар, ул алар белән якын гына түгел, бик якын мөнәсәбәтләр кора ала. Мин аның берәр американ яшьтәше белән аралашуын күрәм, әйе, ул инглизчә белә, ләкин якын мөнәсәбәттә була алмый. Әлегәчә без татар телен белүнең яхшы якларын гына күрсәтәбез, һәм бу балада үз-үзенә ышаныч та күбәя"", ди дүрт бала әнисе. Гаиләдә аралашудан тыш, татар телен өйрәнү ысулларыннан ул татарча мультфильмнарны һәм балалары укый торган онлайн тел мәктәбен атады. ""Умарта"" татар теле мәктәбе итәкчесе Лилиана Сафина урыс телендә сөйләшү иңел, чөнки урыс телле мохиттә яшибез, шулай да туган телне саклау - тәрбиянең мөһим өлеше булырга тиеш ди. Ул шулай ук ата-аналарның балаларында татар акценты булу ихтималына борчылуына гаәпләнә. Моннан тыш, татар телен белмәү проблемы шәһәрдә генә түгел, авылга да күчүен искәртә. ""Хәзер әби-бабайлар урыс телен камил рәвештә белә, инде авылда яшәүче балалар татар телен онытып баралар, авылда яшәп тә урысча сөйләшәләр – ""авылга кайтарам да, өйрәнер"" дип булмый. Хәзергесе көндә татарча тәрбия мәсьәләсе шәһәр күләмендә генә түгел, гомумән, авыл күләмендә дә, төбәк күләмендә дә, гаилә күләмендә дә, шәхес күләмендә дә. Бер юл алып, тайпылмый гына эшләү – бик-бик авыр эш. Беркайчан да бирешмәскә кирәк"" – Сафинаның чыгышы иң эмоциональ чыгыш булды. Ата-ананың милли үзаңын үстерү юлында ул татар психологиясе белән кызыксынып эшләргә тәкъдим итте, мисал буларак Әмирхан Еникинең ""Әйтелмәгән васыять"" әсәрен китерде. Сафина бер гыйбрәтле тарих та сөйләде: ""Кырык ел буена Мәскәүдә яшәгән, рус телендә камил сөйләшкән, төпчегеннән башка балаларын татарчага өйрәтмәгән бер туганыбыз үлем түшәгенә яткач, урыс телен онытты, янына ыелып утырган балалары белән туган телендә генә сөйләшә башлады. Балалары аның сөйләгәнен ""тәремә итеп бир әле, әни нәрсә сөйли? "" дип көне-төне әниләренең соңгы сүзләрен миңа яздырып ибәреп утырды. Балаларың сине соңгы юлга озаткан вакытта, соңгы минутларыңда алар синең соңгы сүзләреңне ишетә алган вакытта, аларга тел итми – бу бит фаига! """"Балалар өчен иң авыры – монологик сөйләм төзү. Ник әле без укыту, тәрбия процессын иади юл белән хәл итмибез? Кайвакыт транспортта кечкенә балага телефон биреп, балаларның күп вакыты экранга карап утырулары эчемне пошыра, күңелемне төшерә. Ә ник аның урынына кул эшләре белән шөгыльләндермәскә? Бигрәк тә мәктәпкәчә яшьтәге балалар өчен моториканы үстерергә, бармак битләре белән эшләргә кирәк"", ди Казанның 32 нче балалар бакчасы тәрбиячесе Дамира Гәрәева. Педагог үзенең педагогик ачышы белән бүлеште: татар телен өйрәнү өчен ""Артбук"" (иат китабы), төрле яшьтәге балалар өчен календарь-тематик планнар, пиктограммалы таблицалар, скрапбукинг ысулын кулланып ясалган китаплар һәм методик кулланмалар. Урыс телен белмәгән татарларның Казан сәнгать институтында татар сәнгатен өйрәнер өчен башта урыс телен өйрәнергә тиешлегенә дә игътибар итте спикер. ""Татар авылларыннан килгән студентлар, телләрен сындыра-сындыра булса да, урыс телендә аралашырга тырыша. Әлбәттә, Казанның урыс телле булуы аңлашыла. Чит илдәге милләттәшләрне Казандагы сәнгать институтындагы яңа урыннарга чакыргач, мин ике төрле дәгъва алдым: беренчедән, кириллица белән язганны аңламыйлар, икенчедән, Казан институтында татар телендә югары белем алу мөмкин түгел. Татар телен башка имлада укып киткән татарларның татар сәнгатен өйрәнү мөмкинлеге юк, алар, башкалар кебек, башта урыс телен өйрәнергә мәбүр"", ди галимә. Проект кысаларында татар теленбашлангыч дәрәәдән өйрәнү, аудиокурс, адаптацияләнгәнәдәби текстлар, грамматика дәресләре, файдалы материаллар, сынаулар һәм уеннарһәм башка кызыклы контент тәкъдим ителә. Бу материаллар социаль челтәрләрдә таратыла: Вконтакте, ,, Тиктокһәм. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Ана теле кирәкме дигән шик булмасын"". Милли тәрбия турында 5 фикер",Татарстан,6080,https://www.azatliq.org/a/32310141.html,2023-03-09T21:00:46+00:00
"Кырымда Уркуста авылыКырымны Русия аннексияләгәннән соң ярымутрау кешеләренең оптимизмы кими бара. Кырымнар яшәү дәрәәсе төшүгә һәм коррупциягә зарлана. Моны Русия фәннәр академиясенең социология институты белгече Владимир Мукомельуздырган тикшерү нәтиәләре күрсәтә. Тикшерү нәтиәләрен Ведомостикитерә. Мукомель төрле яшьтәге, милләттәге, Кырымның төрле районнарында яшәүче кешеләрне сигез фокус-төркемгә берләштерә һәм алар белән әңгәмә оештыра. Сораштыру 2017 елның әендә уздырыла. Тикшерү нәтиәләре кырымнарның өметләре хәзерге вазгыятькә туры килмәвен күрсәтә. ""Ярымутрау халкының иң беренче чиратта бәяләр артуга, коррупциягә, читтән кешеләр килүгә, яшәү дәрәәсенең түбәнәюенә ачуы килә"", дип яза басма. Тикшерү авторы сүзләренчә, Кырымны Русия аннексияләгәннән соң дәүләт хезмәтендәгеләр, бюджет өлкәсендә эшләүчеләр һәм пенсионерлар откан. Аларның керемнәре арткан. Шул ук вакытта дәүләткә эшләмәгән кешеләрнең хәлләре авырайган. Кырымда һәм Акъярда бәяләр керемнәргә караганда ныграк үскән дип ассызыклый Мукомель. Бизнеска басым ясаучы һәм контрольдә тотуны киңәйткәннән киңәйтә баручы түрәләрнең эше Кырым кешеләренең ачуын китерә башлаган. Моннан тыш, халык коррупциягә зарлана. ""Украинада да коррупция чәчәк аткан иде, әмма анда кешеләр азрак ала иде дип әйтимме соң инде. Сиңа эшләргә, үз бизнесыңны корырга мөмкинлек бирелә иде"", дигән сораштыруда катнашучыларның берсе. Кырымнар шулай ук Русия бюрократиясенә, элемтә операторлары һәм банклар белән эшләүдәге авырлыкларга зарланган.2014 елның язында Русия хәрбиләре Кырымны басып алып анда янәсе референдум уздырды. Украина һәм халыкара әмәгатьчелек бу референдум нәтиәләрен танымый һәм Русия Кырымны аннексияләде дип белдерә. Русия исә аны тарихи гаделлекнең торгызылуы дип атый.2014 елдан АКШ һәм кайбер Көнбатыш илләре Кырым аннексиясе сәбәпле Русиягә карата чикләүләр кертте һәм аларны ярты ел саен озайта килә.","""Ведомости"": кырымнарның Русия аннексиясе башланган вакыттагы өметләре сүнә",Яңылыҡтар,1879,https://www.azatliq.org/a/29956013.html,2019-05-22T07:10:24+00:00
"Бысаҡ, пистолет менән ҡоралланып, берәүҙән үс алырға сыҡҡан 18 йәшлек егет юлында 42 йәшлек ят ирҙе осрата. Ир уны тынысландырырға тырыша. Быға яуап итеп, егет изге күңелле кешенең муйынына бысаҡ менән сәнсә лә, енәйәт урынынан ҡаса.",Муйынына бысаҡ ҡаҙаған.,Яңылыҡтар,233,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/muyynyna-bysa-a-a-an-4517572,2025-12-22T20:15:00+00:00
"Шыршыға быяла уйынсыҡтар элмәгеҙ – бәләкәй балағыҙ булһа, ватылған уйынсыҡ ярсыҡтары сабыйҙы яраларға мөмкин. Тағы ла ниндәй һаҡлыҡ сараларына иғтибар итергә кәрәк – Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты белгестәре аңлата.",Бала өсөн яңы йыл шыршыһын нисек биҙәргә?,Йәмғиәт,257,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-16/bala-s-n-ya-y-yyl-shyrshy-yn-nisek-bi-rg-4071039,2024-12-16T21:00:00+00:00
"-Уҡыусылар, һеҙҙең иң яратҡан байрамығыҙ ниндәй? -Карантин! Буфет һатыусыһы әзмәүерҙәй официантын әрләй: – Ҡарале, етте тинем бит! Аңламайһыңмы әллә? Ниңә клиенттарҙы урамға төрткөләп сығараһың ул? Башың менән уйлап ҡара: беҙ бит вагон-ресторанда! – Биш ҡап тәмәке, өс шешә һыра бирегеҙ әле! – Һиңә 18 тулғанмы һуң? ! – Улайһа, ярар, бер шешә ""Шихан"" лимонадын бирегеҙ. – Йә! Йәәәә. Һаааай-һай, был бала-сағаны - дөрф итеп ҡабынырға ғына торалар. . Яңы ғына эшкә урынлашҡан милиция хеҙмәткәре тәжрибәле иптәштәре менән тәүге тапҡыр ҡалаға патрулгә сыға. Рация аша, әгәр бер урынға йыйылышып торған сәйер халыҡ күренһә, тиҙ генә уларҙы ҡыуығыҙ, тип бойороҡ бирәләр. Бер урам буйлап китеп барғанда, бик күп кеше йыйылғанын күреп, йәш хеҙмәткәр машинаның тәҙрәһенән эре генә: – Бөтәгеҙ ҙә тиҙ генә таралышығыҙ, – тип ҡысҡыра. Береһе лә урынынан ҡуҙғалмай. Шунан теге бар көсөнә: – Мин бит һеҙгә таралышығыҙ, тинем, – тип ҡысҡыра. Кешеләр, аптырашып, патруль машинаһына ҡарай-ҡарай, яйлап ҡына таралыша. Ә теге милиционер, башын юғарыраҡ күтәреп, өлкәненән: – Шунан, мин уларҙы нисек? – тип һорай. – Былай насар түгел, – ти тегеһе. – Әгәр халыҡ йыйылған урындың автобус туҡталышы икәнен иҫәпкә алмағанда. Урамда ике ир осраша. Береһе: – Хәлдәр нисек, Ирек? Ҡара әле, һин ниндәй үҙгәргәнһең. Ябыҡҡанһың, ҡартайғанһың, сәстәрең дә ағарған, күҙҙәрең дә насарланған, ахыры, күҙлек кейгәнһең, – ти. – Ғәфү итегеҙ, һеҙ яңылыштығыҙ, мин Ирек түгел, – ти икенсеһе. – Бына бит, һин хатта исемеңде лә үҙгәрткәнһең! Буфет һатыусыһы әзмәүерҙәй официантын әрләй: – Ҡарале, етте тинем бит! Аңламайһыңмы әллә? Ниңә клиенттарҙы урамға төрткөләп сығараһың ул? Башың менән уйлап ҡара: беҙ бит вагон-ресторанда! – Биш ҡап тәмәке, өс шешә һыра бирегеҙ әле! – Һиңә 18 тулғанмы һуң? ! – Улайһа, ярар, бер шешә ""Шихан"" лимонадын бирегеҙ. – Йә! Йәәәә. Һаааай-һай, был бала-сағаны - дөрф итеп ҡабынырға ғына торалар. .Яңы ғына эшкә урынлашҡан милиция хеҙмәткәре тәжрибәле иптәштәре менән тәүге тапҡыр ҡалаға патрулгә сыға. Рация аша, әгәр бер урынға йыйылышып торған сәйер халыҡ күренһә, тиҙ генә уларҙы ҡыуығыҙ, тип бойороҡ бирәләр. Бер урам буйлап китеп барғанда, бик күп кеше йыйылғанын күреп, йәш хеҙмәткәр машинаның тәҙрәһенән эре генә: – Бөтәгеҙ ҙә тиҙ генә таралышығыҙ, – тип ҡысҡыра. Береһе лә урынынан ҡуҙғалмай. Шунан теге бар көсөнә: Кешеләр, аптырашып, патруль машинаһына ҡарай-ҡарай, яйлап ҡына таралыша. Ә теге милиционер, башын юғарыраҡ күтәреп, өлкәненән: – Былай насар түгел, – ти тегеһе. – Әгәр халыҡ йыйылған урындың автобус туҡталышы икәнен иҫәпкә алмағанда. – Хәлдәр нисек, Ирек? Ҡара әле, һин ниндәй үҙгәргәнһең. Ябыҡҡанһың, ҡартайғанһың, сәстәрең дә ағарған, күҙҙәрең дә насарланған, ахыры, күҙлек кейгәнһең, – ти. – Ғәфү итегеҙ, һеҙ яңылыштығыҙ, мин Ирек түгел, – ти икенсеһе.",Беҙ бит вагон-ресторанда!,Юмор,2771,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-10-16/be-bit-vagon-restoranda-4429159,2025-10-16T10:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта Татарстаннан мигрантларны Русиядән депортацияләү 40ка арткан. Башкортстанда Хәзер Татарстан хезмәт базарында 37 мең эшче кирәк. Киләсе елларда кадрларга кытлык мәсьәләсе кискенләшәчәк, дип белдерде бүген Дәүләт шурасы утырышында Татарстанның хезмәт министры Эльмира Зарипова. — Киләсе 7 елда 174 мең эшче кирәк булачак. Бу 6 мең эш белән тәэмин итүче ясаган фараз. Шул ук вакытта без эшсезлекнең тарихи минимумы күзәтелүен билгелибез, — диде ул. Рәсми саннарга караганда, республикада барлыгы 49 мең мигрант эшли. Шул ук вакытта Татарстанда 99 меңнән артык мигрант бар дип исәпләнә. Бу узган елдан 4 меңнән артыграк. Татарстанда яшәүче чит ил кешеләренең төп өлешен Урта Азия халкы тәшкил итә: Үзбәкстан — 37,3, Таикъстан — 14,1, Төрекмәнстан — 10,8, Казакъстан — 6,1. Татарстан эчке эшләр министрлыгы мәгълүматларына караганда, 2024 ел дәвамында Татарстанда яшәгән мигрантларны Русиядән чыгару очраклары 40-ка артып 3 829 очракка иткән, 5 меңгә якын мигрантка Русиягә керүне тыйганнар. Татарстанда мигрантлар кылган канун бозулар республикадагы барлык инаятьләрнең 1ын тәшкил итә. Быел чит ил вәкилләре белән бәйле 590 инаять тикшерелгән.2025 елдан Татарстанда мигрантларга ун өлкәдә эшләүнетыярга ыеналар. Ул чит ил ватандашларына куркыныч йөкләр ташуны, таксида эшләүне, финанс хезмәтләре күрсәтүне һәм башка тармакларны күзалдында тота. Быел мартта ""Крокус Сити Холлда"" терактыннан соң мигрантларны контрольгә алу турында сөйләшүләр башланды. Гаепләнелүчеләрнең күбесе —Таикстан ватандашлары. Мигрантларның Русиядә яшәү кагыйдәләре һәм шартлары кырысланды. Русия эчке эшләр министрлыгы мәгълүматына күрә, бу елның гыйнварыннан июленә кадәр илдә мигрантларның миграция кануннарын бозу-бозмавын ачыклау өчен ""176 мең чара"" — тикшерүләр, рейдлар үткәрелгән. Аларның нәтиәсендә Русиядән чит ил ватандашларын административ депортацияләү турындагы карарлар былтыргы шул ук чор белән чагыштырганда 53,2 процентка арткан. Мондый тикшерүләр Татарстандаһәм Башкортстанда да узды. Июльдә Русия Думасына урысча белмәгән чит ил ватандашларын депортацияләү турында канун өлгесекертелгән иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киләсе 7 елда Татарстанга 174 мең эшче кирәк булачак,Яңылыҡтар,2165,https://www.azatliq.org/a/kilase-7-elda-tatarstanga-174-meng-eshche-kirak-bulachak/33249977.html,2024-12-23T14:14:09+03:00
"Это площадка для талантливых удмуртских детей, где не просто отдыхают, но и занимаются творчеством: эстрадой, фольклором, театром, дизайном удмуртской одежды, журналистикой, обработкой бересты. Проект реализуется в рамках гранта Главы Республики Башкортостан на сохранение родных языков.",Ребята из Башкортостана в лагере зажигают под удмуртский хип-хоп,Мәғариф,287,https://uchbash.com/news/natsionalnye-yazyki-i-literatury/2024-08-09/rebyata-iz-bashkortostana-v-lagere-zazhigayut-pod-udmurtskiy-hip-hop-3879868,2024-08-09T16:05:00+00:00
"фикерләрБыел татар теленнән Бердәм республика имтиханын 32 укучы тапшырган. Аларның берсе татар әдәбиятын да сайлаган. Бу хакта Казанда уку елында татар теле һәм татар әдәбияты фәннәреннән Бердәм республика имтиханын тапшыручылар белән очрашуда әйтелгән. Имтихан сайлаучыларның күбесе Казан мәктәпләреннән. Шулай ук Түбән Кама, Биектау, Кайбыч, Мөслим, Актаныш, Әтнә районнары, Чистай һәм Бөгелмә районнарыннан укучылар бар, дип хәбәр итә Татар-информ. ""Үткән ел имтиханны 7 укучы тапшырды, быел 32. Бер яктан караганда ниндидер үсеш бар кебек, ләкин республикабызның милли тормышын үзен бер зур диңгез яки океан итеп карасак, бу күрсәткечләр әле ул океанда кечкенә генә бер илкәнле көймә кебек кенә. Әлеге матур күренешкә сөенеп, иң сызганып, алга таба да эшне дәвам итәчәкбез"", – дигән Татар телен һәм Татарстанда яшәүче халыклар вәкилләренең туган телләрен саклау, үстерү мәсьәләләре комиссиясе рәисе Марат Әхмәтов. Элегрәк Татарстан мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин быел татар теленнән имтиханны 34 бала тапшырачакдигән иде Русиядә Татар теленә һөүм башланганнан соң татар теленнән чыгарылыш имтиханын бирүчеләр кискен кимеде. Мәсәлән, 2017 елда имтиханны 74 бала тапшырган иде.",Быел татар теленнән Бердәм республика имтиханын 32 укучы тапшырган,Яңылыҡтар,1190,https://www.azatliq.org/a/33460928.html,2025-07-01T13:50:27+00:00
Ауыл халҡы бер аҙна эсендә 170 антидронлы юрған теккән!,Уртаҡ маҡсат Еңеүҙе яҡынайта,Йәмғиәт,55,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-17/urta-ma-sat-e-e-e-ya-ynayta-4125470,2025-02-17T16:47:42+00:00
"Интернетта татар телендә студиясенең ""Йолдызлар сугышы"" кино дөньясы нигезендә төшерелгән ""Мандалорлы"" сериалының беренче сериясе дөнья күрде. Татарча серия""Безнең тәрибә"" сайтындаурнаштырылган. Тәремә һәм тавышландыру эшләрен 3 яшь кешедән торган һәвәскәрләр төркеме башкарды: Ирек Хәйрулла, Мәликә Мотыйгуллинаһәм Ришат Хабибуллин. Әлегә татарчага беренче серия тәремә ителде, алга таба һәвәскәрләрнең бөтен сезонны тәремә итү нияте бар. Активист Ирек Хәйрулла Азатлыкка сөйләгәнчә, татар телендә заманча кинога һәм заманча контентка ихтыя бик зур. ""Без ""Йолдызлар сугышы"" кино дөньясының анатарлары, шуңа күрә аңа караган сериалны тәремә итәргә булдык та. Серияләр озын түгел, шуңа күрә моны башкару бик катлаулы булмас дип уйлаштык"", диде ул. Алга таба һәвәскәрләр сериалның башка серияләрен дә татарча тавышландырырга ыена. ""Без барыбыз да университет студентлары, эшләр дә күп, бу безнең өчен хобби гына. Шулай да тәремә эшләрен дәвам итәчәкбез, беренче чиратта ""Мандалорлы"" сериалын тәмамлыйсы килә"", дип сөйләде Ирек Хәйрулла. ""Мандалорлы"" – 2019 елда чыккан студиясенең сериалы. ""Йолдызлар сугышы"" кино дөньясына нигезләнгән. Беренче сезон стримминг хезмәтендә күрсәтелә. 2020 елның ахырында сериалның икенче сезоны чыгачак.","Бер төркем һәвәскәр Диснейның ""Мандалорлы"" сериалын татарчага тәремә итте",Мәҙәниәт,1233,https://www.azatliq.org/a/30845709.html,2020-09-18T10:33:49+00:00
"Директор дополнительного офиса Уральского банка реконструкции и развития в Уфе Светлана Петрова — мама пятерых детей. Своим примером она показывает, что многодетные мамы могут не просто совмещать работу и счастливую семейную жизнь, но и добиться высоких результатов в профессии и в воспитании детей. Мы поговорили со Светланой о том, как вырастить успешных, замотивированных детей, будучи руководителем офиса с занятостью до 10 часов день. — Не могу сказать, что я всегда и везде успеваю, наверное, это невозможно. Но грамотное планирование никто не отменял, и я всегда стараюсь придерживаться своего плана, режима дня и приучаю к этому детей. Собранность, ответственность, умение отделять важное от несущественного – вот, пожалуй, главные навыки для любой работающей мамы, — делится Светлана. В свои 42 года мама пятерых детей имеет 18-летний рабочий стаж и два высших образования — педагогическое и экономическое. — Образование я получала параллельно с рождением детей, и в декрете практически никогда не сидела. Только с последним ребёнком декретный отпуск затянулся до 1,5 лет. И то не выдержала и за две недели до окончания официального декрета написала заявление и вышла на работу. С другими детьми отдыхала буквально несколько месяцев, тогда у меня был посменный график и была возможность на пару дней оставлять детей с бабушкой, – рассказала многодетная мама. Начинала свой профессиональный путь Светлана Петрова как учитель русского языка и литературы. Но уже спустя 5 лет работы педагогом решила кардинально поменять сферу деятельности — устроилась на работу в банк обычным операционистом. — Я понимала, для дальнейшего профессионального роста нужно профильное образование, вот и поступила заочно в университет на экономиста. И ни разу не пожалела об этом. Сегодня обе мои специальности очень помогают в работе. Как руководитель офиса я провожу уроки финансовой грамотности в колледжах, институтах, школах. В финансовой сфере — это сейчас в приоритете, для нас важно не только оказание банковских услуг, но и научить своих будущих клиентов правильно распоряжаться деньгами, знать свои права и обязанности. Я бы даже сказала, что сейчас особенно важно работать с молодыми людьми. С 18 лет мы многое можем себе позволить: взять кредит, оформить ИП и многие другие вещи, о которых многие даже не имеют представления. Но надо понимать, что вместе с правами у человека возникают и обязанности. И до некоторых это доходит слишком поздно, особенно если об этом не говорят дома. Мы видим, как мошенники буквально подкарауливают студентов-первокурсников, приехавших из деревень, открывают на них ИП, ООО и по их расчётным счетам переводят большие суммы денег в недружественные страны. При этом человеку, который вчера еще был ребенком, грозит реальная уголовная ответственность. Об этом нужно говорить во всеуслышание, чем я занимаюсь помимо своей основной работы, — говорит собеседница агентства. — На мой взгляд, занимаясь только детьми, ты не развиваешься как личность и мало что можешь дать своим детям. Понятно, что ты можешь дать опеку, заботу, внимание, но развивать их дальше трудновато. Потому что ты погружаешься в быт, и взгляд на мир становится совсем другим, однобоким, — рассуждает Светлана. — Я испытала это на себе, когда полтора года была в декрете. Выйдя в свет, то есть на работу, ты видишь трудности населения и понимаешь, какие аспекты могут задеть твоих детей, начинаешь разговаривать с детьми на эту тему, особенно со взрослыми детьми. Помимо личностных аспектов, занятость обоих родителей — это всегда большой плюс для семейного бюджета, особенно если речь идет о большой семье, считает наша героиня. Она признает, что возможность зарабатывать дает большую финансовую свободу в вопросе выбора кружков, дополнительных занятий для детей, семейных путешествий. — Я могу позволить те кружки, которые ребенок хочет, участвовать в различных платных конференциях, конкурсах для разностороннего и гармоничного развития личности. Это естественно, если бы бюджет в семье тянул только один человек, то мы бы вынуждены были ограничивать себя в чем-то, — делится Светлана своими мыслями. Она уверена, что очень важно с малых лет обращать внимание на таланты детей, развивать их в том направлении, которое им интересно. Две ее старшие дочери уже студентки, живут отдельно, работают. Это результат их усердной учебы и работы над собой. 10-летний Гордей регулярно участвует в конференциях и конкурсах самой разной направленности. По итогам Международного конкурса сочинений он выиграл Гран-при и включен в список Талантливых детей России. Младшие девочки пока пробуют себя в творчестве и спорте. — Как педагог, я понимаю, что любой ребенок добьется успеха, если он будет уметь себя вести в обществе, уметь разговаривать с людьми и не бояться общения. Поэтому, можно сказать сознательно, я ввожу детей в стрессовые ситуации. Во-первых, они занимаются спортом и выступают на сцене, во-вторых, соревнуются, и в-третьих — участвуют в конференциях, где нужно публично выступать и защищать себя. И даже если у нас что-то не получается, я им говорю, что мы будем работать над этим, пока не достигнем результата, — рассказывает она о своих методах воспитания. При этом Светлана Петрова не забывает и о важности собственного примера. Она не только прекрасная мама и супруга, но и востребованный и неравнодушный специалист своего дела, который ставит перед собой амбициозные цели. Как женщина, она всегда поддерживает себя в хорошей физической форме, занимается спортом, но больше всего ценит время, проведенное с детьми, будь то за уроками, дома или на природе. — Думаю, мне есть куда расти, как в финансовой, так и педагогической сферах. Мне интересно развиваться в обоих направлениях, — говорит она. Ранее замминистра здравоохранения Башкирии Татьяна Саубанова в интервью «Башинформу»рассказаласекрет успешных женщин. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Мама 5-х детей из Уфы рассказала об успешной карьере в сфере финансов,Яңылыҡтар,5997,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-15/mama-5-h-detey-iz-ufy-rasskazala-ob-uspeshnoy-kariere-v-sfere-finansov-4388627,2025-09-15T14:51:00+00:00
"Наконкурсерегионы представят жюри презентацию наиболее значимого мероприятия, посвященного литературе, книге и чтению, проходившего в регионе в годах. Особое внимание при оценке заявок жюри обращает на проекты и мероприятия, посвящённые теме года, объявленной Президентом Российской Федерации Владимиром Путиным. В нынешний год — Год защитника Отечества — это мероприятия, посвящённые героям и участникам специальной военной операции, а также памяти о подвигах наших предков, сражавшихся за Родину и боровшихся с нацизмом. Жюри, в которое вошли представители книжного и библиотечного сообществ, органов власти и общественных организаций, журналисты, литературные критики и писатели, возглавил Президент Российского книжного союза Сергей Степашин. Жюри предстоит выбрать из нескольких десятков заявок 20 лучших, среди которых и будет выявлен самый читающий регион — «Литературный флагман России». Победителю будут вручены почетный диплом, памятный приз в виде летящего по волнам бронзового кораблика-книги и большой комплект книг для пополнения библиотечных фондов. Также в течение последующего года он получит возможность льготного участия в форумах и выставках, проводимых под эгидой Российского книжного союза. Еще три региона станут лауреатами, им будут вручены почетные дипломы. Специальные призы и статус «Территория книги и чтения» получат те субъекты федерации, которые ранее уже становились победителями и при этом несколько раз за последние годы вошли в короткий список конкурса. В прошлом конкурсном сезоне звания «Литературный флагман России» была удостоена Республика Башкортостан, победу которой принесли организация и проведение международной книжной ярмарки «Китап-байрам», ставшей местным культурным брендом. Девизом победившего проекта стала фраза «Дружба народов — дружба литератур». Всероссийский конкурс «Самый читающий регион» среди субъектов Российской Федерации на звание «Литературный флагман России» проводится Российским книжным союзом при поддержке министерства цифрового развития, связи и массовых коммуникаций РФ.",Конкурста ҡатнашығыҙ!,Мәҙәниәт,2042,https://shonkar.com/news/culture/2025-09-04/konkursta-atnashy-y-4374430,2025-09-04T16:10:00+00:00
"Анна Николаевна Тоболина, директор колледжа имени М. Акмуллы выступила для гостей и учащихся с приветственным словом: В этом году мы будем отмечать 80-летие Великой Победы. Он объявлен в России Годом защитника Отечества, как знак памяти о событиях Великой Отечественной войны. В Республике Башкортостан 2025 год объявлен годом Поддержки участников и семей участников специальной военной операции и мы обязаны знать подвиги и чтить наших Героев. Они защищают родную землю, отстаивают наши интересы, безопасность России. Сказала Анна Николаевна. На мероприятие был приглашен ветеран боевых действий в Таджикистане, Чечне, ветеран СВО пулеметчик БАРС-4 - Абкадиров Роберт Даудович. Ветеран рассказал про свой боевой опыт, поделился историями из жизни и напомнил студентам о важности любви к Родине. Очень важно проводить такие мероприятия для подрастающего поколения, взращивать Любовь и Верность Отчизне. Проект реализуется при поддержке фонда грантов Республики Башкортостан Комитет семей воинов Отечества","В колледже БГПУ им М. Акмуллы провели патриотическую встречу ""Уроки Мужества""",Еңеү,1004,https://uchbash.com/news/pobeda-80/2025-04-09/v-kolledzhe-bgpu-im-m-akmully-proveli-patrioticheskuyu-vstrechu-uroki-muzhestva-4190158,2025-04-09T10:27:00+00:00
Мөжәүир хәҙрәттең иң көслө доғаһы тип йөрөтәләр был доғаны. Уның тулы варианты ошолай. Башҡортса мәғәнәһе сайтта бирелде.,Мөжәүир хәҙрәт доғаһы,Дин,121,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-05-11/m-zh-ir-h-r-t-do-a-y-4229901,2025-05-11T12:05:04+00:00
"В священный месяц Рамадан Уфимский хоспис проводит сбор средств для поддержки детей и взрослых с неизлечимыми заболеваниями. В этом году цель – собрать 300 000 рублей, которые будут направлены на покупку медицинских расходных материалов, специального питания и оборудования для подопечных хосписа.",Уфимский хоспис собирает пожертвования для помощи тяжелобольным,Сәләмәтлек,297,https://tanburz.ru/news/-auly-ur-bayly/2025-03-27/ufimskiy-hospis-sobiraet-pozhertvovaniya-dlya-pomoschi-tyazhelobolnym-4174978,2025-03-27T13:25:00+00:00
"Балалар йыйылма хоры составына Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский ҡалалары, Баҡалы, Бөрө, Иглин, Илеш, Белорет райондары балалар музыка мәктәптәренән һәм сәнғәт мәктәптәренән  20 хор  коллективы ингән.  Йыйылма хор 600-ләп кешенән тора. Программала – 17 әҫәр. Хор Рәсәй һәм Башҡортостан гимндарын, В. Баснерҙың «С чего начинается Родина? », Д. Тухмановтың «День Победы», М. Блантерҙың «Катюша», З. Исмәғилевтең «Шайморатов генерал» тигән патриотик йырҙарын, шулай уҡ В. Шаинскийҙың «Вместе весело шагать», Р. Сәлмәновтың «Подарю стране цветы», Д. Кабалевскийҙың «Наш край», Н. Дауытовтың «Берҙән-берем – ғәзиз ерем» йырҙарын башҡарасаҡ. Ҡайһы бер композициялар русса ла, башҡортса ла яңғыраясаҡ. Башҡортостан Республикаһының Балалар йыйылма хоры 2014 йылда мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова тәҡдиме менән булдырылған.  Хорҙың художество етәксеһе – Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Алһыу Хәсбиуллина. .Балалар йыйылма хорының 2015 йылдағы иң тәүге концертында ҡатнашҡан бер ҡыҙ әлеге көндә Өфөнөң 14-се балалар музыка мәктәбендә эшләп йөрөй. Һөнәр һайлауына, үҙе әйтеүенсә, шул ҙур концертта ҡатнашыуы ла рухландырған. Буласаҡ тамашала ул үҙе әҙерләгән хор коллективы етәксеһе булараҡ ҡатнашасаҡ. Кем белә, бәлки, быйылғы ҙур концерт та унда ҡатнашҡан балаларға ла, тамаша ҡылған балаларға ла сәнғәткә илткән бер этәргес булыр.",Китап байрамында Балалар йыйылма хоры сығыш яһаясаҡ,Яңылыҡтар,1330,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-20/kitap-bayramynda-balalar-yyyylma-hory-sy-ysh-ya-ayasa-4242997,2025-05-20T14:28:00+00:00
"Аҙан тауышы ишетелеү менән ауыл һыйырҙары мәсеткә табан саба ғына! Һуңынан таралышалар икән. Ауыл кешеләре быға аптырап, видеоға ла төшөрөп алған.",Һыйырҙар мәсет янына йыйыла,Донъя,146,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-02/yyyr-ar-m-set-yanyna-yyyyla-4336045,2025-08-02T11:13:52+00:00
"Башкортстанның Ахун авылы. Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда авыл ирендә фәкыйрьлек дәрәәсе 15,9 процент, бу - республика шәһәрләре белән чагыштырганда 6,9 тапкырга күбрәк. Шәһәр ирендә фәкыйрьлек чигендә яшәүчеләр 2,3 процентны тәшкил итә, дип яза РБК. Әлеге белешмәләрне республика хөкүмәте киңәшмәсендә иткергәннәр. Шул ук вакытта авылларда аз керемлеләр – 80,6 процент, шәһәрләрдә 19,4 процент диелә. Башкортстан гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры Ленара Ивановаәйтүенчә, банкротлыкка чыккан кешеләр саны ягыннан Башкортстан Русия төбәкләре арасында бишенче урында тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан авылларында фәкыйрьлек дәрәәсе шәһәр белән чагыштырганда иде тапкыр югарырак,Яңылыҡтар,682,https://www.azatliq.org/a/32600707.html,2023-09-20T06:48:40+00:00
"Благовещен ҡалаһында йәшәгән Алиса тигән ҡыҙыҡай үткән йәй ""Заяц"" позывнойлы яугиргә ҡуян ҡиәфәтендәге бәрхәт рюкзак бүләк итә. ""Заяц"" – Алисаның яҡташы, ул ҡаланың 4-се мәктәбенең кадет синыфын тамамлаған. Сроклы хеҙмәттән һуң  контракт буйынса МХО-ға киткән. Алисаның бүләгенә ""Заяц"" бик ҡыуана. Ирекмәндәр аша ҡыҙға бетеү уйынсыҡтар ебәрә. Шулай итеп, хәҙер Алиса ебәргән ҡуян рюкзак яугирҙе һаҡлай, ә яугирҙән килгән бетеүҙәр Алисаны һаҡлай. ""Заяц""тан килгән бүләктәрҙе алырға барғанда Алиса баллы печеньелар бешереп алып килгән. Өс ай һаҡлана торған был күстәнәсте ул ирекмәндәр аша яугирҙәргә ебәргән. ""Панорама"" баҫмаһынан.",Алисаның бүләге,Яңылыҡтар,630,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-20/alisany-b-l-ge-4586366,2026-02-20T10:43:00+00:00
"Фронттан көтөп торған өскөл хаттар оло шатлыҡ килтерер ине. Ҡайһы бер хаттарҙы ваҡытында ебәрә алмай, һалдаттың «вещмешогын» пуля үтеп, тишелгән көйө килә торғайны. Бер көндө Сөләймән конвертты ҡояшҡа үтә ҡараған да, уның эсендә һүрәт ятҡанын күргән бит. «Миҙхәт, ҡара әле, эсендә һүрәт күренә. Дауай, асайыҡ та һин алырһың», – ти. Бала саҡ бит, ҡурҡыу-нитеү ҙә юҡ, ипләп кенә елемле конвертты асһаҡ, ни күрәбеҙ: төҫлө немец открыткаһы. Минең һүрәт яратҡанымды белеп: «Бер телем икмәгеңде бир ҙә, һүрәт – һинеке», – ти бит Сөләй дуҫ. Открытка, ысынлап та, шәп, минең төҫлө открытка күргәнем юҡ ине әле. Ни хәл итәһең, 350 грамм норманың бер телемен бирергә тура килде. Теге конвертты матур итеп кире йәбештереп, адрес буйынса Сөләймән алып китте. Сөләй дуҫ икмәк тәме белеп ҡалды бит, алмаштыра торған открыткалар дүртәү булды. Хәҙер уйлап ҡараһаң, ниндәй ҙур насарлыҡ эшләгәнбеҙ, ҡот осҡос. Иҫкә төшһә, хәҙер ҙә йөрәк шомлана төшә. Аслыҡ бөтә нәмәләрҙән дә өҫтөнөрәк булғандыр инде, күрәһең. ""Һуғыш балалары һөйләй"". Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА. Миҙхәт Әсфәндиәр улы БАЙРАМҒОЛОВ. 1928 йылдың 1 майында Баймаҡ районының Күсей ауылында тыуған. Һуғыш башланғанда 13 йәштә була.",Открытка,Еңеү,1166,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-02-25/otkrytka-4135607,2025-02-25T10:51:00+00:00
"Пленумда катнашучылар17 сентябрь Башкортстан диния нәзарәте пленумы узды. Чара ""Торатау"" Конгресс-холлында үтте. Пленумга исемлек белән генә уздырдылар, чарага килгән кайбер имамнар исемлектә булмау сәбәпле, залга уза алмады, журналистлар да форумга кертелмәде. Пленумда алда торган корылтайга әзерлек һәм Башкортстан мөфтие вазифасына намзәт билгеләнде. Пленум корылтайга бернинди альтернативасыз бер генә намзәт чыгарырга карар итте. Ул Башкортстан мөфтие вазифасын башкаручы Айнур Биргалин. Башкортстан диния нәзарәте корылтае 16 октябрь узачак. Форумнан соң Айнур Биргалин Азатлыкка фикерләре белән бүлеште. Айнур Биргалин""Пленум бик матур һәм югары дәрәәдә узды. Анда Русиянең мөфтиләр шурасы итәкчесе урынбасары Рушан Әббәовһәм шураның эчке эшләр департаменты башлыгы Али Хәсәнов, хөкүмәт ягыннан Башкортстан башлыгы идарәсе итәкчесенең эчке сәясәт буенча урынбасары Урал Килсенбаевһәм Башкортстан башлыгы каршындагы дин эшләре шурасы рәисе Вячеслав Пятковкатнашты. Пленумга бөтен мөхтәсибләр диярлек килде. Барлык пленум әгъзалары булды. Корылтайга әзерлекне билгеләдек, безнең бердәмлекне бар дөньяга күрсәтеп һәм исбат итеп бердәнбер намзәт белән корылтайга әзерләнергә булдык. Бу безнең мөселман өммәтенең, диния нәзарәтенең бердәмлеген күрсәтә. Киләчәктә дә эшне бердәм алып барачакбыз"", диде Айнур Биргалин. Пленум эшендә катнашкан Уфаның ""Рамазан"" мәчете имамы Рәәп Мөхәммәдиевта чарадан канәгать булуын белдерде: Рәәп Мөхәммәдиев""Чарадан бик канәгать калдым. Фикерләр яхшы һәм якты. Аллаһы Тәгалә барыбызга да бәрәкәт бирсен. Пленум бик күркәм булды, бүлгәләнүләр булмады, бер тавыштан булып Айнур Биргалинны якладык. Альтернатива булмады һәм кирәкми дә"", диде Уфаның ""Рамазан"" мәчете имамы Рәәп Мөхәммәдиев. Бөрән районы имамы Рәсүл Мөхәммәтанов: Рәсүл Мөхәммәтанов""Без чарада булдык, фикеребезне әйтеп карадык, ләкин күпчелек хәзрәтләр бер яклы булды. Альтернатива булмагач, ул сайлау була алмый. Башкортстан башлыгын да сигез кеше арасыннан сайлап куйдык. Хәзрәтләр бар район мөселманнары өчен аваплы, аваплылык үзләрендә"", диде Рәсүл Мөхәммәтанов. Азатлык чарага керә алмаган ""Ихлас"" мәчетенең элекке имамы Мөхәммәт Галләмфикерләрен дә белеште: Мөхәммәт Галләм""Мин ""Ихлас"" мәчетеннән Башкортстан диния нәзарәте пленумына килдем. Мәчетебезгә яңа сайланган имам Альфред Дәүләтшинәлеге вакытта Төркиядә булуы сәбәпле, мәчетнең мөтәвәллият әгъзалары мине ибәрде. Ләкин мине исемлектә булмауга сылтап кертмәделәр. Мин 25 ел ""Ихлас"" мәчетенә хезмәт иттем. Безнең мәхәллә республикада иң зурларның берсе, ләкин сайлауда катнаша алмадым. Дөресен әйткәндә, сайлау берничә кеше арасыннан берне сайлап куюны күз уңында тота дип беләм. Мин пленумга кадәр үк альтернатив намзәтләр булмауны ишеткәч, чарада намзәт тәкъдим итәчәгемне белдергән идем. Бүген кертелмәү сәбәбен шуннан күрәм. Минем халкым каршында күңелем саф, мине кертмәүчеләрнеке үзләренең күңел шәрифенә багълы. Безнең республикабызда мөселманнар бер фикердә булсалар гына максатларына ирешә алалар. Ә тәкъдим итәргә ыенган намзәткә килгәндә, ул –Руслан Сәяхов. Ул дини яктан да, әмгыяви яктан да бик әзерлекле галим. Мин альтернатив намзәтләр арасында аны күрергә теләгән идем, ниятем барып чыкмады. Ләкин хакыйкать барыбер өстенлек алачак"", диде Мөхәммәт Галләм. Ул ""Ихлас"" мәчетенең Башкортстан нәзарәтенә керүен, ә нәзарәтнең Равил Гайнетдинитәкләгән Русия мөселманнар шурасына каравын әйтеп, киләчәктә аннан чыгып, Тәлгать Таетдин итәкчелек иткән Русия мөселманнары диния нәзарәтенә күчү ихтималлыгын да әйтте. 5""Башкортстанда мөфтият диктатурасы урнашты""Чарага керә алмаган Учалы районы имамы Исмәгыйль Мөхәммәтановпленумнан чыгучыларга листовка таратып торды. Ул пленумда үзен мөфтилеккә намзәт итеп тәкъдим итмәкче булган. Листовкада аның Бохарадагы ""Мир-Араб"" мәдрәсәсендә һәм Мисырның ""Әл-Хәзәр"" университетында укуы, нинди вазифалар биләве, дистәгә якын китап чыгару әйтелгән. Исмәгыйль Мөхәммәтанов тараткан кәзгазьИсмәгыйль Мөхәммәтанов республикада мөфтият диктатурасы бара дип исәпли: ""Пленумга безне кертмәделәр. Дөресен әйткәндә, без совет вакытында пролетариат диктатурасы астында яшәдек, хәзер мөфтият диктатурасы бара. Кешеләрнең сүзен игътабарга алучы юк. Бу бик начар. Альтернатива кирәк иде. Мин 30 ел буе дингә хезмәт итәм. Берничә районда имам булдым"", диде ул һәм киләчәктә гаделлек иңәр дигән ышанычын белдерде.","""Башкортстанда мөфтият диктатурасы урнашты""",Башҡортостан,4307,https://www.azatliq.org/a/30169984.html,2019-09-17T21:59:00+00:00
"Башҡортостандың халыҡ шағиры, мөхәббәт һәм тыуған яҡ йырсыһы Абдулхаҡ Игебаевтың тыуыуына йәмле июль айында 95 йыл тула. Шағирҙың шиғриәт музаһы алтмыш алты йыл ғүмер һуҡмағынан бергә атлаған һөйөклө хәләл ефете Маһиҙә апай була. Уның «Йәнгүзәл» поэмаһы ла мәңгелек  һөйөүенә – ҡатынына бағышланған. Йән яратҡан йәрем — Йәнгүзәлем, Һине күргән һайын, Күңелемдең көмбәҙендә ҡапыл Балҡып китә айым. Наҙлы ҡарашыңды күрмәй торһам, Йырым ҡала етем, Һинең менән бергә булһам ғына Донъям минең бөтөн! Зарығып та көткән минуттарҙа Һин килмәһәң оҙаҡ, Иң ҡәҙерле хыялдарым менән Хушлашырмын һымаҡ. Йәнгүзәлем, һине яҙмыш юлы Алып китһә йыраҡ, Сарсап һағыныуҙан йөрәгемә Ҡандар һауыр һымаҡ! Нисә йылдар миңә хистәреңдән Аҫыл таждар үрҙең, Ғүмерем шәме һүнер саҡтарҙа Йәнемә нур бирҙең. Ә үҙемдең изгелегем әгәр Наҡыҫ булһа һиңә, Зинһар өсөн, кисер, Йәнгүзәлем, Үпкәләмә миңә. Мин үҙеңде эҙләп, юлдар гиҙеп, Мең күҙҙәргә баҡтым, Мең күҙҙәргә бағып, йәшлегемдә Һине килеп таптым. Күңел ҡылдарыма ҡағылырға Тик һин генә хаҡлы. Бүләк иткән һағышың да һинең, Ғазабың да татлы. Ғәжәп сихриәтле мәл булғандыр Беҙ ҡауышҡан таңда, Йәшлек дәрте, йәшлек дармандары Осҡонланды ҡанда. Беҙ ҡуш йөрәк, Ҡуш йән булып шул саҡ Ергә ғорур баҫтыҡ. Хыял донъяһының ҡыңғыраулы Ҡапҡаларын астыҡ! Һөйөү китабымды тәүге тапҡыр Мин асҡандан бирле Уның һәр бер бите, һәр хәрефе Булды ғәжәп серле. Йәнгүзәлем, миңә һин үҙең дә Һаман серле һымаҡ, Берсә күңелең алсаҡ, берсә унда Тора кеүек йоҙаҡ! Ғүмер офоғомдо аңғармаҫтан Болот ҡаплап алды. Хәүеф болоттарын айҡай торғас, Йөрәк итем талды. Шул саҡ, Йәнгүзәлем, Ҡыйғыр ҡоштай Килдең дә һин осоп, Ауыр хафаларға тарығанда, Һаҡлап ҡалдың ҡурсып! Зауыҡланып, иҫкә алмаҡ булып Иң-иң изге хисте, Йәшлегемдең ҡуҙын ҡуҙғыткайным, Бәғер итем беште! Йәнгүзәлем, йәшлек ҡуҙҙарыбыҙ Мәңге яныр баҙлап, Саҡ ҡағылһаң уға, ялҡындары Уйҙы алыр ялмап. Ҡара һыуыҡ ҡарҙан яман икән, Електәргә үтә, Ә ҡайҙалыр, бахыр, ғишыҡ ҡошо Моң ҡылдарын сиртә. Йәнгүзәлем, Шул хыялый ҡошҡа Оҡшашмын бит, аңла, Эс-бауырҡайҙарым өҙөлгәндә Һин битараф ҡалма. Яңғыҙ кәкүк үкһеп саҡырғанда Һыҡтап ҡуя тирәк. Кәкүк моңланғанда нисек әле Түҙә минең йөрәк? Түҙемлектең дә шул сиге була, Йәнем түгел таштан! Йәнгүзәлем, белсе, хафаларым Башҡайымдан ашҡан! Бәхет балыҡ түгел, Ҡармаҡ менән Булмай уны тотоп, Һәр кем үҙ бәхетен үҙе яулай, Күп ғазаптар йотоп. Йәнгүзәлем, Ошо хәҡиҡәтте Онотмаһаҡ бер ҙә, Гелән беҙ бәхетле пар булырбыҙ Тыуып үҫкән ерҙә. Йәнгүзәлем, йәнең кинәнерлек Иҫ китмәле матур, Йыр яҙам тип, ҡулға ҡәләм алдым Мин нисәмә тапҡыр! Күкрәп үтеп бара ғүмеремдең Гөл-сәскәле мәле; Әммә һиңә иң-иң аҫыл йырым Яҙылмаған әле!",Абдулхаҡ Игебаев Йәнгүзәлем (Лирик поэманан өҙөк),Әҙәбиәт,2605,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-08-28/abdulha-igebaev-y-ng-z-lem-lirik-poemanan-k-4354248,2025-08-28T09:00:00+00:00
"Усть-Курдюм авылы— Сүз Шихан тавы турында бара. Бу ир тирәсендә бәхәс инде берничә ел бара. Ул бик уникаль урын, инде тарихи объект дип тә танылган иде. Анда берзаман ызбалар (йортлар) төзи башладылар, фундамент салдылар. Без әмәгатьчелек ярдәме белән үзебезгә игътибар әлеп итеп, өлкә хөкүмәте аша бу мәсьәләне хәл итәргә тырыштык. Абсурд шул дәрәәгә итте – туфрак чыгарганда кеше сөякләре чыга башлады, аны үз күзләре белән күргән шаһитлар бар. Иң мәзәге – бу йорт төзергә тотынган кеше үзе татар булып чыкты. Үзенәме, башка кешегәме йорт төзиләр. Митяз бабай (Сөләйманов) һәм башка абзыйлар биредә канунсыз төзелеш бара дип тикшерү органнарын чакырталар, ә килгән тикшерүчеләр бу төзелеш тарихи мираска зыян итми дип табалар. Мөхәммәт МадъяровШул ук вакытта бу мәсьәлә белән Сарытау дәүләт университетының тарих факультеты шөгыльләнә, Усть-Курдюм авылындагы уникаль Шихан тавының координатларын күрсәтеп, аның тарихи әһәмияте, биредә барган төзелеш китерәчәк зыян турында язып чыга. Алар бу тау ишелеп бара, аны эшкәртергә ярамый дип кисәтте. Әмма аларга колак салмадылар. Былтыр ноябрьдә тагын бәхәс кабынды. Быел анда тагын ир бүленә башлаган, баганалар утыртып, электр чыбыклары суза башлаганнар дигән инсайдер мәгълүмат килеп иреште. Сүз уңаеннан, миңа бу мәсьәләне чишүдә юнәлеш биреп торучы кеше безнең мохтарият рәисе Камил Әбләзовиде – ул бу сорауны хәл итүне еллык планга кертте, төрле чаралар билгеләде. Шул чараларның берсе буларак, Сарытауда яшәүче милләтләрнең лидерлары – милли-мәдәни мохтариятләр рәисләре шурасының өлкә губернаторы белән очрашуында мин чыгыш ясадым. Минем чыгыш иң соңгы иде, ул бик резонанслы булды – башкалар мактап, рәхмәт әйтеп утырганда, без, татарлар, ""без яшәгән ирдә уникаль тарихи һәйкәл бар, аны имерергә телиләр"" дип мөрәәгать иттек. Губернатор(Валерий Радаев – ред. )ыелган халык каршында бу мәсьәләне шәхси контрольгә алырга сүз бирде, ""Мөхәммәт, миңа синең сүзең дә итә, бу мәсьәлә белән шөгыльләнергә кирәк"", дип, бу эшкә алынырга ышандырды. —Ничек, хәл иттеме? — Без тукталмадык, хатлар язуны дәвам иттек. Шул ук көнне губернатор аппараты минем белән элемтәгә керде, тулырак мәгълүмат сорап алды. Прокуратурага да яздык, мин хатны үз исемнән яздым. Алдагы атнада аннан авап хаты алдым, аңарга тиклем дә прокурор үзе һәрдаим минем белән элемтәдә торды, безнең ир турында Роскадастрга тиешле үзгәрешләр керттерәчәкбез, бу мәсьәлә күмелеп калмаячак, дип ышандырды. Ялгышмасам, бу ирнең мәйданы алты һектар тәшкил итә. Бу хәл өчен гаепле, ягъни үз вакытында тиешле үзгәрешләр кертмәгән, губернатор фәрманын тиешенчә үтәмәгән түрәләргә кисәтүләр дә ясалды. Бу безнең кечкенә бер иңү. Дөресен әйткәндә, бу зур иңү, башкаларга да үрнәк булырга тиеш – мондый зур сорауларны дипломатия аша да күтәрергә була, кылыч селтәргә генә димәгән. Өлкә телевидениесе аша мин губернаторга да, прокуратурага да безне ишеткән өчен һәм ярдәм иткән өченрәхмәт иткердем. —Берничә ел бара дидегез бу бәхәсне…— 2008 елда фундамент казыганда кеше сөякләре чыккач башланды бу тартышу. —Ул урында ниндидер тамга бармы – кабер ташымы, стелламы, мемориаль тактамы? — Анда берни юк, бары тик тау тора. Ул тирәдә торган татарлардан да сорыйм – беләсезме бездәге Шихан дигән ирне, андагы зиратларның Алтын Урдага караганын? Татарлар белмәсә дә, урыслар белә. Урыслар чын күңелдән ""Бу тарихи ир, бу безнең актык урыныбыз, биредә үзгә рух"", ди – бу мәсьәлә белән йөргәндә төрле кешеләрне ишетергә туры килде. Шихан тавы—Хәзер бу ир белән ни булачак? — Узган ел Казандагы Археология институтыннан Айрат Ситдыйковбелән килешү төзедек. Ул былтыр яз көне Үкәк шәһәрендәге каберлекләр белән эшләде, институт галимнәрен Шиханга да әлеп итәргә ниятебез бар. Киләчәктә Үкәк турында зур конференция оештырачакбыз, узган елларда да оештырган идек, аңа өлкә хөкүмәтен дә әлеп итәргә телибез – Үкәкне дә ЮНЕСКО тарафыннан тарихи мирас буларак танытырга телибез. Татар тарихының ЮНЕСКО тарафыннан танылган бер генә объекты бар – Болгар, аннан башка дөньякүләм мәдәни мирас булып танылган мирасыбыз юк. Ә бездә андый урыннар бар, уйлап чыгарылган әкият түгел, чын булган хәл, безнең тарих. Шихан тавы да безнең тарихи каберлек. Минем ниятемне ишеткәч, ""Ник кирәк ул сиңа, татарда каберләрне күчереп, йорт төзү дә бар бит? "" дип сорыйлар иде. Бүген без мондый хәлләргә авызыбызны ябабыз икән, иртәгә безгә каршы тагын да начаррак гамәлләркылачаклар. Без болай да башыбызны шулкадәр идек инде, дәшергә куркабыз, рәхмәт-рәхмәт, дип баш кагып кына торабыз, сорарга куркабыз. Безнең өлкә хөкүмәтендәге унсигез министр арасында бер татар да юк, мактау тактасында да татар юк. Ник? Чөнки без дәшми торабыз, нәрсәдер көтеп торабыз. Амбицияләр юк. —Сез башта ""әмәгатьчелек аша игътибар әлеп итәргә теләдек"" дигән идегез. Ничек итеп: хатлар, петицияләр, урам хәрәкәте? — Губернаторга, прокуратурага да хатлар язылды. Әмма алар әмәгатьчелек исеменнән, Усть-Курдюм инициатив төркеменнән. Бу төркем безнең татар мохтариятенә бу эшкә алынып, ахырына иткергән өчен зур рәхмәтләр дә иткерде. Тик аларның мөрәәгатенә тиешле игътибар бирелмәде, Кам АЗ йөртүче күргән кеше сөякләрен килгән тикшерүчеләр, төбәктәге архитектура һәйкәлләрен саклау өчен аваплы түрәләр күрмәде. Бу да бит дөрес түгел. Мин ул түрәләрнең икесенең исемен губернаторга туры әйттем. —Сез губернаторга туры мөрәәгать иткәннән соң гына ""боз кузгалган"" булып чыгамы? — Мин генә түгел инде, Камил Әбләзов, Зөфәр Хәкимовһәм башкаларның хезмәте керде монда. Беренчедән, каядыр чакырсалар, авызыңны ябып торырга кирәкми – фикереңне ачык итеп, боргаланып-сыргаланып, ""тыкрык аша"" кереп тормыйча, проблемыңны турыдан иткерергә кирәк. Икенчедән, быел Идел буенда ислам кабул итүнең 1100 еллык юбилее да безгә уңай булды. Өченчедән, без биредәге башка милләтләрдән аермалы буларак – берәр нәрсә булса, үзбәк, таиклар үз илләренә чыгып китә ала, ә мин монда яшим, минем оланнарым монда яшәячәк. Мин бу төбәктә, бу илдә салым түләп яшим, шуңа күрә мин үземнең милли мәдәниятемне дә саклап калуны да сорарга хаклы. Ник, мәсәлән, минем бүгенгә кадәр сакланып килгән туган телемә тиешле игътибар бирелми? Совет чорында да татар телен укыту белән мондый проблемнар булмаган бит. Хәзерге көндә безнең Дергач районындагы өч авылда(Алтата, Илмин, Сәфәр авыллары – ред. )тугызъеллык мәктәпләрдә татар теле укытыла – районнан сайланган өлкә депутатына, губернаторга хатлар яза торгач, бу мәктәпләргә татар теле кайтарылды. Бу татарга гына түгел, башка милләтләргә дә кагыла – булган проблемнарны йомып калдырырга кирәкми. Ниндидер грантлар бирәләр, алар бөтен проблемны да хәл итә алмый – грант ул парашют кебек нокта-нокта гына проблемнарны каплый ала. Өлкәдәге әмәгать фикере лидерларын да әлеп итәргә кирәк – татарлар белән генә түгел, башка милләт лидерлары белән дә уртак тел табарга кирәк, сине әрмән дә, казакъ та хупларга тиеш. Шиханда бит татарлар гына күмелмәгән, анда башка милләт вәкилләре дә бар, иманым камил. —Татарстаннан ярдәм булдымы? — Киләчәктә ярдәм булыр дип уйлыйм – Археология институты турында әйтүем. Февральдә бездә Идел буе шәһәрләренең Милли шура рәисе белән очрашуы булачак, губернатор белән очрашу барышында Шихан мәсьәләсе белән Милли шура рәисенә дә, Татарстан президентына да мөрәәгать итәчәкбез, дидем. — Прокурор хатыннан соң бу йортлар сүтелдеме, имерелдеме – алар ни хәлдә? — Төзелеш туктады. Төзеп куелган ике йорт бик ташландык хәлдә, анда кеше тормый. Берсе тәрәзәсез, икенчесенең тәрәзәләре ватык. Ул тирәдәге халык бу ике йорт сакланырга тиешле курган төркеменә керми, дип аңлатты, әмма бу хәлдән соң анда йорт төзергә теләүче булмас, дип уйлыйм. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Сарытау татарлары Алтын Урда чоры каберлеген саклап калган,Татарстан,7768,https://www.azatliq.org/a/31671141.html,2022-01-25T21:00:00+00:00
"Беҙҙең Еңеү көнөнә арналған конкурсыбыҙ дауам итә! Сибай ҡалаһынан Люция Габбасова Айзилә Мортаеваның ""Еңеү көнө"" тигән шиғырын һөйләй. Афарин, Люция Ишублды ҡыҙы!",Конкурс дауам итә!,Йәмғиәт,163,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-05-09/konkurs-dauam-it-4229220,2025-05-09T20:20:00+00:00
"Айырылышам тип ғариза биргәндән алып Әлиәнең телефоны бер минутҡа ла тынмай. Тәүҙә ире Ризван яҙып аптыратты. Башта ғәфү үтенде: Әлиәкәйем, кисер инде! Башҡа өрмәгән ергә ултырмаҫмын, ҡәҙереңде белеп кенә йәшәрмен! — тип ялбарҙы. Ҡатын яуап яҙманы. Тора-бара Ризван шарт ҡуя башланы: Ғәфү итмәһәң, эскегә һабышам. Кисермәһәң, күрше әбейҙән ҡарғатам, башҡа кейәүгә лә сыға алмаҫһың.",Бер тинһеҙ ҡалдырам!,Юмор,381,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-02-27/ber-tin-e-aldyram-4137826,2025-02-27T10:45:00+00:00
"Миғраж кисендә, көнөндә  ҡылған изге ғәмәлдәрҙең әжер-сауабы күп. Миғраж көнөндә тотҡан бер көнлөк ураҙа 100 көнгә торор, тиелә. Миғраж һүҙе күккә күтәрелеү, ашыу  тигәнде аңлата. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт, ғәләйһис-сәләмдең, күктең бар ҡаттарын үтеп, Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһына күтәрелгән төн ул. Ошо изге кистә Аллаһы Тәғәлә пәйғәмбәребеҙҙе үҙенә саҡырып, бик күп хикмәттәр, йәннәт һәм йәһәннәмде күрһәткән, мосолмандар өсөн ҡиәмәт көнөнә тиклем изге бүләк булған биш ваҡыт намаҙҙы фарыз иткән. Миғраж кисендә уҡыу өсөн салауат, зекерҙәрҙе лә тәҡдим итәбеҙ. «Нәриә» салауаты «Аллааһүммә салли саләәтән кәәмиләтән үә сәллим сәләәмән тәәммән, ғәләә сәййидинәә Мүхәммәдинил-ләҙии тәнхәллү биһил-ғуҡадү үә тәнфәриджү биһил күрабү үә түҡдаа биһил-хаүәәиджү үә түнәәлү биһир-рағааибү үә хүснүл-хаүәәтими үә йүстәсҡал-ғәмәәмү биүәджһиһил-кәриим үә ғәләә әәлиһии үә сахбиһии фии күлли ләмхатин үә нәфәсин биғәдәди күлли мәғлүүмилләк». Мәғәнәһе: «Эй, Аллаһым! Уның үҙе хөрмәтенә сихырланған төйөндәр сиселгән, ҡайғы-хәсрәттәр киткән, ихтыяжһыҙ үә теләктәргә матурлыҡ үә гүзәллектәргә киң юлдар асылған, икһеҙ-сикһеҙ йомартлыҡ эйәһе, абруйы хөрмәтенә болоттар илаған Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа саллал-лаһу ғәләйһи үә сәләмгә, уның затына һәм сәхәбәләренә донъялағы һәр ҡарашта һәм һәр һулышта камил мәрхәмәт һәм тулы сәләмәтлек бүләк итсе! » Көн дә әйтеү өсөн зекерҙәр «Сүбхәәнәллааһ». Мәғәнәһе: «Аллаһ барлыҡ кәмселектәрҙән пак». «Әлхәмдүлилләһ». Мәғәнәһе: «Барлыҡ маҡтау – шөкөр Аллаһҡа». «Аллаһү әкбәр» Мәғәнәһе: «Аллаһ барыһынан да бөйөк». Сүбхәәналлаһи үә бихәмдиһи сүбхәналлаһил ғаҙыйм үә бихәмдиһи әстәғфируллаһ. Мәғәнәһе: «Аллаһ–  бөйөк һәм бөтә маҡтауҙар Уға ғына, Аллаһ – бөйөк һәм ҡөҙрәт эйәһе». «Лә хәүлә үә ләә ҡуүүәтә илләә билләәһил ғәлиййил-ғаҙим». Мәғәнәһе: «Аллаһтан башҡа көс-ҡеүәт эйәһе юҡ». «Раббәнәә әәтинәә фид-дүнйәә хәсәнәтән үә фил-әәхырати хәсәнәтән үә ҡыйнәә ғәҙәбән-нәр». Мәғәнәһе: «Эй, Раббыбыҙ! Беҙгә донъяла һәм ахирәттә яҡшылыҡ бир, беҙҙе йәһәннәм ғазабынан һаҡла. Әмин». «Мә шәә Аллааһү кәәнә үә мә ләм йәшәъ ләм йәкүн». Мәғәнәһе: «Аллаһы Тәғәлә теләгән һәр бер нәмә булыр. Аллаһы Тәғәлә теләмәгән нәмә һис булмаҫ». «Әстәғфируллаһә үә әтүүбү иләйһи». Мәғәнәһе: «Аллаһтың ғәфү итеүен һорайым һәм уға тәүбә ҡылам» Миғраж кисен Аллаһы тәғәлә ризалығында доғала үткәрергә насип итһен! Беҙҙе Мах -та ла уҡы!",Бөгөн - Миғраж кисе,Яңылыҡтар,2326,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/b-g-n-mi-razh-kise-4538253,2026-01-15T15:30:00+00:00
"Марат ХөснуллинРусия вице-премьеры Марат Хөснуллин Азов диңгезе астындагы чишмәләрдән тозсыз су чыгарылуы турында игълан итте. Бу хакта ул 30 июльдә Кырымда эш сәфәре вакытында белдерде. Аның сүзләренчә, әлеге вакытта суның сыйфаты тикшерелә. ""Бүген безгә Азов диңгезе астыннан су чыгарылуы турында әйттеләр. Хәзер аның сыйфаты тикшерелә"", дип китерә Хөснуллин сүзләрен ТАСС.5 майда Русия вице-премьеры Кырымны су белән тәэминәр итәр өчен Азов диңгезендә июльдән коелар казу башланачак дигән иде. Геология эзләнүләре июньдә диңгез төбе астында тозсыз су барлыгын күрсәтте. Июльдә Русия хакимиятләре Азов диңгезе астында су эзләү өчен тагын 300 миллион сум бүләчәк диелде. Элегрәк бәйсез эксперт, геология-минералогия фәннәре кандилаты Юрий Медовар Крым. Реалии радиосы эфирында Азов диңгезе астыннан су чыгару турында ""онытырга мөмкин""диде. Кырымның Русия куйган башлыгы Сергей Аксенов Азов диңгезе астындагы су Кырым суүткәргечләренә ибәрерлек түгел, чөнки анда минераллар күләме югары дип белдергән иде. Украина Днепрның төп үзәнен ярымутрау белән бәйләүче Төньяк Кырым каналы аша Кырымның эчәр суга ихтыяын 85 процентка тәэмин итә иде. 2014 елда Русия аннексиясеннән соң ярымутрауга су ибәрелми башлады. Кырымда су запаслары табигый су агымнарыннан барлыкка килгән сусаклагычлар һәм ир асты чыганаклары аша тулыландырыла. Экологлар белдерүенчә, ир асты чыгынакларыннан суны даими куллану ярымутаруда туфракның тозлануына китергән.2020 елда Кырымда су тәэминаты белән бәйле хәл кискенләште. Явым-төшемнәрнең әз булуы һәм кышын кар күп яумавы корылыкка китерде ди Кырым галимнәре. Август ахырыннан Акмәчеттә, Акмәчет һәм Бахчасарай районнарында су график белән бирелә башлады. Соңрак мондый тәртип Карасубазар, Карасубазар районы һәм өлешчә Алушта шәһәренә кертелде. Кремль контролендәге Кырым башлыгы Сергей Аксенов Русия ярымутрауда су тәэминаты белән килеп туган вазгыятьне гадәттән тыш хәл дип танырга мөмкин диде. Ул шулай ук 2020 ел соңгы 150 елда иң коры ел булды дип белдерде. Русия хакимиятләре яңа суүткәргечләр, суалгычлар төзү һәм скважиналар казу өчен миллиардлаган сумнарбүлеп бирде. Берләшкән милләтләр оешмасының Украинадагы күзәтү миссиясе Кырым халкын су белән тәэмин итүдә тулысынча Русия аваплы дипсаный. Моны халыкара хокуклар таләп итә ди БМО миссиясе. Рәсми Киев ярымутрауга Төньяк Кырым каналыннан су Кырым оккупациясе бетерелгәннән соң гына ибәреләчәк дип белдерә.",Хөснуллин Кырымда Азов диңгезе астында тозсыз су чыгарылуы турында белдерде,Яңылыҡтар,2390,https://www.azatliq.org/a/31385959.html,2021-07-30T14:43:39+00:00
"- Өшөтмәҫ! Урманда йылы була ул. Әкрәм ышанманы. Шулай ҙа атаһы менән урманға китте. Атаһы ҡоро ағастарҙы бысып ауҙара. Ботаҡтарын ботай. Әкрәм утынды бер урынға, сана янына ташый. Эшләй торғас, уға эҫе була башланы. Бүркенең ҡолаҡсындарын күтәреп бәйләне. Малай атаһынан: - Ни эшләп урманда ҡышын да йылы була икән? - тип һораны ул. Атаһы көлдө лә: - Утын күп булғанға, - тине. (Ф. Иҫәнғолов) Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Фәрит ИҪӘНҒОЛОВ,Хикәйә,616,https://akbuzat-rb.ru/articles/stories/2022-01-17/f-rit-i-n-olov-2656450,2022-01-17T10:11:00+05:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров халыҡ-ара «Башҡорт аты» башҡорт тоҡомло аттар фестивале майҙансыҡтарында булды һәм Баймаҡ районының халҡы һәм һөнәрмәндәре менән аралашты. – Быйыл «Башҡорт аты»  фестивален Баймаҡ районының 95 йыллыҡ юбилейы хөрмәтенә үткәрелгән тантаналы саралар, Сибайҙың 70 йыллығы, Бөтә Рәсәй «Урал аръяғы» инвестиция һабантуйы менән берләштерҙек. Фестиваль майҙанында артабан федераль кимәлдәге башҡа  саралар үткәрерлек  капиталь объекттар төҙөү идеяһы ла бар, – тине Радий Хәбиров. Радий Хәбиров шулай уҡ Баймаҡ балалар технопарк тәрбиәләнеүселәре менән әңгәмәләште. Балалар төбәк етәксеһенә үҙ ҡулдары менән эшләгән роботтарҙы күрһәтте. Республика етәксеһе «Оҫталар ҡалаһы» күргәҙмәһендә булып, халыҡ кәсептәре һәм һөнәрҙәре оҫталарының изделиелары менән танышты, республика Хәрби Дан музейы һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейының «Башҡортостан Ватан һағында» патриотик майҙанында булып, фестиваль ҡунаҡтары менән бергә атлылар парадын ҡараны. Әйткәндәй,  башҡорт аты гимнының исем-туйы   фестивалде асыу тантанаһының иң сағыу ваҡиғаһы булғандыр, моғайын. Бынан алда республикала фестивалдең төп йырына конкурс иғлан ителгәйне. Композитор Рәмил Туйсин еңеүсе булды. Ул «Башҡорт аты» гимнының барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне. Ейәнсура районы вәкилдәре атлылар парады һөҙөмтәһе буйынса   урынды алһа, Ишембай, Мәләүез һәм Ауырғазы  райондары атлылары артабанғы урындарҙы бүлеште. Шулай ҙа төп бүләк баймаҡтарҙа ҡалды. 3 йәшлек һәм унан ҙурыраҡ бөтә төр аттар сабышҡан бәйгелә 6000 — 12000 метрлыҡ аралыҡта финишты беренсе булып үткән «Красивая» ҡушаматлы ат, хужаһы Сергей Айсеновҡа матур еңеү килтерҙе — уға бүләккә төп приз-автомобиль эләкте! Йылайыр районының Һултантимер ауылынан Нур Йомабаевтың «Ыласын» ҡушаматлы аты 6000 — 12000 метрлыҡ аралыҡта беренсе булып килде.  Әйткәндәй, атты бәйгегә әҙерләүсеһе һәм сабыусыһы — Батыр Үҙәнбаев (Аҡтау ауылы). Ике йәшлек аттар бәйгеһендә  2000 метрлыҡ  аралыҡта Илһам Мусин  үҙенең «Аманат» исемле  тайында урын яуланы. Ҡотлайбыҙ! «Ауҙарыш» бәйгеһен дә  халыҡ ҙур ҡыҙыҡһыныу менән ҡараны. Ошо ярышта урын алған Икенсе Этҡол егете  Даян Ғүмәров: — Был бәйгелә  дүртенсе йыл ҡатнашам, атымдың исеме «Ҡанат». Быйылғы «Ауҙарыш» бәйгеһендә  100-ҙән  ашыу кеше булды. Ныҡ оҡшаны бәйге. Үҙемә Ҡаҙаҡстандан, Ставрополь өлкәһенән дуҫтар таптым. Артабан бер-беребеҙ менән бәйләнештә булып,  кәңәшләшеп, тәжрибә уртаҡлашып торорбоҙ, тип уйлайым, — тине. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Баймаҡта — «Башҡорт аты» башҡорт тоҡомло аттар фестивале,Яңылыҡтар,2813,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-09-07/bayma-ta-bash-ort-aty-bash-ort-to-omlo-festivale-4377687,2025-09-07T17:15:00+00:00
"Васил Шәйхразиев (с) һәм Ринат ЗакировДөнья татар конгрессының интернет сәхифәсендә Русия Конституциясенә үзгәрешләр кертүне яклап тавыш бирергә чакырган мөрәәгатьбасылды. ""Бүгенге итимагый үсеш шартларында безнең уртак кыйммәтләребезне, гореф-гадәтләребезне һәм бердәмлегебезне саклап калу, тотрыклылык һәм иминлек гарантияләрен киңәйтүгә, илнең куәтен – уртак йортыбызны ныгытуга ярдәм итү бик мөһим. Русия федерациясе Конституциясенә үзгәрешләр кертү нәкъ менә шуңа юнәлдерелгән. Илнең төп документында гаилә һәм гаилә кыйммәтләренә, социаль гарантияләргә һәм медицина ярдәменә, дәүләт суверенитетын һәм тарихи дөреслекне яклауга, Русия халыкларының уникаль мәдәни мирасын саклауга өстенлек бирүне раслау барлык гражданнар мәнфәгатьләренә дә хезмәт итә.1 июль көнне гомумруссия тавыш бирү барышында Бөтендөнья татар конгрессы татарстанлылар һәм ватандашларыбызның актив гражданлык позициясен күрсәтәчәкләренә һәм әлеге төзәтмәләрне хуплаячакларына ышаныч белдерә"", диелгән анда. Азатлыкка үз чыганаклары әйтүенчә, мөрәәгать чыгару башында Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиевторган, ә Дөнья татар конгрессы рәисе Ринат Закировбу гамәлне хупламаган. Без моңа ачыклык кертергә теләп татар конгрессы рәисе Закировка шалтыраткан идек, ул телефонын алмады. аркылы ибәргән сорау да авапсыз калды. Конституциягә үзгәрешләр кертүне яклап тавыш бирергә чакыру хатлары бу көннәрдә Русия төбәкләрендәге татар оешмалары итәкчеләренә дә килгән. Без сөйләшкән татар оешмалары рәисләре конгресс белән араларны бозасы килмәү сәбәпле, турыдан-туры аларга каршы сүз әйтергә бармады, әмма күбесе Конституциягә тавыш бирергә бармаячакларын әйтте. Иваново өлкәсе татар оешмасы итәкчесе Фәрит Ляпиншуларның берсе. Фәрит Ляпин""Конгресска бәя бирәсем килми. Мин һәм татар оешмасының башка әгъзалары да тавыш бирүгә бармый. Баргач ул хуплау кебек була. Конституциядә аңлашылмаган яклар күп. Артыгын әйтә алмыйм, Русиядә үзегез беләсез. үзем өчен куркмыйм, мин – пенсионер. Әмма минем кул астымда татар әмгыяте тора"", дип чикләнде ул. Төмән өлкәсе татар эшмәкәрләренә ярдәм итү берлеге вәкиле Ринат Насыйров 20 елга якын бернинди дә сайлауларга йөрмәгене хакында әйтте. Ул ялганда катнашмыйм, дип аңлатты үз позициясен. Ринат Насыйров""Бу мәсьәлә оешмада түгел, хәтта өйдә дә күтәрелми. Русиядәге сайлауларга инде кимендә 20 ел йөргәнем юк. Барысы да ялган бит, күз буяу өчен. Шуңа 1 июль узачак бернинди дә тавыш бирүгә бармыйм. Кем тели, шул бара. Тавыш бирүдә катнашамы, юкмы, ничек итеп тавыш бирә – боларны һәр кеше үзе хәл итә, бездә ул яктан демократия. Конгрессның мөрәәгатен күрдем. Өстән, итәкчелектән кушылган мөрәәгать икәне күренеп тора. Мәбүр иткәннәрдер – белмим. Калтырый-калтырый, курка-курка булса да татар телен яклап мөрәәгатьләр язылганны гына хәтерләмим. Конгресс минем бу мәсьәләдә фикеремне белә, алар мондый мөрәәгатьне кабул иттек, хуплыйсыңмы дип сорамыйлар"", диде Ринат Насыйров. Сахалинның ""Туган тел"" оешмасы итәкчесе Зәкия Вәлитова Конституция үзгәрешләренә тавыш бирергә барачагын әйтте. ""Мин әле ул үзгәрешләрне укымадым, нәрсә турында язылганын да белмим. Кайдан укып була аны? Тавыш бирүгә барабыз инде, бармыйча булмый. Әмма башта әле ул үзгәрешләр белән танышырмын дип торам"", диде ул. Киров өлкәсе татарларының мәдәният һәм мәгърифәт итимагый оешмасының элекке рәисе Рәүф Фәсхетдиновтатар конгрессы турында бюджеттан акча алып утырган итимагый оешма хөкүмәткә каршы бер сүз әйтә аламы соң дигән сорау куйды. Рәүф Фәсхетдинов""Русиянең хәзерге Конституциясендә бик әйбәт язылган. Русиядә күпмилләтле, күпдинле халык яши диелгән. Мин Совет берлегендә яшәгәндә татар мәктәбендә укыдым. Бөтен фәннәр татар телендә иде. Хәзер милли мәктәп юк, аларның нигезләмәсеннән аны алып аттылар. Хәзер бер генә тел, бер генә халык булып кала инде"", диде ул. Фәсхетдинов шулай ук тавыш бирергә бармаячак. ""Мин авылдан читтә умарталар белән мәш килеп ятам. Кыскасы, изоляциядә. Балаларым, оныкларым белән тыныч кына яшәп ятам"", диде күптән түгел тыелган әдәбият саклауда гаепләнгән һәм шул сәбәпле оешма итәкчесе вазифасын бушатырга мәбүр булган Рәүф Фәсхетдинов. Конституциягә үзгәрешләр кертүгә каршы элегрәк шактый татарлар үз тәнкыйди фикерен белдерде инде. Конгресс каршында хәрәкәт итүче Дөнья татар яшьләре форумы шуларның берсе. Яшьләр аеруча Конституциягә урыс халкын дәүләт коручы халык дип язугакаршы чыкты. Татар конгрессының әлеге мөрәәгатен әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмовада тәнкыйтьләп чыкты. ""Бөтен прогрессив кешелек дөньясы, Русиянең бөтен демократик көчләре Конституциягә мондый үзгәрешләр кертүгә каршы, ә татар яклап чыга! Шушы черек режимга терәү була. Милләтнең башын чабарга күтәрелгән балтаның сабы булып тора. "", дип яза ул үз битендә. Конгрессның бу гамәленә аптырыйсы юк. 2018 елда Русия президентын сайлау алдыннан кемгә тавыш бирергә кирәклеге турындагы иң гаәеп һәм сәер белдерүне дә Дөнья татар конгрессыяңгыратты. ""Барлык ватандашларыбызны да сайлауларда актив катнашырга һәм хәзерге президентыбызның сәяси курсын хупларга чакырабыз. Без көчле Русия, көчле президент Путин өчен! "" диелгән иде анда. Конгресс Путин кушуы белән мәктәпләрдә татар телен дәүләт теле буларак укытуны бетерү яки шул ук Путин карары белән Татарстанда ыелган салым акчаларының күбрәк өлешен Мәскәүгә ибәреп республикада азрак акча калдыру кебек татар халкы язмышына турыдан-туры тәэсир итүче проблемнарга күз йомды һәм татарларны Путинның сәяси курсын алга таба да хуплап торырга чакырды. Татарстанның урыс телле ата-аналары комитеты (Ро СТ) прокуратурага мәктәпләр, балалар бакчаларында урыс теле кимсетелә дип шикаятьләр язганда, Казанда татар ата-аналары төркеме беренче тапкыр гамәли конфенренцияоештырды, ә татар конгрессы бу чарага килмәде. Милли шурасы башлыгы Васил Шәйхразиев туган телләрне ихтыяри укыту турында канун өлгесен дәхуплаганиде. Татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Ринат Закиров реакциянең канун кабул ителгәннән соң булачагын белдерде. Инде канун кабул ителеп берничә ел узды, мәктәпләрдә татар теле атнасына иң күбе ике сәгать калды, ә конгресс реакциясе әле дә юк. Шуңа авап итеп алар урысларны дәүләт коручы халык дип билгеләүче Конституциягә тавыш бирергә чакыра. Милли шура татар халкының үсеш стратегиясен булдыруны да иренәиткерә алмады, анисәпкә әзерләнү эшен дә тиешлечә алып бармады, татар хокукларын яклау хәрәкәте дә оештырылмаган. Омски өлкәсенең Тара шәһәрендә татарлар өчен башкисәр саналган Ермакка, Чабаксарда Иван Грозныйга һәйкәлкуелды. Милли шура моңа бернинди реакция күрсәтмәде. Конгресс Конституциягә үзгәрешләр кертүгә тавыш бирергә чакырып асылда урыслаштыруны һәм федерациядән ваз кичүне яклап чыкты, чөнки яңа Конституциядә менә болар каралган: Милли республикалардан Конституциягә үзгәрешләрне бары ""Коми войтыр"" оешмасы рәисе Алексей Габовһәм Дөнья башкорт корылтаеның кайбер вәкилләре, аерым алганда Хөрмәтулла Үтәшевяклап чыты.",Татар конгрессы ныграк урыслаштыруны алга сөргән Конституцияне хупларга чакыра,Татарстан,6788,https://www.azatliq.org/a/30669072.html,2020-06-14T21:15:14+00:00
"Казанда Шәриф Камал музее бинасыНәфис Байгилдиев– татар классик язучысы Шәриф Камалның туганы. Шәриф Камалның бертуган абыйсы Гыймади – Нәфиснең бабасының әтисе. Нәфис һәм Камалның берничә туганы язучының мирасын туплау, аның әсәрләрен популярлаштыру эше белән шөгыльләнә. Нәфис әфәнде иң активларның берсе. Ул ""Болгар мирасы"" исемле продюсерлык үзәген итәкли, татарга кагылышлы милли проектларны тормышка ашыра, китаплар чыгару белән мәшгуль. Ул Татарстан хөкүмәте Шәриф Камалга карата игътибарлы, әмма итәрлек түгел дип саный. Шәриф Камалның фатир-музее бар, ул уңышлы эшли ди Байгилдиев, аның исемендәге Казанда урам да бар, әмма төрмә, хастаханә урнашкан, берсе дә йөрмәгән урам Шәриф Камал кебек олпат язучы исеме йөртергә лаеклы түгел, дигән фикердә. Шул ук вакытта Казанның бер зур урамы Казакъстанның авторитар итәкчесе исемен йөртергә тиеш түгел дип саный Байгилдиев. Татарстан андый мирастан арынырга тиеш ди ул һәм Нурсолтан Назарбаев урамын Шәриф Камал урамы итеп үзгәртергә тәкъдим итеп Татарстан хөкүмәтенә хат язды. Азатлык бу хактахәбәр иттеһәм Нәфис Байгилдиевтан, хөкүмәт сезнең тәкъдимгә колак салырмы, дип сорады. — Нәфис әфәнде, Татарстан хөкүмәтеннән сезнең хатка нинди дә булса реакция бармы? — Әлегә юк, дәүләт органнары озак кыймылдый, тиз генә авап булырына ышанмыйм. Минемчә, алар хат Татарстан мәдәният министрлыгына юлланды дип авап бирәчәк, әле алардан да 14 көн дәвамында авап көтәсе булачак. — Ниндидер уңай авап булырына ышанасызмы? Әллә бу һайп өчен ясалдымы? Нәфис Байгилдиев— 5050. Әгәр акыл өстенлек итсә, Назарбаев мирасыннан арынырга кирәк булачак. Анда да бит аңлы, мантыйклы кешеләр бар, курыксалар, ничек бар, шулай калдырачаклар. Әмма бу зур хата булачак. Нинди һайп? ! Мин чыннан да, Татарстан башкаласында Назарбаев урамы булуы хурлык дип саныйм. Кайсы шәһәрдә аның исемендә урам бар? Ник без үз халкына төкереп биргән, аларның нәфрәтенә дучар булган авторитар итәкче исемен данларга тиеш? Бу – оят. Лукашенка исемен генә бирергә кала. Бөтен дөнья аларны кешеләрне изүче дип белә, ә бездә аларга хөрмәт. Үзебезне ихтирам итәргә кирәк беренче чиратта. Үзебезне уңайсыз хәлгә калдырабыз. Назарбаев исеменнән арынырга кирәк. Кем исемен бирергә? Минемчә, безнең туганыбыз, татар классик язучысы зур урамга аның исемен бирү лаеклы дип саныйбыз. Сез аның исемендәге урамны барып күргәнегез бармы? Берсе дә йөрми торган урын, анда төрмә урнашкан. Ә зур магистральгә Шәриф Камал исеме бирелсә, кимендә кешеләр ""Кем икән ул Шәриф Камал? Нишләгән? "" дип кызыксына башлар иде, бәлки музеена килер, әсәрләрен укырга теләр. Менә дигән реклам. — 2015 елга кадәр ул урам Эсперанто исемен йөртә иде. Халыкның бер өлеше аның Назарбаев исеменә үзгәртүенә каршы чыкты, Сез ул чакта кем яклы идегез? Кире Эсперанто исемен кайтарырга кирәк дигән фикерләрне хуплыйсызмы? — Эсперанто исеменең Казанга, Татарстанга бернинди дә кагылышы юк. Нәкъ шул исемне кайтару яклы түгелмен. Кимендә Шәриф Камал яки аның кебек олпат татар язучысы, яки татар сәнгать эшлеклесе исеме бирелсен. Мин 2015 елда Казан, Татарстан хакимияте ни рәвешле эш иткәненә шаккаттым. Халыктан сорау юк, киңәшләшү юк, үзләре хәл иттеләр дә куйдылар. Халыкның каршы икәнен күрә торып качып-посып хәл иттеләр. Казанның хуалары – халык, биредә яшәүче кешеләр. Мондый мәсьәләне алар белән хәл итәргә кирәк, референдум уздырсыннар иде. Матур эш итмәде хакимият. Халык никадәр зирәк, акыллы икәнен вакыт күрсәтте. Дәүләт итәкчеләренә вакыт узу белән урам исемен дә, һәйкәл дә куярга ярамый. Бигрәк тә чит дәүләтләрнең каршылыклы шәхесләренә. Нурсолтан Назарбаев үз илендә олтан, үз халкы нәфрәт итә. — Казан мэриясе урам исемен алмаштыру мәшәкатьле, катлаулы мәсьәлә, финанс чыгымнар таләп итәчәк дип авап бирде. Казанда татар сәнгать әһелләре исемен мәңгеләштерү уңаеннан үзәк урамнарга, мәйданнарга исем бирү авыр бара. Ни өчен дип саныйсыз? Сезнеңчә, Казанда бу проблем бармы? — Гафу итегез, ә Эсперантодан Назарбаевка үзгәрткәндә мәсьәлә иңел булганмы? Акча кайдан табылган? Шалт, бер төндә хәл иттеләр дә куйдылар, ә монда кинәт кенә авыр мәсьәләгә әверелә. Назарбаев кем ул безгә? Ул Шәймиев яки Миңнехановның дустымы? Ник андый үәтлек? Ни өчен татарның дәрәәле шәхесләре татар классик язучылары, шагыйрьләре, композиторлары, ырчылары исемнәрен зур үзәк урамнарга, мәйданнарга бирү өчен көчен, тырышлыгын куймый? Рөстәм Яхин – милләтнең асылташы, ул татар музыкасы дәрәәсен югарыга күтәреп дөньяга танытты. Урамы кайда? Кемдер беләме? Кечкенә, берсе дә йөрми торган урам ул. Татар язучыларының урамы да шулай. Тыкрыклар, үзәктән ерак булган урамнар гына татарга кала. Илһам Шакиров, Әлфия Афзалова урамнары да читтә бит. — Нәфис әфәнде, ә сезнең туганыгыз Шәриф Камалга карата игътибар итәрлекме? Сезнең хакимияткә ниндидер дәгъвәларыгыз бармы? — Мин тел-теш тидерә алмыйм, Казан үзәгендә менә дигән музей-фатир эшли, ул реставрацияләнде. Музей итәкчелеге, коллектив белән уртак тел таптык, алар ничек эшчәнлек алып барганына ризамын, миңа ошый, анда һәрвакыт нидер оештырыла, кеше килә. Әлеге вакытта Татарстан Фәннәр академиясе белән бергә Шәриф Камалның язма мирасын туплау, аны рәткә китерү эше бара. Барысы да яхшы булса, аның турында фоторәсемле матур китап чыгарырга телибез. Миңа бары тик аның исемендәге урам ошамый. — Ни өчен Шәриф Камал исеме зур үзәк урамга бирергә кирәк дип саныйсыз? Туганыгыз булганга түгел, объектив фикер йөртеп аңлата аласызмы? — Мин аны миһербанлы, кешелекле язучы дип саныйм. Хакимият алышынса да, аның әсәрләрендәге төп каһарманнар – гади кешеләр, аларның тормышы һәм фикерләве, фәлсәфәсе. Ул үз өендә татарның бөтен асыл кешеләрен туплаган, ул барысы белән дә уртак тел тапкан. Бу гына түгел, Сталин репрессияләре башлангач, ул аралашкан, аның өендә булган татар зыялылары кулга алына, кемдер атып үтерелә. Башка кеше шүрләр иде, әмма Шәриф Камал аларны азат итәр өчен тырышып йөргән, хатлар язган. Ул үз гомерендә беркем өстеннән дә әләк язмаган кеше. Аны да хакимият өнәп бетермәгән, ниндидер могиза белән ул Сталинның канкоешына эләкми кала, өлгермәгәннәрдер бәлки. — Белүебезчә, сезнең Татарстан хөкүмәте, аеруча Мәдәният министрлыгы белән хат алышуыгыз беренче түгел? — Минем өчен татар композиторы Рөстәм Яхин – татарның могизасы. Ул минем татарлыкны көчәйткән шәхес. Мин Әфганстанда хезмәт иттем, шунда очраклы гына радиотапшыруга юлыктым. Совет чорында Үзәк телевидение, радио аша рус булмаган халыкларның мәдәниятенә игътибар бирелә, концертлар күрсәтелә иде. Шунда мин Рөстәм Яхинның көйләре, ырларыннан торган концертка юлыктым. Радио аша тыңлап күз яшьләрем бәреп чыкты. Мин шунда татарлыгымны тойдым. Яхинны татарның даһи композиторы, аның дәрәәсендәге кеше бүтән юк. Әмма минемчә, бүген аңа карата игътибар итәрлек түгел. Ничектер бармы-бар шундый композитор дигән караш яши. Бу гадел түгел. Аның мирасы белән без татар булып кала алабыз. Рөстәм Яхинның урамы, әйтүемчә, кечкенә, шыксыз. Һәйкәл ачтылар, ул кешегә күренми торган урында. Аның исемендәге элмә такта, таштакта хәерче хәлдә, имерелеп бара. Шуны алыштырырга, яңартырга кулыбыздан киләдер бит? Менә шул мәсьәләдә Татарстан Мәдәният министрлыгы белән хатлар алышабыз. Әйе, минем өчен Шәриф Камал да, Рөстәм Яхин да кадерле шәхес. Аларның исемнәрен популярлаштыру – безнең барыбызның да бурычы. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Шәриф Камал. Назарбаев. Казанга кем кадерлерәк?,Татарстан,7441,https://www.azatliq.org/a/31652850.html,2022-01-13T17:33:21+00:00
"Мобильные пункты обогрева на дорогах федерального и регионального значения: на трассе М-5 «Урал» – 1563-м километре, в районе г. Ашана трассе М-5 «Урал» – 1737-м километре, в районе г. Златоустна трассе М-5 «Урал» – 1779-м километре, в районе г. Миассна трассе М-5, Подъезд к Екатеринбургу – на 47-м километре, Сосновкий р-нна трассе М-5, Подъезд к Екатеринбургу – на 110-м километре, в районе п. Тюбукна трассе Р-254 «Иртыш» – на 30-м километре, Красноармейский р-нна трассе А-310 – на 132-м километре, в районе г. Троицкна автодороге Магнитогорск-Кизильское – 12-м километрена автодороге Черноречье-Бреды, – 141-м километреМобильные пункта обогрева в городе Челябинск: ул. 50-летия ВЛКСМ, 16, возле КЦ «Импульс»ул. Гагарина, 22, возле администрации Ленинского районаМобильный пункт обогрева в городе Магнитогорск: пересечения пр. К. Маркса и ул. Завенягина, возле ТРК «Гостиный двор». Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына,Яңылыҡтар,1064,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/voditeld-r-i-tibaryna-4548466,2026-01-23T16:15:00+00:00
"Кушнаренко районы Мәмәк ауылы Ҡаршын ырыуына ҡарай. Был ырыуҙан күренекле кешеләр сыҡҡан. Улар бөтә донъяға билдәле балет бейеүсеһе Рудольф Нуриев, данлыҡлы Хашим Мостаев,  Башҡортостанда ҡатын-ҡыҙҙар араһынан тәүге профессиональ археолог, Көньяҡ Уралдың сармат археологияһына нигеҙ һалыусы Мәхмүҙә Хисаметдинова, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ рәссамы Мөхәмәт Арыҫланов, биатлонсы, билдәле тренер Миңлеғәле Мөҙәрисов, медицина фәндәре докторы, Ставрополь мединституты профессоры Альберт Вафин, Советтар Союзы Геройы Салих Вәлиев һәм башҡорт халҡының башҡа арҙаҡлы шәхестәре. Ҡаршындар билдәле ырыуҙаштары менән ғорурлана, үткәнен өйрәнә. Тыуған яғының тарихын өйрәнеүселәренең береһе – Кушнаренко районы Мәмәк ауылы ҡыҙы Рида Минһажева. Рида Әнүәр ҡыҙы тағы ла автор-башҡарыусы ла. Ул Ҡаршын ырыуының гимнын ижад иткән. Бынан тыш уның Кушнаренко тауҙары, Туғандар, Һандуғас, Ҡотло булһын туйығыҙ тигән һәм башҡа бүтән йырҙары бар. Рида Минһажева Башҡортостан ҡыҙы журналына илас яҙылды, башҡаларҙы ла баҫмабыҙға яҙылырға өндәй.",Ҡаршын ырыуы ҡыҙы Башҡортостан ҡыҙына яҙылды,Аңлатма,1032,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-18/arshyn-yryuy-y-y-bash-ortostan-y-y-na-ya-yldy-4471710,2025-11-18T12:52:00+00:00
"Чиркәү зираты— Бу бик актуаль тема булып чыкты бу. Минзәлә каршында Кама аркылы Кызыл Яр (Красный Бор) бар. Шунда бик зур агач чиркәү бар иде. Унсигезенче гасыр башында төзелгән. Ул янгач, кирпечтән бик зур чиркәү төзегәннәр. Анда чиркәү мәктәбе булган. Кешеләрне дәваларга өйрәткәннәр, укырга-язарга өйрәткәннәр. Янәшәсендә күренекле чиркәү кешеләре яшәгән. 1930 нчы елларда чиркәү ябылган, аны шартлатып, бульдозерлар белән эттереп имергәннәр. Чиркәү зиратында бик танылган кешеләр күмелгән. Шул шәхесләр аркасында бу бик абруйлы урын иде. Кешеләр, зират янына килеп, зират тирәли өч тапкыр әйләнеп, шифа алып китеп була дип белгән. Бала таба алмаучылар да балага уза дип ышанганнар. Анда гомер буе чиркәүдә эшләгән кешеләр, чиркәүгә ярдәм итеп яшәгән аксөякләр күмелгән. Совет вакытында бульдозерлар белән 250 еллык чиркәү янындагы кабер ташларын алып, ике-өч самосвал белән сөякләр-такталар, бөтен чүп-чарны зират янында казылган канауга аударганнар. Зиратның коймасы да, тәресе дә, аерым билгесе дә юк. Рөстәм ЯмалиевКызыл Ярда Штаб шефлыкка алган балалар йорты бар. Балаларны беренче сентябрьгә әзерлибез. Штаб шефлыгындагы мәчет бар. Без анда барып ифтарлар уздырганда, безгә һәрвакыт кешеләр килеп, зинһар, берәр нәрсә — йә койма ясагыз, йә тәре куегыз, дип сорыйлар. — Татарлармы? — Юк, урыслар. Бу бит православлар. Минем әби ""Урыслар булса да, берәр койма куярга иде аларга"", ди иде. Чөнки анда сөякләрнең чүп-чар белән өелеп ятуын бөтен кеше күреп торды. Кем анда күмелгән — хәзер инде исемлекләре бар. Әгередә Татар конгрессы активистлары бар, алар исемлекләрне таба. Безнең Штабта православ татарлар да бар. Аксакаллар шурасына 4-5 ел эчендә берничә хат килде, бездән берәр нинди койма ясап яки тәре куеп, кәшәнә ясагыз, дип сорыйлар. Безнең Аксакаллар шурасы рәисе академик Йолдыз Хәлиуллин Әгередән. Аның Әгередәге дуслары гел хат язып тора. Шурада киңәшкәндә, фикерләр дә аерылды: ""Ничек инде татарлар, мөселманнар тәре куеп йөрсен? "" диючеләр дә булды. Уйладык-уйладык та, урындагы авыл советына хат яздык. Конгрессның Әгередәге бүлеге дә рәсми рөхсәт бирде: ""Мөмкинлегегез булса, төзегез инде, безгә дә кешеләрдән андый хатлар килә. Кызыл Яр өчен бу бик статуслы урын, койма булса да тотыгыз"". Анда ""кара казучылар"" да бар, бәлки берәр нәрсә табарбыз дип, кырыйдан казый башлаганнар. — Нинди реакция буласын чамалаган идегезме? — Шундый ажиотаж булыр, тәнкыйть булыр дип уйламаган идек. Әгәр мин сезгә татар-мөселманнарның миңа нинди хатлар язганын күрсәтсәм… ""Нигә сез шундый эш эшлисез"", ""Безгә килешми бит"", сез сатлык, сез фәлән-төгән… Штабка моның кадәр тәнкыйть булганы юк иде, без татар-мөселман дөньясында ниндидер гаеп иясе булдык. — Хәзер нишләргә ыенасыз? — Без ыелып киңәштек инде, уебыздан баш тартмаячакбыз. Хәзер без коймага заказ бирдек, акчасын тапшырдык, тәресен үзебез куймыйбыз, алар куялар. Койма тотып, тәре куеп, кәшәнә куйсак, ул православлар өчен ха кылу урыны булачак — андый урын Татарстанда юк иде. Без православларга да үрнәк күрсәтәбез — менә без сезгә ничек, бәлки сез дә татарларга шундый ук мөнәсәбәттә булырсыз дип. Икенчедән, яшьләргә үрнәк — Икенче дөнья сугышы батырларының, репрессияләнгән шәхесләрнең күмәк каберлекләре бар. Ничә мулла, попларны репрессия елларында атканнар, күбесенең исемнәрен белмибез. Тәнкыйтькә ничек тә түзәрбез. Дөрес эш бу, без куймасак, аны беркем куймаячак. Минем әби тынычлап йокласын, мин аның сүзләрен гел искә төшерәм. — Әбиегез кайсы диндә иде? — Әби Уразайдан, ире — укыган шәкерт. Ул чакта гарәпчә язарга ярамаган, бик белемле булса да. Ятлап укыту методикасы белән намазлар өйрәткән. Мөхлисә Бубыйаларга бик нык тәэсир иткән. Мөхлисә Бубый бездә берничә тапкыр кунган, алар белән аралашкан. Әби көн саен укый торган булган. Бабай — мулла, сугышның беренче елында ук үлеп киткән. Ул йөзләгән-меңләгән кешене намазга бастырган кеше. Минем әби мөселман булса да, ""Ничек инде алар койма тотмыйлар, ничек инде шулай каберләрне кабәхәтләрчә мыскыл иткәннәр? "" дип әйтә иде. Ул минем йөрәктә калды. Ифтарларга килгәч, ""Без тынычлап теге дөньяга китә алмыйбыз, тынычлап йоклый алмыйбыз"" дип үтенеп сораучылар күп булгач, хатлар алгач, без бу эшне эшләргә уйладык. — Штабта православ татарлар да күпме? — Күп. Штабка иконалар да бүләк иткәннәре бар. Без бит аларга гыйбадәт предметы буларак түгел, антиквариат дип карыйбыз. Ул иконаларны ыеп, Питрау көненә бүләк итеп бирдек. Монда бит сәясәт тә бар — без монда анисәп турында сөйлибез. Бездә бит православ татарлар да бар, алар да безнеке бит. Чиркәү зиратында да чукынган татарлар да бар, исемлекләрдә татар исем-фамилияләре белән күмелгән православлар да бар. Алар да безнеке бит. Дәвалаучылар урысны да, татарны да, удмуртны да дәвалаган. Мөселманмы, түгелме — сорамаганнар. Безнең шефлыктагы балалар йортында без балалардан ""син мөселманмы, христианмы? "" дип сорамыйбыз. Машина белән барганда юл аша чыгучы әбигә ярдәм иткәндә сез ""Православмы? "" дип сорамыйсыз бит. Монда тәнкыйть урынлы түгел, минемчә.","""Православларга үрнәк булсын"". Мәскәү татарлары Әгередә кәшәнә төземәкче",Татарстан,4943,https://www.azatliq.org/a/30881941.html,2020-10-08T12:45:39+00:00
"Быны революцияға тиклем мәсеттәрҙең күплеге, мәҙрәсәләр гөрләп тороуы, халҡыбыҙ араһында әүлиәләр күп булыуы ғына түгел, ә башҡорт халҡының бөтөн әҙәбе, рухиәте лә ошоно раҫлап тора. Башҡорт халыҡ мәҡәлдәрен генә алайыҡ. Иғтибар иткәнегеҙ бармы икән? Бәйғәмбәребеҙ Мөхәмәт саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләмдең ҡайһы бер хәҙистәре халҡыбыҙҙа быуаттар аша быуындан-быуынға һөйләнеп, телдән-телгә күсеп, башҡорт халыҡ мәҡәлдәренә әүерелгәндәр. КҮРШЕ ХАҠЫ – ТӘҢРЕ ХАҠЫ Мәҫәлән, башҡорт халҡындағы Күрше хаҡы – Тәңре хаҡы мәҡәле Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең хәҙисенә ҡайтып ҡала. Бәйғәмбәребеҙ күрше менән татыу йәшәргә, уны рәнйетмәҫкә, киреһенсә, тик яҡшылыҡ күрһәтергә өндәгән. Был аманатты ул Ябраил фәрештә аша Аллаһы Тәғәләнән алған. Бәйғәмбәребеҙ үҙенең сәхәбәләренә: Ябраил фәрештә күршегә яҡшы мөғәмәлә итеү тураһында туҡтауһыҙ өгөт-нәсихәт бирҙе, хатта, күршене вариҫтар иҫәбенә индерер инде, тип уйланым (имам әл-Бохариҙан), – тип һөйләгән. Бәйғәмбәребеҙ икенсе бер хәҙисендә: Бер кем дә күршеһенә зыян килтерергә тейеш түгел, хатта уның диуарына ҡаҙаҡ ҡағырға ла хаҡы юҡ, (имам әл-Бохариҙан) – тигән. Хәҙистәрҙән күренеүенсә, Аллаһы Тәғәлә күршегә ҡарата мөнәсәбәтте шул тиклем юғары кимәлгә ҡуйған. Шуға күрә лә башҡорттарҙа был хәҙис Күрше хаҡы – Тәңре хаҡы, тигән мәҡәлгә әүерелгән. Йәғни, күршегә яҡшылыҡ эшләү ул Хоҙай Тәғәләнең ризалығына ирешеү, ә күршегә яуызлыҡ эшләү – Хоҙайҙың асыуына тарыу менән бер, тигән мәғәнәгә эйә. ӘҘӘП БАРҘА – ИМАН БАР Был башҡорт халыҡ мәҡәле лә бәйғәмбәребеҙ хәҙисе менән туранан-тура бәйле икәне күренеп тора. Һеҙҙең аралағы иң әҙәпле кеше – камил иманға эйә, (имам әт-Тирмизиҙән) – тигән бәйғәмбәребеҙ Мөхәмәт саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм. Әҙәп барҙа – иман бар, тип тап ошо хәҙис хаҡында бәйән итә башҡорт халыҡ мәҡәле. Йәғни әҙәпле кешенең генә иманы камил икәнен ата-бабаларыбыҙ борон-борондан яҡшы белгән һәм һәр саҡ ошо мәҡәл нигеҙендә йәштәрҙе хаҡ динебеҙгә өйрәткән. ҠУНАҠ ӨС - КӨНЛӨК Бәйғәмбәребеҙ тағы бер хәҙисендә: Аллаһы Тәғәләгә һәм Ҡиәмәт көнөнә иман килтергән кеше бүләк сифатында үҙенең ҡунағына ҡәҙер-хөрмәт күрһәтһен, – тигән. Эй, Аллаһ илсеһе, уның бүләге күпме булырға тейеш һуң? , – һораған кешеләр. Көн һәм төн, бөтәһе, өс көн буйы ҡунаҡ итергә тейеш, унан артығы саҙаҡа булыр (имам әл-Бохариҙан), – тип яуап биргән бәйғәмбәр ғәләйһисәләм. Хәҙер инде башҡорт халҡындағы Ҡунаҡ – өс көнлөк, тигән мәҡәлде иҫебеҙгә төшөрәйек. Был мәҡәл тап ошо хәҙистән алынғанлығы күренеп тора. Бәйғәмбәребеҙ ҡушыуы буйынса, ҡунаҡҡа өс көн буйы ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеү ул һәр мосолмандың бурысы булып торған. Ҡунаҡ итеү өс көндән артһа, ул Аллаһ ризалығы өсөн бирелгән саҙаҡаға тиңләнгән. Бәйғәмбәребеҙ хәҙистәре менән бәйле мәҡәлдәр башҡорт халҡында байтаҡ. Уларҙы һанай китһәң, айырым китапҡа торошло. Башҡорттар борон-борондан Аллаһу Тәғәләнең ҡушҡандарын үтәп, тыйғандарынан тыйылып йәшәгән. Әле үрҙә телгә алған мәҡәлдәр тап ошо хаҡта һөйләй. АЗАТ ЯРМУЛЛИН",БАШҠОРТ МӘҠӘЛДӘРЕНДӘ БӘЙҒӘМБӘР ХӘҘИСТӘРЕ,Дин,2897,https://agideljurn.ru/articles/rukhi-khazinalar/2024-04-08/bash-ort-m-ld-rend-b-y-mb-r-h-ist-re-3719610,2024-04-08T13:52:00+00:00
"Авторы законопроекта подчеркивают, что реализация бесплатного горячего питания может значительно улучшить здоровье и успеваемость школьников. Это поможет формировать у молодежи привычки здорового питания и будет способствовать их физическому и интеллектуальному развитию. Однако для успешной реализации этой инициативы необходимо тщательно проработать многие аспекты, включая изменения в действующем законодательстве и увеличение финансирования из бюджета. По предварительным оценкам, предполагаемые расходы федерального бюджета на реализацию этой программы могут составить около 40 миллиардов рублей в год. При этом эксперты обращают внимание на возможное занижение этой суммы. Важно учитывать дополнительные затраты на оборудование школьных пищеблоков, привлечение новых работников в столовые и рост цен на продукты питания для старшеклассников. Все это создаст дополнительную финансовую нагрузку на бюджеты различных уровней. Если законопроект будет принят, его действие начнется года. На данный момент бесплатное горячее питание доступно всем детям начальных классов, вне зависимости от их материального положения. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Старшеклассникам - бесплатное горячее питание!,Яңылыҡтар,1241,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-27/starsheklassnikam-besplatnoe-goryachee-pitanie-4097724,2025-01-27T10:22:00+00:00
Ауырғазы районының Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының синыф уҡыусыһы.,Скейтбордсы малай,Конкурстар,89,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-11-21/skeytbordsy-malay-4477776,2025-11-21T23:28:00+00:00
"БСТ төшөргән клип үҫмерҙәргә, балаларға һабаҡ бирә.","БСТ төшөргән клип үҫмерҙәргә, балаларға һабаҡ бирә",Яңылыҡтар,51,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-05/bst-t-sh-rg-n-klip-mer-rg-balalar-a-aba-bir-4529178,2026-01-05T13:59:00+00:00
"В Башкирском государственном академическом театре драмы им. М. Гафури состоялся концерт детей с ограниченными возможностями здоровья совместно с известными артистами Республики Башкортостан под названием ""Один мир для всех"".","""Один мир для всех""",Яңылыҡтар,224,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-26/odin-mir-dlya-vseh-3743551,2024-04-26T09:22:01+00:00
"«9 августа — это день, когда спорт превращается в праздник для всех. Я приглашаю жителей Уфы и гостей города в парк Волна. Давайте вместе сделаем зарядку, ощутим энергию побед и вдохновимся историями чемпионов. Независимо от того, являетесь ли вы начинающим спортсменом или уже стоите на пьедестале, главное — быть в движении. А движение — это жизнь! » — подчеркнула Аделина Загидуллина. В праздничный день в полдень на главной площади парка состоится торжественная часть форума. Участников и гостей приветствуют вице-премьер правительства Башкортостана Ирек Сагитов и глава администрации Ленинского района столицы Олег Котов. В их рамках будут вручены награды ветеранам спорта и тренерам, которые внесли значительный вклад в развитие физической культуры региона. Далее пройдут турниры по футболу и шахматам, посвященные памяти заслуженного тренера Башкирии Амира Даукаева, а также состоится волейбольный турнир. В дополнение к спортивным соревнованиям будет организована секция. Участников форума также ожидают мастер-классы от известных спортсменов, на которых они поделятся своим опытом преодоления трудностей на пути к успеху и борьбы с неудачами. Следует отметить, что мероприятие пройдет в формате открытого праздника и будет доступно для всех желающих. Вход свободный. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Спортивный форум в Уфе: зарядка с Аделиной Загидуллиной,Яңылыҡтар,1398,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-08-07/sportivnyy-forum-v-ufe-zaryadka-s-adelinoy-zagidullinoy-4341905,2025-08-07T17:23:00+00:00
"Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан Торатау итәгендә Ишембай районының Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советы ат фестивале үткәргән. Сарала Урман-Бишҡаҙаҡ, Яр-Бишҡаҙаҡ, Ҡарайған, Сәлих, Әптек ауылы ир-егеттәре ҡатнашҡан. Шул уҡ ваҡытта бында славян халыҡтарының Масленица байрамы ла ойошторолған, ҡунаҡтарҙы тәмле ҡоймаҡтар һәм эҫе сәй менән һыйлағандар. - Беҙ, Хөсәйеновтар ғаиләһе, Ишәй ауылынан килдек. Ат фестивале тураһында социаль селтәрҙән белдек, - ти Резеда Хөсәйенова. – Улыма Даниил да, ҡыҙым Эвелина ла ат ярата, спорт менән шөғөлләнәләр. Ярыштар ҙа, концерт та бик оҡшаны, байрамдан ҡәнәғәтбеҙ. Фестивалдә беренсе урынға Урман-Бишҡаҙаҡ ауылы лайыҡ булған. Икенселә – Сәлих, өсөнсөлә – Ҡарайған ауылдары. Дүртенсе урынды әптектәр яулаһа, бишенсене Яр-Бишҡаҙаҡ егеттәре алған. Әйткәндәй, иң йәш ҡатнашыусылар – Әптек ауылы үҫмерҙәре. Ысын батырҙар – Ватан һаҡсылары үҫеп килә! Ат фестиваленең бағыусыһы – ""Яр ярымфабрикаттары"" предприятиеһы етәксеһе Айгөл Ваһапова, ул сараны байрамса сағыу ойоштороуҙа ҙур ярҙам күрһәткән. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ысын Ватан һаҡсылары үҫеп килә!,Йәмғиәт,1129,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-23/ysyn-vatan-a-sylary-ep-kil-4588713,2026-02-23T10:50:00+00:00
"Мишәрләр турында китаптанКазанда ""Мещерада татар кенәзләре чоры"" дигән китап тәкъдим ителде. Аны тарихчылар Мәгъсүм Акчурин, Мулланур Ишеев, Александр Абдиевязган. Әлеге хезмәт - гасырда булган вакыйгалар турында язылган. Тарих институтында 30 мартта китапны тәкъдим итү чарасына галимнәр, тарих белән кызыксынучылар күп килгән иде. Биш гасыр элек мишәрләр үзләрен кем дип санаган? Русия идарәсендә аларның өлеше нинди булган? Ни өчен бүген мишәрне татардан аерып чыгару сәясәте барып чыкмаячак? Азатлык китап авторы Мәгъсум Акчурин белән шул хакта сөйләште. — Мәгъсум әфәнде, мишәрләр һәм ""йомышлы"", ""служилый"" дип аталган татарлар турында язарга сезне нәрсә этәрде? Мәгъсүм Акчурин— Без бу тема белән күптән шөгыльләнәбез. 2000 нче еллар башында интернетта төрле мәгълүмат таралды. Мәсәлән, мин Ирек Биккининның Темников аксөякләре турында мәкаләсен укыган идем. Без документларны тикшерә, архивта яңа чыганаклар белән эшли башладык һәм бу темага төптән алынырга булдык. Күпъеллар шөгыльләнгәч менә китап чыгардык. Монда мещераларның, татарларның, хәзер аларны мишәрләр дип тә йөртәләр, килеп чыгышы саналган төбәк турында язылган. Алар Рязань өлкәсеннән алып Уралның аръягына кадәр яши. — Һәм мишәрләр кайдан чыккан? — Мещера төбәгеннән. Ул бүгенге Рязань, Түбән Новгород өлкәсе һәм Мордовия белән тоташкан бик зур булмаган урынны алып тора. — Бүген хәтта Апас, Кайбыч районнарында яшәүчеләрнең тамырлары мишәрләргә тоташа диләр. — Әлеге Зөя өязенә күчкән мишәрләрне урыс документларында ""мещеряки"" дип язалар. Башта аларны күпләп яңа хезмәт урыннарына күчергәннәр. Аннан ирләре арткан, ләкин аларга бу гына итмәгән. Шул сәбәпле, икенче дулкын буларак, башка урыннарга да күчеп утырганнар. Чулман аръягына, бер өлеше Көньякка – Тамбов, Әстерхан ягына китеп авыллар корган. Күпләп күчеп утыру да булган. Нәрсә, аларны эшелон белән күчергәннәрме дип сорыйлар. Без документлардан дистәләрчә гаиләнең күченүен күрәбез. Мишәрләр турындагы яңа китап— ""Мещерада татар кенәзләре чоры"" китабының яңалыгы нәрсәдә? Нинди ак тапларны ачыклый алдыгыз? — Соңгы вакытта бик күп мәгълүмат таралды. Сәид Еникеев китабы чыкты, интернетта Ирек Биккининның, Дамир Исхаковның, Илдус Габдуллинның материаллары шактый. Ләкин аларны пазл кебек бер итеп ыеп булмый. Шуңа да без кенәз һәм морзаларга тукталдык. Ни өчен алар күп булган соң? Кенәзләр генә түгел, шул чордагы халыкның бөтен катлавын өйрәндек. Татар кенәзләре Романовлар династиясенә кадәр яшәгән. Безнең өчен аларның урыс кенәзләреннән булган аермасын белү дә мөһим иде. — Татар кенәзе урысныкыннан нәрсәсе белән аерылган? — Кенәзләр – Алтын Урда мирасы. Алар үзләрен бәк дип атаган. Бәк титулына ия булганда аңа хакимият тә бирелгән. Бәкнең балалары һәм туганнары морза булган. Бәкләр кемнәр белән һәм ничек идарә иткән? Без бу документларны барладык һәм татар кенәзләренең мордва төркемнәре белән идарә иткәнен ачыкладык. Мордвалар билекләргә (урысча ""беляк"" - ред. ) берләшкән. Кенәзләр мәхкәмәдә хөкем итә алган. Аларга әле ясак та түләнгән. Мәхкәмә – табышлы эш, анда пошлина түләнеп барган. Шулай ук аларның үз идарәсе, канцелярлары, фәрманны үтәүчеләре булган. гасырда кенәзләрнең эчке идарә итү эше шуннан гыйбарәт. Бу Алтын Урдадан калган түрәлек эше. Анда бәйсез кенәзлекләр юк, бары округлар, волостьлар булган. Менә шул волостьларда татар кенәзләре идарә иткән. Икенче мәсьәлә – йомышлы татарлар күп булган һәм алар беркайчан да билекләр белән бергә булмаган. Алайса йомышлы татарлар ничек яшәгән соң, дигән сорау куйдык. Алар волостьларда түгел, ә шәһәрләр тирәсендә берләшкән. Төмән (Темников), Кадыйн (Кадом), Шацки шәһәрләре янында хезмәтче корпорацияләренә бүленгәннәр. Казына башлагач, алар белән мордваларның өлкән кенәзләре идарә иткәне ачыкланды. Монда Алтын Урдадагы кануннар белән идарә итү булган. Ягъни әлеге ирләр урыс дәүләтенә кушылгач, һәрхәлдә, әле Иван чорында бу традицияләр дәвам иткән. Иван үлгәч кенәзләрне кыса башлаганнар. Фетнә вакытында татарның хәрби көч булуын аңлаганнар. Лжедмитрий дә, Василий Шуйский да аларга кенәз булу хокукы биргән. Романовлар чорында да бу грамоталарны раслаганнар. — Мишәрләр Русияне Алтын Урданың варисы дип кабул иткәнме? — Бу турыда әйтү кыен. Мишәрләрнең килеп чыгышы буртаслар, мещера белән бәйле дигән фикер бар. Монда мөһим әйбер – алар үзләрен Алтын Урдадан чыккан кешеләр дип хис иткән. 1767 елгы ""Уложенная комиссия"" мәгълүматларына караганда, анда татарлар вәкилләре дә булган. Мин фәлән татар төркемен тәкъдим итәм, безнең буын Алтын Урдадан килә дип әйтә торган булганнар, бу саллы авап дип кабул ителгән. — Шулай да, мишәрләрнең килеп чыгышы фин-угырларга барып тоташамы, Алтын Урдагамы? — Әгәр туры чыганакларны алсак, бу хакта берни язылмый. Алтын Урда чорында Мукшы олысы халкы булган. Ләкин мишәрләр шулар булган дигән бернинди язма чыганак та юк. Әмма алар бит айдан килеп төшмәгән. Бүген ДНК аша реконструкция ясарга омтылалар. Әмма бу төгәл мәгълүмат бирми. Без бит юкка чыккан борынгы халыкны тикшерәбез. Буртаслар юк, болгарларның да сөякләре юк. Борынгы халыклар күчеп йөргән, кушылган. Мишәрләр турында китапны тәкъдим итү чарасына килгәннәр— Татар кенәзләре һәм мишәрләрнең саны ул вакытта күпме була? — Без аларны санап чыгардык. Бу хакта разряд китапларында язмалар бар, чөнки барлык ир-атлар да хезмәт иткән. 1563 елгы ""Записная книга Полоцкого похода"" чыганагында мобилизация турында мәгълүмат китерелә. Касыйм татарлары белән мишәрләр арасында ирләр саны 2 меңнән артык булган. Бу чынлыкта зур сан. Төмән (Темников) өязендә мордваларны ишегаллары белән санаганнар. Анда 1000 ләп ишегалды булган. Бу иң зур өязләрнең берсе. Анда 500 ләп йомышлы татар бар дип исәпләнгән. — Алайса, мишәрләрнең саны ничек арткан? Бүген бит алар бөтен Идел, Чулман буена таралып яши. Мишәрләрнең саны арту Казан татарлары белән кушылу нәтиәсе түгелме? — Бу – гомумрусия күренеше. Демографик үзгәрешләр була. Бу колонияләштерү сәясәте белән бәйле. Яңа ирләр яулап алынгач, алар шунда күченгән. 10-20 гаилә күчеп китә торган булган. Гаиләдә 4-5 малай булу – гадәти күренеш. 10 гаиләдә генә дә бик күп малай булган дигән сүз. Икенче, өченче буынга ир итми башлый. Әйе, алар йомышлы татар булганга күрә, ир бирелгән. Әйтик, чик буенда Керенски шәһәрен төзибез, анда ир була дип чакыра торган булганнар. Шулай итеп барлык Сембер, Чулман аръягына, Чистай якларына күченгәннәр. Петр патша чорында йомышлы татарларның статусы алынгач, ир бирелмәгән. Бу һәм чукындыру сәясәте сәбәпле, мишәрләр күпләп башка ирләргә күченә башлый. Мишәрләр яңа иргә күчеп утырганда анда Казан татарлары да килеп төпләнгән. Телисеңме, юкмы – кушылырга туры килә. — гасырда мишәрләр үзләрен кем дип санаган? Ягъни үзләрен татардан аерым милли төркем буларак хис иткәнме? — Алар гасырда да үзләрен татар дип санаган. Башка атамасы булмаган. Мещера өязеннән күченгәннән соң документларда аларны ""мещеряки"" дип язганнар. Шул рәвешле татарча итеп мишәр дип йөртелгән. Ә үз ирләрендә алар татар дип аталган. Мин депутат Якуб Мангушев хисабын карадым. Ул үзенең казан татарларыннан булган аермасын аларның яулап алынган булуында күргән. Йомышлы татарларның статусын бетергәч үзләренең өстенлекле булуын шулай акларга теләгән. Йомышлы татарлар гади крестьяннар булырга теләмәгән. Чүпрәледә алар баш күтәргән. Нинди генә авыр эш булуына карамастан, алар лашманлыктан крестьян булып күчүгә каршы чыккан. Татарлар үзләре арасында күпхатынлылыкны тыячаклар дигән имеш-мимеш тараткан. ир үлчәүчеләр килгәч, корал тотып көрәшкәннәр. Губернатор гарнизон туплый алмаган. Күпхатынлылыкны тыйганнан соң икенче адым чукындыру булыр дип курыккан алар. Мишәрләр турында китап— Сез""Башкортстан мишәрләре""китапчыгы белән танышмы? Бу хакта нәрсә уйлыйсыз. — Күрдем, ләкин ул китапчыктан бернәрсә дә шәрехләп булмый. Тарихи белешмә бирелгән. Мин сөйләгән әйберләр анда юк. Ниндидер борынгы халыкларны бүгенге мишәр төркеменә бәйләп аңлату сәнәк белән суга язуга тиң. Алар монгол чорына кадәрге вакытны караган. Татар, Мәскәү чорлары юк анда. Ә без чыганак, документлар булган әйберләр турында сөйләшәбез. Шуны аңлап тагын да тирәнгә керәбез. — Башкортстанда мишәр мәдәнияте үзәге дә ачылды. — Бу минем өчен көлке инде. — Башкортстан мишәрләре–кемнәр? Кайдан күченеп килгән һәм мишәр сословиесендәгеләр күпме булган? — Башкортстан мишәрләре арасында мещерадан чыгучылар да бар. Ләкин анда ""мещеряки"" сословиясенә казан татарларын да кертеп язганнар. Әмма алар үзләрен мишәрләр дип саныйлармы? Мөгаен, санамыйлардыр. Менә, Иске Бүздәктә соңрак күченгән татарлар сөйләмендә бераз үзенчәлек сакланган. Аңа кадәр килгәннәре кушылып беткән. — Бүген мишәрне татардан аерып чыгару теләге тормышка аша аламы? — Гомумән алсак, моның мәгънәсен күрмим. Аерым кешеләр мишәр дип язылырга мөмкин. Болгар дип теркәлүчеләр дә бар бит, ләкин андыйлар санаулы гына кешеләр. Мишәр дип күпләп язылучылар булмас. Бу турыда социологлар да әйтә. Минемчә, хәзер андый проблем юк. Киресенчә, бердәмлек хөкем сөрә. еллар аралыгында татар тарихында мишәрләрнең сәхифәсе булмауга үпкә бар иде. Казан татарларын Казан ханлыгы, Болгар дәүләтенең дәвамчысы дип йөрттеләр. Ә мишәрләрнең кайдан килеп чыкканы язылмаган, алар турында онытылган иде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Мишәрләр гасырда да үзләрен татар дип санаган""",Татарстан,9324,https://www.azatliq.org/a/31180728.html,2021-03-31T21:01:49+00:00
"Учалы районында йәшәгән бер иргә күршеләге ауылға барырға кәрәк булып китә. Шунда йәшәгән танышы, ике тоҡ игенем көбөгә һыйманы, һиңә шуны бушлай бирәм, тигән икән. ""Атай, минең дә барғым килә, зинһар, мине лә арбаға ултырт инде"", - тип өндәшә уға ҡыҙы. Туғыҙ йәш тирәһе була ул ҡыҙыҡайға. Сәй эсеп, тоҡтарҙы тейәгәндән һуң, атаһы менән ҡыҙы ҡайтырға сыға. Эңер төшөп, ҡараңғылана башлаған мәлгә тура килә уларҙың юл башы. Ярты юлды үтеүгә, төн юлсыларҙы үҙ ҡосағына ала. Шундағы ҡалҡыулыҡ эргәһенән үтеп барғанда атаһы ҡыҙына шыбырлай: ""Юл эргәһендә ятҡан анау йоморо ҙур ташты күрәһеңме? Бик сетерекле урын был. Әгәр берәй көтөлмәгән хәл-әхүәлгә осраһаҡ, ҡурҡма. Ҡысҡырма ла, илама ла. Мин эргәңдәмен бит"". Тәүҙә ат тыныс ҡына бара. Көтмәгәндә ул, нимәнәндер ҡурҡып, ситкә һикерә. Арба таш ятҡан яҡҡа шундай ныҡ ауыша - бала менән атаһы ергә саҡ-саҡ ҡолап төшмәй ҡала. Ошоғаса еңел генә юртып барған ат, таш тейәлгән арбаны һөйрәгәндәй, йөктө аяҡтарын тарбайтып тарта. Ауыҙынан күбектәр аға, һырты ҡара тиргә бата. Шул саҡта атаһы, ҡыҙының яурынына ҡулын һалып, артҡа ҡара, тип ымлай. Ҡыҙы боролоп ҡараһа, арбаның артҡы иң осонда таныш булмаған бала ултырғанын күрә. Арҡаһы менән боролоп ултырған малайға ун йәш тирәһе булырға тейеш, тип фараз итә ҡыҙ бала. Ҡараңғы булыуға ҡарамаҫтан, таныш булмаған юлсының башын бик аҫҡа эйгәнен дә шәйләй ул. Малайҙың ҡыҫҡа ғына һырылған көпө кейгәнен, ә башында ҡолаҡсын бүрек булыуын да аңғара. Атаһы ҡыҙына ҡолаҡтарын ябырға ҡуша. Устары менән ике ҡолағын да ҡаплауы була, ата кеше урыҫ һәм башҡорт телдәрендәге һүгенеүҙәрҙе ҡысҡырып, ҡарасҡыны арбанан ҡыуырға тотона. Ҡаты өндәшеү ярҙам итмәгәс, доғалар уҡый башлай. Бынан файҙа була: ҡыҙы менән атаһы арбанан һикереп төшкәндә була торған тауышты ишетә. Бәләкәй бала ундай тауыш сығара алмай - мыҡты кәүҙәле ир генә быға һәләтле, тигән уйға килә улар. Ҡарасҡы һикереп төшөүе була, арба, ауыр йөктән ҡотолғандай, шығырлап, яңынан элекке хәленә ҡайта. Ошоғаса тарбанлап саҡ барған ат иһә күңелләнә һәм еңел генә юртып китә. Күп тә үтмәй, юлсылар ихаталарына килеп етә. Өйгә инеү менән оло ғауға тыуғанын аңлайҙар. Бер йортта ике ғаилә йәшәгән була шул осорҙа. Атаһы, әсәһе, ҡыҙынан тыш, улы һәм уның ҡатыны бергә тормош көтәләр. Йәштәр татыу йәшәйҙәр. Бер нисә ай элек кенә оло быуын кешеләрен ейәнле итәләр. Яңы ғына тыуған малай ауырымай, мыжымай үҫә башлай. Ғауғаның сәбәбен килене аңлатып бирә. Юлсылар килер алдынан ғына ул сабыйҙы бәүетеп ултырған була. Бала ҡапыл ғына ҡысҡырып ебәрә һәм иларға тотона. Килен кеше ишек яғына ҡараһа, тупһала ун йәш тирәһендәге малай тороуын күрә. Һырылған ҡыҫҡа көпө, башына ҡолаҡсан бүрек кейгән була ул. Текләп ҡараһа ла, ошоғаса был малайҙы бер ҡасан да, бер ҡайҙа ла күрмәүен аңлап өлгөрә йәш әсә. Тупһа янында оҙаҡ тормай саҡырылмаған ҡунаҡ. Тиҙ-тиҙ атлап, сәңгелдәк эргәһенә килә. Унда ятҡан сабыйға ҡарап тора ла. ҡапыл юҡҡа сыға. Әйтерһең, томан кеүек һауаға тарала. Бала иһә быуылып илауҙан туҡтамай. Кәүҙәһе тотошлайы менән ҡалтырана, тартышыуҙан һығылып-бөгөлә. Күп тә үтмәй, сабый тынып ҡала. Тиҙ генә шәфҡәт туташын саҡырып килтерәләр. Ул көттөрмәйенсә килеп етһә лә, ярҙам итә алмай: бала йән биргән була. Аҙағыраҡ ауылдың ҡарттары ҡазаның ҡайҙан килеүен аңлатып бирәләр. Ҡәҙимге малайға түгел, ә ен-пәрей тоҡомонан булған затҡа юлыҡҡандар улар. Кешегә зыян килтереү, сабыйҙарҙы урлау йәки уларҙы һәләк итеү тик уларға ғына хас шөғөл, тиҙәр улар. Районда хөрәфәтле урындар берәү генә түгел. Уларҙың ҡайҙа икәнен тик ололар ғына белә. Йәштәр уларҙы тыңламай, иҫкәртеүҙәргә ҡолаҡ һалмай. Шундай заман килде бит инде - ни эшләмәк кәрәк. Самат МӨХӘМӘТЙӘНОВ ""Киске Өфө"" гәзите, 26, 4 - 10 июль 2025 йыл",МӨҒЖИЗӘЛЕ ХӘЛДӘР - ҠАЗА КИЛТЕРЕҮСЕ МАЛАЙ,Йәмғиәт,3642,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-07-11/m-zhiz-le-h-ld-r-aza-kiltere-se-malay-4311497,2025-07-11T17:29:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Фейк"" тарату һәм гаскәрне ""кимсетү"" турындагы 8000 эшне анализлап, белгеч аларның кимендә 500 е әләкләр ярдәмендә ачылуын ачыклаган. Кешеләрне телдән әйткән сүзләре өчен дә штрафка тартканнар. Әгәр берәрсе әләкләмәгән булса, куәт оешмалары вәкилләре бу хәл турында белми дә калган булыр иде. Антрополог Александра Архиповаәләкләр белән бәйле берничә тикшеренү үткәргән һәм аның нәтиәләрен ""Можем объяснить"" басмасы журналистларынасөйләгән. Аның сүзләренчә, ватандашлары өстеннән әләк язучы русияләр өч төргә бүленә. Алар: Архипова сүзләренчә, Русиядә ""золымнар механизмын приватизацияләү"" бара: кеше турында ""ул - сугышка каршы"" дип әләк язгач, полиция тизрәк ярдәм итә, ә бу, мәсәлән, тыныша алмый торган күршеләрен ""акылга утырту""өчен уңайлы ди белгеч. Гаскәр турында ""ялган мәгълүмат"" тарату һәм ""гаскәрне дискредитацияләү"" турындагы 8000 эшне анализлап, белгеч аларның кимендә 500 е әләкләр ярдәмендә ачылуын ачыклаган. Кешеләрне телдән әйткән сүзләре өчен дә штрафка тартканнар. Әгәр берәрсе әләкләмәгән булса, куәт оешмалары вәкилләре бу хәл турында белми дә калган булыр иде. Русия медиасында депутатларның әләкләве хакындагы хәбәрләр Путин идарә итә башлаганга кадәр чор белән чагыштырганда өч тапкырга арткан. Әләкчеләрнең әләк язу өчен башка сәбәпләре дә булырга мөмкин диелә. Мәсәлән, Архипованың үзе өстеннән әләк язган ханым соңрак аның белән сөйләшергә ризалашкан. ""Минем өстән әләк язган ханым сугышны теләсә нинди юл белән иңеп чыгарга кирәк дип саный. Әгәр сугышта иңелсә, Русия репарацияләр түләячәк, һәм бу гади халыкның кесәсенә нык сугачак. Шуңа ул сугышка каршы булучыларның санын киметергә тели. Моның өчен бәйсез медианы укый, анда исемнәре телгә алынганнар өстеннән әләкләр яза"", дип сөйли белгеч. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Белгеч тикшеренүе: сугышка каршы булучылар турында әләкләр язучы русияләр өч төргә бүленә,Яңылыҡтар,1882,https://www.azatliq.org/a/belgech-tiksherenue-sugishka-karshi-buluchilar-turinda-alaklar-yazuchi-rusiyalar-och-torga-bulena/32929265.html,2024-05-01T16:39:23+03:00
"Үткән йылдағы миҙгелдә СКА хоккей командаһында уйнаған Дамир Жафяров, Марат Хөснөтдинов һәм Марат Хәйруллин КХЛ-да мәрәйҙәр йыйыу буйынса лидер була. Барыһы ла татар-башҡорт егеттәре булғанға, шаяртып, уларҙы Чак-чак тип атайҙар. Улар араһынан Марат Хөснөтдинов — башҡорт егете. Уның бөтөн туғандары ла Башҡортостандан. Марат быйыл «Сочи»ҙа лидер позицияларында уйнай. Уйынсы менән НХЛ-да ла ҡыҙыҡһыналар. Фамилияғыҙҙан күренеүенсә, һеҙҙә татар тамырҙары бар. Был шулаймы? — тигән һорауға Марат былай тип яуап биргән: — Мин белгән бөтөн туғандарым да — башҡорттар. Татарҙар  ураһында бер нәмә лә ишеткәнем юҡ. Ләкин был фамилия Татарстанда популяр икәнен беләм. Хоккейсының туғандары Башҡортостанда йәшәй. Олатаһы менән өләсәһе Учалы районының Ҡолош ауылынан икән. — Йылына бер-ике тапҡыр уларға барырға тырышам, тик йәй көнө генә юл төшә, — ти Марат Азамат улы. — Шулай уҡ Өфөгә «Салауат Юлаев» менән матчҡа килгәндә лә осрашабыҙ. Быйыл йәй НХЛ-дың рәсми сайты лиганың һәр клубының проспекттары рейтингын баҫтырып сығара. Миннесотаның иң яҡшы проспекттары араһында Марат Хөснөтдинов өсөнсө урында тора. — НХЛ-дан күҙәтеүҙәре өҫтәмә стимул булып тора, — ти Марат. — Үҙеңде күрһәтергә, тағы ла яҡшыраҡ уйнарға тырышаһың. Мин иң яҡшы өсәү иҫәбенә эләктем, хәҙер иң яҡшы беренселеккә ынтылырға кәрәк. Ә бөгөнгө тормошо хаҡында иһә М. Хөснөтдинов былай ти: — Әле мин «Сочи» менән контракт төҙөгәнмен һәм бары тик шул клуб өсөн сығыш яһауға ғына иғтибар бүләм. Миҙгел тамамланғас, минең контракт та тамамланасаҡ. Әлегә артабан мин үҙемдең ҡайҙа буласағым тураһында уйланмайым. Өмөтлө йәш башҡорт хоккейсыһына уңыштар теләйек! Белешмә өсөн: Марат ХӨСНӨТДИНОВ. Амплуаһы: һөжүмсе. Тыуған көнө: 17 июль 2002 йыл. Тыуған урыны: Мәскәү Ҡаҙаныштары: 16 йәшкә тиклемге юниорҙар араһында Рәсәй чемпионы (2017), 17 йәшкә тиклемге юниорҙар араһында Донъя саҡырыу кубогы еңеүсеһе (2019), донъя юниорҙар чемпионатының көмөш призеры (2019), ГлинкаГретцки Кубогын яулаусы (2020), Харламов Кубогын яулаусы (2022), КХЛ аҙналығының иң яҡшы һөжүмсеһе (6 февраль 2023 йыл).",Мин белгән бөтөн туғандарым да - башҡорттар,Спорт,2048,https://amanat.su/articles/sport/2024-11-26/min-belg-n-b-t-n-tu-andarym-da-bash-orttar-4023930,2024-11-26T10:32:00+00:00
"Ике йыл элек ике туған һеңлем юл фажиғәһенә юлыҡты. Эшкә китеп барғанда, иҫләмәҫтән, юл киҫелешендә машина бәрҙереп киткән. Бик сабыр һәм аҡыллы ине ул, иманы юлдаш булһын. Ал-ял белмәй офиста эшләне. Үтә сибәр үҙе, һәр саҡ зауыҡлы кейенә, ни кейһә лә килешә. Кешеләр менән бик тиҙ уртаҡ тел таба, бар нәмәгә лә өлгөрә, ҡулынан килмәгән эш юҡ ине. Ғаиләһе районға үрнәк, илдә бер: туған йәнле, ярҙамсыл. Юғары уҡыу йортон тамамлаған ҡыҙы, башлы-күҙле булып, баш ҡалала төпләнде, тиҙҙән әсәй буласаҡ. Уртансы улдары төҙөлөш институты студенты. Төпсөктәре башланғыс синыфта уҡый, апай-ағаһына оҡшап, йырлай ҙа, бейей ҙә, спорт менән дә шөғөлләнә… Һөйөп-һөйөлөп туймаҫ һеңлемдең, моғайын, күҙ тейеп кенә ғүмере өҙөлгәндер… Ҡайғы менән килешмәһәк тә, сараһыҙлыҡтан, дуҫтары һәм туғандары ҡайғырышып, хөрмәтләп һуңғы юлға оҙаттыҡ. Барлыҡ йолаларҙы ла ваҡытында, ваҡ-төйәктәрен дә еренә еткереп үтәргә тырыштыҡ. Беҙҙең яҡта мәрхүмдәрҙең ҡырҡынан һуң уның кейем-һалымын яҡындарына иҫтәлеккә таратып бирә торған ғөрөф-ғәҙәт бар. Туғанымды иҫкә алырға йыйылған Ҡөрьән табынына килгән кешеләрҙе оҙатҡас, яҡындары ғына ҡалдыҡ. Ире уның береһенән-береһе матур, күбеһен кейергә лә өлгөрмәгән әйберҙәрен ҡаршыбыҙға килтереп ҡуйҙы ла төҫө итеп һәр ҡайһыбыҙға алырға тәҡдим итте. Бөтә тәнемде ниҙер сымбырҙатып йүгереп уҙҙы. Күҙ алдыма һеңлем менән булған төрлө хәтирәләр килде. Етем ҡалған кесе ҡыҙын ҡыҙғандым. Саҡ тыйылып торған тоҙло йәштәр битем буйлап юл алды. Бер әйберен дә алғым килмәне. Кейәү тейешле кеше, һеңлемдең ире: – Сания апай, аңлайым, берегеҙ ҙә кейемгә мохтаж кешеләр түгел. Нишләйбеҙ, йолаһы шул бит. Алығыҙ, бына бынауы пальтоғыҙ төҫөндәге йәшкелт зәңгәр итеген. Бер тапҡыр ҙа кеймәне. Кем белә, бәлки, үҙегеҙгә бүләккә тип атап алғандыр… – тигәс, баш тартырға уңайһыҙландым. Яраһына тоҙ һалаһым килмәне. Оҙаҡ ҡына кейергә яй сыҡманы. Ауыл ерендә диңгеҙ төҫөндәге итектәр кейеп ҡайҙа бараһың инде. Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә сәхнәлә хор менән сығыш яһарға тейеш инек. Теге итекте кейер әмәл сығыуына һөйөндөм. Мәҙәниәт йортонан ҡайтҡанда һыуытҡан, туңдырған ине. Тунды алмаштырғанғамы, үтәләй ел пальто эсенә кереп, бөтөн тәнемде өшөтөп, ҡалтыратып ебәрҙе. Етмәһә, бейек үксә кейеүҙе онотҡан аяғым яңылыш шыуып китте. Тигеҙлекте юғалтып, ауыр кәүҙәм менән лапылдап барып төштөм. Аяҡ тайған булып сыҡты. Көндәр йылынып, ер кипкәнлектән, итекте башҡа кейергә тура килмәне, кире тартмаһына һалып, аяҡ кейеме шкафына тығып ҡуйҙым. Оло кеше һөйәге тиҙ генә төҙәләһе килмәне. Төрлөсә ҡыландырҙым, тик файҙаһы булманы. Рәтләп йоҡо туйғансы йоҡлаған, бер йүнле төш күргән юҡ — йоҡоға китеү менән һаташтыра башлай. Төрлө дарыуҙар эсеп ҡараным, йәй төрлө үләндәр бәйләштерҙем. Аяғым баштағы кеүек үлтереп һыҙламай-һыҙлауын, әммә көндөң үҙгәрәһен, яуым-төшөмдө тиҙ һиҙә. Үксәләр ярғыланып йәнемде ашаны. Шул рәүешле көҙгә керелде. Район үҙәгенә йәш яҙыусының китап туйына саҡырҙылар. Үҙемсә килешле генә кейенеп, ҡысҡырып тормаҫлыҡ, еңелсә биҙәнеп, билдәләнгән ваҡытты самалап, такси саҡырҙым. Ул китапхананың күтәрмә төбөнә үк илтеп ҡуйҙы. Ике баҫҡыс та күтәрелергә өлгөрмәнем, итегемдең үксәһе һынды ла ҡуйҙы, ярай, йығылмай ҡалдым. Ҡаршыла юл аша ғына райондың үҙәк кибете. Һайыҫҡан һымаҡ тәнтерәкләй-тәнтерәкләй шунда йүнәлдем. Һайланып тормай, беренсе ҡарашҡа уңайлы күренгән итекте кейеп ҡараным. Һалып та тормай, хаҡ һуғыусыға аҡсаһын түләнем. Күңелемдән мәрхүмә һеңлемдән кисереүен һорап ғәфү үтендем дә ҡулымдағы үксәһе һынған теге йәшкелт зәңгәр итектәрҙе ишектән сығышлай уҡ сүп тултыра торған һауытта ҡалдырып киттем… Минең менән булған хәлдәрҙә итектәрҙең тамсы ла ғәйебе юҡ икәнен беләм. Үҙеңде теләһә нәмәгә, ҡара аҡылға ышандырырға ярамай. Шулай ҙа… Хәҙер нисектер өҫтөмдән ниндәйҙер ауыр нәмә төшкәндәй тоям үҙемде… Сания Шәрипова. Бүздәк районы. Фото А. Королев.",Ҡара аҡыл,Аңлатма,3780,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/ara-a-yl-4524680,2025-12-29T20:03:00+00:00
"12 декабрҙә Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияның ҙур залында Башҡортостандың Халыҡ ҡоралдары милли оркестрының (художество етәксеһе һәм баш дирижеры – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ринат Мөхәмәтйәнов) сағыу, бай эстәлекле «Ырыҫлы бишек» исемле театрлаштырылған тамашһы үтә. Милли рух менән һуғарылған был концерт Башҡорт теле көнөнә һәм Ғаилә йылына арнала. Бынан тыш филармония ошо тамаша менән юбилей йылын да йомғаҡлай. Бәпес туйы, Исем ҡушыу, Йәштәр туйы, Килен төшөрөү кеүек борондан һаҡланып килгән тарихи йолалар нигеҙендә төҙөлгән театрлаштырылған тамашала филармонияның танылған солистары, билдәле коллективтары ҡатнаша. Был көндө артистар сәхнәлә йырлап ҡына ҡалмаясаҡ, ә бар актерлыҡ һәләттәрен дә күрһәтәсәк. Милләтебеҙҙең «ырыҫлы бишеге» менән тығыҙ бәйләнгән ғөрөф — ғәҙәттәрҙе, йолаларҙы хәтерҙә тотайыҡ, йәш быуындарға ҡәҙерләп тапшырайыҡ, телебеҙ ҡәҙерен беләйек, тип янып йәшәүсе һәр кем һис шикһеҙ был концертты күрергә тейеш! Концерттың режиссеры, проект авторы Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Сулпан Асҡарова, сценарий авторы Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әлфиә Ғимаҙиева.","""Ырыҫлы бишек""",Яңылыҡтар,1139,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-10/yry-ly-bishek-4045033,2024-12-10T08:00:00+00:00
"Ул республикабыҙҙа ойошторолған «Теләктәр шыршыһы"" акцияһына ҡушылып, ярҙамға мохтаж 3 йәшлек малайҙың өйөнә барған. Яугир уны байрам менән ҡотлап, лего конструкторы, тәмлекәстәр һәм емештәр бүләк иткән.",Яугир 3 йәшлек малайҙы ҡыуандырған,Яңылыҡтар,203,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/yaugir-3-y-shlek-malay-y-yuandyr-an-4529574,2026-01-06T12:00:00+00:00
"17 августа Стәрлетамаҡта Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 23-сө полилингваль күп профилле мәктәп базаһында үткән Мәғариф буйынса республика кәңәшмәһенең пленар ултырышында сығыш яһаны. Педагогтарҙың традицион «август кәңәшмәһе»нең темаһы – «Төбәк мәғариф системаһының стратегик йүнәлештәре». Үҙ сығышында Башҡортостан Башлығы республика мәғариф системаһын үҫтереүҙең төп бурыстарын билдәләне. Мәҫәлән, педагогик берләшмә эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе – махсус хәрби операцияға ярҙам итеү. – Уҡытыусылар өсөн был, тәү сиратта, йәштәребеҙҙең аҡылы һәм рухы өсөн көрәш, сөнки махсус хәрби операция, асылда, илебеҙ һәм Көнбайыш цивилизацияһы араһында барған глобаль конфликт күренештәренең иң юғары нөктәһе булып тора, – тине республика етәксеһе Радий Хәбиров. – Беҙ башланғыс хәрби әҙерлек һәм патриотик тәрбиә биреүҙең ярайһы уҡ киң инфраструктураһын булдырҙыҡ. Был, әлбиттә, ошо эштең мөһим инструментына әүерелеүсе «Патриот» паркы. Быйыл Стәрлебаш районындағы «Орленок» балалар лагеры базаһында уның филиалын сафҡа индерәсәкбеҙ. Киләһе йылда – Ҡыйғы районында, ә һуңыраҡ Баймаҡ районының Күлтабан ауылында тағы бер филиал асырға ниәтләйбеҙ. Бурысыбыҙ – барлыҡ юғары класс уҡыусылары һәм колледж студенттары «Патриот» паркында биш көнлөк курстарҙы үтһен, тейешле күнекмәләргә эйә булһын, һәм был уларҙың аҡылында һәм йөрәктәрендә үҙ урынын алһын. Башҡарылған эшкә йомғаҡ яһап, Башҡортостан Башлығы, мәғариф сифаты менән идара итеүҙең төбәк механизмдарын баһалау буйынса төбәктәр рейтингында республика 71-се урындан (2020 йыл) 17-се урынға (2022 йыл) күтәрелде, тип билдәләне. 2024 йылда Башҡортостан уҡыусылар араһында Волга буйы федераль округының интеллектуаль олимпиадаһы йомғаҡтары буйынса өс лидер иҫәбенә инде, ә Бөтә Рәсәй уҡыусылар олимпиадаһында еңеүселәр һәм призерҙар һаны буйынса алтынсы булды. 2024 йылда Башҡортостандан Берҙәм дәүләт имтиханы йомғаҡтары буйынса йөҙ балл менән билдәләнгән эштәр һаны рекордлы күрһәткескә етте – 155 эш иң юғары балға лайыҡ булды. Был уҙған йылға ҡарағанда ике тапҡырға тиерлек күберәк. Шуныһы мөһим: һуңғы биш йылда республика Берҙәм дәүләт имтиханын объектив ойоштороуҙың «йәшел зонаһында» үҙ урынын һаҡлап ҡала. – Барлыҡ тырышлығыбыҙ мәктәптәрҙә белем биреү сифатының яҡшырыуына килтерә, – тине төбәк етәксеһе Радий Хәбиров. – Был шул иҫәптән мәғариф системаһының матди базаһын үҫтереү буйынса һеҙҙең менән бергә алып барған ҙур эш һөҙөмтәһе. Биш йыл эсендә 22 меңдән ашыу урынға иҫәпләнгән 44 мәктәп сафҡа индерелде. Берләштерелгән объекттарҙы иҫәпкә алғанда, 9 173 урынлыҡ 65 балалар баҡсаһы файҙаланыуға тапшырылған. Быйыл тағы өс мәктәпте – Өфөләге «Йондоҙ» белем биреү үҙәген, Иглин районының Иглин ауылында 1 225 урынлыҡ мәктәпте һәм Туймазыла 500 урынлыҡ 5-се урта мәктәпте – тапшырасаҡбыҙ. Концессия килешеүҙәре сиктәрендә ете ҙур мәктәп төҙөйбөҙ. Президент программаһы ярҙамында ике йыл эсендә 53 мең балаға иҫәпләнгән 140 мәктәп бинаһын капиталь ремонтланыҡ. Был маҡсатҡа федераль бюджеттан 6,5 миллиард һум йүнәлтелде, тағы ла 1 миллиард һумдан ашыуы – республика ҡаҙнаһынан. Быйыл беҙ 31 мәктәпте ремонтлай башланыҡ, шуларҙың алтыһы – быйылғы уҡыу йылында, ә 25-е киләһе йылда асыласаҡ. Рәсәй Президенты Владимир Путин балалар баҡсаларын ремонтлау буйынса федераль программаға старт бирҙе, тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. Республика унда ҡатнашыуға, 159 балалар баҡсаһын индереп, ғариза юллаған да инде. – Башҡортостандың 19 колледжы «Профессионалитет» федераль проектында ҡатнаша. Проектҡа ярашлы, ҙур сумма бүленә, һәм уҡыу йорто тулыһынса үҙгәрә – экосистема, экстерьер, интерьер, уҡыу базаһы яңыртыла, яңы оҫтаханалар, лабораториялар барлыҡҡа килә, – тине республика етәксеһе Радий Хәбиров. – Сәнәғәткә эшсе ҡулдар етмәй. Ә колледждар – иҡтисадыбыҙҙы кадрҙар менән туранан-тура тәьмин итеүсе. Шуға күрә хәҙер был стратегик мөһим йүнәлеш. Республика Башлығы шулай уҡ Өфөлә донъя кимәлендәге Евразия фәнни-белем биреү үҙәгенең вуз-ара студенттар кампусын төҙөү тураһында һөйләне. 2024 йылдың февралендә Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡатнашлығында кампустың беренсе сираты сафҡа индерелде. Йыл аҙағына тиклем икенсе сираттың беренсе объектын – «Сбер»ҙың 21-се мәктәбе менән берләштерелгән Геном үҙәген – файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла, унда мәғлүмәт технологиялары өлкәһендә белгестәр әҙерләнәсәк. Ә 2025 йыл дауамында 4 300 студентҡа иҫәпләнгән 120 мең квадрат метр майҙанлы икенсе сираттағы төп бинаны төҙөү бурысы ҡуйыла. Республика етәксеһе полилингваль белем биреүҙе үҫтереүгә айырыуса иғтибар бүлде. Башҡортостанда уҡытыу рус, башҡорт, татар һәм мари телдәрендә алып барылған һигеҙ полилингваль мәктәп эшләй, шулай уҡ сыуаш һәм удмурт гимназияларын асыу планлаштырыла. Нефтекамалағы полилингваль күп профилле мәктәбендә, уҡыусылар тулы урта белем алһын өсөн, төбәк Башлығы республиканың Финанс министрлығына мәктәп эргәһендә интернат булдырыуҙы финанслау сараһын күрергә ҡушты. Уҡытыусыларҙың хеҙмәт шарттарын яҡшыртыу тураһында һөйләгәндә, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2025 йылдан алып уҡытыусыларға берлектә финанслау шарттарында республиканың шифахана-курорт учреждениеларына ике аҙналыҡ юлламалар бүлергә тәҡдим итте. Республика етәксеһе профилле министрлыҡтарға был мәсьәләне тикшерергә һәм бер ай эсендә тәҡдимдәр индерергә ҡушты. – Ҡәҙерле уҡытыусылар, барығыҙға ла рәхмәт әйтергә теләйем! Беҙ һеҙҙең менән ауыр ваҡыттар кисерәбеҙ – коронавирус пандемияһы, санкциялар, махсус хәрби операция. Һәм һеҙ үҙ эшегеҙҙе бик лайыҡлы башҡараһығыҙ. Ҙур рәхмәт! – тине республика Башлығы. – Тыныслыҡ һәм именлек теләйем! Мәғариф буйынса республика август кәңәшмәһенең пленар өлөшөндә Рәсәй Федерацияһы Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе Лилиә Ғүмәрова мәғариф өлкәһен үҫтереү буйынса мөһим закондар сығарыу башланғыстары хаҡында белдерҙе, ә республиканың мәғариф һәм фән министры Илдар Мәүлитбирҙин тармаҡ үҫешенең йомғаҡтары менән таныштырҙы, шул иҫәптән «Мәғариф» милли проекты сиктәрендә тормошҡа ашырылған проекттар хаҡында һөйләне. Пленар ултырышта шулай уҡ педагогтарға телефон аша халыҡтың аҡсаһын урлаусы мутлашыусыларға ҡаршы тороу тураһында Башҡортостандың эске эштәр министры вазифаһын Башҡарыусы Артур Сәйфуллин сығыш яһаны. Республика педагогтары исеменән Өфө дәүләт нефть техник университетының 83-сө инженер лицейы директоры Алла Цыбина федераль үҙәккә һәм Башҡортостан Хөкүмәтенә, республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға һәм муниципалитет хакимиәттәренә төбәктең мәғариф системаһын үҫтереүгә ҙур иғтибар бүлгәне өсөн рәхмәт белдерҙе һәм уңышлы уҡыу йылы теләне. Кәңәшмә аҙағында республика Башлығы Радий Хәбиров педагогтар берләшмәһенә йөкмәткеле әңгәмә өсөн рәхмәт белдерҙе, дәүләт наградалары, шулай уҡ «Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы» конкурсы лауреаттарына һәм финалсыларына премиялар тапшырҙы. Фекер алышыу барышында әйтелгән барлыҡ йөкләмәләр йомғаҡлау протоколында сағылдырыласаҡ, тип билдәләне төбәк етәксеһе һәм мәғариф буйынса киләһе кәңәшмәне Бөрөлә үткәрергә тәҡдим итте. – Асылда, беҙ хәҙер күптәнге традицияны тергеҙәбеҙ һәм төрлө райондарҙа йыйыласаҡбыҙ. Был муниципалитеттарға билдәле бер этәргес бирә. Ә беҙгә урындағы кимәлдә белем биреү мөхитендә ниндәй үҙгәрештәр барлығын күреү ҡыҙыҡлы, – тип билдәләне төбәк етәксеһе Радий Хәбиров журналистар менән әңгәмәлә. – Һәм, әлбиттә, уҡытыусыларҙың һәм район мәғариф бүлектәре етәкселәренең муниципалитеттарҙың уңышлы тәжрибәһе менән танышыуы, уны таратыуы мөһим. . сайтынан",Мәғариф буйынса республика кәңәшмәһе үтте,Йәмғиәт,7381,https://amanat.su/articles/common_material/2024-08-20/m-arif-buyynsa-respublika-k-shm-e-tte-3892731,2024-08-20T13:31:00+00:00
"Бер сәғәттән ""Китап байрамы"" старт аласаҡ. Быйыл ул өсөнсөгә үтә.",Китаптар донъяһына рәхим итегеҙ!,Яңылыҡтар,65,https://yanshishma.com/news/yanyliktar/2025-05-30/kitaptar-don-ya-yna-r-him-itege-4256122,2025-05-30T09:28:07+00:00
"Журнал Мурзилка, если не ошибаюсь, начали выпускать в 1926 году, ему уже почти 95 лет. В военные годы его продолжали выпускать, при этом почти в каждом выпуске журнала была одна или несколько интересных загадок, головоломок.",Задача про партизан из Мурзилки 1944 года,Яңылыҡтар,224,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-07/zadacha-pro-partizan-iz-murzilki-1944-goda-3743290,2024-05-07T23:00:00+00:00
"Фестивалдең беренсе көнө фронт йырҙарына арналды. Опера артистары уларҙы сәхнәлә башҡарҙы. Йырсы, был традицияға нигеҙ һалыусы бөйөк Дмитрий Хворостовскийҙы йылы хәтирәләр менән иҫкә алды: Ул альбом яҙҙыра һәм ул бөтә донъя буйлап йөрөй. Был, әлбиттә, яратҡан йырҙарыбыҙҙың эталон башҡарыуы булды. Һәм минең өсөн уларҙы донъяның төрлө опера сәхнәләрендә осраған Асҡар Абдразаҡов һәм Василий Ладюк кеүек оҫталар менән бергә башҡарыу бик тулҡынландырғыс. Мин быны ҙур ҡәнәғәтлек менән эшләйем"", - тине Оксана Волкова. Уның ғаиләһендә, күптәрҙеке кеүек үк, аҡлы-ҡаралы телевизор була, һәм улар һуғыш тураһында фильмдар ҡарай Торналар оса, Ә таңдар бында тыныс. "". Тап Женька Комелькованың повесть мотивтары буйынса яҙылған операнан арияһын ул ошо кистә башҡара. ""Атайым һуғыш балаһы ине, концлагерь үтте. Йырлағанда кешеләрҙең күҙҙәрен күрәм, уларҙың нисек әҫәрләнеүен тоям. Һәр икенсеһе тиерлек йырлай. Был йырҙар йөрәгебеҙҙә, күңелебеҙҙә"", -тип хистәре менән уртаҡлашты йырсы. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","""Көҙ романтикаһы"" фестивалендә Дмитрий Хворостовскийҙың традициялары йәнләнде",Еңеү,1135,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-24/k-romantika-y-festivalend-dmitriy-hvorostovskiy-y-traditsiyalary-y-nl-nde-4359632,2025-08-24T21:27:00+00:00
"Өфөлә мигранттар полиция бүлегендә теракт яһарға ниәтләгән. Федераль именлек хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре Үҙәк Азия илдәренең береһенең ике гражданының, Рәсәйҙә тыйылған халыҡ-ара террористик ойошма ағзаларының, Өфөлә теракт үткәрергә ниәтләгән эшмәкәрлеген туҡтата. ФСБ-ның матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, ғәйепләнеүселәр махсус хеҙмәттәрҙең иғтибарын теракт объекты итеп һайланған полиция бүлеге тураһында мәғлүмәттәр йыйыу менән йәлеп иткән. Енәйәт эше фигуранттары полиция бүлеге буйынса разведка үткәрә, автоматтар, ҡулдан шартлатҡыс ҡоролмаһын эшләү өсөн компоненттар һатып ала һәм уны йыйырға тотона. Ҡулға алынғанда ячейка етәксеһе ҡораллы ҡаршылыҡ күрһәтә һәм үлтерелә. Төркөмдөң икенсе ҡатнашыусыһын ҡулға алалар, уға ҡарата тикшереү эштәре алып барыла. Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса тәфтиш бүлеге террористик акт ҡылырға маташыу тураһында (30-сы статьяның 1-се өлөшө, 205-се статьяның 2-се өлөшөнөң ""а"" пункты) һәм террористик ойошма эшмәкәрлегендә ҡатнашыу буйынса (РФ Енәйәт кодексының 205.5-се статьяһының 2-се өлөшө) енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Шок: Өфөлә теракт әҙерләгәндәр!,Яңылыҡтар,1244,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/shok-f-l-terakt-erl-g-nd-r-4545446,2026-01-21T17:43:00+00:00
"Уның филиалдары Башҡортостандың һәр район һәм ҡалаһында бар. Ә тамырҙары Советтар Союзы осорондағы В. И. Ленин исемендәге Бөтә Союз пионер ойошмаһына барып тоташа, уның эшен, изге традицияларын дауам итеүсе вариҫы, тип тә әйтергә мөмкин. Пионер һүҙе алда барыусы, донъяны яҡшыртырға тырышыусы тигәнде аңлата. Бөгөнгө Башҡортостан пионер ойошмаһының символы – Алтын бал ҡорто. Ул файҙа, хеҙмәт һөйөүсәнлек, тырышлыҡ өлгөһө. Ә берҙәмлектәре, дуҫлыҡтары һуң? Бында һәр бала үҙен ҙур команданың бер тамсыһы итеп тоя. Һары төҫтәге флагтары бар. Унда республикабыҙҙың елберләгән флагын күтәреп осҡан алтын Алтын бал ҡорто төшөрөлгән. Аҫта «Ватан. Изгелек. Ғәҙеллек. Дуҫлыҡ. Хөрмәт. Башҡортостан пионерҙары» тигән һүҙҙәр яҙылған. «Башҡортостан пионерҙары» ойошмаһында бөгөн 200 меңдән тирәһе педагог һәм уҡыусы ағза булып тора. Рәсәйҙә иң ҙур хәрәкәттәрҙең береһе булараҡ, йөҙҙәрсә проектар һәм сараларҙы ойоштороуҙа ҡатнашҡан. Маҡсаты – тарихты һаҡлау, йәш патриоттар тәрбиәләү. Ойошманың етәксеһе – Ирина Антонова. Ойошманың 35 йыллығы айҡанлы Өфөлә «Башҡортостан пионерҙары дуҫтарын йыя» төбәк-ара фестивален үткәреүе лә уның ниндәй масштаблы хәрәкәт икәнен иҫбатлай. Был ҙур сарала республикабыҙ әүҙемселәренән тыш Рәсәйҙең 14 төбәгенән – Түбәнге Новгород, Һамар, Свердлов, Ырымбур, Пенза, Киров, Ульянов өлкәләренән, Татарстан, Удмурт, Сыуаш, Мари Эл, Мордовия республикаларынан, Пермь крайынан үҫмерҙәр һәм педагогтар, шулай уҡ Ҡаҙағстан Республикаһынан вәкилдәр ҡатнашты. Улар иң беренсе, әлбиттә, Башҡортостандың баш ҡалаһы менән танышты – Рәсәй Геройы Миңлеғәле Шайморатов комплексы, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапхана, Дуҫлыҡ монументы, Әр-Рәхим мәсете, элекке Аксаков халыҡ йорто – бар донъяла танылған Рудольф Нуриев сығыш яһай башлаған Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрын күрҙе. Милли музейҙа башҡорт солоҡ балы тарихы тураһында белделәр. Ә «Торатау» конгресс-холында Өфө балалар филармонияһының йәш артистары йыр-бейеүҙәре аша халҡыбыҙҙың бай мәҙәниәтен күрһәтте. Фестивалгә килгән һәр кем төрлө сараларға – «түңәрәк өҫтәл»дәргә, семинарҙарға, оҫталыҡ дәрестәренә йәлеп ителде. Өлкәндәр нисек балалар ойошмаларын әүҙемләштереү тураһында кәңәшләшһә, уҡыусылар федераль кимәлдәге спикерҙар менән осрашты, уларҙың лекцияларын тыңлап ҡына ҡалманы, үҙҙәре лә әүҙем ҡатнашты, киләсәге хаҡында уйланды, хыялланды, пландар ҡорҙо, һығымталар яһаны. Педагогия фәндәре докторы, профессор, йәмәғәт эшмәкәре Сергей Тетерский балалар өсөн үткәргән «Хыялланыусы. Тәнҡитләүсе. Реалист» уйыны әңгәмәләшеү формаһында барҙы. Тәүҙә балалар ойошмаһын популярлаштырыу өсөн нимә эшләргә кәрәк, тигән һорауға яуап эҙләнеләр. Шунан нисек мәктәпте яратырға, нисек киләсәккә ышанырға тигән темаларға һөйләштеләр. Профессор үткәргән лекция барыһына ла оҡшағандыр. Һуңынан балалар балалар ойошмаһына күберәк ағзалар йәлеп итеү өсөн нимә эшләргә кәрәк тигән һорауға яуап бирҙе. – Күберәк конкурстар ойошторорға. – Балаларға ойошма һәм уның ағзаһы булыуҙың йоғонтоһо тураһында аңлатырға. – Интернет ресурстарҙы файҙаланырға, ҡыҙыҡлы акциялар, конкурстар ойошторорға һәм еңеүселәргә матур бүләктәр булдырырға. – «Башҡортостан пионерҙары» ойошторған ошо фестиваль кеүек сараларҙы йышыраҡ ойошторорға! Иглиндағы Данис Тикеев исемендәге 4-се мәктәптең йәш шайморатовсылары ла килгәйне сараға. – Бындай ҙур байрамда ҡатнашыу, төрлө төбәктәрҙән килгән уҡыусылар менән аралашыу, Рәсәй кимәлендәге спикерҙарҙың лекцияларын тыңлау балалар өсөн файҙалы, фәһемле булды. Киләсәктә ярҙамы тейәсәк, әлбиттә, – ти директор урынбаҫары Илназ Әмир улы Таһиров. Ысынлап та, «Башҡортостан пионерҙары» Беренселәр хәрәкәте төбәк ойошмаһы һәм «Балалыҡ навигаторы» федераль проектының ресурс үҙәктәре ҡатнашлығында бик матур фестиваль үткәрҙе. Унан һәр кем онотолмаҫ тәьҫораттар, киләсәккә матур пландар менән ҡайтҡандыр. Автор һәм ""Бәйләнештә"" селтәренән алынған фотолар.",«Башҡортостан пионерҙары» дуҫтарын йыйҙы,Донъя,3836,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-16/bash-ortostan-pioner-ary-du-taryn-yyy-y-4390081,2025-09-16T13:46:00+00:00
"Илон Маск ширкәте башлыгы Илон Маск экипаж белән Айга һәм Марска очу өчен галәм корабынтәкъдим итте. Беренче сынаулар алдагы айларда узачак. Маск сүзләренчә, корабны күп тапкыр кулланып булачак. Башта ул 20 километр чамасы биеклеккә күтәреләчәк, галәмдә бер-ике ай үткәрәчәк, шуннан соң иргә әйләнеп кайтачак. Илон Маск планнарына күрә, экипажлы кораб Марска 2025 елда ук китәргә мөмкин. Аппарат йөзгә кадәр кеше һәм 150 тонна йөк күчерә алачак, шуңа күрә Айда һәм Марста шәһәрләр төзелергә мөмкин, диелә компаниясе твиттерында. Элегрәк хәбәр ителгәнчә, бу галәм корабының беренче юлчысы миллиардер һәм сәнгать коллекционеры Юсак Маэдзавабулачак. Ул беренче галәм туристы сыйфатында әлеге корабта Айны әйләнеп чыгачак.",Илон Маск Айга һәм Марска очачак корабын күрсәтте,Яңылыҡтар,718,https://www.azatliq.org/a/30189839.html,2019-09-29T14:35:56+00:00
"Кеше организмына тәүлегенә 50 мг-нан артыҡ  алюмин эләгеүе зарарлы. Ул хәтерҙе насарайта, нерв системаһын зарарлай, яман шеш сирҙәрен килтереп сығара.",Ни өсөн алюмин зарарлы?,Яңылыҡтар,150,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/ni-s-n-alyumin-zararly-4505887,2025-12-13T18:00:00+00:00
"- Әсәй, һин мине яратаһыңмы? - Әлбиттә, яратам. - Ә ниңә шулай тип миңә әйтмәйһең? - Һүҙ менән ишеттереүҙәме ни эш? - Эйе, һин һәр ваҡыт шулай тип әйтеп тор. - Ҡыҙым менән ошондай һөйләшеү булды яңыраҡ, - тине бер ханым. - Инде ҙурайып бөткәс, университеттың курсында уҡый бит инде, ҡосағыма һыйынып, иркәләнеп, яраттырып сығып китте. Үҫкәс тә, бәләкәй саҡтағы һымаҡ, һөйөүгә мохтаждыр тип уйламай инем. Был һөйләшеү миңә унан бер нисә көн алда ғына булған ваҡиғаны хәтерләтте. Бер көндө редакцияға элекке йәш хәбәрселәребеҙҙең береһе килеп инде. Мәктәптә уҡыған йылдарынан һуңғы тормошо хаҡында һөйләне. Ҡырҡты үткән ҡатын үҙ ғүмерендә әсеһен дә, сөсөһөн дә байтаҡ татып өлгөргән. Үҙе бер китаплыҡ яҙмыш. Һуңынан, аптыратып, былай тине: - Ә, беләһегеҙме, ни өсөн минең тормошом шулай килеп сыҡты? - Яуабымды ла көтмәй, артабан дауам итте. - Сөнки мине атайым менән әсәйем яратманы. Аптыраулы ҡарашым уны ғәжәпләндермәне. - Мине генә түгел, бөтәбеҙҙе лә. Өсөбөҙҙөң дә тормошо килеп сыҡманы. Атайым менән әсәйемде иң беренсе сиратта матди байлыҡ ҡыҙыҡһындырҙы. Мин улар теләгән һөнәрҙе һайланым. Шунан атайым янына килдем дә ҡурҡа-ҡурҡа һүҙ башланым: ""Хәҙер үҙем теләгән һөнәрҙе үҙләштерергә рөхсәт итегеҙ инде, бик тә бейеүсе булғым килә"", - тинем. Утын түмәрҙәре янында торған атайым бер киҫәүҙе ҡулына тотто ла бар көсөнә ергә һуҡты: ""Ботоңдо һуғып һындырам! "" Яуабы шул булды. Аяғыма саҡ теймәй ҡалған киҫәү шул көндө минең киләсәгемде селпәрәмә килтерҙе. Бейеүсе булмаһам да, мәҙәниәт өлкәһендә эшләй торған һөнәргә уҡып сыҡтым барыбер. Тик тормошомдан уңманым. Ике тапҡыр кейәүгә сыҡтым. Йәшәп булманы. Сит илгә киттем. Унда бәхетемде таптым. Әммә үтә ҡыҫҡа булды ул бәхет тигәндәре. Яратҡан кешем менән биш йыл ғына йәшәп ҡалдым, көтмәгәндә яҡты донъянан китеп барҙы. Эй ҡыйын. Сит илдә бер үҙем. Яңы йылда ултырам диңгеҙ буйында. Һағындырған. Бөтәһен дә байрам менән ҡотлап сыҡтым. Атайым менән әсәйемә лә шылтыраттым. Төнгө өсөнсө яртылар тирәһе ине. Оҙаҡ алманылар, йоҡларға ятҡан булғандар, күрәһең. Ниһайәт, атайымдың тауышы ишетелде. Байрам менән ҡотланым да: ""Атай, бер нәмә һораһам, үтәйһеңме? "" - тинем. Аҡса һорай тип ҡурҡтымы икән, өндәшмәй торҙо. Һорауымды ҡабатлағас, ризалашты. ""Ҡыҙым, мин һине яратам, тип әйт әле, атай! "" - тинем. Үҙемдең күҙемдән йәштәр субырлап аға. Атайым мин әйткән һүҙҙәрҙе ҡабатланы. ""Ә хәҙер әсәйемде саҡыр әле, зинһар"", - тинем. Ул да йоҡлағандыр, ахыры. Бер аҙҙан тауышы ишетелде. Уны ла байрам менән ҡотланым да: ""Әсәй, һинән бер нәмә һораһам, үтәйһеңме? "" - тинем. Ул да аптырап китте. Шунан: ""Әйт һуң. "" - тине. ""Ҡыҙым, мин һине яратам, тип әйт әле, әсәй! "" - тинем. Тағы берәй нимә һорап ҡуймаһын, тигән һымаҡ ул да тиҙ генә ҡабатлай һалды. Аҙаҡтан үкереп илауым! Диңгеҙ генә белде хәлемде. .Яратыуға кеше һәр ваҡыт мохтаж. Әсә һөйөүеме ул, мөхәббәт хисеме - әҙәм балаһы үҙенең яратылыуын белеп йәшәргә тейеш. Психологтар әйтеүенсә, әсә кешегә балаһын көнөнә һигеҙ тапҡыр ҡосағына алып һөйөргә кәрәк икән. Яратылмай үҫкән бала ҡаты бәғерле була, тиҙәр, улар башҡаларға ла наҙ бүлә алмай. Яратыуҙан бала боҙолмай. Һөйөлөп үҫкәндәр бүтәндәргә лә мөхәббәтле, һөйкөмлө була. Ҡаты күңелле ата-әсәнән хатта енәйәтселәр ҙә үҫеүе ихтимал, сөнки күптәре оло тормошта бала саҡта алмаған наҙҙың үсен ҡайтара. Ата-әсә фатихаһы - ул тормоштағы бәхет нигеҙе, уңыш асҡысы. Балалар бәхетле булһын өсөн изге теләктәреңде ҡабатлап ҡына торорға кәрәк. Бәләкәстәрҙең үҙҙәренә лә дөрөҫ теләк теләргә өйрәтеү мөһим. .Журналист һөнәре миңә күп күренекле шәхестәр менән танышыу, һөйләшеү бәхете бүләк итте. Уларҙың һәр ҡайһыһы күңелеңдә ниндәйҙер яҡты эҙ ҡалдыра, фәһем бирә. Данлыҡлы артистарыбыҙҙың береһенең һөйләгәне һаман да хәтеремдә: ""Мин бәләкәй саҡта атайым менән әсәйем айырылышҡан. Әсәйем яңынан тормошҡа сыҡты. Икенсе ергә күсеп китте. Мин өләсәйем тәрбиәһендә ҡалдым. Хисле бала булғанмындыр инде, күрәһең. Гел тау башында ултырырға ярата торғайным. Таң һарыһынан менәм дә тирә-яҡҡа һоҡланам һәм киләсәктә артист булырға хыялланам. "" "". Таңда фәрештәләр ергә төшә. Шул ваҡытта теләгән теләктәр ҡабул була, сөнки фәрештәләрҙең ""Амин! "" тигән сағына тура килә"", - ти торғайны элек өлкәндәр. Кискә ҡарағанда иртә хәйерлерәк, тип әйтеүҙәре лә юҡҡа түгел. Оло эште лә кис башламайҙар, оҙон юлға ла таңдан сығалар. Теләкте лә эстән генә уйламай, ә ҡысҡырып әйтергә кәрәк. Юҡҡа ғынамы ни иң башта телгә алған егерме йәшлек ҡыҙ әсәһенән үҙен яратыуы хаҡында ҡысҡырып әйтеүен һорай. Һүҙ матдиләшә. Күренекле яҙыусы Пауло Коэльо әйтеүенсә, һүҙ Йыһанға аша һәм бөтөн көстәр, ошо фекерҙе тормошҡа ашырырға ярҙам итә башлай. Шуға бер ваҡытта ла яман һүҙҙе ҡысҡырып әйтергә ярамай. Яңыраҡ ишеткән бер ғибрәтле хәл быға тағы ла инанырға мәжбүр итте. .Тәүге балаһы тыуғас, сабыйының шул тиклем ҡулсыр, тиктормаҫ булыуынан арыған йәш әсә: ""Эй, тик ултыра торған ғына бала булһын ине ул"", - тип әйтеп ысҡындыра. Йә, Хоҙай! Алланың ""Амин! "" тигән сағына тура килә бит был һүҙҙәр. Икенсе сабыйы. ғәрип булып тыуа. Коляскала ултырып ҡына торған бала тәрбиәләргә тура килә ата-әсәгә. Инде ул сабыйҙың үлгәненә лә байтаҡ йыл үтте. Ошо хаҡта үҙенең ауыҙынан ишетеп тетрәндем. Хоҙайҙан ""һорап"" алған балаһы ғүмерлек ғазапҡа әйләнгән бит, тәүбә! Яҡындарыбыҙға ла, балаларыбыҙға ла, туғандарыбыҙға ла яҡшы һүҙҙе йәлләмәйек. Йәш саҡта яҙыусы һәм уҡытыусыбыҙ Роберт Байымов ағайҙың ""Бикле хазина"" тигән хикәйәһен уҡып, бик тетрәнгәйнем. Ғүмер буйы бергә йәшәп тә бер йылы һүҙ әйтмәгән әбейен ерләп ҡайтҡас, үҙенең асышынан аҡылдан яҙыр сиккә еткән ҡарт хәлендә ҡалмаһаҡ ине. Олоғайып бөткән балаларыбыҙҙы ла йоҡлағанда ғына түгел, ә ҡосағыбыҙға алып, тупылдатып һөйөүҙән бер кем дә тыймай ҙа баһа беҙҙе. Ундай яратыуҙың гонаһы юҡ бит. Әле телгә алып киткән миҫалдарҙың барыһы ла ысын тормоштағы кешеләр. Билдәле шәхестәр булғанға күрә уларҙың исемен атауҙы урынлы тип тапманым. Үҙем менән булған бер ваҡиғаны ла өҫтәп киткем килә. Бер ваҡыт күренекле генә ханым мине осратыу менән тәнҡит һүҙҙәрен яуҙыра башланы: ""Кеше шундай шиғыр яҙамы ни? "" ""Ниндәй шиғыр? "" - тим. ""Яратылмай йәшәү"" тигән ҡот осҡос шиғыр яҙғанһың бит. Нисә көн йоҡлай алмай йөрөйөм, уйланам да уйланам, йөрәкте айҡаның бит"", - ти был. Шулай тигәс кенә еңел һулап ҡуйҙым. Уның һүҙҙәре тәнҡит түгел, ә минең өсөн маҡтау ине. Яҙмамды ла ошо шиғыр юлдары менән тамамлағым килә. Яратылмай йәшәү - туңып ҡалған бөрө, Емештәрҙән мәхрүм бер ағас. Күкрәк тулы моңдо йөрәгеңдә бикләү, Һайрай алмаҫ өнһөҙ һандуғас. Яратылмай йәшәү - яумай үткән ямғыр, Йотом һыуға сарсап көн итеү. Һөйөлмәйсә йәшәү - бәхетһеҙҙәр икәү, Бер-береңдең йәнен кәмһетеү. Яратылмай йәшәү - мәңге күңел өшөү, Ысыҡ тамсы эҙләү буранда. Йылы ышыҡ юллап, һулышыңдан сәсәп, Өйһөҙ ғүмер итеү урамда. Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА.",ЯРАТЫЛМАЙ ЙӘШӘҮ МӘҢГЕ КҮҢЕЛ ӨШӨҮ,Йәмғиәт,6659,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-06-19/yaratylmay-y-sh-m-ge-k-el-sh-3814112,2024-06-19T00:02:00+00:00
"Өфөлә  ойошторолған  «Әйҙә, уйнарға! » фестиваленә килгән «Тыныс йоҡо, кескәйҙәр! » тапшырыуының геройы Филя  башҡортса һөйләшә башланы.","«Сәләм, Өфө! Мин – Филя! »",Донъя,136,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-07/s-l-m-f-min-filya-4268301,2025-06-07T01:45:00+00:00
"Осрашыу барышында тын юлдары йоғошло ауырыуҙарын иҫкәртеүҙең төп аспекттары ҡаралды: Вакцинацияның мөһимлеге Әңгәмә барышында ҡуҙғатылған төп мәсьәләләрҙең береһе грипҡа ҡаршы прививкаларҙың роленә ҡағылды. Уҡыусылар йыл һайын яһалған вакцинацияның әһәмиәте һәм уның киҙеү менән сирләү хәүефенең кәмеүенә һәм ауыр өҙлөгөүгә йоғонтоһо хаҡында белде. Ҡулдарҙың таҙалығы Айырыуса шәхси гигиенаны үтәүгә, бигерәк тә ҡулдарҙы дөрөҫ йыуыуға ҙур иғтибар бүленде. Балаларға ҡулдарҙы һабын, йылы һыу менән даими йыуыуҙың мөһимлеге, шулай уҡ һыуға инеү сикләнгән осраҡта антисептик гелдәр һәм салфеткалар ҡулланыу хаҡында иҫкә төшөрҙөләр. Туҡланыу рационы һәм физик әүҙемлек Организмдың иммун системаһын нығытыу өсөн баланслы туҡланыуҙың һәм даими физик күнегеүҙәрҙең мөһимлеген тикшерҙеләр. Яңы йәшелсә, емеш-еләк ашауҙың әһәмиәте һәм көн һайын һыуҙың етерлек күләмдә булыуы һыҙыҡ өҫтөнә алынды. Балалар һаулыҡ һәм һалҡын тейҙереүҙе иҫкәртеүгә ҡағылышлы һорауҙарын бирә алды. Алынған мәғлүмәт балаларға үҙҙәренең һәм тирә-йүндәгеләрҙең һаулығын һаҡлауға ярҙам итәсәк.",Фельдшер уҡыусылар менән профилактик әңгәмә үткәрҙе,Сәләмәтлек,1058,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-11-19/feldsher-u-yusylar-men-n-profilaktik-g-m-tk-r-e-4473684,2025-11-19T15:45:00+00:00
"— Һәр кешегә яҡын һәм ҡәҙерле ижад әҫәре була. Минең өсөн был һәр саҡ Фидан Ғафаров башҡарған «Ҡышҡы романс» йыры булды. Бала саҡта радионан Фидан Ғафаровтың йырҙары ишетелеп ҡалһа, әсәйем һәр саҡ уның тауышын көсәйтергә ҡуша ине. Фидан Сафа улы һәр саҡ тормошобоҙҙа булды. Бөгөн шәхсән минең һәм бөтә республика өсөн ауыр юғалтыу. Фидан Сафа улы китеп барҙы. Бөйөк кеше — Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы. Мәңге хәтерҙә һаҡланыр, — тип яҙҙы Радий Хәбиров. Театр сәхнәһендә Ә. Атнабаевтың «Мөхәббәт тураһында йыр» драмаһында Илһам, У. Шекспирҙың «Ромео һәм Джульетта» трагедияһында (Ш. М. Мортазина ҡуйылышы) Ромео ролдәре менән сығыш яһай башлаз. Ф. Ғафаров репертуары төрлө жанрлы драма әҫәрҙәрендәге киң темаларға ҡағылған 100-ҙән ашыу ролде үҙ эсенә ала. Талантының тәбиғилеге, лирик хисле булыуы, күңел кисерештәрен нескә асып биреү һәләте менән актёр башҡаларҙан айырылып тора. Моңло тауышы тамашасыны әсир итә. 1991 йылда ул «Фидан Ғафаров театры»н ойоштора.2020 йылдың мартында башҡорт театр сәхнәһе һәм эстрада йондоҙо, популяр актёр һәм лирик йырҙар башҡарыусы Фидан Ғафаровҡа «Өфө ҡалаһының почётлы гражданы» исеме бирелде. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Бәхил бул, бөйөк артист!",Яңылыҡтар,1830,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-27/b-hil-bul-b-y-k-artist-4215232,2025-04-27T17:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Анталиягә очарга тиеш булган. Хәзерге вакытта очкычка ни кадәр зарар килүенә бәя бирелә. Юлчылар башка очкыч көтә, аларга эчемлек һәм ризыклар биреләчәк. Казан һава аланында тартып барган вакытта очкыч эткеч машинага (толкач) килеп бәрелгән. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. ""Аэрофлот"" һава ширкәтенең очкычы 794 рейсы белән Анталиягә очып китәргә тиеш булган. Хәзер очыш резервтагы очкыч белән башкарылачак. ""Көтеп торган вакытка юлчыларны аэровокзал бинасына урнаштырдылар, аларга Русия Федераль авиация кагыйдәләренә һәм һава ширкәте стандартларына ярашлы хезмәт күрсәтелә. Ризык һәм эчемлекләр бирү оештырылды"", дигәннәр басмага Казан һава аланында. Хәзерге вакытта ни кадәр зарар килүенә бәя бирелә. Урынга Татар транспорт прокуроры һәм тикшерү-оператив төркеме киләчәк. Тикшерү уздырылачак диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан һава аланында эткеч машина белән очкыч бәрелешкән,Яңылыҡтар,957,https://www.azatliq.org/a/kazan-hava-alaninda-etkech-mashina-ochkichka-kilep-barelgan/33023280.html,2024-07-05T14:52:59+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАзатлык ачык чыганаклардан 3026 үлемне табып раслый алды. Татарстанда бу сан 2740 ка иткән. Башкортстаннан Украина сугышына китеп һәлак булган хәрбиләр саны 3 меңнән артып китте. 2022 елның 24 февраль иртәсендә Русия Украинага бәреп керде. Азатлык сугышның беренче көненнән башлап Русиянең Украинага каршы сугышында һәлак булган Татарстан һәм Башкортстан кешеләрен берисемлеккәтеркәп бара. Мәгълүмат рәсми хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдән, башка чыганаклардан туплана. Украина сугышындагы үлемнәр саны белән Башкортстан Русия буйлап — беренче, Татарстан дүртенче урындабара. Сугышка үзе теләп киткәннәрнең үлеме ягыннан Башкортстан абсолют ""рекорд"" тота, ә Татарстан — икенче. ""Медиазона"" мөхәррире, Русия ягыннан үлгән хәрбиләр исемлеген ыю белән шөгыльләнгән Дмитрий Трещанинсүзләренчә, хәзерге ""тенденция"" – үлемнәрнең Башкортстаннан һәм Татарстаннан бик күп булуы, ул моны ""иррациональ"" һәм аңларга кыен булган нәрсә дип атый. — Фаразлавымча, биредә административ басым нык кулланыла, кешеләрне ""ихтыяри-мәбүри"" ибәрәләр. Башкортстанның ерак районнарыннан, авыллардан кешеләр күп. Ләкин мин моны дәлилли алмыйм, бу вазгыятьне аңлау омтылышы гына. Үлемнәр турында хәбәрләр агымын тикшергәндә, бу бик яхшы күренә: берсе артыннан берсе Башкортстан һәм Татарстан кешеләренең некрологлары бара. Сугыш башында Дагыстаннан үлемнәр күп күзгә ташлана иде, хәзер исә гел татар-башкорт исемнәре, Маратлар да, Марсельләр. Нәрсә бу, аңламыйбыз, бу ике республикадан ""канлы ясак"" түләттерәләр, диярсең, — ди журналист. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстаннан Украина сугышына китеп һәлак булган хәрбиләр саны 3 меңнән арткан,Яңылыҡтар,1668,https://www.azatliq.org/a/bashkortstannan-ukraina-sugishina-kitep-halak-bulgan-harbilar-sani-3-mengnan-artip-kitte/33135881.html,2024-09-26T12:12:39+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл юлчылар исерек иде, тупас сөйләштеләр, ә аннан соң түләү ысулын алыштырдылар: карта белән түлисе урынга акча белән түләү юлын сайладылар, дип сөйләгән. Мәскәүдә такси йөртүче Украинага каршы сугышта катнашкан өч хәрбине машинадан төшереп калдырган. Русия тикшерү комитеты нәфрәт, дошманлык, кеше абруен төшерү турында инаять эше ачкан. Таксичының исеме -Аипбек Латыйпов, ул Кыргызстаннан. Аның машина йөртү таныклыгын Кремльне хуплаучы агентлыгычыгарды. Ул юлчылар исерек иде, тупас сөйләштеләр, ә аннан соң түләү ысулын алыштырдылар: карта белән түлисе урынга акча белән түләү юлын сайладылар, ә безгә 100 чакрымлап юл үтәргә кирәк иде, дип сөйләгән. Латипов түләмәсләр дип сагаеп, юлны дәвам итүдән баш тарткан һәм машинасын башка такси чакырып була торган урынга туктаткан. Тик Украинадагы сугышта булып кайткан хәрбиләр таксичыны кыйный һәм төрткәли башлаган. Аларның берсе ""Монда без баш. Синең эшең - безне илтеп кую"", дигән. Низаг барганда алар ""Крокус Сити Холл""дагы терактны да телгә алганнар, бу һөүмдә Таикстан ватандашларын гаепләгәннәр. ""Без сугышабыз, ә кешеләр монда килеп акча эшли һәм гаепсезләрне үтерә дип әйттеләр"", дип сөйләгән Латыйпов. Такси йөртүче үзен якындагы урманга алып китмәкче булуларын әйтә. Ул ярдәм сорап юлга йөгереп чыккан, тик беркем туктамаган, башка таксичылар гына килеп коткарган. Шулай ук ул полициягә шалтраткан, тик аларның килүеннән соңрак баш тарткан. Латыйпов эшләгән автопаркның хуасы бу хәлдән соң аның белән килешүне өзгән диелә. Русия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкининаять эшен тикшерү, булган хәлләрне ачыклау барышы турында хисап сораган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугыштан кайткан хәрбине төшереп калдырган такси йөртүчене эшеннән куганнар,Яңылыҡтар,1767,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishtan-kaytkan-harbine-tosherep-kaldirgan-taksi-yortuchene-eshennan-kugannar-/32978876.html,2024-06-04T16:46:57+03:00
"Шиһабетдин Мәрәни исемендәге Тарих институты галимнәре моңа кадәр Казандагы икетеллелекне өйрәнгән булса, күптән түгел республика күләмендә дә шундый ук социологик тикшеренүгә нәтиә ясалды. Галимнәр Татарстанның Әлмәт, Чаллы, Яшел Үзән, Норлат, Алабуга, Буа, Чистай шәһәрләрендәге тел вазгыятен өйрәнгән. Азатлык бу хакта Тарих институты галимәсе, социология фәннәре кандидаты Гөлнара Габдрахманова белән сөйләште. – Гөлнара ханым, социологлар Казанның тел ""ландшафтын"" тикшереп элмә такталарда татар теле кулланышының биш процент кына тәшкил итүен ачыклады. Бу да ике дәүләт телен бергә кулланган очракта гына әле. Республика буенча хәлләр шулай ук утырып еларлыкмы? Галимә Гөлнара Габдрахманова– Республиканың иде зур һәм кечкенә шәһәре сайланды. Казанда кулланган ысулны дәвам иттек, ягъни шәһәрнең зур урамы һәм үзәктән ерак булган тагын бер урам сайланды. Шәһәрләрнең зурлыгы төрлечә, кайдадыр урамнар саны күбрәк, кайдадыр кимрәк, шуңа күрә нәтиәләр дә төрлерәк. Мәсәлән, Буада өч урам тикшерелде, ә Чаллы зур шәһәр булганга, иде урамны алдык, Әлмәттә – биш урамны. Нәтиәдә телгә кагылышлы 12 меңләп элмә, реклам, мәгълүмат такталарының, кәгазьдәге игъланнарның рәсемнәре тупланды һәм ентекләп өйрәнелде. Шрифтларның зурлыгына да, кайсы телнең беренче килүенә, кайсының икенче булуына да игътибар иттек. Шәһәрләр арасында телләрнең хәле бик аерылмый. Ике дәүләт телен дә бертигез кулланучылар саны 3-8 процент кына булып чыкты. Азмы-күпме икетеллелек Әлмәттә, Буада яхшырак, әмма икетелле элмә такталарның сигез процентны тәшкил итүе мактанырлык күренеш түгел. Бу – кечкенә сан. Безнең тикшерү нәтиәсе шундыйрак: Татарстан шәһәрләрендә визуаль мәгълүмат тәкъдим ителүдә татар теленең өлеше 6 процент тәшкил итә, инглиз телендә – 15 процент, урыс телендә – 90 процент. Хәтта инглиз теле дә татарчадан күбрәк кулланыла. Бу саннар татар теленең ни дәрәәдә дәүләт теле булуын күрсәтә. – Саф татар телендә язылган элмә такталар очрадымы? – Кызганыч, берән-сәрән генә очрады. Буа зур шәһәр түгел, татар теллеләр күп, әмма саф татар теле юк. Татарча гына язылган элмә такталар, игъланнар, рекламнар Казанда күбрәк тә булып чыкты әле. Урам исемнәренең тәремәсендә буталчыклык күп. Чаллының үзәк урамнарында, гомумән, бер телдә – урысча гына язылган элмә такталарның исемнәрен очраттык. Казанда, хаталы булса да, барыбер урам исемнәре ике телдә, хәтта латин имласын кулланып та языла. Әмма Чаллыда хәлләр хөртирәк булып чыкты. – Сез тикшергән шәһәрләрнең урамнарында дәүләт, хосусый оешмаларның да элмә такталары очраган. Кайсылары икетеллелектә ""намуслырак"" булып чыкты? – Республика хакимияте оешмаларының, муниципаль бюджет оешмаларының икетеллелеккә азмы-күпме игътибары бар дип әйтеп була. Алар тарафыннан ике телне куллану 18 процентка итә. Федераль оешмаларда бу күрсәткеч – 13 процент. Ә хосусый оешмаларның ике телдә язулары 3 процент кына тәшкил итә. Әмма ул 18 процентка карап Татарстанның Телләр турындагы кануны үтәлә дип әйтергә тел әйләнми. Мәсәлән, ЮХИДИ бинасындагы элмә такталарда мәгълүмат зур итеп урысча языла, ә эш вакыты ике телдә, әмма татарчасы кечкенә итеп тәкъдим ителә. Язылганмы? Язылган! Шуның белән вәссәлам принцибы белән эш ителә. Элмә такталарга күз салсаң, телгә кемнең нинди карашы булуы ачык күренә. – Икетеллеләккә дәүләт кешеләре күз йома, аларга бу кычытмаган ирне кашу булып тоела, аптырыйсы түгел, билгеле күренеш. Әмма кешеләрнең дә бу мәсьәләгә исе китми булып чыгамы? – Юк, мондый нәтиә белән килешмим. Кешеләргә балалар бакчаларында, мәктәпләрдә татар теле укытыламы, юкмы, укытучлар итәрлекме, алар нинди укыту әсбапларын куллана, квалификацияләре нинди булулары белән кызыксына. Тик моның белән генә тукталмыйлар. Кешеләр өчен телләрнең кулланышы чынбарлыкта ничек бара, тирә-якта ул чагыламы-юкмы икәне дә мөһим. Визуаль яктан икетеллелек тә күзгә бәрелеп торырга тиеш, дигән фикердә булучылар бар. Һәм алар шактый. Бу хакта муниципалитет органнарга юлланган хатлар да, Халык контроле порталына калдырылган мөрәәгатьләр дә сөйли. Түрәләрдән Ник татарча юк? дип таләп итәләр, отпискалар булса, килешмиләр. Халык битарафлыкка чумды дип әйтеп булмый. Безнең галимнәр тарафыннан интернет та айкап чыгылды, кешеләрдә ни өчен татарлар күпләп яшәгән районнарның рәсми сәхифәләре урыс телендә ачыла, ник мәгълүмат бер телдә генә языла дигән мәсьәләләр турында фикер алышалар. Кешеләр телнең кулланышы турында уйлана, аның тирә-як мохиттә чагылышы булырга тиеш дип саный. Һәм бу урынлы дәгъвалар. – Дәгъвалар күп, әмма бу проблемнарга әһәмият бирүче дәүләт органнары бик сирәк. Галимнәрнең сүзенә бәлки ышанырлар. – Кешеләр тарафыннан телгә карата игътибарны арттыру, түрәләрне моңа күндерү, аларны бу өлкәдә тәрбияләү дулкыны Казаннан башланды. Монда яшьләр бик актив һәм телгә кагылышлы бар нәрсәне дә алар күз уңыда тота. Казанның дәүләт телләрен тормышка ашыру комиссиясе бар. Алар мине үз утырышына чакырды, ягъни алар галимнәрнең сүзенә колак салырга тырыша. Сүз уңаеннан, Казан башкарма комтеты тарафынанн эшмәкәрләр өчен ике телдә 60 төрле элмә такталарының үрнәкләре эшләнгән, алар аны куллана ала. Эшмәкәрләр бәлки татарча язарга каршы да түгелдер, әмма татарча белми, дөрес язылышы ничек булырга тиеш дип кемгә мөрәәгать итәргә дә белми. Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият, сәнгать институты, КФУ бар, әмма кешеләр аларның андый хәзмәт күрсәтүләрен белми. Мәгълүмат юк. Татарстан хөкүмәтенең Әлмәттәге күчмә утырышы вакытында да безнең тикшерү саннары тикшерелде. Кечкенерәк шәһәрләрдә итимагый оешмалар әллә ни актив түгел, алар күренми. Муниципалитет түрәләре белән тел ландшафты мәсьәләсе турында аралашканда алар эшмкәрләр белән эшлибез, әмма алар татарча да язудан баш тарталар, бездә аларны күндерергә механизмнар юк дип зарланалар. Ягъни алар кызыксына, әмма кулларында корал юк. Белмәгәч, бу темага кагылмаска тырышалар. Әмма бу – ялгышлык. Казан мэры урынбасары Дамир Фәттахов икетеллелек комиссиясе утырышында телне кулланмаучы эшмәкәрләрне канун нигезендә авапка тарту мөмкинлеге карала дип белдерде. Механизмнарны эзлиләр. Тик мин моны дөрес юл дип санамыйм. Иң дөрес юлны татар яшьләре оешмалары тапты. Алар иренмичә аерым эшмәкәрләргә хат язалар, аңлаталар. Татар яшьләре ике телне бертигез кулланган үрнәкле оешмаларны халык алдында бүләкли, ә бер дәүләт теле генә өстенлек иткән оешмаларга антипремия бирүне оештыралар. Менә монда дәүләт көчен дә кушарга кирәк иде, эш нәтиәләрек булачак. – Бусы белән килешәм, әмма дәүләт, бәлки, итдирәк механизмнар табарга тиештер? – Ике дәүләт телен дә кулланырга мотивация бирүче механизмнар юк. Әмма федераль, республика кануннары ике телне дә кулланырга мөмкинлек бирә, бернинди дә киртә юк. 1990 нчы елларда бу өлкәдә шундый актив эш алып барылды: документлар башкарылды, итештерүчеләр үз продукциясе турында мәгълүматны ике телдә язарга тиеш дигән норматив документлар ясалган, тышлыкларда нинди милли бизәкләр булырга мөмкинлегенә кадәр уйланылган. Әмма берара бу эш тукталган, игътибар башкага юнәлдерелгән. Хакимият бу мөмкинлекне кулдан ычкындырды, шул сәбәле тел ландашафты та шундый фәкыйрь кыяфәттә. Кабатлап әйтәм: телгә мәбүр итү катлаулырак, хәзерге вазгыятьтә кызыктыру эше башкарылырга тиеш. авапка тарту, штраф салулар кертелсә, бу тискәре караш тудырырга мөмкин. Дәүләт оешмаларын мәбүр итеп була, ә эшмәкәрлекне ничек дилбегәгә аласы? Аларга болай да икътисади кризис вакытында авыр. Хакимият камсыламасын, ә телнең дәрәәсен күтәреп, кешеләрнең телгә игътибарын арттырсын, кызыктырсын иде. Ике телне кулланучылар арасында конкурслар оештырылса, акчалата премия бирелсә, грантлар уйнатылса һәм бу ачыктан-ачык Карагыз, ике телле элмә такталар ничек заманча, креатив ясалган! дип макталса, кызыгырлар дип уйлыйм. Татарстанда күпчелек татар телен язма рәвештә куллана белми, әмма урысларның да, башка халыкларның да татар теленә карашы бик лояль.","""Хакимият камчыламасын, ә телгә кызыксыну уятсын""",Татарстан,7766,https://www.azatliq.org/a/28164172.html,2016-12-09T04:49:49+00:00
"– Тыуған яҡҡа Уҡытыусылар көнөндә ҡайтыу икеләтә шатлыҡлы. Ауылға килеп етеү менән туп-тура өйгә түгел, ә мәктәпкә барҙым. Хеҙмәттәштәремә, уҡыусыларыма сюрприз яһағым килде, – ти Физрук позывнойлы яугир. Яугир ҡайтҡас, мәктәп шау-гөр килгән: барыһы ла уны ҡосаҡлап ҡалырға теләгән, берәүҙәр шатланған, икенселәр күҙ йәштәрен һөрткән. Йәш физкультура уҡытыусыһын бик һағынғандар, һөйләйһе һүҙҙәре йыйылып киткән. Үҙе ҡасандыр етәкселек иткән һигеҙенселәре лә ҙурайған, инде унынсыла уҡыйҙар. – Мәктәпкә ингәс, бер ҡайҙа ла бармағанмын, элеккесә эшкә килгәнмен һымаҡ тойолоп китте. Өлөшләтә мобилизация буйынса саҡырылғас, тиҙ генә әйләнеп ҡайтырбыҙ, тип уйлағайным, тик ике йыл да үткән. Йәһәтерәк ҡайтып, яратҡан эшем менән шөғөлләнге, ғаилә ҡорғо килә. Балаларға ла: Тыныс тормоштоң ҡәҙерен белегеҙ, тырышып уҡығыҙ, эш боҙоп йөрөмәгеҙ, тип әйттем, – тине Физрук. Илнур Вәлиевкә – 29 йәш. Әбйәлил районы егете ул. Мәктәптән һуң колледжға уҡырға барған һәм студент сағында уҡ бер йыл армияла хеҙмәт итеп ҡайтҡан. Артабан яҙмышын Гусев ауылындағы мәктәп менән бәйләргә ҡарар иткән. Өйҙә Илнур Фәнил улын атай-әсәһе, туғандары һағынып көтә. Отпускыға ҡайтыуына әсәһе, ғәҙәттәгесә, улының иң яратҡан ризығын – мантыны бешереп ҡуйған. Иртәгәһенә өләсәһе барлыҡ туған-тыумасаны саҡырып, яугир ейәненә инселәп салдырған ҡорбан ашы менән һыйлаған. – Тылда тормош ҡайнай, әйтерһең, илдә атыш та, ҡырылыш та юҡ. Тыныслыҡ ныҡ һағындырған, күңелгә шундай рәхәт, – тине Әбйәлил батыры. Фото авторы Гөлзиә Исҡаҡова ""Башҡортостан"" гәзитенән",Физрук позывнойлы уҡытыусы-яугир ялға ҡайтҡанында коллегаларына сюрприз эшләй,Яңылыҡтар,1526,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-06/fizruk-pozyvnoyly-u-ytyusy-yaugir-yal-a-ayt-anynda-kollegalaryna-syurpriz-eshl-y-3957466,2024-10-06T23:17:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБылтыр Башкортстанда шәһәр мэрлары 260 мең сумга якын хезмәт хакы алган. Бу шәһәр хакимиятләрендәге гади хезмәткәрләргә бирелә торган хезмәт хакыннан 3,2 тапкырга күбрәк: түбәнрәк вазифада эшләүче түрәләр аена уртача 81,9 мең сум акча ала. Бу хакта Башкортстан Корылтаеның дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты утырышында ""Башкортстан республикасы муниципаль берәмлекләре шурасы"" ассоциациясе идарәсе рәисе Рөстәм Газизовәйтте, дип иткерә""РБК"". Башкортстан районнары башлыклары аена 192,1 мең сум ала. Аларның кул астында эшләүчеләргә 3,9 тапкырга азрак - 49,6 мең сум хезмәт хакы түләнә. Авыл ирлеге башлыклары исә аена уртача 69,6 мең сум алып эшли диелә. Рөстәм Газизов сүзләренчә, муниципаль хезмәткәрләрнең хезмәт хаклары хезмәт базарында ""көдәшлеккә сәләтле түгел"" һәм шуңа күрә ирле үзидарә оешмаларында хезмәткәрләр еш алышынып тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2022 елда Башкортстанда шәһәр мэрлары аена 260 меңләп сум акча алып эшләгән,Яңылыҡтар,967,https://www.azatliq.org/a/32707814.html,2023-11-30T06:44:12+00:00
«Айыҡ ауыл республика конкурсында ҡатнашыусы Хәйбулла районының Федоровка ауылында көн һайын тиерлек береһенән-береһе үҙенсәлеклерәк төрлө саралар ойошторола.,Федоровкала - фермерҙар уҙышы!,Йәмғиәт,158,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-21/fedorovkala-fermer-ar-u-yshy-4131257,2025-02-21T11:19:35+00:00
"фикерләрЕкатеринбурның Үзәк бүлге хәрби мәхкәмәсе Уфада яшәгән 18 яшьлек кызга террорчы эшчәнлекне тормышка ашырырга чакыру, террорчылыкны аклау һәм террорчы оешма эшчәнлегендә катнашу белән бәйле хөкем карары чыгарганБу хакта Федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Башкортстандагы идарәсе матбугат хезмәте хәбәр итә. Куәт оешмалары вәкилләре белешмәләренә күрә, кыз социаль челтәрләрдә һәм мессенджерларда күпләп үтерүләр кылырга кирәклеген аклаган һәм ""Колумбайн"" тыелган хәрәкәтенең эшчәнлегендә катнашырга чакырган. Эш материалларына күрә, кыз элекке сыйныфташларын нәфрәт иткән һәм мәктәпкә корал белән һөүм итү планын әзерләгән. Ул элегрәк Русиядә белем бирү оешмаларына кораллы һөүм ясаган кешеләрдән үрнәк алган диелә. Тугызынчы сыйныфны бетергәннән соң кыз укуын дәвам итмәгән. Тентү вакытында аерым алганда аның шәхси көндәлеген тартып алганнар, ул анда нәфрәт итә торган кешеләренең исемнәрен һәм һөүм белән бәйле ниятләрен язган диелә. Кызны 5,5 елга тәрбия колониясенә хөкем иткәннәр. Хөкем карары көченә кергән. Узган атнада Брянскида сигезенче сыйныфта укучы кыз мәктәптә атыш оештырды һәм үзенә дәкул салды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мәхкәмә Уфадан 18 яшьлек кызны террорчылыкны аклау эше нигезендә 5,5 елга ирегеннән мәхрүм иткән",Яңылыҡтар,1216,https://www.azatliq.org/a/32729154.html,2023-12-13T14:30:56+00:00
"Уфимский Межвузовский кампус посетили 37 школьников из Запорожской области. Ребята находятся в Уфе в рамках проекта «Университетские смены», реализуемого Минпросвещения и Минобрнауки РФ совместно с «Движением Первых». В Башкортостане их принимает Башкирский государственный педагогический университет им. М. Акмуллы, резидент Межвузовского кампуса Уфы. Школьники познакомились с макетом Межвузовского студенческого кампуса Евразийского НОЦ, который строится при поддержке национального проекта «Молодежь и дети», побывали в научных лаборатория и центрах, а также посетили Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». – Это уже третья «Университетская смена», которую принимает БГПУ им. М. Акмуллы за лето. Мы стараемся выстроить программу так, чтобы ребята не только отдохнули, но и обогатились новыми знаниями. На прошлой неделе они познакомились с прошлым нашего региона в Евразийском музее кочевых цивилизаций и Национальном музее Башкортостана, сегодня заглянули в будущее нашей республики в Межвузовском кампусе. Надеемся, что наша смена поможет старшеклассникам сделать правильный выбор будущей профессии; может быть, кто-то из них даже выберет уфимский вуз для поступления, – отмечает руководитель смены, заместитель директора технопарка Акмуллинского университета Эльвира Шаймухаметова. Юрий Кордий приехал в Уфу из Мелитополя. «Университетская смена» в Уфе – уже четвертая, в которой он принимает участие. До этого Юра побывал в Грозном, Москве и Архангельске. – В Уфе на меня произвела впечатление архитектура. Еще было очень интересно побывать в музеях, узнать о том, что здесь было в прошлом. Вообще мне нравится бывать в разных городах России, узнавать о них что-то новое, – рассказал он. В честь Дня географа, отмечаемого в России 18 августа, в этот день с участниками «Университетской смены» встретился журналист, руководитель медиа-группы Башкирского отделения Русского географического общества Рустам Сиразетдинов. Он рассказал школьникам о деятельности РГО и своих многочисленных экспедициях. А специалисты Башкирского филиала Управления  лесного хозяйства Минобороны РФ организовали для школьников увлекательное занятие по пожарной безопасности, познакомили их с техникой и средствами пожарной защиты. «Университетская смена» в БГПУ им. М. Акмуллы продлится до 20 августа. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В уфимском Межвузовском кампусе побывали школьники из Запорожья,Йәмғиәт,3898,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-19/v-ufimskom-mezhvuzovskom-kampuse-pobyvali-shkolniki-iz-zaporozhya-4354105,2025-08-19T14:40:00+00:00
"Ендәр, тигәс, билдәле яҙыусы Миләүшә Ҡаһарманованың «Әсебар» хикәйәһе иҫкә төшә. Автор барыһын да шул тиклем тәбиғи итеп һүрәтләй. Ышанмаҫ ерҙән ышандырып ҡуя. Әҫәрҙәге ваҡиғалар Бөрйән районындағы «Әсебар» тәбиғәт заказнигында бара. Ҡаланан тыуған ауылына ҡайтып барған студент ҡыҙ юл ыңғайында Әсебар яланындағы көтөүселәр йортона һуғыла. Барып инһә, барыһы ла хас та уның бала сағындағы кеүек – көтөүселәр торлағын йылытҡан, ашарға бешергән. Ҡыҙ, йорттағылар берәй ҡайҙа сыҡҡандыр тип, ошонда йылынып, бер аҙ сәй эсеп ала һәм юлын артабан дауам итә. Тыуған йортона ҡайтып еткәс, яҡындары уға утарҙа бер кемдең дә ҡуна ятып, мал көтмәүе, өй мейесенең күптән һүтелеүен, был урынға ендәр эйәләшеүе тураһында хәбәр итә. Ололар ҙа был тирәлә ен юлының үтеүен дәлилләй. Мәҫәлән, Мәһәҙей ауылынан 69 йәшлек Солтан Хәсәнов «Таң» гәзите журналистарына ошоларҙы һөйләй: – Заповедникта эшләп, хаҡлы ялға сыҡтым. Шунда һаҡсы булып эшләгәндә бер сәйер хәлгә тарыным. Мәһәҙей яғынан Һарғаяға киткән ерҙә (ҡурсаулыҡ билә -мәһенә ингән сиктә) Башарт тауында охрана будкаһы бар. Шунда төнгө дежурға ҡалдым. Төн уртаһында мин ултырған өй янына геүләшеп әллә күпме кеше килде бит. Ныҡ шаулашҡас, ипләп кенә соланға сығып, тәҙрәһенән күҙ һалдым. Өйҙән алыҫтараҡ күҙҙәре генә бызлап, әллә күпме кеше баҫып тора. Икәүһе өй янына уҡ килеп еткән. «Бар, сығарығыҙ шуны», – тип бойора алыҫтағылары. Тегеләре: «Инеп булмай, эттәре бар», – ти. Ысынлап та, соланда ике көсөгөм бар ине. Фонаремде биттәренә тоҫҡайым тиһәм, арттарын ҡуялар. Ҡулға балта тотоп алғанмын. Теге бәрейҙәрҙе ҡурҡытмаҡ булып, үҙем төрлөсә ҡысҡырам. Йоҡо ҡайғыһы булманы. Таңға тиклем ыҙалаттылар ҙа, яҡтырғас, юҡҡа сыҡтылар. Кистән ҡырпаҡ ҡар яуғайны. Мине алмаштырыусы килгәс, тегенең менән төндә «кешеләр» баҫып торған ерҙе барып ҡараныҡ. Ысынлап та, ул тирә тапалып бөткән. Тик ҡайҙандыр килгән эҙ ҙә, киткән эҙ ҙә юҡ. Шул ерҙә зым-зыя юҡ булған да ҡуйғандар. Осоп киткәндәрме инде, кем белһен. Шунан һуң будкаға артыш алып килеп элдек, мулланан аят яҙҙырып алып, ишек башына ҡуйҙыҡ. Башҡаса ундай хәл ҡабатланманы. Бала саҡта атайым һөйләгән ваҡиғаларҙан ендәр барлығына ышанып үҫтем. Баймаҡ районының Хәсән һәм Йәнйегет ауылдары араһында бер шомло урын бар. Хәсәндән бер-ике саҡрым алыҫлыҡта, юлдың уң яғында бәләкәй генә һаҙға барып сығаһың. Шул урында ниңәлер кешеләр сәйер хәлгә тарый. Тиҫтә йылдар элек атайым кисләтеп ат менән ауылға ҡайтып барған. Баяғы ергә еткәс, аты туҡтаған да ҡуйған. Һаҙҙан ниндәйҙер кеше ҡысҡырған, бала илаған ауыштар ишетелә башлаған. Атын өркөтмәй генә, ары ҡыуған, барған һайын тауыш нығыраҡ көсәйә, ти. Бер мәл ҡысҡырып уйнап-көлөшкәндәре, гармун тартҡандары асыҡ ҡына ишетелә башланы, ти. Бар белгән доғаһын ҡабатлап, ҡысҡырып ебәргән икән, шау-гөр тынып ҡалған. Илла-алла менән, аты манма тиргә батып, саҡ ҡайтып еткән. Был урында күптәр ғәҙәти булмаған хәлгә осрай. Йәнйегет ауылында йәшәүсе бер ағайҙың һөйләгәндәренән: «Атайым шул урынға еткәс, аты ҡапыл өркөп китә лә өйөнә тиклем сабып алып ҡайта. Уның күҙенә бер ни ҙә күренмәй». Ошоға оҡшаш ваҡиғаны билдәле ғалимә Фирҙәүес Хисамитдиноваға Белорет районында йәшәүсе Хәйҙәр Искәндәров һөйләп ҡалдыра. Уның инаныуы буйынса, ендәрҙең хатта машиналары ла бар икән. «Миңә ун ике йәш булғандыр. Атайым ауылдан өс саҡрым ерҙә картуф ултырта торғайны. Көҙ уңышты йыйып өлгөрмәнек, ҡар яуҙы. Ҡырҡ сантиметр ҡалынлығында булғандыр. Атайым, инәйем, апайҙарым менән ҡар аҫтынан картуф алабыҙ. Төшкө сәғәт ике-өс тирәһендә көслө тауыш килә башланы. Был тауыш беҙҙән 100 – 150 метр алыҫлыҡтағы урман аша ауыл яғына үтте. Машина гөрһөлдәүе, йыр, музыка, кешеләрҙең ҡысҡырып һөйләшеүе, бәпәй илауы, балалар тауышы, ат кешнәүе, һыйыр баҡырыуы, эт өрөүе, арба шығырлауы кеүек һәр береһе айырым-асыҡ ишетелгән һанап сыҡҡыһыҙ өндәрҙән тора ине ул. Бөтәбеҙ ҙә аяғүрә баҫып тыңлап оҙаттыҡ. Атайым: «Ендәр күсенде», – тине. Ҡайтышлай юлдарҙы байҡағайныҡ, бер ниндәй ҙә эҙкүрмәнек». Фольклорҙы тәрән өйрәнгән ғалимә, ендәр ҙә кешеләр кеүек ғаилә ҡороп, бала-сағалы булып, мал-тыуар тотоп йәшәй, улар кешегә зыян итергә лә мөмкин, тип яҙа. Мәҫәлән, Белорет районының Инйәр ауылынан 3. Илһамова ендәр хаҡында бына нимә ти: «Малайыбыҙ илай ҙа илай. Инйәргә дауаханаға алып барырға булдыҡ. Электричкаға килдек, көтәбеҙ, кеше күп, ә ул һаман юҡ. Өшөнөк тә туҡталҡа эргәһендәге кешеләргә индек. Шунан аҡырып илаған бала тымып, йоҡланы ла ҡуйҙы. Электричкаға һуңланыҡ. Өйгә ҡайттыҡ. Бала иламай, тыныс ҡына көлөп тик ята. Әбей: «Күмәк кешеләр араһында аҙашып ҡалған теге ен», – ти. «Тиҙҙән ҡайта ул өйгә», – ти. Биш-алты көн тирәһе бала иламаны. Аҙаҡ тағы илай башланы. Мулла саҡырып, енде ҡыумайынса туҡтаманы. Әбей: «Ен – ҡатын-ҡыҙ затынан», – ти. Шуға ул ир баланы яратып, ҡытыҡлап, семтеп илата, үҙенсә уйната икән. Ен ҡәйнәмдеңдә ике улын илатып үлтергән. «Өй тынысһыҙ, ен быуып китте ике малайымды», – ти торғайны ул». «Өләсәйемә ун өс йәш булған. Ҡояш байығанда ул мал аҙбарына сығырға теләй. Ишекте асыуға оҙон күлдәк кейгән ялбыр ҡатын өйгә инеп, түргә уҙа. Өләсәйем һуштан яҙып йығыла, өс ай буйына башын да күтәрә алмай сирләй. Берҙән-бер көндө уның күҙенә ауырып үлгән иптәш ҡыҙының һике аҫтына инеп китеүе һәм һикене дер һелкетеүе күренә. Ошонан һуң өләсәйемдең хәле тағы ла насарая. Ата-әсәһе мулла саҡыртып, уны өшкөртөргә мәжбүр була. Шунан һуң ғына һауыға. Теге ялбыр ҡатын ен булған икән», – тип һөйләй Ә. Хәйретдинова. Фольклор материалдарында ен ҡасырыу йә ҡыуалау кеүек йолалар ҙа айырым урыналып тора. Борон, ен эйәләшкән өйҙөң дүрт мөйөшөнә мылтыҡ атып, өйгә ат индереп, артыш яндырып, ауырыуҙы өшкөрөп кенә ендәрҙе ҡыуып була, тигәндәр. Башҡорт ышаныуҙары буйынса, ен эйәләгәндә генә түгел, хатта ен ҡағылғанда, һуғылғанда ла ауырыйҙар. Ғәҙәттә, психик сир менән ауырығанда, ен һуғылып ауырый, тиҙәр. Мәләүез районының Һыртлан ауылында яҙып алынған мәғлүмәт буйынса, ен һуғылып ауырыған кешегә мулла саҡырғандар. Ул өйҙә тәүҙә сыбыртҡы шартлата башлаған. Дүрт мөйөшөнә мылтыҡтан атҡандар. Шунан өйгә ҡара кәзә бәрәстәре индерергә, ауырыуҙы иҙәнгә һалырға ҡушҡан. Ауырыу ятҡас, бәрәстәрҙе ҡыуып, өҫтөнә мендерә, уларҙан тапата икән был. Үҙе әйтмешләй, мулла шулай итеп енде ҡыуып сығара. Фалиж һуғыуҙың сәбәбендә башҡорттар ен һуғыуҙан тип иҫәпләгән. Шуға ла уны элек өшкөрөп, ҡыуып ебәрергә тырышҡандар. Ирен осоноуының сәбәбен дә халыҡ ен төкөргән аш-һыу ашап-эсеүҙән йәки ирен-морондо ен ялауҙан, тешләүҙән күргән. Учалы районының Батал ауылынан Г. Әғзәмова шуларҙы бәйән итә: «Нариман менән Мөждәбә ағай бер йылы һарынаға барған. Мөждәбә ағай сәй ҡайнатырға һыуға төшһә, һап-һары оҙон сәсле, ҙур түшле ҡыҙ ултыра, ти, һыу буйында. «Һай, был ҡыҙ нимә эшләп ултыра бында! » – тип көлгән дә ебәргән Мөждәбә ағай. Шунан теге ҡыҙ ел-дауыл булып, осоп килеп, уны ҡосаҡлаған да алған. Ә үҙе: «Нариманға әйтмә! » – ти икән. Мөждәбә ағай оҙаҡ ауырыны. Кеше араһында ултырғанда ла бисураһы килеп семтеп, көн дә бер күлдәк кейеп алып сығып йөрөгән. Үҙе шулай һөйләгән. Бисура килә лә: «Мин һине яратам», – тип әйтә, ти. Яратҡас, ашарға әпкил, тим. «Минең ҡулымдан ашаһаң, үлерһең», – ти икән теге бисура. Һуғыш башланғас, Мөждәбә ағай фронтҡа алына. Әлеге бисураһы бергә киткән тегенең. Унда ла гел килеп йөрөгән икән. Аҙаҡ нишләптер килмәй башлаған. «Бер һуғышта илап тороп ҡалды», – тип һөйләгән Мөждәбә ағай үҙе». Салауат районынан И. Зарипов яҙыуынса, ауырып ятҡан ауылдашы Нәғимулла ағай уға түбәндәгеләрҙе һөйләгән. «Жиге-ер йылғаһын сығып, ярҙан күтәрелгәйнем, ҡараһам, ун биш-егерме метр самаһы алда ике ҡатын-ҡыҙ китеп бара. Икеһе лә йәш кенә, матур итеп кейенгәндәр, ҡиәфәттәренә ҡарағанда, мәрйәләр. Уларҙы уҙып, 200 – 300 метркиттемме-юҡмы, бер көйө юртып килгән атым йығылды ла ҡуйҙы. Сананан төшөп, уны күтәрергә тырышып ҡарағайным, морононан ҡан килә башланы. Әлеге ҡыҙҙар минең менән тиңләшкәс, тегеләргә руссалап: «Атты күтәрергә ярҙам итегеҙ әле», – тинем. Улар: «Беҙ ҡандан ҡурҡабыҙ, атыңа яҡын бармайбыҙ», – тип уҙып китте. Ә үҙҙәре, ниндәй ирмәк күргәндәрҙер инде, шарҡылдап көлә. Аптырағас, атты туғарғайным, ул бер ни булмағандай ырғып килеп торҙо, морононан килгән ҡан да туҡтаны. Тиҙ генә егеп, ултырып киттем. Мәрйәләр уҙып китеүгә күп ваҡыт үтмәһә лә, алда бер кем дә күренмәне. Икенсе яҡҡа киткәндәрҙер, тиер инең, сана юлынан башҡа юл, эҙ ҙә юҡ. Шул мөғжизәгә иҫем китте, йәштәш. Әлегә тиклем юҡ-бар хөрәфәткә һис ышанмай торғайным, хәҙер ышандым инде», – тине ағай, көрһөнөп. Нәғимулла ағайҙы табиптар ҙа ҡараны, оло ағайҙар кәңәше буйынса бағымсы мәрйәләрҙе лә саҡырҙылар, ләкин файҙаһы теймәне, дүрт көн тигәндә ул яҡты донъя менән хушлашты». Ишембай районынан 19-сы быуатта йәшәгән киң билдәле Мифтахетдин әүлиәнең тормош юлын өйрәнеүселәр ошондай юлдар яҙып ҡалдыра: «Мифтахетдин биш-алты йәштәр тирәһендә урамда ғына йөрөгән еренән аҙна самаһына юғалып тора. Аҙаҡ ауыл осонда пәйҙә булып, өйҙәренә ҡайтып инә. «Ҡайҙа булдың? » – тип һорауҙарына ул: «Күмәк малайҙар, ҡыҙҙар уйнап йөрөгән ҙур йорт эсенә алып керҙеләр. Ике кис йоҡлағас, ҡабаттан ауыл осона килтереп ҡалдырҙылар», – тиеүҙән башҡаны һөйләй алмай. Бынан һуң ул, алмаштырылған кеүек, белемгә, уҡыуға тартыла башлай. Тиҙ арала уҡырға, яҙырға өйрәнеп, иҙән уртаһында үҙалдына лыбырлап китап уҡып ултырырға әүәҫләнеп китә. Шуға ла уға үҫмер сағында «Ен алыштырған Мостаҡ» тигән ҡушаматтатағалар». Бөгөн параллель донъя, ен-бәрейҙәр һәм шайтандар кеүек төшөнсәләргә шул тиклем күнегеп бөткәнбеҙ, хатта ҡайһы саҡ уларға әһәмиәт тә бирмәйбеҙ. Күрәһең, боронғолар тәбиғәткә, тыуған төйәгенә яҡын булған, улар донъяла ниҙәр барын белеп, тойоп йәшәгән, тимәк, уйланаһы урын барҙыр. Уйылдан Ваһап улы Исхаҡов 1882 йылда Дәүләкән районының Мерәҫ ауылында тыуған. 1904 – 1905 йылғы рус-япон һуғышында ҡатнаша, унан яраланып ҡайтҡандан һуң, Ауырғазы районының Төрөмбәт ауылы мәсетендә дин эштәрен алып бара, мәзин булып тора. 1937 йылда ҡулға алынып, «халыҡ дошманы» тигән мөһөр менән атыуға хөкөм ителә. Ҡатыны Ҡунаҡбикә алты бала менән Төрөмбәт ауылында яңғыҙы тороп ҡала. Мираҫ ЙӘНГИЛДИН",Ендәр хаҡында риүәйәттәр,Аңлатма,9905,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-09/end-r-ha-ynda-ri-y-tt-r-4271307,2025-06-09T18:00:00+00:00
"Айрат ДилмөхәммәтовфикерләрБашкортстан активисты һәм итимагый эшлеклесе Айрат Дилмөхәммәтовны Байкаль аръягы краендагы колониядән алып киткәннәр. Аны кайда алып барулары билгеле түгел. Бу хакта ""Аспекты""га Дилмөхәммәтовның туганнарысөйләгән. Айрат Дилмөхәммәтов 2021 елның августыннан Байкал аръягы краенда, Чита шәһәренең 5 нче кырыс тәртипле төзәтү колониясендә утыра иде. Сентябрь башында Дилмөхәммәтовны аерым тәртипле колониягә күчерү карары чыгуы турындабилгеле булды. Карар 3 августта ук чыккан булган. Башкорт активистын аерым тәртипле колониягә күчерүне үзе утыра торган 5 нче төзәтү колониясе сораган диелде. ""Әлегә аны кая күчерәселәре билгеле түгел, бу сентябрь ахырында булырга мөмкин. Русиядә аерым тәртипле берничә колония бар. Шул исәптән, Краснояр краеның Минусинск шәһәрендәге һәм Владимир өлкәсендәге начар даны чыккан колонияләр дә. Аларда тоту шартлары иң кырысы"", дип искәртте ""Аспекты"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тугыз елга хөкем ителгән башкорт активисты Айрат Дилмөхәммәтовны Байкал аръягы колониясеннән алып киткәннәр,Яңылыҡтар,1007,https://www.azatliq.org/a/32602495.html,2023-09-21T07:06:42+00:00
Мәктәп уҡыусылары иғтибарына! А. С. Пушкиндың тыуыуына 225 йыл тулыу айҡанлы Пушкинды данлап Бөтә Рәсәй акцияһы үтә. Тулыраҡ бында: .3,Мәктәп уҡыусылары иғтибарына!,Яңылыҡтар,134,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/m-kt-p-u-yusylary-i-tibaryna-3945641,2024-09-26T10:18:00+00:00
"В связи с созданием Министерством обороны войск беспилотных систем, десятки молодых добровольцев из республики готовы применить свои компетенции для достижения Победы. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Технологии для победы,Махсус хәрби операция,290,https://uchbash.com/articles/care/2026-01-30/tehnologii-dlya-pobedy-4558742,2026-01-30T23:14:00+00:00
"Хуш еҫле әремде йыйып, быяла банкаға тығыҙлап тултырырға ла өҫтөнә көнбағыш майы ҡойорға. Артабан бәләкәй кәстрүлгә һыу һалып, шунда банканы ултыртып, талғын утта ике сәғәт ҡайнатып алырға кәрәк. Шуныһы мөһим: был ваҡыт үткәс, һүндереп, шунда һыуынғансы ултырһын. Һуңынан инде майҙы һөҙөп алырға була. Бына бик шифалы май әҙер ҙә. Кис ауыртҡан-һыҙлаған урындарға һеңгәнсе ыуып ятһаң шифаһы ҙур. Берҙән, арыған-талсыҡҡан аяҡ-ҡулға массаж булһа, икенсенән, ауыртыу баҫылып ҡалыр. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Быуын һыҙлағандан - әрем майы!,Сәләмәтлек,1150,https://henek.info/articles/----+-+/2025-06-03/byuyn-y-la-andan-rem-mayy-4263181,2025-06-03T17:25:00+00:00
"Танылган режиссер Гай Ричидан чираттагы зәвыклы триллер. Төп рольне Джейсон Стэйтембашкара. Кино тәнкыйтьчеләре бу фильмда Гай Ричиның стиле шактый үзгәрүен, итдиләнә баруын билгели. Фильм 2004 елда төшерелгән ""Инкассатор"" француз киносының ирекле ремейкы булып тора. Төп герой – Эйч, тышкы яктан тыныч кеше булып күренсә дә, аның эчендә гаделлек уты яна. Ул инкассатор ширкәтенә эшкә урнашып, Лос-Анджелесны тетрәткән зур талауларның башкаручыларын табарга тели. Аның тирәсендә булган бөтен кеше – шик астында, һәм гаеплеләр аның ярсуын күрәчәк. Кемгә карарга? Гай Ричи стилен яратучыларга. Питер исемле кечкенә ләкин шук куян маараларының дәвамы. Беатрис, Томас һәм куяннар, ниһаять, уртак тел таба, һәм шәһәр читендә тыныч һәм матур тормыш итә башлый. Тик Питерга гына бу ошамый, аның шук күңеле мааралар таләп итә, ул зур шәһәргә юл тота. Питер гаиләсе аның артыннан кузгала. Фильм элекке атмосфераны дәвам итә, язгы айда карарлык иңел кино булып тәкъдим ителә. Төп рольләрне элеккечә Донал Глисонбелән Роуз Бирнбашкара, куян Питерны Джеймс Кордентавышландыра. Кемгә карарга? Гаилә белән карар өчен игелекле фильм. Танылган хоррор-франшизаны яңадан төшереп карау тырышлыгы. Көтмәгәндә, мондый тәкъдим белән комедияләрдә уйнаучы Крис Рокчыккан, фильм идеясен ул уйлап тапкан, төп рольне дә ул башкарган. Фильмда шулай ук Сэмюэл Джексонуйный. Кино үзәгендә – Нью-Йорк полициясе хезмәткәре Изекиль Бэнкс. Гомере буе ул танылган атасы шәүләсеннән чыгарга омтыла. Бер көнне Бэнкска һәм аның хезмәттәшенә серле үтерүләр сериясен өйрәнергә кушалар. Бу үтерүләр Конструктор инаятьләрен нык хәтерләтә. Шулай итеп полиция вәкилләре дәһшәтле уенда катнаша башлый, иңелү очрагында аларны үлем көтә. Кемгә карарга? ""Пычкы"" (""Пила"") фильмнары анатарларына. Иң танылган һәм иң кыйбат кино франшизаларының берсе булган ""Форсаж""ның чираттагы, тугызынчы өлеше. Яңа фильмны моңарчы инде дүрт өлешне төшергән Джастин Линкуйган. Сүз уңаеннан, Русиядә кино прокатка 20 май көнне чыгачак, бу АКШ белән чагыштырганда бер ай иртәрәк булып чыга. Төп герой Доминик Торетто Летти улы Брайан белән тыныч тормыш алып бара, тик алар яңа куркынычның якын булуын белә. Элекке такымга янә бергә ыелып, дөньяны яулап алырга омтылган инаятьчегә каршы чыгарга туры киләчәк. Төп проблем – инаятьченең Доминикның кардәше булуында. Кемгә карарга? Элекке Форсаж фильмын яратып караучыларга. Муми-тролльләр турында балачак әкиятен хәтерлисезме? Майда аны язган фин язучысы Туве Янссонтурында биографик фильм чыгачак. Кино Финляндия белән Швециядә төшерелгән. Һелсинки, 1945 ел. Яшь рәссам Туве Янссон иади һәм социаль ирек атмосферасына чумган. Иади эшчәнлегендә ул беренче урынга рәсем сәнгатен куйган, тик ул бомбалардан качкан сыену урыннарында балаларга сөйләгән хикәяләр үз тормышы белән яши башлый. Муми-тролльләр мааралары турында әкиятләр язучыга халыкара танылу һәм финанс бәйсезлек китерә. Кемгә карарга? Туве Янссон анатарларына. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга да онытмагыз!",Киноханә: май аенда нәрсә карарга?,Мәҙәниәт,3150,https://www.azatliq.org/a/31242562.html,2021-05-08T21:09:00+00:00
"Һөүмнән соң Тәһран урамнарыфикерләрИзраил вакыты белән якынча сәгать төнге өчләр тирәсендә Израил Тәһранга һава һөүмнәре башлады. Израил рәсмиләре сүзләренчә, чараның максаты Иранның атом програмын юк итү. АКШ бу чарада катнашмый. газетасы Израил хөкүмәтендәге чыганакларга таянып, һава һөүмнәре Иранның атом програмы һәм шулай ук ерак арага оча торган ракетлар ясау програмнары өчен мөһим корылмаларга ясалган дип хәбәр итә. Аерым алганда Тәһран, Тәбриз, Кирмәншах, Исфахан һәм Нетенз шәһәрләрендәге корылмаларга һөүм ителгән. Нетензда Иранның төп уран баету корылмасы урнашкан. Тәһранда һәм аның якын тирәсендә кимендә алты хәрби ныгытмага һәм Иран югары хәрби итәкчелеге яшәгән ике торак комплекска һөүм ителгән. Иран дәүләт мәгълүмат чаралары хәбәр итүенчә, һава һөүмнәрендә Ислам инкыйлабы сакчылар корпусы башлыгы генерал Хөсәин Сәламиһәлак булган. Израил премьер-министры Бинамьин Нетаньяһу видео мөрәәгатендә Иранның атом програмын ""Израилнең исән калуына турыдан-туры янау"" дип атады. Аның сүзләренчә, Нетенздагы уран баету корылмасы һәм Иранның әйдәп баручы атом өлкәсендәге галимнәре һөүмнәрнең төп максаты булып тора. Нетаньяһу сүзләренчә, чара ""никадәр кирәк шул кадәр дәвам итәчәк"". АКШ Дәүләт сәркатибе Марко Рубиобелдерүенчә, Израил Вашингтонны үз-үзен саклау чарасы булуы турында алдан кисәткән. Һава һөүмнәре башланыр алдыннан берничә сәгать элек АКШ президенты Доналд Трампбу һөүм Иранның атом проблемын дипломатик юл белән чишү мөмкинлеген зур ихтимал белән юк итәчәк дип кисәтте. Израилдә Ираннан авап һөүмнәре ихтималына махсус чаралар игълан ителде. Израил саклану армиясе хәбәр итүенчә, Иранда берничә атом бомбасы ясарга итәрлек күләмдә баетылган уран бар һәм аларны берничә көн эчендә итештереп була. Русиядә",Израил Иранга һөүм башлады,Яңылыҡтар,1734,https://www.azatliq.org/a/33441762.html,2025-06-13T05:39:49+00:00
"Республика инженерлыҡ лицей-интернатында  «Әсәй шатлығы» тигән фотоконкурс үткәрелде. Ул Әсәләр көнөнә арналды. Фотоконкурс ғаиләләрҙе нығытыу, балаларҙа әсәйҙәренә һөйөү һәм рәхмәт тойғолары тәрбиәләү маҡсатын ҡуйҙы. Ғаилә ҡиммәттәрен баһаларға, ғаиләлә йылылыҡ  һәм ҡот һаҡлаусы әсәйҙәрҙең ҡәҙерен белергә өйрәтеү мөһим. Беренсе урынды Ҡарағоловтарҙың һәм Багаевтарҙың фотоһүрәттәре яуланы.",РИЛИ-ҙағы фотоконкурс Әсә көнөнә бағышланды,Яңылыҡтар,392,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-27/rili-a-y-fotokonkurs-s-k-n-n-ba-yshlandy-4484032,2025-11-27T13:41:00+00:00
"Бөгөн Башҡортостандың халыҡ шағиры, Рәсәй әҙәбиәтенең классигы, башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, журналист булараҡ тәүге эшен ул ваҡыттағы ""Пионер"", хәҙерге ""Аманат"" журналы мөхәрририәтендә башлаған Мостафа Сафа улы Кәримовтың - Мостай Кәримдең тыуыуына 105 йыл тулды. Бөйөк әҙиптең тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған ""Аманат"" журналында донъя күргән мәҡәләне тәҡдим итәбеҙ.",Мостай Кәримдең тыуыуына - 105 йыл!,Тарих,370,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2024-10-20/mostay-k-rimde-tyuyuyna-105-yyl-3975131,2024-10-20T09:10:00+00:00
Бөтә Рәсәй «Еңеүҙең мираҫтары» акцияһына Баймаҡ районы Аҡморон мәктәбе уҡыусылары ла ҡушылған.,Аҡморондар акцияға ҡушылған,Еңеү,94,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-10/a-morondar-aktsiya-a-ushyl-an-4229517,2025-05-10T14:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмә ирнең ""Русия кораллы көчләренә йөкләнгән чараларда катнашуын"" һәм яралануын йомшартучы хәл дип тапкан. Хөкем карарында әйтелгәнчә, Кузьмин моңарчы да хөкем ителгән булган, тик Украинадагы сугышта булгач Путин карары белән ярлыкау алган.2024 елның апрелендә Бөгелмәдәге мәхкәмә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчысы - 41 яшьлек Александр Кузьминны ""үтерү"" маддәсе нигезендә (инаять кодексының 105 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип тапкан һәм аны 8 елга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. Бу хакта ""Вёрстка""иткерә. Эш материалларыннан күренгәнчә, елның кышында (төгәл көне билгеле түгел) Кузьмин ""Вагнер"" тамгасы тегелгән хәрби киемдә үзенең дус кызы янына бер авылга барган, әмма кыз аны өенә кертмәгән. Шуннан соң Кузьмин көрәк алып тәрәзәне ваткан һәм дус кызы аны өйгә кертергә ризалашкан, дип ышандыра тикшерү. Кузьмин үзе сөйләвенчә, алар ачуланыша башлаганнар, чөнки иргә бер таныш хатын-кызы шалтраткан да, бу иптәш кызын көнләштергән. Эш материалларында әйтелгәнчә, ир аңа кимендә 19 тапкыр йодрыгы белән суккан, ау пычагы белән битен, муенын, күкрәген кискәләгән. Өйдән чыгып киткән чакта иптәш кызын ""туңмасын өчен"" халат белән каплаган диелә. Икенче көнне иртән бу өйгә кабат килгән, тик иптәш кызының үлүен аңлаган, такси чакыртып кире Бөгелмәгә киткән, диелә. Экспертиза ачыклавынча, бу хатын өшеп үлгән. Өй утын белән ылытыла торган булган, тик тәрәзә ватык булганга мич бик тиз суынган. Мәхкәмә ирнең ""Русия кораллы көчләренә йөкләнгән чараларда катнашуын"" һәм яралануын йомшартучы хәл дип тапкан. Хөкем карарында әйтелгәнчә, Кузьмин моңарчы да хөкем ителгән булган, тик Украинадагы сугышта булгач Путин карары белән ярлыкау алган. Мәхкәмәдәге шаһитләр әйтүенчә, Кузьмин кеше үтергәне өчен хөкем ителгән булган һәм сугышта катнашканчыга кадәр соңгы ун елын төрмәдә утырган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстандагы мәхкәмә төрмәдән ""Вагнер"" белән сугышка киткән ирне кабат кеше үтергәне өчен сигез елга хөкем иткән",Яңылыҡтар,1955,https://www.azatliq.org/a/tatarstandagi-mahkama-tormadan-vagner-belan-sugishka-kitkan-irne-kabat-keshe-utergane-ochen-sigez-elga-hokem-itkan-/32978641.html,2024-06-04T13:41:05+03:00
"Изге Болгар ыены. Архив фотосыфикерләрТатарстан мөфтие Камил Сәмигуллинмөселманнарны 19 май көнне Болгарда үтәчәк ""Изге Болгар"" ыенына чакырды. Бу хакта ул үзенең Т-каналындаязды. Быел ыенда өч гаиләгә хага юллама уйнатачаклар. Юллама отарга теләүчеләр ыенга ирле-хатынлы килергә тиеш. Татарстан мөселманнары диния нәзарәтенең матбугат хезмәте ""Бу чара мөселман әмәгатьчелеге игътибарын гаилә кыйммәтләренә юнәлтергә, аларны популярлаштырырга, мөселманнарда киләчәктә гаилә кору һәм ир-хатыннарда үзара ылы мөнәсәбәтләрне ныгыту теләген көчәйтергә мөмкинлек бирәчәк"", дип яза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мөфтие республикада яшәүчеләрне Изге Болгар ыенына чакырды,Яңылыҡтар,674,https://www.azatliq.org/a/32950114.html,2024-05-16T13:05:42+00:00
"Таң һарыһы әле беленмәгән, Төтөн һуҙа ауыл мейесе. Ҡатын - ҡыҙҙарыбыҙ! Һеҙ булғанға Йылы, нурлы һәр саҡ өй эсе. Табындарҙа - ҡомалаҡлы икмәк, Тәмле самауырҙың сәйҙәре; Ҡышын ҡулдар бер аҙ бушап торһа, Алһыҙ - ялһыҙ үтә йәйҙәре. Эшегеҙҙе һеҙҙең һанап тормам, Кем ауылда үҫкән - таныштыр; Ауыл ҡатынының ҡулы ете, Ауыл ҡатындары тырыштар. Ҡала ҡатындары үпкәләмәҫ, Һеҙҙе данлар башҡа шағирҙар; Ауыл ҡатындары! Һеҙҙең өсөн Бөгөнгө көн йырҙар, шиғырҙар.",15 октябрь - Халыҡ-ара ауыл ҡатын-ҡыҙҙары көнө,Яңылыҡтар,449,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-15/15-oktyabr-haly-ara-auyl-atyn-y-ary-k-n-3967769,2024-10-15T11:13:00+00:00
"Өй эйәһе инде. Ҡайһы бер эйәләр тыныс була, бәғзеләрен йомшартып торор кәрәк. Һинеке һуңғыһы рәтенә инә инде. Һин Өй эйәһе өсөн махсус матур һауыт һатып ал. Төнгөлөккә унда һөт ҡой, ҡайһы саҡта кәнфит һал да: Эйәм, һине хөрмәт итәм, яратам, йортобоҙ ҙа, бар ризыҡ-ниғмәтебеҙ ҙә уртаҡ, -тип әйт, -тине. Әлбиттә, миңә уның һөйләгәндәре әкиәт булып тойолдо. Тик үҙегеҙ беләһегеҙ, аптыраған өйрәк арты менән һыуға сума, ти. Иремде көлдөрә-ҡыуандыра хеҙмәттәшем әйткәнен тулыһынса үтәнем. Ышанаһығыҙмы-юҡмы, ошонан һуң йортобоҙ тынсып ҡалды. Төнөн рәхәтләнеп йоҡлайым, шылт иткән тауыш та юҡ. Күрәһең, беҙҙең Өй эйәһенең холҡо үҙенсәлеклелер инде. Башдонъя",Өй эйәһе,Йәмғиәт,651,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-01/y-ey-e-3870485,2024-08-01T21:22:00+00:00
"Телефондары — торлаҡ-коммуналь хеҙмәт квитанцияларында, ГИС ЖКХ сайтында йәки подъезд таҡталарында. Хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре: 1. Йорттар буйынан йөрөмәгеҙ. Бигерәк тә тротуар таҫма менән сикләнгән, «Боҙ емерелеп төшөүе ихтимал» тигән яҙма эленгән булһа, ә ерҙә боҙбармаҡ ярсыҡтары йә ҡар өйөмдәре ятһа. 2. Ҡыйыҡ яғынан сәйер тауыш ишетелһә — туҡтамағыҙ һәм өҫкә ҡарамағыҙ. Йорт козырегы аҫтына диуарға һырынығыҙ. Балаларҙы иҫкәртегеҙ, был уларҙың ғүмерен һәм һаулығын һаҡларға ярҙам итер.",Һаҡ булығыҙ: ҡыйыҡтарҙа ҡар һәм боҙ!,Яңылыҡтар,486,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/a-buly-y-yyy-tar-a-ar-m-bo-4530130,2026-01-06T18:00:00+00:00
"Урманлы-яланлы райондарҙың береһендә йөрөйбөҙ. Мәктәп интернатына урынлаштыҡ та ауыл буйлап тормош өйрәнергә сығып киттек. Ә кискеһен усаҡ янында йә аулаҡ берәй бүлмәлә ни күргәндәребеҙ хаҡында уртаҡлашабыҙ, кәңәштәр әйтәбеҙ. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, бындай эҫе, матур көндә, ғәҙәттә, ауыл кешеләрен тотоуы ла еңел түгел. Күбеһе эштә, йә бесәндә, йә йылға буйында. Һәм ундай осраҡта кеше бик ихласланып китеп үҙ ғәмен, күңелен асып та бармай. Оҙағыраҡ һөйләшеп, тел асҡыстары менән әҙерәк мыйыҡ сылатып алғанда, ниндәйҙер уртаҡ фекергә килгәндә, уртаҡ таныштарҙы тапҡанда ғына, кеше һине үҙ донъяһына алып инә. Ә былай, етәксебеҙ Зиннур ағай әйтмешләй, бухта-барахта ғына ҡул ҡыҫышыу, берәй тарих һөйләп ебәрмәҫһегеҙме, тип ярты сәғәтлек бер-береңдән арҡан тартышыу, киреһенсә, яһалмалыҡҡа алып килә. Шулай ҙалыр. Мин уны урам буйында осраттым. Көн үҙәгендә ат етәкләп китеп бара ине ул. Көн ни тиклем эҫе булһа ла, ҡалын трико кейгәйне, өҫтөндә – пинжәк. Ә уның яғаһында – ромбик, значок. Миндә лә бар ул, университетты тамамлағанда биргәйнеләр, йәнәһе лә, юғары белемле икәнеңде белдергән бер тамға. Ҡулында – сыбыртҡы. Алға эйелеп алған да, бар донъяһын онотоп, яй ғына атлауын белә. Артынан, ҡойроғон һелкеп, бер туҡтауһыҙ башын сайҡап, алаша эйәргән. Нисектер улар икеһе бер-береһен шул тиклем тулыландырған кеүек ине. Йүгәндән ҡулын алһа, ат унһыҙ атламаҫ, ә уның янында ат булмаһа, был бер ҡарасҡы төҫөн алыр кеүек ине миңә. Фотоаппарат аҫып, ҡулыма еңелсә сумкамды тотҡан мин – яҙыусы ишараты – уларҙы ике урам сатында көтөп алдым. – Арыу әле. Сырамытҡандаймын да, юҡ та кеүек. Әллә тиливизырҙа күрҙемме шул үҙеңде? – тип йылмайҙы ҡарт. Йөҙөндәге йыйырсыҡтары улаҡтарына тулған тир ҡояшта шаярып балҡып китә. Күпте күргән, ниндәй төҫтә икәнен бик аңғарып та булмаған сепрәк кепкаһы менән оҙаҡ итеп маңлайын, битен, шунан муйынын һөртөп алды. Йыйырсыҡлы бите хәҙер ниңәлер таушалған китап тышын хәтерләтте. – Нишләп ат етәкләп йөрөйһөң, абзый? – тинем. Бабай тип әйтһәм, килештермәүе лә бар. – Йөк өҫтөндә, йомшаҡта йөрөр сағың түгелме? – Алтын эҙләйһегеҙме ни? – Шаянға оҡшай үҙе. Тик күҙҙәрендә бик осҡон юҡ. Арығанға оҡшаған. Ауыҙынан әҙерәк егеттәрский еҫ тә килгән кеүек. – Эйе, халыҡ хәтеренән, күңеленән алтынын да, баҡырын да эҙләйбеҙ. Шунда берәй төрлө ҡыҙыҡ ҡына тарих һөйләмәҫһегеҙме, тип туҡтатҡайным да үҙегеҙҙе. Танышайыҡ әле. – Исемемде әйттем. Был миңә оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо. Алашаһы ла күҙен аҡайтып ҡарағандай тойолдо. Һәм, шуныһы ҡыҙыҡ, икеһенең ҡарашында ла бер һағыш төҫөн төҫмөрләп ҡалғандай булдым. Һуңынан тәүге тәьҫоратымдың улай уҡ дөрөҫ түгеллегенә ышандым. Бабай шуҡ ҡына, йор һүҙле генә булып сыҡты. – Тыуғандан алып алтмыш ете йыл инде Буранғол тип өндәшәләр былай, – тигән булды. – Тарих тиһеңме? – Маңлайына бармағын төртөп алды ла. – Компьютер нөктәһенә дөрөҫ кенә төртһәң, берәй нимә иҫкә төшөргә лә мөмкин ул. Туҡтап тор, хәҙер. Артыҡ йыраҡ китмә, нәчәлствы менән һөйләшеп алам, ана, утлай тор шунда, – тип үҙе атын сиҙәмгә ебәрҙе. Тышаманы ла. Йүгәнен башы аша ырғытты ла, еңелсә муйынына бәйләп ҡуйҙы. Тегенең башын, муйынын һыйпап алды. – Һеҙҙең яҡта ла ҡоролоҡмо шул? Үлән көйрәп янды ла ҡуйҙы, бесән юҡ быйыл. Күрше хужалыҡтан өс күбә алдым әле. Ҡыйбат, шулай ҙа, ике һарыҡҡа ни, ҡыш сығырға етә. – Малайҙыҡы ине. Миңә ҡалды. Аҡһаҡ булһа ла, көслө, тыңлаусан мал… Бер серҙәш шунда. Ул үҙенә кәрәк аҙыҡты еткерә ул. – Һарыҡ наҙан бит ул. Уға әҙерләмәй булмай. Ат аҡыллы. Ул үҙенә еткерә. Шулай бит, Буржуй. – Тағы аты яғына күҙ һирпеп алды. Исеме хәтәр икән. – Өйҙә ике һарыҡ бар, плюс ҡарсыҡ инде. Ҡышҡыһын 4-5-кә әйләнә. – Һарыҡ хаҡы тип, ас тотоп булмай йән эйәһен. Һәйбәт кенә ҡасһа, бәрәкәте булһа, игеҙәк бәрәс тә биреп ҡуя. Тормош бит ул. Арлы-бирле танышыу булды. Улай уҡ бухта-барахта түгел шикелле. Улы, ҡатыны, ике һарығы, бер алашаһы бар икәнен белдем. Ат йәнле икәне аңлашылды. Хәҙер яйлап эшкә күскәндә лә булалыр. – Башлайыҡ. Берәй тарихты иҫкә төшөрмәйекме? – алдыма блокнот менән ручка сығарып ҡуйҙым. Бабайым етдиләнеп киткәндәй булды. Тағы ла баяғы сепрәк баш кейеме маңлайын, бит-муйынын һөртөп-һыйпап сыҡты. – Була ул. Тарих күп тә, тик… бына береһе лә иҫкә төшмәй ҙә ҡуя. Кисә балалар, ейәндәр менән, ҡайтты, ҡоҙалар ҙа һуғылғайны. Оҙағыраҡ ултырып ташланылармы шул. Мин тегенең шулай ҙа тел төбөн ныҡлы аңлап етә алмайым. Ҡоҙаһына ҡағылышлы берәй тарих һөйләмәксеме? Шулай ҙа: Әйҙә һуң, – ти Буранғол абзыҡайым. Шәп егет булып сыҡты был. Бер-беребеҙгә ҡараштыҡ та, икәүләшеп, устарҙы ышҡып-ышҡып тә-әк, тәк-тәк… тип ҡуйҙыҡ. Шунан бер аҙ тын ғына ултырғас, яңы танышым телгә килде. – Иҫкә төштө. Бая уҡ икәүләшеп тотонмай… Тә-әк. Улдарым тураһында һөйләрмен тигәйнем, ярай, башҡаһын. Был хәл теге быуаттың баштарында бына ошо беҙҙең яҡтарҙа, йәғни ҡатайҙарҙа булған. – Аңлашылды. Был тарих үткән быуат баштарында, тимәк, 1900 йылдарҙа булған, тип яҙып ҡуям, – тип блокнотыма теркәгән булдым. Бының мөһим эш икәнен Буранғол абзый алдан уҡ аңлаһын, йәнәһе. – Эйе, эйе, 1900 йылдың көҙөндә, бәлки, йәйендәлер, булған был тарих, тип яҙ, – тине лә тағы туҡтап ҡалды. – Тик ниндәй тарих ине әле ул? – Эйе, тәк-тәгеңде шулай ҡабатлап тор. Иҫкә һәйбәт төшөрә. Иҫкә генә, әлбиттә, – тамаҡ ҡырып алған була. – Эйе, бер абзый таҡта бысҡан. Беләһеңдер инде, элек таҡта бысыу бик ауыр эш булған. Пилорамалар юҡ бит инде, электр ҙа нема. Эре, йыуан бүрәнәне өҫкә ат менән тартып мендерәләр. – Борон нисек аталғандыр. Һәндерә тип яҙ, әйҙә. – Ат бышҡырған тауышҡа иғтибар итеп тә өлгөрә үҙе. – Тәмлеме үлән, урам уртаһында саңлы инде, аша, малҡай, аша, мин хәҙер… Ошондай, – ул ҡоласын киң йәйеп күрһәтә, – оҙон, эре тешле арҡыры бысҡы менән берәү – өҫтән, берәү аҫтан тороп тартып быса. Бүрәнәне оҙонлай бысып ҡара, ҡара тирең сыға. Осона барып сыҡҡансы йәнең сыға. Бына һиңә таҡта. Шул таҡталарҙы берәү Орскиға, Ырымбур яғы була инде, алыҫ араға һатырға китә. Һе, өс-дүрт тәүлек барырға кәрәк. Ылау менән инде, йәнәһе лә, ялан яғында был тауар үтер, тип уйлай. – Йүнсел тип, донъя көтәм, балалар үҫтерәм тип. Беҙ ҙә ике малай үҫтерҙек тә. Тик тауар үтмәй. Йонсоп барып баҙарҙа бер көн, ике көн тора был. Йөктө кире алып ҡайтып булмай ҙаһа, аптырап 12 ҡарбузға алыштырып ҡайта. – Тыңлап ҡына ултыр, 12 икән 12. Йылда ла 12 ай. Бер ҙә 13 түгел. Нишләп икәнен тарих өндәшмәй. Тимә-әк, 12 ҡарбузға алыша. Ҡайтып, ят ризыҡ менән бар ауыл халҡын хайран итәм хәҙер, тигән был. – Ниндәй ҡарбуз, ул саҡта бәрәңге лә ят ризыҡ әле. Артабан киттек. Юлбаҫарҙар юлына сыҡмаған, бүреләр осрамаған. Ҡайтып килә торғас, абзыйҙың башына шәп уй килә: ҡарбузды Биләриткә алып барып һатайым да, уныһы беҙҙән 70 саҡрым, һәм… – Тынып ҡалды. Атына ҡарап алды. Ниһайәт, бөттө шикелле. Тик бабай нимә әйтергә теләне икән? Бер йөк таҡтаны урау юлдар аша ике кәзә бәрәсенә алыштырған – шунан? – Эй, бисәһе, балалары һөйөнгән, ҡарбуз ашағандай булғандар. Хәҙер инде йәшәйәсәкбеҙ, дебет, һөт, ит була, тигән хужа ла. Тик…Бабай моңһоу күҙҙәре менән миңә оҙаҡ ҡарап торҙо. Юҡҡа бушҡа ғына тәк-тәк тип әйттерҙем. Башы ауырта бит инде, йүгереп кенә магазинға барып килһәм дә булған. Бигерәк моңһоу һәм һағышлы ине ҡарашы, ауырыйҙыр. – Шул, көҙөн буй еткереп килгән ике кәзәне бүре ашай ҙа ҡуя. Тормош был! Ярай, хуш! – тине лә алашаһы яғына ыңғайланы. Ул китте, үҙе – алдан, артынан аҡһаҡ алашаһы эйәрҙе. Көй көйләнеме, әллә атына ниҙер һөйләндеме – ҡолағыма оҙаҡ ҡына тауышы салынып торғандай булды. Кискеһен мәктәп интернатына йыйылдыҡ. Ашап-эсеп алғас, йоҡлар алдынан көндө нисек үткәреүебеҙ, кемдәр менән осрашыуыбыҙ, ниндәй тарихтар ишетеүебеҙ тураһында үҙ-ара һөйләшәбеҙ. Етәксебеҙ Зиннур ағай һәм уның янында ошо беҙ төшкән ауылдан мотлаҡ бер вәкил була. – Һин кем менән осраштың? – тип һораны был ауылдың китапханасыһы Зәлифә апай. Бында беҙҙе ашатыусы ла, урынлаштырыусы ла ул ине. – Фамилияһын белмәйем. Буранғол ағайың, тине. Ҡыҙыҡ әңгәмәсе, тик аңлауы ауыр. – тип башлауым булды, бүлдерҙе китапханасы. – Уның аҡылы зәғиф. Тиле. Шуға аңламағанһыңдыр. Еңгәй менән ике ул үҫтерҙеләр. Береһе тәүге Чечен һуғышынан цинк табутта ҡайтты. Икенсеһе ике йыл элек яҙғыһын күрше Хәмит ауылынан кәсептән ҡайтып килгәндә бүре өйөрөнә осраған. Аты ҡайтҡан, үҙен. йыртылып, теткеләнеп бөткән кейеменән генә таный алдылар. Ағай тарихтан уҡытты, хәҙер бик яңылыша. Көн буйы урам буйлап аты менән һөйләшеп тик йөрөй. Һиңә нимәләр һөйләгән булды һуң? «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ТОРМОШ. БУХТА-БАРАХТА (хикәйә),Хикәйә,8933,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-18/tormosh-buhta-barahta-hik-y-4352507,2025-08-18T13:45:00+00:00
"""Барыбер"" такымы уенчыларының гафу үтенү видеосыннан кадрфикерләрБашкорт Шаяннар һәм тапкырлар клубы (ШТК) ачык лигасының ""Барыбер"" такымы уенчылары ""Атай"" шоколадыннан шаяртканнан соң гафу үтенгән видео чыгарды. Видеоны кичә, 12 март көнне үзенең ВКонтактедагы сәхифәсендә Башкортстан Корылтае депутаты, Рәми Гарипов исемендәге 1 нче гимназиянең (такым уенчылары шушында белем ала-ред) мөдире Илнур Салиховчыгарды. Алар мөрәәгатьләрендә ""чыгышыбызның кайбер урыннарында без хаклы түгел идек"", ди. ""Кеше шәхесенә күчеп, кемнедер үпкәләтергә теләмәгән идек. Мәктәптән безне кумадылар, безнең белән әңгәмә үткәрделәр, кайбер урыннарда хаксыз булуыбызны аңлаттылар. Безнең такымның концепты шундый, кайдадыр арттырып та ибәрәбез. Ләкин бу чыгыштан соң шундый шау-шу күтәрелер дип уйламаган идек. Оештыручыларга сорауларыбыз юк, зур сәхнәдә чыгыш ясарга мөмкинлек бирделәр, һәйбәт агайлар"", дип сөйли укучылар бу видеода. Гафу үтенү видеолары моның белән генә бетмәде. Башкорт ШТК лигасы рәисе Урал Кәримовта гафу үтенгәнвидеочыгарды. Янәсе егетләр оештыручыларның яхшы күңелле булуыннан файдаланып сәхнәгә алдан килештерелмәгән шаяртулар белән чыккан. ""Тик егетләр белән сөйләшкәч аларның үкенүен күрдек, гафу үтенделәр"", ди ул. Шуңа күрә такымны гафу иткәннәр дә, алга таба да чыгыш ясарга рөхсәт биргәннәр, дисквалификация шартлы гына бирелгән. ""Әлбәттә, беренче кисәтү ясалганга кадәр генә"", ди Кәримов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Тышлыгында Радий Хәбиров рәсеме булган ""Атай"" шоколадыннан шаярткан үсмерләрдән гафу үтенгән видео төшерттергәннәр",Яңылыҡтар,1501,https://www.azatliq.org/a/32859662.html,2024-03-13T07:59:59+00:00
"Владимир ПутинфикерләрРусия элитасы сугыштан арыган һәм аның туктавын тели, әмма Путинның хәрби хәрәкәтләрне туктатачагына шикләнә. Бу хакта вазгыять белән таныш иде чыганагына сылтанып яза. Агентлыкка хәтта күтәренке рухтагы чыганаклары да, Кремль өчен иң яхшысы – ел ахырына сөйләшүләр уздырып, низагны туктатып тору булыр иде, шуннан соң Путин зур югалтуларга китергән иңү турында игълан итәр, басып алынган украин ирләрен тотып тора алыр иде, дип белдергән. Русиянең Украинага бәреп керүе белән бәйле элита вәкилләренең берсе дә президентка каршы чыгарга теләми, әмма аның лидерлыгына ышаныч какшады, дип белдергән агентлыкның дүрт чыганагы. Русия эчендә, шул исәптән Мәскәүдә пилотсыз очкычлар һөүмеяклаусыз булу хисен арттыра, ә хәрби хәрәкәтләрнең Белгород өлкәсенә үтеп керү Путинның Русия иминлеге гаранты ""имиджына тап төшерә"" дип белдергәннәр басмага. Бу вазгыятьтә сугышны хуплаучыларның да Русиянең сугыштагы мөмкинлекләреннән күңеле кайтты, сугыш берничә көндә бетәргә тиеш иде, ә инде ел ярым бара, дип искәрткән алар. Күптән түгел Русия думасы депутаты Константин Затулин""махсус хәрби операция""дәге максатларга ирешелмәде, дигән иде. Моңарчы журналы АКШ президенты Джо Байденхакимиятендә хәрби низаг туңдырылып торырга мөмкин дип фаразлауларын язды. Украина хакимиятләре берничә тапкыр ирләрен югалту яки низагны туңдырып тору кебек тәкъдимнәрне кабул итмәячәкләрен белдергән иде. Кремльдә исә Мәскәү Украина белән низагны туңдыруга каршы һәм Украинадагы сугышның максатларына ""йә махсус операция ярдәмендә яки башка чаралар белән"" ирешәчәк, диделәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: элита Путинның Украинадагы сугышны иңәчәгенә ышанмый,Яңылыҡтар,1664,https://www.azatliq.org/a/32450334.html,2023-06-08T11:19:50+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПолиция майоры Марсель Камалетдиновны әрәхәтләнгән хәлдә бүген иртәнге якта тапканнар. Бүген, 13 гыйнварда, иртәнге сәгать сигезләр тирәсендә Чаллы эчке эшләр министрлыгы идарәсе бинасы янында утлы коралдан әрәхәтләнгән хәлдә полиция майоры Марсель Камалетдиновны тапканнар. Бу хакта куәт оешмаларындагы чыганакларына таянып ""Бизнес "" иткерә. Аны реанимациягә алып киткәннәр. Камалетдинов инаять эзләве бүлекчәсе ""оперативнигы"" булган. Тикшерү комитеты тикшерү уздыра, оешма аны үзенә кул салмакчы булган, дип фаразлый, әмма ахыргы карарны соңрак кабул итәчәкләр. Камалетдиновның үәе белән үләр алдыннан язылган хаты булмаган. Соңрак полиция хезмәткәренең БСМП реанимациясендә үлүебилгеле булды. ""Бизнес "" әңгәмәдәшләре әйтүенчә, Камалетдиновка 35 яшь булган, ул полициядә 10 елдан артык хезмәт иткән. Эш урынында беркем белән низагка кермәгән диелә. Әлегә Татарстан эчке эшләр министрлыгы матбугат хезмәте моңа фикер белдермәде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Чаллыда полиция хезмәткәре үзенең башына аткан, соңрак хастаханәдә ан биргән",Яңылыҡтар,998,https://www.azatliq.org/a/challida-politsiya-hezmatkare-uzeneng-bashina-atkan-songrak-hastahanada-jan-birgan/33273819.html,2025-01-13T12:25:13+03:00
"Һәнәккә, Марат Кәримов ижадына бәйле ҡабатланмаҫ экспонаттар менән биҙәлгән күркәм залда йыйылыусыларҙы тәбрикләп, Китаптарҙы һаҡлау бүлеге мөдире Фәнилә Ишбулды ҡыҙы Ғарипова тәү башлап һүҙ әйтте һәм дилбегәне һәнәктәргә тапшырҙы. Һәнәк журналының 100 йыллыҡ юбилейы уңайынан ойошторолған түңәрәк өҫтәл быйыл үҙенең 95 йәшен билдәләгән сатирик Марат Кәримовтың бай  ижадына арналды. Сараға фән, мәҙәниәт һәм сәнғәт әһелдәре, шағирҙың яҡташтары, коллегалары, ҡәләмдәштәре, төрлө быуын китап уҡыусылар килде. Ике юбилярҙы – әҙипте һәм журналды – Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Һәнәкте 30 йыл етәкләгән сатирик Марсель Сәлимов, Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте генераль директоры Зөлфиә Рәхмәтуллина, Башҡортостандың халыҡ артисы Вәлит Илембәтов, филология фәндәре кандидаты, әҙәбиәт ғалимы, тәнҡитсе, БР Милли әҙәбиәт музейы директоры Зәки Әлибаев, БР атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Юлдаш телеканалының Сәләм тапшырыуы етәксеһе Наил Юнысов, журналист, әҙибә, Башҡортостан ҡыҙы журналы баш мөхәррире, бер нисә йыл Һәнәкте лә етәкләп алған Миләүшә Ҡаһарманова, яҡташтарынан – Иҫәнғол ауылы Үҙәк китапханаһы директоры Әминә Әбсәләмова (ул Марат Кәримовҡа Ейәнсура районы хакимиәте башлығы Дәмин Марат улы Юлановтың тәбрикләү хатын һәм бүләк тапшырҙы), халыҡ-ара әҙәби конкурстар лауреаты, сатирик, журналист Владимир Кузьмичев, балалар яҙыусыһы Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина һәм башҡалар тәбрик итте, китапхананың ҡулъяҙмалар һәм һирәк осрай торған китаптар бүлеге ғилми хеҙмәткәре Алһыу Аҡҡужина Һәнәк журналының тарихына, күргәҙмә материалдыр ҡулланып, байҡау яһаны. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ваҡыт тар булыу сәбәпле, күптәр һүҙ әйтеп өлгөрмәгәндер. Түңәрәк өҫтәлдә БДПУ студенттары (етәкселәре – З. Әлибаев), Ҡырмыҫҡалы районынан килгән билдәле шағирә Фирүзә Абдуллина, хаҡлы ялдағы баш мөхәррирҙәребеҙ Рәлиф Кинйәбаевтың (үҙе килә алманы) хәләл ефете, һәнәктәрҙең отҡор күҙле корректор еңгәһе Филүзә Кинйәбаева, бөгөнгө сатира йөгөн үҙ иңендә күтәргәндәр – рәссам, Һәнәктә оҙаҡ йылдар эшләгән Марат Әбдүшев, Тулпар журналынан шағир-сатирик Мөнир Вафин, М. Кәрим исемендәге милли йәштәр театры әҙәби-драматургия бүлеге етәксеһе, сатирик Рәзилә Ырыҫҡужина, Һәнәктең яуаплы сәркәтибе сатирик Марат Әминев, Һәнәктең биҙәлеш мөхәррире, рәссам-иллюстратор Артур Василов, өлкән мөхәррир Дилара Арсаева, Йәншишмә гәзите яуаплы сәркәтибе Лилиә Фазлетдинова, Шоңҡар журналынан Рәзинә Урманшина (Зәйнетдинова), Йәшлек гәзитенән Римма Аҡманова, Башҡортостан уҡытыусыһынан Римма Баймырҙина менән Тимур Рәхмәтуллин, Юлдаш радиоһынан Айбулат Сәсәнбаев журналдың әүҙем авторҙары – Рәшиҙә Рәис, Хәмит Әбүбәкиров (Ҡарамалинский), Илһам Латипов һәм башҡа дуҫтарыбыҙ ҡатнашты. Түңәрәк өҫтәл Һәнәк журналы донъя күреүгә 100 йыл тулыуға арналған сараларҙың береһе булараҡ, Республика Башлығы Радий Хәбиров Указына ярашлы үткәрелде. Редакция, 100 йыллыҡ сиктәрендә, былтырҙан бирле республика район-ҡалалары буйлап әҙәби осрашыуҙар үткәрә. Төп сара – Көлә-көлә Һәнәк килә тип исемләнгән йырлы-моңло көлкө кисәһе – 18 октябрь көндө Өфөләге Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының ҙур залында үтәсәк. Фекер: Һәнәк журналының яуаплы сәркәтибе Марат ӘМИНЕВ: Марат ағайҙың тәүге мәҡәләһе Рекордсмен түгел тигән баш аҫтында Һәнәк журналында 1956 йылдың июнь һанында донъя күргән. Беҙ бөгөнгә тиклем Марат Кәримовтың яңы әҫәрҙәрен уҡып ҡыуанабыҙ. Тимәк, әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалы инде етмеш йылға яҡын (! ) журнал менән бергә! Ысын рекордсменыбыҙ ул! Марат Кәримовтың үҙенсәлекле юморы ни өсөн әллә нисә быуын уҡыусыларын һоҡландыра һуң? Уның юморы ла үҙе кеүек әҙәпле – бер ҡасан да геройының йөҙөн йыртмай, төрттөрә, кинәйәләй, әҙәм булып китәсәгенә ышана һәм, әлбиттә, ихлас көлдөрә. 95 йәшендә кинәнес менән яттан  шиғырҙар һөйләп ултырыусы аҡһаҡалыбыҙға оҙон ғүмер, ижад шишмәһе урғылып тороуын теләйбеҙ! Илгиз ИШБУЛАТОВ, баш мөхәррир.",95 ЙӘШЛЕК САТИРИК ҺӘМ УНЫҢ 100 ЙӘШЛЕК ҺӘНӘГЕ,Конкурстар,3861,https://henek.info/news/---+--/2025-09-11/95-y-shlek-satirik-m-uny-100-y-shlek-n-g-e-4384521,2025-09-11T22:04:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөзелеш 2,5 млрд сумга төшәчәк. Казан дәүләт техник тикшеренү университеты (КНИТУ-КАИ) нигезендә Казанда Пилотсыз очкычлар фәнни-итештерү комплексы ачачаклар. Әлеге проектны тормышка ашыру өчен федераль бюджеттан һәм республика акчаларыннан 2,5 млрд сум биреләчәк. Бу хакта университетның матбугат хезмәте белдерүендә әйтелә. ""Барс"" фәнни-итештерү үзәгенә авиация белем үзәге, лаборатор-тикшеренү комплексы, очу-сынап карау үзәге һәм итештерү керәчәк. Шулай ук Татарстанда пилотсыз очкычларның очу траекториясен күзәтеп торучы үзәк тә булачак. Бу проектны Татарстан Фәннәр академиясе белән берлектә тормышка ашыралар. Төзелеш 2025 елның икенче яртысына ниятләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2025 елда Казанда пилотсыз очкычлар фәнни-итештерү үзәге ачылачак,Яңылыҡтар,821,https://www.azatliq.org/a/elda-kazanda-pilotsiz-ochkichlar-fanni-jiteshteru-uzage-achilachak-/33251539.html,2024-12-24T17:36:43+03:00
"КӘРӘК БУЛАСАҠ: Эремсек 360 г Шәкәр пағы 3 аш ҡалаҡ Шоколад 100 г (молочный) Аҡ май 20 г (сливочное масло) ӘҘЕРЛӘҮ: 1. Шоколад менән майҙы ҡушып иретергә, уның менән формаларҙы майларға һәм туңдырғысҡа 12 минутҡа ебәрергә. 2. Эремсек менән шәкәр пағын ҡушып болғарға. 3. Формаларҙы алып эремсек өҫтәргә. 4. Өҫтөнән шоколад ҡойоп, һыуытҡысҡа 5 минутҡа ебәрергә. 5. Әҙер сырҙарҙы формаларҙан алырға.",ӨЙҘӘ БЕШЕРЕЛӘ ТОРҒАН СЫРОК РЕЦЕБЫ,Йәмғиәт,396,https://agideljurn.ru/news/common_material/2023-11-23/y-besherel-tor-an-syrok-retseby-3533576,2023-11-23T11:04:00+00:00
"Бауырҙы йөҙөм ярҙамында таҙартыу организмды сәләмәтләндерә, хроник сирҙәрҙән арындыра, тиелә халыҡ медицинаһында. Ошо ысулды тәҡдим итәбеҙ. Бер ус йөҙөмдө яҡшылап йыуабыҙ һәм ҡайнар һыу менән бешекләп алабыҙ. Унан стаканға һалып, өҫтөнә ҡайнап һыуынған һыу ҡойоп, бүлмә температураһында бер тәүлек тотабыҙ. Ваҡыт еткәс, иң яҡшыһы иртә менән, төнәтмәне эсергә һәм бер ус йөҙөмдө ашарға кәрәк. Ошо процедураны ай дауамында аҙнаһына бер-ике тапҡыр ҡабатлайбыҙ. Шуға ла иғтибар итергә кәрәк: дауаланыу ваҡытында рационығыҙға күберәк йәшелсә һәм емеш-еләк индерегеҙ. Айырыуса алма, банан, әфлисун, кипкән емеш-еләк, кишер, сөгөлдөр, кәбеҫтәгә өҫтөнлөк бирегеҙ. Шулай уҡ таҙа һыуҙы күберәк эсергә кәңәш ителә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бауырҙы таҙартып алайыҡ!,Сәләмәтлек,812,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-24/bauyr-y-ta-artyp-alayy-4518965,2025-12-24T01:30:00+00:00
"Шулай итеп, Ҡурай көнө менән бер ҡатарҙан Республика дәүләт ҡурайсылар ансамбле лә барлыҡа килгәйне. Быйыл Ҡурай көнө айҡанлы Башҡортостанда күп төрлө саралар үтә. Башҡортостан Ҡурайсылар союзы ағзалары, Әбйәлил районы урмандарына сығып,  ҡурай йыйып ҡайтты. Милли музейҙа Ҡурай – башҡорт халҡының рухы тигән күргҙәмә асылды. Унда мәшһүр ҡурайсыларыбыҙҙың ҡурайҙары, сәхнә кейемдәре һәм башҡа ҡомартҡылар ҡуйылған. Өфөлә ҡурайсыларҙың Әҙеһәм Исҡужин исемендәге асыҡ ҡала конкурсы үтте. Унда республикабыҙҙың һәм Силәбе өлкәһе Арғаяш районының ҡурайсылары оҫталығын  күрһәтте. Бөгөн Дәүләт ҡурайсылар ансамбле Башҡортостан концерт залында ҙур концерт менән  сығыш яһай. Ансамблдә юғары профессиональ белемле 30 музыкант эшләй.  Улар – ҡурайсылар, думбырасылар, соло-гитара, бас-гитара, клавишалы, һуҡма ҡоралдарҙа уйнаусылар, йырсылар һәм бейеүселәр. Коллективтың етәксеһе – Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Азат Айытҡолов. Ҡурай көнө ҡотло булһын! Ҡурайыбыҙ йәшәһен! Сығанаҡ: Башинформ.",Бөгөн Башҡортостан Ҡурай көнөн билдәләй,Яңылыҡтар,1045,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-10/b-g-n-bash-ortostan-uray-k-n-n-bild-l-y-4422194,2025-10-10T10:49:00+00:00
"Эттәрегеҙҙе лә боҙ өҫтөнә ебәрмәгеҙ.  Балалар эте артынан үҙе лә боҙға  йүгереп төшөп китергә генә тора. Хәүеф, ҡурҡыу тәжрибәһе булмағас, улар бигерәк һаҡһыҙ ҡылана. Бер кешене күтәрерлек булһын өсөн боҙҙоң ҡалынлығы 10 сантиметрға етергә тейеш. Боҙға төшкәс, ул шытырлап сатнай башлаһа, йүгерергә ярамай. Белгестәр бындай осраҡта боҙ өҫтөнә ятып, килгән эҙең буйлап ярға ҡарай шыуышырға ҡуша. Берәйһенең боҙ аҫтына төшөп киткәнен күрһәгеҙ, телефондан  112 номерына шылтыратып, ҡотҡарыусыларҙы саҡырырға кәрәк. Үҙ көсөңдө самаламайынса ҡотҡарырға ташланһаң, һиңә лә ярҙам кәрәк булыуы ихтимал. Туңмай ятҡан йә боҙо ватылған урынға батып барған кешене ҡотҡарыр өсөн аҫтыңа саңғы йә таҡта һалып, ятып шыуышырға кәрәк, ләкин боҙ ситенә 1,5-2 метрҙан да кәмерәк араға яҡынлашырға ярамай. Ҡулды биреү ҙә хәүефле. Иң яҡшыһы – шарф осон йә башҡа шундай оҙон әйбер ырғытып һөйрәү. Батҡан кешене ярға сығарыу менән ашығыс ярҙам саҡырыу зарур. Нисек тә йылы урын табып индереп, эҫе сәй бирергә кәрәк. Тәнен ыуырға ярамай. Әгәр эргәлә йылынырлыҡ урын булмаһа, һыулы кейемен систереп, ҡоро кейем кейҙереү, һис булмаһа, һыуын һығып, үҙенең кейеме кире кейҙереү кәңәш ителә. Сығанаҡ",Йоҡа боҙға төшмәгеҙ,Яңылыҡтар,1169,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-12/yo-a-bo-a-t-shm-ge-4004662,2024-11-12T12:35:00+00:00
"– Уйынды Башҡортостандың сәнәғәт, энергетика һәм инновациялар министрлығы заказы буйынса эшләнек. Уны бергәләп, тимәк, бөтә ғаилә, дуҫтар, класташтар менән йыйылышып уйнарға була. Күнегеүҙәр ҡатнашыусыларға башҡорт халҡының тарихын, асылын,  рухи ҡиммәттәрен асырға ярҙам итә, – тип проекттың нескәлектәре менән уртаҡлашты  уйынды эшләгән компанияның етәксеһе Евгений Черкасов. Уйындың сюжеты шундай: төп геройҙар Гөлназ, Морат, Азамат, Ғәлим һәм Дилара Өфөнөң тарихи урындары буйлап сәйәхәткә сыға. Һәр йөрөш һайын легендаларҙан алып данлыҡлы яҡташтарыбыҙҙың исемдәре хаҡында  яңы  мәғлүмәттәр туплай һәм  уйын  аҙағында Өфөнө яулай. Уйынды эшләүселәр майҙансығы фестивалдең бөтә көндәрендә лә эшләйәсәк. Көн һайын 15:00 сәғәттә  компанияның башҡа уйындарын, ә 8 июндә «Мираҫ һаҡсылары» уйынын уйнарға була. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөгә арналған уйындар балаларҙы көтә,Яңылыҡтар,1239,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-06/f-g-arnal-an-uyyndar-balalar-y-k-t-4267910,2025-06-06T16:17:00+00:00
"Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы медицина ойошмаларында һәм уларҙың структура бүлексәләрендә медицина хеҙмәткәрҙәренең вакантлы вазифалары исемлеген раҫланы. Документ Башҡортостандың рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет-порталында баҫылған. Һүҙ Башҡортостан биләмәһендә урынлашҡан ауылдарға, эшсе ҡасабаларға, ҡала тибындағы ҡасабаларға, йә иһә 50 меңгә тиклем кеше йәшәгән ҡалаларға эшкә ҡайтҡан табиптарға түләүҙәр тураһында бара. Бер тапҡыр бирелә торған компенсацияның күләме - 750 мең һумдан алып 1,5 миллион һумға тиклем. Вазифалар реестрында - участка терапевы, педиатр, хирург, невролог, стоматолог, акушер-гинеколог, анестезиолог-реаниматолог, ғаилә табибы, эндокринолог, фтизиатр, офтальмолог, онколог, травматолог-ортопед, фельдшер, фельдшер-акушерлыҡ пункты мөдире һәм башҡа белгестәр. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Ауылға ҡайтҡан табиптар өсөн,Яңылыҡтар,822,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-05/auyl-a-ayt-an-tabiptar-s-n-4038549,2024-12-05T08:44:00+00:00
"Запрет на выезд - в случае обнаружения у туриста крупной налоговой задолженности, его не допустят к авиарейсу пограничные службы. Запрет на выезд за границу нельзя снять в аэропорту перед вылетом. Процесс снятия ограничения занимает время на обработку: нужно оплатить задолженность по налогам, пеням и штрафам, внести исполнительский сбор в службу судебных приставов, дождаться подтверждения платежей от ведомств и завершения исполнительного производства судебным приставом-исполнителем. Снятие денег со счета - налоговая служба имеет право списать долги с банковского счета, что может оставить без средств в отпуске. Испорченное настроение - мысли о долгах и возможных последствиях негативно влияют на качество отдыха. Для того чтобы отпуск не был испорчен, важно проверить наличие задолженности и погасить ее перед отъездом. Для этого совсем необязательно приходить в налоговую инспекцию. Узнать о наличии долга (либо убедиться в ее отсутствии) можно следующими способами: с помощью ""Личного кабинета для физических лиц"" на сайте ФНС России или мобильного приложения ""Налоги ФЛ""; обратившись в офис МФЦ; на портале ""Госуслуги"". Погасить задолженность можно любым удобным способом: с помощью интернет-сервисов ФНС России ""Личный кабинет для физических лиц"" ""Уплата налогов и пошлин"" мобильного приложения ""Налоги ФЛ""; на портале ""Госуслуги""; в банковских приложениях, а также в офисах банков или платежных терминалах. Налоговые органы Республики Башкортостан рекомендуют жителям региона начинать свой отпуск с проверки отсутствия задолженности по налогам, ведь это не только залог спокойного отпуска, но и гарант свободы передвижения, финансовой стабильность и хорошего настроения.",Идеальный отпуск начинается без долгов по налогам,Йәмғиәт,1682,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-24/idealnyy-otpusk-nachinaetsya-bez-dolgov-po-nalogam-4325852,2025-07-24T15:15:00+00:00
"Бер мәл республика Президенты Мортаҙа Рәхимов  эш сәфәре менән Бөрйәнгә килгән. Күптәр белә, заманында халыҡ уны яратып, хөрмәтләп Бабай тип йөрөтә ине. Ул район етәкселәре менән кәңәшмә үткәргән, халыҡ менән осрашҡан, төҙөлөш эштәре менән ҡыҙыҡһынған, ҡыҫҡаһы, райондың хәл-торошо менән танышҡан. Бөрйәндә эш тамамланғас, Мортаҙа Рәхимов Күгәрсен районына барырға йыйына башлаған. Шул мәл ул ваҡыттағы Бөрйән районы башлығы Ирек Зарипов ошондай кәңәш биргән: - Әйҙә, әллә ниндәй урау юлдан барғансы, мин һеҙҙе урман юлынан туп-тура Мораҡҡа алып сығам! Ысынлап та, Белорет йә Баймаҡ аша барһаң, Мораҡҡа хәтлем дүрт йөҙ саҡырымдан ашыу юл үтер кәрәк. Ә урман юлы менән тура сыҡһаң, ни бары йөҙ саҡырым ғына ара. Ә шулай ҙа халыҡ, урау булһа ла юл яҡшы тип бушҡа әйтмәй шул (урау булһа ла юл яҡшы, һуҡыр булһа ла ҡыҙ яҡшы, тигән әйтем күп ваҡыт ошолай ҡыҫҡартылып әйтелә). Бына был юлы ла халыҡ әйтеменең дөрөҫлөгө тулыһынса раҫлана. Тура, әммә насар юлдан киткән юлсылар тегеләй һуғылып, былай һуғылып, ана батам, бына сумам, тип бара торғас, бер йылғаны сыға алмай, тәки баталар. Тәүҙә алда барған машина бата. Шунан уны уңдан урап үтәм тигәне бата. Һәм, уларҙы ҡыуандырып, һулдан урап үтәм тигәне лә бата. Мөмкин тиклем бысранмаҫҡа тырышып, таҙа ерҙән таҙа ергә һикереп сыҡҡан юлаусылар бер аҙ баштарын тырнап торалар ҙа машиналарҙы сығарыу буйынса эшкә тотоналар. Мортаҙа Рәхимов берәүҙе лә әрләмәй, әлбиттә. Бындай хәлдәргә апаруҡ тарыған, тормошто күп күргән тәжрибәле етәксе барыһын да аңлай. Ул бысрана башлаған юлдаштарын тыныс ҡына күҙәтеп тора ла урманға табан юл ала. Артынан эйәрә төшкән ярҙамсыһына, эйәрмә, тип ҡулын ғына һелтәй. Баҡтиһәң, Мортаза Рәхимов урман эсендәге аҡланда бесән сабып йөрөгән Беларусьты күреп ҡалған икән. Һәм уға табан юл ала. Бесән сабып йөрөгән Беларусь эргәһенә барып етә. Әммә. ғәжәйеп хәл, трактор уның эргәһендә туҡтамай үтә лә китә! Ярай, икенсе урап килгәнендә туҡтар, тип уйлап ҡуя Мортаҙа Рәхимов. Әммә был юлы ла туҡтамай Беларусь. Шатырлатып бесән сабып үтә лә китә. Мине танымай, тип уйлап ҡуя Мортаҙа Рәхимов. Хәҙер өсөнсөгә урап килгән тракторға алдан уҡ ҡулын күтәреп тора Мортаҙа Рәхимов. Шул мәлдә генә теге туҡтай. Мортаҙа Рәхимов бер аҙ ҡаты тауыш менән мөрәжәғәт итә: - Һаумыһығыҙ, нишләп туҡтамайһың? Әммә бесәнсе һорауға һорау менән яуап бирә: - Сәләм, ә нишләп ҡулыңды күтәрмәйһең? Был мине танымай, тигән фекергә тамам ышана Мортаҙа Рәхимов. Ул арала бесәнсе һүҙен дауам итә. - Бәлки, һин бесәндең һәйбәт үҫкәненә, ә, бәлки, минең оҫта сапҡаныма һоҡланып ҡарап тораһыңдыр. Кем белә һине. Юҡ-барға туҡтарға минең ваҡыт юҡ. Артабан Мортаҙа Рәхимов һорауҙы тура ҡуйған: - Ә һин минең кем икәнемде беләңме? Әммә бесәнсе лә яуапты тура биргән: - Беләм! Мортаҙа Рәхимов ауыҙ сите менән көлөмһөрәй биреп һорай ҡуйған: - Йә, мин кем инде? Әммә бесәнсенең яуабы уны аптырауға һалған: - Һеҙ Башҡортостан Республикаһының Президенты Мортаҙа Рәхимов! Бындай тулы яуаптан аптырап ҡалған Мортаҙа Рәхимов. Аптырарлыҡ та шул. Бесәнсе үҙен иркен, әммә итәғәтле тота. Шуға Мортаҙа Рәхимов бер мәлгә нимә тип әйтергә, нисек һүҙҙе дауам итергә белмәй, аптырап ҡалған. Тынлыҡ апаруҡ һуҙылып киткәс, бесәнсе ҡырҡа һорау ҡуйған. - Ни йомош? Бындай һорау Мортаҙа Рәхимовты айнытып ебәргән. Ғүмер буйы үҙе генә кешеләргә Ни йомош тиергә күнекккән Президент ҡаушап алған да киткән. - Теге. ней. машина батты. тура сығайыҡ тигәйнек. Мораҡҡа. Артабан һүҙен нисек дауам итергә белмәй тағы аптырап ҡалған. Уға бесәнсе ярҙамға килгән: - Әйтер һүҙегеҙ бөттөмө! - Әй, юҡ, юҡ. машиналарҙы һөйрәп сығара алмаҫһығыҙмы икән. Буш итмәҫ инек! Бесәнсе кабина ишегенә таянып тороп баҫҡан да батып ултырған өс машинаға, шунан бесән сапҡысына (уны хәҙер сисергә тура килә бит инде) күҙ һалып, эш хаҡын самалаған. Шунан, ни эшләйһең инде, ярҙам итмәйенсә булмай, тип һөйләнә-һөйләнә тракторының кабинаһынан ергә һикереп төшкән. Майланып бөткән сепрәкте ҡулына алған һәм уға майлы ҡулдарын һөртә-һөртә барып, уң ҡулын Мортаҙа Рәхимовҡа һуҙған: - Литр! Мортаза Рәхимов та аптырап ҡалмаған. Уның майлы ҡулын таҙа ҡулы менән ҡыҫҡан һәм ышаныслы яуап биргән: - Була! Бына шулай республика Президенты менән ябай ауыл кешеһе араһында урман төпкөлөндә ябай ҡул ҡыҫышыу менән эш хаҡы килешелгән! Шул арала бесәнсе асҡыстарын ала һалып, бесән сапҡысын сисә башлаған. Ә Мортаҙа Рәхимов машиналар яғына табан атлаған. Барып еткәнсе тигәндәй ошондай һүҙҙәрҙе ҡабатлаған, имеш: - Эх, Ирек Фәсхетдиновичта ғына булһа ине бер литр, булһа ғына ярар ине унда. Машиналар эргәһенә барып еткәс, ымлап ҡына Ирек Зариповты саҡырған. Апаруҡ бысранып бөткән район башлығы уның эргәһенә килеп еткән. Мортаҙа Рәхимов уның ҡолағына ғына бер литр кәрәк ине, тип шыбырлаған. Ярай әле, бәхеткә ҡаршы, уның машинаһында теге литр булған. Шул арала трактор килеп еткән. Һәм, әлбиттә, бер-бер артлы машиналарҙы һөйрәп сығарған. Мортаҙа Рәхимов матур пакетҡа һалынған күстәнәсте тотоп торған мәлдә уның ярҙамсыһы ошондай кәңәш биргән. - Әйҙә, бирмәйек тә ҡуяйыҡ. Ней тиһәң дә һеҙ бит Президент. Мортаза Рәхимов бер килке ярҙамсыһына ҡарап торған да машинаға табан ыңлайлаған. Пакетҡа мул ғына итеп колбаса, ҡуйыртылған һөт һәм башҡаһын һалған. Һәм һәр береһе ишетерлек итеп әйтеп ҡуйған. - Әйткән һүҙҙе тота белер кәрәк! Тора биргәс, өҫтәп ҡуйған. - Мин алдаҡсы исемен күтәреп йөрөгөм килмәй. Шунан Мортаза Рәхимов үҙ ҡулдары менән тулы пакетты бесәнсегә тотторған. Ә шулай ҙа әлеге лә баяғы Мортаҙа Рәхимовтың ярҙамсыһы бесәнсегә үҙ үпкәһен белдергән: - Президент һынлы Президенттан хаҡ һорамаһаң да булыр ине. Ҡабаланмай ғына пакетты Беларусь кабинаһына урынлаштырып, үҙе кабинаға инеп ултырған бесәнсе барыһына ла күҙ йүгертеп сыҡҡан да ошолай яуап тигән: - Урманда Президент булмай! Бындай тапҡыр яуапты ишеткәс, барыһы ла көлөп ебәргән. Мортаҙа Рәхимов та юғалып ҡалмаған: - Бындай һүҙҙәрҙе үҙ иркенә йәшәп өйрәнгән урман кешеһе генә әйтә ала! Юлдың ҡалған яғы мажараһыҙ үткән. Юлаусылар имен-аман Мораҡҡа барып еткәндәр. Кире Бөрйәнгә йыйынған Ирек Зариповты Мортаҙа Рәхимов ошондай теләктәр менән оҙатып ҡалған, имеш: -  Күстәнәс алырға онотма. Һиңә әле тура юлдан ҡайтаһы, насар юлда батаһы бар. Эйе, урманда аҡса менән нимә эшләмәк кәрәк – магазиндар юҡ. Урманда ана шул шыйыҡ валютаның баһаһы юғары инде. Борон халыҡ ҡына түгел, етәкселәр ҙә ябай булды! Был һөйләүсене Әғләм Шәрипов тыңлап торҙо.",Урманда Президент булмай!,Йәмғиәт,6287,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-16/urmanda-prezident-bulmay-4468829,2025-11-16T10:15:00+00:00
"Яшәр Муединовфикерләр2022 елның ноябрендә 13 елга ирегеннән мәхрүм ителгән 57 яшьлек кырымтатар активисты Яшәр Муединов Архангельски өлкәсенең бишенче сандагы төзәтү колониясенә ибәрелгән. Бу хакта ""Кырым теләктәшлегенә"" аның хатыны Наилә Ибраһимова хәбәр иткән. Архангельсикдагы колония Муединовның өеннән ике мең ярым чакрым ераклыкта урнашкан. ""Хизб ут Тәхрир"" эшен нигезендә гаепләнгән Муединов һәм тагын 24 кырымтатар активистын ""Мемориал"" хокук яклау үзәге сәяси тоткын дип таныган иде. ""Корбаннарга мәгълүмати ярдәм күрсәтүчеләр, әсирләргә ризык, әйберләр илтүчеләр, аларның гаиләләренә ярдәм итүчеләр, сәяси эшләр каралган мәхкәмә утырышларына йөрүчеләр үзләре рәшткә артына утыртылды. Сак астына алынучыларның күпчелеге эзәрлекләүләр корбаннарына ярдәм итүче ""Кырым теләктәшлеге"" хокук яклау хәрәкәте белән бәйле. ""Хизб ут-Тәхрир""дә катншауда гаепләү кырымтатарларның итимагый теләктәшлеген һәм активлыгын бастыру сәбәбе генә дип уйларга мөмкин"", диелде үзәкнең белдерүендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымтатар активисты Яшәр Муединов Архангельски өлкәсенең бишенче сандагы төзәтү колониясенә ибәрелгән,Яңылыҡтар,1081,https://www.azatliq.org/a/33454599.html,2025-06-25T12:38:36+00:00
"1971 йылдың июнь айы. Сөгөлдөр утау мәле. Ирек улыбыҙға бер генә йәш. Ул ауырып торғас, ике көн эшкә һуңлап сығырға тура килде. Колхоздың сөгөлдөр баҫыуҙары ауылдан Юлыҡ Арҡаһында бит инде. Һабай ауылы ҡатындары сөгөлдөрҙө ике звеноға бүленеп эшләйбеҙ. Үрге яҡтар – беҙҙең урам ҡатындары, уларҙың звено етәксеһе Нәғимә апай Басирова, түбән яҡтың етәксеһе Гөлфара Басирова ине. ""Һуңлап сыҡтың, Сәғиҙә, һине үҙебеҙгә ала алмайбыҙ. Сөгөлдөрҙө апаруҡ утап та өлгөрҙөк инде. Гөлбикә Әминева менән икегеҙгә Ибраһим яғында айырым ер ҡалдырҙыҡ, шунда эшләгеҙ! "" - тип Нәғимә апай ҡәтғи генә әйтте лә, күмәкләп эшкә тотоноп та киттеләр. Мин илайым: ""Ғүмер буйы бергә эшләгәнде, ни эшләп улай итәһегеҙ! Бала ауырығас, ни эшләйем инде, шулай тура килде бит! "" - тип инәләм, әйләнеп тә ҡарамай, үҙ юлдары менән китеп тик баралар. Ни эшләйһең инде, балауыҙ һығып ултырыр ваҡыт түгел, Гөлбикә менән икәү генә теге айырым ике гектар ярымышар ерҙе алдыҡ та эшкә тотондоҡ. Ул ваҡытта ныҡ үпкәләһәм дә, аҙаҡ Аллаһы Тәғәлә шулай ҡушҡандыр тип, бергә эшләгән әхирәттәремә мең рәхмәтле булып, ятҡан урындары йәннәттә булһын тип, Ҡөрьән аяттары уҡыйым, шөкөрәнә ҡылам. Ошо хәлдән һуң бер аҙна ла эшләмәнек, әлеге йәшенле ямғыр сыҡты. Үр яҡ звено' эшләй ҙә эшләй, ямғырға тиклем әҙерәк ер ыратып ҡалырға уйлайҙарҙыр инде. Беҙ ҡурҡышып тиҙерәк ҡыуышҡа инеп йәшендек. Дер ҡалтырап йәшен үткәнен көтәбеҙ. Өс тапҡыр ""шарт"" итеп көслө йәшен йәшнәне. Ҡатындар: ""Яҡында ғына нимәнелер атты бит! "" - тип үҙ-ара һөйләнешеп алдылар. Яйлап йәшен тынды, ямғыр ҙа туҡтағандай булды. Ҡыуыштан сығып, тәпкеләребеҙҙе тотоп, ер әҙерәк һурыҡһын әле тип, ""табор өйө""нә йүнәлдек. Ямғыр һибәләй, беҙ ишектән ҡалҡыу ерҙәрәк урынлашҡан үр яҡ звеноның ҡыуышын ҡарайбыҙ. Унан берәүҙең дә сыҡҡаны күренмәй. Уңарсы булмай, тракторсы Шәфиғулла ағай Зәйнуллин менән бригадир Шәйхетдин Зәйнетдинов аттар менеп, Юлыҡ яғына сыҡтылар. Беҙ уларға: ""Ни эшләптер теге звено ҡатындары ҡыуыштарынан сыҡмайҙар, барып ҡарап килегеҙ әле! "" - тибеҙ. Улар шул яҡҡа сабып сығып киттеләр. Ҡараһаҡ, кемдер ҡыуыштан сыҡты ла иҫерек кеше кеүек тәнтерәкләп, биҙрәһен болғай-болғай, был яҡҡа атлай башланы. Уны-быны уйламай, аптырап ҡарап, көтөп торабыҙ. Ҡыуыштан был яҡҡа тиклем берәй саҡрымға яҡын ара барҙыр. Арҡа юлындағы әлеге күпер ул ваҡытта юҡ, соҡор ғына. Шул соҡорға етте лә: ""Беҙҙекеләр бөттө! ""- тип ҡысҡырып, йығылып китте. Геү килешеп үрге ҡыуышҡа сығып йүгерҙек. Эй-й-й, балаҡайым, ундай афәтте бер кемгә лә күрергә яҙмаһын! Ҡыуыш эсенә кереү менән уң яҡлап та, һул яҡлап та бахырҡайҙар тәгәрәшеп яталар. Тик береһе генә иҫән, ул да был ҡот осҡос фажиғәнән аҡылдан яҙған кеше кеүек, башын тегеләй-былай болғап, әллә нәмә мығырлап ултыра. Ул Мәғүҙә еңгә Ҡужина булып сыҡты. Күҙ алдыңда иптәштәрең утлы шарҙан берәм-берәм тәгәрәһен әле, хыялый булырһың! ""Йәшен атҡан кешене ҡоро тупраҡҡа күмәләр, күмһәң, терелә икән, тигәнде ишеткәнем бар, ""- тине арабыҙҙан кемдер. ""Әйҙәгеҙ, күмеп ҡарайыҡ"", - тип ҡатындарҙың бер нисәһе ер соҡой башланы. Тап ошо ваҡытта Еҙем-Ҡарандан врачтар килеп етте. Уларҙы баяғы атлылар алып килде. Табиптар ҡатындарҙың һәр береһен ҡарап сыҡтылар ҙа Сәкинә еңгә Ғафарова тере икәнен асыҡлап, дауаханаға алып киттеләр. Әммә ул да барғас үлгән. ""Беҙҙекеләр бөттө! "" - тип ҡысҡырғаны Зәйтүнә апай Яҡупова ине. Бер звенолағы туғыҙ ҡатындан икеһе генә тере ҡалды. Ҡалған етеһе өсәр-алтышар балаларын етем ҡалдырып, һәләк булдылар. Тәүбә, Хоҙайым! Ул ваҡыттағы ҡара ҡайғыны бер кемгә күрергә яҙмаһын! Миңә бигерәк тә ҡыйын булды, ауырыуға әйләндем. Әллә нисә йылдар бергә эшләгән бер звено ҡатындары күҙ алдында юҡҡа сыҡтылар. Ут күршеләремде берәм-берәм өй беренсә тараталар, һәр йорт алдында илаш-ҡысҡырыш, Аллам һаҡлаһын! Күргән кешегә Аллаһ ярҙам бирһен, күрмәгән кешегә күрергә яҙмаһын! Беҙҙең яҡ урамдың йоп һаны яҡлап, әлеге имам-хатип Фәнил торған ерҙә, Зәкиә Моталлапова ире Минехәт менән өс бала - Миңнира, Зимфира, Дамирҙы үҫтерәләр ине. Уларҙың эргәһендә, беҙҙең ҡаршы күршеләр - звено етәксеһе Нәғимә еңгә Басирова ине. Уның беренсе ире - Миңнегәрәй Басиров һыуға батып үлгәс, өс балаһы: Нәжиә, Ринат, Ришат ҡалғайны, икенсе ире Әсҡәт Хәбибуллиндан Ләлә, Нәсимә, Рөфҡәтте тапты. Алты баланың өсәүһе үкһеҙ етем ҡалды. Таҡ һан яҡлап, беҙҙән бер өй аша Гөлниса менән Хөрмәт Әминевтарҙың өс балаһы бар ине. Береһенән-береһе бәләкәй Фәрғәт, Фәррәх, Фәимә әсәйһеҙ ҡалды. Бер нисә йылдан һуң атаһын да йәшен атып, улар ҙа үкһеҙ етем ҡалдылар. Улар эргәһендә генә Ғафаровтар - Сәкинә еңгә менән Кашбулла ағайҙың Хәлиҙә, Шамил, Тимербай, Байтимер, Фаил, Фәрит исемле балалары әсәһен юғалтты. Балалар ғәрип атай ҡулында ҡалдылар. Уларҙан ике өй аша Миңнифа Яҡупова (баяғы Зәкиәнең апаһы) ире Вәлиәхмәттән Фәрғәт, Мансур, Мансаф, Нуриәхмәт, Миңһылыу, Урал исемле балалары бар ине. Алтыһы ла әсәйһеҙ ҡалды. Уларҙан өс-дүрт өй аша Зәйтүнә апай Яҡупова яңғыҙ ғына өс бала тәрбиәләй ине: игеҙәктәре Иҫәнбай-Аҫылбай, ҡыҙы Таңсулпан. Хоҙайҙың рәхмәте менән туғыҙ ҡатын араһында ул иҫән ҡалғандарҙың береһе. Ошо урам буйлап төньяҡ оста Ғәшүрә исемле ҡатын Бәҙерниса исемле апаһы менән икәү генә йәшәйҙәр ине. Ғәшүрәне лә был йәшенле афәт алып китте. Салыш яҡтан (ауылға кергән урамды шулай йөрөтәләр) ике ҡатын Нәғимә еңгәнең звеноһында эшләмәһә лә, ҡыуышҡа йәшенергә тип кереп кенә, ошо һәләкәткә тарыны. Береһе Зәки Ғәзизовтың ҡатыны Гөлсөм ине. Уларҙың да өс балаһы: Венера, Радик, Эльвира етем ҡалды. Икенсеһе - Хәмит ағай Ҡужиндың ҡатыны Мәғүҙә еңгә - балалары хаҡына иҫән ҡалған ике ҡатындың береһе. Ҡатындарҙы ололап, хөрмәтләп һуңғы юлға оҙаттылар. Район, колхоз етәкселеге оркестр саҡырҙы. Уҡыусылар мәктәп формаһында, пионер галстуктары тағып, пилоткалар кейеп, зыяратҡа оҙатҡан юлда теҙелешеп торҙолар. Мәрхүмәләрҙең туған-тыумасаһы, нәҫел-нәсәбе, эргә-тирәләге был хәлде ишеткәндәр барыһы ла килгәндер, сөнки зыяратҡа халыҡ йылға кеүек ағылды ла ағылды. Ҡатындарҙы зыярат эсендә бер тирәгәкүмеп, ҡәберҙәрен оҙон кәртә менән уратып алдылар, керергә ҡапҡа эшләнеләр. Унан кергәс тә урталыҡта айырым таҡтаташты һуңыраҡ беркетеп ҡуйҙылар. Унда был хәл-ваҡиғаның ҡасан булғанын, унда һәләк булғандарҙың исем-шәрифтәрен яҙғандар. ""Ошо арала ғына зыяратҡа барғаным юҡ әле. Аяҡтарым ауыртып тора. Ҡасан әле, бер барғанда, уратып алған кәртәләре сереп йығылып бара ине. Йүнәттеләрме икән? .. Балалары ҡайтып, әсәләренең ҡәберенә барһа, бик һәйбәт булыр ине. Бына был фотола беҙҙең звено ҡатындары. Звенобыҙ ҡатындарынан Гөлсәсәк, Әҡлимә, Файза ул йылды эшкә сыҡманы. Уларҙың шул йыл тыуған балалары бар ине"". Әсәйем шулай һөйләнә-һөйләнә ҡулына Ҡөрьән китабын алды. Уҡыған аяттарын мәрхүмәләргә бағышлап, йәшенле ямғырҙың имен-аман үтеүен теләп, доға ҡылды. Гөлшат ВӘЛИЕВА.",Ете ҡатындың йәшенле йәйе,Йәмғиәт,6629,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-14/ete-atyndy-y-shenle-y-ye-4234367,2025-05-14T13:00:00+00:00
"Профессор является высокорейтинговым ученым с индексом Хирша 120 и входит в топ 2 лучших ученых мира по итогам 2025 года (-индекс - продуктивность ученого, основанная на количестве и качестве публикаций, их цитируемости в мировом научном сообществе). Студенты вновь получили исключительную возможность – прослушать цикл лекций учёного с мировым именем и узнать все об успешном написании научных статей в высокорейтинговых журналах. Это сотрудничество выходит далеко за рамки обычного академического визита, подчёркивая стратегическую важность прямого диалога между лидерами мировой науки и будущими врачами. - Науку нельзя остановить. Международное сотрудничество с ведущими профессорами, которые занимаются различными вопросами урологии, в том числе в роботической хирургии, онкоурологии, андрологии и мочекаменной болезни очень важно для развития медицинского опыта наших российских и иностранных студентов, - отметил ректор БГМУ Минздрава России, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Лекции профессора Жан де ла Розетт, посвящённые развитию урологического направления, стали живым мостом между фундаментальными исследованиями и их практическим применением. Студенты не просто узнали о последних открытиях из учебников, а услышали из первых уст о методах, которые уже завтра войдут в стандарты лечения. Это стирает границу между теорией и практикой, готовя новых специалистов к работе с технологиями, которые только появляются на горизонте. - В Башкортостане меня привлекает медицинская наука и перспективное сотрудничество с Башкирским государственным медицинским университетом. Профессор, академик Валентин Павлов развивает в Университете сильные исследовательские возможности для ученых. Руководитель нашего университета в Стамбуле считает, что нам необходимо развивать сотрудничество не только внутри Турции, но и с иностранными государствами, например, с Россией и Китаем. Я считаю, что нам необходимо создать единую платформу для обмена исследовательским и образовательным опытом, - делится Жан де ла Розетт. Вкладываясь в такие форматы коммуникации, университет инвестирует в самый ценный актив – интеллектуальный потенциал своих студентов и сотрудников: «Встреча с учёным такого калибра – это мощнейший импульс для нашего профессионального и личностного роста», – делятся студенты БГМУ Минздрава России. Профессор регулярно читает лекции и проводит мастер-классы в БГМУ и на вопрос о том, как он оценивает потенциал наших студентов, Жан де ла Розетт поделился: - Сравнивая уровень подготовки студентов в России со студентами в Нидерландах или Турции, где я работаю сейчас, могу сказать, что они примерно одинаковы. Шестилетняя программа высшего образования в России на хорошем уровне, у студентов есть разнообразные возможности для прохождения практики. На мой взгляд, уровень образования достаточно высокий. И все же профессор выделил два отличия: - Во-первых, язык. По всему миру ученые, ординаторы общаются на английском языке. Например, когда я приезжаю с визитом к китайским коллегами, они все отлично владеют английским языком. Среди российских коллег я знаю не так много исследователей, владеющих языком на достаточном уровне. Ординаторам необходима дополнительная мотивация к изучению английского языка, чтобы иметь возможность общаться с коллегами по всему миру. Во-вторых, уникальные навыки урологов в России поражают, несмотря на то, что они проходят лишь два года обучения. В других странах обучение ординатора-уролога идет 5-6 лет. Профессор поделился, что студенты и молодые врачи в Уфе приятно удивляют своим энтузиазмом. По его мнению, в других странах не всегда можно ожидать от студентов и ординаторов подобной реакции. - В России студенты всегда готовы учиться. Поэтому после возвращения в Стамбул я постараюсь донести до своих студентов, что им стоит равняться на российских коллег и советую им приезжать в Россию по обмену, - рассказал Жан де ла Розетт. В настоящее время развитие международного академического сотрудничество и совместные исследования вузов России и зарубежных стран создают прочную платформу для международного взаимодействия. - Одна из причин моего визита – это большая заинтересованность ректора БГМУ профессора Павлова в развитии исследовательской деятельности. Профессор Павлов один из самых трудолюбивых людей, что я встречал. Я готов с максимальной отдачей сотрудничать в сфере науки и создания международных проектов. В настоящий момент мы рассматриваем к проведению научных исследований в области рака мочевого пузыря, в будущем, возможно, рака простаты. Мы анализируем рак с разных сторон, включая иммунологию, генетику и применение искусственного интеллекта в диагностике. Верю, что Башкирский государственный медицинский университет станет лидирующим вузом в этом направлении. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года.",Резидента Межвузовского кампуса Уфы посетил с лекциями ученый Жан де ла Розетт,Йәмғиәт,5436,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-13/rezidenta-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-posetil-s-lektsiyami-uchenyy-zhan-de-la-rozett-4465926,2025-11-13T15:50:00+00:00
"Ефрейтор Роза Роза 1986 йылдың июлендә Магнитогорск ҡалаһында йәшәгән Ғәлимә Мөхөтдин ҡыҙы һәм Әҡсән Хәсән улы Ғайсиндарҙың ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. 1992 йылда ата-әсәһе тыуған төйәктәре — Айыуһаҙыға күсеп ҡайталар. Роза ошо ауылдың башланғыс мәктәбен бөтә. йылдарҙа Ташбулат урта мәктәбендә уҡый. Артабан Белорет лицей-интернатында урта белем алғас, Белорет медицина колледжына уҡырға инә. Ҡулына диплом алған йәш белгес, Магнитогорск ҡалаһының 2-се дауаханаһының реанимация бүлегендә хеҙмәт юлын башлай. Бер аҙҙан Роза Әҡсән ҡыҙы Себер тарафтарына китә һәм Сорғот ҡалаһында травматология дауаханаһының реанимация бүлегендә хеҙмәт юлын дауам итә. Әсәһе ауырып китеү сәбәпле, тыуған яҡҡа кире ҡайта һәм Магнитогорскиҙың онкология дауаханаһының хирургия бүлегенә эшкә урынлаша. Бала саҡтан әрме сафтарында хеҙмәт итергә хыяллана Роза. Ике тапҡыр ынтылып та, килеп сыҡмай. Ә махсус хәрби операция башланғас, ике бала әсәһе Роза: «Мин яугирҙәргә ярҙам итергә тейеш» тигән ныҡлы ҡарарға килә һәм 2023 йылдың ноябрь айында Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөй һәм махсус хәрби операция зонаһына юллана. Батыр йөрәкле яҡташыбыҙ — санинструктор Роза Алтынбаева «Участник СВО», «За помощь в бою» миҙалдары менән бүләкләнгән. Краков тактик йүнәлешендәге 150-се мотоуҡсылар дивизияһы командиры Р. Макушкиндан рәхмәт хаты, хеҙмәт бурыстарын намыҫлы үтәгәне, махсус хәрби операция зонаһында хәрби бурысын үтәгәндә юғары күрһәткестәре өсөн 8-се гвардия дөйөм ғәскәр армияһы командующийы гвардия генерал-лейтенанты О. Митяев һәм 150-се гвардия мотоуҡсылар дивизияһы командиры гвардия генерал майоры В. Терехиндың грамоталары менән бүләкләнгән. Әлеге ваҡытта 163-сө танк полкы ефрейторы Роза Әҡсән ҡыҙы Алтынбаева медицина ротаһының санитар инструкторы булып хәрби хеҙмәтен дауам итә. — Беренсе тапҡыр Донецк ҡалаһына килгәндә бында электр уты, һыу юҡ ине. Беҙ яугирҙәр оҙатыуында тауыш-тынһыҙ, шым ғына килеп индек ҡалаға. Хәҙер свет бар, ул һирәк һүнә, тик һыу эсеүгә яраҡһыҙ. Биш литрлыҡ һауыттарҙа өс көнгә бер һыу алып киләләр. Һирәкләп һатып алырға ла тура килә. Шул һыуҙы йыуынырға ла, эсергә лә тотонабыҙ. Ауырлыҡтарға бирешмәйбеҙ, — ти Роза. — Дауаханаларҙың реанимация, хирургия бүлексәләрендә эшләп, тәжрибә туплаған кеше булараҡ, башҡаларҙы тәндән ярсыҡтарҙы алыу, яраны тегеү ысулдарына өйрәтергә тура килә. Яранан тыш: теш, йә тән шешеү ауырыуҙары менән дә киләләр, шештәрҙе ярыуҙа, яраларҙы тегеүҙә, гипс һалыуҙа ла тәжрибәм ярҙам итә. Үҙем табиптарҙан дауалау серҙәренә төшөнәм. Р. Ә. Алтынбаева госпиталдә ПМГ-22 тип аталған, йәғни күсмә медицина төркөмөндә хеҙмәт итә. — Төрлө хәлдәр була, тик беҙ бирешмәйбеҙ. Бында ҙур татыу ғаилә һымаҡ йәшәйбеҙ. Бер-беребеҙгә иғтибарлы, ярҙамсылбыҙ, бөтәбеҙ ҙә еңеү өсөн тырышабыҙ, ауырлыҡтарҙы бергә күтәрәбеҙ. ПМГ-22 составында төрлө подразделениеларға: мотоуҡсылар, артиллерия, штурмлаусыларға ваҡытында ярҙам итергә тырышабыҙ. Алғы һыҙыҡтан яугирҙәр ярҙам һорап алдан хәбәр итәләр. Медикаменттар, гуманитар ярҙам менән килгән кәрәк-яраҡтарҙы, аҙыҡ-түлекте әҙерләп ебәреп торабыҙ. Госпиталдә мин башҡорттарҙан бер үҙем, ә полкта бар Башҡортостан егеттәре. Үҙебеҙҙекеләр менән башҡортса аралашып алһам, күңел күтәрелеп китә. Алғы һыҙыҡтан егеттәрҙең: «Ярҙам итеп ебәр әле! » — тигән үтенестәрен теүәл үтәп барам. Урындағы халыҡ менән дә аралашабыҙ, уларға ла ярҙам итәбеҙ, — ти ул. Белоретта 10-11-се кластарҙа уҡығанында, унда халыҡ-ара иҡтисад һәм хоҡуҡ институты эшләй. Роза юрист булырға теләп, хоҡуҡ йүнәлешендә белем ала. — Тик әсәйемдең һүҙен йыҡманым, ул миңә ҡәтғи рәүештә медицина хеҙмәткәре буласаҡһың, тине. Эшемде яратам, кешеләрҙең тән яраларын ғына дауалап ҡалмайым, күңел йылым менән уртаҡлашам, кешегә ярҙам итеүҙән кинәнес алам. Шуға ла дуҫтарым да күп, туғандарым менән дә даими бәйләнештәмен. Ваҡыт булғанда, төрлө өлкәлә белемемде камиллаштырырға ынтылам. Кеше организмын да өйрәнәм, машиналарҙы һүтеп ҡарарға ла «ҡуй» тимәйем ул, — тип көлөп ҡуйҙы телефон аша аралашҡанда мөләйем тауышлы санинструктор. Мәктәп йылдарында Роза КВН уйындарында, башҡа төрлө сараларҙа әүҙем ҡатнаша, бейеү түңәрәгенә йөрөй. Спортҡа айырыуса әүәҫ була: волейбол, баскетбол, футбол, йүгереү ярыштарынан ҡалмай. Әле лә, тура килгәндә, ял ваҡыттарында спорт уйындарында ихлас ҡатнаша. Донецкиҙа физкультура әҙерлеген, тыныс тормоштағы ГТО нормативтарына тиңләшкән һынауҙарҙы уңышлы үтәй. Күптән түгел Дондағы Ростов ҡалаһында, һыҙыҡ аша сығып, йөҙөү ярышында тәүге тапҡыр ҡатнашыуына ҡарамаҫтан 3-сө урын алған. Медиктар даими рәүештә полигонға учениеға сығалар. Санинструкторҙар ҙа атырға, автоматты таҙартырға, һүтеп-йыйырға белергә тейеш бит. Бында ла ҡуйылған бурыстарҙы теүәл үтәй ефрейтор. — Роза уҡығанда ла шәп, батыр ҡыҙ булды. Балаларын да бәләкәйҙән үҙаллы, тырыш, тәртипле итеп үҫтерә. Розаның ҡыйыулығы һоҡланырлыҡ, ныҡлы характерына таянып, көслө рухлы булырға ынтылышы маҡтауға лайыҡ. Шәп ҡыҙ инде ул Роза, — тип маҡтау һүҙҙәрен әйтте Розаның тәүге уҡытыусыһы Хәмиҙә апай Хөснөтдинова. Ҡаһарман яҡташыбыҙҙың балалары әсәһе менән ғорурлана һәм тиҙерәк еңеү менән әйләнеп ҡайтыуын көтә. Ватаныбыҙҙың данлы ҡыҙы, халҡыбыҙҙың ғорурлығы ул ябай ауыл ҡыҙы Роза Алтынбаева. Гөлнара Ғиниәтова ""Осҡон"" гәзитенән",Ефрейтор Роза,Мәҙәниәт,5185,https://shonkar.com/news/culture/2025-09-12/efreytor-roza-4385160,2025-09-12T11:55:00+00:00
"Росстат итәкчесе урынбасары Павел Смеловхалык санын алучыларның компетентлыгында шиге булган һәркемгә Русия күләм анисәптә Дәүләт хезмәтләре порталына кереп катнашырга киңәш иткән. Бу хакта ул матбугат очрашуында Башкортстанда яшәүче татарларның исәбен алуга кагылышлы сорауга авап итеп белдергән. ""Әгәр халык санын алучы хата ибәрергә мөмкин дип курыксагыз, мин Дәүләт хезмәтләре порталына үзегезгә кереп, хатасыз итеп үзегезнең һәм гаилә әгъзаларыгызның анисәп кәгазьләрен тутырырга киңәш итәм"" дигән Смелов. Бу хакта Татарстан мәгълүмат чаралары яза. Шулай ук Смелов ""кеше турындагы мәгълүматлар Росстаттан башка бер ирдә дә булмаячагына"" ышандырган. анисәп алдыннан Башкортстанның күпчелек татарлар яшәүче районнарында административ көчләр кулланып башкорт телен, тарихын, гореф-гадәтләрен пропагандалау активлашты. Әлеге районнарда башкорт кибәләре исемнәре язлыган стелаларкуелды, кайбер татар артистларын районнаргакертмәделәр, ыру һәм кабилә ыеннары, шәәрә бәйрәмнәре уздырыла. Русиядә анисәп 15 октябрьдә башланды һәм 14 ноябрьдә тәмамлана. Бу чараны оештыручы Росстат белдерүенчә, беренче нәтиәләр 2022 елның гыйнварында игълан ителәчәк. Аннан соң акрынлап башка мәгълүмат өстәлә барачак. Милләтләр турында мәгълүмат 2022 елның октябрендә көтелә. анисәп анкеталарында кешеләр үзләре теләгән милләт вәкиле булып языла ала. Бу анисәптә беренче мәртәбә бер кешегә берничә милләтне күрсәтергә мөмкин.2021 елгы анисәп нәтиәләре нигезендә төбәкләр һәм аерым торак пунктлар турында демографик, социаль һәм икътисади белешмәләр, шулай ук илнең төрле төбәкләрендә яшәүчеләрнең тормыш шартлары турындагы мәгълүмат ыелып гомумиләштереләчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Росстат вәкиле Башкортстан татарларына анисәптә интернет аша катнашырга киңәш итте,Яңылыҡтар,1884,https://www.azatliq.org/a/31524426.html,2021-10-22T10:58:49+00:00
"Билдәле башҡорт яҙыусыһы, драматург, «Ағиҙел» журналының баш мөхәррире Өфөлә Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә үткән китапхана директорҙары осрашыуында ҡатнашты. - Беҙ, яҙыусылар, тарих яҙабыҙ. Махсус хәрби операция темаһына минең китаптарым, юлъяҙмаларым, очерктарым, пьесаларым донъя күрҙе. Бала сағымда олатайым менән йәшәнем. Ул Бөйөк Ватан һуғышы тураһында тураһында күп һөйләне. Етмәһә, беҙҙең быуын йәш сағында шул һуғыш тураһында китаптар уҡыны: Йәш гвардия, Ысын кеше тураһында повесть, пионер геройҙар һ. б. Беҙ уларҙы ҡат-ҡат уҡыныҡ, геройҙарҙың батырлығына һоҡландыҡ, уларға оҡшарға теләнек. Хатта 13 йәшемдә яҙған тәүге хикәйәм дә һуғыш тураһында булды, — тип хәтирәләре менән уртаҡлашты ул. Мөнир Ҡунафиндың күп кенә журналист яҙмалары ла Бөйөк Ватан, афған һуғышы ветерандарына, махсус операцияла ҡатнашыусыларға арналған. МХО темаһына мөрәжәғәт итеп, иң беренсе батыр яугир Фәнис Хөсәйенов тураһында очерк сығара. Ул башҡорт телендә генә һигеҙ миллион тапҡыр уҡылған. Әммә автор ҡәнәғәтлек алмай, сөнки очерк башҡа кешеләрҙең ауыҙынан ишетелгән мәғлүмәттәр нигеҙендә яҙыла. Барыһын да үҙ күҙҙәре менән күрергә тип, ул махсус хәрби операция зонаһына юллана. Ике тапҡыр ижади командировкала була. -        Һуғыш ҡасандыр тамамланыр, ә бына тере тарих ҡалыр. Беҙ бит алғы һыҙыҡта булдыҡ, снарядтар яланы уртаһындағы блиндаждарҙа йоҡланыҡ. Әгәр быны күрһәң, яҙмай, өндәшмәй ҡалыу мөмкин түгел, шуға мин китап яҙҙым.  Тарихи дөрөҫлөктө белгән халыҡ - иң көслө һәм бөйөк халыҡ. Кешенең выжданы - ул халыҡтың хәтере, тиҙәр. Бөгөн был выжданды юғалтырға хоҡуғыбыҙ юҡ, — тип фекер йөрөтә Мөнир Ҡунафин. Уның «МХО. Мин һуғыштан тере килеш сыҡтым китабы Мәскәүҙә АСТ нәшриәтендә донъя күрә. Уның яҙылыу тарихы былай була. Автор һуғыш яланындағы икенсе сәфәренән Өфөгә ҡайтҡас, яҙмаларын Бельские просторы журналында баҫтырып сығара. Ошо материалдарҙы уҡығас, Мәскәү нәшриәте вәкилдәренән китапты баҫып сығарыу тураһында тәҡдим ала. -        МХО-ла күргәндәрем, минең уйҙарым хәҙер был китапта сағылыш тапты. Мин сәфәремдә ғазап, күп йәштәре түгел,  яугирҙарыбыҙҙың патриотизмын, уларҙың ихласлығын, туғанлыҡ хисен күрҙем, — тип һөйләй автор. Бынан тыш, Йәштәр театры Мөнир Сәхиулла улының «Бер ғүмерең етмәй икән» әҫәре буйынса спектакль ҡуйҙы. Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә был спектакль беренсе тапҡыр рус телендә уйналасаҡ. Һуңғы айҙа яҙыусы отпускыла булған, махсус хәрби операция тураһында ун хикәйә яҙған, Нур татар дәүләт театры өсөн яңы пьеса тамамлаған. Спектаклдең премьераһы быйыл октябрь айында буласаҡ. Композитор Заһир Байыҡ менән ижади берлектә өс йыр ижад иткән, ә ул ун йырҙан торған цикл буласаҡ, тип ижади пландары менән уртаҡлашты.","Мөнир Ҡунафин: ""Махсус хәрби операцияла булһаң, өндәшмәй ҡалыу мөмкин түгел»",Яңылыҡтар,2662,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-24/m-nir-unafin-mahsus-h-rbi-operatsiyala-bul-a-nd-shm-y-alyu-m-mkin-t-gel-4359366,2025-08-24T11:20:00+00:00
"Тәәәк, нисек башларға, эшлекле түгеллегемде, ә әптәләнлегемде яҙғайным инде элек, ҡабатлап тормайым, яҙҙың матур көнөндә, улым менән бабай Баймаҡта яңы мунсаның нигеҙен төҙөргә ниәтләнеләр, цемент-таш килтерелде, һәм башланыҡ. .   Яңылыш уҡыманығыҙ, әбей ҡыҫтырылмаған ней эш бар, малай ҡыуып ебәрә, китеп торам да йә таш, йә ҡом, йә цемент килтерәм. Эш ырай, күңелдә әҙ генә булһа ла кәрәклегемде тойоуҙан йыр тыуа, тән яҙылды, әйтерһең йыл буйы йыйылған ҡомо-саңы шаптырлап ҡойола. Тегеләр ҡул һелтәп өндәшмәй башлағас бигерәк киттем шәпләнеп, урамды бер итеп осоп-елеп ташыйым, өлгөртөргә тырышам, нәҫ баҫҡан әбей тип уйлайһығыҙҙыр, мин әле! .. .    Югерә-атлай нигеҙ буйлап барғанда опалубканың сығыңҡырап торған таяғына эләгеп итәгем арттан тартылды, аҙымым ҡыҫҡарып нигеҙен ашаҡлай алмай барып ҡоланым, ҡул суғының төбөнән шыртылдаған тауышты ишетеп, башҡа һынды былай булғас ҡулым, тигән уй килде. .   -Нимә булды, ҡоланыңмы? -тигән бабайға, ҡул һынды, тинем дә, таралып ятҡан биҙрәләремде алып таш тултырырға керештем, бер ерем дә ауыртмай. Бынауындай ҡыҙыу эш ваҡытында ҡул һынды тип туҡталып тороп булмаҫ, биҙрәләремә таш тултырам. .   Тултырыуын тултырҙым, әммә уң ҡул менән күтәреп булмай икән, берәмләп ташырға тура килер инде, шулай иттем дә, ҡул-аяҡ ауыртмай, тик ниңәлер шешенә генә башланы. .  Башыма больницаға барып гипс ҡуйҙыртырға тигән уй килде, малайға машинаһын тоҡандырырға ҡушып, кейем алыштырырға индем, тейерһеңме ҡулға, цементҡа  болғанған ҡулды йыуып та булмай. .   Ваҡыт бишенсе ярты, Баймаҡ поликлиникаһына өлгөрөргә ашығам, ҡулда бер ниндәй документ юҡ. .  Үҙем дә һиҙмәй ауыртҡан ҡулды алға һуҙып больница урамынан югереп барғанда ҡаршыма кемдер сығып туҡтатты. .    -Апай ҡайҙа югерәһегеҙ? .  Туҡтап ваҡытты әрәм итеү ҡайҙа, югергән килеш яуаплайым. .   -Әле генә ҡолап ҡулымды һындырҙым, регистратура ябылмаҫ борон өлгөрәйем тием. .   -Унда хәҙер берәү ҙә юҡ,  больницаға, , Приемной покойға "" барығыҙ, беләһегеҙме ҡайҙа икәнлеген? .   -Ә-әә, белмәйем шул, ярай ату, минең документтарым да юҡ. .  Шул арала теге ҡустыны өс-дүрт метр алға үтеп киткән кеше,  артҡа боролоп уны тағы өс дүрт метр артта ҡалдырғайным инде. .    -Ҡабаланмағыҙ, тағы ҡолап ҡуймағыҙ, мин дә шунда барам, көтөгөҙ. .  Уның артынан тыпырлап атлайым, үҙемдең уйымда, шәберәк атлаһасы. .    Юлдашым, ,Приемной покой"" бүлмәһендәге компьютер өҫтәле янындағы ҡыҙға нимәлер әйтте лә,  төпкә уҙҙы,  таныштарҙыр. Оҙон ғына сират булыуға ҡарамаҫтан ҡыҙыҡай  миңә бәләкәй генә ҡағыҙ киҫәге һуҙа, уны уҡып тороу ҡайҙа, икенсеһе мине эйәртеп ҡайҙалыр алып китте. .   Рентген бүлмәһенә килтергән икән, доктор баяғы мине эйәртеп алып килгән егет. .   -Ҡулығыҙ һынған, мине операция бүлмәһендә көтәләр, бер сәғәттән гипс һалырмын, көтөргә тура килер. .   Көтәм инде, көтәм, гипс ҡына һалһын, үҙемдең районға ҡайтҡансы йөҙҙән ашыу саҡрым үтер кәрәк. .   Йә, эш ҡала бит әле, гипс һалһалар нигеҙҙе ҡойоп бөтөр инек, һулаҡай менән булһа ла ярҙам итешер инем. .    Ваҡыты еткәс мине саҡырҙылар, өс табиб, баяғы егет мөләйем генә миңә аңлата: .  -Апай ҡул һөйәгегеҙ һынып ҡыйшайған, төҙәтмәйенсә булмай, укол яһайым, һүгенһәгеҙ һүгенегеҙ, ҡысҡырырға ла рөхсәт, тик иҫегеҙҙе генә юймағыҙ. .   Түҙермен ул, тәүгә түгел, элек һулаҡайын һындырғайным. .   Береһе бармаҡтан тарта, икенсеһе терһәктән, беләктәге төйөрҙәр бөткәнсе тартҡыланылар, өсөнсөһө гипс урай, шәп әбей булдым, барыбер һүгенмәнем дә, иҫтән дә яҙманым. .  Һөйләгәндәрен, аңлатҡандарын да тыңламай йәһәтләп сығып киттем, рәхмәт әйттем шикелле, тик исемдәрен генә һорамағанмын. Гипс йылы ғына, ҡул да һыҙламай, яулығымды сисеп ҡулды муйынға аҫып алдым. .   Мин ҡайтҡансы эштәрҙе теүәлләгәндәр, хәҙер ауылға ҡайтырға сығырбыҙ. .   Яһаған уколдың тәҫьире Бикеш тирәһендә юҡҡа сыҡты, түҙерһеңме, етмәһә докторҙың әйткәнен тыңлап тормай ҡабаланып сығып киткәнмен, ҡатмаған гипслы ҡулды муйынға  аҫҡанға  гипс кәкерәйеп ҡатты. Асфальтта һикерткәндә түҙеп булмай, Шанский юлында бигерәк ауыр булыр инде. .  Мыжымаһамда бабай минең хәлде һиҙенгән шикелле, ней тиһәң дә ҡырҡ ике йыл бергә ғүмер һөрәбеҙ, Ниғәмәт магазине алдында туҡтаны. .   Сыҡҡанда ҡулында бер яртыһы күренә, эҫе генә итле бәлештәре бар. .   Шул саҡта ҡулымдың һыҙлауы бөтә йәнем-тәнемә күсте, ҡалтырана башланым, ошо ғына етмәгәйне, мин уға һалығымды һалмаҫҡа тырышып өндәшмәй түҙеп киләм, ә ул. Әйтерлек тә түгел, өйҙә мал көтә, мейескә яғаһы бар. .  Ниғәмәтте сыҡҡас пластмасс рюмкаларға тултырып араҡы һалды, миңә һуҙа. .  -Һыҙланып киләһеңдер, эс, еңелерәк булыр. .  Шулай итмәйҙә, минең һылтау менән үҙе эсмәксе моғайын. .  -Милитсейәләр күп осраны, эләгеп ҡуйма, ҡартайғас праваңды алдырһаң, яңынан экзамен бирә алмаҫһың, олоғайһаң хәтер юҡ, - психологический атака быныһы. .  -Кем һиңә эсәм тине, һиңә ҡойҙом, эс. . Бөтөнләй бер ваҡытта ла эсмәгән кеше түгелмен, уныһын алдай алмайым, тик мин эсһәм бабайҙың эсенә ҡуҙ төшөр, ҡаршылашам һаман да. .  -Эс тейем! .   Яндырып эскә төштө, шул саҡта бөгөн көнө буйы ашҡаҙанға сәйҙән башҡа бер нимә төшмәгәнлеге иҫкә төштө, ярһып эшләгәндә тик һыуһата ғына шул. .   Эсәк оҙон ғыналыр, байтаҡ ҡына боролоп-боролоп төшкән юлын һиҙеп ултырҙым, ҡул һыҙлағас һөйләшке лә килмәй. .  Дүрт саҡрымдай барғас тағы туҡтаны, насар юлда ипле йөрөтөргә тырышһа ла килеп сыҡмай, Нива машинаһы ҡатыраҡ шул. .   Баяғы пластмасс рюмка тағы тулды, был юлы артыҡ ҡарышманым, һыҙланыуҙар баҫылды, юлдағы соҡор-саҡыр тигеҙләнде. .  -Һин һөйләгәндә ҡулыңды болғамай ғына һөйләрһең, йәме, - бабай кәйефте күтәрергә тырыша - шәберәк бар тип тә артыҡ ҡыуалама. .   Әҙәм әйтһә ышанмаҫ инем, еңелерәк булды, өйҙәге көтөп торған эштәрҙе ҡайтҡас бабай теүәлләне, тыныс таң аттырҙым. .   Иртәгеһенә кәкерәйгән гипсты бабай төҙәйтергә тырышты,  бысҡы, бысаҡ, болгарка менән тигеҙләп кейҙерҙе, минең бысраҡ ҡулдарҙы таҙартырға теләһә лә тейҙермәнем, шулай ҙа рәхмәтлемен мунсала йыуындарҙы, яңы япраҡ менән арҡаларҙы сапты. Аҙаҡтан белеүемсә тубыҡҡа баҫа алмайым икән, терһәк, яурын бәрелгән, кеше тәне барыбер аҡыллы икән, әбейҙе бер юлы ыҙалатмайыҡ, аҙаҡтан беленербеҙ әле тигәндәрҙер. .    Һыҙланыуҙан йоҡламағанғалыр иртәнсәк тороуға сәстәр кейеҙгә әүерелгәйне, түбәгә өйөп ҡыҫтырырға тырышһа ла бабайҙың ҡулы килешәме, саморез һымаҡ бороп ҡыҫтырғыстарҙы этә, ахыры сәстәремде ҡырҡтырырға тура килде. .   -Күптән үҙеңдең имиджды үҙгәртергә кәрәк ине, арыу булды әле, гел түбәгә өйөлгән сәсең ялҡытҡайны, - быныһы әлбиттә алыҫтағы ҡыҙымдың йыуатыуы ғына икәнлеген аңлайым инде. .   Түтәлдәрҙә ҡалҡҡан үләндәрҙе күрмәҫкә тырышам, тағы ҡыҙым әйткәнсә һыҙланыуҙы Аллаһ белеп бирә, һыңар ҡул менән төртәләнеп йөрөмәһен өсөндөр. .    Яҙ диетаға ултырырмын тип нисә йылдар уйлана инем,   быныһы ла тормошҡа ашты, бешеренмәйем, ашағы ла килмәй әлегә, бәлки гел югерекләп тик йөрөйһөң тип Аллаһыбыҙ, , Тырр"" тигәндер, күнермен, бүтән бәлә-ҡазаларҙан аралаһын, ошоноң менән бөтһөн. .   Күргәндәргә түҙемлек бирһен, күрмәгәнгә күрһәтмәһен һәммәһенә лә. Нисек, шәп килеп сығырмы минең әҫәр. Гөлдәр әбей.",", ,Әптәләнгәнлек"" бәләһе. Изгелекле Баймаҡ табиптарына арнайым. Гөлдәр Кәлимуллина",Хикәйә,6923,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-06-05/pt-l-ng-nlek-b-l-e-izgelekle-bayma-tabiptaryna-arnayym-g-ld-r-k-limullina-3287864,2023-06-05T11:02:00+00:00
"Дагир Хасавов. фотосы1 август Русия Югары мәхкәмәсе Мәскәүдәге ""Ярдәм"" мәчетенең элекке имамы, шәех Мәхмүт Вәлитов адвокатының шикаятен карый. Адвокат Дагир Хасавов Вәлитовка чыгарылган карар дөрес түгел һәм имам кичекмәстән азат ителергә тиеш дип саный. Мәхмүт Вәлитов билгесез кешеләр тарафыннан атып үтерелгән дагыстанлы Абдулла Гаппаев рухына мәчеттә дога кылып чыгыш ясаган. Бу хәл 2013 елда була. Русия куәт оешмалары Гаппаевны террорчылар исемлегенә кертә. Ул Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасы вәкиле булган дип санала. Әлеге хәлләрдән соң өч ел узгач террорчыны аклау гаебе белән Мәхмүт Вәлитовны өч елгаирегеннән мәхрүм итәләр. Вәлитовның адвокаты Дагир Хасавов дога кылган өчен кешене өч елга төрмәгә утырту бернинди кысаларга сыймый дип саный: – 1 августта Мәхмүт Вәлитовка карата чыгарылган канунсыз карарга бәйле минем аппеляция шикаятен караячаклар. Мин бу карарны канунсыз һәм гаделсез дип саныйм. Карарны үзгәртү өчен нигез бармы? Әлбәттә, бар. Әмма икенче мәсьәлә, мәхкәмә аннары нишләр? Мәхкәмә карарны үзгәртә ала, эшне яңадан карау өчен шул ук мәхкәмәгә яки кире прокурорга ибәрә ала. Кыскасы юллары күп. Мәхмүт ВәлитовКайберәүләр карарны йомшарту кирәк, ул бик кырыс, диләр. Мин алар белән килешмим, гомумән бернинди дә әза булырга тиеш түгел иде, чөнки ул бит үлгән кеше өчен дога кылган. Дога кылу бит инаять була алмый. Әлбәттә, Русия мәхкәмәләрендә башны идәнгә бәрә-бәрә ""Мин гаепле"" дигәнне яраталар, әмма нәрсәдә гаепле соң? Гаепле түгел, шуңа аны акларга тиешләр. – Русия мәхкәмәләрендә аклау карары еш буламы? – Кызганыч, Русиядә бу өлкәдә статистика бик начар. Аклау карарлары бары 1 процент. Мөселманнарның хокуклары даими бозылганда без нәрсәгә өмет итә алабыз соң? Белмим. Бүген мөселманнары гаепләү бик иңелгә әйләнде бит. Дога кылган өчен дә утырталар. Хөтбә һәм аның алдыннан мәет өчен дога кылуга экспертиза уздыру кирәкми дип саный идем, чөнки күп очракта экспертиза нәрсәдер аңлашылмаганда уздырыла. Мисал өчен, ике инаятьченең жаргон телендә сөйләшүен яки ике кешенең таикча сөйләшүен аңламаганда экспертиза уздырабыз. Шуңа, мин алдан ук ""Ни өчен экспертиза уздыру кирәк? "" дидем. Анда бит Коръән аятьләре, хәдисләр китерелгән. Мөселманнар бит ни хакында сүз барганын аңлый. Безне бит Урыс православ чиркәвендә ни эшләүләре кызыксындырмый. Сөйлиләрме? Сөйлиләр. Үзләре аңлагач, шул иткән. Тикшерүчеләр әлеге хөтбә вакытында мәчеттә 2-3 меңләп кеше булган дип ачыклаган. Алар арасында ике кеше, имеш, бу хөтбәгә рәнеп прокуратурага мөрәәгать иткән. Әмма мәхкәмә вакытында аларның нигә рәнегәнен ачыклап булмады. Алар һәрвакыт Мәхмүт Вәлитов ниндидер радикалны яклды, диләр. Мин ""нинди сүзләре белән яклады"" дип сорыйм. Имеш, алар аның үзләрен шулай кабул иткән икән. Әле бу бит яшертен шаһидләр. Без аларны күрмибез дә. Шуңа, бу хәлдән соң мин дә бер эксперт оешмасына мөрәәгать итәргә булдым. Уздырылган экспертизага лингвист белешмәсен алдым, чөнки гаепләүнең нигезе булып нәкъ шул экспертиза торды. Һәм мин бу экспертиза уздыруның кануни түгеллеген дәлилләүче белешмә алдым. Вәлитов террорчылыкны аклаган дигән белешмә бирүгә нигез булып Дагыстан эчке эшләр министрлыгы белешмәсе торды. Ә белешмә дәлил була алмый. Ул бары тик белешмә. Бу – бер. Вәлитовны гаепләүнең икенче дәлиле булып чыганак итеп Хизб ут-Тәхрир фиркасен куллану тора. Бу инде бөтенләй бернинди кысага да сыймый. Русия югары мәхкәмәсе 2013 елда Хизб ут-Тәхрир оешмасын террористик дип таныган, шул ук вакытта алар Вәлитов турында мәгълүмат алып террор оешмасына ышаналар булып чыга. Мин әйттем: ""Алайса Хизб ут-Тәхрир вәкилен китерегез, бу бит дөрес булмаган чыганак"", дим. Сез бит террор оешмасыннан справка алгансыз, аларга ышанасызмы дигәч, аның турында дәшми һәм Дагыстанның Гаппаев Хизб ут-Тәхрир оешмасы вәкиле булганлыгы турында биргән справкага басым ясый башладылар. Ә мин аларга көтелмәгән бер могиза әзерләдем. Минем Дагыстаннан шаһидлар бар. Аларны мәхкәмәдә тәкъдим итәчәкмен. Алар прокуратураның Абдулла Гаппаев әлеге Хизб ут-Тәхрир оешмасы вәкиле булган дигән белешмәне кире кагачак. Прокуратура Гаппаев әлеге оешма вәкиле булган һәм ул исбатланган, ди. Юк шул, исбатланмаган. Шуңа мин Дагыстанда булдым һәм шактый кешеләр белән сөйләшеп Абдулла Гаппаев үлеменең нечкәлекләрен белдем.2013 елны Абдулланы үтергән урында булган фельдшер үз белешмәсендә: Аның тәнендә карарлык ир юк. Билгесез автоматтан 20 тапкыр атканнар, дип язган. Мәхмүт хәзрәт: ""Ул куркак инаятьчеләр тарафыннан үтерелгән"" дип сөйли. Шуңа бәйләнделәр. Имеш, кемне истә тотып әйттең, нинди куркак инаятьчеләр? инаятьчәне эзләү урынына юкка бәйләнеп утыралар. Шуңа, гаеп дәлилләнмәгән дип саныйм. Мин өстәмә рәвештә Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә шикаять әзерлим. Әгәр аппеляция мәхкәмәсе минем шикаятьне кире какса, икенче көнне үк Европа мәхкәмәсенә мөрәәгать итәчәкмен. Безнең моның өчен бөтен нигезебез бар. Вәлитов имам вазифасында үз эшен эшләгәнен инаять буларак кабул итерләр дип башына да китерә алмаган. – Димәк, сез хәзер аның исемен аклау өчен көрәшәсез? – Минем өчен хәзер иң мөһиме – аны СИЗОдан өйгә чыгаруга ирешү. Аннары инде аның чиста намусы исемен кайтару һәм башкалар өчен көрәшәчәкбез. Хәзер аны ничек тә төрмәгә ибәрмәү мәсьәләсе тора. Чөнки ул бит төркем инвалид, ике инфаркт кичерде. лты ай өй сагында булганда аның сәламәтлеге начарланды. Аңа актив хәрәкәт кирәк, диделәр. Кан йөрешен тизләтү мөһим. Хәтта мәхкәмә утырышларында да ул хөкемдардан утырып чыгыш ясауны сорап мөрәәгать итте, чөнки аның аяклары авырта. Соңгы сүзне дә ул утырып әйтте. СИЗОда утырганда яңа чирләр барлыкка килә. Йөрәк кыса дип зарлангач, рентген ясасыннар дип мөрәәгать яз, дидем. Рентген ясаганнар, әмма кәгазен бирмәгәннәр, бары бик күп дарулар язганнар. Әллә тугыз төрле дару шунда. Аннары аның белән камерада ике урыс бандиты утыра. Тыелуга карамастан, тәмәке тарталар, ди. Шуңа аңа авыр. Ураза тотты, намазларын калдырмый. Ә прокурор ул иректә калса, аны төзәтү мөмкин булмаячак дип әйтте. Мин әйтәм: ""Сез аны ничек төзәтмәкче буласыз, динидән криминал шәхескә әйләндермәкче буласызмы әллә, дидем. Бу бит мыскыл итү. Карт һәм авыру кешедән көлү. – Ник мөселман өммәте Вәлитовны яклап чыкмады. Мөфтиләр бер яклау сүзе дә әйтмәде? – Мөфтиятләр, дин әһелләренең берни дәшмәве мине гаәпләндерә. Алар үзләрен алырга килгәнне көтеп утыралар микән? Мондый очракта мөселман өммәте итәкчелеге берләшергә тиеш иде. Без бит аларга мөрәәгать иттек. Бары тик Русия мөфтиләр шурасы рәистәше Нәфигулла Аширов кына мәхкәмәгә килеп белгеч буларак чыгыш ясады, аңлатма бирде, үлемнән соң беркем беркемне дә якламавы, ә бары дога кылынуы турында сөйләде. Лев Толстойның ""Аллаһтан куркучылар кешедән курыкмый, кешедән куркучылар Аллаһтан курыкмый"" дигән сүзләре бар. Аллаһтан куркучылар 66 яшьлек авыру имам мәсьәләсендә болай дәшми кала алмас иде. Әйтерсең берни булмаган. Ул бит үлгән кешегә дога кылган. Моны эшләү ярамыймени? Алайса, шундый фәтва чыгарыгыз. Бу ислам итәкчелегенең ни дәрәәдә мөселман проблемнарыннан ерак торуын, сәясиләшүен күрсәтте. Алар ярдәмгә мохта кардәшенә кул сузмау гына түгел, хәтта бер яхшы сүз дә әйтмәделәр. Күптән түгел бер режиссерда тентү узган иде, никадәр кеше күтәрелеп чыкты, хәтта Русия президенты Владимир Путинга кадәр иттеләр. Ә монда - тынлык. Кайвакыт минем ""Ул кеше гаепле түгел, дәлилләр бар бит, гаепле түгел, аңлагыз шуны"" дип кычкырасым килә. Ул нидер урлаганмы, кемгәдер һөүм иткәнме, мәйданга чыгып нидер сөйләгәнме, юк бит, барысы да мәчеттә ислам кануннары нигезендә эшләнгән. Мәхмүт хәзрәт янына баргач, ул: ""Мине берсе дә яклап чыкмадымы"", дип өметләнеп сорый. ""Юк"" дисең инде. Русия мөселманнары диния мәлесе итәкчесе Әлбир хәзрәт Крганов әмәгать пулатында бу мәсьәләне күтәрергә тиеш иде, Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил хәзрәт Гайнетдин, баш мөфти Тәлгать Таетдин нидер әйтергә тиешләр иде. Әмма мин хәлемнән килгәннең барысын да эшләячәкмен. Калганы Аллаһ кулында. – Мәхмүт Вәлитовны хөкем итү башка руханиларны куркыту түгелме? – Мәхмүт Вәлитов ул бик абруйлы имам, шуңа, аның артыннан күп мөселманнар иярергә мөмкиннәр. Ул элек Мәскәү әмигъ мәчетендә имам, Тарихи мәчеттә имам булды. Аның бу өлкәдә тәрибәсе бик зур. Башка андый имамнар юктыр. Вәлитов Тарихи мәчетне татарларга кайтарган кеше. Шуңа, шәхси күрәлмаучылар да бардыр. Аннары ул имам булган ""Ярдәм"" мәчете башкалардан бәйсез торды. Аны кулга төшерергә тырыштылар. Мәскәү имамы Илдар Әләүтдинов һәм Петербур мөселманнары Диния Нәзарәте рәисе Дамир Мөхетдинов әлеге мәчетнең бәйсез торуын һәм анда ""дөрес булмаган"" мөселманнар булу ихтималлыгын әйтте. Бу сүзләр инде кирәкле урыннарга итә кала. Шуңа, мин Мәхмүт Вәлитовка ""Мәчеттән кит"" дип киңәш иттем. Ул ""Ярдәм"" дини оешмасы итәкчесе буларак үзен бу вазифадан азат итүне сорап оештыручыга гариза язды. Аның шәхесен мәчет белән бутап мәчетне тартып алмасыннар дип уйладык. Инде аның кулына богаулар кидереп берничә көн узгач кына Әләүтдинов чыгыш ясады. Имеш, аны дөрес аңламаганнар, Вәлитов бик тәрибәле имам булган, диде. Шуңа да карамастан беркем дә яклап бернинди мөрәәгатьләр ясамады. Хәтта хатынына да яклау белдереп шалтыратучы да булмаган.","""Дога кылган өчен иректән мәхрүм иттеләр""",Татарстан,9016,https://www.azatliq.org/a/28601921.html,2017-07-31T05:26:34+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2 ноябрьдә ХХ гасырда репрессияләнгән татар әдипләре әсәрләре укылды. Әлеге чараны Алмания татар китап клублары, Алимә академия (Канада), Истанбул китап клубы (Төркия) оештырды. Очрашуда 20 кеше катнашты. Алар арасында 11 ил вәкиле булды: АКШ, Төркия, Германия, Австрия, Канада, Швеция, Казакъстан, Грузия, Чехия, Британия һәм Русия (Татарстан вә Башкортстан). Китап клубында катнашучылар Хәсән Туфаншигъриятен һәм истәлекләрен, Аяз Гыйләевнең""Йәгез, бер дога! "" әсәреннән, Ибраһим Сәлаховның""Колыма"" әсәреннән өзекләр һәм Кәрим Тинчуринныңхатынының истәлекләрен укыды. Моннан тыш, ХХ гасырда Советлар берлегендә сәяси золым корбаннары — татар галимнәре, әмәгать эшлекелеләре дә искә алынды. Очрашу бер сәгатьтән артык дәвам итте. Бу берничә илдәге татар китап клубларының яңа форматта узган беренче уртак чарасы. Русиядә",Репрессияләнгән татар әдипләрен онлайн искә алуда 11 илдән вәкил катнашты,Яңылыҡтар,845,https://www.azatliq.org/a/33185845.html,2024-11-03T18:08:20+00:00
"Дуслар () сериалыннан күренеш басмасы кешелек тарихында яң яхшы 100 телесериал исемлеген булдырды. Исемлек 2,8 мең кеше (экспертлар, актерлар, режиссерлар, продюсерлар) катнашындагы сораштыру нигезендә төзелде. Исемлектә беренче урынны Дуслар () сериалы алды. Ул эфирга елларда чыкты, күпсанлы бүләкләр иясе. Алтын глобус һәм алты тапкыр Эмми премияләрен алган. Бу сериал Нью-Йоркта яшәүче алты дусның гомер итүе турында. Аның соңгы сериясен телевидениедән 60,5 миллион кеше караган. Икенче урында Юлдан язу ( ) сериалы. Өченче урынны Серле материаллар ( -) сериалы алды. Ул елларда күрсәтелде. Исемлекнең беренче урыннарында шулай ук Тәхетләр уены ( ), Сопрано ( ) кебек танылган сериаллар бар. Унынчы урында – Симпсоннар мультсериалы. Инглизчә тулы исемлек беләнбиредәтанышып була.",Иң яхшы сериаллар рейтингы төзелде,Яңылыҡтар,783,https://www.azatliq.org/a/27258825.html,2015-09-20T15:56:08+00:00
"- Оҙаҡламай миңә илле йәш тула. Ни эшләрбеҙ икән? – тип һүҙ башлай. Тик Яҙыусылар союзының ул саҡтағы рәйесе Мостай Кәрим ни эшләптер бер нәмә лә өндәшмәй. - Миңә тиҙҙән илле тула бит, ни эшләрмен икән? – тип һорауын ҡабатларға мәжбүр була яҙыусы. - Илле тулғас, ни эшләйһең инде, - ти уға Мостай Кәрим, йылмайып, - илле бер менән китерһең!",НИШЛӘРГӘ?,Тарих,340,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-09-16/nishl-rg-3930076,2024-09-16T09:11:00+00:00
"Таңчулпан Буракаева Башкортстанда феменизм проблемнары белән шөгыльләнә, аның хакында яза, кинорежиссерфикерләр""Баймак эше"" нигезендә тоткарланучыларга ярдәм итү өчен тәбрикләмәләр ясап сата башлагач, Уфада ""Тап Таман"" кибете хуабикәсе Таңчулпан Буракаевадан ""Арт-Квадрат"" мәдәни мәркәзендәге бинаны бушатуын сораганнар. Бу хакта ул социаль челтәрләрдә хәбәр итте. Буракаева сүзләренчә, бина хуасы аның белән аренда килешүен өзгән. ""Арт-Квадрат безнең белән килешүне бер яклы гына тәртиптә өзә (сәбәпләрен күрсәтми, килешү нигезендә аларның мондый хакы бар. Шуңа күрә безнең яңа урын табып күчеп китү өчен бер ай вакытыбыз бар"", дип язды ул. Буракаеваның тәбрикләмәләр ясап сата башлавы әле узган атнада гынахәбәр ителгән иде. Алардан кергән акчаларның 50 проценты Баймак эше"" нигезендә тоткарланучыларның гаиләләренә ярдәмгә биреләчәк диелде. Кайбер медиада тәбрикләмәләрнең ""Арт-Квадрат""тагы ""Тап Таман"" шоурумунда сатылуы хәбәр ителде. Килешүне шул сәбәпле өзәләр. ""итәкчелеккә бу ошамады һәм алар аны сатудан алырга кушты. Мин алып куйдым да, соңрак аларны нейтраль ирдә сата башладым. Әмма рәсемнәр интернетта тарала бара, шуңа күрә монда кибетем бөтенләй булмаса яхшырак булыр дип тапканнардыр"", дип сөйләде ул. Волонтерлар исәпләвенчә, ""Баймак эше"" нигезендә хәзерге вакытка 79 кешегә инаять эше ачылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Баймак эше нигезендә тоткарланганнарга ярдәм итү өчен тәбрикләмәләр ясап саткан кибет хуасын бинадан куалар,Яңылыҡтар,1409,https://www.azatliq.org/a/32861165.html,2024-03-14T06:54:21+00:00
"Изге йолаға тоғро ҡалып, быйыл да бөйөк яҙыусының ижадына битараф булмаған, уның ижадын хөрмәт иткәндәр гимназия бинаһына һынау тоторға йыйылды. Бәйгенең ситтән тороу этабы 19 ғинуарҙан 29 ғинуарға тиклем үтһә, уны уңышлы үткәндәр баш ҡалаға проекттарын яҡларға саҡырылды. – Бөгөн Зәйнәб Биишеваның ижадын аңлаған, уны хөрмәт иткән балалар йыйылды. Улар республикабыҙҙың төрлө төбәктәренән килде. Уҡыусыларға яҡшы сығыш яһауҙарын, жюри ағзаларына ғәҙел баһа биреүҙәрен теләйем, - тип сәләмләне Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһы директоры Фәнил Нил улы Бүләков. Унан ҡатнашыусылар проект эштәрен төрлө секцияларҙа яҡланы. Беҙгә «Ҡояш уҙған ерҙә нур ҡала» секцияһында ҡатнашыусыларҙың проекттарын баһалау бәхете тейҙе. Был секция иҫтәлекле урындар буйлап экскурсия маршруттарын ойоштороуға арналғайны. Күңелгә үтеп инерлек сығыштар ҙа булды. Күгәрсен районының Мәҡсүт мәктәбенең класс уҡыусыһы Айтуған Сәғитов бигерәк тә хайран ҡалдырҙы. Ул районындағы иҫтәлекле урындар буйлап сәйәхәт маршрутын тәҡдим итте, ҡайһыларында булғанын да һөйләне. Ҡыйыу, һәр һорауға төплө яуап биргән егет уҡыуҙа ла бер ҙә һынатмай, «4», «5» билдәләренә генә уҡый. Район- республика кимәлендә шиғыр һөйләү конкурстарында ҡатнашып, призлы урындар ҙа яулай. Белем усағында - төрлө сараларҙы оҫта алып барыусы ла, етмәһә, көрәш менән дә шөғөлләнергә өлгөрә. Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһында класта уҡыусы Камилла Хәлилова ла күпте белеүе, төплө сығышы менән һоҡландырҙы. Ул да Күгәрсен районының иҫтәлекле урындары буйлап ике көнлөк сәйәхәт маршруты әҙерләгән. Һәләтле ҡыҙ төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, еңеүҙәр ҙә яулап тора. Ул Владивостокка сәйәхәт тә отҡан. «Зәйнәб Биишева үҙенең ижады менән халҡын, башҡорт әҙәбиәтен бейеклеккә күтәрҙе. Беҙ, гимназия коллективы, оло шәхестең исемен йөрөтөүебеҙгә һәм йыл һайын республика кимәлендә конкурс үткәреүебеҙгә сикһеҙ шатбыҙ», - тиҙәр гимназия коллективы. Сарала Зәйнәб Биишеваның ейәне Таһир Әминев һәм килене Раушания Бәҙретдинова ҡатнашыуы бәйгегә оло мәртәбә өҫтәне. - Ун өсөнсө тапҡыр ойошторолған конкурс уҡыусыларҙың тырышлығын, ижадын, һәләтен асырға булышлыҡ итә. Зәйнәб Биишеваның әҫәрҙәрен барыбыҙ ҙа яратып уҡыйбыҙ. Ул яратҡан яҙыусыларыбыҙҙың береһе булды, илһам сығанағы ла, халҡыбыҙҙың рухи ҡиммәттәрен һаҡлаусы ла. Әҙибәнең ижадына булған һөйөүҙе уҡыусыларҙың, коллективтарҙың эшендә, сығыштарында күрҙек, - тине жюри рәйесе Зөләйха Хәбибуллина. Ниһайәт, еңеүселәрҙе билдәләр мәл дә етте. «Бәхет менән тулы тормош төҙөйбөҙ» тигән башҡорт телендәге секцияла Ейәнсура районының Мәрйәм Бураҡаева исемендәге Иҫәнғол башҡорт гимназияһынан Асҡар Юланов, рус телендә – Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһынан Инесса Туҡтарова, инглиз телендә ошо уҡ белем усағынан Алиса Гәрәева, Глеб Трифилов еңеүселәр булды. Ә «Ҡояш уҙған ерҙә нур ҡала» тигән экскурсия маршруттары секцияһында Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһынан Камилла Хәлилова 1-се урынға лайыҡ тип табылды. Әлеге белем усағынан Милена Зиязова Зәйнәб Биишеваның шиғырын биш телгә тәржемә иткән. Ул «Йырлап йәшәйем. Халҡым үҙе һөйөп, йырла, тиеп, бирҙе ҡәләмде» тигән секцияла «иң-иңе» булды. Уҡытыусылар өсөн онлайн-конкурста Күгәрсен районының Мораҡ ауылының 1-се мәктәбенән Роза Кузнецова еңеү яуланы. «Зәйнәб Биишева әҫәрҙәренән йәнләндерелгән сәхнә» тигәнендә әҙибә исемен йөрөткән гимназияның «Таланттар ҡалаһы» театр-студияһы гран-приға эйә булһа, Сибай ҡалаһының 3-сө республика полилингваль күп профилле гимназия-интернаты уҡыусылары 1-се урынға лайыҡ булды. «Иң яҡшы ир-егет ролен башҡарыусы» – Белорет районы Инйәр ауылының 2-се мәктәбенән Рафаэль Фәхретдинов булһа, «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ ролен башҡарыусы» – Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһынан Ева Шкуратова. Еңеүселәр һәм призёрҙарға – дипломдар, иҫтәлекле бүләктәр, ә уҡыусыларҙы әҙерләүсе уҡытыусыларға Рәхмәт хаттары тапшырылды. Бындай саралар Зәйнәб Биишеваның әҙәби мираҫын киләсәк быуынға еткерергә ярҙам итә. Уҡыусылар әҫәрҙәрен уҡый, өйрәнә икән, уның ижады ла киләсәктә йәшәйәсәк.",Зәйнәб Биишеваға арналған бәйге яңы исемдәр асты,Яңылыҡтар,4026,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/z-yn-b-biisheva-a-arnal-an-b-yge-ya-y-isemd-r-asty-4580696,2026-02-16T21:16:00+00:00
"фикерләрЯңа Мәскәүдә бульдозерлар белән имерелгән ""Әбү Бәкер"" мәчете (""Фән һәм иман"" мәхәлләсе) урынында яңа гыйбадәтханә төзергә телиләр. Бу хакта бүген Мәскәү мөфтие Илдар Әләветдинов үзенең -каналындабелдерде. Иң элек ул Троицкидагы мәчетне мәхкәмә карары нигезендә имерүләрен раславын белдерде. Аныңча, мәчет бинасы төзелеше канун нигезендә рәсмиләштерелмәгән булган. ""Диния нәзарәте бу мәсьәләне хәл итәргә тырышты. Кызганыч, төзелешнең беренче этабына канун таләпләре үтәлмәгәнгә күрә уңай нәтиәгә ирешеп булмады"", диде ул. Мәскәү мөфтие фикеренчә, мөселманнар бу урында яңадан мәчет төзергә тели. ""Фән һәм иман"" мәхәлләсе вәкилләре үз хаталарын таныды һәм барлык таләпләрне үтәп яңа бина төзергә әзерләнә. Хәзерге вакытта Мәскәү Диния нәзарәте шәһәр хакимияте белән мәсьәләне хәл итү һәм бу вазгыятьтә оптималь юлны табу өчен эшлекле сөйләшүләр алып бара"", диде ул. Моңа кадәр мәчетнең имерелүе ирле халыкның һәм милләтчеләрнең үтенече белән эшләнгән диелде. Мәскәү мөфтие бу мәсьәләне шәрехләмәде. ""әмгыятьтә динара низаг көчәюенә юл куймас өчен"" ул мөселманнар һәм ирле халык мәнфәгатен исәптә тотып мәсьәләне хәл итәргә чакырды. Илдар Әләветдинов Мәскәүдә мөселманнарга мәчетләр итми дип тә белдерде.16 апрельдә Яңа Мәскәүдә бульдозер ""Әбү Бәкер"" мәчетенимерде. Бу мәчет 2020 елда мөселманнар көче белән төзелә башлаган. Якын микрорайоннарда чыгышы белән Русиянең Төньяк Кавказ төбәкләреннән булган кешеләр күп яши. Мәчеткә каршы көрәш өч ел дәвам иткән. Бу вакыт эчендә шәһәр хакимиятенә һәм Тикшерү комитетына күпсанлы шикаятьләр килгән. Дин йортына каршы булучылар мәчеткә килүчеләр бу районда инаятьчелек дәрәәсен арттыра, шуңа ата-аналар балаларын мәктәпкә ялгыз ибәрә алмый дип зарланган. Тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкин канунсыз төзелеш турында инаять эше ачарга кушкан. Узган елның октябрендә мәхкәмә ""Әбү Бәкер"" мәчетен үзбелдекләнеп салынган корылма дип тапкан һәм аның хуаларын мәчет бинасын сүттерергә тиеш дип карар чыгарган. Шулай да мәчет бинасы ярты еллап торган, дин тотучылар монда омга намазларына да йөргән. Троицкидагы мөселманнарның ирле халык һәм милләтчел активистлар белән каршылыгы әнә шулай төгәлләнде, алар хакимиятләрдән гайбадәт йортын сүттерүгә иреште, дипяза агентлыгы. 2023 елның октябрь азагы, ноябрь башында Мәскәү шәһәрендә Русия хокук саклау оешмалары бер-берартлы ике мөселман үзәген вакытлыча япты. Бу моңа кадәр мәчет вазифаларын башкарган гыйбадәт йортлары иде. Мәхәллә итәкчесе моның сәбәпләрен төгәл генә әйтә алмаса да, Дагыстан вакыйгалары, мигрантлар сәясәте һәм соңгы вакытта чәчәк атучы урыс шовинизмы була ала дипсаный. Былтыр ел дәвамында куәт оешмалары Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсе тирәсендәге мәчетләр һәм гыйбадәт йортларын тикшерүне дә көчәйтте. 20 октябрьдә Мәскәү өлкәсенең Котельники шәһәре мөселман үзәгендә куәт оешмалары хезмәткәрләре рейд уздырды һәм мөселманнарны хәрби комиссариатка, ә аннары хәрби әзерлек үзәгенә алып китте. Шуннан соң мигрантлардан Русия саклану министрлыгы белән килешү имзалауны таләп итә башлаганнар диелде. Азатлыкка юристлар хокук бозулар турында белдерде, сәясәт белгече Ринат Мөхәммәтов исә мәчетләргә каршы көрәшнең яңа формасы барлыкка килде дипсөйләде. Бу Котельникида мөселманнарга каршы беренче рейд үткәрү генә түгел. 2023 елның 7 июлендә, мөселманнар өчен изге омга көнне, Мәскәү өлкәсенең Котельники шәһәрендә урнашкан мөселман үзәгендә ОМОН хезмәткәрләрекилгән иде. Тикшерү вакытында куәт оешмасы вәкилләре мөселманнарга намаз укып бетерергә рөхсәт итмәве, аларны йөзләре белән идәнгә яткыруы, балаларны куркытуы, намаз келәменнән аяк киемендә йөрүе, ОМОН вәкиленең берсе мәхәллә халкы тарафына янгын сүндерү иһазы белән сыекча атуы турында хәбәр ителде. Бер атнадан — 14 июльдә — Мәскәү өлкәсе Дзержински шәһәре мәчетенә ОМОН бәреп керде һәм омга намазын өзде. оңрак мәхкәмә бу эшләрне туктатты. Былтыр яз Мәскәүдә Косино-Ухтомски районында урнашкан Изге күл янында 60 мең кешене сыйдырырдай мәчет төзергә ыенулары турындахәбәр ителде. Март ахырында мәчет төзелеше тирәсендә низаг чыкты. Гыйбадәтханә салуга православ активистлар каршы, алар каршылык чаралары үткәрде. Соңрак мәчет салынмаячагы әйтелде. Бүгенгә Мәскәүдә рәсми төстә дүрт мәчет эшли. Мөселманнар бәйрәм намазында гына түгел, омга көннәрендә дә гыбадәтне урамда кылыргамәбүр. Узган ел язын Русия федераль трассаларында намаз бүлмәләреябыла башлады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Яңа Мәскәүдә имерелгән мәчет урынында мөселманнар кабат гыйбадәтханә төзергә ыена,Яңылыҡтар,4430,https://www.azatliq.org/a/32909392.html,2024-04-17T13:15:33+00:00
"В соревнованиях приняли участие 19 команд юношей и девушек. По итогам соревнований среди команд юношей базовых школ заняли: 1 место - МОБУ СОШ с. Старосубхангулово 2 место - МОБУ СОШ д. Байназарово 3 место - МОБУ ООШ с. Аскарово и среди команд юношей филиалов заняли: 1 место - Галиакберовский филиал МОБУ СОШ с. Старосубхангулово 2 место - Новоусмановский филиал МОБУ СОШ с. Старосубхангулово 3 место - Байгазинский филиал МОБУ СОШ с. Старосубхангулово А среди команд девушек базовых школ заняли: 1 место - МОБУ СОШ д. Абдулмамбетово, 2 место - МОБУ СОШ с. Старосубхангулово, 3 место - МОБУ ООШ д. Старомунасипово, и среди команд девушек филиалов заняли: 1 место - Кильдигуловский филиал МОБУ СОШ д. Абдулмамбетово, 2 место - Галиакберовский филиал МОБУ СОШ с. Старосубхангулово, 3 место - Байгазинский филиал МОБУ СОШ с. Старосубхангулово. Победители и призеры были награждены Почетными грамотами МКУ Бурзянский РОО. Поздравляем всех победителей и призеров команд, желаем дальнейших спортивных достижений!",Районный этап соревнований по легкой атлетике,Йәмғиәт,1007,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-30/rayonnyy-etap-sorevnovaniy-po-legkoy-atletike-4220107,2025-04-30T14:22:00+00:00
"Әлегә мин бер аҙна буйы мәктәпкә дәрескә әҙерлек төркөмөнә йөрөргә тейешмен. Нисек икән ул мәктәп тигәндәре? Шул тиклем күрге килә. Мин килеп еткәндә мәктәп алдында минең йәштәге бер нисә бала уйнап йөрөй ине. Ишектән мөләйем йөҙлө бер апай сыҡты. Ул — Менәүәрә апай. Беҙгә ҡунаҡҡа килгән саҡта: «Йә, Хөрмәтулла, ҡасан уҡырға киләһең? » — тип гел арҡамдан һөйә торғайны. Ул ҡулындағы ҡыңғырауҙы юғары күтәреп шылтыратырға тотондо. — Балалар, бына был ҡыңғырау тауышы дәрестең башланыу һәм тамамланыу ваҡытын хәбәр итә. Ә хәҙер, әйҙәгеҙ, класҡа инәйек, — тип беҙҙе мәктәпкә инергә саҡырҙы. Беҙ, йәмғеһе ун бала, апайыбыҙ артынан эйәрҙек. Парталар артына инеп ултырғас та апайыбыҙ журналын ҡулына алды. — Ә хәҙер, балалар, журналға кемдәр уҡырға килгәнлеген теркәйбеҙ. Исем, фамилияларығыҙҙы әйтегеҙ, — тип ҡулына ҡәләм алды. — Мерәсов Иршат. — Рахманғолов Сәлимгәрәй. — Хөрмәтулла. — Ә фамилияң нисек? — тип апай көлөмһөрәп миңә төбәлде. — Фамилия? .. Белмәйем. — Нисек инде белмәйһең? Мәктәпкә уҡырға килгәнһең, ә фамилияңды ла белмәйһең. Бар, өйөңә ҡайтып, әсәйеңдән һорап кил, — тип йылмайҙы Менәүәрә апай. Мин мәктәптән сығып, өйгә табан йүгерҙем. Ишек алдында тауыҡ себештәрен ашатып йөрөгән әсәйемә алыҫтан уҡ һөрәнләнем: — Әсәй, минең фамилиям нисек? — Үтәшев. Ә ниңә? — тине әсәйем аптыраңҡырап. — Уҡытыусы апай һорарға ҡушты, — тинем дә, кире мәктәпкә табан саптым. «Үтәшев. Үтәшев. Онотоп ҡына ҡуймаһам ярар ине! » Ах та ух килеп мәктәпкә етеп, класс ишеген асып инеү менән: — Апай! Минең фамилиям — Үтәшев! — тинем шатланып. — Шулаймы ни? Үтеп ултыр урыныңа. Хәҙер уйлайым да, Менәүәрә апай, әлбиттә, минең фамилиямды белгән. Ағайымды, дүрт апайымды уҡытып сығарған бит ул. Был аҙым менән ул мәктәпкә әҙерлекһеҙ килгән миңә, ә тәү сиратта ата-әсәйемә шелтә яһарға, һабаҡ бирергә телә- гәндер. Был хәлдән һуң, яйы сыҡҡан һайын, ата-әсәйем ике ҡустымдан: «Фамилияң нисек әле? » — тип һорарҙар ине. Тәүге дәрестә дәфтәремде тишә яҙып нимәләр сыймаҡлағанымды әле булһа хәтерләйем. Фотоһүрәт күҙ алдымда кеүек: баҫҡыс, тәгәрмәс, туп һәм КӨЛӘС ҠОЯШ! Көләс ҡояш нурҙары төрлө яҡҡа һибелгән. Бына шул тәүге тапҡыр мәктәпкә барған көнөмдәге ҡояш нурҙары күңелемде әле булһа йылытып, зиһенемде яҡтыртып тора. Хөрмәтулла Үтәшев Бер туғандар — Рәхимә, Рәхилә, Хәсән, Хөрмәтулла. 1965 йыл.",МИНЕҢ ФАМИЛИЯМ — ҮТӘШЕВ!,Тарих,2286,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-09-02/mine-familiyam-t-shev-3908078,2024-09-02T15:16:00+00:00
"Ғүмер буйы дуҫлашып, үтты-һыуҙы бергә үтеүселәрҙән, фото менән яҙма көтәбеҙ.",Ысын дуҫлыҡ бармы?,Иҡтисад,76,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-13/ysyn-du-ly-barmy-4119599,2025-02-13T10:06:06+00:00
"Минең әсәйемдең исеме  Әлфиә. Уға 37 йәш. Ул матур, яҡшы күңелле, ярҙамсыл, ғәҙел, тырыш, уңған кеше. Әсәйем тәмле ризыҡтар бешерергә, китап уҡырға ярата. Минең әсәйем яғымлы, кешеләргә ҡарата иғтибарлы. Мин әсәйемде яратам. Уға һаулыҡ, оҙон ғүмер теләйем. Оҙаҡ йәшә, әсәй! Хәлиҡова Нурзилә. Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы","Оҙаҡ йәшә, әсәй!",Яңылыҡтар,366,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-22/o-a-y-sh-s-y-4019239,2024-11-22T08:57:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2022 елда сугышта Русиянең 20 мең хәрбие үлгән булган, 2023 елда — 50 меңләп кеше. Иң күп үлүчеләр 2024 елда булган — югалтуларның саны 100 меңгә якынлашкан, ди тикшеренү авторлары.2024 ел ахырына Украинадагы сугышта Русия гаскәре кимендә 165 мең кешесен югалткан. Бу ""Медуза"" белән ""Медиазона"" тикшеренүендәәйтелә. Әлеге белешмәләрне журналистлар ачык чыганаклардан: ирле хакимиятләр, мәктәпләр иткергән хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдә чыккан некрологлардан һәм зиратларда төшерелгән фотолардан ыйган. Исәпләүләрне башкарган чакта мирас эшләре реестры кулланылган, анда мирас белән бәйле ачылган эшләр турында белешмәләр бар. Махсус исәпләүләрдән соң тикшеренү авторлары Русиянең үлгән хәрбиләре белән бәйле югалтулары кимендә 165 мең кеше дип нәтиә ясаган. Элегрәк ""Медиазона"" бу рәвешле статистик бәяләмә алырга мөмкин, чынлыкта саннар күбрәк тә, кимрәк тә була ала, дигән иде. Сугышта үлгән хәрбиләрнең исемнәре чыгып бара торган исемлектә хәзерге вакытта 95 мең 328 кеше бар. 21 февральдә 95026 кеше дипхәбәр ителгән иде, исемлеккә шушы берничә көндә тагын 302 кеше өстәлгән. Журналистлар әлеге саннар чынбарлыкны чагылдырмый, чөнки бөтен үлүчеләр турында да хәбәр итмиләр, дип искәртә.2022 елда сугышта Русиянең 20 мең хәрбие үлгән булган, 2023 елда — 50 меңләп кеше. Иң күп үлүчеләр 2024 елда булган — югалтуларның саны 100 меңгә якынлашкан, ди тикшеренү авторлары. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: 2024 ел ахырына Украинадагы сугышта кимендә 165 мең русияле һәлак булган,Яңылыҡтар,1442,https://www.azatliq.org/a/media-2024-el-ahirina-ukrainadagi-sugishta-kimenda-165-meng-rusiyale-halak-bulgan-/33325692.html,2025-02-24T11:39:21+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБеляевтан тыш, бу вазифага Актаныш районы башлыгы Ленар Зариповны да карыйлар, диелә. - басмасы Менделеевски районы башлыгы Радмир Беляевны Тукай районы башлыгы итеп куярдай кешеләр исемлегенә керткәннәр, дип язды. Шулай да Беляев бу сүзләрне кире каккан. ""Беренче тапкыр ишетәм. Миңа Менделеевскида да әйбәт. Тормышка ашырырга кирәкле ниятләр күп"", дигән ул бу хактагы имеш-мимешләргә фикер белдереп. Беляевтан тыш, бу вазифага Актаныш районы башлыгы Ленар Зариповны да карыйлар, диелә. Радмир Беляев үзенең карьерасын Чаллыда башлады: шәһәр студентлары шурасы рәисе булды. Татарстан студентлар лигасы вице-президенты булып та торды. елларда Чаллы башкарма комитетында төрле вазифаларда эшләде, шул исәптән эшмәкәрлек үсеше өчен авап бирде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Менделеевски районы башлыгы Радмир Беляев үзен Тукай районы башлыгы итеп куячаклары турындагы сүзләрне кире какты,Яңылыҡтар,900,https://www.azatliq.org/a/mendeleevski-rayoni-bashligi-radmir-belyaev-uzen-tukay-rayoni-bashligi-itep-kuyachaklari-turindagi-suzlarne-kire-kakti/33038495.html,2024-07-16T15:53:55+03:00
С 1 апреля в республике ограничат движение большегрузов по региональным и межмуниципальным дорогам.,В Башкирии ограничат движение грузовиков,Йәмғиәт,99,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-04/v-bashkirii-ogranichat-dvizhenie-gruzovikov-4144501,2025-03-04T15:35:00+00:00
"Иллюстратив фото. ""Кырым теләктәшлеге"" берләшмәсе активистлары 17 февраль иртәсендә куәт оешмалары кырымтатар-мөселманнарның йортларына тентү белән килгәнен хәбәр итә. Совет районында Махамадаминов Абдулборйортында, Карасубазарда Эюпов Азамат, Акмәчеттә Ялкабов Тимур, Бакчасарайда Ибрагимов Эрнестһәм Федоров Олег, Акмәчеттә Сейдаметов Ленурһәм Акъярда Шихаметов Яшарйортларында тентү узуы әйтелә. Тентү булган ирдә бу егетләрнең туганнарына ФСБ вәкилләре алар террорчылык оешмасы оештыру һәм шундый оешма эшчәнлегендә катнашу маддәсе нигезендә тоткарланган дип белдергән. Тоткарланган егетләргә адвокатлар Сияр Панич, Лиля Гемеджи, Юнус Рефат, Марлен Халиков, Эмиль Курбединовһәм Тарас Омельченкоярдәм күрсәтәчәк диелә.17 февраль Кырымда узган тоткарлаулардан соң тагын 15 бала һәм бер яшүсмер инвалид кыз күп елларга әтисез кала алалар дип яза ""Кырым балачагы"" оешмасы координаторы Мумине Салиева. Тоткарланганнар арасында ""Кырым теләктәшлеге""нең һәм сәяси тоткыннарның балаларына багышланган ""Кырым балачагы"" проекты активисты Азамат Эюпов та бар. Ул 2019 елда Мәскәүдә кырымтатарларның протест акцияләрендә дә катнашты. ""Оператив-тикшерү чаралар"" үткәрелгән Акмәчеттә яшеүче Тимур Ялкабов - биш бала әтисе, аның биш айлык игезәк Ниаль кызы һәм Али улы бар дип хәбәр итте Салиева. Моннан тыш, Абдулбори Махамадаминовның өч кечкенә баласы бар, Эрнест Ибрагимовның дүрт бала, бишенчесен көтәләр дип сөйләде активистлар. ""Бу кырымтатарларның активлыгы һәм тыныч протестлары өчен алардан ФСБның үч алуы"", дип яза Салиева. Бүген Кырымда төрмәгә утыртылганнарның 177 баласы әтисез үсә, шулардан 25 е уздырган стресс нәтиәсендә авыр диагнозлы балалар. 2020 елның март аенда узган тоткарлаулар нәтиәсендә тагын 19 бала сәяси тоткыннар балалары исемлегенә өстәлде, тагын ике бала әтиләре кулга алынганнан соң туды, дигән иде Салиева 2020 елга нәтиә чыгарып. Тентүләр турында хәбәр таралганнан соң ФСБ матбугат хезмәте Русиянең көньягында һәм Кырымда ""Әт Тәкъфир валь-Хира"" оешмасы тарафдарлары тоткарлануы турында белдерде. Әлеге оешманы ФСБ террорчылык оешмасы дип атый. 19 кеше тоткарлануы турында әйтелә. Аннан алда ФСБ Татарстанда һәм Кырымда террорчылык оешмасын финанслауда шикләнелүчеләр тоткарлануын хәбәриткән иде. Шундый ук маддә белән Казанда тоткарланган Нина Малахова һәм Рузил Яппаров Кырымга китерелеп, сак астына куелды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Активистлар Кырымда мөселманнар йортларында тентүләр турында белдерде,Яңылыҡтар,2576,https://www.azatliq.org/a/31107024.html,2021-02-17T06:30:26+00:00
"Һелсинки күренешеФинляндия башкаласында төзеләчәк өр-яңа зур мәчет турында быел әй билгеле булды. Азатлык хәбәрчесе Оазис вакыфы вәкиле, төзелеш проектының менеджеры Пиа Ярди белән элемтәгә кереп, проектның үзенчәлекләре турында сөйләште. – Яңа мәчет кайчан һәм кайда төзеләчәк? – Хәзерге вакытта мәчетнең проектына архитекторлар арасында конкурс игълан ителгән. Аның нәтиәләре билгеле булуга проект өстендә эш башларга ниятлибез. Минем уйлавымча, төзелеш эшләре 2017 елдан да иртәрәк башланмас. Мәчетнең урынына килгәндә исә, Һелсинки хөкүмәте белән бу мәсьәләне килештереп бетердек диярлек. Алар безгә шәһәр үзәгендә бер урын тәкъдим итте. Мөгаен, шуны сайларбыз да, чөнки Һелсинки мөселманнарының күпчелеге нәкъ менә шушы районда яши. – Төзелешкә акча кем бирә? – Әлегә безнең кулда бер миллион еврога якын акча бар. Аны без Баһрәйн дәүләтенең патша гаиләсеннән алдык. Бу акчага шул архитекторлар конкурсын уздырабыз да. Төзелешкә килгәндә исә, акчаны бөтен халыктан ыябыз. Финляндиядә яшәүче мөселманнардан күп ыеп булмас дип уйлыйм, шуңа күрә бөтен дөнья мөселманнарына мөрәәгать итеп, акча көтәбез. Ислам динен тотмаган кешеләр ярдәм итәргә теләсә, әлбәттә, баш тартмаячакбыз. Шуңа басым ясыйсым килә: кем нинди күләмдә акча бирсә дә, безгә үзенең таләпләрен, шартларын куя алмаячак. Без мәчетне бөтен мөселманнар өчен төзибез. Аерым бер милләт яисә дини юнәлеш вәкилләренә өстенлек бирелмәячәк. – Финляндиядә хәзер мөселманнар күпме? Пиа Ярди - ""Оазис"" вакыфының проект менеджеры– Безнең исәпләүләр буенча, илдә 65-75 мең мөселман яши. Шуларның 60ы Финляндиянең көньягында – башкала тирәсендә төпләнгән. Араларыннан нинди дә булса бер халык төркемен аерып алу мөмкин түгел. Төньяк Африка, Гыйрак, Әфганстаннан килеп күченгәннәр якынча бертигез дәрәәдә. Сүриядән килгәннәрнең саны арта. Сомалидан килүчеләрнең саны 10 мең кеше тәшкил итәдер. Шулай да, төгәл санны әйтү авыр, чөнки бөтенесе дә безнең оешмада теркәлү узмый, әлбәттә. Ләкин 65-75 мең мөселман Финляндиядә бар. Һәм бу сан арта. – Һелсинки үзәгендә татарлар булдырган Ислам мәркәзе, гыйбадәтханә бар. Сез алар белән аралашасызмы? – Әлбәттә. Безнең үзара мөнәсәбәтләр яхшы. Вакыт-вакыт аларның мәчетләренә йөрибез. Татарлар белән киңәшләшергә дә туры килә. Алар бит Финляндиядә күптән яши. Илнең бөтен нечкәлекләрен беләләр, тәрибәләре зур. Әмма шул ук вакытта алар шактый ябык әмгыять. Араларына артык кертмиләр. – Яңа мәчет зур булачакмы? Күпме кеше сыйдыра алачак? – Беләсезме, Финляндия медиасында Һелсинкида 20 мең квадрат метрлык мәчет төзеләчәк дигән сенсацион хәбәрләр таралгач, күп кеше аптырап, хәтта куркып калды. Чынлыкта без әле мәчет ни дәрәәдә зур булыр дип төгәл әйтә алмыйбыз. Минемчә, әлеге зур мөселман комплексының бер өлеше генә мәчет булып хезмәт итәчәк. Нәкъ менә гыйбадәтханә мәйданы 2700 квадрат метр булса, анда күп дигәндә 2500 кеше сыячак. Калган өлешендә исә хатын-кызлар әмгыяте, яшьләр оешмасы, төрле түгәрәкләр, дәресләр өчен урын каралган булачак. – Ә Финляндия әмәгатьчелеге бу яңалыкны ничек кабул итте? Каршы чыгучылар булдымы? – Булды. Беренче чиратта, Чын финнар һәм Милли коалиция кебек уң көчләр каршы чыкты. Аннары Ираннан килгән шигыйләр бу фикерне хупламады. Безне ваһһабчылыкта гаепләүчеләр, сез – иһадчылар диючеләр булды. Финляндия әмгыятендә бәхәс куптыЧыннан да, ил башкаласында төзеләчәк яңа мәчет Финляндия әмгыятендә бәхәсләр китереп чыгарды. Евангелие Лютеран чиркәвенең (ә финнар тумыштан нәкъ менә шушы чиркәү вәкилләре булып санала) мәчет төзелешенә теләктәшлек белдерүе күп кенә финнарда ризасызлык тудырды. Чиркәүнең мәчет төзелешен хуплау карарын белгәннән соң, күп кенә финнар чиркәүдән чыгу ягын карады (Финляндиядә моны махсус сайт аша эшләп була, үзен чиркәүдән азат иткән кеше махсус чиркәү салымыннан да азат була әле). Ә менә Чын финнар фиркасенең Һелсинки итәкчесе Сеппо Канерва мәчет төзелешен хуплавын белдерде. Ләкин шул ук вакытта ул минем иртәнге сәгать биштә манарадан елаган тавышны ишетәсем килми дип өстәп тә куя. Финляндия татарлары уңай карыйБез Филяндиядә яшәүче татарлар белән дә элемтәгә кердек. Мәгълүм булганча, алар суоми ирендә гасырдан бирле яши. Һелсинки үзәгендәге ислам мәркәзе исә ХХ гасыр башыннан бирле эшләп килә. Ислам әмгыяте рәисе Атик Али түбәндәгеләрне сөйләде: Атик Али - Финляндия Ислам әмгыяте рәисеӘлбәттә, без яңа мәчетнең төзеләчәгенә сөенәбез. Мин бу яңалыкны күбрәк менталь яктан кабул итәм. Финляндиягә яңа гына күченеп килгән мөселманнар өчен манаралы мәчет үзенә күрә бер ярдәм символы булачак. Бу яңа мәчет Финляндияне аларга тагы да якын итәчәк. Әлегә кадәр безнең илдә бер генә манаралы мәчет бар – ул да булса Ярвәнпә шәһәрендә татарлар төзегәнгыйбадәтханә. Һелсинкида манаралы мәчет булса, илгә яңа күченеп килгән мөселман мигрантларына мондагы тормышка ияләшергә иңелрәк булачак. – Ә Финляндия татарлары башка мөселманнар белән ни дәрәәдә тыгыз аралаша? – Алар белән аралашабыз. омга саен безнең мәчеткә килүче ир-атларның яртысын башка милләт мөэминнәре тәшкил итә. Әле узган Рамазан аенда гына алар белән бергәләшеп Төньяк Европада ак төннәр вакытында ураза тоту нечкәлекләре турында фикер алыштык. Кыскасы, аралашып яшибез. Ләкин алар үзләре мөстәкыйль, ә безнең үзебезнең оешма. Рәсми бергәлек хәрәкәте бездә юктыр.","Һелсинкида яңа мәчет проекты: ираннар каршы, татарлар хуплый",Донъя,5200,https://www.azatliq.org/a/27260738.html,2015-09-21T14:31:43+00:00
"""Ҡыҙым Илгинә Кәримова - Архангел районының Ҡыҫынды мәктәбенең синыф уҡыусыһы. Һүрәттәр төшөрөргә, алмаз мозаикаһы йыйырға, йырларға ярата"", - тигән Айгүзәл ханым. Уңыштар!",Илгинә - сираттағы ҡатнашыусыбыҙ,Конкурстар,172,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-01/ilgin-siratta-y-atnashyusyby-4487801,2025-12-01T10:32:00+00:00
"Бына ул ярҙамсыл үҫмерҙәр һәм йәштәрҙең исем-шәрифтәре: М. Ғ. Рәхимов исемендәәге башҡорт гимназияһынан Сафонова Ульяна менән Вәлитов Ринат; З. Биишева исемендәге мәктәптән Сәйфетдинова Мәҙинә; 1-се мәктәптән Ангелина Родина, Дарья Инчина, Әминә Әхмәтова, Эльнара Кочемирова; Эшсе йәштәрҙән Михаил Ширшов. Ярҙамсылар райондың Миңнеғәли Шайморатов исемендәге ирекмәндәр штабы әүҙемселәре булып тора. Сығанаҡ: Шаймуратовцы (волонтерский штаб им. М. М. Шаймуратова).",Күгәрсен ирекмәндәре ярҙамға килә,Яңылыҡтар,463,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-08/k-g-rsen-irekm-nd-re-yar-am-a-kil-4458328,2025-11-08T14:09:00+00:00
"Решение объявить 2025 год именно посвященным Великой победе, было принято не случайно. С его помощью получится сделать своеобразный посыл всему миру, объединиться против нацизма, и отстоять историческую правду. Это стало необходимостью на фоне попыток некоторых соседних государств стереть память о подвиге великого народа в спасении целого человечества, поэтому касается каждого. Война закончилась более полувека назад, но эхо этой войны мы слышим до сих пор, оно доносится до нас с полей текущих сражений. ""Нет в России семьи такой, где б не памятен был свой герой"" - слова песни из фильма ""Офицеры"", посвященного поколению Победы 1945-го. Сейчас эти слова звучат в сердце каждого, кому не безразлична судьба нашей Родины и мира в целом!",2025 год в России объявлен Годом 80-летия Победы в Великой Победы,Яңылыҡтар,739,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-17/2025-god-v-rossii-ob-yavlen-godom-80-letiya-pobedy-v-velikoy-pobedy-4056263,2024-12-17T13:58:00+00:00
"Программа лагеря была разработана с учетом всех требований доступности и адаптивности. Особое внимание уделено созданию комфортной атмосферы: с детьми работают вожатые — активисты Всероссийского общества глухих, волонтёры, владеющие жестовым языком, а также профессиональные переводчики. Благодаря этому, каждый участник ощущает себя уверенно, вовлеченно и окруженным заботой. Лагерь, объединяя патриотическое воспитание, командные игры, образовательные и творческие активности, прививает ребятам чувство единства, ответственности и национальной гордости. Инициатива Всероссийского общества глухих РБ позволила детям со всей страны провести лето вместе, в атмосфере дружбы, взаимного уважения и патриотизма. Фото из сайта Общественная Палата Республики Башкортостан",Парк «Патриот» в Уфе принял инклюзивный лагерь «В едином строю».,Мәғариф,765,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-08-11/park-patriot-v-ufe-prinyal-inklyuzivnyy-lager-v-edinom-stroyu-4345501,2025-08-11T13:23:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр3 октябрь, сишәмбе көнне бөтен Русия буйлап сивил саклану күнегүләре узачак. Анда атом сугышы шартларында ниләр эшләячәкләрен тикшермәкчеләр. Сценарийда тасвирланганча, ил ирләрендә ""радиация чыганаклары"" барлыкка килгән, ә кайбер төбәкләрдә яшәешне тәэмин итүче бөтен инфраструктура һәм торак йортларның 70 процентка кадәре имерелеп беткән. Гомуми мобилизация игълан ителгән. Әлеге сценарийдан өзекләрне аноним чыганакларына сылтама беләнһәм ""Тайга"" чыгарды. Әлеге документ Роспотребнадзор эчендә таратылган диелә. Бу күнегүләрдә аерым алганда сивил саклану итәкчеләре, Русия төбәкләренең дәүләт хакимияте һәм идарә оешмалары, ирле үзидарә оешмалары хезмәткәрләре, дәүләт корпорацияләре һәм оешмалары эшчеләре катнашырга тиеш диелә документта. Рәсми план чыкмады. "" һәм "" Тайга"" чыгарган документта әйтелгәнчә, бу күнегүләрне ""кораллы низагларның, шул исәптән атом илләре катнашында урындагы һәм төбәк сугышларына әйләнүе"" куркынычын исәпкә алып үткәрәләр. Документны кайсы оешма төзүе әйтелми. Сценарий ""ил итәкчелеге"" кушуы белән әзерләнгән диелә. Роспотребнадзорда ТАССһәм ""Новые Известия""га күнегүләр узасын раслаганнар, әмма сценарийга фикер белдермәгәннәр. Роспотребнадзор бу күнегүләрдә гадәттән тыш хәлләрне кисәтү һәм бетерү бердәм системының бер өлеше буларак катнаша. Федераль дәрәәдә бу систем белән Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы идарә итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядә түрәләр өчен күнегүләр узачак: анда илнең атом сугышында имерелүе тасвирлана,Яңылыҡтар,1477,https://www.azatliq.org/a/32616031.html,2023-09-29T15:03:01+00:00
"Выступление артистов начнется с интерактивной программы: маленьким участникам праздника в лёгкой игровой форме расскажут о лошадях, о том, какие бывают породы, вспомнят самых известных лошадей в истории. Кукольники будут загадывать загадки, проводить викторины, активным зрителям подарят подарки. Артисты театра покажут гостям «Башкорт аты» отрывки из спектаклей «О чём поёт орнамент? », «Мустай Карим. Близкий горизонт», «Урал-Батыр», «Сабантуй», «Принцесса Крапинка», «Озеро заколдованного коня». Эти постановки рассчитаны на зрителей всех возрастов. Завершится программа Башкирского государственного театра кукол спектаклем «Два кота» по мотивам башкирской народной сказки «Хоросай и Карасай».",Башкирский государственный театр кукол приготовил свою программу для фестиваля,Йәмғиәт,696,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-01/bashkirskiy-gosudarstvennyy-teatr-kukol-prigotovil-svoyu-programmu-dlya-festivalya-4369189,2025-09-01T16:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘмма кырымтатарчага тәремәсе дә хаталы булган. Хәзерге вакытта белгечләр макетларны алмаштыру белән шөгыльләнә. Казанның 30 август - Республика һәм шәһәр көнендә ачылган ""Елмай"" балалар паркына хаталы мәгълүмат такталары куйганнар. Бу хакта яза. Аларның кайберләрендә урыс телендәге сүзләрне һәм сүзтезмәләр татарчага түгел, кырымтатар теленә тәремә ителгән. Мәсәлән, ""оружие"" сүзен ""корал"" дип түгел, ""силя"" дип язганнар. Басма чыгарган фотодан да күренә: ""Ладья"" сүзен ""зур көймә"" дип түгел, ""къарылгъач"" дип язганнар. Әмма моның кырымтатар теленә тәремәсе дә дөрес түгел. ""Ладья"" кырымтатарча ""къайыкъ"" була, ә ""къарылгъач""ның урысчасы - ""ласточка"". Басмага Парклар һәм бакчалар мөдирлегенең матбугат хезмәтендә әйтүләренчә, хәзерге вакытта белгечләр макетларны алмаштыру белән шөгыльләнә. Язулы такталарны куйган оешма - тәремәләр бюросы биргән мәгълүмат белән эшләгән булган диелә. Ә тәремәләр бюросы ""гомуми контекстны аңламаганга күрә"" ялгыш тәремә бирүләрен әйткән. Шул ук вакытта балалар паркында баннерларны тулысынча кайчан алыштырып бетерәчәкләре билгеле түгел диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казандагы балалар паркында мәгълүмат язылган такталарны татарча дип белеп, кырымтатар телендә ясаганнар",Яңылыҡтар,1238,https://www.azatliq.org/a/kazandagi-balalar-parkinda-maglumat-yazilgan-taktalarni-tatarcha-dip-belep-kirimtatar-telenda-yasagannar/33117481.html,2024-09-12T06:29:35+03:00
"Заключительный очный этап Всероссийской олимпиады школьников им. Юрия Гагарина прошел в Челябинске, участниками которого стали более 250 ребят со всей области. Организатором олимпиады выступили ведущие технические вузы Республики Башкортостан при поддержке Постоянного представительства Республики Башкортостан в Челябинской области.",В Челябинске завершился заключительный этап олимпиады им. Гагарина,Яңылыҡтар,333,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-19/v-chelyabinske-zavershilsya-zaklyuchitelnyy-etap-olimpiady-im-gagarina-3691918,2024-03-19T14:06:52+00:00
". Оҙаҡламай өс айға һуҙылған каникулдар башлана. Ғәҙәттә, ҡалаларҙағы ата-әсәләр балаларын ауылдарҙа йәшәгән ҡартай-өләсәйҙәргә оҙаҡ ҡына ваҡытҡа ҡунаҡҡа ебәрәләр. Рәхәтләнеп ял итһендәр һәм эшләһендәр, һаулыҡтарын нығытһындар, шулай уҡ башҡорт телен дә өйрәнһендәр, тип теләйҙәр. Тәүгеләре тормошҡа ашалыр, ә бына аҙаҡҡыһы йыш ҡына килеп сыҡмай: балалары башҡорт телен өйрәнәһе урынға, киреһенсә, ҡартай-өләсәйҙәрен рус теленә өйрәтеп ҡайтып китәләр. Төп проблема шунда: өләсәйҙәр рус телендә һөйләшкән ейәндәре менән үҙҙәре рус телендә һөйләшә башлайҙар. Былай барһа, киләсәктә телебеҙҙе һаҡлауы бик ҡыйын буласаҡ. .Шуға мин ейәндәрен ҡабул итәсәк өләсәй-олатайҙарға әсә телен өйрәтеү өсөн ете кәңәшемде тәҡдим итәм. Әлбиттә, беренсе сиратта, ейәндәрегеҙ Һеҙҙе яратырға тейеш. Сөнки нимәнелер өйрәнеү уны яратыуҙан башлана. . Белем биреү өлкәһендә шундай закон йәшәй: балалар уҡытыусы менән уның предметын бер бөтөн итеп ҡабул итәләр. Шуға уҡытыусыны яраталар икән, уның предметын да яраталар һәм теләп өйрәнә башлайҙар. . Һеҙҙең осраҡта ла был закон эшләйәсәк. Ейәндәрегеҙ һеҙҙең менән рус телендә һөйләшә башлай икән: Балам, мин рус телен аңламайым бит әле, - тип әйтегеҙ. Шул ваҡыт улар Һеҙҙең менән башҡорт телендә һөйләшергә тырыша башлаясаҡтар. Әйтергә кәрәк, был бик көслө алым. Ҡартай, олатай, өләсәйҙәр (һәм башҡа туғандары) ейәндәре алдында тик башҡорт телендә генә һөйләшергә тейештәр. Улар аңлаһын тип, рус теленә күсеп китергә ярамай. Ғөмүмән, балаларҙың аҡылы әле яңы барлыҡҡа килә, ә ҡартай-өләсәйҙәрҙеке юғары кимәлдә, тип уйлайбыҙ. Был осраҡта әсә теленең яҙмышы кемдең ҡулында булырға тейеш? Әгәр ейәндәрегеҙ ыңғайына рус телендә һөйләшәһегеҙ икән - был аҡылһыҙлыҡ. Шуға аҡыллы булығыҙ. Ейән-ейәнсәрҙәр Һеҙҙең менән рус телендә һөйләшеүҙәрен дауам итәләр икән - Һеҙ барыбер башҡорт телендә яуап бирегеҙ һәм һөйләшегеҙ. Өйҙәге предметтарҙы тик башҡорт телендә атағыҙ. Мөмкин булғанда, үҙҙәренән әйттереп ҡарағыҙ. Ейәндәрегеҙҙең килеүенә, уның йоҡо һәм уйын бүлмәләрен башҡорт телендәге һүрәтле китаптар һәм журналдар менән тултырып ҡуйығыҙ. Аш бүлмәһендә һәр ваҡыт Юлдаш радиоһы һөйләп торһон (һ. б). . Йоҡлар алдынан ҡыҫҡа ғына әкиәттәр һөйләгеҙ. Бер үк әкиәтте бер нисә көн ҡабатлағыҙ. Һәм үҙҙәренән һөйләтеп ҡарағыҙ. Йәки бер һөйләгәнегеҙҙә йөкмәткеһен боҙоғоҙ. Улар шул ваҡыт һеҙҙе туҡтатып, дөрөҫ итеп үҙҙәре һөйләп ишеттерәсәктәр. Ейәндәрегеҙ башҡорт телендә һөйләһә, шулай уҡ ниндәйҙер һүҙҙе әйтергә өйрәнһә, ысын күңелдән һоҡланығыҙ, ҡыуанығыҙ һәм шатланығыҙ. Афарин тип арҡаларынан һөйөгөҙ. Ошо мәлде тойоу өсөн улар тағы ла нығыраҡ тырышасаҡтар. .Уңыштар теләйем!",Олатай-өләсәйҙәргә уҡытыусынан 7 кәңәш,Йәмғиәт,2592,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-06-02/olatay-l-s-y-rg-u-ytyusynan-7-k-sh-3285540,2023-06-02T13:47:00+00:00
"Руководитель ведомства отметила, что доход самозанятых в прошлом году вырос в полтора раза и превысил 50 млрд рублей. Хорошую динамику Башкортостан продемонстрировал и по росту субъектов малого и среднего бизнеса (МСП). По итогам 2025 года число действующих компаний и предпринимателей увеличилось на 6,4 процента – до 151 тысячи. Темпы роста показателя опережают среднероссийский уровень (3,7 процента). – По количеству субъектов МСП Башкортостан занимает второе место в Приволжском федеральном округе и девятое место в стране, – сказала Светлана Верещагина. – В секторе МСП региона занято 653 тысячи человек, на 9,3 процента больше, чем годом ранее. Министр подчеркнула, что высокие результаты подтверждают актуальность принимаемых мер по стимулированию развития бизнеса, в том числе в рамках национального проекта «Эффективная и конкурентная экономика». – В республике создали инфраструктуру поддержки малого и среднего бизнеса, которая включает в себя Гарантийный фонд Башкортостана и Центр «Мой бизнес» в составе Агентства по развитию малого и среднего предпринимательства, Региональную лизинговую компанию, Башкирскую микрокредитную компанию, – сообщила Светлана Верещагина. – В течение 2025 года ими оказана финансовая поддержка на общую сумму свыше 2,3 млрд рублей. Комплексной нефинансовой помощью предпринимателям занимается и Центр «Мой бизнес». Речь идёт о информационно-консультационных услугах, образовательных и акселерационных программах, деловых мероприятиях. Всего в 2025 году Центр оказал более 8 тысяч информационно-консультационных и профильных услуг. Его офисы работают в 13 муниципалитетах региона. В 2026 году планируется открытие еще одного офиса в Сибае. Выстраиванию прямого диалога с предпринимателями способствуют деятельность бизнес-шерифов в муниципалитетах, а также реализация инициативы «ЦУР. Бизнес. Территория общения» по организации встреч руководства республики с представителями компаний. В прошлом году состоялось 10 таких мероприятий в городах и районах республики. Глава Башкортостана высоко оценил динамику развития предпринимательского сектора экономики и поблагодарил коллектив Министерства предпринимательства и туризма за эффективную работу. – Здорово, что наш бизнес успешно развивается в непростых современных условиях. Увеличивается количество субъектов МСП, рост измеряется в тысячах. За этим направлением нужно внимательно смотреть и помогать предпринимателям, – отметил Радий Хабиров. – Очень важно продолжать и прямые встречи с бизнесом. Во время своих рабочих поездок я постараюсь принимать участие в таких мероприятиях.",Число самозанятых в Башкортостане за 2025 год выросло более чем на 30 процентов,Йәмғиәт,2574,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-26/chislo-samozanyatyh-v-bashkortostane-za-2025-god-vyroslo-bolee-chem-na-30-protsentov-4552916,2026-01-26T16:00:00+00:00
"Кырымда ялгыз пикетларга чыккан кырымтатарларны акчалата азалаган мәхкәмә карарларыннан соң ""Кырым теләктәшлеге""оешмасымарафон игълан итте. Әлеге марафон мәхкәмә карары белән билгеләнгән штрафларны түләү өчен акча ыю максаты белән башланды. Кырымда штраф белән азаланганнарга теләктәшлек белдерүче һәр кеше ун сум акча бирә дип белдерелә. Бу марафон Русия аннексиясендәге Кырымда гына түгел, Мәскәү, Петербурда да әелә. Мәхкәмәгә тартылган кырымтатарларның әмәгать яклаучысы Лютфие Зодиева кырымтатарларга каршы төрле ысуллар кулланалар дип әйтә. ""Башта кырымтатарларның авызларын томалау, куркыту өчен кешеләребезгә төрле һөүмнәр оештырдылар: урладылар, үтерделәр, эзсез югалганнар булды, аннары утырта башладылар. Болар гына нәтиә бирмәгәннән соң, пикетларга чыккан кырымтатарларга карата мәхкәмәләр аша акчалата азалар оештыра башладылар. Әнә шул сәбәпле кырымтатарлар акча ыю марафоны башлады"", ди Зодиева.14 октябрь Кырымда ялгыз пикетлар уздырган кырымтатарларга 18 декабрь мәхкәмә утырышлары башланды. Аларга карата административ эш ачылган, һәрберсенә 10-15 мең сум күләмендә штраф салынган. Бу штрафларның гомум күләме 1 миллион сум, дип белдерелә. Урам чарасын оештыру тәртибен бозу турында адмнистратив эшләр Акмәчет, Алушта, Судак, анкөй һәм башка шәһәрләрнең мәхкәмәләрендә карала. Барлыгы 70 ләп кырымтатар ялгыз пикетларга чыккан өчен әзага тартыла. Кырымтатарлар әтисез калган балаларга ярдәм итү өчен дә акча ыялар. ""Безнең балалар"" кырымтатар оешмасының активисты Эльзара Ислямова тоткарланган, ирегеннән мәхрүм ителгән кырымтатарларның балаларына ярдәм итү өчен елъярым вакыт эчендә 7,7 миллион сум акча тупланганы, әтисез калган кырымтатар балаларының саны 100 гә иткәнне хәбәр итте. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Кырымтатарларның штрафка тартылганнарга, балаларга акча ыю марафоны әелә",Яңылыҡтар,1772,https://www.azatliq.org/a/28943503.html,2017-12-28T10:05:43+00:00
"Татар конгрессы бинасыБөтендөнья татар конгрессы Милли шура утырышында халык санын алу белән бәйле рәвештә татар халкына мөрәәгать белән чыкты. Анда анисәпнең мөһимлегенә басым ясала, татарларны актив катнашырга, мәгълүматларны электрон рәвештә, арадашчысыз тапшырырга өндәү бар. ""Халык санын алу – илебез өчен һәрчак мөһим вакыйга. Кайчак аны санау-хисаплау белән бәйле күңелсез бер чара дип кенә кабул итү күзәтелә. Шул ук вакытта дәүләт күләмендә инфраструктура үсеше, милли-мәдәни өлкәдә программ чаралар кабул итү, ә булганнарына яңа сулыш өрү белән бәйле карарлар чыгару шуңа бәйләнгән. Әлеге аваплы чорда без һәрбер татарны, активистларны, итимагый оешмаларны 2021 елда халык санын алуда актив катнашырга, бер-берсенә ярдәм итәргә, үзләренә ирекле волонтерлык вазифаларын йөкләргә өндибез"", диелә мөрәәгатьтә. Анда шулай ук татарларны төркемнәргә аеру куркынычы турында искәртелә һәм шунлыктан анисәптә электрон рәвештә катнашырга чакырыла. ""Без, территориаль, милли-дини яисә башка үзенчәлекләрне өстен куеп, башкача язылырга чакыру очраклары бар, дигән хәбәрләр алабыз. Шул сәбәпле халкыбызның бербөтенлеген какшату, аны төркемнәргә аеру куркынычы яный. Халык исәбен алу беренче тапкыр электрон форматта узачагын әйтеп китәргә кирәк. Бу очракта үзең һәм гаиләң турындагы мәгълүматларны турыдан-туры, арадашчыларсыз теркәү мөмкинлеге туа. Шуңа күрә һәрберебез өчен электрон рәвештәге халык санын алуда катнашу гаять мөһим"", ди мөрәәгать авторлары. Русиядә халык исәбен алу быел апрельдә узачак. анисәп алдыннан Башкортстанда татарларны башкортлаштыру сәясәте көчәйде. Башкортстан галимнәрнең бер өлеше республиканың көнбатыш өлешендә яшәүче татарларның теленә, килеп чыгышына басым ясап, аларның чынында татар түгел, ә башкорт булуларын дәлилләргә тырыша. Татар теле дә башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты дигән төшенчәне дә кулланышкакертеп ибәрде. Рәсми оешмалар да моны куллана. Русия фәннәр академиясенең этнология һәм антропология институты мөдире галим Валерий Тишков татарларны берничә төркемгә бүлеп караргатәкъдим итә.",Татар конгрессы анисәп алдыннан татар халкына мөрәәгать белән чыкты,Яңылыҡтар,2040,https://www.azatliq.org/a/31052145.html,2021-01-19T10:53:53+00:00
"Айырым иғтибар иҫкәртеүгә, матди-техник базаны яңыртыуға һәм реакция көстәрен комплекслы үҫтереүгә йүнәлтелә. Һауа торошоноң ""сюрприздарына"" һәм тәбиғәт күренештәренә 11 мең кешенән торған көстәр төркөмө һәм 300-ҙән ашыу техника берәмеге әҙер. - Бөтә көсөбөҙ һәм сараларыбыҙ һәр ваҡыт әҙер, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Ирек Сәғитов. - Транспорт һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы линияһы аша ла. Һәм, әлбиттә, беҙҙең төп көстәребеҙ - Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығы, Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты. Кәрәк булғанда беҙ тиҙ арала эш итәбеҙ: трассаларҙағы кешеләр туңып китмәһен өсөн, йылытыу менән туҡланыу пункттарын асабыҙ. Беҙҙең белгестәр өйрәтелгән һәм һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер. Бының өсөн ҡаргиҙәрҙәр ҙә, һаҙлыҡта йөрөүсе машиналар ҙа, башҡа махсус машиналар ҙа бар. Бер субъект та Ка-32 авария-ҡотҡарыу вертолеты булыуы менән маҡтана алмай.2025 йылдан һыу объекттарында хәүефһеҙлекте тәьмин итеү программаһы тормошҡа ашырыла. Уның төп йүнәлештәренең береһе - халыҡ өсөн яңы хәүефһеҙ ял итеү урындарын булдырыу, был 2030 йылға уларҙың һанын 1377 урынға тиклем арттырырға мөмкинлек бирәсәк. - йылдарҙа һыуҙа һәләк булғандар бик күп булды. Республика Башлығы указына ярашлы, БР территорияһында 200-гә яҡын пляж асырға кәрәк ине. Бөгөнгө көнгә был бурыс үтәлгән. Беҙ йыһазландырылған 202 пляж астыҡ. Ни өсөн? Халыҡ ял итһен, йыһазландырылған пляждарҙа һыу инһен өсөн. Һыуҙа һәм пляждарҙа даими рәүештә иҫкәртеү төркөмдәре эшләй, уларҙың составында республика власть органдары һәм муниципалитет вәкилдәре лә бар. Беҙҙең дөйөм маҡсат - хәүефһеҙлек, - тип белдерҙе  Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Ирек Сәғитов. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Беҙҙең дөйөм маҡсат - хәүефһеҙлек!,Яңылыҡтар,1899,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/be-e-d-y-m-ma-sat-h-ef-e-lek-4531413,2026-01-08T15:49:00+00:00
"Яҙыусы, драматург, Муса Йәлил исемендәге дәүләт пермияһы лауреаты, ""Ҡазан утлары"" журналының баш мөхәррире Рөстәм Ғәлиуллинға ""Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре"" тигән маҡтаулы исем бирелде. Рөстәм Ғосман улын оло бүләге менән ысын күңелдән ҡотлайбыҙ. Киләсәктә ныҡлы сәләмәтлек, ғаилә именлеге, ижади үрҙәр теләйбеҙ. ""Шоңҡар""ҙар.",Йыһан хикәйә Рөстәм ҒӘЛИУЛЛИН,Мәҙәниәт,349,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-27/yy-an-hik-y-r-st-m-liullin-4175275,2025-03-27T15:22:00+00:00
"Фонд «Защитники Отечества» вместе с Московским финансово-юридическим университетом объявили о старте всероссийского конкурса эскизов памятника, посвященного героям специальной военной операции.",Жителей Башкирии пригласили на конкурс эскизов памятника героям СВО,Йәмғиәт,193,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-15/zhiteley-bashkirii-priglasili-na-konkurs-eskizov-pamyatnika-geroyam-svo-4126013,2025-02-15T20:45:00+00:00
"Шулай ҙа күптәр был яуаплылыҡтан ҡасып, яратҡан йорт хайуандары ишәйеү менән урамға сығарып ташлау, урманға алып барып аҙаштырыу яғын ҡарайҙар. Ошо сәбәпле урамда берәҙәк эт-бесәйҙәр һаны күбәйә. Әгәр ҙә һәр йорт хайуанының хужаһы ваҡытында ветеринар клиникаға мөрәжәғәт итеп, инә енесле хайуандарҙы стерилләү яғын ҡараһа, был проблема булмаҫ ине. Хайуандарҙы стерилләү берәҙәктәрҙең үрсеүенән ҡотҡарып ҡына ҡалмай, уның ярҙамында хайуандарҙың сәләмәтлеге яҡшыра, ғүмере оҙая һәм, иң мөһиме, был процедура улар өсөн бөтөнләй зарарһыҙ. Таҙартылған инә бесәйҙәр йорттан ситкә сығып китмәй, йоғошло сирҙәр эйәртеп ҡайтмай. Районда хайуандарҙы кастрациялау һәм стерилләү хеҙмәтен Бөрйән район ветеринария станцияһы күрһәтә. 2025 йылдың беренсе ярты йыллығында ветстанция тарафынан 49 операция үткәрелгән, шуларҙың 5-е - эттәргә, 44-е - бесәйҙәргә. Әйткәндәй, 1 июндән 30 июнгә тиклем ваҡ йорт хайуандарын льготалы стерилләштереү буйынса акция үтә.",Берәҙәк йорт хайуандарын үрсетмәйек,Йәмғиәт,943,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-27/ber-k-yort-hayuandaryn-rsetm-yek-4292817,2025-06-27T12:14:00+00:00
"Елкөньяҡ-көнсығыштан талғын. Төндәтермометр бағанаһы 1 - тан 6 - ҡа тиклем. Көндөҙ8, 13 градус. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Көн торошо үҙгәрә,Яңылыҡтар,768,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-27/k-n-torosho-g-r-4442311,2025-10-27T11:25:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә гаиләдә көч кулланган өчен хөкем ителгәннәр саны 1,5 тапкырга арткан. Бу хакта ""Можем объяснить"" -каналыяза. Канал Русия Югары мәхкәмәсенең мәхкәмә департаменты быел беренче ярты еллыкка биргән статистикага таяна. Бу белешмәләргә ярашлы, беренче ярты еллыкта күп тапкырлар кыйнау (инаять кодексының 116.1 маддәсе, 2 өлеше) маддәсе нигезендә 2537 кеше хөкем ителгән, ә бу узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда 50 процентка диярлек күбрәк. ""Насилию. нет"" үзәгенә нигез салган Анна Ривинаһәм эчке эшләр министрлыгының элекке хезмәткәре Николай Королевәйткәннәргә таянып ""Можем объяснить"" аңлатуынча, бу инаять маддәсе гадәттә якын туганнарын даими кыйнап тора торган ирләргә карата кулланыла. Ривина әйтүенчә, гаиләдә көч куллануларның артуы - ""айсбергның түбәсе генә"", чөнки сугыш барган вакытта корбаннар полициягә сирәгрәк мөрәәгать итә. ""Өйләренә кайткан хәрбиләр тарафыннан көч кулланулар дәрәәсен күрәбез, алар бөтенләй тәртиптә түгел. Тыныч халык тарафыннан көч куллануларның дәрәәсен дә күрәбез, чөнки сугышта катнашмаучы кешеләрне дә төрлечә ""тетрәтә"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Русиядә гаиләдә көч кулланган өчен хөкем ителгәннәрнең саны 1,5 тапкырга арткан",Яңылыҡтар,1201,https://www.azatliq.org/a/33177288.html,2024-10-29T07:45:12+00:00
"Берәүҙекенә лә оҡшамаған, донъяға ҡараштары тик үҙҙәренсә булған, замандан алдараҡ та атлаған, насар ҡылыҡтарҙан азат булған, халҡыбыҙҙың бөгөнгөһө, киләсәге өсөн йән атып йәшәгән һәм эшләгән Ейәнсура районының аҫыл ир-уҙамандары: алдынғы ҡарашлы уҡытыусы, педагог-новатор, фәйләсуф яҙарман Наил ЮЛДАШБАЕВ менән үҙе режиссер ҙа, үҙе актер ҙа булараҡ ""Бер актер театры"" оҫталығына эйә Радмир ДӘҮЛӘТБӘКОВ яуаптары: Радмир: Беҙ һәр ваҡыт кемдәндер нимәлер көтәбеҙ. Дәүләт нимәлер эшләр тип көтөү ҙә дөрөҫ түгел. Туған тел мәсьәләһе буйынса башҡорт йәмәғәтселеге ойошорға, ҡарарҙар ҡабул итеп, уларҙы тормошҡа ашыра башларға бурыслылыр. Был йәһәттән ойошоу күҙәтелә, тик һиҙелерлек саралар тойолмай. Шул арала бер нисә быуын туған телен белмәй быуын нығыта. Ул быуын вәкилдәре үҙҙәре атай, әсәй булғас, туған телдәрен үҙ балаларына нисек өйрәтер икән? Бер ваҡыт беҙ ун егет тупланып, шундайыраҡ ҡарарҙар ҙа ҡабул иткәйнек. Әйтәйек, уныбыҙҙың береһендә һарыҡтар бар икән, ҡалғандар унан ғына алырға тейештәр. Башҡа тауарҙар, проблемалар буйынса ла шундай уҡ принцип. Әгәр ҙә минең балымды туғыҙ кеше һатып алһа, мин финанс йәһәтенән күтәрелеп ҡалам. Тағы ла уныбыҙ ҙа үҙебеҙҙең туғандарҙы әйҙәһә, бер-береңде күтәреү пирамидаһы барлыҡҡа килә. Бына мин тыуған ауылымда ер алып, фермерлыҡ эшен башлағайным, шунда уҡ ҡырын ҡараусылар барлыҡҡа килде. Был йәһәттән Гөлсирә апай үҙенең уңышһыҙ эшҡыуарлыҡ тәжрибәһе тураһында һөйләгәне бар, яҙып та сыҡты. Минеңсә, беҙгә был йәһәттән ҡырҡа үҙгәрергә кәрәк. Әгәр ҙә ауылдарҙа йәшәүселәр бер-береһенә ихтирамлы, иғтибарлы мөхиткә ойошһа, бер лөғәттә аралашһа, тел мәсьәләһен дә ыңғай юҫыҡҡа бороу ҡыйын булмаҫ ине. Балаларҙың теле үҙебеҙсә асылһын өсөн уларҙың ата-әсәләренең бер-береһен ихтирам иткән, туған тел проблемаһы менән янып йәшәгән мөхите кәрәктер. Ә бит балалар өлкәндәргә ҡарап үҫә. Наил: Туған телебеҙ өсөн борсолоп йәшәүселәрҙең күп булыуы ҡыуаныслы. Һәр районда кәмендә ун кеше ошо мәсьәлә менән көнө-төнө янып йәшәй, көрәшә, ниндәйҙер ғәмәлдәр башҡара. Халыҡҡа телдең функцияһы, шәхес тәрбиәләүҙәге әһәмиәте тураһында аңлатыу эше алып барырға кәрәк. Кемдәрҙер беҙгә килеп, ошо телдә һөйләшһендәр, тип өйрәтмәгән бит туған телебеҙҙе. Телебеҙ тәбиғи рәүештә барлыҡҡа килгән, Аллаһы Тәғәлә тарафынан бирелгән. Тел кешелә аңды, аҡылды, фекерләүҙе формалаштыра. Литвала биш-алты йыл элек телде һаҡлау буйынса митингылар күп булды. Унда урыҫ мәктәптәрен яба башлағайнылар, халыҡ күтәрелде. Митингыларҙы федераль каналдарҙан күрһәттеләр. Шул ваҡытта психолингвистар сығыш яһаны. Уларҙың фекеренсә, әгәр ҙә бала үҙ телендә уҡымай икән, уның фекерләүе барлыҡҡа килмәй. Шул саҡ был мәсьәләне бар халыҡ аңлар тип ҡыуанғайным, береһе лә быға иғтибар итмәне. Урыҫ балалары үҙ телендә уҡымаһа, фекерләүҙәре формалашмаһа, башҡа милләт балалары ла шундай уҡ хәлдә бит. Рәсәйҙә бөгөн йөҙҙән ашыу милләт үҙ телендә уҡымай, бының балаларҙың психикаһында нисек сағылыш тапҡанын ниңә ғалимдар өйрәнмәй икән? Тикшермәйҙәрме, әллә тикшереп тә әйтмәйҙәрме? Үҙ ваҡытында психолог Леонид Выготскийҙың ""Телмәр һәм фекерләү"" тигән ҙур хеҙмәте булды. Донъя кимәлендә беҙҙең илдең психологы итеп уны ғына беләләр. Ул һәр милләттең менталитеты тураһында ғилми эштәр зарурлығы хаҡында белдергәйне. Шуны әйтте лә, 38 йәшендә генә вафат булды. Әллә ауырып үлдеме, әллә ошо фекере булышлыҡ иттеме? Шунан алып был теманы күтәргән кеше юҡ. Туған телдең кеше психикаһына тәьҫире хаҡында сит ил ғалимдарының хеҙмәттәре барҙыр инде ул. Литвалағы хәлдәрҙән һуң психолингвистика өлкәһендә хеҙмәттәр яҙыусылар шундуҡ барлыҡҡа килде. 90 процент милләт беҙҙә үҙ телендә уҡымай. Башҡорттар, татарҙар, удмурттар, якуттар араһында ла ундайҙар бар. Халыҡтың күпселек өлөшөнә туған телдә уҡыу бөтөнләй кәрәкмәй. Улар минең балам үҫер ҙә, берәр һөнәр алыр ҙа, магазин асыр ҙа, байманлыҡта йәшәр тип уй йөрөтә. Башҡорт балаларының урыҫ класында уҡыуына ҡарайым да, күпме буласаҡ шәхестәребеҙҙең юҡҡа сығыуын күҙаллайым. Урыҫ мөхите ""комбайны"" беҙҙе ашай. Беҙҙә 1974 йылда асылған 2-се мәктәптә гел урыҫса уҡыттылар. Унда башҡорт класы бөтөнләй булманы, әммә, асылда, башҡорт балалары белем алды. Ул иң яҡшы мәктәп һаналды, әммә башҡорт милләтенән булған бер ғалим да, яҙыусы ла юҡ. Ә беҙҙең райондан сыҡҡан ғалимдар, яҙыусылар Үтәғолда, Иҙәштә, Байышта, Ибрайҙа, Муйнаҡта, Үргендә, Мәзиттә, Абзанда башҡорт мәктәбен тамамлаусылар. Ә Иҫәнғолдоң иң маҡталған мәктәбенән берәү ҙә юҡ. Ижади шәхестәре генә түгел, унан етәкселәр ҙә сыҡмаған. Унан инженер-техник хеҙмәткәрҙәр йәғни урта кимәлдәге белгестәр сыға. Әсә теле - ул тәбиғи тел, ижади фекерләү - ул тәбиғи фекерләү. Һәр бала ижадсы булып тыуа, әгәр ҙә туған телен белмәһә, был тәбиғәт ҡануны емерелә, юҡҡа сыға. Әсә телендә һөйләшкән кешенең фекерләүе һығылмалы була. Федераль кимәлдә, Мәскәүҙән тороп туған телдәрҙе уҡытыуҙы сикләргә була, әммә ғаилә менән бер кем дә идара итә алмай. Уның үҙ ҡанундары, үҙ конституцияһы, үҙ туған теле, йолаһы. Ғаилә ҙур потенциалға эйә. Был йәһәттән ни әйтерһегеҙ? Наил: Мин үҙ ғаиләмә шундай шарт ҡуйҙым: ""Өйөбөҙ - башҡорт утрауы, унда тик башҡортса һөйләшәһегеҙ, ә тышта үҙегеҙ ҡарағыҙ. "" Ҡыҙым медицина университетын тамамланы, хәҙер ҙур ғына компанияла эшләй, ҡайһы ваҡыт Рәми Ғариповтың шиғырҙарын ебәреүемде һорай. Ул башҡорт, урыҫ, инглиз телдәрен ҡымыҙ һымаҡ эсә. Улым радиоэлектроника өлкәһендә хеҙмәт итә. Аспирантура тамамланы, башҡорт телендә иркен аралаша. Әйткәндәй, улым 2007 йылда Башҡорт дәүләт университетының радиофизика һәм электроника бүлегенә ике имтихан биреп инде: береһе - физика, икенсеһе - башҡорт теле. Ул саҡта бындай мөмкинлек бар ине. Былар барыһы ла үҙ ғаиләмдә ҡуйған шарт ярҙамында килеп сыҡты. Ғаилә - туған телде һаҡлаусы бер институт ул. Радмир: Мин үҙемдең балалар театрына йөрөүселәргә: ""Әгәр ҙә һеҙ туған телегеҙҙе белһәгеҙ, татар, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, ҡарағалпаҡ, үзбәк телдәре кеүек бик күп телдәрҙе аңлаясаҡһығыҙ"", - тип йыш ғына әйтәм. Беҙ күп осраҡта балаларҙың туған телен белмәүен ""Ул аңлай ул"" тигән һылтау менән ҡапларға тырышабыҙ. Йәнәһе, аңлауы ҙур мәртәбә. Аңлауын аңлай ҙа, ҡасан һөйләшер һуң? Мин йыш ҡына Урта Азия, Кавказ халыҡтарының урыҫ телендәге акценттарына иғтибар итәм. Хатта шул акценттарына ҡарап ҡына ла уларҙың ниндәй милләттән булыуҙарын билдәләп була. Ҡыҙыҡ, башҡорттоң урыҫса һөйләшеүендәге акценты нисегерәк яңғырай икән? Ни өсөн тигәндә, бында психологик мәл бар. Беҙ үҫкән саҡта хатта шул акцентыбыҙҙан ҡурҡып, оялып, урыҫса һөйләшмәй, юғалып ҡала торғайныҡ. Әгәр ҙә акцентыбыҙ булһа, үҙебеҙҙең башҡорт икәнлегебеҙҙе һөйләшеүебеҙҙән ук танытыр инек, тимәксемен. ""Киске Өфө"" гәзитендә сыҡҡан мәҡәләнән өҙөк. Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ әңгәмә ҡорҙо. ""Киске Өфө"" гәзите, 39, 2024 йыл",Барыбыҙҙы борсоған бер күренеш.,Йәмғиәт,6630,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-12-14/baryby-y-borso-an-ber-k-renesh-4052711,2024-12-14T10:41:00+00:00
"В мероприятии принимают участие более 50 ректоров ведущих университетов и руководителей крупных научных институтов двух стран. В составе российской делегации – Ильдус Шарафуллин, проректор по научной работе резидента Межвузовского кампуса, Уфимского университета науки и технологий. – На фоне активного сотрудничества Башкортостана и Малайзии нас, конечно же, не может не радовать участие ведущего вуза республики в столь значительном форуме, – отметила министр внешнеэкономических связей и конгрессной деятельности Республики Башкортостан Маргарита Болычева. – Тем более, что Малайзия среди стран Ассоциации государств Юго-Восточной Азии – это одно из перспективных направлений внешнеэкономической деятельности. Совместные проекты в сфере образования и науки будут, прежде всего, ориентированы на развитие территорий устойчивого развития и сохранение природного наследия. По итогам заседания заключено 39 новых соглашений о научно-образовательном сотрудничестве, направленных на расширение академической мобильности студентов и научно-педагогических работников, проведение научных исследований. Уфимский университет науки и технологий подписал договор о сетевой реализации образовательной программы и программы совместных исследований «Моделирование туристических потоков на территориях устойчивого развития международного значения с использованием искусственного интеллекта» с Советом директоров «Парки Сабах», в рамках которых ведет работу Международный научно-образовательный центр «Кафедра ЮНЕСКО «Геопарки и территории устойчивого развития», расположенный в Межвузовском студенческом кампусе Евразийского НОЦ мирового уровня. – В мае Уфимский университет, комитет Башкирии по делам ЮНЕСКО и совет директоров агломерации «Парки Сабах» (остров Борнео, Малайзия) подписали соглашение о сотрудничестве в сфере устойчивого развития природных территорий международного значения. Заключенные в рамках заседания Российско-Малайзийской межправительственной комиссии договоры откроют для нашего вуза новые возможности, – отметил Ильдус Шарифуллин. – Мы заинтересованы в развитии международного сотрудничества, включая потенциальное членство в малазийских консорциумах и ассоциациях, а также в партнерских отношениях с малазийскими образовательными учреждениями. Кроме того, представитель башкирского вуза принял участие в Российско-Малайзийском научном круглом столе и Российско-Малайзийском образовательном форуме, где выступил с презентацией Уфимского университета и рассказал о перспективах сотрудничества с вузами Малайзии. – Совместная работа ученых УУНи Т и научно-образовательных институтов Малайзии – важный шаг в укреплении международного научного сотрудничества и обмена опытом, – считает заместитель директора Международного научно-образовательного центра «Кафедра ЮНЕСКО «Геопарки и территории устойчивого развития» УУНи Т, руководитель совместных проектов с Малайзией Рената Лукманова. – Агломерация «Парки Сабах», с которой Уфимский университет дополнительно к уже существующему Меморандуму заключил договоры о сетевой реализации ряда программ, – перспективный партнер для сотрудничества. Таким образом, уверена, наш вуз будет способствовать формированию инновационной экосистемы и вносить достойный вклад в укрепление научного потенциала региона. В заключительный день работы Комиссии Уфимский университет науки и технологий будет представлен на образовательной выставке вузов России, которая пройдет в Русском доме в Куала-Лумпуре. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года.",Резидент Межвузовского кампуса Уфы реализует сетевые программы с Малайзией,Йәмғиәт,4139,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-13/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-realizuet-setevye-programmy-s-malayziey-4465921,2025-11-13T15:35:00+00:00
"Медалью «За особые успехи в учении» степени, которую обычно называют золотой, награждают: тех, кто в 10-м и 11-м классах по всем предметам получал только пятёрки — учитываются полугодовые и годовые оценки; сдал ЕГЭ по русскому языку и по одному предмету на выбор не менее чем на 70 баллов; получил за базовую математику «отлично», если сдавал только её и русский язык. Серебряную медаль, или награду «За особые успехи в учении» степени, выдают: тем, кто получил не более двух четвёрок в аттестат за 11-й класс — остальные пятёрки; сдал ЕГЭ по русскому языку и ещё одному предмету на 60 баллов и больше; получил пятёрку за базовую математику, если сдавал её. Если школьник сдаёт государственный выпускной экзамен, то и для золотой, и для серебряной медали ему нужно получить «отлично» по русскому и математике. Медаль даёт от одного до десяти дополнительных баллов при поступлении в высшее учебное заведение — в каждом свои правила. За серебряную награду часть вузов добавляют меньше баллов, чем за золотую, а некоторые — столько же. Узнать, сколько именно, можно на официальном сайте вуза или в приёмной комиссии. объясняемрф",Золотая и серебряная медали — признание усилий и достижений ученика,Яңылыҡтар,1125,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-08/zolotaya-i-serebryanaya-medali-priznanie-usiliy-i-dostizheniy-uchenika-4076958,2025-01-08T01:01:00+00:00
"- Районыбыҙҙың эшҡыуарлыҡ берләшмәһе йәнә үҙенең яҡташтарына тоғролоғон иҫбатланы, - тип яҙа Фәнүр Шәйхисламов. - Фидан Ғәлимйән улы Балағотдинов һәм Фәнис Юрис улы Хәлитов батырлыҡ һәм битараф булмау өлгөһө булып тора. Меценаттар МХО ихтыяждары өсөн 330 мең һумлыҡ биш ишекле ""Нива"" автомобилен һатып ала. Техника ауыр шарттарҙа алғы һыҙыҡтағыларҙы һынатмаһын өсөн, улар өҫтәмә рәүештә 20 мең һум аҡса бүләләр һәм бакты бензин менән тултыралар. Транспортты юлға әҙерләгән оҫталарыбыҙға айырым рәхмәт. Рамил Әхмәтдинов һәм Наил Хөсәйенов машинаның һәр төрлө бурыстарға әҙер булыуы өсөн ремонт һәм тулы техник хеҙмәтләндереү үткәрә. Автомобиль ""Ермак"" позывнойлы (Арыбаш ауылынан) һорауы буйынса һатып алынған. Техниканы фронтҡа ""Мин"" позывнойлы яугир алып бара, ул бер туған ағаһы менән иңгә-иң терәшеп Ватанды һаҡлай. Фидан Ғәлимйән улы һәм Фәнис Юрис улына, шулай уҡ беҙҙең оҫталарға дөйөм Еңеүгә ҙур өлөш индергәндәре өсөн ҙур рәхмәт белдерәбеҙ! ""Мин""гә, уның ағаһы ""Ермак""ка һәм беҙҙең бөтә егеттәргә уңыштар, ныҡлы тыл һәм тиҙерәк өйҙәренә иҫән-һау ҡайтыуҙарын теләйбеҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",МХО яугирҙарына автомобиль!,Яңылыҡтар,1253,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/mho-yaugir-aryna-avtomobil-4541077,2026-01-19T15:25:00+00:00
"Рәсәй Гидрометүҙәгенең ғилми етәксеһе Роман Вильфанд иҫәпләүенсә, быйыл март йылы була, ҡар аҙ яуыуы арҡаһында яҙҙың ғәҙәттәгенән иртәрәк килеүе ихтимал.","Яҙ иртә килә, тиҙәр",Йәмғиәт,153,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-02/ya-irt-kil-ti-r-4105186,2025-02-02T09:40:00+00:00
"Бөрйән ҡыҙы иң саяһы һәм мәргәне булып сыҡты - беренселекте бирмәне! Малайҙар һәм ҡыҙҙар араһында иң күп мәрәй (345 мәрәй) алып, махсус бүләккә лә лайыҡ булды. Һүҙ – республика ярышында еңеү яулаған Бөрйән ҡыҙы хаҡында.",Йәсмин республика кимәлендә беренсе!,Йәмғиәт,219,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-04/y-smin-respublika-kim-lend-berense-4107384,2025-02-04T11:25:00+00:00
"фикерләрАКШ кинопродюсеры, ширкәтенең итәкчесе Стивен Маотанылган татар балет биючесе, балетмейстер Рудольф Нуриевтурында кино төшерергә ыена. Бу хакта ул ТАСС агентлыгынасөйләгән. Аның сүзләренчә, әлеге фильм Нуриевнең ""Биюче"" дип аталган биографиясенә нигезләнәчәк, һәм ул аның туган якларын сагынуы, ата-анасын күрергә теләве турында бер хикәя булачак. Әлегә фильм сценариенең ике варианты бар, шуларның берсен сайлау бара, дип белдерә продюсер. Төп рольне башкаручы актер да әлегә билгеләнмәгән. Мао белдергәнчә, киноны төшерү идеясе берничә ел элек туган. Әмма ул чакта Рэйф Файнсның""Ак карга""дип аталган фильмы чыккан чыга (2018 ел), шуңа бу эшне кичектерергә булалар. ""Хәзер бу проектка кайтасы иттек"", ди продюсер. – 2006 елда Нью-Йорк штатында нигезләнгән бәйсез АКШ киноширкәте. Студия төшергән ""Тире"" () дигән кыскаметражлы фильмы ""Оскар"" премиясенә лаек булган. Ширкәтнең Мәскәүдә офисы бар, ул 2018 елда ачылган. Кайбер фильмнарны ул Русия белән берлектә төшерә. Мәсәлән, 2022 елда ""Соло"" дип аталган фильм өлешчә Русиядә төшерелгән, аның режиссеры – Мәскәү дәүләт университетын тәмамлаган Ольга Панкратова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",АКШта Рудольф Нуриев турында фильм төшерергә ыеналар,Яңылыҡтар,1218,https://www.azatliq.org/a/33623539.html,2025-12-15T10:19:02+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБалалар дәресләрдән соң калып сугышка ибәрер өчен чәк-чәк пешергән, токмач кискән. Бу эштә барлыгы 45 укучы катнашкан диелә. Казанның ""Адымнар"" күптелле мәктәбе Украинадагы сугышка чираттагы һуманитар ярдәмен тапшырган. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Һуманитар ярдәмдә укучыларның солдатларга язган хатлары, ашка сала торган токмач, чәк-чәк бар, аларны балалар дәресләрдән соң калып әзерли, диелә. Сугышка китәсе бу ашамлыкларны әзерләүдә барлыгы 45 укучы катнашкан. Ярдәмне ибәрүдә ""Алга"" батальоны ветераны, сугышта ""Нельсон"" кушаматы белән йөргән Наил Садриевта катнашкан. ""Балалар — теләсә кайсы дәүләтнең киләчәге. Киләчәгебез аларны ничек үстерәчәгебездән тора. Балаларны мондый эшкә катнаштыру мөһим. Күпмедер вакыт үткәч, алар үзләренең балачагын искә ала башлаячак. Кемдер питбайк белән Көектә яшәүчеләрне куркытып йөрүен искә алса, кемдер — фронтка ярдәм итүен"", дигән Садриев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанның ""Адымнар"" мәктәбе укучылары Украинадагы сугышка һуманитар ярдәм тапшырган",Яңылыҡтар,1041,https://www.azatliq.org/a/kazanning-adimnar-maktabe-ukuchilari-ukrainadagi-sugishka-humanitar-yardam-tapshirgan-/33215331.html,2024-11-25T18:57:17+03:00
"Йәшәлгән тиклем ғүмерендә ниндәй генә хәбәр ишетмәне ул. Нахағы ла, ғәйбәте лә булды. Буҙлап ятып илағаны булды, һығылып төшөп һынһыҙ ҡалғаны булды. Фәрештә түгел үҙе лә, хаталарынан оялып, йөрәге өҙөлөп төшә яҙғаны ла булды. Йәшәй - йәшәй сыныҡты йөрәге. Бер самаға көйләнеп үк алды. Тәүбә ҡылырға, хаталары, яңылыштары өсөн ғәфү үтенергә өйрәнде. Ғәйбәт, нахаҡ артынан иҫбатлап йөрөүҙе булдыра алмаҫын төшөнгәс: ""Ғәҙеллек бар ул, ҡасан да булһа ҡалҡыр"" - тип йәшәне. Ә ул, ғәҙеллек, онотто, ахыры, Ғәзизәне. Иламаған балаға. Ана шул ауыр мәлдәрҙә лә йөрәккеннәһе был хәтлем туламаны бит. Дөп - дөп. Дөп -дөп. Йүгәнләп булмай йөрәкте. Күңел түгел дә ул. Күңел нимә? Уның күңелен күреп була. Ҡысҡырып йырлап күтәреп ебәреп була, һаҡһыҙ ҡыланып селпәрәмә килтергәндән һуң йыйнап алып, ҡоршап та ҡуйып була. Күңелде үлемһеҙ ҙә тиҙәр бит. Күп кәрәкме инде уға. Бер йылы һүҙ, бер ихлас ҡараш. Ә был - Йөрәк. Ул - тере. Уға ус баҫырға, тойорға була. Ә кешеләр уны яралай - яралай йәшәй. Туҡта, яра булдымы ни һуң бөгөн? Уйҙарының осона ҡапыл сыҡҡан Ғәзизә йөрәгенең сығынсылау сәбәбен аңланы. Был асыштан шаңҡып ҡалды хатта. Ниндәй хәсрәттәр кисереп бирешмәгәнде, бер хәбәр шундай хәлгә дусар итһен әле. - Ғәзизәм, күп йылдар һаҡлап килгән бер сер һөйләйем һиңә. Белергә тейешһең тинем. Иренең һынсыл ҡарашын күтәрҙе Ғәзизә, әллә күпме уй йүгереп үтте. - Ҡатының һиңә хыянат итә, һөйәре бар, тип хәбәр еткерҙеләр бит миңә күп йыл элек. Шаңҡып ҡалды Ғәзизә. ""Кем? !"" - тип кенә һорай алды. - Ҡуй, беҙҙең иғтибарға лайыҡ кеше түгел. Бәхетһеҙ ул. Тыныслан, ышанманым мин. Хәйер. Күңелгә шик ояланы оялауын. Тере кеше бит мин, ир кеше. Әммә һиңә асылһам, берәй генә насар хәбәр әйтһәм, тормошобоҙ селпәрәмә килер һымаҡ ине. Тағы ла, мин бит үҙем һине күпме ҡайғыларға һалдым. Ни хаҡым бар ине ғәйбәт менән һине рәнйетергә? Ир менән ҡатын араһындағы ""аһәң"" тигән иң бейек нөктәгә етеү шулай буламы икән? Бына ниндәй кисерештән, ниндәй оло хаҡиҡәтте аңлауҙан дөпөлдәй икән йөрәге. Ике яҡтан ике төрлө сабырлыҡ. Һөйөү һәм хөрмәт хаҡына теләп алынған күңел торошо. Төнө буйы керпек ҡаҡмай сыҡҡан Ғәзизә, таң һыҙылыуға хәләленең яурынына башын терәне, йөрәге уның тигеҙ һулышына көйләнде.",Наилә ХӘМБӘЛИЕВА ЫШАНЫС,Хикәйә,2174,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2026-02-04/nail-h-mb-lieva-yshanys-4564347,2026-02-04T14:50:00+00:00
"Арабыҙҙа төрлө милләт вәкилдәренең ғаилә ҡороп, дуҫ һәм татыу йәшәү миҫалдары бихисап. Бары тик үҙ-ара ихтирам, йылылыҡ булғанда ғына ныҡлы донъя ҡороп була. Бөгөнгө мәҡәләмдең геройҙары ла  быға миҫал. Ишембай районының Кинйәкәй ауылынан Ольга һәм Винер Дауытовтар хәҙер инде 20 йыл бергә  бер бөтөн булып  ғүмер итә. Винер Алтынтимер улы – ошо ауыл егете, ата-әсәй нигеҙен һыуытмай ошонда донъя ҡора. Ольга Викторовна – Архангель районынан. Дөйөм дуҫтары аша танышып, яҙмыш уларҙың тормоштарын бәйләй. Ике милләттең дә йолаларын хөрмәт итеп өлгө булып йәшәй белә Дауытовтар. Ғаилә башлығының ата-әсәһенең иҫтәлегенә Ҡөрән аштары уҙғаралар, Пасха байрамында ла йомортҡалар буяп яҡындарын ҡотлайҙар. –Кинйәкәйҙә мине бик йылы ҡабул иттеләр.  Бында оҡшай. Кешеләре һәйбәт, изге күңелле, берҙәмдәр. Өмәләргә лә дәррәү сығып эшләйҙәр. Хәҙер инде башҡорт телен дә аңлай башланым. Был ауылға килен булып төшкәс,  өмәләрҙә ҡаҙ йөнө йолҡорға өйрәндем. Башҡорт йырҙары, йолалары ла оҡшай. Үҙем ауыл тормошон яратҡас,  Кинйәкәйҙе лә үҙ иттем, ауыл тормошонда ҡайнап йәшәйбеҙ, – тип ихлас һөйләне Ольга Викторовна. Ғаилә башлығының һүҙен тыңлау, һәр эште кәңәшләшеп эшләү – ошонда ла сағыла был  күркәм парҙың татыулығының сере. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Рус ҡыҙы башҡорт ауылын төйәк иткән,Йәмғиәт,1327,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-29/rus-y-y-bash-ort-auylyn-t-y-k-itk-n-4554495,2026-01-29T10:00:00+00:00
"Дәүләт шурасының мәдәният, фән, мәгариф һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышы, 29 июнь 2011 5Дания Заһидуллина латин әлифбасы турындагы канун өлгесе хакында",Латин әлифбасы кайтарыла. Әлегә фән өлкәсендә,Мәғариф,156,https://www.azatliq.org/a/24251708.html,2011-07-01T12:20:00+00:00
"Яндекс сайты үзенең почта сәхифәсендә интерфейсны татарча күрсәтүдән туктаган. Яндекста татар теле сайланган булса да, кулланучылар почтасы интерфейсы урыс теленә күчә. Шул ук вакытта эзләү системының төп сәхифәсе интерфейсы элеккечә татарча эшли. Азатлык бу хәлне аңлатуны сорап Яндекска хат ибәргән иде. Оешмадан килгән авапта татарча почта интерфейсының аз кулланылуы турында әйтелә. ""Кулланучылар почталары интерфейсы өчен татар телен сирәк сайлаган, шуңа күрә без аны татарча күрсәтүдән баш тартырга булдык"", диде Яндекс вәкиле Василиса Уточкина. Хәзерге вакытта Яндекс. Почтада барлык төймәләр һәм навигация урыс телендә күрсәтелә. Шул ук вакытта Яндекс хат эчтәлеген тәремәче ярдәме белән татарчага һәм татарчадан тәремә итү мөмкинлеге саклана, дип белдерде. Бүгенге көндә Яндекс. Почта интерфейсы урысча, инглизчә, төрекчә, украинча, беларусча, казакъча һәм үзбәкчә эшли. Яндекс сайты үзенең төп сәхифәсен, эзләү интерфейсын һәм почта интерфейсын татарчага 2010 елдатәремә иткәниде. Ул популяр сайтлардан почта хезмәтен татарча эшләткәнберенче хезмәтбулды.2015 елда Яндекс үз тылмачына (Яндекс. Переводчик) татар теленөстәде. Ул вакытта бу татар телендә ачык кулланылыштагы беренче татарча тәремәче иде. Тәремәче хәзер дә эшли, аның ярдәмендә татарчадан 98 телгән (һәм телдән) тәремә ясап була.2020 ел башында оешмасы да үзенең тәремәче хезмәтенә татар теленөстәде. -ның эзләү системы интерфейсы шулай ук татар телендә эшли, ләкин почта хезмәте интерфейсы татарчага тәремә ителмәгән.",Аз кулланылу сәбәпле Яндекс үз почта интерфейсын татарча күрсәтүдән туктаган,Яңылыҡтар,1491,https://www.azatliq.org/a/30960045.html,2020-11-20T08:25:13+00:00
"«Әйҙә, уйнарға» Бөтә Рәсәй уйынсыҡтар һәм уйын фестивален асыу тантанаһында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров күргәҙмә экспозицияларын, тематик зоналарҙы, саралар майҙансыҡтарын ҡараны. Республика етәксеһе башҡортса һөйләшкән уйынсыҡтар етештергән Руфия Ханова менән әңгәмәләште. Күп балалы әсә әйтеүенсә, уны был бизнес төрөн һайларға балалары күндергән. Радий Хәбиров уға дәүләт субсидияларынан файҙаланырға кәңәш итте. Күмертау предприятиеһы директоры Евгений Иванов әйтеүенсә, был компания йомшаҡ уйынсыҡтар, кейем-һалым һәм аксессуарҙар етештерә. Ойошма Башҡортостандың Сәнәғәтте үҫтереү фонды аша ташламалы кредит алған. Умка предприятиеһы етәксеһе Мая Крепановская йомшаҡ мебель, сенсор бүлмәләре өсөн ҡорамалдар етештереүе тураһында һөйләне. Балалар уйынсыҡтары етештереүселәргә ярҙам иткәнегеҙ өсөн рәхмәт, был беҙҙең өсөн үтә мөһим, – тине ул Радий Фәрит улына. Уйынсыҡтар етештереү – ҡатмарлы тармаҡ, ул Киров, Түбәнге Новгород, Мәскәү ҡалаһы һәм өлкәһендә генә һаҡланып ҡалған, – тине Радий Хәбиров журналистар менән әңгәмәлә. – Башҡортостанда балалар өсөн тауарҙы 80-дән ашыу предприятие етештерә. Беҙ Балалар тауарҙары етештереүселәр кластеры ойошторҙоҡ һәм хәҙер шуның менән шөғөлләнергә теләгән төбәктәрҙе берләштерәбеҙ.",Радий Хәбиров: Балалар өсөн тауарҙар етештереү кластеры булдырҙыҡ,Йәмғиәт,1237,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-06/radiy-h-birov-balalar-s-n-tauar-ar-eteshtere-klastery-buldyr-y-4268065,2025-06-06T19:01:00+00:00
"7 июня Глава Башкортостана Радий Хабиров принял участие в пленарном заседании Петербургского международного экономического форума, на котором выступил Президент России Владимир Путин.",Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров принял участие в пленарном заседании Петербургского международного экономического форума,Яңылыҡтар,183,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-08/glava-bashkortostana-r-f-habirov-prinyal-uchastie-v-plenarnom-zasedanii-xxvii-peterburgskogo-mezhdunarodnogo-ekonomicheskogo-foruma-3803549,2024-06-08T11:24:33+00:00
"Центр разместился в современном четырёхэтажном здании площадью 5,5 тыс. кв. м. Здесь будут работать 17 лабораторий, объединяющих учёных, студентов и школьников. «Встречаюсь я с вами не для галочки- для меня это важно и мне с вами интересно поговорить. У нас в республике 100 тысяч студентов, эта большая часть активных, амбициозных молодых ребят, которых важно понимать и поддерживать. Наша команда стремится создать условия, чтобы каждый из вас мог раскрыть свой потенциал, найти своё место в жизни здесь. Созданный нами Евразийский научно-образовательный центр мирового уровня признан одним из лучших в России. Строящийся межвузовский кампус, уверен, станет современным пространством для образования, науки и творчества. Уверен, он будет лучшим в стране», – сказал Радий Хабиров на встрече с лидерами студенческого самоуправления вузов. На одной площадке — исследователи из Уфимского университета науки и технологий, УФИЦ РАН, «Школы 21» и других учреждений. К работе подключатся и индустриальные партнёры: Сбербанк, агрохолдинг «Таврос» и др. Центр станет площадкой для анализа генетических данных с применением ИИ и биоинформатики, что важно как для медицины будущего, так и для развития сельского хозяйства. Источник: . Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Уфе открылся геномный центр,Мәғариф,1347,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2025-04-17/v-ufe-otkrylsya-genomnyy-tsentr-4201887,2025-04-17T10:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯңа янгын Кастаик күле янында чыккан, аны күлдән су алып, боралаклар ярдәмендә һавадан сүндерергә тырышалар. Төбәктә элеккечә коры, илле һава торышы саклана, ул янгын белән көрәшүне кыенлаштыра. Калифорниядә Лос Анжелес бүлгесендә 22 гыйнварда башланган яңа янгын берничә сәгать эчендә 38 дүрткел километр мәйданны чолгап алган. Бу хакта бүген, 23 гыйнварда хәбәр итте. 30 меңнән артык кеше мәбүри эвакуация турында күрсәтмәләр алган. Лос Анжелес бүлгесе шерифы әйтүенчә, тагын 23 кешегә эвакуация булуы ихтимал дигән кисәтү бирелгән. Яңа янгынга ""Һьюз"" дип исем биргәннәр. Күптән түгел Лос Анжелеста тагын бер зур янгын чыккан иде, аңа ""Итон"" исеме бирелде. Кичәгесе исә берничә сәгать эчендә моңа кадәр булган янгын мәйданының 66 проценты кадәрле урынга таралган. Яңа янгын Кастаик күле янында чыккан, биредә күбрәк куаклыклар үсә, көтүлекләр бар, бер өлешендә урман урнашкан. Янгын белән көрәшкә өчен дүрт меңнән артык янгын сүндерүчене әлеп иткәннәр. Аны күлдән боралаклар ярдәмендә су алып, һавадан сүндерергә тырышалар диелә. Әлегә янгынны таралудан туктата алмаганнар. Бу хакта Лос Анжелес бүлгесенең янгын сүндерү хезмәте итәкчесе Энтони Марронехәбәр итте. Төбәктә элеккечә коры, илле һава торышы саклана, ул янгын белән көрәшүне кыенлаштыра. Әмма ялларда бераз яңгыр көтелә, ул ярдәм итәргә мөмкин. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Лос Анжелес янында яңа янгын башланган, 30 мең кешене эвакуациялиләр",Яңылыҡтар,1376,https://www.azatliq.org/a/los-andzheles-yaninda-yanga-yangin-bashlangan-30-meng-keshene-evakuatsiyalilar/33286018.html,2025-01-23T12:16:10+03:00
"Был әйтемдең ""Эт менән эт булма"", ""Алйот еңдем, аҡыллы ҡуйҙым, тиер"" тигән варианттары ла бар. Уларҙың араһында ""Таш менән атҡанға аш менән яуап ҡайтар"" тигәне һәлмәгерәк барыбер. Ни өсөн тигәндә, был әйтемгә бер-береһенә ҡапма-ҡаршы позицияла тороусы ике кешене, ике яҡты, ике дәүләтте, ике илде яраштырыу, мөнәсәбәттәрен көйләү механизмы һалынған. Һәр бер таш атыуға яуап итеп таштар яуҙырыла башлаһа, кешелек һәләкәткә осрау ғына түгел, күптән инде еребеҙ күсәренән ысҡынып киткән булыр ине. Ә бит илебеҙ, милләтебеҙ өсөн тап ошондай һәләкәттең сигенә килеп еткән, ҡыл осонда торған мәлдәребеҙ күп булды. Тарихыбыҙға күҙ йүгертһәк, беҙ бындай мәлдәргә Алтын Урҙа, һуңынан Рус батшалығы менән килешеүле мөнәсәбәт ҡороуыбыҙҙы индерәбеҙ. Беҙгә уларҙың таш күтәреп килгән саҡтары ла күп булған һәм хәҙерге көндә милләтебеҙ үҙ республикаһында йәшәп ята икән, бында, әлбиттә, ""таш-аш"" нисбәте дөрөҫ билдәләнгәндер тип уйлағы килә. Беҙҙең еребеҙгә килеп төпләнеп, ерләшеп китеүселәр араһында беҙҙең башҡа тәғәйенләнгән ташты ҡуйындарында йөрөтөүселәр әле лә юҡ түгел. Әммә беҙ иһә, беҙгә таш атыусыларға һаман да аш атабыҙ. Сөнки беҙ башҡаса эшләй алмайбыҙ. Был беҙҙең ҡаныбыҙҙа. Миңә бала сағымдан ҡартәсәйемдең тәрбиә йоғонтоһо ғәжәйеп ҙур тәьҫирле булды. Уның миңә: ""Улым, яҡшы бул. Яҡшы кешене яман кеше лә ярата"", - тип әйткәне хәтеремә ныҡ уйылып ҡалған. Әллә совет осороноң һуғышсан атеизм йоғонтоһо көслө булдымы, әллә тәрбиәнең күберәк ""ярамай""ға ҡоролоуы һөҙөмтәһеме, ололарҙың тап ошолай тип әйткән һүҙҙәре, бер ҡолағыбыҙҙан инеп, икенсеһенән сығып китмәгән хәлдә лә, тормош беҙҙе икенсе төрлөрәк ҡаршы алып, башҡасараҡ уйҙар менән йәшәргә мәжбүр итте кеүек. Ул сағында һәр ҡайһыбыҙ ҡысҡырып әйтмәгән хәлдә лә, эстән генә ошондай хәҡиҡәтте таныны буғай: - Нисек инде, һиңә таш менән һуғыусы кешене аш менән һыйлап тораһың, инде шул ғына етмәгәйне. - Мин лутсы ташын алып үҙенең башын яра һуғам, тотһон бына йоҙроғомдо. Мин үҙем дә, мәҫәлән, совет осоронда был мәсьәләгә ошолайыраҡ ҡарашта инем. Яйлап донъяның һәм тормоштоң асылына төшөнә килә, күп нәмәгә ҡараштар үҙгәрә икән. Был йәһәттән атаҡлы урыҫ яҙыусыһы Лев Толстойҙың ""Яуызлыҡҡа көс менән ҡаршы тормау"" идеяһы хәҙерге ҡараштарыма тура килә. Йәшәйештең иң юғары серҙәренә үтеп инеүсе аҡыл эйәһе хатта христиан дине ҡанундарына ҡаршы килеп булһа ла, ""Таш менән атҡанға аш менән яуап ҡайтар"" фекерен яҡлап сыға. ""Урал батыр"" эпосының төп фекерҙәренең береһе лә быға ауаздаш. Үҙ халҡына, үҙенә ҡаршы ниндәй генә этлек эшләмәһен, Урал батыр Шүлгәнде аяй, уның ғүмерен һаҡлап ҡала. Сөнки ул бер хәҡиҡәтте яҡшы аңлай: кеше йәнен ҡыйыусы кеше - шул уҡ яуызлыҡ юлына баҫыусы ла.",ТАШ МЕНӘН АТҠАНҒА АШ МЕНӘН ЯУАП ҠАЙТАР,Йәмғиәт,2635,https://henek.info/articles/common_material/2025-07-22/tash-men-n-at-an-a-ash-men-n-yauap-aytar-4322137,2025-07-22T14:50:00+00:00
"1 по 3 апреля в Уфе проходит Форум школьного образования ""Взлетай! ""","В Уфе проходит Форум школьного образования ""Взлетай! """,Яңылыҡтар,68,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-03/v-ufe-prohodit-vi-forum-shkolnogo-obrazovaniya-vzletay-3712805,2024-04-03T15:22:55+00:00
"""Популяр чит ил кинофильмнары татарча яңгыраса, бу тамашачыны татарча кинога якынайтыр, ана телебезгә хөрмәтне арттырыр, татар теле даирәсен киңәйтер иде"". Бу – Азатлыкка Татарстан Дәүләт Шурасы депутаты Разил Вәлиевбелдергән иде. Шулай булса да, бу юнәлештә әлегә һәвәскәрләр генә хәрәкәт итә, һәм андый очраклар күбәя бара. ""Татарча фильм төшерергә акчам юк. Әмма тәремә итә алам! ""Күптән түгел Вконтакте челтәрендә татар телендә субтитрлар белән Көньяк Кореянең ""Коточкыч роман"" фильмыбарлыкка килде. Ул """" дип аталган берләшмә тарафыннан тәремә ителгән. Азатлык аның итәкчесе Гүзәл Нурмөхәмәтова белән фильмнарның татарчага тәремәләр әһәмияте хакында сөйләшеп алды. Гүзәл Чаллы шәһәреннән. Кияүдә, ике баласы бар. Һөнәре – маркетолог, озак вакыт промоушен өлкәсендә эшләгән. – Гүзәл ханым, бу проектыгызның максатын аңлатсагызчы, ни өчен татарча тәремәгә тотындыгыз? – проектының максаты – татар телендә булган фильмнар санын арттыру, субтитрлар яратучыларга яңа фильмнар күрсәтү, татар тамашачысын дорамалар (япон, корея сериаллары өчен атама – ред. ) белән таныштыру. Безнең телебез дә заманча, кәттә булырга мөмкин, кино тормышын татар телен кулланып күрсәтәсе килде, татар теле дәрәәсен күтәрергә, популяштырырга кирәк. Гүзәл ханым кызы беләнМисал өчен миңа ошый торган татарча фильмнар, сериаллар һич юк, бу дөрес түгел бит инде! Кино төшерергә акчам юк, шуңа Азия фильмнары, сериалларына татарча субтитрлар тәремә итәргә булдым да инде. – Ә нигә нәкъ Корея фильм-сериалларын сайладыгыз? Популяррак булган Һоливуд фильмнарын сезнеңчә күбрәк кеше карамасмы? – Минемчә, күп кеше минем кебек үк Европа, Америка мәдәниятеннән арыган, яңалык телидер. Хәзерге вакытта модага Азия кинематографы: Кытай, Һонконг, Көньяк Корея, Таиланд сериаллары, фильмнары кереп бара, алар хәзер үсештә. Шәхсән миңа күбрәк Корея фильмнары ошый, чөнки башка Азиягә караганда, аларда чыннан да көчле юмор. Һолливуд һәм Русия кинолары әхлаксыз, оятсыз түбән юмор белән тулган, аларны бала янында карап та булмый, сүгенүләр, акырышулар күп. Корея фильмнарын караганда исә, барлык сөйләшү корейча, аста гына субтитрлар бар, бер карасаң – тиз ияләнәсең, соңыннан башкача карыйсы да килми. Көньяк Корея фильмнарында романтика беркатлылык, сафлык белән күрсәтелә. Аларда үз мәдәнияте саклана, популярлаштырыла. Корея дәүләте мәдәният аша чит ил халыкларын яулый: бөтен дөнья буйлап яшьләр корея телен өйрәнә, корейча ырлар тыңлый, Сеулга барырга хыяллана. Бәлки алар безгә үрнәктер? Минемчә, татар теле, мәдәнияте дә шундыйрак юнәлештә үсеш алырга мөмкин. Мәдәниятебез бик бай, бу исә – зур көч. Дөресен әйткәндә, без аны тулысынча кулланмыйбыз. Мәдәниятебез башка халыкларга таратырлык итеп зур үсеш алса, татарның башка тормыш юнәлешләрендә зур үзгәрешләр башланырга мөмкин. – Бу эшне ничә кеше башкара? – Әлеге вакытта ярдәмчеләр эзлим, ләкин татар телен яхшы дәрәәдә белүчеләр күп түгел. Белгәннәре вакыт аз булуга сылтый. Эше түләүле түгел бит, коры энтузиазм гына. Шулай булса да, актив кызлар табыла, без саф татарча дорамалар турында сөйләшәбез, фикерләр белән уртаклашабыз. Ышанам: ярдәмчеләр табылыр, минем кебек татарча субтитрлар ясарга теләүчеләр булыр. ""Тәхетләр уены""Татарча кино дөньясына бәйле тагын бер кызык яңалык – интернетта популяр ""Тәхетләр уены"" сериалының татарча тизерыбарлыкка килүе. Бу эшне башкарган кешеләр зләрен әлегә артык танытырга теләми, күрәсең, эшнең никадәр уңышка ирешүен әлегә белеп бетермәгәнлектән. Популяр сериалның яңа сезонын Казанның Беренче исемле такым тәремә итәргә ыена. Алар турында моңа кадәр әле артык бернәрсә дә билгеле түгел, үзләрен беренче профессиональ дәрәәдә татарча фильмнар яңгырату студиясе дип атый. Тәремә белән 3 кешенең шөгыльләнгәне билгеле: икесе ГИТИСны, берсе МХАТны тәмамлаган. Беренче серия инде әзер, ләкин аны халыкка кайчан чыгачагы әлегә билгеле түгел, авторлар да моны яшерә. ""Тәхетләр уены"" шактый бәхәсле сериал булып санала. Дөнья күләмендә ул зур популярлыкка ирешкән, тик анда әхлаксыз, шәрә мизгелләр булуы да билгеле. Татар интернетында инде ""файдалырак сериал тәремә итә алмаганнармы"" дигән фикерләр күренә башлады. ""Безнең тәрибә""дип аталган берләшмә дә актив эш алып бара. ""Боз чоры"", ""11"", документаль фильмнарны татарча яңгыраткан яшь егет-кызлар эшен әле дә дәвам итә. ""Тәремәләр белән кешеләр кызыксына, кешеләргә татарча фильмнар кирәк, һәм алар аны караячаклар"" дипбелдергән иде Азатлыкка проект авторы Газиз Фәттахов. Билгеле кинофильмнарны беренче итеп татарчага тәремә итү эшен Лилия Мортазина башкарган иде. Аның ярдәмендә ""Өйдә берүзе (Один дома) Һоливуд фильмы каһарманнары татарча сөйләшә башлады. Моннан тыш ул ""Өрәкләр тарафыннан алып кителгәннәр"" аниме мультфильмын, Карт һәм диңгез анимацион фильмын да татарча чыгарган иде. Азатлыкка Лилия ""чит фильмнары тормышыбызга барыбер үтеп керә, шуңа аларны үз телебездә карасак, мизгелендә үк үзебезчә, татарча кабул итәр идек"" дипсөйләгән иде.","""Туган телебез дә заманча һәм кәттә була ала""",Мәҙәниәт,4872,https://www.azatliq.org/a/28109998.html,2016-11-12T09:45:50+00:00
"Кызлар яулыкларын артка бәйләргә теләми.16 сентябрьдә Мордовиянең Азюрка авылында узачак ыен турында Азатлык хәбәриткәниде. ыенга республика хөкүмәтеннән, мәгариф министрлыгыннан, Ромодан район хакимияте, мәгариф идарәсе мөдире, депутатлар, көч структуралары вәкилләре килгән. Азюрка авылындагы әмәгатьчелектән 60-70 кеше булган. Мәктәпне багучылар шурасы рәисе Рафик Әхмәтов сүзләренчә, ыенга авылдан нигездә укучы кызларның ата-аналары килгән. Район хакимияте башлыгы килгән халык белән бик дорфа сөйләште. Без сезнең айны айлап утырырга ыенмыйбыз, республика карарын үтәргә кирәк, диде. Халыкның мондый дорфалыктан соң ачуы чыкты. Алар шулай ук район башлыгына хастаханә ябылды, салым хезмәте, хәрби коммисариат башка районда, ашыгыч ярдәм машинасы 2-3 сәгатьтән соң гына килеп итә дигән дәгъваларын белдерде. Ике яклы шундый каршылыклы сөйләшүдән соң, ата-аналар итәкчелек таләпләре белән ризалашмады. Хакимият вәкилләре яулыкны артка бәйләргә таләп иткән иде. Нәтиәдә алар мәктәпнең 5-11 сыйныфларының лицензиясен алу өчен мәктәпне мәхкәмәгә бирәчәген әйтте. Мәктәпне ябу-япмау аннары бездән түгел, мәхкәмә карарыннан торачак, диделәр. Алар мәктәпнең итешсезлекләре турында карар әзерләгән. Имеш балаларга кул-бит юу урыннары итми, кайбер сыйныфларда укучылар саны тиешеннән күбрәк дип язганнар. Бик көлкеле итешсезлекләр. Ул бит хакимиятнең эшләп бетермәгәнлегеннән барлыкка килгән итешсезлекләр. Кайберәүләр Аллаһ ни язган булса шул булыр, яулык салдыруга сәбәпче булмыйбыз диде. 360 укучыны ничек мәктәпсез калдырмак кирәк? "", ди Әхмәтов. Мәктәп ябылган очракта укучыларның кайда белем алачакларын ул ачык кына әйтә алмады. Кайбер ата-аналар без дә 3-4 сыйныф кына укыдык, кызларга да шулай итәр ди. Мондыйлар, әлбәттә, азчылык инде. Аларны яулыклар белән башка мәктәпкә алмаячаклар бит, ди Әхмәтов.",Хакимият Азюрка мәктәбен мәхкәмәгә бирү белән яный,Татарстан,1807,https://www.azatliq.org/a/27260911.html,2015-09-21T16:17:08+00:00
"В мероприятии приняли участие советник Главы РБ Валентин Солодовник, заместитель министра культуры Ильнур Мухьянов, а также писатели Башкортостана, молодые авторы, студенты филологического факультета Уфимского университета науки и технологий. --Глава Башкортостана с большим вниманием к нам относится, - отметил он. - Даже когда встречаемся на различных мероприятиях, он всегда интересуется детальностью союза, вносит свои предложения. Именно благодаря его поддержке мы смогли реализовать множество важных проектов. В прошлом году провели Дни литературы Башкортостана в Республике Беларусь, ведется работа по капитальному ремонту здания Союза писателей, организовали конкурс на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" с призовым фондом рублей. Согласно Указу Главы в Уфе ежегодно проводится ""Китап-байрам"". Отдельно рассказал писатель о Международной книжной ярмарке ""Китап-байрам"", который состоится в этом году во второй раз в Уфе 24-26 мая. В мае прошлого года в Уфе состоялось это грандиозное мероприятие: приехали писатели, издатели, актёры – из России, Беларуси, Казахстана, Ирана, Кыргызстана и других стран. В рамках ярмарки было подписано соглашение о сотрудничестве писателей Башкортостана с коллегами из стран СНГ. За три дня работы ярмарку посетили более 170 тысяч человек, были проданы более 50 тысяч книг. -Без внимания руководства республики эти проекты не смогли бы реализовать. Отрадно, что в Башкортостане деятелям литературы уделяют огромное внимание, - отметил в своем выступлении Айгиз Баймухаметов. Напомним, что конкурс среди профессиональных писателей на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" был проведен Союзом писателей Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы РБ. ФСГОРБ Гранты РБ нкогранты 2023","Айгиз Баймухаметов: ""Глава Республики Радий Хабиров уделяет огромное внимание литературе""",Яңылыҡтар,1764,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-31/aygiz-baymuhametov-glava-respubliki-radiy-habirov-udelyaet-ogromnoe-vnimanie-literature-3708155,2024-03-31T16:53:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр телеканалы һәлакәт булган урында эшләүче полиция хезмәткәренә сылтама белән судан 18 үлгән юлчының мәетләрен чыгаруларын иткерә. Телеканал чыганагы әйтүенчә, әлегә һәлакәттә исән калучыларны тапмаганнар.29 гыйнвар кичендә һава ширкәтенең юлчылар ташучы очкычы төшеп утыруга якынлашканда, Вашингтондагы Роналд Рейган исемендәге дәүләт һава аланы янында күктә -60 хәрби боралагы белән бәрелешкән. Шуннан соң Потомак елгасына килеп төшкән. Беренчел белешмәләргә күрә, Канзас штатындагы Уичито шәһәреннән Вашингтонга очкан очкычта 60 юлчы һәм дүрт экипаж әгъзасы булган. Хәрби күнегү ясап очкан боралакта исә өч солдат утырган, дип яза рәсми затларга сылтама белән. язуынча, һәлак булучылар бар. Тәртип саклау оешмасындагы чыганагы әйтүенчә, коткаручылар әлегә судан исән калган бер генә кешене дә чыгармаган. Очкыч суда берничә кисәккә аерылган, аннан ерак түгел елгада боралак та ята, диелә. хәбәрчесе кимендә дүрт кешене Рейган һава аланындагы янгын бүлегенә китергәннәр дип иткерә. Аларның әлегә нинди хәлдә булуы билгеле түгел. Телеканал иткерүенчә, Потомак елгасында суның ылылыга ике градус кына, кеше мондый суда тән тепмпературасы төшеп аңын югалтканчы ярты сәгать тирәсе генә кала ала. телеканалы һәлакәт булган урында эшләүче полиция хезмәткәренә сылтама белән судан 18 үлгән юлчының мәетләрен чыгаруларыниткерә. Телеканал чыганагы әйтүенчә, әлегә һәлакәттә исән калучыларны тапмаганнар. Телеканал сообщаетсо ссылкой на полицейского, который работает на месте крушения, что из воды извлекли тела 18 погибших. По данным источника, вышивших в результате катастрофы пока не обнаружили. АКШның Сивил авиация федераль идарәсе иткерүенчә, фаига ирле вакыт белән иртәнге сәгать тугызларда булган. Һәлакәт булган урында суга чумучылар (водолаз) катнашында зур эзләү-коткару операциясе дәвам итә. Рейган исемендәге һава аланы бөтен очышлар туктатылуын белдерде. АКШ президенты Дональд Трампка очкычның һәлакәткә юлыгуын иткергәннәр. Ул моны ""коточкыч хәл"" дип атады һәм ашыгыч хезмәтләргә башкарган эшләре өчен рәхмәт әйтте. Транспорттагы иминлек дәүләт шурасы бу каза хакында тулы мәгълүмат туплавын белдерде. Бу 2009 елдан бирле АКШта кешеләр арасында корбаннарга китергән беренче юлчы очкычы һәлакәте булды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Вашингтон янында юлчылар очкычы хәрби боралак белән бәрелешкән һәм елгага килеп төшкән,Яңылыҡтар,2278,https://www.azatliq.org/a/vashington-yaninda-yulchilar-ochkichi-harbi-boralak-belan-bareleshkan-ham-elgaga-kilep-toshkan/33296143.html,2025-01-30T06:36:35+03:00
"Татар ата-аналарының 2018 елда узган беренче конференциясе19 майда Казанда ""Мәктәп һәм тәрбияле киләчәк"" дип аталган конференция уза. Анда белем бирү оешмаларында хокукларны яклау, милли һәм дини тәрбия, полилингваль белем бирү, мәктәпләргә татар телен кайтару мәсьәләләре күтәреләчәк. Моннан тыш, баланы өйдә укытуның өстенлекләре һәм кимчелекләре, мәктәптә яулык кию өчен тулы хокуклар, татар телле мөселман зыялысын тәрбияләү кебек темаларга фикер алышулар булачак. Конференциядә мөселман дине әһелләре Рөстәм Вәлиуллин, Айрат Әюпов, Айдар Карибуллин, адвокат, хокук яклаучы Руслан Нәгыев, галимнәр Дамир Исхаков, мәгариф белгече Марат Лотфуллин, тарихчы, татар яшьләре форумы рәисе урынбасары Айрат Фәйзрахманов, ""Татар ата-аналары"" оешмасы вәкиле, укытучы Ксения Зарипова, Чирмешән районы әмәгать эшлеклесе Фирдәвес Галиева, ""Балакай"" балалар бакчасы мөдире урынбасары Рәмзия Шәрәфиевачыгыш ясаячак. ыен ""Мәгариф"" берлеге, Татарстан Аксакаллар шурасы, ""Тат Полит"" концептуаль мәйданчыгы, ""Татар ата-аналары"" төркеме ярдәмендә оештырыла. Чара Казандагы кунакханәсенең ""Салих Сәйдәшев"" залында иртәнге 10:30 да башлана. Конференциядә катнашыр өчентеркәлергәкирәк. Узган елның 18 ноябрендә Казанда Татар ата-аналары төркемезур ыенынуздырган иде. Анда 227 кеше катнашты. Милли телләрне гариза нигезендә генә укытуга калган шартларда туган телдә тәрбия бирүне ничек оештырырга, татар телле ата-аналарга ничек хокукларын якларга дигән сораулар күтәрелде.",Татар ата-аналарының икенче ыены дини хокукларны яклауга багышлана,Яңылыҡтар,1453,https://www.azatliq.org/a/29943953.html,2019-05-16T07:52:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ят агентлар""ның иади һәм интеллектуаль эшчәнлекләре өчен ибәрелгән акчалар шушы хисапка килеп барачак. Бүген, 17 декабрьдә, Русия Думасы ""ят агент""лар өчен махсус хисаплар булдыру турындагы канунны кабул иткән. Бу хакта үзенең -каналында Дума рәисе Вячеслав Володинхәбәр итте. Документта каралганча, махсус рубль хисапларын акчаларны ибәрүче оешмалар ""ят агентлар""га әйтми генә үзләре ачачак. Ә бу акчаларны бары тик ""ят агент"" статусы гамәлдән чыгарылганнан соң гына куллана алачаклар. Махсус хисапларга иади һәм интеллектуаль эшчәнлекләр өчен ибәрелгән акчалар, мәсәләнкитаплар өчен гонорарлар, шулай ук күчемсез милекне сатудан яки арендага бирүдән кергән акчалар, кертемнәрдән процентлар күчереләчәк. Мәхкәмә карары белән махсус хисаплардагы акчаларны әйтик штрафларын түләтү өчен Русия бюджетына күчерә алачаклар. ""Кабул ителгән канун юньсезләргә алар саткан илнең һәм аның ватандашларының хисабына баюны тыячак. Русиядә эшләнгән акчалар аңа каршы кулланылырга тиеш түгел"", дигән Володин. Канунны 429 депутат язган, аны бертавыштан кабул иткәннәр. Быел мартта Башкортстан Корылтае ""ят агентлар""ның керемнәрен чикләү турында канун өлгесеәзерләгән иде. Аның авторлары ""ят агент""ка килгән акчаларның минималь хезмәт хакы кадәр өлеше генә үзенә калырга, ә калганы дәүләткә бирелергә тиеш дип саный. Канун өлгесендә каралганча, ""ят агент""ка акчаларын Русиянең берәр дәүләт банкында ачылган махсус хисапка ибәреп торырга тиешләр. Акча килгәч, банк аның минималь хезмәт хакы күләме кадәр өлешен генә калдырып, калганын автомат рәвештә Русия кеременә күчереп куярга тиеш булачак. Дума канун өлгесен кабул иткәннән соң журналист Катерина Гордеева""Скажи Гордеевой"" дигән -проектын ябуынигълан итте. Алексей Пивоваровисә ""Редакция"" дигән проектындагы такымның шактый өлешен эштән ибәрүениткерде, чөнки репрессив канун гамәлгә кергәннән соң, ул реклам бирүчеләрне югалтачак һәм хезмәт хакларын түләп бара алмаячак. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия Думасы ""ят агент""лар өчен махсус хисаплар булдыру турындагы канунны кабул итте",Яңылыҡтар,1977,https://www.azatliq.org/a/rusiya-dumasi-yat-agent-lar-ochen-mahsus-hisaplar-buldiru-turindagi-kanunni-kabul-itte/33242969.html,2024-12-17T15:02:07+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген Уфада ике мәртәбә һава аланын ябып тордылар. Әлегә Башкортстанга булган дроннар һөүме турында рәсми белдерүләр яңгырамады. Бүген, 24 гыйнварда Уфаның Черниковка районында урнашкан сәнәгать зонасындагы нефть-газ ширкәтенә пилотсыз очкычлар һөүм итмәкче булган. Бу хакта РБК басмасына ашыгыч хезмәтләрдәге чыганакларыхәбәр иткән. имереклекләр яки кешеләрнең әрәхәтләнүе турында мәгълүмат юк. Әлегә пилотсыз очкычларның һөүм омтылышы турында рәсми фикер белдерүләр булмады. Бүген Уфада ике мәртәбә һава аланын ябып тордылар. Башта Башкортстан вакыты белән иртәнге тугыздан 12:30 сәгатькә кадәр. Соңрак ирле вакыт белән 14:17 сәгатьтә чикләүләр кертелде һәм кичке бишкә кадәр гамәлдә булды. Бу вакыт эчендә Башкортстан башкаласына очкан бер очкычны запастагы хәрби һава аланына ибәрделәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Дроннар Уфаның нефть-газ ширкәтенә һөүм итмәкче булган,Яңылыҡтар,949,https://www.azatliq.org/a/ufaning-chernikovka-rayonindagi-oeshmaga-pilotsiz-ochkichlar-hojum-itmakche-bulgan/33287676.html,2025-01-24T17:25:41+03:00
"Үс алырға дошманынан Хыяллана оло, кесе – Мин ышанам барлығына Ғәҙеллектең сихри көсө. Үсләшмәйем рәнйетһәләр, Әрәм итеп йөрәк көсөн, Иҙеп-һылап ҡуйыр әле Тормош үҙе минең өсөн! Йәнем тыныс, йөҙөм яҡты, Шат йылмайып атлап киләм, Бар донъяла юғары көс – Ғәҙеллек бар – шуны беләм! Фирүзә Абдуллина.",Ғәҙеллек бар!,Яңылыҡтар,297,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/ellek-bar-4570285,2026-02-09T21:00:00+00:00
"Аптырағастын бер районда әлеге лә баяғы шул гәзит- маҙарға яҙылыу мәшәҡәте менән йөрөгәндә, олораҡ ҡына апайҙан һораша һалдым: -Бына, апай, ни өсөн хәҙерге ваҡытта гәзит-журналдарға яҙылыу ҡырҡа кәмене, сәбәбе ниҙә? -Эй, ҡустым, быға цивилизация ғәйепле бит. Аптырай төштөм: ни өсөн цивилизация ғәйепле һуң? -Киреһенсә бит, цивилизация ни тиклем юғары, кеше лә белемле була бара бит, - тинем. -Юҡ, шул, бөтөнләй улай түгел. Үҙең гәзит һынлы гәзиттең баш мөхәррире, шуны ла аңламайһың, - тип, мине әрләп ташланы. -Беренсенән, тип, бармағын бөгөп, һанай башланы. -Мейескә утын яҡмайбыҙ, йәғни ул бөтөнләй юҡ. Газ менән йылытабыҙ өйҙө. Мин, тағы аптырай төшөп: -Мейес, газдың ни ҡыҫылышы бар һуң? - тип һорайым. - Атағатаҡ, элекке ваҡытта ғүмер баҡый мейесте гәзит менән тоҡандыра инексе. Береһен йомарлап тыҡтың, гөлт итеп янып та китә. Икенсенән, шыптыр моҡсай. Уныһы нисек була инде, гәзит менән шыптыр моҡсайҙың араһында ниндәй бәйләнеш бар һуң, тип, тағы ла нығыраҡ аптырайым. -Бар шул, туғаным, бар. Ҡунаҡҡа йөрөргә яратаһыңмы? -Әлбиттә, яратам, - тимен. -Әүәлерәк, шул ҡунаҡтан ҡайтҡанда, күстәнәстәрҙе нимәгә төрә торғайнылар? -Гәзиткә, - тип яуаплайым, үҙем дә һиҙмәҫтән. -Үәт, аңлай башланың, шикелле. Хатта гәзит етмәй ҙә ҡала торғайны. Хәҙер шыптыр моҡсайға һалдың бирҙең, эт рәхәте. Өсөнсөнән, - тип киләһе бармағын бөкләгәндә, тырнаҡтарына иғтибар иттем, шундай матур итеп маникюр эшләткән, ваҡ ҡына сәскәләр төшөрөп тороп. Ул бармаҡтар ҡоромға буялып мейес тирәһендә булышҡан кешенекенә һис тә оҡшамаған ине шул. Һүҙен дауам итте: -Әлеге лә баяғы газ. Борон, мейескә ултыртып, берәй нәмә бешерһәң, табаның төбө ҡап-ҡара була тине, ашъяулыҡ бысрамаһын тип, гәзит түшәй торғайныҡ аҫтына. Хәҙер, мейес тә юҡ, газ да ҡарайтмай, аҫтына һала торған матур таҡталар ҙа күпләп һатыла. Бына бит, эш нимәлә, - тине ул, һуҡ бармағын өҫкә сөйөп. - Дүртенсенән, йәйге эҫелә олоһо ла, кесеһе лә шул гәзиттән матур итеп эшләпә эшләп кейеп йөрөй ине. Хәҙер ни ҡалпаҡ, кепкаларҙың ниндәйе генә юҡ. -Бишенсенән, үҙең студент саҡта күкәйеңде нимәгә төрөп алып килә торғайның? Эйе шул, тиҫтәләгән тауыҡ йомортҡаһын матур итеп, гәзиткә төрөп һалыуым иҫемә төштө. Һәм мин: -Аңланым, аңланым! - тип, туҡтатырға ашыҡтым. Сөнки был телдәр апайҙың дәлилдәре бөтәһе түгел ине. Цивилизацияның да кире яғы бар икән, тигән тәрән уйҙарға сумдым. Байташ, Урманһыҙ, Ҡыудала райондарының соҡорло юлдарынан һикерә-һикерә, саң-туҙан еҫкәй-еҫкәй ҡайтып барғанда башҡа бер елле генә уй килде. Әгәр ҙә гәзитте кеҫәле, йәғни моҡсай формаһында, йәй көнө ҡалпаҡ рәүешендә сығара башлаһаҡ, һис шикһеҙ тираж һаны артасаҡ. Ошо шәп фекерҙән кәйеф бермә-бер күтәрелде. Иртәгәһен таң тишеге менән был яңылыҡты еткерергә тип, яңы түрәбикәгә йүнәлдем. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Гәзит мөхәрриренең зары. Юмористик хикәйә. Хәмит Карамалинский,Әҙәбиәт,2830,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-24/g-zit-m-h-rrirene-zary-yumoristik-hik-y-h-mit-karamalinskiy-4400746,2025-09-24T17:26:00+00:00
"Дүшәмбе һәм шишәмбе, 12 һәм 13 майҙа, урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр, йәшен көтөлә. Ел көнсығыштан, көньяҡ-көнсығыштан талғын, йәшен ваҡытында көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 5,10, көндөҙ 15,20.",Аҙна башында һауа торошо ниндәй булыр?,Йәмғиәт,200,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-11/a-na-bashynda-aua-torosho-nind-y-bulyr-4229958,2025-05-11T13:59:00+00:00
"""Ҡайтам""-тиеп киткән уландарҙың, Өҙөлдөләр ситтә ғүмерҙәре. Туҡтат Раббым зинһар һуғыштарҙы, Түктермәсе әсе йәштәрҙе. Йылы яҡҡа осҡан аҡҡоштарҙың, Ҡанаттары ғына талмаһын. Ер өҫтөндә көҙҙөң һуңғы айы, Тәүге ҡарҙар ерҙе ҡапланы. Аҡҡоштарҙың ҡанаттары нығый, Оса-оса оҙон юлдарҙа. Оҙон ғүмер теләп үҫтерәбеҙ, Иң ҡәҙерле ул һәм ҡыҙҙарҙы. Йә Аллаһым зинһар бирсе беҙгә, Тыныс донъя, имен балалар. Кем тергеҙер беҙҙең киләсәкте, Сит ерҙәрҙә ауһа уландар. Көҙҙәр үтер, килер бурандары. Яҙҙар еткәс ҡайтыр ҡоштар ҙа. Тик ҡайта(а)лмаҫ тыуған яҡтарына, Кемдәр ауған ауыр юлдарҙа. Доғаларын уҡып көттөләр, Әсәләре ғәзиз улдарын. Оҙон юлға ҡарап торҙолар, Маңлайҙарға ҡуйып ҡулдарын. Өмөт итеп көткән әсәләрҙең, Доғаларын Раббым ҡабул ит. Ҡоштарҙа бит үҙ ҡанаттарында, Тыуған ергә осоп ҡайта бит. Фәниә Сыңғыҙова(Мөхәмәтшина)",Доғаларын уҡып оҙаттылар,Яңылыҡтар,814,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/do-alaryn-u-yp-o-attylar-4557554,2026-01-30T21:00:00+00:00
"Төзелеп килүче Әр-Рәхим мәчете, архив фотосыфикерләрБашкортстанның элекке яшьләр эшләре дәүләт комитеты итәкчесе Рамил Хисаметдинов Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка мөрәәгать итеп, Уфадагы ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзеп бетерергә булышуын сорады. Ачык хатын ул ВКонтактедачыгарды. Мондый мөрәәгатьне ул мәчет төзелешенең тәмамлавын көтү озакка сузылганга күрә ясаган. ""Татарстанның гайбадәтханәләр һәм тарихи объектлар төзүдә, төзекләндерүдә зур тәрибәсе бар: Кол Шәриф мәчете, Зөя, Болгар. Шулай ук сез даими рәвештә дөнья ислам форумнарында катнашасыз, бу сезнең халыкара ислам даирәләрендә абруйлы булуыгызны күрсәтә"", диелә мөрәәгатьтә. Хисаметдинов Миңнехановтан мәчет төзелеше өчен оештыру ярдәме һәм акчалата ярдәм сораган. Ул дини эшләрдә ""ярдәм сорау оят түгел"" дигән һәм татарлар белән башкортларның ""гасырлар дәвамында дин ягыннан кардәшләр булуын"" искәрткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанның элекке түрәсе Миңнехановтан Уфадагы ""Әр-Рәхим"" мәчетен төзеп бетерүдә ярдәм сорый",Яңылыҡтар,970,https://www.azatliq.org/a/32290354.html,2023-02-27T15:21:27+00:00
"Зиннурҙың әсәһе Фатима апай һауынсы. Беҙ бәләкәйбеҙ әле, яңы беренсе класҡа уҡырға төшкәнбеҙ. Дуҫым дәрестәрҙән һуң миңә килә лә тупһанан уҡ яр һала, бөгөн май бешәләр, киттек ҡул яларға, ти. Ысынлап та барып инеүебеҙгә эш яңы осланып ҡына торған була. Беҙҙе шәйләгән һауынсылар мәрәкәләп ҡаршылай: - Фатима, ана бесәйҙәрең ҡаймаҡ яларға килде! Ә ул терһәккә ҡәҙәр майланып, айранланып бөткән ҡулдарын алға һона: - Бөгөн уң ҡулым Хәйҙәргә, һулаҡайы Зиннурға! Иртәгә киреһенсә булыр! Әскелтем майлы ҡулдарҙы ентекләп яларға керешеп китәбеҙ, ә Фатима апай ҡытығы килеүҙән, эске кинәнестән рәхәтләнеп көлә… …Ҡайтҡан һайын ирекһеҙҙән йылға аръяғына күҙ атам, ферма һарайҙары урынында кесерткән диңгеҙе тирбәлә. Балаларға ошо урында ҡасандыр һыйыр аҙбарҙары теҙелеп киткән ине, тиһәң, моғайын да, ышанмаҫтар. Һыйырҙар юҡҡа сыҡты. Мал булмағас, май ҙа юҡ. Әгәр бөгөн: ""Ағай, аҙашып йөрөгән теге һыйырҙар ҡайтты бит, ферма ла урынында, майлы ҡулдарҙы яларға ҡунаҡҡа кил әле"", - тип саҡырһалар, ҡайтыр инем, билләһи, ҡайтыр инем! Хәйҙәр Тапаҡов.",МАЙЛЫ ҠУЛДАР,Йәмғиәт,1037,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-06-27/mayly-uldar-3826734,2024-06-27T22:00:00+00:00
"1. 1940-сы йылда уҡытыусылар институты булараҡ барлыҡҡа килә. Бөгөн уны 1992 йылғы сығарылыш студенты Игорь Анатольевич Сыров етәкләй. 2. ХХ быуаттың 40-сы йылдар башында тарих-филология факультетында башҡорт бүлеге асыла. 3. Фән буйынса институтта беренсе проректор - күренекле шәхес Салауат Галин. 4. ""Ашҡаҙар"" әҙәби түңәрәкте Лоҡман Хәким Ғиләжев ойоштора. 5. Зәйнәб Биишева ижадын өйрәнеүсе Ишбулды Вәлитов тап ошо уҡыу йортон тамамлай һәм унда эшләй. йылдарҙа вуз Зәйнәб Биишева исемен йөрөтә, бөгөн дә унда әҙибәнең музейы бар. 6. Башҡорт теле синтаксисы буйынса иң күп фән эштәре Данис Солтан улы Тикеев етәкселегендә башҡарылған. Уға ла быйыл 85 йәш булыр ине. 7. Өфәләге иң күренекле уҡыу йорттарында башҡорт филологияһы факультеттары декандары Гөлфирә Риф ҡыҙы Абдуллина (1995) һәм Ләйлә Миҙхәт ҡыҙы Хөсәйеновалар (1992) тап ошо уҡыу йортон тамамлағандар. Стәрлетамаҡтағы декан Айнур Фәнис улы Үтәев (2007) та ошо рәттә. 8. Нияз Сәлимов, Тамара Ғәниева, Рәлиф Кинйәбаев, Азамат Юлдашбаев кеүек талантлы журналистар һәм яҙыусылар ҙа башҡорт бүлеген тамамлаусылар. 9. Йыл уҡытыусыһы конкурстары еңеүселәре лә күберәк ошо уҡыу йортонан: Зөһрә Сәләхова, Хәйҙәр Тапаҡов, Йыһангир Ишбаев, Гөлшат Әхмәтова һ. б. 10. Уҡыу йорто үҙенең сығарылыш студенттары менән һәр ваҡытта төрлө өлкәләләрҙә ғорурлана: фән, йәмғиәт, сәйәсәт һ. б.","Юбилейың менән, уҡыу йортом!",Йәмғиәт,1333,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-24/yubileyy-men-n-u-yu-yortom-4440750,2025-10-24T18:39:00+00:00
"Он добавил, что этому придается первостепенное значение. Также глава государства пообещал, что РФ обеспечит свою безопасность во всех районах Мирового океана. 24 июля Путин провел совещание на тему развития подводного военно-морского флота в Архангельской области и поучаствовал в торжественной церемонии поднятия флага над атомным подводным ракетоносцем «Князь Пожарский».",Путин назвал приоритетную задачу российского флота,Йәмғиәт,373,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-25/putin-nazval-prioritetnuyu-zadachu-rossiyskogo-flota-4329631,2025-07-25T10:00:00+00:00
"Площадка «Аҫылташ» проходит на русском языке, который выступает объединяющим элементом для многоязычного диалога. Местом ее проведения стала Республиканская полилингвальная многопрофильная гимназия 1, где гостям представили яркую презентацию учебно-воспитательной работы. Модератором дискуссии выступила заместитель министра образования и науки РБ Альфия Галеева, которая открыла заседание и передала слово спикерам. Первой с докладом выступила Александра Игнатьева, представитель Министерства образования Хакасии, которая рассказала о реализации полилингвального образования в Удмуртии. В прошлом году регион активно участвовал в разработке Концепции государственной языковой политики РФ, направив свои предложения в Минпросвещения. Среди ключевых направлений работы: - оснащение кабинетов родных языков современным оборудованием в рамках нацпроекта «Молодежь и дети»; - создание этнопедагогических классов при вузах для подготовки учителей удмуртской филологии. Далее слово взяла доктор исторических наук Лена Сулейманова, раскрывшая истоки полилингвизма в Башкортостане. Она подчеркнула, что республика исторически формировалась как многонациональное пространство, где взаимовлияние языков и культур играет ключевую роль в образовании. Особый интерес вызвало выступление Эльвиры Мухамедьяновой, директора Учалинской полилингвальной школы 9. Несмотря на то что школа работает всего полтора года, здесь уже достигнуты значительные результаты. «Выпускник нашей школы — это поликультурная, самодостаточная личность, гражданин, готовый к диалогу и непрерывному обучению», — отметила директор. В основе образовательной модели — принцип «4 К»: - коммуникативность, - критическое мышление, - креативность, - коллаборация. «Главное — научить детей учиться. Современный мир требует гибкости, и наша задача — подготовить учащихся к этим вызовам», — добавила Мухамедьянова. Съезд показал, что полилингвальное образование — это не только сохранение родных языков, но и формирование гармоничной многоязычной личности, способной к межкультурному диалогу. Опыт Башкортостана, Удмуртии и других регионов демонстрирует, что сочетание традиций и современных подходов позволяет создавать эффективные образовательные модели, отвечающие вызовам времени. Работа площадки «Аҫылташ» подтвердила: языковое разнообразие — это богатство, а полилингвизм — путь к взаимопониманию в многонациональной стране.",В Уфе проходит Всероссийский съезд учителей башкирского языка и литературы,Яңылыҡтар,2380,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-13/s-ezd-uchiteley-bashkirskogo-yazyka-i-literatury-v-ufe-obsuzhdenie-polilingvalnogo-4233159,2025-05-13T16:36:00+00:00
"«Бәлки, ашармын» Бер кейәү ҡәйнәһе менән таныштарына ҡунаҡҡа бара. Хужабикә уларҙың алдына төрлө ризыҡ сығарып теҙә. Кейәү кеше бик ашамһаҡ була, уның был ғәҙәтен белгән ҡәйнә, хужалар алдында ҡыҙарырға тура килмәһен тип, уның алдына ҡуйылған һәр ашамлыҡты ситкә ала бара икән, үҙе бер туҡтауһыҙ: «Беҙҙең кейәү быны ашамай ул», – тип һөйләнә, ти. Тегеһе, ныҡ асыҡҡан булһа ла, түҙеп ултыра бирә икән. Өҫтәл артындағылар туйып, хуш итеп бөткәс, түҙмәгән был: «Туҡтап тор әле, ҡәйнәм, ашамаһам да, ашап ҡарайым әле, бәлки, ашармын», – тип, һыйланырға керешкән. Уның был һүҙе лаҡап булып ҡалған. «Тукует» Бер әбекәй урыҫ кешеһенән кәзә һатып ала. Тәкәне һарайына алып ҡайтып бикләү менән үҙ кәзәләренә көн бөтә бының: теге тәкә һөҙөп йонсота тегеләрҙе. Әбей, оҙаҡ уйлап тормай, малын етәкләй ҙә, урыҫҡа кире китә. Тегеһе иһә ни булғанын аңламай: «В чем дело, бабушка? » – тип һорай. Инәйҙең урыҫсаһы самалы була. «Кәзәләремде төкөй»ҙө ни тип әйтергә белмәй, оҙаҡ ыуаланып торғандан һуң, ике бармағын маңлайына ҡуйып: «Тукует», – тип ҡуя. Мәҙәк хәлдәрҙе Лена ХӘЙРУЛЛИНА яҙып алды.",Ауыл мәҙәктәре,Юмор,1076,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-03-15/auyl-m-kt-re-3683760,2024-03-15T15:09:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ике телефонымның парольләрен әйтмәгән өчен кулларымны аркама каерып куйдылар, аякларга суктылар"", дип сөйләгән иде ул мәхкәмәдә. ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Дим Дәүләткилдиннең адвокаты полиция хезмәткәрләренең аңа көч куллануы турында Русия тикшерү комитетына гариза тапшырган. Башта гаризаны Башкортстан тикшерү комитетына төшергәннәр, ә аннан соң Сибай шәһәрендәге бүлекчәсенә. ""Медиазона""мәгълүматынча, аны әле карауга да алмаганнар. Азатлык элегрәк язганча, Дим Дәүләткилдинне 19 гыйнварда Баймактагы полиция бүлекчәсенә ""әңгәмәгә""чакыралар. ""Аспекты"" басмасы ирнең мәхкәмәдәге күрсәтмәләренкитерә: ""20 гыйнварда мин Баймактагы эчке эшләр идарәсенә үзем бардым, анда кичкә кадәр калдым. Анда мине полиция хезмәткәрләре кыйнады, миннән мыскыл итте. Ике телефонымның парольләрен әйтмәгән өчен кулларымны аркама каерып куйдылар, аякларга суктылар. Хезмәткәрләрнең кемнәр булуын әйтә алмыйм, чөнки алар битлектән иде. Ахыр чиктә телефонннарның парольләрен бирдем"".31 гыйнвардагы мәхкәмә утырышында Дәүләткилдин бары тик басып кына торды, аңа утыру авыр иде, дип яза ""Аспекты"". Басма мәгълүматынча, ул хастаханәдән февральнең 20 ләрендә генә, ягъни тоткарланып бер ай узгач кына чыккан. ""әзаларны үтәү федераль хезмәтендә (ФСИН) хатынына иреңне атна саен табиблар карый, хәле тотрыклы дигәннәр. Тик шулай да марттагы сак астында тоту вакытын озайту мәхкәмәсендә Дәүләткилдин элеккечә басып кына торды, утырмады"", дип искәртелә. Дим Дәүләткилдинне ""киңкүләм тәртипсезлекләрне оештыру һәм аларда катнашу һәм хакимият вәкиленә көч куллану"" инаять маддәләрендә гаеплиләр. Күптән түгел ""Медиазона"" Башкортстанның Мәләүез шәһәрендә яшәгән, ""Баймак эше""ндә гаепләнеп тоткарлангач үзенә кул салган 65 яшьлек Миңнияр Байгускаровның бертуганы -Салават Байгускаровбеләнсөйләште. Ул абыйсын үләр алдыннан гына, ""Баймак эше"" турында күрсәтмәләр бирүен таләп итеп, куәт оешмалары вәкилләре кыйнавын расладыХәзергәбилгеле булганча, ""Баймак эше""ндә гаепләнеп 85 кеше тоткарланган. Шулар арасында Рифат Даутовтоткарлангач тикшерү изоляторына алып китү юлындаүлде, Миннияр Байгускаров сорау алулардан соңасылынды, Зәки Ильясовкомага китте. Дим Дәүләткилдин тоткарланганда кыйналды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Тикшерү комитеты ""Баймак эше""ндә гаепләнүчене куәт оешмалары вәкилләре кыйнавы турындагы гаризаны кабул итмәгән",Яңылыҡтар,2322,https://www.azatliq.org/a/tiksheru-komiteti-baymak-eshe-nda-gaeplanuchene-kuat-oeshmalari-vakillare-kiynavi-turindagi-garizani-kabul-itmagan/33033444.html,2024-07-12T10:10:49+03:00
"Мөселманнар Мәскәүдә Корбан бәйрәмендә яңгыр астында, юеш асфальтта намаз укый. 26 октябрь 2012Нәфигулла Аширов","""Мәскәүдә карлы асфальтта намаз уку бер-бер хәлгә китерергә мөмкин""",Дин,111,https://www.azatliq.org/a/24918825.html,2013-03-04T16:13:49+00:00
2026 йыл – Көнсығыш календары буйынса Утлы  Йылҡы йылы.,Яңы йылда Ҡомаҡ йылында тыуғандарҙы нимә көтә?,Яңылыҡтар,55,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/ya-y-yylda-oma-yylynda-tyu-andar-y-nim-k-t-4525307,2025-12-30T11:48:44+00:00
"Илдар Мәүлетбирҙин, Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры. — Илдар Марат улы, Уҡытыусы көнө уңайынан иң башта уларға ҡотлау һүҙҙәрегеҙҙе еткерһәгеҙ ине! — Ҡәҙерле уҡытыусылар, педагогик хеҙмәт ветерандары! Изге хеҙмәтегеҙ өсөн һеҙгә ихлас рәхмәт һүҙҙәрен юллайым. Һеҙҙең эшегеҙ яуаплылыҡ, сабырлыҡ һәм оҫталыҡ талап итә. Тап һеҙ киләсәк быуынды тәрбиәләйһегеҙ. Һәр берегеҙгә һаулыҡ, ижади уңыштар, ғаилә именлеге теләйем! — Илдар Марат улы, мәктәп йылдарында һеҙҙең иң яратҡан уҡытыусығыҙ кем булды? — Атайым хәрби кеше булды, ә хәрбиҙәрҙе гел төрлө гарнизонға күсерәләр. Шуға мин дә мәктәпте йыш алыштырҙым. Пермь мәктәбендәге беренсе уҡытыусым Ольга Борисовна Компаниец бик талапсан булды. Ул мине дөрөҫ яҙырға һәм уҡырға өйрәтте. Силәбелә Софья Привалова физика уҡытыусыһы һәм беҙҙең класс етәксеһе ине. Ул да тик яҡшы яҡтан иҫемдә ҡалды. — Уҡыусыларға ниндәй теләктәрегеҙ булыр? — Мәктәп уҡыусыларына яҡшы уҡыуҙарын, түңәрәктәргә, спорт секцияларына йөрөп, төрлө яҡтан үҫешеүҙәрен теләйем. Ә инде үҙ йүнәлешеңде тапһаң, уны камиллаштырыу өсөн бөтә көсөңдө һалырға кәрәк. Әлбиттә, буш ваҡытты ла дөрөҫ файҙаланыу мөһим, иптәштәрең менән аралашыуҙы ла оноторға ярамай, сөнки, белеүебеҙсә, ныҡлы дуҫлыҡ йыш ҡына бала саҡтан башлана. Мәрйәм Бураҡаева, Башҡортостандың халыҡ уҡытыусыһы. — Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы, беренсе уҡытыусығыҙ хаҡында ниндәй иҫтәлектәр һаҡлайһығыҙ? — Иң беренсе уҡытыусым — ул минең әсәйем. Ул, әлбиттә, әлифба тотоп уҡытып ултырманы, тик беҙҙә туған телгә һөйөү тәрбиәләне. Бер апай шулай итеп: ""Ни эшләп һин балаларыңды гел башҡортса ғына өйрәтәһең, беҙ бит район үҙәгендә йәшәйбеҙ, башҡорт теле менән ҡайҙа ғына барабыҙ ул? "" — тип, әсәйемде шелтәләй торған ине. Әсәйем иһә: ""Туған тел ул беҙгә ҡан менән бирелә. Туған телдә һөйләшеп, йырлап, бейеп йөрөгәндә һиҙелмәй ул, тик телде юғалтҡас ҡына, телһеҙ булыу нимә икәне тойола ул"", — ти торғайны. Икенсе уҡытыусым минең – халыҡ. Бала саҡтан халыҡ мәҡәлдәренә иғтибарлы булдым. Мәҡәлдәр ҡушып ҡушып һөйләштем. Халыҡ теле ныҡ матур бит ул. Элек ололар һөйләшкәндә гел ҙә мәҡәлдәр ҡуша ине, хәҙер генә ул беҙҙең тел ҡоро. Өсөнсө уҡытыусым инде — илленсе йылдарҙа Иҫәнғол ауылында булдырылған беренсе башҡорт класының етәксеһе Нурия Фазләхмәт ҡыҙы Сәйетова. Ул Баймаҡтан ине. Үҙе иҫ китмәле уҡытыусы булды. Хәреф өйрәтеү, яҙыу ғына менән сикләнеп ҡалманы, беҙҙе шәхес булараҡ формалаштырҙы. Йәмғиәттә үҙебеҙҙе тотораға өйрәтте, йөрәктәребеҙгә үҙебеҙгә ышаныс тойғоһо һеңдерҙе. Сәстәребеҙгә үҙе килтергән таҫмаларҙы үреп ҡуя ине. Башығыҙҙы юғары тотоп, кәүҙәгеҙҙе төҙ тотоп йөрөгөҙ, ти ине. Үҙе бейей, йырлай, үҙе гармунда уйнай торғайны. Бер көн район үҙәгендә концерт ҡарарға барҙыҡ, Нурия апай матур итеп сығыш яһаны, хатта залдағы бар халыҡ, аяғүрә тороп, ҡул сапты. Ә унда башҡорттар ғына түгел, башҡа милләт кешеләре лә, бар ине. Шулай итеп, Нурия Фазләхмәт ҡыҙы беҙҙе тел менән генә түгел, хеҙмәте, үҙ үрнәге менән дә тәрбиәләне. Ҡаныма һеңдереп тәрбиә биргән ошо өс уҡытыусыма, уларҙың аманатына әле булһа ла тоғромон.",Уҡытыусы милләттең киләсәген тәрбиәләй!,Йәмғиәт,3003,https://amanat.su/articles/common_material/2025-10-08/u-ytyusy-mill-tte-kil-s-gen-t-rbi-l-y-4467580,2025-10-08T10:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр30 көн эчендә бәйгене үткәрү тәртибе һәм низамнамәсе эшләнергә, әсәрләрне нинди критерийларга карап сайлап алачаклары билгеләнергә тиеш диелә. Башкортстанда ел саен хәрби-патриотик темага, шул исәптән Украинадагы ""махсус хәрби операция""гә (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай дип атарга куша) багышланган әсәрләр бәйгесе үткәреләчәк. Иң яхшы әсәрләрнең авторларына барлыгы 10 млн сум түләячәкләр. Бу карарны Башкортстан башлыгы Радий Хәбировимзалаган, дип иткерә РБК. Республика хөкүмәтенә бәйгене финанслау чыганагын билгеләргә кушылган. 30 көн эчендә бәйгене үткәрү тәртибе һәм низамнамәсе эшләнергә, әсәрләрне нинди критерийларга карап сайлап алачаклары билгеләнергә тиеш диелә. Былтыр августта Башкорстанда республиканың язучылар берлеге ""Заман авазы"" дип аталган әдәби бәйгеигълан иткән иде. Катнашучылардан патриотик рухтагы ""Ватанга мәхәббәт тәрбияләүче"" әсәрләр көттеләр. ""Илнең язмышы һәр язучының иатында һәрвакыт үзәк тема булды. Шуңа да бу бәйге бүген бик әһәмиятле. Безгә халыкның патриотик рухын күтәрергә, моның өчен лаеклы әсәрләр булдырырга кирәк"", дип сөйләгәннәр язучылар берлегендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Украинага һөүм турында иң яхшы әсәрләр өчен ел саен 10 млн сум бүлеп бирәчәкләр,Яңылыҡтар,1267,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ukrainaga-hojum-turinda-ing-yahshi-asarlar-ochen-el-saen-10-mln-sum-bulep-birachaklar-/32948010.html,2024-05-15T09:53:50+03:00
"Награда юғары шәхси ҡаҙаныштары, үҙәк программаларында әүҙем ҡатнашҡаны, ижадилығы, лидерлығы өсөн тапшырыла. Конкурста йөҙләгән бала ҡатнашты, ә еңеүселәр ни бары 10 ғына. Наградаларҙы уларға сменаны ябыу тантанаһында тапшыралар. «Артек""та Артур дүртенсе тапҡыр ял итә, дүрт тапҡыр ҙа ул был наградаға тәҡдим ителә, әммә быға тиклем уға еңеүгә тиклем бер нисә тауыш етмәй. Артур «Беренселәр хәрәкәте» активисы, дәрәжә «Ҙур үҙгәреш» лауреаты. Быйыл ул 2-се мәктәптең 9 класын тамамлай, авиацияһы пилоты булырға ниәтләй.",Артур Черных юғары наградаға лайыҡ булды,Йәмғиәт,519,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-06/artur-chernyh-yu-ary-nagrada-a-layy-buldy-4339916,2025-08-06T12:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯзгы чакырылыш 1 апрельдән 15 июльгә кадәр барачак. Русия баш штабында язгы чакырылышта гаскәргә алынган солдатларны ""махсус хәрби операциягә"" (Русия хакимиятләре Украинага каршы сугышны шулай атый) ибәрмәячәкләр дип белдерделәр. Гаскәрдә мәбүри хезмәт итү вакыты элеккечә бер ел булып кала. Язгы чакырылыш 1 апрельдән 15 июльгә кадәр барачак. Русия баш штабының мобилизация идарәсе итәкчесе генерал-полковник Евгений Бурдинский""Красная звезда"" газетына әңгәмәсендә ""хәрби хезмәткә чакырылганнар ""махсус хәрби операция""дә катнашмаячак"" дигән. Бурдинский әйтүенчә, көзге чакырылыш та, язгы чакырылыш та Русиянең Украинага каршы сугыш алып баруы белән ""берничек тә бәйле түгел"". Язгы чакырылыш Ерак Төньякның 54 аерым районнарыннан һәм аларга тиңдәш башка аерым урыннардан тыш Русиянең бөтен төбәкләрендә дә узачак. Тегеләрендә егетләрне бары тик көзге чакырылышта гына гаскәргә алалар. Бу Ерак Төньякның климат үзенчәлекләре белән бәйле. Шулай ук чәчү һәм урып-ыю эшләрендә эшләүчеләр дә язгы чакырылышта гаскәргә алынмаячак. ""Алар хәрби хезмәткә елга бер тапкыр, 15 октябрьдән 31 декабрьгә кадәр чакырыла"", дигән Бурдинский.2024 елның 1 гыйнварыннан мәбүри хәрби хезмәткә 18-30 яшьтәге егетләрнечакырачаклар. Рәсми белешмәләргә күрә былтыргы көзге чакырылышта мәбүри хәрби хезмәткә 130 мең кешене алганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Баш штаб: язгы чакырылышта гаскәргә алынганнарны Украинадагы сугышка ибәрмәячәкләр,Яңылыҡтар,1465,https://www.azatliq.org/a/bash-shtab-yazgi-chakirilishta-gaskarga-alingannarni-ukrainadagi-sugishka-jibarmayachaklar/32882488.html,2024-03-29T12:43:00+03:00
"""Эй бошмаҫ та инде, аяғын саҡ һөйрәп йөрөй, эшкинмәгән"", - тип екһенеп уйланы Сәкинә, түрбаш тәҙрәһенән ишек алдында нимәлер эшләп маташҡан иренә ҡарап. - Минһеҙ нисек тормош көтөр ине икән? Үҙе һымаҡ берәй яй бисә осраһа, донъялары ҡыйрап ятыр ине быларҙың, ул да, ҡыҙ ҙа тыумаҫ ине. Йә шул әҙәмгә нимә тип кейәүгә сығып ултырам мин? Ҡарт ҡыҙ булып ҡалмайым, әсәйем менән атайымдың һүҙен йыҡмайым тигән булып инде. Ир булғас, умырып ашаһын да ул, эшен дә емертеп эшләһен. Юҡ, был минең ни әйткәнде көтә, шунан тотона алмай бер була, аҙаҡ, сантиметрлап үлсәйме ни шунда, бик оҙаҡ мыштырҙай. Түҙемлегең етһә, аҙаҡтан матур ғына килтереп сығара инде былай. Һүҙ һөйләгәндә лә бик оҙаҡ уйлап тора, шунан ипле генә йылмайған булып хәбәрен башлай. Уф, йыбытҡы. Ир булғас, баҫҡан ерендә ут сәсрәтһен ул, өҙә һуғып, аныҡ һөйләһен, ана, күрше Рәмил һымаҡ. Вәт, исмаһам, ир. Эшләгәнен күрмәй ҙә ҡалаһың. Утын һөйрәтеп килтереүҙәре булды икенсе көнөнә үк бер нисә кешене саҡырып, ярып, утынлыҡҡа өйөп тә ҡуйҙы. Ҡатыны эргәһенә бер сығып ураманы. Наҙланып өйҙә генә ултыра. Эй, Аллам, шуныҡы кеүек тә бәхетем юҡ бит. Ирен шулай күршеһе менән сағыштыра ла, үҙен яҡлауһыҙ, һаҡлауһыҙ, ғөмүмән, бәхетһеҙ тойоп, эсе боша башлай Сәкинәнең. Иреңә арҡаңды ныҡлы терәп, бер ни өсөн баш ватмай ғына йәшәмәгәс ни, тип уйлай. Ҡасанға тиклем ошолай үҙен игәр, ни менән бөтөр ине икән был ғаиләнең яҙмышы? Әгәр ҙә бер көндө ирен уның күҙ алдында юғары күтәрерлек хәтәр ваҡиға булмаһа. Ял көнө ине. Сәкинәнең, ғәҙәттәгесә, өй эштәре менән булғанда әленән-әле ирен тәҙрәнән ҡәнәғәтһеҙлек менән ҡарап-ҡарап йөрөгән мәле. Шул саҡ күршеләр яғынан Рәмилдең ҡатыны сәсе-башы туҙып йүгереп килеп сыҡты ла тура уларға йүнәлде. Ул йәһәт кенә өйгә инде лә, уй, күрше, йәшер тиҙерәк, тине, тыны быуылып. Ни ҙә булһа аңлап өлгөргәнсе, ярһыған күрше ирҙең дә уларға табан енләнеп, ҡыҙыу-ҡыҙыу баҫып килгәне күренде. Уны индермәҫкә тип Сәкинә соланға ҡаршы сыҡты һәм күҙҙәренә ҡан һауған, аларған, һаулыҡ та һорашмаҫтан, ""ҡайҙа минең бисә? "" тип ыҫылдаған Рәмилде күреп, теҙ быуындары ҡалтыранды, йөрәге сығырҙай булып ярһып типте. Абау, ҡайһылай йәмһеҙ, ҡурҡыныс икән бынау күрше тип уйлап, беҙҙә юҡ ул, тип көскә телен әйләндереп әйтә алды. Шул ваҡыт Рәмил уны этәрергәме, һуғырғамы уйлап ҡулын күтәргәйне генә, арттан кемдер шаҡарып тотоп алды ла еңел генә бороп ҡапҡа яғына этәрҙе. Үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы Сәкинә, был уның һәр саҡ йыуаш, мәмәй тип әрләгән ире ине. Күршеһе ҡаршылашырға маташып ҡараһа ла, булдыра алманы, ҡыпһыуырҙай ҡулдар тегене ысҡындырмай арттан шаҡарған көйө ҡапҡанан сығарып уҡ ебәрҙе. Сәкинәнең күңеле ғорурлыҡ, рәхмәт тойғоһо менән тулышып, күҙҙәренә йәш булып атылып килеп сыҡты. Был ваҡытта ире уға әкиәттәге батыр кеүек күренде. Хәләленең бындай яғын беренсегә күреүе ине ҡатындың. ""Бәй, иренең яҡшы яҡтары ла күп бит, ниңә шуларҙы күрмәмешкә һалыша әле ул? Ошоға тиклем уға берәйҙе тауышын күтәреп тә өндәшкәне булманы бит. Яйлығы өсөн күберәк үҙенә эләгә әле ул, унда ла өндәшмәй йылмая ла ҡуя. Иртән торһа, уятмайым тип ипләп кенә баҫып йөрөүе һуң? Шуға ла йәне көйөп бер була бит әле ул иҫәр ҡатын. Ашағанда ла шундай ипле, тыйнаҡ. Ауыҙынан бер әҙәпһеҙ һүҙ сыҡҡаны юҡ. Уның шундай тыныс булыуы арҡаһында ла өйҙә һәр саҡ һиллек, бөхтәлек хөкөм һөрә түгелме ни? Яйлығы бар инде былай, тик был булдыҡһыҙлығынан түгел дә, уныһы ла эште еренә еткереп берәгәйле итеп башҡарып ҡуйырға теләүҙәндер, бәлки. Ут булмаһа ни, уның ҡарауы, тәртипле, тәрбиәле, юҡ миңә бүтән төрлөһө кәрәкмәй ҙә. Булһын әйҙә яй, мыштыр, тик һәр саҡ янымда булһын ғына"". Ошондай уйҙар үтте Сәкинәнең башынан күрше менән булған ваҡиғанан һуң һәм ул тәүге тапҡыр ысын күңелдән иренә яратып, хөрмәт менән йылмайып ҡараны. Гөлгөнә Мозафарова фотоһы. Әҡлимә Ғиззәтуллина.",Яй булһа ла янымда булһын әле.,Әҙәбиәт,3729,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-23/yay-bul-a-la-yanymda-bul-yn-le-4548791,2026-01-23T20:30:00+00:00
"Яңы юл журналының 1923 йылдың мартында донъя күргән иң тәүге һанын Хәбибулла Ғәбитовтың Ярлы башҡортҡа тигән шиғыры асып ебәрә. Ал журналды ҡулыңа, Нуры төшһөн күңелеңә, Ғилем нуры сәселһен Яңы тормош юлыңа. – тигән юлдар баҫманың бурыстарын да күрһәтә, замандаштарға, милләттәштәргә саҡырыу ҙа булып яңғырай. Тәүге һандан уҡ нәфис әҙәбиәттән тыш йәмәғәтселекте борсоған һәр төрлө өлкәләге актуаль проблемаларҙы яҡтыртыу күҙ уңында тотола һәм баҫманың йүнәлеше сәйәси-ғилми, әҙәби-ижтимағи айлыҡ журнал тип билдәләнә. Төрлө тематикалы материалдар урын ала: Әхмәдулла Бейешевтең Эшселәр тәшкиләте (профсоюзлар) һәм дәүләтнең артта ҡалған халыҡлары, Муллаян Халиҡовтың Ауыл хужалығы эшләре, Ғәзим Ҡасимовтың РСФСР-ҙа хөкөм эшләре кеүек рәсми, Нуриәғзәм Таһировтың Башҡорт телен тарихса төбсөү, Ғ. Шөнәсиҙең Тәбиғәт ғилемләре үә аларның иҫ киткес дәрәжәлә алға китеүләре, Б. Кәримовтың Беҙҙә йыр һәм музыка ғилми мәҡәләләре урын алған. Әҙәби материалдарға ла ныҡлы иғтибар ителә: Исмәғил Рәмиевтең Шәреҡнең бөйөк шағиры Ғүмәр Хәйәм мәҡәләһе, Дауыт Юлтыйҙың, Фазыл Туйкиндың, Ғ. Ғүмәровтың шиғырҙары, рецензиялар ҡыҙыҡһыныу уята. Артабанғы һандарҙа рубрикаларға бүленеү ҙә күҙгә ташлана: Ғөмүми бүлек, Ғилми һәм фәнни бүлек, Тарихи материалдар бүлеге, Әҙәбиәт бүлеге. Журналдың барлығы 11 һаны донъя күреп, 1924 йылдың февраль-март һанынан һуң яңынан дауам итмәй. 1924 йылдың ғинуарынан Башҡортостан мәғариф халыҡ комиссариаты һәм уның янындағы ғилми ойошма тарафынан Белем исемле журнал (мөхәррире – Имай Насыри). Матбаға, ҡағыҙ һәм яҙыу көстәрен һәм башҡа расходтарҙы иҡтисад итеү өсөн ул Яңы юл журналы менән берләштерелә. Журналдың төп рубрикалары – Тел һәм әҙәбиәт, Тәнҡит һәм библиография, Донъя һәм рус әҙәбиәтенән тәржемәләр. Күреүебеҙсә, педагогик йүнәлешле булһа ла, һүҙ сәнғәтенә лә етерлек урын бирелә. 1927 йылда Белем журналы редакцияһынан Сәсән һәм Яңылыҡ журналдары бүленеп сыға. 1927 йылдың ғинуарында әҙәби-художестволы журнал – Сәсәндең беренсе һаны донъя күрә. Ул Д. Юлтый, К. Иҙелғужа, И. Насыри, Ғ. Дәүләтшиндар мөхәррирлегендә ҙур ғына тиражда сыға башлай. Тәүге һанда Хәбибулла Ғәбитовтың журналға арналған шиғырында шундай юлдар бар: Һөйлә, Сәсән, әйҙә, ас китапты! .. Һөйләп аңлат ҡанлы быуатты! Һөйлә күп иҙелгән эшсе халыҡты. Ҡан аралаш тамған күҙ йәште. Был фекер шул осор хөкүмәтенең милли әҙәбиәтте һәм мәҙәниәтте үҫтереүҙәге ролен һәм маҡсаттарын да күрһәтә. 1930 йылдың 1 ғинуарынан бығаса айырым баҫылған Сәсән һәм Яңылыҡ журналдарын бергә ҡушып, Октябрь исеме аҫтында берләштереү ҡарала. Яуаплы мөхәррире – Дауыт Юлтый (яуаплы мөхәррирҙәр йыш алмашып тора – 1934 йылдан 1941 йылға тиклем Октябрь журналында Б. Ишемғол, Ғ. Амантай, Т. Йәнәби, Х. Кәримов, Низам Ҡәриптәр эшләй). Тап Октябрь журналы биттәрендә 1940 йылда башҡорт халыҡ ижады өлгөләре Аҡбуҙат, Иҙеүкәй менән Мораҙым эпостары баҫылып сыға. Шулай ҙа был осорҙағы әҙәби процесҡа репрессиялар тулҡыны ныҡ зыян килтерә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Октябрь журналы сығыуҙан туҡтай. Һуғыш йылдарындағы өҙөклөктән һуң, 1946 йылдың ноябрендә Октябрь журналы яңынан нәшер ителә башлай. Яуаплы мөхәррир – Ғ. Зөлҡәрнәев (1946–1948), редколлегия ағзалары – С. Агиш, С. Ҡудаш, Ә. Кирәй (Кирәй Мәргән), Р. Ниғмәти, Ә. Усманов, Ә. Харисов. Журнал әҙәби әҫәрҙәр, күҙәтеүҙәр менән бергә шул осор сәйәсәтенә ярашлы, партия эшен пропагандалай. 1949 йылдан башлапОктябрь журналының исеме үҙгәртелеп, Әҙәби Башҡортостан булып сыға башлай, яуаплы мөхәррирҙәре – С. Агиш (1949 – 1951), Ә. Вәли (1951 – 1955) була. Ағиҙел тулҡындары, яңғыҙ аҡсарлаҡ, ә һул яҡта өҫтә Салауат батырҙың һәйкәле һынландырылған зәңгәр тышлыҡ менән журнал 1961 йылдың ғинуарынан сыға башлай. Был үҙгәрештәрҙе бик күптәр Хәким Ғиләжевтең баш мөхәррир булып эшләгән йылдарына бәйләй. Ысынлап та, бер нисә йыл эсендә журналдың тиражы ныҡлы арта, Башҡортостанда ғына түгел, ғөмүмән, бөтә Советтар Союзында тарала. Артабан да Ағиҙел журналы үҙенең традицияларын һаҡлап ҡала. Төрлө йылдарҙа эшләүсе баш мөхәррирҙәр Әсғәт Мирзаһитов, Рәйес Низамов, Әмир Гәрәев, Булат Рафиҡов, Сафуан Әлибаев, Әмир Әминев, Рәлиф Кинйәбаевтар баҫманың принциптарына тоғро ҡалып, рухиәтте үҫтереү юлында ең һыҙғанып эшләй. Шуны әйтергә кәрәк: Ағиҙел – ойоштороусы ла. Яҙыусы Булат Рафиҡов мөхәррир булған саҡтарҙа журнал эсендә журналдар ойошторола. Шуларҙан Бәпембә Аҡбуҙатҡа әйләнә, Шоңҡар, Йәдкәр (әле ул Шәрҡиәт мәсьәләләре тип атала) журналдары үҙаллы нәшер ителә башлай. Бөгөн Ағиҙел журналын билдәле драматург, яҙыусы Мөнир Ҡунафин етәкләй. Яңы мөхәррир килеү менән баҫманың тышлығы ла, йөкмәткеһе лә үҙгәреш кисереп, йәнләнеп китте. Шулай ҙа баҫма иң яҡшы традицияларына –  уҡыусыларҙа нәфис һүҙ ярҙамында илһөйәрлек, матурлыҡ тойғоларын тәрбиәләү, әҙәби гәүһәрҙәр менән таныштырыуға –  тоғро ҡалды. Журнал коллективы 100 йыллыҡҡа арнап конкурстар үткәрҙе һәм үткәрә: Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев исемендәге поэмалар конкурсы, Сабир Шәрипов исемендәге хикәйәләр ярышнамәһе, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим исемендәге премияға конкурс, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин исемендәге повестар конкурсы. Унан башҡа баҫманың Аҡмулла арбаһы проекты Башҡортостан Башлығы гранттар бәйгеһендә еңеп сыҡты. Был проект буйынса Ағиҙел журналы коллективы республикала ғына түгел, күрше өлкәләрҙә лә, Мәскәүҙә лә түңәрәк өҫтәлдәр, оҫталыҡ дәрестәре, осрашыуҙар, төрлө саралар уҙғарҙы. Ә Аҡмулла арбаһының йөҙөк ҡашы – Ағиҙелдән – 100 хикәйә тигән ике томлыҡты уҡыусылар бик шатланып ҡаршы алды. Был эштәр барыһы ла  телебеҙгә, рухиәтебеҙгә көс өҫтәй, мәдхиә булып яңғырай, йөрәктәрҙе ҡанатлы итә! Юбилейың менән, Ағиҙел! Луиза Кирәева әҙерләне.",100 ЙЫЛЛЫҠ ТАРИХЫ БАР,Дин,5592,https://agideljurn.ru/articles/rukhi-khazinalar/2023-03-24/100-yylly-tarihy-bar-3190036,2023-03-24T11:28:00+00:00
"Ҡояш нурҙары һибелә Ҡояш нурҙары һибелә Әсәйем бар бит  минең! Мин уны бик яратам, Йомшаҡ күңеле өсөн. Ихлас йылмайһа  әсәйем. Өй эсе нурға сума. Күңел күтәренке була Әсәй өйҙә булған саҡта. Илдар Хәсәнов",Ҡояш нурҙары һибелә,Яңылыҡтар,204,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/oyash-nur-ary-ibel-4019697,2024-11-24T10:55:00+00:00
"Һәр бер кеше үҙенең тыуған ауылын, тәүге тапҡыр аяҡ баҫҡан ерен, йәшәгән ауылын, Атайсалын ярата. Шул ере, ауылы тураһында шиғырҙар яҙа, йырҙар ижад итә. Хәҙер күп ауылдарға, ҡалаларға кергән урындарҙа, үҙәк майҙандарҙа МинЯҡут йәки МинКүмертау тигәнерәк стелалар ҡуйыуҙы мода итеп алдылар. Матур ғына ошо стелалар күңелгә йылы биреп тора. Кешеләр шунда барып фотоға төшә, иҫтәлеккә ҡалдыра. Аптыратҡандары ла бар ундай иҫтәлекле урындарҙың. Мәҫәлән, бына фотола күреүебеҙсә, 6-сы холоҡ төҙәтеү учреждениеһы янында ҡуйылғаны ғәжәп итте мине. Бында ултырған кешеләр үҙҙәренең колонияларын шул тиклем яраталар, күрәһең, ЯИК 6 тип яҙып, стела ҡуйғандар. Ә һеҙҙең был эшкә ҡарашығыҙ нисек? Холоҡ төҙәтеү колонияһына ҡарата Мин ошо урынды яратам тип әйтеп буламы икән? Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Был урынды яратып буламы?,Йәмғиәт,923,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-16/byl-uryndy-yaratyp-bulamy-3647282,2024-02-16T18:30:00+00:00
"Аҙаҡтан Салауат дуҫына рәхмәт һүҙе белдерә: Ҡыҙым: Атай, программала махсус ҡунаҡ тип яҙылған. Кем һуң ул? – ти. Берәйһе килмәгәндер мин әйтәм. Айҙар, беренсенән, саҡырылмаған ҡунаҡ. үҙең аңланың инде. Алла бирһә, һинең тыуған көн еткәс, мин дә әйтмәйсә генә килеп, концертыңды боҙормон әле. Беҙ Айҙар менән сәхнә юлын бергә башланыҡ. Шуны ла әтәйем әле – ошо кеше менән бер ҙә ҡыҙыҡ түгел. Эсеп тә, һуғышып та, талашып та булмай, – тип шаяртҡан ул уны.",Концертыңды боҙормон әле.,Юмор,453,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-01-15/kontserty-dy-bo-ormon-le-4538069,2026-01-15T13:30:00+00:00
В феврале 2024 года президент России дал поручение: к 2030 году отреставрировать не менее 1000 объектов культурного наследия. Этой работой вместе с правительством и регионами занимается ДОМ. РФ.,Инвесторҙарға реставрациялау өсөн льготалы кредит биреләсәк,Яңылыҡтар,194,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/investor-ar-a-restavratsiyalau-s-n-lgotaly-kredit-birel-s-k-4516497,2025-12-19T14:55:00+00:00
Видеода ЦСКА футбол клубы анатарларының Коръәнне мәсхәрәләп аңа ут төртүләре күренә,Коръән яндыруда шикләнелүче кеше кулга алынган,Донъя,83,https://www.azatliq.org/a/25231271.html,2014-01-15T16:04:15+00:00
"2025 йылда беҙгә тағы ла 2-3 мең урын өҫтәргә кәрәк. Беҙ кешеләрҙе уҡытасаҡбыҙ, бының иҡтисади һөҙөмтәһе һәр төрлө сығымдарҙы 100 тапҡырға арттырып ҡаплаясаҡ, юғиһә эшсе көстәр етешмәүҙән торғонлоҡта ҡаласаҡбыҙ. Әле һуғыш осоро иҡтисады, уға яңы кешеләр кәрәк. .Илдең етештереү ҡеүәте яҡынса 80 процентҡа эшләтелә, быға тиклем бындай хәлдең булғаны юҡ ине. Ә белгестәр етмәй, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Хәбиров. Башҡортостан Республикаһының мәғариф һәм фән министры вазифаһын башҡарыусы Илдар Мәүлетбирҙин әйтеүенсә, республиканың эре предприятиеларының һәм тәү сиратта хәрби-сәнәғәт комплексы предприятиеларының кадрҙарға ихтыяжын иҫәпкә алып, 2024 йылда машиналар эшләү тармағында урындар 175-кә арттырылған. Колледждар шулай уҡ түләүле нигеҙҙә инженерлыҡ тармағындағы һөнәрҙәр һәм белгеслектәр буйынса урындарҙы 500-гә арттырған. Сығанаҡ",Колледждарҙа бюджет урындарын арттырыу талабы ҡуйылды,Яңылыҡтар,837,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-29/kolledzhdar-a-byudzhet-uryndaryn-arttyryu-talaby-uyyldy-3988157,2024-10-29T12:30:00+00:00
"На первый взгляд, Башкирия, расположенная в глубине континента, далека от ледяных просторов. Однако ее вклад в освоение СМП многогранен и значим. А самой весомой его частью являются, конечно, люди. Освоение СМП стало делом всей жизни для многих наших земляков. Имя Валериана Альбанова стоит в этом ряду одним из первых. Уроженцы и жители Башкортостана еще века были среди первопроходцев-покорителей Арктики, в числе видных ученых-полярников, исследователей СМП. Мы чтим память земляков, защищавших северные рубежи нашей страны во время Великой Отечественной войны, героически погибших в сражениях. Сыны Башкортостана несли и несут нелегкую службу на Северном флоте Военно-Морского флота России. Благодаря усилиям и подвигам этих людей Башкортостан внес и продолжает вносить значимый вклад в освоение СМП. Тысячи уроженцев Башкирии в годы советской индустриализации и в послевоенный период отправлялись на Север, чтобы строить порты, работать на рудниках и, самое главное, стать костяком кадрового состава офицеров морского флота. Музей полярников им. В. И. Альбанова — это не просто застывшая коллекция экспонатов за стеклом. Это портал в другую реальность, где кожей чувствуешь холод, сковавший в ледовом плену шхуну «Святая Анна», где слышишь скрип нарт и тяжелое дыхание людей, бросивших вызов стихии…— Практически вся экспозиция нашего музея рассказывает и об освоении СМП, и о наших героических земляках, внесших свой вклад в великое дело освоения Арктики. Музей полярников — это живой памятник отваге, бившейся в их сердцах. Здесь хранится дух Северного морского пути — его ледяное дыхание, его трагедии и великие победы. Музей полярников им. В. И. Альбанова осуществляет три издательских проекта. В том числе ежегодно выпускает альманах «Полярники Башкортостана». Если в 2021 году в нем было размещены биографии восьми выдающихся земляков-полярников, то в этом году персоналий в этом альманахе стало в разы больше — более тридцати. Мы планируем и дальше продолжить изучать эту тему. — Расскажите немного о Валериане Альбанове, чье имя с гордостью носит ваш музей, и, конечно, о его легендарной экспедиции. — Валериан Альбанов родился в Уфе в 1882 году, учился в гимназии. Окончил Санкт-Петербургское училище дальнего плавания в 1904 году. Он был штурманом экспедиции гг. под руководством Георгия Брусилова. Целью экспедиции было пройти Северным морским путем из Петербурга во Владивосток. Представьте ледяной ад. Бескрайняя, безжалостная пустыня из торосов, где температура — это пытка, а каждый хруст льдин под ногами — это звук приближающейся смерти. Именно здесь, в пасти арктической зимы, и разворачивалась одна из самых невероятных эпопей человеческого духа — экспедиция штурмана Валериана Альбанова. Два года шхуна «Святая Анна» была зажата во льдах, медленно дрейфуя в плену у стихии. Надежда таяла с каждым заходом солнца. Но в отчаянии рождалось яростное желание жить. Весной 1914 года команда шхуны решила разделиться. Половина осталась на судне, другая половина во главе со штурманом Альбановым вышла в направлении Земли Франца-Иосифа. Они пошли напролом, к земле, через сотни километров дрейфующего, коварного льда. Они тащили на себе нарты с продовольствием, каяки… Они шли по краю пропасти, охотились на белых медведей и тюленей. Были ослаблены от болезней и морально подавлены после двух тяжелейших зимовок на шхуне. Каждый день отнимал частичку души. Альбанов и еще два матроса вели дневники — не для славы, а как крик в безмолвие, как последнюю попытку остаться вменяемым, когда разум кричал о сдаче. Но именно здесь, на грани человеческих возможностей, проявилась титаническая воля Валериана Альбанова. Он не просто выживал. Он вел научные наблюдения! Он фиксировал координаты, составлял карты и описания пути, доставил на Большую Землю копии судового журнала «Святой Анны» и дневника ежедневных наблюдений во время дрейфа судна. Его подвиг — это не только путь к спасению. Это путь долга. Ценой невероятных усилий двое измученных людей — штурман Альбанов и матрос Конрад — все же достигли земли и вырвались из ледяного ада. Альбанов принес с собой бесценные сведения, которые перевернули представление об этой части Арктики. Подвиг Альбанова — это не история о сверхчеловеке. Это история о том, что даже в самом сердце тьмы и холода может теплиться огонь такой силы, что он способен растопить лед отчаяния и осветить путь к вечности. Его имя навсегда вписано в историю не чернилами, а кровью и волей. Доставленные Альбановым материалы позволили систематизировать сведения о течениях, определить границы материковой отмели, выявить подводный желоб Святой Анны на границе между Карским и Баренцевым морями, предсказать открытие острова Визе. — У вас недавно была выставка, посвященная экспедиции Бориса Вилькицкого, впервые в истории России прошедшей в гг. СМП и открывшей архипелаг Северная Земля. Но ведь задолго до этой экспедиции по СМП ходили русские мореходы? — Некоторые люди считают, что впервые СМП был освоен при советской власти, но это не так. Перед гидрографической экспедицией Северного ледовитого океана (ГЭСЛО), продолжавшейся с 1910 по 1915 год, была поставлена задача: исследовать СМП и пройти по нему из Владивостока в Архангельск. И задача была не только выполнена, но и совершено последнее в истории человечества крупное географическое открытие — открыт архипелаг Северная Земля. Бориса Вилькицкого даже называют за это «последним Колумбом»…Конечно, и до нашего последнего Колумба здесь было движение. К юбилею мы даже сделали специальный баннер, где емко и иллюстративно показали основные этапы освоения СМП — первое упоминание в 1525 году, экспедиции российских поморов, экспедиции века (в том числе Бориса Вилькицкого, Георгия Брусилова и Валериана Альбанова), знаменитые советские экспедиции и современные на атомных ледоколах. Сейчас СМП является российской стратегической артерией, по которой с каждым годом увеличивается перевозка грузов и продолжается дальнейшее хозяйственное освоение Северного морского пути. — Посетителей у вас, я вижу, много. Это ваш якорь на перекрестке улиц Гоголя и Свердлова так всех цепляет и интригует? — Многие наши посетители, особенно из других регионов, часто приходят с удивлением: как возник полярный музей на наших географических широтах, ведь республика далека от морей и океанов? На самом деле наши земляки неразрывно связаны с освоением СМП, начиная с века и до наших дней. Сейчас выходцы из Башкортостана занимаются освоением природных ресурсов Заполярья. Это нефть, газ, полезные ископаемые, перевозимые по СМП. — Особой гордостью республики являются Герой Социалистического Труда Фидус Фаизович Асхадуллин – участник исторической экспедиции на ледоколе «Арктика» к Северному полюсу; доктор наук, академик РАЕН Геннадий Семенович Казанин — один из ведущих специалистов страны в области арктической геофизики; моряк-подводник Северного флота, вице-адмирал Игорь Тимербулатович Мухаметшин, заместитель Главнокомандующего Военно-морского Флота Российской Федерации. Кроме того, выходцы из республики служили и служат моряками ледокольного и транспортного флотов, работали портовиками Дудинки, Игарки, Тикси и других портов СМП. Их стойкость, трудолюбие и умение работать в команде, унаследованные от предков, как нельзя лучше подходили для суровых условий Заполярья. — Сегодня СМП переживаетновый этап развитияв рамках национального проекта «Развитие Северного морского пути». Какой вклад вносит республика в работу этого нацпроекта? — Немного истории. В годы Великой Отечественной войны и в период активного освоения СМП промышленность Башкирии работала на общую цель. Предприятия Уфы, Стерлитамака, Белорецка поставляли для северных строек и судоремонтных заводов металлопрокат, оборудование, продукты нефтепереработки. Прочная уральская сталь была фундаментом, на котором держалась арктическая инфраструктура. С открытием в Башкирии крупных месторождений нефти республика стала одним из ключевых энергетических центров страны — «Вторым Баку». Башкирская нефть и продукты её переработки, производимые на Уфимском и Салаватском НПЗ, обеспечивали топливом не только фронт, но и арктические экспедиции и суда, бороздящие Северный морской путь. Без этого энергетического ресурса масштабные арктические проекты были бы просто невозможны. Историческая связь Башкирии с Арктикой не прервалась. Современные компании республики участвуют в логистических цепочках, а молодые специалисты продолжают ехать на Север, чтобы жить постоянно или работать вахтовым методом на новых месторождениях или в портовой инфраструктуре. Особенно много наших земляков сейчас трудится в добыче и транспортировке нефти и газа на арктических территориях нашей страны. В Арктической зоне РФ на месторождениях нефти и газа размещены ключевые источники ресурсов углеводородов страны (около 60 запасов). Крупнейшие запасы свободного газа сконцентрированы в недрах Ямало-Ненецкого автономного округа, доля которого в российской сырьевой базе природного газа превышает 55. В поисках новых объектов нефтегазовые компании продвигаются вглубь Севера – в Арктику. Наши земляки трудятся не только на месторождениях, но и на арктических нефтяных морских отгрузочных терминалах и стационарной морской платформе «Приразломная» в Баренцевом море. Отгруженную сырую нефть, а также сжиженный газ из современного ямальского порта Сабетта арктические ледовые танкеры и газовозы везут по СМП.500-летняя история Северного морского пути — это не только хроника ледоколов и экспедиций. Это история людей, чьим трудом и отвагой мечта стала реальностью. И в этой великой летописи золотыми буквами вписана страница о далекой от морей, но близкой духом к Арктике Башкирии. Ее вклад — это вклад людей стали и воли, чьи сердца, как и их предки-кочевники, оставались открытыми для великих дорог, даже если эти дороги были скованы льдом. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Полярная Одиссея: как наши земляки покоряли Северный морской путь,Йәмғиәт,9944,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-06/polyarnaya-odisseya-kak-nashi-zemlyaki-pokoryali-severnyy-morskoy-put-4456479,2025-11-06T19:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКрганов үзенең китүен эшенең күп булуы белән аңлата. Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасында 1994 елның маеннан эшләде. Русия мөселманнары дини ыены рәисе Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасыннан киткән. Ул анда 30 елдан артык эшләгән иде. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Аның урынына мөфти булып Чуашстан мөфтиенең беренче урынбасары 27 яшьлек Ильяс Сафиановкилә. Крганов үзенең китүен эшенең күп булуы белән аңлата. — Мине мөфти вазифасыннан азат итүне берничә тапкыр сорадым, чөнки Русия мөселманнары дини ыены рәисе вазифасында да эш күп, аңа 33 төбәк керә. Шулай ук мин Мәскәү һәм Русиянең үзәк төбәге мөфтие дә булып торам һәм Чуашстан өчен вакыт аз кала иде. Төп йөкләнеш Чуашстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе Мансур Хәйбуллов илкәсенә ята иде, ул бик нәтиәле эшләүче идарәче. Яңа мөфти итеп үземнең беренче урынбасарым Ильяс Сафиановны сайларга тәкъдим иттем. Мансур хәзрәт оештыру мәсьәләләре белән шөгыльләнсә, Ильяс хәзрәт дини мәсьәләләр өчен авап бирәчәк. Ул Коръән-хафиз, исламда белемнәре тирән, алар уртак эшне бергәләп дәвам итәчәк, дигән ул. Бүген, 23 декабрьдә Чуашстанның Шыгырдан авылындагы ""Өч сәхәбә"" әмигъ мәчетендә республика мөселманнары диния нәзарәтенең ыены үтә, анда төбәккә яңа мөфти сайлаячаклар. Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасында 1994 елның маеннан эшләде. 2016 елда ул шулай ук Русия мөселманнары дини ыены башлыгы булды, әмма Чуашстан мөфтие вазифаларын үтәвен дәвам итте. Әлбир хәзрәт әйтүенчә, 27 яшьлек Сафианов мөфтинең беренче урынбасары булып эшләү дәверендә зур тәрибә туплаган. Мансур Хәйбуллов Чуашстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе вазифасында якындагы биш елда булачак. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия мөселманнары дини ыены рәисе Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасыннан киткән,Яңылыҡтар,1699,https://www.azatliq.org/a/rusiya-moselmannari-dini-jieni-raise-albir-krganov-chuashstan-moftie-vazifasinnan-kitkan-/33250034.html,2024-12-23T15:46:18+03:00
"Они стали победителями во Всероссийском конкурсе «Лучший учитель родного языка и родной литературы – 2024» среди воспитателей, которые работают с детьми на родном языке. Радий Хабиров поздравил учителей с победой. Он написал в соцсетях: – Поздравляю педагогов с этим успехом!",Радий Хабиров поздравил учителей башкирского языка с победой на всероссийском конкурсе,Яңылыҡтар,275,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-22/radiy-habirov-pozdravil-uchiteley-bashkirskogo-yazyka-s-pobedoy-na-vserossiyskom-konkurse-3940330,2024-09-22T11:05:00+00:00
"БР Башлығы  Указына ярашлы, бөгөн республикала Башҡорт теле көнө билдәләнә. Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды хәбәр итеүенсә, бөгөн  Өфөлә, МЕГАла Башҡорт теле көнө уңайынан ҙур байрам уҙасаҡ. Сара 12.00 сәғәттә башлана.",Бөгөн - Башҡорт теле көнө,Яңылыҡтар,225,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/b-g-n-bash-ort-tele-k-n-4504234,2025-12-14T10:00:00+00:00
"- Минең тормошом кинолағы кеүек бит ул, апай. Һин белмәйһең генә, - тип башлап китте һүҙен һылыуым. - Беренсе ирем менән никах уҡытып, өйләнешергә йөрөй инек. Туй көнө лә билдәләнгән ине инде. Улай ғына ла түгел, өйҙә әсәйҙәр зыҡ ҡубып әҙерләнеп ята, сәк-сәк, бауырһаҡ бешерешергә таныш апайҙар килде. Беҙ буласаҡ ирем менән райүҙәккә балдаҡ һайларға киттек. Яныбыҙҙа уның апаһы ла бар. Һатыусы миңә әле бер, әле икенсе балдаҡ бирә, һәр береһен кейеп ҡарайым. Иҫләмәйем, нисәүҙе кейгәнмендер, 10-15-ләп кенә булғандыр. Күҙҙең яуын алып торған балдаҡтарҙың бөтәһе лә матур, бөтәһе лә оҡшай, ярағандары ла бар. Ирем менән апаһы ғына уларҙың хаҡын оҡшатмай, кейгән береһен ҡыйбат күрә былар. Шул ваҡытта күңелемә әллә ниндәй бығаса таныш булмаған тойғо инеп ояланы ла ҡуйҙы. Ғәрләнеү, түбәнһенеү булдымы? Үҙ ғүмеремдә башҡаса бер ҡасан да ундай тойғоно кисергәнем булманы минең. Магазиндан сығып киткәнемде лә, өйгә нисек ҡайтып еткәнемде лә иҫләмәйем. Бер балдаҡ хаҡы ла тормайыммы икән ни, тип ғәрләндем. Ишек алдындағы эскәмйәгә ултырып бер туйғансы иланым әле башта, шунан ныҡлы бер ҡарарға килдем. Бәпәй көтһәм дә (никахыбыҙҙы яҙ уҡ үткәргән инек), тәүәкәлләнем дә, үҙемә биргән һүҙемдән кире ҡайтманым. Ир буласаҡ кешем килде килеүен, әммә уның менән яҙмышымды бәйләгем килмәй ине. Артабан нисек йәшәремде лә, баламды нисек үҫтереремде лә уйламаным. Туйға әйберҙәр алынған, ҡунаҡтар саҡырылған ине инде. Беҙҙеке урынына атай менән әсәйҙең көмөш туйын үткәрҙек тә ҡуйҙыҡ. - Нисек һин шулай тиҙ генә яҙмышыңды үҙгәртерлек ҡарарға килә алдың? Уйҙарымдан арынып, һеңлемә ошо һорауҙы бирәм дә, уның да, кейәү булырға тейеш кешенең дә ул саҡтағы уй-кисерештәрен аңларға тырышып бер булам. - Бәлки, тим, уның балдаҡҡа аҡсаһы етерлек булмағандыр, туй бит үҙе үк байтаҡ сығым талап итә. - Апай, балдаҡ, моғайын да, беҙҙең араны өҙөр өсөн бер сәбәп кенә булғандыр ул. Әлеге йәшем бейеклегенән ҡарап, шулай тип уйлайым. Яратмағанмындыр мин ул кешене. Һөйөүем көслө булһа, үҙ аҡсамды өҫтәп тә бирер инем туй балдағына. - Һуңынан нисә йыл яңғыҙ йәшәнең әле һин? - Ҡыҙыма 3 йәш ине, әлеге иремде осраттым. Үкенмәйем. Уныһы ла кинолағы кеүек килеп сыҡты ул. Техникумда бергә уҡыған әхирәтемә ҡунаҡҡа барған инем. Альбом ҡарап ултырғанда, уның ағаһының фотоһы килеп сыҡты. Ағайың сибәр икән тип кенә әйткәнем хәтерҙә, һуңынан әллә ни иғтибар бирмәнем, уның хаҡында һүҙ ҡуҙғатманыҡ. Яңғыҙлыҡ үҙәгемә үткән саҡ, ҡулымда - кескәй бала, күңелем яралы ине, кем менәндер танышыу тураһында уйлай ҙа алманым. Күпмелер ваҡыттан һуң ул үҙе әхирәтемдән адресымды алып, эҙләп килде. Көҙ айы ине. Баҡсабыҙҙа шул йылда һары слива ишелеп уңды. Ер ябып ятҡан емештәрҙе йыйырға икәүләп индек тә, ике биҙрә слива йыйғансы, бер-беребеҙгә күңелебеҙҙе бушаттыҡ. Аңлаштыҡ. Ике район араһындағы юлға туҙан төшөрмәне ул, бик йыш килеп йөрөнө. Баламды ла үҙенекеләй яҡын күрҙе, әле лә шулай. Бына шулай, апай, минең тормош. Әйтәм бит, кинолағы кеүек тип. Һеңлемдең һүҙҙәре, уның ҡыйыулығы, тәүәккәллеге мине уйға һалды. Тотҡан ерҙән һындырып, һуңынан ул ҡарары өсөн үкенмәй йәшәрен, үҙенә тәғәйен бәхетен табырын алдан белгәнме ул? Юҡ, әлбиттә. Бары тик күңелен тыңлап, яҙмышын үҙгәртә алған. Һеңлемдең тарихын тыңлағандан һуң ошондай һығымтаға килдем: был тормошта күп нәмә кинолағы кеүектер ул. Улар ҙа, моғайын, тормоштан алып төшөрөлә торғандыр. Ә һеҙҙең арала бармы ошо һылыу кеүек бер ҡарар менән яҙмышын үҙгәрткәндәр? Үҙ тормош киноһының режиссеры булғандар? Лена ХӘЙРУЛЛИНА.",БАЛДАҠ,Йәмғиәт,3444,https://henek.info/articles/common_material/2026-01-19/balda-4541683,2026-01-19T11:25:00+00:00
"ҺӨЙӨНСӨ! Ҡәҙерле дуҫтар, шәп яңылыҡ: ""Һәнәк""тең 100 йыллыҡ юбилейы айҡанлы юғарыла ултырған ағайҙар беҙгә изгелек эшләне: 2026 йылдың беренсе ярты йыллығына, сәпсим осһоҙ хаҡҡа ғына яҙылырға була. Быға тиклем журналды алдырыу 628 һумға төшһә, киләһе миҙгелдә ""Һәнәк""ле булыу өсөн 452 һум да етә (әле бында пенсионер ташламаһы иҫәпләнмәгән). Шулай уҡ 1 – 11 октябрҙә һәм 3 – 13 декабрҙә ташламалы декада ла үтәсәк. Был осорҙа Һәнәккә яҙылыу бөтөнләй арзаная - 437 һум (пенсионер ташламаһы). Әгәр туранан-тура үҙебеҙгә мөрәжәғәт итһәгеҙ, 422 һумға яҙҙыртасаҡбыҙ. Мөрәжәғәт өсөн телефон: . Шәп бит, ә! Индексыбыҙ - П2764.",ҺӨЙӨНСӨ!,Яңылыҡтар,618,https://henek.info/articles/novosti/2025-10-02/y-ns-4411725,2025-10-02T14:35:00+00:00
"Вәхитов Йәнғәле Арыҫлан улы ( 5 октябрь 1932 йыл — 3 октябрь 2003 йыл ) — бейеүсе, ҡурайсы, хореограф, халыҡ сәсәне. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1957), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре ( Биографияһы Йәнғәле Арыҫлан улы Вәхитов 1932 йылдың 5 октябрендә Мәләүез районының Һыртлан ауылында тыуған. Оҙаҡламай ғаиләһе менән Бөрйән районының Ырғыҙлы ауылына күсеп килә. Бер аҙ Мөсәттә йәшәп алалар. Аҙаҡ Байназарға килеп төпләнәләр. Атаһы Арыҫланғәле, бабайы Батырғәле оҫта ҡурайсылар, иҫ китмәле бейеүселәр була. Иҫ белгәненән алып уларҙың ҡурайына бейеп үҫә. Ауыл ерендә була торған бөтә эштәрҙе эшләп үҫә. Үҫмер сағынан урман ҡырҡыуҙа, һал ағыҙыуҙа ҡатнашырға тура килә. Ауылдашы — Башҡортостандың халыҡ артисы Муллайән Сөйәрғолов иҫләүенсә, Йәнғәле ҡыуғын мәлендә айырым бүрәнәгә баҫып, үҙ ҡурайына үҙе бейеп бара алған. Ижади эшмәкәрлеге 1951 йылда Бөрйән районы үҙәгендә уҙғарылған ""Йыр һәм бейеүҙәрҙе иң оҫта башҡарыусы""лар конкурсында 1-се урын ала. Лауреат исемен яулай. Өфөлә (1951 йыл) уҙғарылған йыр-бейеү республика смотр-конкурсында ҡатнашып тағы ла беренсе урын ала. Был конкурста жюри ағзаһы булған Фәйзи Ғәскәров Йәнғәле Вәхитовты үҙенең бейеү ансамбленә саҡыра һәм хореографтар курсына уҡырға ебәрә. Алты ай уҡығандан һуң, уны бейеү ансамбленә эшкә алалар һәм ошо ваҡыттан Йәнғәле Вәхитов өсөн ижади тормош башлана. Улар бөтә Башҡортостанды буйлап йөрөп сығалар, артабан Ленинград, Петрозаводск, Мурманск, Архангельск өлкәһендә сығыш яһайҙар. 1955 йылда Мәскәүҙә Башҡортостан әҙәбиәте һәм сәнғәте көнө үтә. Фәйзи Ғәскәров исемендәге легендар ансамбль ошо байрамда уңышлы сығыш яһай. Ошо саранан һуң Йәнғәле Вәхитов БАССР Юғары Советы Президиумының 1-се дәрәжәле дипломы менән бүләкләнә. Шул уҡ йылда Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле бик күп илдәрҙә гастролдәрҙә йөрөй. Вьетнамда, Кореяла, Монголияла, Непалда, Һиндостанда, Японияла булып бик уңышлы сығыш яһайҙар. Йәш сағынан уҡ легендаға әйләнгән бейеүсе бик күп башҡорт бейеүҙәрен бүләк итә был илдәргә. 1957 йылда Австрияның баш ҡалаһы Венала Бөтә донъя йәштәре фестивале үтә. Унда ансамбль Ф. Ғәскәров һәм Й. Вәхитов ҡуйған «Шаян ҡыҙҙар» бейеүен башҡарып, лауреат исеменә лайыҡ була. 1951—1960 һәм 1964—1967 йылдарҙа Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы һәм музыканты була. 1960—1964 йылда Башҡортостан Филармонияһы эстрада артисы була. Башҡорт дәүләт филармонияһының эстрада төркөмөнә эшкә күскәс, илһамланып төрлө бейеүҙәр һала башлай. Милли ерлектә «Перовский», «Бөрйән ҡыҙҙары», «Һалдат бейеүе», «Кейәү» кеүек ике тиҫтәнән ашыу бейеү һалған. 1960 йылда У. Кинйәбулатов һүҙҙәренә «Бөрйәндең егеттәре» исемле йыр ижад итә һәм шул исемдәге бейеү һала. Был йырҙы Башҡортостандың күренекле артистары әле лә төрлө концерттарҙа башҡаралар. Ул ҡуйған бейеүҙәр бөгөнгө көндә лө сәхнәләрҙе биҙәй. 1972—2001 йылдарҙа республиканың төрлө үҙешмәкәр сәнғәт коллективтарына халыҡ бейеүҙәрен сәхнәгә ҡуйыусы булып китә. Уны бейеү һалдыртыу өсөн республиканың төрлө район, ҡала һәм ауылдарына саҡыралар. Ҡайҙа барһа ла, бер-береһен ҡабатламаҫ үҙенсәлекле һәм халыҡсан яңы-яңы бейеүҙәр ҡуя оҫта. Бөрйән районында ла төрлө характерҙағы бик күп бейеүҙәр ҡуя. Мәшһүр бейеүсе бейеүҙе кешенең характерына ҡарап та ижад иткән. Мәҫәлән, «Киленсәк» бейеүен Рәзилә Сиражетдинова, ""Йәш Ҡаһым түрә""не — Иҙел Дауытов, ""һалдат""ты, «Шоңҡар»ҙы — Рәүеф Сиражетдинов, «Сәлимәкәй»ҙе -Айгөл Хәкимова, «Йәш йөрәктәр»ҙе — Гөлсәсәк һәм Айытбай Дауытовтар, «Бер йәшлектә, бер ҡартлыҡта» бейеүен Рәйсә һәм Ғәле Дауытовтар өсөн ҡуя. Шулай уҡ, Рәзилә Сиражетдинова өсөн «Ҡарлуғас» бейеүен, Гөлсирә Иманғолова өсөн «Ҡанатлы йерәк» бейеүен ижад итә. «Таң йондоҙо» (Гөлдәр Иҫәнғәлина), «Тол еңгә» (Рәйсә Дауытова), «Еҙ үксә» кеүек ул һалған бейеүҙәрҙе нисәмә тиҫтә йылдар буйы смотрҙарҙа һәм концерттарҙа башҡаралар… Ғүмеренең һуңғы йылдарында Йәнғәле Вәхитов ҡулына ҡурай алып төрлө-төрлө көйҙәр ижад итә, үҙенең бейеүҙәре өсөн сюжет уйлай. (Владислав Вәлиев) Башҡорт бейеүҙәренең классик өлгөләрен тәшкил иткән «Бөрйән ҡыҙҙары», «Перовский», «һалдат бейеүе» кеүек данлыҡлы бейеүҙәр авторы, бейеүсе, ҡурайсы, имровизатор Йәнғәле Вәхитов 2003 йылда Иҫке Собханғолда 71 йәшендә вафат була. Башҡорт бейеүе үҫешенә ҙур өлөш индереп, бик күп бейеүҙәрҙе сәхнәгә сығарған Йәнғәле Вәхитовтың хеҙмәте Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исем менән билдәләнгән. 1999 йылдан алып йыл һайын район кимәлендә Йәнғәле Вәхитов иҫтәлегенә бейеү конкурсы үткәрелә. Күренекле журналист Флүрә Солтанованың «Бейеү шағиры» мәҡәләһенән өҙөк: «Таланттар донъяға һирәк тыуа, тыуғандары ла бик һирәк тейешле баһаға лайыҡ була. Шундай оло таланттарҙың береһе — Йәнғәле Арыҫлан улы Вахитов. Уның исеме лә әле үҙе йәш сағында уҡ серле риүәйәткә өйләнгәйне. Был егет ҡурай буйлыҡ ҡына сағынан уйнап, үҙ көйөнә үҙе тыпырҙап бейеп, йырлап үҫә». Йәнғәле Вахитовты халҡыбыҙҙың «тере ҡомартҡыһы» тип юҡҡа ғына атамайҙар. Ул башҡорт халыҡ бейеү сәнғәтенең милли мираҫын арымай-талмай байытыусы, сәхнә йондоҙҙарын балҡытыусы оло талант эйәһе. Уның юғары зауыҡ менән һалынған ижад емештәре халҡыбыҙҙың милли бейеү сәнғәтендә үҙе бер үҫеш дәүере булып иҫәпләнә. Береһенән-береһе ғәжәйеп матур бейеүҙәр ижад итеүсе Йәнғәле ағай Вахитов ғүмерҙә лә бер генә бейеүҙе лә, хатта бер генә хәрәкәтте лә бер төрлө итеп ҡабатламай, ә милли ерлектә үҙенсәлекле, юғары зауыҡлы бейеүҙәр ижад итә, бейеүҙәренә бөтә күңелен һала, уларға йән өрә. «Йәнғәле ағайҙың ике тиҫтәнән ашыу үҙенсәлекле бейеүҙәре бар. Айырыуса шуныһы шатлыҡлы: уның бейеүҙәре бөгөн дә сәхнә түренән төшмәй. Үҙе һалған бейеүҙәре тураһында һөйләүен генә тыңлау ҙа сәхнәлә табанынан осҡондар сәсрәтеп, сая бөркөттәй талпынып, өҙҙөрә баҫып бейегән егетте күҙ алдына баҫтыра». (Флүрә Солтанова) «Мин яҙмышҡа ышанам», — ти Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы Туйсина. Буласаҡ сәхнә йондоҙо уҡыған 1-се мәктәпкә талантлы бейеүсе Бөрйән егете Йәнғәле Вәхитов килеп, уҡыусыларға бейеү өйрәтеүе һәм, класта уҡып йөрөгән Рәшиҙәне һайлап алып, уның өсөн махсус «Заһиҙә» бейеүен һалыуы яҙмыш булмай, нимә булһын? ! Аҙаҡтан был бейеү уға ғүмерлек яратҡан һөнәрен һайларға, аҙағыраҡ донъя сәхнәләрендә дан ҡаҙанырға ярҙам итә лә инде. Башҡорт ҡыҙҙарының матурлығын, әҙәплелеген, нескәлеген, һығылмалылығын, һөйкөмлөлөгөн сағылдырған был бейеү менән йәш бейеүсе тәүҙә мәктәп, аҙаҡ район, унан һуң баш ҡала тамашасыларының күңелен яулай һәм Рәшиҙәнең үҙенең дә иң яҡын дуҫына әүерелә. Һалған бейеүҙәре «Бүләк», «Заһиҙә», «Зариф», «Еҙ үксә», «Байыҡ», «Шаян ҡыҙҙар», «Ҡара тауыҡ», «Бөрйән ҡыҙҙары», «Һыу буйында», «Ыласын», «Ҡоҙаса», «Кантон», «Таңсулпан», «Бейе, егет», «Шоңҡар», «Бөрйән егеттәре», «Форт Перовский», «Бейеш», «Кәкүк», «Шаян ҡыҙҙар бейеүе», «Сәлимәкәй», «Һалдат», «Ҡаһым түрә», «Бер йәшлектә, бер ҡартлыҡта», «Тол еңгә», «Таң йондоҙ», «Ҡанатлы йөрәк», «Киленсәк», «Йәш йөрәктәр», «Кейәү» һәм башҡалар (күп бейеүҙәрен әле табаһы бар). Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында ҡатнашып, БАССР Юғары Советы президиумының дәрәжә Дипломы менән бүләкләнә (1955 йыл). Австрияның баш ҡалаһы Венала Бөтә донъя йәштәре фестивалендә лауреат исеменә лайыҡ була (1957 йыл). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1957) Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995). Сығанаҡ:",Йәнғәле Вәхитов,Йәмғиәт,7233,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-19/y-n-le-v-hitov-3854222,2024-07-19T01:50:00+00:00
"Квадроберҙар - йәштәр субкультураһы, уның вәкилдәре дүрт аяҡта йөрөй һәм хайуандар хәрәкәтен имитациялай. Косихина балаларҙы спорт менән шөғөлләнеүгә һәм белем алыуға йәлеп итергә саҡыра. Ул төрлө осорҙарҙа кемгәлер оҡшамаған субкультуралар барлыҡҡа килеүен таный, әммә квадроберҙар, уның фекеренсә, йәмғиәт нормаларын боҙа. Сенатор уларҙың ҡайһы берҙәре дүрт аяҡ менән йөрөгәнен һәм тирә-яҡтағыларҙы тешләгәнен иҫкә төшөрҙө. фото сайты ярҙамында эшләнде",Квадроберҙар субкультураһын тыйырға,Яңылыҡтар,454,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-11/kvadrober-ar-subkultura-yn-tyyyr-a-3924377,2024-09-11T08:59:00+00:00
"Белгестәр илдең бөтә территорияһында тиерлек — көнбайыш сиктәрҙән алып Себерҙең көнсығыш күлдәренә тиклем-киҫкен һыуытыу тураһында иҫкәртә. Температура ғәҙәти күрһәткестәрҙән Алыҫ Көнсығыштан башҡа бөтә ерҙә лә һиҙелерлек түбәнәйә, унда киреһенсә ғәҙәттән тыш йылы һауа торошо көтөлә.",Рәсәйҙәрҙе аномаль һалҡын февраль көтә,Яңылыҡтар,284,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/r-s-y-r-e-anomal-al-yn-fevral-k-t-4559694,2026-02-01T15:35:00+00:00
"2020 йылда Рәми Ғарипов исемендәге 1-се БРГИ, Өфөнөң 44-се һәм 162-се СМАРТ күп профилле полилингваль мәктәптәре үҙҙәрендә Шайморатов исемендәге синыф асыу теләген белдерә. Фекер республика етәкселегенә лә оҡшай. Шул уҡ йылдың 28 авгусында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 265-се бойороғона ҡул ҡуя. Документ мәктәптәрҙә Рәсәй Геройы генерал-майор Миңлеғәли Шайморатов исемендәге синыфтар булдырыуҙы күҙҙә тота. Тейешле ведомство-ара координация төркөмө төҙөлә, юл картаһы эшләнә. Йәш шайморатовсыларға юғары талаптар ҡуйыла: яҡшы уҡырға, олимпиадаларҙа, ижади һәм ғилми конкурстарҙа, хәрби-спорт ярыштарында ҡатнашырға, йәмәғәт эштәрендә, ирекмәнлектә әүҙем булырға, төрлө яҡлы үҫеш өҫтөндә эшләргә. Һәр йәһәттән алдынғылыҡҡа өлгәшкән балаларға 1, 2, 3-сө дәрәжәле Йәш шайморатовсы билгеһе тапшырыла. Бүләкләү шарттары Йәш армия батырлығы миҙалыныҡына оҡшаш. Бер йыл шайморатовсы булһаң, үҙеңде һәр яҡтан лайыҡлы итеп күрһәтһәң, 3-сө дәрәжәле билгегә иҫәп тота алаһың. 2-се дәрәжәле – ике, 1-се дәрәжәлеһе өс йыл шайморатовсы булғандарға тапшырыла ала. Шайморатов исемендәге синыфтарҙа уҡытыу киңәйтелгән программа буйынса алып барыла. Мәктәптәрҙә Рәсәй Геройы Миңлеғәли Шайморатов кабинет-музейҙары асыла, Беҙ – шайморатовсылар хәрби-патриотик клубтары, Шайморатов уйындары, түңәрәктәр, секциялар, ирекмәнлек хәрәкәте, ГТО нормаларын тапшырыу һәм башҡа саралар ойошторола. Шайморатовсылар берҙәм мәктәп формаһы кейеп йөрөй. Былтырҙан башлап Шайморатовсылар балы үткәрелә. Ул йыл да ойоштороласаҡ. Башҡортостанда Шайморатов синыфтарының һаны – 251-гә, ә йәш шайморатовсылар һаны 5351-гә етте. Баймаҡ лицей-интернатының 7-се синыфы уҡыусыһы Батырйән Иҫәнов: Баймаҡтың 2-се мәктәбенең 4-се синыфын бишлегә генә тамамлағандан һуң, Баймаҡ лицей-интернатына уҡырға килдем һәм бер йылдан шайморатовсылар сафына баҫтым. Миңә интернатта уҡыу ныҡ оҡшай. Уҡыуҙан тыш төрлө спорт ярыштарында һәм конкурстарҙа ҡатнашам. Республика кимәлендә яҡшы күрһәткестәргә өлгәшеүем, үҙемдең тырышлығымдан тыш, яратҡан уҡытыусыларым, тәрбиәселәрем һәм атай-әсәйемдең ҙур ярҙамынандыр. Шайморатовсылар синыфында уҡыу минең өсөн ғорурлыҡ! 2024 йыл бигерәк иҫтәлекле булды: баш ҡалабыҙ Өфөлә Шайморатовсылар балында ҡатнашып, Башҡортостан Башлығы Радий Фәрит улы Хәбировтың ҡулынан 3-сө дәрәжәле ""Йәш шайморатовсы"" хөрмәт билгеһен алып, түшемә ҡаҙап, ҡыуандым. Иҫ киткес матур сарала ҡатнашыуыма бик шатландым һәм үҙемә тағы ла күберәк конкурстарҙа, спорт ярыштарында, төрлө сараларҙа әүҙем булырға, тырышып уҡырға тигән маҡсаттар ҡуйҙым. Вилена Фәйрүзова, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатының 9-сы синыф уҡыусыһы: Был билгене алыу өсөн мин күп эшләнем, ныҡ тырыштым, төрлө секцияларға йөрөнөм, спорт менән шөғөлләндем.","Шайморатовсы, тимәк, һәр яҡлап өлгөлө",Еңеү,2728,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-14/shaymoratovsy-tim-k-r-ya-lap-lg-l-4122017,2025-02-14T12:40:00+00:00
"Өлкән йәштәгеләр остеопороз ауырыуы тураһында яҡшы белә, уның коксоартроз тигәне лә бар. Быуындары һыҙлап яфаланыусылар өсөн бәлки ошо кәңәш ярҙам итер. Бер ағай бына уны нисек дауалаған.","Быуындар, һөйәктәр һыҙлаймы?",Сәләмәтлек,187,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-04-18/byuyndar-y-kt-r-y-laymy-4203468,2025-04-18T09:00:00+00:00
"Яҙыусыбыҙҙың тыуған көнөндә күренекле яҙыусы, журналист, дәүләт эшмәкәре Ғәлим Хисамов Башҡортостан ҡыҙы журналы һәм Рәми Ғарипов хаҡында бик ҡыҙыҡлы хәтирәләре менән бүлеште. Беҙ йәш, буласаҡ филологтар, ошо редакцияға Рәми ағай менән осрашыр өсөн махсус бара торғайныҡ. Ул беҙгә донъяуи хәлдәрҙе, ул ваҡыттағы шиғри донъяны һөйләп, күп кенә әңгәмәләр ҡороп ултыра торғайныҡ. Шуның өсөн ул редакция миндә  яҡты иҫтәлектәр ҡалдырҙы.",Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәүге һәм берҙән-бер журналға нигеҙ һалыусы,Яңылыҡтар,432,https://bashkizi.ru/articles/novosti/2025-02-12/atyn-y-ar-s-n-t-ge-m-ber-n-ber-zhurnal-a-nige-alyusy-4118340,2025-02-12T12:14:00+00:00
"Ай Йола төркөмөнөң йырсыһы Адель тамашасыларға тәүге тапҡыр егете менән күренде. Бәлки, ир-егеттәр өсөн иң насар көн булғандыр, бигерәк тә  Аделдең фанаттары өсөн! Социаль селтәрҙәрҙә танылған йырсы Адель егете менән төшкән матур фотоларын ҡуйҙы. Фотолар аҫтына серле егет: «Иң яҡшы ҡарар - ысҡынып китеү һәм һиңә барыу тигән яҙыу ҙа ҡалдырған. Фотоларҙың береһендә йәш кеше йырсыны сикәһенән үбеп ала. Хәйер, Аделдең фанаттары был серле егетте шунда уҡ табып, исем-шәрифен яҙып та ҡуйған. Беҙ әлегә уның исемен сер итеп ҡалдырайыҡ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Ай Йола"" төркөмө йырсыһының егете кем?",Әҙәбиәт,641,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-19/ay-yola-t-rk-m-yyrsy-yny-egete-kem-4585734,2026-02-19T19:50:00+00:00
"В рамках мероприятия сделан анализ текущей ситуации по ДТП с участием несовершеннолетних студентов колледжей, обсуждены меры профилактики ДДТТ в СПО и выработаны предложения и рекомендации по повышению эффективности межведомственной работы:3. Включение профессиональных образовательных организаций на территории Республики Башкортостан в реализацию акции «Безопасность детства» каждого 10 числа 2025 года ежемесячно.4. Проведение среди студентов профессиональных образовательных организаций Республики Башкортостан конкурса социальной рекламы«За ПДД! ». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Профилактика детского дорожно-транспортного травматизма,Яңылыҡтар,676,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-30/profilaktika-detskogo-dorozhno-transportnogo-travmatizma-4102021,2025-01-30T10:28:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырОешмалар исә тарифларны 37,1 процентка күтәрүне сораган булган.1 июльдән Татарстанда коммуналь түләүләр 10,8 процентка арткан. Бу хакта Татарстанның тарифлар дәүләт комитеты рәисе Александр Груничевәйтте, дип яза""Бизнес "". ""Шул ук вакытта оешмалар 37,1 процентка күтәрү өчен гариза тапшырган иде. Оешмалар сораганнан 3,5 тапкырга диярлек кимрәк итә алдык. Татарстанның кайбер районнарында гына түләүләр 15,7 процентка артачак"", дигән ул. Мәсәлән, газга бәяләр 10,2 проценткаарткан, ягъни бер шакмак метр 7,47 сум булачак. Газ плитәләре кулланыла торган йортларда электр энергиясенә тарифлар 8,8 процентка арта (5,09 сум к ВТсәг. ), электр плитәләре кулланыла торганнарында исә - 14,5 процентка (4,10 сум к ВТсәг. ). Авыл ирендә утка бәяләр 8,8 процентка кыйммәтләнә (3,57 сум к ВТсәг. )Татарстанның 16 районында коммуналь түләүләр ныграк артачак: 14,1 проценттан 15,7 процентка итәчәк. Алар арасында Әтнә районының Олы Әтнә авылы, Кама Тамагы бистәме, Бөгелмә районының Карабаш бистәсе, Әлмәт районының Түбән Мактама бистәсе, Ютазы районының Димтамак авылы, Аксубай бистәсе, Югары Ослан районының Түбән Ослан авылы, Тәтеш, Мамадыш, Минзәлә, Алексеевски, Яшел Үзән районының Усаклык авылы, Ютазы районының Урыссу бистәсе, Иннополис бар. Сәбәбе - ""яңа инфраструктура объектларын кулланышка кертү белән бәйле авыр вазгыять"", дип аңлатыла. Груничев әйтүенчә, тарифларны арттыруны Мәскәү таләп итә, шулай ук моңа хезмәт хакларын арттыру, яңа коммуналь инфраструктураны кулланышка кертү дә сәбәпче. ""Росстат тауарларга инфляция 12,5 процент, хезмәтләргә - 17,2 процент дип бирә. Бу чорда хезмәт хаклары 31,2 процентка арткан. Шулай булгач без шушы динамикада инде"", дигән ул. Узган ел ахырында 2024 елда тарифларның үсүе кулланучылар бәясе индексы һәм уртача хезмәт хакы арту белән бәйле, дипаңлаткан иде Татарстан дәүләт тарифлары комитеты рәисе Александр Груничев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","1 июльдән Татарстанда коммуналь түләүләр 10,8 процентка арткан",Яңылыҡтар,2019,https://www.azatliq.org/a/iyuldan-tatarstanda-kommunal-tulaular-10-8-protsentka-artkan/33066229.html,2024-08-05T14:04:03+03:00
"Тәлгать ТаетдинРусия мөселманнары Үзәк Диния нәзарәте рәисе Тәлгать хәзрәт Таетдин чираттагы тапкыр мөселманнар белән христианнар бердәмлегенә чакырды. Ул бу хакта Уфада узган хәйрия ярминкәсеннән соң мөселманнарга мөрәәгать итеп әйтте. Мин Себердә сөргендә булган мәртәбәле имамнарны күрдем. Урман кискәндә бер якта православ рухание, икенче якта мулла булган. Алар икесе дә бер Аллаһка (Бог) табынып эшләгән, диде ул. Таетдин бу сүзләрне Рим папасы белән урыс чиркәве патриархы Кубадаочрашыпхристиан дине үсеше турында сүз йөрткәндә әйтте. Ислам һәм христиан дине вәкилләренең бер Аллаһка табыну турындагы сүзләрен Таетдин беренче генә әйтми. Элегрәк ул дөнья диннәренең гыйбадәт йортын ясау тәкъдиме белән чыккан иде. Инде вафат булган элекке Рус православ чиркәве патриархына: Сез изге кеше, мин кулыгызны һәм аягыгызны үбәргә тиеш"" дигән сүзләре дә булды, чиркәүләрдә иконалар алдында башын иеп йөрде, мөселман хатын-кызлары өчен яулыкның мәбүри булмавы турында фәтвәләр чыгарды, Болгарга куярга тәкъдим ителгән шайтан сынын мактап чыкты, Олимпиада уеннарын ха белән чагыштырды, күптән түгел Вся Уфа телевидениесенә килеп, бүлмәләренәизге сусипте. Ислам белгече Ринат Мөхәммәтов Таетдинның диннәрне якынайту турындагы чираттагы сәер белдерүе сорау тудыра дип саный. Ринат МөхәммәтовМонда ислам һәм христиан дине берлеген кайсы яктан карыйсың бит? Әгәр теологик яктан карасаң, бу әлбәттә абсурд. Христианнар үзләре дә моңа бармаячак. Бу инде саташу дияргә була. Әгәр ниндидер проектларны бергәләп тормышка ашыру, гомум тәкъдимнәр турында сүз бара икән, бу хәзер үк гамәлдә. Таетдин соңгы берничә айда гына да Русиягә Израил, Согуд Гарәбстанының бер өлешен, Сүрияне кушаргачакырды. Ул хәтта моны Путинга мөрәәгать итеп әйтте. Ул христианнарга хас булганча Уфада телерадикомпанияне ""изгеләштерде"". Бу дини генә түгел, хәтта акыл кысаларына да сыймый дип әйтер идем. Шуңа аның сүзләрен итди кабул итүче юктыр. Тәлгать хәзрәтнең 15 елда шундый сәер сүзләр сөйләве һәм гамәлләр кылуы төрлечә бәяләнә. Мөселманнар арасында аның психик яктан сәламәтлеге белән проблемнар бар дигән сүзләр йөри. Бигрәк тә яз, көз көне ул авырулар көчәя һәм аның шау-шу тудыра торган белдерүләре дә нәкъ шул вакытка туры килә. Кайберәүләр әлеге юл белән ул үзенә игътибарны әлеп итәргә тырыша дип саный. Тавыш чыгарып, популизм белән югары түрәләрне үзенә игътибар иттермәкче яки ниндидер максатны күздә тотып шуны гамәлгә ашырмакчы була. Аның иң шау-шу тудырган сүзләре 2003 елда булды. Ул АКШның Гыйракка керүеннән соң, ""Бердәм Русия"" партиясе митингында Америкага иһад игълан итте. Ул вакытта Владимир Путин акланырга мәбүр булды, ул аны туры мәгънәдә әйтмәде диебрәк. Шуннан соң Таетдин федерал медиа мохитендә берничә ел күренмәде, диде ул. Ринат Мөхәммәтовтан аермалы буларак, сәясәт белгече Руслан Айсин Таетдин Мәскәүдән килгән илләрне сизеп, барысын да акыл белән эш итә дип саный. Тәлгать Таетдин ул үзенә күрә Жириновский кебек. Аны да ахмак дип саныйлар, бер шамакай дип кабул итәләр, ләкин алай түгеллеген яхшы беләбез. Кремльнең алдан сынап карау өчен ибәрелгән кешесе бит ул. Аннары, әмәгатьчелек баш тартмый икән, аның инициативасы гамәлгә керә дә башлый. Әгәр каршы чыга икән – кире кагыла. Таетдин да нәкъ шундый кеше. Заманында ул бердәнбер мөфтият булдыру идеясе белән чыкты. Моның өчен аңа Чечня башлыгы Рамзан Кадыйров акча да бирде. Кадыйров ул мөфтиятне үз канаты астында булдырмакчы иде. Шуннан соң күпме тавыш купты, дипсөйләгәниде ул.",Таетдин ислам-православ бердәмлегенә чакырды,Донъя,3439,https://www.azatliq.org/a/27558330.html,2016-02-17T21:06:43+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЮгары уку йортлары икътисад һәм башка дисциплиналарда ""беркемгә кирәкми торган"" белгечләр әзерли. Уку йортын бетерүчеләр арасында ""зыялылар"" саны күп булуы аркасында Башкортстан оешмаларына эшчеләр итми. Бу хакта бүген, 29 ноябрьдә, Башкортстан Корылтаеның сәламәтлекне саклау, социаль сәясәт һәм ветераннар эшләре комитеты рәисе Салават Харасовәйтте, дип яза РБК. ""Элек без беркемгә кирәкми торган белгечләрне чиктән тыш әзерләдек: икътисадчыларны, башка белгечләрне, зыялыларны. Югары уку йортлары һәр ел йөзләгәнне әзерләп чыгара - алар икътисадта кирәк түгел, аларга ихтыя юк. Шуннан соң алар үзләрен кайдадыр эзли башлый. Ә оешмаларга эшкә бармыйлар - белгечлекләре андый түгел. Хәзер без башладык инде - яңа белгечлеккә әзерләү өчен финанс ярдәме дә бар, тик моңа вакыт кирәк"", дип белдергән депутат комитет утырышында. Башкортстанның гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры урынбасары Тимур Кәримовта хезмәт базарында югары белемле белгечләр күбрәк, ә икътисадка эшчеләр кирәк дигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан Дәүләт ыены депутаты безгә икътисадчылар кирәк түгел дип белдерде,Яңылыҡтар,1113,https://www.azatliq.org/a/32706625.html,2023-11-29T10:58:04+00:00
"Бөгөн - ҒӘШҮРӘ КӨНӨ Ғәшүрә көнө, Ғәшүрә байрамы мосолман донъяһындғы иң әһәмиәтле көндәрҙең береһе. Ул мөхәррәм айының 9-сы көнө тамамланғас башлана. Быйыл 16 июлгә тура килә. Был көндө Аллаһы Тәғәлә Ерҙе һәм күкте юҡтан бар иткән, Әҙәм ғәләйһис-сәләмде лә Ғәшүрәлә яралтҡан. Изге байрамда бәйғәмбәрҙәрҙең күбеһе бәләләрҙән ҡотолдорола. Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм, уның сәхәбәләре ошо көндө мөбәрәк һанап, ураҙа тотҡан. Ғәшүрә сауаптарға өлгәшә торған көн. Был көндө Аллаһы Тәғәләнең бәндәләргә рәхмәте киң асыла. Туҙан бөртөгө тиклем генә ҡылған изгелегебеҙгә лә Раббыбыҙ тау ҡәҙәре сауабын бирә, килер бәләләрҙән һаҡлай. Ошо көндө күңелдәребеҙҙе фәҡәт изгелеккә йүнәлтеп, кешеләргә, бүтән тереклеккә изгелек, итәғәтлек, миһырбанлыҡ, шәфҡәтлелек ҡылыуға көсөбөҙҙө, зиһенебеҙҙе, мөмкинлегебеҙҙе йүнәлтергә бурыслыбыҙ. Ғәшүрә көнөндә балаларына, ҡатынына киң күңеллелек күрһәткән, уларға яңы кейем, йә бүтән берәй бүләк биргән, яҡшы, затлы ризыҡ ашатҡан, байрам рухын булдырған кешегә Аллаһы Тәғәлә киләһе йылдың Ғәшүрә көнөнә тиклем ризыҡ киңлеге, донъя бәрәкәте, тормош муллығы насип итә. Бындай бәрәкәтте Раббыбыҙ ул кешенең хәләл ефетенә һәм балаларына ла бирә. Рамаҙандағы фарыз ураҙаһынан ҡала иң сауаплыһы – мөхәррәм айында Ғәшүрә көнөндә тап килтереп тотҡан ураҙа. Был айҙа тотҡан бер көн ураҙаға Хоҙай 30 сауап бирер. Шуға ла был изге байрамдың әһәмиәтен аңлап, гонаһтарыбыҙ ярлыҡанһын, сауапҡа өлгәшеү өсөн Ғәшүрәне доғалар уҡып үткәрергә, изгелектәр ҡылырға ашығайыҡ. Ғәшүрә көнө алдынан йә артынан бер көн ураҙа ҡушырға кәрәк, йәғни 15-16 июль йәки 16-17 июль.",Бөгөн - Ғәшүрә көнө,Йәмғиәт,1568,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-16/b-g-n-sh-r-k-n-3850619,2024-07-16T14:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКиевта һава тревогасы алты сәгать дәвамында эшләп торган. Ул хакта шәһәрнең хәрби администрация башлыгы Тимур Ткаченко хәбәр итте. Аның сүзләренчә, бу юлы зыян күрүчеләр юк. Запорожье өлкәсендә Русия хәрбиләре Юрковка авылына һөүм иткән. Нәтиәдә 60 яшьлек ханым һәм 52 яшьлек ир-ат яраланган. Одесса өлкәсендә дрон торак йортка эләккән. Денпропетровски өлкәсендә торак йортлар һәм машиналарга зыян килгән. Узган төнне Русия Украинага барлыгы 355 дрон белән һөүм иткән, бу сугыш башланганнан бирле иң зур һөүм буларак тасвирлана. Украина ягы белдергәнчә, Русия хәрбиләре шулай ук Х-101 канатлы ракетларын да кулланган (9 данә). Ракетларның барысын да һава һөүменә каршы саклану чаралары бәреп төшергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия хәрбиләре төнлә Украинага дроннар белән һөүм иткән,Яңылыҡтар,860,https://www.azatliq.org/a/rusiya-harbilare-tonla-ukrainaga-dronnar-belan-hojum-itkan/33424327.html,2025-05-26T11:50:43+03:00
"Ҡәйнәм санаторийға китте. Ҡайнымды көнөнә ике мәртәбә ҡарап торорға ҡушты. Иртәнсәк һәм йоҡлар алдынан. Көн дә! Ни өсөн улай тип һораманыҡ. Тәүҙә ирем менән бара инек шулай. Унан ялҡытты, үҙ мәшәҡәт етерлек бит инде. Ҡәйнәм ҡайтты санаторийҙан 15 көндән. Бер кис звонить итә килегеҙ хәҙер үк тип. Тауышы уҫал сыға. Беҙ киттек ир менән ҡурҡа ҡурҡа. Ҡәйнәм ныҡ уҫал. Барҙыҡ, ҡайным ултыра баш баҫып. Ҡәйнәм: ""Йә чесно ғына әйтегеҙ, көн дә иртәнсәк һәм төн алдынан килдегеҙме? "". Алдап булмай инде, юҡ тейбеҙ. Но көнөнә берҙе килергә тырыштыҡ. Ҡәйнәм китте туҙып. Әйтәм бит, шулайҙыр тип уйланым инде. Спальнялағы әйберҙәр шылып бөткән, кемделер алып килгәнһең, тип ҡайныма бәйләнә башланы. Мин шаҡ ҡаттым. 60-ты уҙғандар, ниндәй сит бисә, уға ҡараған әбей ҙә юҡтыр әле. Ирем өндәшмәй, мин ниҙер әйтергә уйлғайным, мине әрләп ташланы. Яҡлашып торма, ирең йөрөй башлаһа ҡарармын әле нишләрең тей. Мин асыулана башлағайным ирем мине семтей өндәшмә йәнәһе. Ҡайным тыңлап ултырып ялҡты шикелле. Бер өҫтәлгә ныҡ итеп һуҡты ла, ""етте! тым! "" Балаларҙың ни ҡыһылышы? ! Гуләть итергә төн бар, уларҙан мине иртәле-кисле һаҡлаттырыуҙан ниндәй толк? тип ҡысҡырҙы. Ҡәйнәм шунда уҡ шым булды. Ә мин ҡайныма һоҡландым әле. Өндәшмәс, йыуаш тиһәләр ҙә ана нисек яһил ҡәйнәмде махом урынына ҡуйҙы. башдонъя сер",Махом урынына ҡуйҙы,Йәмғиәт,1290,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-23/mahom-urynyna-uy-y-4247073,2025-05-23T08:11:00+00:00
"Быйыл унда республикабыҙҙың 27 төбәгенән 32 педагог ҡатнаша. ""Балалар менән сара"",  ""Ата-әсәләр менән мәғрифәтселек сараһы"" этаптарынан һуң 15 педагог турға үтте. Биш лауреат турҙа көс һынашасаҡ. Ә еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы 27 мартта ""Торатау"" конгресс-холында үтәсәк. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Конкурс дауам итә,Мәғариф,664,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-02-18/konkurs-dauam-it-4582920,2026-02-18T10:01:00+00:00
"«Беренсе тирмә» республика проектының 28-се - Яңы йыл ирекмәндәр бригадаһы махсус хәрби операция зонаһынан ҡайтты. Яралыларҙы бигерәк тә Ҡыш бабай, Ҡарһылыу һәм ҡар бөртөктәренең Яңы йыл менән ҡотлауы ҡыуандырҙы. Һалдаттарҙың ҡайһылары Ҡыш бабайҙың үтенесе буйынса шиғырҙар һөйләне. Барыһына ла тылсымлы бүләктәр һәм балаларҙың ҡотлау открыткаларын тапшырҙылар.",Ирекмәндәр МХО зонаһынан ҡайтты,Махсус хәрби операция,361,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-08/irekm-nd-r-mho-zona-ynan-aytty-4531414,2026-01-08T16:30:00+00:00
"Ғаиләләр үҙҙәре менән таныштырҙы, шулай уҡ эрудиция конкурсы, спорт уйындары кеүек күңелле ярыштарҙа көс һынашты. Беҙҙең ғаиләбеҙ, иң күп мәрәй йыйып, беренсе урынға лайыҡ булды. Хәҙер беҙҙе тағы ла ҙурыраҡ һынау көтә – беҙ 1–4 ноябрҙә үтәсәк бәйгелә районыбыҙҙы күрһәтәсәкбеҙ. ВӘЛИТОВ Айназ, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы.",Ауылыбыҙҙа үткән Ғаилә уйындарында еңдек,Яңылыҡтар,384,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-25/auylyby-a-tk-n-ail-uyyndarynda-e-dek-4441206,2025-10-25T14:03:00+00:00
"2-се синыфтың етәксеһе Айгөл Сатлыҡова уҡыусыларын Аманат журналы үткәргән һәр конкурста ҡатнаштыра. Балаларҙың донъяны нисек күреүе беҙгә лә, уҡыусыларыбыҙға ла ҡыҙыҡ, һәләттәренең үҫеүенә шаһит булыуыбыҙ ҡыуандыра. Рәхмәт һеҙгә, уҡыусыларына бөтә күңелен һалған әүҙем уҡытыусылар! Айгөл Сатлыҡованың уҡыусыларынан Нагаева Розалина яҙыусы Зәйнәб Биишеваның Кәмһетелгәндәр романы героиняһы Емеште һынландырған. Һүрәттә һыуға килгән Емеште күрәбеҙ. Ә Йәлилов Асҡар Зәйнәб Биишеваның Дуҫ булайыҡ әҫәренә иллюстрация эшләгән.",Зәйнәб Биишева әҫәрҙәре эҙенән,Конкурстар,522,https://amanat.su/news/konkurstar/2025-02-06/z-yn-b-biisheva-r-re-e-en-n-4111482,2025-02-06T19:20:00+00:00
"В своём вступительном слове руководитель региона подчеркнул важную роль отрасли в воспитании подрастающего поколения. Глава Башкортостана отметил хорошую динамику развития в регионе профильных производств. Наряду с выпуском игрушек речь также идёт об изготовлении широкого перечня детских товаров – одежды, мебели, развивающего оборудования. Такую продукцию в республике выпускают десятки предприятий. А суммарный объём изделий достигает нескольких миллионов в год. Для поддержки отрасли в Башкортостане действует ряд преференций. Так, предприятиям легпрома компенсируют часть затрат на закупку сырья и оборудования. Компании также могут получить льготные займы регионального Фонда развития промышленности, субсидии на участие в выставках, сертификацию и продвижение своей продукции. В завершение выступления руководитель региона поблагодарил участников фестиваля за активную позицию и вручил государственные награды республики за вклад в развитие производства детских товаров. На пленарной дискуссии выступила председатель Комитета Совета Федерации по науке, образованию и культуре Лилия Гумерова. Она, в частности, отметила, что средства, которые направляют на поддержку отрасли, нужно рассматривать как вложение в будущее страны. – Как педагог-психолог скажу, что игра – основное средство воспитания и развития ребенка. Вкладывая в игры, мы вкладываемся в будущее. Ведь не зря наши недоброжелатели финансируют создание фильмов и компьютерных игр, это идеологический вопрос, – сказала Лилия Гумерова. – «Айда играть», с одной стороны, стал праздником детства, но в то же время позволил взрослым задуматься, что нужно делать, чтобы у наших детей были лучшие игрушки, лучшие вещи. Задуматься о том, правильные ли мы выпускаем игрушки, из каких материалов они сделаны. Участники пленарной дискуссии обсудили широкий круг вопросов, связанный с развитием детских товаров. Речь идёт о расширении производства отечественной продукции, повышении качества и безопасности игрушек. Кроме того, необходимо грамотно подходить к разработке игрушек с точки зрения ментального влияния на детей, их воспитания в духе традиционных ценностей российского общества. Заместитель министра промышленности и торговли страны Екатерина Приезжева отметила, что Башкортостан по многим направлениям в этой части входит в число регионов-лидеров. – Международные санкции и уход зарубежных брендов становятся возможностью для наших производителей занять этот рынок, и её нельзя упускать. А работа по детализации классификаторов кодов позволит распространить налоговые льготы на большее число позиций товаров отечественной детской индустрии. Также мы усиливаем контроль за безопасностью и качеством игрушек, – подчеркнула Екатерина Приезжева. Ещё одно важное направление – закупка товаров для детских садов и школ. Об этом рассказал статс-секретарь – заместитель министра просвещения России Андрей Корнеев. Он сообщил, что в стране утвердили единый перечень игровых товаров для оснащения образовательных учреждений. – Это первый документ такого рода – пояснил Андрей Корнеев. – Конечно, отечественное производство игрушек является приоритетным, как и их незыблемое качество, соответствие традиционным ценностям. Он также выразил признательность руководству региона за организацию профильного фестиваля, в том числе как дискуссионной площадки для обмена опытом и принятия управленческих решений. Заместитель генерального директора Российского общества «Знание» Кирилл Хвиль акцентировал своё внимание на важной роли игрушек в патриотическом воспитании подрастающего поколения. Это позволит прививать детям любовь к родной истории и культуре. Он также рассказал о Всероссийском конкурсе «Родная игрушка», который даёт возможность производителям реализовать креативные отраслевые проекты. Так, в этом году из регионов поступило более 28 тысяч заявок для отбора лучших. В их числе – 153 проекта из Башкортостана. Президент Ассоциации предприятий индустрии детских товаров Антонина Цицулина в своём выступлении отметила, что на современном этапе развития Россия сталкивается с серьёзными внешними вызовами, в том числе влияющими на производство игр и игрушек. Оно приобретает вид социального предпринимательства, связанного с защитой детей от некачественных и вредных для воспитания товаров. Кроме того, важно увязывать выпуск детской продукции с отечественным искусством – литературой, кино и телевидением, продвигать образы героев, достойных подражания. Всё это должно переходить от идей к промышленному производству. В завершение пленарной дискуссии Глава Башкортостана поблагодарил участников за конструктивную беседу, а также предложил сосредоточить усилия управленческой команды на эффективном взаимодействии с разработчиками, производителями и продавцами игрушек. Конкретные направления работы будут определять в рамках тематических совещаний – «Промышленный час» и «Час креативных индустрий». Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Игрушки – это очень важный, стратегический продукт – Радий Хабиров",Аңлатма,4981,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-06/igrushki-eto-ochen-vazhnyy-strategicheskiy-produkt-radiy-habirov-4267394,2025-06-06T09:22:00+00:00
"Башҡортостанда ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевҡа һәйкәл асыла. Мөһабәт монумент М7 федераль трассаһы буйында ҡуйыласаҡ, тип хәбәр итте Илеш районы башлығы Илдар Мостафин. —Монтаж эштәре геройҙың тыуған төйәгенән алыҫ түгел урында — Илеш районының Бишҡурай ауылы янында бара. Һәйкәлде М7 трассаһы буйына ҡуйыу юлдан үткән кешеләргә геройҙы иҫкә алырға һәм уның батырлыҡтары менән илһамланырға мөмкинлек бирәсәк, — ти Мостафин. Белешмә: Муса Гәрәев — ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы. Фронтта легендар Ил-2 штурмовигы менән алыша. Ул Сталинградтан алып Пиллауға тиклем юл үтә, 250 осош яһай. 1943 йылда Донбассты азат иткәндә Муса Гәрәев дошмандың тиҫтәләгән самолетын юҡ итә. Был яугирҙың батырлыҡтыраның бер бәләкәй өлөшө генә. Легендар летчик-штурмовик, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәевтың тормош һәм яу юлы хаҡында«Башинформ» мәҡәләһендә уҡырға мөмкин. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Башҡортостанда Муса Гәрәевҡа һәйкәл ҡуйыла,Яңылыҡтар,1310,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-09/bash-ortostanda-musa-g-r-ev-a-yk-l-uyyla-4001662,2024-11-09T11:48:00+00:00
"Беҙҙең урамда Борхан исемле үҫмер йәшәй. Торғаны бер һуғыш суҡмары. Бөтә бала-сағаны дер һелкетеп тота. Беҙҙән өс-дүрт йәшкә ҙур булыуы өҫтөнә, кәүҙәһе лә алыптай. Йоҙроҡтары суҡмар ҡәҙәр. Бына бөгөн дә ҡыштың сатлама һыуығында урамға күҙ һалайым тип ҡапҡанан башымды сығарыуым булды, махсус көтөп торған тиерһең, көҙгө әтәстәй өҫтөмә һикереп тә ҡунды: – Ун өс йәш бит инде һиңә, малай аҡтығы, ниңә ағайыңды күреү менән бүрек һалып иҫәнләшмәйһең? ! – ти.",Беренсе мөхәббәт,Юмор,454,https://henek.info/articles/++--/2025-03-06/berense-m-h-bb-t-4146800,2025-03-06T18:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр80 яшьлек Шәмгун Таетдиновбалачактагы ураза тотулар туйганчы ашау теләге белән бәйле иде дип исенә төшерә. Сәхәрдә яки авыз ачканда аз гына булса да күбрәк һәм тәмлерәк ашарга мөмкин иде, ди ул. Әмма ураза тотам дип кычкырып йөрү булмаган, аны яшергәннәр. Шулай тынычрак, чөнки совет идеологиясе – Аллаһ юк, аңа ышану язык, ислам динендәге татар-башкортлар да күзәтү астында. Кешенең намаз кылуы, ураза тотуы, Коръән укуы – болар барысы да кискен тәнкыйтьләнә.1930 нчы елларда ""кызыл террор"" вакытында руханилар юк ителә: кем нахакка гаепләнеп атып үтерелә, кем сөргенгә ибәрелә, мәчет манаралары киселә, алар мөселманнардан тартып алына, совет милкенә әйләнә. Мәчетләр иң яхшы очракта мәдәният йорты яки идарә буларак кулланыла, ә кайсыдыр ирдә келәткә әйләнә. Башкортстанның Стәрлебаш районының Яшерган авылындагы мәчет тә манарасыз кала, авыл имамы кулга алына, аннары сөрелә, аннары атып үтерелә. Әмма мәчетләр булмаса да, кешеләр яшереп кенә намазын кыла, мөмкинлек булганда уразасын тота. Тик бу ят күзләрдән яшереп кылына. Шәмгун Таетдиновның балачагы нче елларда уза, ураза тоту күбрәк өлкән кешеләргә хас иде дип искә ала ул, куркыныч булса да, авылда диниләрне күзәтеп торучы шымчылар булса да, Аллаһка ышанырга кирәклеген, Коръәннең кыска сүрәләрен өйрәтеп калдырырга тырышалар иде дип искә ала. Шул исәптән сәхәргә тору, көн дәвамында ризыксыз, сусыз яшәргә, авызны ничек ачарга икәнен сеңдереп калдырдылар, ди ул. Шәмгун Таетдинов— Беренче уразаны артык хәтерләмим кебек. Әмма бәләкәй чакта сәхәргә тормау мөмкин түгел, чөнки ачмын, гел ашыйсы килә, ә сәхәрдә ризык эләгә. Без үскәндә гел бер уй – ничек тамак туйдырасы. Туйганчы икмәк ашыйсы иде дип хыялланып яшәдек. Сәхәргә әни талканнан аш пешерә иде. Тәмле исе өйгә тарала, анда берничек тә йоклап булмый. Әни, әби, апалар, мин – кечкенә, барыбыз да тезелеп утырабыз. Әни барысына да шул талканны сала. Әле дә иң тәмле ризык шул. Балачак исе, — ди ул. — Әни уразаны ничек тотарга икәнен аңлатып үстерде. Намазын укыды, Коръәнне укый белде, әмма әлеге кебек мин уразада дип әйтеп йөрмәделәр. Ничектер килешеп бетмәгән гамәл иде. Хәзер уйлыйм, яшерергә мәбүр булганнар, чөнки куркыныч, коммунистлар – атеистлар. Тоталар да алып китәләр. Авыл кешеләре курка иде. Сәхәрдә утны яндыру юк иде. Лампаны бик пыскытып кына яндыралар. Хикмәте шунда: сәхәргә кем торган, кем ураза тота – шуларны теркәп баручы шымчылар бар иде. Авылда ике шундый юньсез кеше булды. Әниләр аларның кем икәнен белә иде, бөтен авыл белгән. Менә шул кешеләр сәхәр вакытында кемнең тәрәзәсендә ут күренә, шулар өстеннән әләк яза иде. Аннары ул кешеләрне чакыртып, ураза тотасыңмы дип сорап интектергәннәр. Кешеләрне өркетеп, ураза тотарга ярамый дип куркытып йөргәннәр.1952 ел, ураза вакыты. Миңа 12 яшьләр булгандыр, күрше малай белән уразада, ярышып тотабыз, кем озаграк түзә ала. Сыйныфка кереп утырдык. Укытучы апа керде, кулында чүмеч. Ул рәт-рәт узып балаларга су эчәргә куша башлады. Һәр балага килә, су эчәргә куша. Шулай итеп кем уразага кергән, уразасын боздыралар. Яныма килде, шулай ук эчәргә куша. Эчтем, әмма йотмадым. Укытучы китте, башкаларга су эчерә, ә мин әкрен генә авыз читеннән ул суны чыгарам. Кием юешләнеп бетә иде. Көн саен шул хәл. Әмма ни хикмәт, укытучы йотканмы, юкмы – карап тормый. Сыйныфта балалар күп, суны тиз-тиз эчереп чыгара, чөнки әле дәрес тә укытасы бар бит. Бер тапкыр да йотмадым. Әкрен генә төкереп чыгарып утыра идем. Дуслар да сизмәве кирәк, алайса ""саталар"". Аннары эләгәчәк иде. Сталин үлгән елны, 1953 елда мондый хәл булмады. Сталин үлгәч, бераз онытып торганнар, күрәсең. Әмма кайбер укытучылар, коммунистлар, Аллаһ юк, дин тотарга ярамый дип тукып тора иде. Кемдер актив иде, кемдер юк. Шәмгун Таетдинов сүзләренчә, атеизм чоры озак дәвам итсә дә татарлар да, башкортлар да динне саклап кала алган. Куркыныч булса да, кешеләр Аллаһка ышануын туктатмады ди ул. Совет чорында ислам дине торышын өйрәнгән галимнәр дә мондый хәлләр булганын раслый. Әмма мабугатта, совет чорындагы татар әдәбиятында ислам диненә каршы рәхимсез көрәшү булмаган. Ураза тоту, намаз укулар күп очракта юмор аша тәнкыйтьләнгән, мәсәлән, ""Чаян"" журналында. — Ата атеистларда да ислам диненә карата ихтирам сакланган, шуңа явызларча исламга каршы көрәш күзәтелмәгән. Кемдер коммунист булса да, никах укыткан, баласы туса, исем куштырган, еназасы укылган, ир балалар сөннәткә утыртылган. Болар – кеше яшәеше өчен мөһим булган әйберләр. Мәчет манарасын кисүне да тәмам юлдан язганнар башкарган, әмма кешеләрнең күпчелеге мәчетләрне тартып алып, алардан китапханә яки келәтләр ясауны хупламаган, — дип аңлата татарларның ислам динен өйрәнүче бер галим. — Совет чорында исламнан гореф-гадәтләр генә калды. Әмма шул нигезне саклап калды да. Шул исәптән татар телен дә. Исән калган имамнар фәкать татарча гына сөйләшкән, мәлесләр татарча гына булган, качып тәвидкә өйрәтү татар теле аша барган, абыстайлар да Коръән ашларында татарча булмаса гел кисәтеп торган. Ислам дине терминологиясе тоташ татарча сакланган. Сәхәр, авыз ачу дип сөйләшенгән. Ул соңгы елларда гына татар яшьләре ""сухур"", ""ифтар"" дип аралаша башлады. Иреклек килгәч, ислам юктан барлыкка килмәде, аның нигезе бар иде. Ябык формада сакланган дин шытып кына чыкты. Совет вакытында никадәр генә авыр булмасын, ""кызыл террор"", сугыш, атеизм чорында татарлар исламны саклап кала алган, буыннан буынга яшәеш аркылы өйрәткән. Ислам дине белгече Ренат Беккинсовет чорында да дингә карата мөнәсәбәт төрлечә булган, каядыр кешеләргә ирек бирелгән яки күз йомылган, каядыр дәһрилек көчәйгән, дингә каршы көрәш каты булган. Режим келәшчәләрен йомшарткан вакыт та була ди ул. — Барлык диннәргә, шул исәптән ислам өчен коточкыч чор – ул ""кызыл террор"" вакыты. Руханилар физик яктан юк ителә, дингә басым ясала, милек тартып алына, ә сугыш вакытында, мәсәлән, дин әһелләре сугышта кирәк була, — ди ул. — Совет берлегендә барлыкка килгән дин эшләре шураларында каршылыклар күп булган, дини тормыш нәрсә ул дигән сорауга авап табу авыр була. Аларга бер яктан диннең юкка чыгуы кирәкмәгән, дини кешеләр, дини тормыш юкка чыкса, ул түрәләргә эш калмаячак иде. Бюрократлар бер яктан эш бара, дин юк ителә дип хисаплар язалар, әмма шул ук вакытта совет вакытында дини бәйрәмнәргә кешеләр ыелган. Шул ук Казанда да, Петербур белән Мәскәүдә дә. Гаетләргә йөрүчеләр кимеми, хәтта артып тора. Кайчак түрәләр көрәшне дәвам итәргә кирәк дип әйтә. Хрущев заманында рәсми булмаган муллаларга каршы көрәш башлана. Аларга мөфтият тә кушыла. Әмма анда да төрле очраклар була. Мәсәлән, рәсми булмаган имамнар кешеләр арасында дәрәәле булган, абруйлары зур булгач, алар сәдакане дә күп ыйган һәм алар мөфтияткә тапшырылган. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Ураза тоту. Совет чорында дингә каршы көрәшү ысуллары,Дин,6734,https://www.azatliq.org/a/32330598.html,2023-03-23T21:00:32+00:00
"Был йәш тамашасылар һәм уларҙың ата-әсәләре өсөн алтмыш йылдан ашыу иң яратҡан милли телешоуҙарҙың береһе бүләк иткән изгелек, сихыр һәм бала саҡ шатлығы атмосфераһына сумдырылыу өсөн уникаль мөмкинлек. 8 июнь кисәһе айырым ваҡиға буласаҡ: программаны алып барыусы булып Рәсәй эстрадаһы йондоҙо, миллионлаған тамашасының яратҡан кешеһе, йырсы Дмитрий Маликов сығыш яһаясаҡ! Ул фестивалдең бәләкәй ҡунаҡтары менән осрашасаҡ һәм легендар ҡурсаҡ персонаждары менән бергә бөтәһенә лә онотолмаҫлыҡ байрам бүләк итәсәк. Программа 18: 00 сәғәттә башлана. Был кис бөтә ғаиләнең йөрәгендә йылылыҡ һәм шатлыҡ ҡалдырасаҡ! «Тыныс йоҡо, кескәйҙәр! ». 1964 йылдың 1 сентябрендә тәүге сығарылышынан алып ярты быуаттан ашыу иҫәпләнә. Тапшырыуҙың визит карточкаһы булып билдәле «Спят усталые игрушки» бишек йыры тора, уның музыкаһы композитор Аркадий Островский тарафынан яҙылған, ә тексын Зоя Петрова яҙған. Йыр Олег Ануфриев һәм Валентина Толкунова башҡарыуында бер нисә быуын хәтерендә мәңге һаҡлана. Программаның үҙенсәлеге һәм сихриәте уның ҡабатланмаҫ ҡурсаҡ геройҙарында ята, улар бала саҡтың милли символдарына әйләнә: ғәҙел һәм аҡыллы Филя, хулиган һәм мәкерле Хрюша, изге күңелле һәм һиҙгер Степашка һәм Ҡабатланмаҫ модалы ҡыҙ – Каркуша. Был персонаждар төрлө һыҙаттарҙы һәм эмоцияларҙы берләштергән һәр бала образын сағылдыра. «Тыныс йоҡо, кескәйҙәр! » тапшырыуында гел изге күңелле алып барыусылар булған. Владимир Ухин Һәм Валентина Леонтьеванан алып хәҙерге популяр шәхестәр Оксана Федорова, Анна Михалкова, Сергей Безруков һәм Михаил Пореченковҡа тиклем. Уларҙың һәр береһе программаға үҙенең йылылыҡ һәм хәстәрлек өлөшөн индерә. Программа күптән эфирҙа булыу оҙайлығы буйынса рекордсы статусын яулай. Продюсер ярҙамында телекомпания президенты Хәйерле төн, балалар! Александр Митрошенковҡа, 1990-сы йылдарҙан башлап, телетапшырыу үҫешен дауам итә, заманса һәм талап ителгән булып ҡала. «АйдаӘйҙә» фестиваленең бөтә халҡын Һәм ҡунаҡтарын Совет майҙанына саҡырабыҙ, бергәләп бала саҡ, сихыр һәм изгелек менән тулы был иҫ киткес шоу менән кистәрен ләззәтләнәбеҙ. 8 июндә Дмитрий Маликов менән булған махсус кисәне үткәрмәгеҙ-сағыу, ҡыҙыҡлы һәм күңелле буласаҡ!","""Айда Әйҙә уйнарға"" фестивалендә Дмитрий Маликовты 8 июндә ҡаршы алығыҙ!",Аңлатма,2156,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-05/ayda-y-uynar-a-festivalend-dmitriy-malikovty-8-iyund-arshy-aly-y-4265719,2025-06-05T11:52:00+00:00
"Күзәтүне инде берничә көн кинода барган фильмнан башлыйк. ""Марли һәм мин"" дигән фильмны караганыгыз бармы? әнлекне һәм аеруча этләрне ярата торган һәркем карарга тиешле фильм ул. Атмосферы, яшәүгә көч-дәрте һәм үткен, ләкин якты юморы белән аңа нык охшаган""Эт теләге""фильмы экраннарга чыкты. Ул Брюс Кэмерон бестселлерына нигезләнгән. Фильм бер этнең яңадан туып, төрле кешеләргә хезмәт итүе турында. Сюжетның фантастик өлеше буларак этнең үлеменнән соң шунда ук башка эт тәнендә тууы һәм инде башка хуа белән булуы күрсәтелә. Кинода тугрылык, ярату һәм ышанычлы булу - кешеләргә хас сыйфат икәне күрсәтелә, ләкин күп кенә кешегә бу сыйфатка хәтта этләргә, әнлекләргә карап өйрәнергә кирәк дигән ишарә ясала. Нигә карарга кирәк? Яхшылык, тугрылык турында якты фильм. Күңелне йомшарту, башкаларны ихтирам итү һәм ярату хисләрен тәрбияләү өчен уңышлы кино. Балаларны да алып бару отышлы булыр. ""Форсаж 8""иденче Форсаж фильмы дөнья буйлап 1,5 миллиард (! ) доллар ыя алган. Озын гомерле франшизага әйләнгән Форсажның сигезенче сериясе дә бу рекордны кабатлар дип саный күп кинокүзәтүче. Һәрхәлдә, аның сюжеты гадилектән китә бара. Бу юлы төп герой Доминик Торетто киберинаятьче белән мөнәсәбәткә кереп, дусларына каршы барыр. Моның чыннан да хыянәт яки ике якка да уйнау икәне - фильмның төп сере булып тора. Фильм, гадәттәгечә, иң танылган йолдызларны туплаган: Вин Дизель, Курт Расселл, Дуэйн Джонсон, Джейсон Стэтем, Шарлиз Терон. Моннан тыш кинода Хелен Миррен белән Скотт Иствуд да катнаша. Нигә карарга кирәк? Машиналар, тизлекне яратасыз икән, фильм - сезнең өчен. Барыргамы, юкмы дип икеләнсәгез, алдагы фильмнарны карап алыгыз. Дөрес, Форсажның фанатлар төркеме инде күптән оешкан, һәм ул кечкенә түгел. ""Стильгә керү""Элекке Һоливудны сагынган анатарлар өчен классик комедия чыга. "" "" дигәнне татарчага ирекле рәвештә ""Стильгә керү"" дип тәремә итәргә мөмкин. Морган Фриман, Майкл Кейн һәм Алан Аркин кебек танылган актерлар төп рольне башкара. Аларның күңелсез тормышы парктагы эскәмиядә утыру һәм күгәрченнәрне ашатудан тора. Гадәти тормыштан арып, якыннарын һәм пенсияләрен югалтып, кыю картлар аларның акчасын үзенә үзләштергән банкны таларга ният кыла. Һәм тормышларын матур гына тәмамларга ниятли. Нигә карарга кирәк? Классик Һоливуд комедияләрен яратучыларга туры килер. Һәм тормыш гаделсезлеге турында уйланырга, һәм дә чынбарлыктан качып, рәхәтләнеп көлеп алырга мөмкинлек биргән комедия. ""Югалган шәһәре""Эльдорадо, инк кабиләләренең серле башкаласы, шәһәре. Бу чынбарлыкмы, әллә уйдырмамы? 1925 елда Фоссет итәкчелегендә Патша географик әмгыяте оештырган сәфәр Амазония джунгли урманында эзсез югала. Фильм чын вакыйгаларга нигезләнгән. Британ сәяхәтчеләре Перси Фоссетт һәм Һенри Костин тормышын һәм аларның борынгы цивилизация эзләү омтылышын сурәтли. Төп рольләрне Чарли Ханнэм һәм Роберт Паттинсон башкара. Нигә карарга кирәк? Мондый сыйфатлы мааралар еш чыкмый. Фильм борынгы индеецлар һәм джунгли дөньясына чуму мөмкинлеген бирә, Тарихи һәм мааралы сәяхәтләр яраткан кешеләр өчен кызыклы тоелыр. ""Зоопарк караучысы хатыны""Күзәтүне Чехиядән хәрби драма белән тәмамлыйбыз. Ул шулай ук чын вакыйгаларга нигезләнгән. Польша окупациясе вакытында Ян һәм Антонина Забински нацилардан 300 дән артык яһүд кешесен качырып, аларның гомерләрен коткара. Һәрдаим курку астында яшәгән зоопарк хуалары гадәти тормыш алып бара, сугыш корбаны булган кешеләргә ярдәм кулын суза һәм зоопаркта калган азсанлы хайваннарны кайгырта. Төп рольне танылган АКШ актрисасы, Джессика Честейн башкара. Нигә карарга кирәк? Сугышның афәтен аңлау һәм алга таба мондый хәлләргә юл куймау өчен, авыр вакытларда да кеше булып яши алу һәм тормыш итү мөмкинлеген аңлау өчен карау кирәк.",Апрельдә кинода ниләр карарга?,Мәҙәниәт,3668,https://www.azatliq.org/a/28401753.html,2017-04-01T22:25:47+00:00
"Региональный этап конкурса в Башкирии проводится при поддержке Министерства образования и науки республики. В этом году конкурс посвящён 80-летию Великой Победы и Году защитника Отечества. Участниками конкурса могут стать школьники, студенты колледжей, кадетских корпусов, суворовских училищ, художественных студий и вузов, которые должны написать сочинение в форме письма по одной из заданных номинаций, а также педагоги, руководители детских творческих объединений и молодежных общественных организаций авторы методики организации и проведения урока создания письма. Основная цель конкурса – научить детей грамотно выражать свои мысли, содействовать развитию эпистолярного жанра, сконцентрировать внимание подрастающего поколения на ценностях родного языка, а также дать возможность педагогам разработать оригинальные методики для уроков письма и проявить свои профессиональные и творческие способности. Конкурс эпистолярного мастерства продлится до г. Он позволит участникам проявить себя в том направлении, которое ближе их сердцу. Почта России совместно с Министерством обороны Российской Федерации представили специальную номинацию «Есть такая профессия – Родину защищать». Ещё две значимые номинации – «Истории и легенды моей семьи» и «Письмо Василию Тёркину» – созданы при участии Союза писателей России. Совместно с МГУ им. М. В. Ломоносова Почта организовала номинацию «Моя малая родина». А специально для детей почтовиков компания, сотрудничая с Профсоюзом работников связи России, создала номинацию «Я из династии почтовиков». Кроме того, в конкурсе будут такие номинации как «Рецепты счастливой семьи», «Учитель! Перед именем твоим…», «Письма, которые не забываются». Отдельную номинацию Почта создала специально для педагогов, где они смогут представить лучшую методическую разработку проведения урока письма. Ещё одна номинация приурочена к 54-му Международному молодежному конкурсу сочинений эпистолярного жанра 2025 г. , который объявил Всемирный почтовый союз. Эта номинация называется – «Представьте, что Вы – океан. Напишите кому-нибудь письмо, в котором объясните, почему и как люди должны заботиться о Вас». Конкурсные работы по этой номинации принимаются до г. Жюри будет оценивать работы по таким критериям, как нестандартное решение темы, логика построения письма, эмоциональность, правила написания письма, стиль изложения. Авторы лучших творческих работ будут награждены дипломами и памятными подарками. Учащиеся и педагоги из Башкирии традиционно принимают активное участие в конкурсе. Вот уже на протяжении нескольких последних лет представители республики неизменно входят в число его победителей. Например, в прошлом году победителями и лауреатами всероссийского конкурса стали сразу трое учащихся из Бураевского района. Работы для участия в конкурсе «Лучший урок письма» необходимо направлять в рукописном или печатном виде до г. в УФПС Республики Башкортостан на адрес: 450000, г. Уфа, ул. Ленина, д. 28, каб. 518. В строке получателя необходимо указать «На конкурс «Лучший урок письма». Обращаем внимание, что конкурсные работы по номинации Всемирного почтового союза «Представьте, что Вы – океан. Напишите кому-нибудь письмо, в котором объясните, почему и как люди должны заботиться о Вас» нужно направить до г. по адресу 125252, г. Москва, 3-я Песчаная ул. , д. 2А, указав в строке получателя «На международную номинацию конкурса «Лучший урок письма». Источник: Администрация Архангельского района РБ Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В республике стартовал конкурс «Лучший урок письма-2025»,Мәғариф,3559,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-02-14/v-respublike-startoval-konkurs-luchshiy-urok-pisma-2025-4122047,2025-02-14T12:55:00+00:00
"– Барығыҙ ҙа белә: ДХР, ЛХР, Запорожье һәм Херсон өлкәләрендә референдумдар булды. Уларға йомғаҡ яһалды, һөҙөмтә билдәле. Кешеләр үҙ ҡарарын белдерҙе. Бөгөн беҙ ошо төбәктәр граждандарын Рәсәй составына ҡабул итеү тураһындағы документҡа ҡул ҡуябыҙ. Ҡануниәт йыйылышы ҡарарҙы хуплар тип ышанам, сөнки был - миллионлаған кешеләр теләге. Һәм был - уларҙың хоҡуғы, ул БМО Уставының беренсе статьяһында нығытылған, – тине Владимир Путин. – Бында, Новороссияла Румянцев һәм Ушаков һуғышҡан, Екатерина менән Потемкин яңы ҡалаларға нигеҙ һалған. Бында Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ата-бабаларыбыҙ дошманды тар-мар иткән. Беҙ Рус яҙы геройҙарын да мәңге хәтерләйәсәкбеҙ. Махсус хәрби операция барышында батырҙарса һәләк булған һалдаттар һәм офицерҙар тураһында ла онотмайбыҙ, – тине ул. Килешеүҙәргә Рәсәй Президенты Владимир Путин, ДХР Башлығы Денис Пушилин, ЛХР Башлығы Леонид Пасечник, Запорожье өлкәһе Башлығы Евгений Балицкий һәм Херсон өлкәһе Башлығы Владимир Сальдо ҡул ҡуйҙы. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа","Донецк, Луганск халыҡ республикалары, Херсон һәм Запорожье өлкәләре Рәсәй составына инде",Яңылыҡтар,1683,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-09-30/donetsk-lugansk-haly-respublikalary-herson-m-zaporozhie-lk-l-re-r-s-y-sostavyna-inde-2973078,2022-09-30T23:49:00+00:00
"Көн һайын, көндөҙ ҡарарға барғанда, кис алырға барғанда, бер ҡыр ҡаҙы осоп китә ине, беҙҙең килгәнде күреп. Балалар ҙа, иремдә замечать иткәндәр. Эй, шул ҡаҙҙы ныҡ йәлләнем, йөрәгем һыҙланы, әллә күпме онота алмай йөрөнөм, хатта күҙ ҡараштарын да тойҙом. Икенсе йылы, унан башҡа йылдарҙа ҡаҙҙар аҫырарға тура килде. Эйеккә, ҡаҙҙар ҡарарға, алып ҡайтырға барһам да, нишләптер шул ҡаҙҙы көттөм, һаман да йөрәгем һыҙлауы үтмәгәйне әле. Ул ҡыр ҡаҙы нишләргәндер инде, үлгәндерме, йә булмаһа берәй төркөмгә ҡушылып киттеме, или же инә ҡаҙ булһа, минең ҡаҙҙарҙан йомортҡа һалып, үҙенә сепейҙәр сығарып, үрсеп киттеме, аллаһы тәғәләгә генә билдәле. Тик нишләптер шуныһы тағын ғәжәп, бер нисә йыл ҡаңғылдашып, күмәкләп, беҙҙең өйҙөң өҫтөнән үтеп китәләр ҙә, беҙ югерешеп сығабыҙ, балалар фотоға төшөрөп алалар ине. Беҙҙе күргәс, тағы ла бер әйләнеп осоп, шунан юлдарын дауам итерҙәр ине. Шунан һуң бер ваҡыт юлдан ҡайҙалыр китеп барһам, ҡаңғылдашҡан тауышҡа һиҫкәнеп күтәрелеп ҡараһам, ҡыр ҡаҙҙары, тағы ла бер уратып әйләнеп киттеләр. Шулай булғас ниндәй фараз яһарға була инде, тимәк ул яңғыҙ түгел хәҙер, бәлки ысынлап та үҙенә төркөм яһап алғандыр, минең ҡаҙҙарым ырыҫынан. Бәлки, шул инә ҡаҙ, мине танып шулай сәләмләгәндер, тигән һығымтаға килдем мин. Шулай, мөғжизәләр үҙебеҙҙең арала икән. Бына шулай, аҙна - ун көн тирәһендә, йырым яҙылды, көйө лә бар. Ҡыр ҡаҙы. 1. Ҡыуып төшәм, һәр көн һайын Эркелдереп, ҡаҙҙарымды? .. Бер ҡыр ҡаҙы, көтөп йөрөй Һыу буйында, ҡоштарымды? .. Ҡушымта. Ҡыр ҡаҙы, эй, ҡыр ҡаҙы Ни эшләп берәү, ни эшләп яңғыҙ? .. Ни эшләп ҡалдың, төркөмөңдән Ни эшләп моңһоу, ни эшләп парһыҙ? .. 2. Баштарында, ҡара ҡайғы Яҙмыштарҙан уҙмыш юҡтыр? .. Әҙме ни һуң, был донъяла Тороп ҡалған, аҙашҡандар? .. Ҡушымта, шул уҡ. 3. Иҫтәремдән, сыҡмай һаман Шул ҡыр ҡаҙы, нисә йылдар? .. Мөлдөрәтеп ҡарауҙары Яндарына барһам, әгәр? .. Ҡушымта, шул уҡ. 4. Яңғыҙлыҡтан ялҡманыңмы Үтте инде нисә йылдар? .. Үҙ урының әллә таптың Һин ҡайҙарҙа икән хәҙер? .. Ҡушымта, шул уҡ.",Ҡыр ҡаҙы. Миннегөл Солтанғолова,Хикәйә,1973,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-08-02/yr-a-y-minneg-l-soltan-olova-3871273,2024-08-02T13:50:00+00:00
"Выступят популярные артисты, , Марат Яруллин и. Для гостей также будут организованы -зона, игры, встречи с блогерами, аниме-косплей, выставка автозвука и тюнинга, научный слэм и маркет молодых. Мероприятие бесплатное и рассчитано на молодежь от 14 до 35 лет. Фото и материал - ""Молодежная газета"".","В Уфе отметят День молодежи концертом, и других исполнителей",Аңлатма,297,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-18/v-ufe-otmetyat-den-molodezhi-kontsertom-elman-baby-ti-i-drugih-ispolniteley-4280864,2025-06-18T17:17:00+00:00
"Энгел ФәттаховфикерләрТатарстанның элекке вице-премьеры, элекке Мәгариф һәм фән министры, Актаныш районының элекке башлыгы Энгел Фәттаховөендә тентү бара. Бу хакта ""Бизнес-Онлайн"" һәм ""Татар-информ"" хәбәр итә. Фәттахов Актаныш районын итәкләгән вакытта зур күләмдә ришвәт алуда шикләнелә диелә. Тентүне Икътисади иминлек идарәсе хезмәткәрләре алып бара, шуннан соң Фәттахов Татарстанның Тикшерү комитетына сорау алуга китереләчәк. Фәттахов инаять кодексының 290 нчы маддәсе нигезендә ришвәт алуда шикләнелә, дип яза үз чыганакларына сылтанып ""Бизнес Онлайн"". Ришвәт күләме 20 миллион сум тәшкил итә диелә. Әлегә бу хакта башка мәгълүматлар юк. Хәзер ул авыл хуалыгы белән шөгыльләнә һәм ""Чишмә"" агрофирмасын итәкли. 2022 елда фирманың кереме 114 млн сум булган, ә чиста табышы – 33 млн, дип яза ""Бизнес Онлайн"". Энгел Фәттаховка 62 яшь. Ул Казан авыл хуалыгы институтын тәмамлаган. 1993 елда муниципаль хезмәттә эшли башлаган, Актаныш һәм Сарман район идарәләрендә эшләгән. 1998 елда Актаныш районын итәкли башлаган.2012 елда Фәттахов Татарстан мәгариф һәм фән министры булып билгеләнгән иде, параллель рәвештә республика вице-премьеры булды. 2017 елда Татарстан мәктәпләрендә татар теле укытылуын яклады, моның өчен прокуратурадан кисәтүләр алды. Татар теле дәүләт теле буларак укытылмаячагы билгеле булгач, министр вазифасыннаналынды. Шуннан соң Фәттахов Актаныш районына кайтты, аны берничә ел итәкләде. Актаныш зиратындагы бер кабердә тәрене кисеп алу әналыннан соң вазифасыннанкитте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Энгел Фәттахов ришвәттә шикләнелеп тоткарланган, аның өендә тентү бара",Яңылыҡтар,1586,https://www.azatliq.org/a/32957922.html,2024-05-21T16:39:03+00:00
"Башҡортостандың халыҡ йырсыһы Элвин Грей ҙур ыҙғышҡа нөктә ҡуйыуы хаҡында хәбәр итте.  Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, уны авторлыҡ хоҡуғын боҙоуҙа ғәйепләп «Тыуған яҡ» йыры өсөн судҡа биргән инеләр. - Беҙ дәғүә белдереүсе яҡ менән үҙ-ара килешеү төҙөнөк. Арбитраж суды уның шарттарын билдәләне. Минең өсөн был йыр  айырыуса әһәмиәткә эйә, уны ике халыҡ та ярата, тотош донъя буйынса үҙ тыңлаусыларын тапҡан легендар композиция. Һәм мин был хитты үҙемсә башҡара алыуыма бигерәк тә шатмын, — ти Элвин.",Элвин Грей ҙур бәхәскә нөктә ҡуйҙы,Яңылыҡтар,491,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/elvin-grey-ur-b-h-sk-n-kt-uy-y-4566788,2026-02-06T10:10:00+00:00
"Ғүмер уртаһына етеп килгәндә тормошон ҡырҡа үҙгәртеүгә көс тапҡан ханым ул. Бизнесына тотоноуына бер нисә генә йыл. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, бөгөн ул – Миәкә районында алдынғы эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе. Тегенсенең ҡуртымға алған ике йөҙ квадрат метрлыҡ бинаһында эш ҡайнай. Ательеға Башҡортостандан ғына түгел, Санкт-Петербург, Мәскәү кеүек ҙур ҡалаларҙан да заказдар килә. Туй, никах, байрам күлдәктәре буйынса махсуслашҡан оҫта һәр кемдең зауығына, теләгенә ярашлы образдар уйлап таба,  үҙе тегә. Юҡҡамы ни Сулпан Әғҙәмованың сифатлы, килешле, модалы кейемдәре, йәштәрҙең дә, өлкәндәрҙең дә күңелен яулап, урындағы брендҡа әйләнгән. Тегенселек өләсәһенән, әсәһенән күскән уға. «Бала сағымда тегеү машинкаһының туҡылдаған тауышына йоҡлап китә торғайным, ул минең өсөн бишек йыры кеүек булды», – тип иҫләй бала сағын Сулпан. Туҡыма киҫәктәренән ҡурсағына күлдәктәр һырлап янында ултыра ул ололарҙың. Тегеүгә шулай ылығып китә. Мәктәп йылдарында ҡулына «Бурда» журналы килеп эләгә. Ундағы камил, нәфис өлгөләр йәнле кеүек күҙ алдына баҫа Сулпандың. Бигерәк тә туй күлдәктәренә күҙе төшә. Мәктәптән һуң тегенсегә уҡый. Әммә «етди һөнәр һайларға кәрәк» тигәнде тыңлап, Башҡорт дәүләт университетының биология факультетына бара. Өсөнсө курста кейәүгә сыға һәм тормош иптәше менән Әлшәй районы үҙәгендә нигеҙ ҡоралар. Йәш ҡатын мәктәптә эш башлай. . – Дүртенсе йыл инде «Көлһылыу» («Золушка») хәйриә акцияһын үткәрәм. Райондағы төрлө оҫталарҙы ла йәлеп иттем, – тип һүҙен дауам итә әңгәмәсем. – Мәктәптә яҡшы өлгәшкән, әммә ауыр тормош хәлендә ҡалған бер ҡыҙҙы һайлап алабыҙ ҙа уны сығарылыш кисәһенә әҙерләйбеҙ: мин ҡупшы күлдәк тегәм, парихмахер сәсен ҡуя, визажист биҙәндерә-төҙәндерә. Ҡыҙ, күҙ алдында үҙгәреп, әкиәттәге принцессаға әүерелә. Был проект – бала саҡ хыялым. Әкиәт тыңлап, кемдер үҙен принцесса итеп күрһә, мин гел тылсымсы феяға һоҡландым. Ысын тормошта ла мөғжизәгә урын барлығын иҫбатлағым килде. Альбина Ғөбәйҙуллина әңгәмәләште",Тегенсе «фея»,Аңлатма,1950,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-12/tegense-feya-4504781,2025-12-12T15:23:00+00:00
"Уҡыу эмпатияны үҫтерә. Кеше китап уҡығанда, сюжетҡа ышана һәм үҙен персонаждар менән бәйләй, уларҙың уй-кисерештәре, хис-тойғолары менән йәшәй башлай. Һөҙөмтәлә уға ысын тормошта мөнәсәбәттәр булдырыу еңелләшә. Тәжрибә күрһәтеүенсә, уҡыу карьера баҫҡысы буйынса күтәрелергә ярҙам итә. Сөнки аҡыллы һәм белемле кешеләр айырылап тора. Китап һөйөүселәр тиҙерәк йоҡлап китә һәм яҡшы йоҡлай. Библиотерапия тураһында ишеткәнегеҙ бармы? Уҡыу хәүеф, стресс кимәлен кәметә һәм психик һаулыҡты һаҡлай. Китап һөйөү мейе ҡартайыуын тотҡарлай. Ғүмер буйы уҡыған кешеләрҙең өлкәнәйгәс тә когнитив һәләттәре юғарыраҡ булып ҡала. Улар интеллектуаль бурыстарҙы яҡшыраҡ үтәй. «Минең өсөн ҡартлыҡта үҙ  аҡылымда булыу мөһим. Был минең шәхси мотивациям», – ти Татьяна Фролова. Китап БайрамыАманат Журналы",Китап уҡыу тормошта нисек ярҙам итә? 5 миҫал,Яңылыҡтар,784,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/kitap-u-yu-tormoshta-nisek-yar-am-it-5-mi-al-4259173,2025-06-01T11:04:00+00:00
"Көн торошона фараз Башгидромет синоптиктары мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп төҙөлгән. Республикала болотло булыуы һәм епшек ҡар яуыуы фаразлана. Ҡайһы бер райондарҙа сымдарға һәм ағастарға епшек ҡар һырыуы, юлдарҙа ҡар һырынтылары, һәм боҙлауыҡ булыуы көтөлә. Ел көньяҡ -көнбайыш һәм көнбайыштан секундына 5-10 метр тиҙлектә иҫәсәк, урыны менән секундына 14 метр тиҙлеккә етәсәк. Һауа температураһы төндә -2, -7, көндөҙ  -3. 3 градус. Төндә һәм иртән трассаларҙың айырым участкаларында томан һәм яуым-төшөм арҡаһында күреү мөмкинлеге метрға тиклем кәмеүе ихтимал. Водителдәргә иғтибарлы булырға, тиҙлек режимын һаҡларға кәңәш итә белгестәр.",Күрәһеләр алда икән әле!,Яңылыҡтар,634,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/k-r-el-r-alda-ik-n-le-4579291,2026-02-16T10:05:00+00:00
"Ҡатын, күҙҙәренә төйөлгән йәштәрен һөртә-һөртә балконға атылып сыҡты ла, өмөтлө ҡарашын аҫҡа төбәне: ""Бәлки, әйләнеп ҡайтыр. Ҡыҙыбыҙ хаҡына булһа ла"". Ә мыҡты кәүҙәле ир ҙур сумаҙан күтәреп, шәп-шәп атлап паркка инеп юғалды. Юҡ, законлы ире түгел ул, әммә ҡыҙының атаһы. Балалары тыуғас, ярты йыл бергә йәшәнеләр. Тик һуңғы ваҡытта аралары бер аҙ һыуынды. Ҡатын сәбәбен һиҙенгән дә кеүек. Өмөтһөҙ – шайтан ғына тиҙәр бит, ул да бар көсөнә түҙҙе… Йөрөр-йөрөр ҙә, туҡтар, беҙҙе ташлап китә алмаҫ инде, тип үҙен ышандырырға тырышты. Ә бөгөн эштән ҡайтыуына уны ире түгел, кейем тултырылған сумаҙан ҡаршылағас, бар өмөттәре селпәрәмә килде. Ҡатын, күңелен йыуатырлыҡ нәмә әҙләгәндәй, тирә-яғына күҙ һалды, тик кәйефен күтәрерлек бер ни ҙә тапманы. Ҡараңғы, шыҡһыҙ, нурһыҙ өйҙә тороп ҡалды ул. Бөтә нәмәнән яңғыҙлыҡ бөркөлөп торғандай. Өйҙә лә, күңелдә лә бушлыҡ. Әйтерһең дә, ире өйҙәге бөтә йылылыҡты, йәм-ҡыуанысты шул ҙур сумаҙанына тултырып ҡуйған. . Ләйләнең күңел түрендә кеше һүҙенән, кеше күҙенән һаҡлаған хыялы бөгөн тормошҡа ашасаҡ – һөйгәне менән мәңгегә ҡауышасаҡ. Тәүге көндән үк гөрләп тоҡанды улар араһында һөйөү хисе. Танышыуҙары ла әлегеләй хәтерендә. Ләйлә уҡыу йортон тамамлап, йәйге ялға өләсәһе янына ауылға ҡайтҡайны. Кисен йәштәр йыйылышып, йылға буйында усаҡ яғып, гитара ҡылдарын сиртеп ултырырға сыҡты. Ауыл егеттәре араһында ҡунаҡ егете лә бар ине. Дуҫының тыуған көнөнә килгән икән. Шул төндө Ләйлә уның моңло тауышын илереп тыңланы. Ул да ҡарашын ҡыҙҙан айыра алманы. Әллә егеттең гитарала уйнауы ҡыҙҙың йөрәген әсир иттеме, әллә яҙмыш ҡушыуы шул булдымы, башҡаса айырылмаҫ булдылар. Көҙгө алдында күбәләктәй өйөрөлә-өйөрөлә үҙенә күҙ һалды Ләйлә: шау аҡ сәскәгә күмелгән туй күлдәге йөҙөнә нур, зифа буй-һынына тағы ла һомғоллоҡ өҫтәй төҫлө. Хас әкиәттәге фәрештә! Үәт, һайлай белгән икән Азат һөйгәненә күлдәкте. Зауҡы ла бар, эшен дә емертеп эшләп ҡуя. Хоҙай насип итһә, бәхетле лә булырҙар. Әммә һөйгәненең әсе күҙ йәштәре менән йыуып булмаҫтай үткәне барлығын белмәй ине ул саҡта бахыр ҡыҙ. Шаулап-гөрләп туй ҙа үтеп китте. Йәштәрҙең тормоштары ла бөтөн, мөнәсәбәте лә йылы, һөйөп-һөйөлөп кенә көн күрә былар. Тик йәштәргә Аллаһы Тәғәлә тарафынан ҙур һынау ебәрелә: Ләйлә ике йыл дауамында ауырға ҡала алманы. Оҙаҡ ҡына бергәләп дауахана юлын тапаны йәш пар. Бала һөйөү бәхетен һаман татый алмаған Азат бар ғәйепте Ләйлә өҫтөнә ауҙарҙы. Йыш ҡына эштән һуңлап ҡайтты, дуҫтары менән осрашып күңел асырға ғәҙәтләнеп китте. Ә бер көн ул бөтөнләй ҡайтманы. Тәү тапҡыр былай оҙаҡҡа юғалып тороуы Ләйләне хафаға һалды. Йөрәге урын тапмай, сығып килә. Етмәһә, телефонын да һүндереп ҡуйған. Башына ингән ҡурҡыныс уйҙарын ҡыуырға теләгәндәй: ""Эштә һуңлабыраҡ киткәндер, ҡайтыр әле"", - тип үҙен тынысландырға тырышты. Әммә, күпме генә көтһә лә, Азат юҡ та юҡ. Таңға табан ғына йоҡоға талған Ләйлә уянғанда иренең урыны һаман буп-буш ине. Икенсе көн кискә генә ҡайтып ингән ирен күреп: Иҫән икән бит, . Хоҙайға шөкөр, - тип эстән рәхмәттәр уҡыһа ла, эстән янды ҡатын. Азаттың башҡа һыймаҫлыҡ был ҡылығын аңлай алмай интекте. - Ҡайҙа булдың? Мине борсоуға һалаһың, хәбәр итергә мөмкинлек булманымы ни? - Телефонды һүндерергә тура килде. Ҡыҙым менән аралашырға ҡамасауламаһын, тинем. - Азаттың ауыҙ эсенән мығырлап әйткән һүҙҙәре Ләйләнең йөрәгенә хәнйәр булып ҡаҙалды. - Ҡыҙым. Ниндәй ҡыҙ? - Аш һалам тип алырға торған тәрилкәһе иҙәнгә төшөп ярылды. Азат барыһын да һөйләп бирҙе. Баҡһаң, йәш сағында бер ҡыҙ менән сыуалған. Ул ауырға ҡалғас, бергә йәшәй башлағандар. Яратмағас, балалары тыуғас та эҫенеп китә алмаған. Ә ҡыҙҙырына алты ай тигәндә Ләйләне осратып, тормошо аҫты өҫкә әйләнә. Һөйгәне менән ҡыҙы араһында өҙгөләнеп йәшәй ул. Аҙаҡ ҡыҙымды барыбер ташламам, ә үҙ тормошомдо ҡорорға хоҡуғым бар тигән ҡарарға килгән. Ә туй алдынан Ләйләгә асылып, мөхәббәтен юғалтырмын тип ҡурҡҡан. Атаһы була тороп, йәтим итә алманы ғәзиз баланы Ләйлә? ! Азаттың ара-тирә ҡыҙының хәлен белергә барыуын да тыныс ҡабул итергә тырышты. Хоҙай риза булып биргәс, мин нимә эшләй алам инде? Ни тиһәң дә, баланы атай тәрбиәһенән, йылыһынан мәхрүм итеп булмай. Ололарҙың хатаһы өсөн гонаһһыҙ балалар яуап бирмәй тигән уйҙа туҡталды ҡатын. Ә Азат ҡыҙының көндән-көн үҫеүен, һөнәрҙәр үҙләштереүен күргән һайын уға нығыраҡ тартылды. Балаһының хәлен белергә йышыраҡ бара башланы. Ә Ләйләнең иренә ҡарап йәне көйҙө. Уның икенсе ғаиләһенә йөрөүен дә, хаталаныуын да кисерҙе, әммә үҙенә ҡарата һалҡын мөнәсәбәтен барыбер аңламаны. Әммә ир хаҡын, бала хаҡын уйлап ғәфү итергә тырышты. Хоҙайҙан үҙенә лә бала бәхете биреүен һораны. Яңғыҙлыҡтан тамам йонсоно. Исмаһам, янында күңелен бушатыр кешеһе лә юҡ. Ярай, быйыл бер туған һеңлеһе уҡырға килде. Азат балдыҙын шатланып ҡаршыланы. Уҡырға инһәң, ятаҡта өсәр-дүртәр кеше тығылып йәшәгәнсе, беҙҙә генә торорһоң. Фатир иркен"", - тип торлаҡ мәсьәләһен хәл итеп тә ҡуйҙы. Ләйләнең шатлығының сиге юҡ. Әммә был фатирға аяҡ баҫҡан ҡыҙҙың тормошо ҡырҡа үҙгәрер тип бер кем дә уйламай. Ләйлә отпускы алып, әсәләренә ярҙам итәм тип ауылға ҡайтып киткән саҡта Азат дуҫтары менән шешә бушатты. Ә Ләйсән өй йәмен ебәрмәҫкә бар көсөн һалды: ашты ла ваҡытында өлгөрттө, кейем-һалымын да йыуҙы, ҡул эштәре менән дә булышты, уҡырға ла ваҡыт тапты. Бер көн шулай лыяҡыл иҫереп ҡайтҡан еҙнәһе йоҡларға ятҡан Ләйсәнде ашарға таптырып уятты. Тамағы туйғас, диванға һуҙылып төшөп ятты, әммә күп тә үтмәй, Ләйсән ятҡан йоҡо бүлмәһенә килеп инде. Ҡалғанын ҡыҙ ҡурҡыныс төш кеүек кенә иҫләй, дөрөҫөрәге, иҫләргә лә теләмәй. Был аҙғынлыҡтан башы ҡайнай, йөрәге әрней, күңеле болғана. Шулай булмай ни! Ул бит хыянатсы. Үҙ-үҙенә генә түгел, ә бер туған апаһына хыянат итте! Улай тиһәң, ҡаршы торорлоҡ көсө лә юҡ ине. Юҡ, апаһына барыһын да һөйләргә кәрәк. Бала саҡта улар бөтә серҙәре менән дә бүлешергә һүҙ бирешкәйнеләр. Әйтмәһә, һүҙендә тормаған буласаҡ, хыянатсы мөһөрөн йөрөтөргә тура киләсәк. Ә еҙнәһе… Иртән эшкә барманы, башы ауырталыр, күрәһең. Бер һүҙ ҡушмай, аңҡы-тиңке йөрөнө. Уның күҙенә нисек ҡарарға белмәй яфаланған ҡыҙ, бәлки, ғәфү үтенер тип өмөт итте. Әммә Азат ғәфү үтенергә ашыҡманы. Еҙнәһенең ҡылығынан Ләйсәндең йөрәге әрнене. Харап ҡына итте уны. Ошо көндән һуң Ләйсән еҙнәһенән тамам биҙҙе. Юҡ, былай булмай, бөгөн үк ауылға ҡайтып барыһын да һөйләйем, - тигән ҡарарға килде Ләйсән. Әммә апаһының ауырға ҡалыуын ишеткәс, тағы төңөлдө. Тормош иптәше менән араларын яйларға йөрөгән ваҡытта апаһына баштан үткәндәрен һөйләү дөрөҫ булырмы? Еҙнәһе лә ипкә килер. Шатлыҡтарын емерергә хаҡым бармы ни минең? Көндәр үтһә лә, теге хәл Ләйсәндең йөрәген ваҡыты-ваҡыты менән семетер булды. Үҙенә урын таба алмай яфаланды. Ваҡытында әйтмәй әллә яңылышлыҡ ҡылдыммы? Ә ниңә еҙнәһе өндәшмәй икән? Апаһынан үс алыуы шулай булдымы? Бер туҡтауһыҙ тәтелдәгән һеңлеһенең һуңғы арала уйланып ултырыуын, һөйләшеүҙән ҡасыуын һиҙмәй ҡалманы Ләйлә. Сәбәбен ныҡлап асыҡларға тотонғас, Ләйсән ҡаршы тора алманы, барыһын да әйтте лә, буҫлығып илап ебәрҙе. - Ғәфү ит. Бер нәмә эшләй алманым. Ә ауырлы икәнеңде белгәс, әйтергә ҡурҡтым… Ләйлә таш һын кеүек ҡатып ҡалды. Нимә тип әйтергә һүҙ тапмай яфаланды. Иҙәнгә ятып үкһегән һеңлеһен ҡосаҡлап башынан һыйпаны: - Сеү, һеңлем, илама… Ләйсән ятаҡҡа йәшәргә күсте. Ләкин унда оҙаҡ йәшәй алманы. Апаһы игеҙ ул тапҡас, бала ҡарашайым тип, тағы ла уларға күсеп килде. Балалар хаҡына… Был тормоштағы кешенең тәғәйенләнеше матур йәшәү һәм башҡаларға изгелек итеү. Мохтаждарға ярҙам итеү, ҡәҙерле кешеләр, үлгәндәрҙең хаҡына арнап изгелек ҡылыу ҙур сауап тип һанала. Ғүмерҙең һәр көнө яҡындарға арнала, улар хаҡына йәшәлә. Юғиһә тормоштоң йәме лә, тәме лә юғалыр ине. Тик изгелек хаҡы кеше яҙмышын ҡыйыуға барып ҡына етмәһен. А. Фото Р. Хисаева.",Балам хаҡы…,Әҙәбиәт,7597,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-10-11/balam-ha-y-4424006,2025-10-11T16:26:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның кеше хокуклары вәкиле Михаил Закомалдинхәзерге вакытта республиканың ике хәрбие Украина кораллы көчләрендә әсирлектә дип белдергән. Бу хакта ул республика Корылтаенда сөйләде, дип иткерә. Закомалдин әйтүенчә, 2022 елда әсирлектән биш сугышчыны кайтарганнар, 2023 елда - өч. Быел исә әсирлектән тагын өч сугышчы кайткан. ""Мин үзем генә берни эшли алмыйм. Мөрәәгатьләрне Москалькова Татьяна Николай кызына (Русия кеше хокуклары вәкиле - ред. ) юллыйм. Бу эш белән алар шөгыльләнә"", дигән ул. Аның аңлатуынча, Башкортстанның кеше хокуклары вәкиле идарәсе әсир төшкән яки хәбәрсез югалган хәрбиләрне әсирләр белән алмашу исемлегенә кертү өчен Мәскәүгә мөрәәгать ибәрә. Әгәр хәрбине бу исемлеккә вакытында кертеп булса, ул әсирләр белән алмашкан чакта кайтарыла. Кертеп булмаса аны кайтарып булмый, дигән Михаил Закомалдин. Хәзерге вакытта Украина әсирлегендә Башкортстаннан ике сугышчы кала бирә диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","2024 ел башыннан Украинага әсир төшкән өч Башкортстан хәрбие өенә кайткан, ике сугышчы әсирлектә кала бирә",Яңылыҡтар,1035,https://www.azatliq.org/a/32828828.html,2024-02-21T09:02:27+00:00
"Йәшәү минимумы — граждандарҙың йәшәүен тәьмин итеү өсөн кәрәкле минималь килем суммаһы. Был күрһәткесте йыл һайын хөкүмәт билдәләй. Рәсәй буйынса 2024 йылда уның күләме уртаса 15 453 һум тәшкил итә. 2025 йылда йәшәү минимумы 17 733-кә тиклем күтәреләсәк. Әммә төрлө төбәктә был сумма төрлөсә. Мишустин әйтеүенсә, бындай түләү күләме ата-әсәләр түләгән НДФЛ-дың яртыһынан ашыуын тәшкил итәсәк. Балалары 18 йәшкә етмәгән (йәки уҡыу йортонда көндөҙгө бүлектә уҡыған 23 йәшкә тиклем) ата-әсәләр уға иҫәп тота ала. Шул уҡ ваҡытта был түләмде алыу башҡа түләүҙәргә йоғонто яһамай.",Балалы ғаиләләрҙе яңы түләү көтә,Яңылыҡтар,574,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-10/balaly-ail-l-r-e-ya-y-t-l-k-t-4192255,2025-04-10T14:00:00+00:00
"Эй Аллаһым, беҙҙең йөрәктәребеҙҙе берләштер"". Ир менән ҡатын араһындағы йылы мөнәсәбәтте һаҡлау өсөн доға - яҙмала.",Ғаиләлә мөхәббәт һүнмәһен өсөн,Дин,115,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-02-23/ir-men-n-atyn-ara-ynda-m-h-bb-t-nm-en-s-n-4589056,2026-02-23T18:10:00+00:00
"«Кеше алдамай, тәбиғәт биргән тауышыңды йәлләмәй йырлау, йыр аша тамашасыға ысын хис-тойғоларыңды еткереү, халҡыңа тоғро хеҙмәт итеү – йырсының изге бурысы», – ти Нәзифә Жәүәт ҡыҙы. Нәзифә Ҡадырова филармонияла быуындар бәйләнешен тоташтырыусы, традициялар күсәгилешен булдырыусы, башҡорт эстрадаһының тере тарихы. Ул йәш йырсыларға кәрәкле кәңәштәрен йәлләмәй, ярҙам итә, үрнәк булырҙай ижады менән өлгө күрһәтә. Нәзифәнең һоҡланғыс сәхнә образы ниндәйҙер сихри тылсым көсөнә эйә. Сибәрлеге, зауыҡлығы, юғары башҡарыу оҫталығы, ихласлығы, ябайлығы менән ул тамашасыға ысын күңел байрамы, шатлыҡлы осрашыу минуттары бүләк итә. Йырсы һәр концертына етди әҙерләнә, репертуары өҫтөндә күп эшләй, вокал дәрестәре ала, репетициялар яһай, килешле күлдәктәр тектерә. ""Тамаша"" журналының яңы, декабрь һанында сығасаҡ мауыҡтырғыс мәҡәләнән өҙөк.",БАШҠОРТ ЭСТРАДАҺЫНЫҢ ЛЕГЕНДАР ЙЫРСЫҺЫ,Мәҙәниәт,836,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2024-10-29/bash-ort-estrada-yny-legendar-yyrsy-y-3988038,2024-10-29T11:33:00+00:00
"Бер кендек инәһе йәшәгән. Ауылындағы ғына түгел, ә яҡын-тирәләге кешеләр ҙә нәҡ ошо апайҙы ғына саҡыртыр булған. Сөнки уның ҡулы еңел булған, сабыйын ауыр тапҡандарға ла ярҙам итә алған. Бер төн уның ишеген кемдер бер тапҡыр ғына шаҡый. (Ошо мәлдә өлкән инәйҙәр төндә ишеккә бер генә һуҡҡан саҡта асырға ярамағанын һөйләнеләр). Кендек инәһе асһа, унда әҙәмме-кем, аңлашылмаған бер нәмә тора, ти. Әйҙә, киттек! Һинең ярҙамың кәрәк, - тип бойорған. Ҡатын бер һүҙһеҙ уға буйһонған. Ҡайҙалыр бер ҡараңғы ергә барып инһәләр, енме-шайтандыңмы бисураһы бәпәйләй алмай ыҙалай икән. Ярҙам ит! -тип бойорғандар кендек инәһенә. Күпмелер ваҡыт ыҙалағандан һуң теге балаһын тапҡан. Кендек инәһенә яңы тыуған бәпесте йыуындырырға бер биҙрә алып килгәндәр. Ҡараһа эсендә һөт икән. Шул саҡ кендек инәһе күршеһенең биҙрәһен танып ҡалған. Был ҡурҡыныс ваҡиға артта ҡалғас, иртәнсәк ул күршеһен иҫкәртергә килгән. Күршеһе: Кисә соландағы биҙрәләге һөттө ябырға онотҡанмын, асыҡ ултырған, - тип һөйләнеп йөрөй икән. Эйе, беҙҙе әсәй-өләсәйҙәр төнгөлөккә аш бүлмәһендә бысраҡ һауыт-һаба ҡалдырмаҫҡа, бар нәмәне ябып ҡуйырға өйрәтә торғайнылар. Тик хәҙерге йәштәр быны үтәмәй шул. Төнгөлөккә ҡалған бысраҡ һауытты шайтан ялай, унан кешегә ауырыу ҡаҡлыға тигәндәре дөрөҫ бит.",Төнгөлөккә ҡалған бысраҡ һауытты шайтан ялай.,Йәмғиәт,1251,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-11/t-ng-l-kk-al-an-bysra-auytty-shaytan-yalay-4153357,2025-03-11T16:19:00+00:00
"Йыр тыңлаусыларҙың  күңеленә хуш килде, социаль селтәрҙә популярлыҡ яулай бара. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә уны ярты миллиондан ашыу кеше ҡараған Йырҙы ошо һылтанма буйынса тыңларға мөмкин. Сығанаҡ  Башинформ",Өфө тураһында яңы йыр,Яңылыҡтар,204,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-28/f-tura-ynda-ya-y-yyr-4099111,2025-01-28T10:16:00+00:00
"Яшар Шихаметов, 2022 елгы фотофикерләрРусия мәхкәмәсе тарафыннан Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эше нигезендә 11 елга ирегеннән мәхрүм ителгән кырымтатар активисты Яшар Шихаметов колониядә 30 килограммга ябыккан. Сәламәтлеге начараю сәбәпле, буыннары авырту һәм башка чирләре аркасында йөри алмас дәрәәгә иткән. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" хәрәкәтенә тоткынның хатыны Лилия Шихаметова сөйләгән. Хәзерге вакытта Яшар Шихаметов Кемерово өлкәсе 37 нче Төзәтү колониясендә утыра. Июнь азагында аны Сарытаудагы төрмә хастаханәсеннән (ФКЛПУ ОТБ-1) шунда китергәннәр. ""Сәламәтлеге беткән. Сарытауда төрмә хастаханәсендә яткан, ахыргача дәваланып бетмәгән килеш аны колониягә ибәргәннәр"", дигән хатыны. Буыннары авырту сәбәпле Шихаметов йөри алмый, ризыкны отрядка алып килеп бирәләр. Адвокат белән очрашуга да инвалид арбасында алып килгәннәр. ""Йөргәндә һәм утырганда бик авырта. Шуңа йөрмим диярлек. Йөрсәм дә таяклар белән генә йөрим. 50 метр араны узу өчен ике сәгать ярым вакыт кирәк. Йөргәннән соң бөтен ир каты сызлый һәм шуңа авыртуны баса торган дару эчәргә туры килә. Дарулардан ашказан язвасы сәбәпле ашказаным авырта"", дигән ул. Сәламәт булмау сәбәпле, аңа көндез өстәмә ял итеп алу, каты ятакта йоклау һәм башмакта йөрү рөхсәт ителгән. Шулай ук аны эштән азат иткәннәр. Колония итәкчесе хастаханәгә салу һәм инвалидлык рәсмиләштерү мәсьәләсен хәл итүгә фәрман биргән. Ләкин Шихаметов белдерүенчә, инвалидлыкка документларны әле Сарытауда ук әзерләргә тиеш булганнар, әмма прокурор күрсәтмәсе белән колониягә ибәрүләре сәбәпле итешмәгәннәр. Хәзерге вакытта ул авыртуны баса торган, кан басымыннан дарулар һәм валерьянка эчә. Боларның барысын да туганнары тәэмин итә. ""Минем умыртка баганасындагы дисклар тузган, буыннар икенче-өченче дәрәәгә кадәр зарарланган, кан басымы югары, йөрәк авырта, шикәр чиренә шик бар, баш һәм колаклар авырта, уң колак начар ишетә, күз начар күрә, тын кысыла"", дигән Шихаметов. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Кырымтатар активисты Яшар Шихаметов колониядә 30 килограммга ябыккан,Яңылыҡтар,2694,https://www.azatliq.org/a/33526634.html,2025-09-10T09:06:33+00:00
"Участники выбирают наиболее интересные для них события, традиции, памятные места своей Родины и рассказывают о них соотечественникам и сверстникам за рубежом. В конкурсе представлены три номинации: текстовая страница-презентация, видеоролик, рисунок. Ограничения для участия отсутствуют,   принять участие могут желающие любого возраста и из любой точки мира. В конкурсе представлена специальная номинация Дома народов России «За сохранение и популяризацию традиций и культуры народов, проживающих на территории России». Участник выбирает одну из стандартных номинаций конкурса и создает работу на межнациональную тематику. Возраст участников специальной номинации — от 11 до 21 года. По результатам конкурса участники получат электронные сертификаты и благодарности, наставники — благодарственные письма, авторы ста лучших работ — дипломы особого образца, победители — дипломы и памятные призы. Все победители приглашаются на торжественную церемонию награждения в Москву с участием государственных и общественных деятелей. Лучшие работы потом демонстрируются на телеканалах, участвуют в выставках, используются МИД РФ и Россотрудничеством для продвижения культуры России за рубежом, входят в учебные пособия для изучающих русский язык как иностранный. Приём работосуществляется с года до года. Более подробная информация об условиях конкурса и отправке заявок представлена в Положении на сайте конкурса. Перед созданием работ советуем ознакомиться с методическими рекомендациями. Организатор конкурса — АНО «Инновационный центр развития и воспитания детей и молодежи» при поддержке Министерства иностранных дел РФ, Государственной Думы РФ, Россотрудничества, Роспатриотцентра, Росдетцентра, фонда «Русский мир», Юнармии, Московского педагогического государственного университета, Дома народов России, Национальной родительской ассоциацией. Конкурс включен в Перечень мероприятий на 202526 учебный год, рекомендованных Министерством просвещения Российской Федерации.","""Донъяға тыуған илең хаҡында һөйлә""",Йәмғиәт,1966,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-28/don-ya-a-tyu-an-ile-ha-ynda-yl-4444513,2025-10-28T15:50:00+00:00
"Ойоштороусылар билдәләүенсә, быйыл уйындарҙа 40-тан ашыу команда ҡатнашҡан. Ә финалда 5 команда сығыш яһаны. Уйынсылар – шаян һәм отҡорҙарҙы Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Гөлләриә Ялсыҡаева ла сәләмләне. Балаларға һәм уларҙың етәкселәренә башҡорт КВН-ын үҫтереүҙә ҡатнашҡандары өсөн ҙур рәхмәт белдерҙе. Уйынсылар өс конкурста көс һынашты - сәләмләү, импровизация, музыкаль номер. Командалар һәр ваҡыттағыса тырышып әҙерләнгән. Уларға баһа биреү, еңеүселәрҙе һайлау - ауырға тура килде. Жюри ағзалары - Башҡортостандың халыҡ  артисы Рәсүл Ҡарабулатов, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды директоры Гөлназ Йосопова, БР Мәғариф министрлығының Милли мәғариф идаралығы начальнигы Илдус Ҡаһарманов, БР Туриндустрия һәм ҡунаҡсыллыҡ ойошмалары берлеге рәйесе Илдар Бикҡужин, ""Йәйғор"" лагеры директоры Радмир Буранғолов, Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы алып барыусыһы Фаягөл Дәүләтйәрова - сығыштарҙы баһаланы. Шулай итеп, еңеүселәр билдәле: 3-сө урын - ""Алға"" (Өфө ҡалаһының 86-сы гимназияһы); 2-се урын - «Берҙәм егерме берҙәр» (Өфө ҡалаһының 21-се лицей командаһы). 1-се урын - ХХ централ (Ф. Мостафина ис. 20-се ҡала башҡорт гимназияһы), Етегән1 (Р. Бикбаев ис. 102-се башҡорт гимназияһы); ""Шаяниум - 2024"" еңеүсеһе - Һупайлы дәрүиштәре (М. Исҡужин ис. 136-сы башҡорт лицейы). Ҡотлайбыҙ! Ойоштороусылар билдәләүенсә, быйыл уйындарҙа 40-тан ашыу команда ҡатнашҡан. Ә финалда 5 команда сығыш яһаны. Уйынсылар – шаян һәм отҡорҙарҙы Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Гөлләриә Ялсыҡаева ла сәләмләне. Балаларға һәм уларҙың етәкселәренә башҡорт КВН-ын үҫтереүҙә ҡатнашҡандары өсөн ҙур рәхмәт белдерҙе. Уйынсылар өс конкурста көс һынашты - сәләмләү, импровизация, музыкаль номер. Командалар һәр ваҡыттағыса тырышып әҙерләнгән. Уларға баһа биреү, еңеүселәрҙе һайлау - ауырға тура килде. Жюри ағзалары - Башҡортостандың халыҡ  артисы Рәсүл Ҡарабулатов, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды директоры Гөлназ Йосопова, БР Мәғариф министрлығының Милли мәғариф идаралығы начальнигы Илдус Ҡаһарманов, БР Туриндустрия һәм ҡунаҡсыллыҡ ойошмалары берлеге рәйесе Илдар Бикҡужин, ""Йәйғор"" лагеры директоры Радмир Буранғолов, Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы алып барыусыһы Фаягөл Дәүләтйәрова - сығыштарҙы баһаланы. Шулай итеп, еңеүселәр билдәле: 3-сө урын - ""Алға"" (Өфө ҡалаһының 86-сы гимназияһы); 2-се урын - «Берҙәм егерме берҙәр» (Өфө ҡалаһының 21-се лицей командаһы). 1-се урын - ХХ централ (Ф. Мостафина ис. 20-се ҡала башҡорт гимназияһы), Етегән1 (Р. Бикбаев ис. 102-се башҡорт гимназияһы); ""Шаяниум - 2024"" еңеүсеһе - Һупайлы дәрүиштәре (М. Исҡужин ис. 136-сы башҡорт лицейы). Ҡотлайбыҙ!",«Шаяниум – 2024»,Яңылыҡтар,2789,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-12/shayanium-2024-3724438,2024-04-12T08:28:00+00:00
"Баймак, 17 гыйнварфикерләр17 июльдә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге район мәхкәмәсендә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Илшат Ульябаевка хөкем карары игълан ителәчәк. Һәрхәлдә мәхкәмә сайтында шулай диелгән. Аның эше мәхкәмәгә иң беренче булып барып итте. Мәхкәмә барышында күп кенә нечкәлекләр билгеле булды. Бу нечкәлекләр куәт оешмалары вәкилләренең 17 гыйнварда булган халык ыенын куып тарату өчен ничек әзерләнүенә дә, тикшерүнең төп гаепләүләрне ничек коруына да ачыклык кертте. Гаепләүнең күпчелек дәлилләре яшерен шаһитләрнең күрсәтмәләренә нигезләнүе мәгълүм булды.20 июньдә Орскиның Ленин районы мәхкәмәсе Илшат Ульябаевка ачылган инаять эшендә мәхкәмә тикшерүен тәмамлады. Соңгы утырышларныңберсендә""Мостафин Илдар Айрат улы"", ""Якупов Вадим Гали улы"", ""Тор"", ""Уран"", ""Шагыйрь"", ""Токарь""дигән тәхәллүсле яшерен шаһитләрдән торган тулы бер төркемнең күрсәтмәләрен укыдылар. Шуларның кимендә икесе (""Тор"" һәм ""Уран"") - куәт оешмалары вәкилләре. Тикшерү комитеты белешмәләренчә, мәхкәмә ""яши торган урыннарыннан ерак булганга"" һәм туры Орскига йөрүче поездлар булмаганга, алар үзләре килергә теләмәгән. Бу яшерен шаһитләрнең күрсәтмәләре ""Баймак эше""ндә гаепләнүче башка кешеләрнең инаять эшләрендә дә бар. Илшат Ульябаевны нәрсәдә гаепләүләре мәхкәмәләр барышында яңгыратылган эш материалларыннан ачыкланды.22 гыйнварда Башкортстанның Баймак районы мәхкәмәсе Ульябаевны ""полиция хезмәткәренә буйсынмауда"" (Административ хокук бозулар кодексының 19.3 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип табып тугыз тәүлеккә кулга алды. Хөкем карарында ирнең аңлатмалары китерелгән. Документка ярашлы, ул 17 гыйнварда Баймакта, мәхкәмә каршындагы кешеләр төркемендә ""үзенең элекке хатынын күрүен, аның белән талашуларын һәм шуннан соң исерткеч эчемлек эчүен сөйләгән, аннан соң полиция хезмәткәрләре янына барып, алар белән низагка керүен, алга таба ниләр булуын томанлы хәтерләвен"" әйткән. ""Гаебен тулысынча таный, кылган гамәлләренә үкенә"", диелә мәхкәмә карарында.23 гыйнварда тикшерү комитеты Илшат Ульябаевка ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"" турында (инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше) гаепләү белдерде. 5 февральдә ""Чёрное Белое Аскарово Абзелиловский район"" төркемендә һәм ""ВКонтакте""да 34 секундлыквидеочыкты. Роликта ""Ульябаев Илшат Газис улы"" дип күрсәтелгән ир куәт оешмалары вәкилләре белән бәрелешләрдә катнаша, шул исәптән бер полиция хезмәткәренә аяк-куллары белән бәреп ала. ""Мин халык агымына килеп кердем һәм каршылык белдерүчеләр дулкыны мине полиция хезмәткәрләренә таба алып китте. Шул мизгелдә артта протест белдерүчеләрнең берсе башымнан башлыгымны салдырып алды, башлыкны полиция хезмәткәрләренә таба ташладылар. Протестчыларның кычкырышуы, шулай ук мине арттан этүләре, башлыкны салдырулары аңлашылмый торган агрессия тудырды, шуңа мин полиция хезмәткәренә аяк-кулларым белән суктым. Шуннан соң протестчылар төркеменнән чыгып китә алдым"", дигән булган Ульябаев 30 гыйнвардагы сорау алуларда. Аның бу күрсәтмәләрен Орскида 20 июньдә булган мәхкәмә утырышындаукыдылар.11 март көнне ""Баймак эше""н тикшерүче төркемнең итәкчесе Игорь Хованский Илшат Ульябаевның инаять эшен аерып чыгарып карау турында карар имзалаган. Бу документның кереш өлешендә әйтелгәнчә, ""координаторлары канун боза торган чакырулар яңгыратканнан соң, Ульябаев, Даутов һәм кимендә 68 кеше бу чакыруларга бирешеп, киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашкан, бу исә көч куллану, имерүләр, хезмәт машинасын зарарлау, полиция һәм Росгвардия хезмәткәрләре чолганышын бәреп чыгу өчен физик көч куллану белән үрелеп барган"". Карарда әйтелгәнчә, каршылык белдерүчеләр куәт оешмалары вәкилләренә ""боз кисәкләре, бозланган кар, утын, таш һәм башка әйберләр ыргыткан, хакимият вәкилләренә аяк-куллары белән күпсанлы һөүмнәр ясаган, алар ягына күз яше агыза торган төтен шашкалары аткан, кимендә 55 полиция һәм Росгвардия хезмәткәренә физик авырту китергән һәм төрле дәрәәдә тән әрәхәтләре ясаган"". Ульябаев кылган гамәлләргә килгәндә, документта аны ""башка протест белдерүчеләр иргә егып салган Стәрлетамак полициясе итәкчесе, подполковник Рөстәм Әсәновянына чабып килгән һәм килгән әһәттән аның башына типкән, шуннан соң аягы белән кимендә тагын бер мәртәбә башына тибеп һәм кулы белән кимендә бер тапкыр сугып, аның сәламәтлегенә иңелчә зарар китергән"", дип язганнар.17 гыйнварда ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Аның өстеннән әләкне нәкъ менә Башкортстан башлыгы Радий Хәбировязды. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килде. Хөкем карарын чыгарып берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнанкитмәде, таралмады. Кешеләрне куып-таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты.12 мартта Илшат Ульябаевка ""хакимият вәкиленә карата гомергә яки сәламәтлеккә куркыныч тудырырдай көч куллану"" турында яңа гаелпәү белдерелде (инаять кодексының 318 нче маддәсе, 2 нче өлеше).20 июньдә булган мәхкәмә утырышында ул гаебен тулысынчатаныды, полиция хезмәткәрләреннән, шулай ук ""әмгыятьтән һәм дәүләттән"" гафу үтенде. ""Гаепләүдә әйтелгән хәлләрне, төгәлрәк әйткәндә, 17 гыйнварда киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуны, шулай ук полиция хезмәткәрләренә көч куллануны - төгәлрәк әйткәндә, саклану өчен пыяласы төшереп куелган шлем кигән Әсәнов Рөстәмнең башы тирәсенә тибү һәм сугуны раслыйм. Вакыйгалар тиз булды, шуңа ничә тапкыр сугуымны әйтә алмыйм. Сугачагым турында беркем белән алдан килешмәгән идем"", дип белдерде ул мәхкәмәдә. Шулай ук Ульябаев Баймакка ""экоактивист Фаил Алсыновны хупларга килүен"" әйтте. Ул аның Урал аръягында экологияне яклау белән бәйле эшчәнлеген белә идем, дип искәртте. ""Тау токымнары чыгаручы оешмаларның әйләнә-тирә мохиткә имергеч йогынты ясавы турында әйткән сүзләре мине хисләндерде һәм мин аны хупларга булдым. Мин үзем дә фермер. Басуны чәчәсең - [шул оешмаларның машиналары] басу аша йөри. Канун юк: полиция чакыртасың - берни булмый. Ул [Алсынов] мәктәпләрдә башкорт теле укытылсын өчен дә көрәште"", дип сөйләде ул. Мәхкәмәнең сорауларына, шул исәптән протест белдерүчеләрнең куәт оешмалары вәкилләре белән бәрелешләренә шаһит булдыңмы дигән сорауга ул Русия Конституциясенең 51 нче маддәсенә таянып, авап бирүдән баш тартты. Шулай ук бу мәхкәмә утырышында билгеле булганча, Ульябаев зыян күргән Рөстәм Әсәновка ""рухи зыянны һәм дәвалану чыгымнарын каплау өчен"" 30 мең сум акча күчергән булган. Илшат УльябаевИлшат Ульябаевның инаять эше ничек тикшерелеп-каралуы турында Башкортстан әмәгатьчелеге дә, республиканың адвокатлары да актив фикер алыша. Бу процесс - ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең алга таба булачак бөтен мәхкәмәләренең дә ""темпын һәм форматын билгеләргә тиеш""дип искәрттеэлегрәк тикшерү барышы белән таныш булган Уфа адвокатлары. Тикшерүнең ""яшерен шаһитләр"" куллануы әмәгать эшлеклеләрен һәм юристларны аптыратты һәм хәтта ачуларын да чыгарды. ""Яшерен шаһитләрне мөмкин кадәр ентекле тикшерүне сорыйбыз - аларны яшерергә кирәк идеме икән? "" диелә активистларның Орски прокурорына язганмөрәәгатендә. Бу хат ""ВКонтакте""дагы ""Мой Башкортостан"" төркемендә чыкты. ""Без, Башкортстанның күпмилләтле халкы мәхкәмәдә яклау һәм гаепләү якларының тигез хокуклылыгын телибез. Теләсә кем яшерен шаһит була ала, шул исәптән тәртип саклау оешмалары вәкилләре дә. Шуңа күрә яклау ягы еш кына мондый шаһиткә сораулар бирә алмый, шул исәптән аның шәхесен ачыклау өчен бирелә торганнарын да, аның тәртип саклау оешмаларына кагылышы булу-булмау һәм башкалар турындагыларын да, чөнки еш кына мондый сорауларны хөкемдарлар бирдерми"", диелә анда. Орскидагы мәхкәмәне күзәтеп торучы бер адвокат анонимлыкны саклау шарты белән. Реалиига ""мин мондый ""яшерен шаһитләр"" тәрибәсен кабул итә алмыйм"", дип белдерде. ""Мондый ""шаһит"" - теләсә кем була ала. Бу ялгыш тәрибә, ул бернинди ышанычка да лаек түгел"", ди ул. Шулай ук ул хәзер бөтен адвокатларның ""мәхкәмә нәтиәләрен көтүен"" әйтә. ""Ульябаевка чыккан хөкем карары башка бөтен гаепләнүчеләр өчен ""кисәтү"" кебек булачак. Ул башка мәхкәмәләргә дә йогынты ясаячак. Биреләчәк әзаның да, хөкемдарның 17 гыйнварда булган хәлләрне нәрсә дип квалификацияләячәге дә, башка күп кенә әйберләр дә әһәмиятле булачак. Мәхкәмә тикшерүнең нинди дә булса дәлилләрен алып атармы, яки гаепләү йомгаклавын гына күчереп язармы - монысын күрербез"", ди адвокат. Тагын бер адвокат ""Баймак эше"" белән бәйле ""мәхкәмәләрнең барысы да Илшат Ульябаевның мәхкәмәсе сценариесе белән узачак"", дип искәртә. ""Видео бар, хөкем ителүче гаебен таныган, куәт оешмалары вәкилләренең (зыян күрүчеләр дә шаһитләр дә) күрсәтмәләре бар, шулай булгач аларга башка берни кирәкми дә. Бөтен кешене шул бер шаблон белән хөкем итәчәкләр, мөддәтләре генә төрле булачак"". .Реали әңгәмәдәшчесе фаразынча, ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең ""кимендә 50 процентын ахыр чиктә өйләренә ибәрәчәкләр"". — Бөтен кешене дә мәхкәмә аша уздырачаклар, бу эшнең бөтен максаты да шул бит. Тик бөтенесен дә утыртмаячаклар. Гаепләнүчеләрнең яртысын шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм итәрләр. 30 лап проценты иңелрәк мөддәтләр алыр - мәсәлән колония-яшәүлеккә ибәрерләр. Ә ""оештыручылар"" һәм ""координаторлар"" дип атала торганнарын кырыс мөддәтләр көтәдер дип куркам. Әлбәттә, бу фаразлар гына. Чынлыкта исә күпкә начаррак та булырга мөмкин, ди адвокат. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше""ндә беренче хөкем карары көтелә, Ульябаев үз гаебен таный",Башҡортостан,9638,https://www.azatliq.org/a/33035960.html,2024-07-17T05:38:02+00:00
"5Быелгы бәйрәмне дә аның төп оештыручысы, Борбаш авылы имамы, Балтач районы мөхтәсибе, Татарстанның баш казые әлил хәзрәт ачып ибәрде. Ул мөселман балалар өчен шушы төбәктә шушындый Сабантуйның инде сигезенче тапкыр оештырылуын билгеләп китте. Барча катнашучыларны, кунакларны бәйрәм белән котлады. Аннан соң инде Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллинга сүз бирелде. Быел мөселман балалар Сабантуе үткәрелә торган урыннарны, мәйданны, якын-тирәдәге чишмәләрне бик яхшылап тәртипкә китергәннәр, кешеләр күпләп йөри торган урыннарга ком, ташлар да әйгәннәр. Тау юллары да тәртипкә китерелгән. Менә шул эшләрне башкарган хезмәтчәннәргә, акчалата ярдәм күрсәткәннәргә мөфти Камил хәзрәт, казый әлил хәзрәт һәм Балтач районы хакиме Рамил Нотфуллин бүләкләр дә тапшырды. Сабантуйның башында ук әлил хәзрәт Килгән кунакларның һәм катнашучыларның башларында түбәтәй, яулык булырга тиеш, дип берничә тапкыр искәртү дә ясады. Чыннан да, биредә баш киемсез кешеләр бармак белән генә санарлык булгандыр. Сабантуй тантанасы балаларның Коръән, догалар укулары, өлкәннәрнең мөнәәтләр әйтүләре, ыр-шигырьләр белән үрелеп барды. Аннан инде мәйданга бәйрәмчә итеп бизәлгән атлар керде. Арбаларга утырган гармунчылар ыр-бию көйләрен башлый. Кайсыдыр әлил хәзрәтне биюгә дә чакыра. Ә ул ялындырып тормый, чапаннарын илфердәтеп биеп тә ибәрә. Шушы чаралар барышында ук мәйдан уртасындагы келәмнәрдә балалар бакчаларына йөрүче сабыйлар көрәшә башлады. Аларны тора-бара малайлар, яшүсмерләр алыштыра торды. Көрәшкә башка төрле ярышлар да өстәлде. Сабантуен алып баручының Хәзрәтләр, имамнар өчен капчык киеп йөгерү ярышлары башлана. Әзерләнә торыгыз, диюе биредә беренче генә тапкыр булучыда елмаю хисләре дә уяткандыр. Мондый Сабантуенда еш булучылар бу сүзләрне колак артыннан гына уздырып ибәрделәр. Хәзер хәзрәтләр чүлмәк вата, алардан соң абыстайлар һәм балалар да әзерләнә торсын дигән сүзләр дә алда әйтелгәнчә кабул ителгәндер. Балалар төрле тарафларда төрле ярышларда үз осталыкларын күрсәткәндә, зурлар да кимен куймый. Балтачтан Шамил Авзалов илкәсенә өч көянтәдә алты чиләк суны күтәреп мәйданны әйләнеп чыга. Өстәвенә шул алты чиләк суы белән биеп тә күрсәтә. Тамашачы шау-гөр китереп кул чаба. Балтач каратэчылары да шаккаттыра. Яшүсмерләрнең капчык сугышы да, картларның келәмгә чыгып бил алышулары да игътибар үзәгендә тора. Тәкә яшь бабай Ринат Шәфигуллинга бирелә. Хәзрәтләрнең, хатын-кызларның кул көрәштерүләрен дә кызыксынып күзәттеләр. Ә менә әби кешеләрнең оныкларын арка кочтырып йөгерүләре үзенә күрә тагын бер кызык булды. Балтачта мөселман балаларның бөтенрусия СабантуеСабантуенда иңүләр, алдынгы урыннар яулаучылар күп булды. Яшүсмерләр арасында көрәштә баш батыр исеменә Рөстәм Сибагатуллин лаек булды. Ул Татарстанда билгеле шәхес Фатыйх Сибагатуллинның улы. Атлар ярышында арчалар өстенлек итте. Күпсанлы ярышлар барышында без үзебез ишеткән һәм язып алырга өлгергән тагын кайбер иңүчеләрнең исемнәрен дә атап китик. Мәсәлән, Сабадан Борһанова Ләйсән йөгерештә беренче булды. Кул көрәшендә яшүсмерләр арасында Балтачтан Исрафилов Ильяс өченче, Сабадан Миңнеханов Илнар икенче, Яңгул авылыннан Рафисов Илназ беренче була. Шушындый ук көрәштә кызлар арасында Кукмарадан Гүзәл Галиева беренче кала. Бу көнне иңүчеләр исемлегендә Казан, Чаллы шәһәрләре, Арча, Актаныш, Мамадыш, Питрәч, Мари Иленең Бәрәңге районы, Киров өлкәсе Малмыж шәһәре, Ульян өлкәсе авылларыннан, башка бик күп төбәкләрдән иңүчеләр, катнашып бүләкләр алучылар барлыгы күренде.",Балтачта мөселман балаларның сигезенче бөтенрусия Сабантуе узды,Татарстан,3456,https://www.azatliq.org/a/27155161.html,2015-07-27T14:38:42+00:00
"Был турала Республика халыҡты эшкә урынлаштырыу үҙәге директоры урынбаҫары Филүс Әминев белдерҙе. 2025 йылда уҡыуҙан буш ваҡытта 4857 үҫмер ваҡытлыса эшкә индерелгән. Дуҫтар, эште интернеттан түгел, ә ваҡытлыса эшкә урынлаштырыу үҙәктәренән, Рәсәй студенттар отрядтарынан эҙләгеҙ. Юғиһә мутлашыусылар тоҙағына эләгеүегеҙ бар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Үҫмерҙәр эшкә урынлаштырыла,Донъя,716,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-09/mer-r-eshk-urynlashtyryla-4420878,2025-10-09T12:18:00+00:00
"Иҫке Собханғол ауылында йәшәүсе Рәсәйҙең почетлы доноры Юлдаш Бәҙәмшин үҙ теләге һәм күңел ҡушыуы буйынса 40 йылдан ашыу ҡан тапшырған. -Армиянан ҡайтҡас та район дауаханаһына шофер булып эшкә урынлаштым. Шул ваҡыттан алып ҡан тапшыра башланым, - тип башланы һүҙен Юлдаш Йәнғәле улы.",Донорҙар кеше ғүмерҙәрен ҡотҡара,Йәмғиәт,283,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-21/donor-ar-keshe-mer-ren-ot-ara-4206815,2025-04-21T16:15:00+00:00
"Кырынкүл бистәсендәге элекке мәчет бинасыТөмән шәһәре Кырынкүл (Казарово) бистәсе мөселманнарының борынгы мәчетләрен кире кайтаруны сораган мөрәәгатен мәхкәмәдә карау тагын кире кагылган. Мәчет бинасы хәзерге вакытта шәһәр хакимияте милке булып тора. Бүген мөселманнар белән хакимият арасындагы мәхкәмәнең икенче утырышы узды, һәм бу юлы да ул мөселманнар өчен уңай нәтиә бирмәде. Бу турыда Азатлыкка адвокат Руслан Нәгыевсөйләде. Шәһәр хакимияте мәчет бинасына кайчандыр тагын бер бина өстәп салынган булуына басым ясый. Хакимият вәкилләре мәчет, үзгәртеп корылган бина буларак, үзенең беренчел сыйфатларын югалткан, һәм ул хәзер дини бина булып саналмый, дип бара. Совет чорында мәчеткә тагын бүлмәләр өстәп салынып, ул мәктәп итеп кулланылган булган. Бу дәгъваларга авап итеп, Төмән шәһәре мөселманнары шәһәргә аерым яңа бина төзеп бирү тәкъдиме белән чыккан. Бу мәчеткә өстәп салынган бүлмәләр урынына компенсация рәвешендә карала алыр иде, дип саный алар. Моның бәрабәренә шәһәрнең иске мәчет бинасын аның янкормалары белән бергә мөселманнарга кайтаруны шарт итеп куя. Адвокат Руслан Нәгыев сүзләренчә, әлеге мәхкәмә эшендә хәзер 6 сентябрьгә кадәр тәнәфес игълан ителгән. Бу вакыт эчендә Төмән мөселманнары шәһәр администрациясе белән килешү юллары турында фикер алышырга ыена. Мөселман әмгыятенең мәнфәгатьләрен мәхкәмәдә Русиянең илкүләм юристлар берлеге әгъзасы, адвокат Мансур Усмановяклый. Канун нигезендә элекке гыйбадәтханә биналары дин тотучыларга кайтарылырга тиеш булса да, шәһәр хакимияте мәчетне кайтармаска булган. Кырынкүл бистәсендәге мәчет бинасында озак еллар татар этно-мәдәни компонентлы мәктәп эшләп килде. 2020 елның сентябрендә мәктәп яңа бинагакүчте. Мәктәп иркен, заманча яңа бинага ия булды, ул мәчеттән ике урам аркылы гына урнашкан. Тарихи мәчет бинасы исә шәһәр хакимиятенә тапшырылды. Бина бушагач та, мөселманнар бу бинада элек мәчет булганлыгы турында бөтен документларны ыеп, мәчетне ирле мәхәлләгә кире кайтару турында гариза бирде һәм уңай авап алуга өметләнде. Әмма шәһәр идарәсе мәчетне мөселманнарга кайтармаска дигән карар кабул итте. Мәктәп күчкәннән бирле, элекке мәчет бинасы буш торды. Бина рәсми рәвештә Төмән шәһәре муниципалитеты милке санала. Мәчетне кайтаруда кыенлыкларга очраганнан соң, аның янындагы ""Хәдичә"" мәчете имамы Арслан Абдулла, ярдәм сорап, адвокатка мөрәәгать иткән иде.2001 елда салынган ""Хәдичә"" мәчете мөселманнарны сыйдыра алмый, аеруча бәйрәм һәм омга көннәрендә намаз укырга килүчеләргә урын итми. ""Хәдичә"" мәчете мәхәлләсендә 400-500 мөселман исәпләнә, омгага Төмәннән дә мөселманнар килә, дип сөйләде Арслан хәзрәт Азатлыкка. Аның сүзләренчә, тарихи мәчет бинасында реставрация уздырганнан соң, анда хатын-кызлар өчен намаз бүлмәсе, балаларга мәдрәсә һәм Кырынкүл авылы тарихы музее ачарга булыр иде. Хәзер бина ""сайдинг"" белән тышланган, әмма мөселманнар аның тарихи кыяфәтен кире кайтарырга тели. Сакланып калган фотосурәтләренә ярашлы итеп манарасын да яңадан куярга уйлаганнар. ""Бу мәчетне безнең бабайлар, аларның әтиләре салган, ул алга таба да мәчет буларак хезмәт итәргә тиеш, аны башкача файдалану дөрес түгел. Бу безнең ата-бабаларыбыздан калган әманәт"" ди хәзрәт. Кырынкүлдәге бу тарихи мәчетне документларда беренче мәртәбә искә алу 1820 нче елларга туры килә. Архив документларында агач мәчет Тәүләтбәк Маппаровтарафыннан ""Казарово Юрталарында"" төзелгән дип күрсәтелгән. Агач бина тузгач, 1885 елда аны яңадан төзергә карар кылалар. Бу эшне башкарып чыгарга Ембаево авылыннан Бибиамал Әпсәләмоваалына. Бинаны ул тулаем үз акчасына салдыра. Шулай да мәчетне төзүдә финанс яктан чыгышы белән Ембаеводан булган меценат Нигъмәтулла Кармышаков-Сәйдүковта катнашкан булуы ихтимал. Яңа агач бина таш нигезгә салына. Ул вакытта (1882 ел) Кырынкүл бистәсендә 75 ир һәм 65 хатын-кыз яшәгән, бу кешеләр бергәләп мәчетнең имамнарын акчалата тәэмин итеп, яңа бинаны ылытып һәм төзекләндереп торырга үз өстенә вазифа алган, диелә.1920 нче елларда мәчеттән совет мәктәбе ясыйлар, һәм 2020 елга кадәр анда мәктәп урнаша. 1960 нчы елларда мәчетнең манарасы сүтелә. Кырынкүлдә хәзер 2 меңгә якын кеше яши, аларның 70 проценты татарлар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төмән хакимияте мәчетне мөселманнарга кайтарудан баш тарта: мөселманнар шәһәргә яңа бина салып бирергә дә риза,Татарстан,4203,https://www.azatliq.org/a/31990791.html,2022-08-16T11:53:51+00:00
"Камил Исхаковәйге мәткәпнең беренче алмашы 14 июльдә тәмамланды. ""Без әйге мәктәптән яхшырак нәтиәләр көткән идек. Имтиханнар йомгакларына караганда, 47 укучыдан 19 ы гына Болгар ислам академиясендә укуын дәвам итә алачак"", ди Исхаков.18 июльдә академиядә әйге мәктәпнең икенче алмашы башланды. Аның максаты - Болгар ислам академиясенә укырга керергә теләүчеләрнең белем дәрәәсен тикшерү һәм үстерү. Ахырда шәкертләр имтихан бирәчәк. Шул имтихан нәтиәсенә карап, аларны академиягә кабул итәчәкләр. Исхаков сүзләренчә, беренче уку елында читтән торып уку курсы булмаячак. әйге мәктәптә укыту гарәп телендә бара. Курслар 26 июльгә кадәр дәвам итәчәк. Көзен ачылачак Болгар академиясендә татар телендә белем бирү булмаячагы турында Русия ислам университеты ректоры, Русия ислам мәгарифе шурасы рәисе Рәфыйк Мөхәммәтшин дәәйткән иде.",Камил Исхаков Болгар академиясенә укырга керергә теләүчеләрнең әзерлегеннән канәгать түгел,Яңылыҡтар,829,https://www.azatliq.org/a/28622509.html,2017-07-18T08:17:50+00:00
"Кырымтатар яшьләре Мәрани һәйкәле янында24 июнь кичендә бер төркем кырымтатар яшьләре, милли байракларын кулларына тотып, кырымтатарларның рәсми һәм рәсми булмаган гимннарын башкардылар. ""Гүзәл Кырым"" һәм ""Ант иткәнмен"" ырларын яшьләр Казанның Иске татар бистәсендә, Шиһабетдин Мәрани һәйкәле янында ырладылар. Гимннарны башкаргач алар бергәләшеп ""Байрак көне хәерле булсын"" дип кычкырдылар. 5Кырымтатар яшьләре Казанда милли байрак көнен бәйрәм иттеАзатлыкка Кырым мөселманнары Диния нәзарәтенең аваплы сәркатибе Айдер Адимамбетовсөйләгәнчә, бу чара Кырымда 26 июньдә билгеләп үтелә торган Милли байрак көненә багышлана. Акция уздыру өчен нигә нәкъ менә Мәрани һәйкәле сайланды, дигән сорауга Адимамбетов ""Мәрани Габдулла Тукай белән беррәттән Казан татарларының символы булып тора"" диде. ""Кырымтатарлар символы Исмәгыйль Гаспринский булган шикелле"", дип өстәде ул. Айдер әйтүенчә, шундый ук акцияләр Кырым татарлары яшәгән барлык шәһәрләрдә һәм илләрдә дә уза. Кырымтатар яшьләре Татарстан башкаласына Казан инновацион институтының магистратурасында укырга килгән.26 июнь көне кырымтатар байрагы көне буларак билгели.",Кырымтатар яшьләре Казанда милли байрак көнен бәйрәм итте,Яңылыҡтар,1119,https://www.azatliq.org/a/30018561.html,2019-06-25T04:25:47+00:00
"Гамалея ғилми-тикшеренеү үҙәге менән Сеченов исемендәге университет белгестәре бергәләп тикшеренеп, бер нисә үҫемлектең А грибы вирусының үрсеүен 30 процентҡа кәметеүен асыҡлаған. Исемлектә беҙ күптән ҡулланып йөрөгән үҫмлектәр бар: гөлемеш, балан еләктәре,  татлытамыр (солодка) үләненең тамыры, мәтрүшкә, меңъяпраҡ, кесерткән япрағы. Ошо үләндәрҙе бергә ҡушып бешереп эсеү вирусты көсһөҙләндерә, иммунитетты нығыта икән.",Гриптан ниндәй үләндәр ярҙам итә?,Яңылыҡтар,422,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-16/griptan-nind-y-l-nd-r-yar-am-it-4389693,2025-09-16T10:32:00+00:00
"22-се өлөш Көндәр йылытып, ташҡын ваҡытындағы боҙ китерҙән алда ғына тепляктағы беҙҙең маширтты йылға буйындағы текә ярлы асыҡ урынға күсерҙеләр. Йыуылған буш ҡом өйөмдәре һыу менән бергә туранан-тура  ташҡын йылғаға ағыҙылыу сәбәпле, зонд таҙартыуҙың кәрәге булманы. Коногон итеп мине икенсе эшкә күсерҙеләр. Воротовщик вазифаһын үтәүсе танышым Ларион Матвеевич менән талсыбыҡтан үреүле оло кәрзингә тултырылған тау тоҡомдарын шахтанан сығарып ат егеүле махсус арбаға тейәйем дә йәйге маширтта алтын йыуылған ергә илтеп ауҙарам. Ауыр йөктө көнө буйы шахтанан сығарыу, уны күтәреп тейәү һәм ауҙарыу тәнемде, билемде, аяҡ-ҡулымды һыҙлатһа ла, көсөргәнешле эшкә һис бирешмәнем. Төшкө тәнәфес мәлендә шахтёрҙар саф һауа һуларға, ял итергә тип юғарыға күтәрелгәс, уларҙың ауыҙынан сыҡҡан һәр һүҙҙе йотлоғоп тыңлау ғәҙәтемә ингәнлектән, мин алдан уҡ хисле тантана кисерҙем. Алтын йыуыусы элгәрге эшсе-старателдәрҙең тормошона, көнкүрешенә, эштәренә бәйләнешле үтә ҡыҙыҡлы, мауыҡтырғыс ваҡиғаларҙы тыңлаған саҡта, барлыҡ донъямды онотоп, ишеткән-белгәндәремдең һәммәһен мейемә һеңдерергә һәм күҙ алдымда һынланған күренештәрҙе мәңге-мәңге онотмаҫҡа тырыштым. Беҙҙең Киров исемендәге старателдәр артеле икенсе ҙур, ҡеүәтле артелгә ҡушылып, артабан «Партизан» тип йөрөтөлдө. Мин шул «Партизан» артелендә тәүҙә лебёдчик булып эшләнем. Аҙаҡтан, ҡырҡ метр самаһы тәрәнлектәге шахтаның һыуын юғарыға һурҙырыу өсөн моторист итеп күсерелгәс, башҡорт һәм башҡа милли яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен уҡырға мөмкинлек тыуҙы миңә. «Сиваш», «Аҡсарлаҡтар таң атҡанда» тигән татар яҙыусыларының китаптары менән беренсе тапҡыр танышыу ҙа минең өсөн оло асыш булды һәм ул әҫәрҙәрҙәге образдар ғүмерлеккә онотолмаҫ эҙ ҡалдырҙы. Шул осорҙа уҡыған әҫәрҙәрҙәге ыңғай геройҙарҙың тормошо менән айырылғыһыҙ йәшәргә өйрәндем мин. Уларҙың көнкүреше, гел яҡшылыҡҡа ынтылыуҙары мине йәшәргә рухландырҙы, һөйөү-һөйөшөүҙәре, мөхәббәт ялҡынында дөрләп яныуҙары ла күңелемде тетрәтте, ғазап сиктерҙе. Бер ҡасан да һөйгәнем һәм һөйөлгәнем булмағас, ысын мөхәббәт хаҡында китаптарҙан уҡып белһәм дә, һөйөүгә оҡшаған беренсе хисте өсөнсө класта аслы-туҡлы уҡып йөрөгәндә үк һиҙенгәйнем. Беренсе кластан башлап бергә уҡыған һары сәсле ҡыҙҙы тәүҙә, әкиәттәрҙәге һымаҡ, шайтан нәҫеленән булыуына оҡшаттым. Аҙаҡтан, башланғыс мәктәптең һуңғы класында уҡыған саҡта, гел уның тураһында ғына уйлана торғайным. Етен сәсле шул ҡыҙ яңылыш ҡулыма ҡағылһа йә мин ултырған партаға яҡынлашһа, үҙемде бәхетле тойҙом һәм һүҙ менән аңлата алмаҫтай кинәнеү, тетрәткес хис кисерә инем. Йыл артынан йыл уҙған һайын, беренсе тойғоларым әкренләп тупаҫланды, бер ниндәй ҙә кисереш һиҙмәйенсә, ул ҡыҙҙы бөтөнләйгә оноттом. Балалар өсөн генә хас һөйөшөү шул булдымы икән? Ундай хистең бүтән бер ҡасан да ҡабаталанмауы ғәжәп хәл ине. Минең һөйгәнем булманы. Әммә ҡасан да булһа оло, ысын мөхәббәткә осраясағыма, бәхетле буласағыма ныҡлы ышаныс менән йәшәнем. Шул ышаныс миңә көс өҫтәне, ауырлыҡтарға бирешмәҫкә, маҡсатыма ирешеү өсөн ярты юлда туҡталып ҡалмаҫҡа өндәне, алыҫтағы яҡты маяк шикелле күренгән киләсәккә табан алға, тик алға әйҙәне. Матурланғандан-матурлана барған тормоштоң гүзәллегенә һоҡланып һәм уҡылған әҙәби китаптарҙың шауҡымына бирелеүҙән, ашҡынып-талпынып эштән ҡайтҡас, ғәҙәтемсә, шиғирҙар яҙырға ултырҙым. Һүҙҙәр үҙҙәренән-үҙҙәре рифмалашты. «Урал», «Ниңә ярһый йөрәгем? », «Фәйзулла дуҫыма», «Әсәйем яҙмышы», «Алтындамы ысын бәхет» тип исемләнгән шиғырҙарымды яҙғандан һуң да, аҡман-тоҡман бураны кеүек ҡоторонған уй-хистәрем мине һаман иҙҙе, ҡағыҙ-ҡәләмдән айырылмауымды талап итте. Уларҙан бер аҙға ҡотолорға, күңелемде тынысландырырға теләп, клубҡа барып әйләнергә булдым. Клубтың ишеге яҡтауына һөйәлеп торҙом-торҙом да иҙән уртаһында тыпыр-тыпыр бейеүселәр эргәһенән уҙып барышлай кемдеңдер аяғына яңылыш баҫтым. – Ай, айыу! – тип ҡысҡырҙы Мөшәрифә исемле шәфҡәт туташы. – Яңылыш. Яңылыш баҫтым, – тип ғәфү үтенә башлағайным, уның егете Зиннур ҡабырғама төрттө. – Аяғың аҫтына ҡарап атларға булмаймы ни? ! – Кем малайы? – тип һораны Мөшәрифә, асыуынан һүрелеп. – Бер ҡарттың йүнһеҙ малайы! – Эйе, ысынлап та, бик йүнһеҙ малай күренә шул, – тине ҡыҙ, миңә сирҡаныш менән ҡарап. – Үҙенә күрә түгел, етмәһә, шиғырҙар яҙып маташа, – тине Зиннур. – Мәрәкә икән! – Мөшәрифә ирендәрен ҡыймылдатып, мыҫҡыл ҡатыш көлдө. – Ошондай байғош та шиғыр яҙып маташыр икән! Шәфҡәт туташы тыныс ҡына әйткән һүҙҙең йөрәгемде ҡыйпып үтеүенә сыҙай алмайынса, мин ҡысҡырҙым: – Байғош булып ҡаласаҡ түгелмен, ишетәһегеҙме? Кешенән көлөргә хаҡығыҙ юҡ! Шағирҙар күктән төшмәй! .. Мин – шағир, күңелем менән шағирмын! .. – Ха-а-ха-ха! Эре ебәрә, байғош! – Һинән былайыраҡтар ҙа шағир дәрәжәһенә етә алмайҙар! .. Улар һаһылдашып көлә-көлә туҙан ҡубарып бейегән йәштәр төркөмөнә барып ҡушылды. .Наза, Наза, Наза, Наза матур ҡыҙ бала, Наза уҡый, Наза яҙа, Уҡый торған замана. Иҙән уртаһында ҡотороноп бейегән Мөшәрифә менән Зиннурҙың мыҫҡыллы һүҙҙәрен онота алмай оҙаҡ яфаландым. Уларға үс итеп, артабан уҡығым һәм һис кисекмәҫтән шағир булғым килде. Йәштәр бейеүҙән туҡталғас, клуб мөдире усын усҡа һуғып ҡысҡырҙы: – Иптәштәр, тыңлағыҙ әле, тыңлағыҙ! Хәҙер «Татыу тораһығыҙмы? » уйынын уйнайбыҙ. Ризаһығыҙмы? – Йәнә бейергә теләйбеҙ! – Аяғығыҙ әҙерәк ял итһен инде. Парлашып ултырығыҙ! – Беҙ әҙер, – тип ҡысҡырышты йәштәр. – Кемде уйын судьяһы итәбеҙ? – Үҙең бул. – Минән рәт сыҡмаҫ, – тип клуб мөдире яҫы ҡайышты алға һондо. – Йә, кем дәбрәвүлнә судья булырға теләй? – Мин! – Аяҡтарын тыпырҙатып, Хәбир ҡул күтәрҙе. – Әйҙә, үҙ хөкөмөңдө күрһәт! Яҫы ҡайышты тотоп, Хәбир уртаға сыҡты. Стена буйындағы эскәмйәләрҙә парлашып ултырыусыларға күҙ йүгертеп, минең эргәмә килде. – Ниңә яңғыҙың? – Уйнамайым. – Мин ҡыҙарындым. – Клубҡа килгәс, уйнарға тейешһең! – Хәбир арғы яҡ остағы ялбыр сәсле ҡыҙҙы көслөк менән эргәмә килтереп ултыртты ла, ҡайышы менән һелтәнеп, икебеҙҙе лә киҫәтте: – Татыу ғына йәшәгеҙ. Ату эләгер! Эргәмдәге ҡыҙға күтәрелеп ҡарарға ла баҙнатсылығым етмәне. Ул, минең кеүек байғош менән бергә ултырыуынан ғәрләнеп, ситкәрәк шыуҙы. Уйында ҡатнашыусы егеттәрҙең һәр ҡайһыныһы тәңгәлендә туҡтала-туҡтала: – Татыу тораһығыҙмы? – тип һорашып сыҡҡандан һуң, Хәбир минең ҡаршыма килеп баҫты. – Эргәңдәге ҡыҙҙы һорайҙар. Бирергә теләйһеңме? Ҡаршылыҡһыҙ ризалашыу егет өсөн мәсхәрә һаналғанлыҡтан, ҡыҙ мине һушһынмауын һәм эргәмдән ҡасып китерҙәй булып ултырыуын һиҙһәм дә, баш сайҡаным. – Бирмәйем! – Әләйһә, уйын закуны буйынса, хөкөмгә тартыласаҡһың. Ҡулыңды алға һон, – тип өс тапҡыр яҫы ҡайышы менән усыма һуҡҡас, ҡаршылағы егеткә боролоп ҡараны. – Йә, хәҙер ҡәнәғәтмеһең? – Юҡ! – Егет ҡул болғаны. – Ҡабат возбуждаю судебное дело! – тине Хәбир. – Теге һаман ныҡышып, ҡыҙҙы үҙ эргәһенә килтерергә тырыша. Бирергә ризаһыңмы? – Беренсе һуғылыуҙан һуң да усым төбө өтөлөп һыҙлауына ҡарамаҫтан, кешеләр алдында һыр бирмәҫкә тырыштым. – Риза түгелмен! – тип икенсе ҡулымды алға һондом. – Был юлы ун тапҡыр һуғылырыңды беләһеңме? – Беләм. Барлыҡ көсө менән усыма шапылдатып һуҡҡан һайын: – Еттеме? – тип һораны Хәбир. – Етмәне! Ҡайыш менән телгеләнгән усым төбө бүртеп, күҙҙәремдән йәштәр атылып сыҡҡанда ла сыҙарға тырыштым. Үҙ бурысын намыҫ менән үтәгән Хәбир икенсе яҡҡа боролоп ҡараны. – Хәҙер нисек? – Артығын уйын закуны ҡушмағас, башҡаса хәл юҡ, – тине ҡаршылағы егет. Хәбир ҡәнәғәтләнеп баш ҡаҡты ла сират ҡыҙҙарға етеүе тураһында белдереү яһаны. Шунан парлашып ултырған ҡыҙҙар тәңгәлендә туҡталып-туҡталып, бер үк һорауҙы бирҙе: – Татыу йәшәйһегеҙме? – Татыу, бик тә татыу торабыҙ, – тип яуап ҡайтарҙы барыһы ла. Минең эргәлә ултырыусы ҡыҙға ла сират килеп етте. – Татыу тораһығыҙмы? – Юҡ, – тине ул. – Ни теләйһең? – Айырылышырға. – Яңғыҙ йәшәргә теләйһеңме? – Миңә Зәки кәрәк, – тип ҡаршылағы егет яғына ымланы. Хәбир ҡайышы менән һелтәнә-һелтәнә Зәки менән ярыш ултырған сыбар яулыҡлы ҡыҙ ҡаршыһына барып баҫты. – Һинекен һораталар. Йәреңде бирәһеңме? – Бирмәйем, – тип ҡырт киҫте лә, Хәбир ҡайышын күтәргәс, сыбар яулыҡлы ҡыҙ ҡулдарын артҡа йәшерҙе. – Ай, ҡурҡам! Зинһар, һуҡма! Ризалығымды бирәм, йәремде ал! .. Тик ул аламағолош малай эргәһенә ултыртма, теләмәйем, – тип тартҡылашты. – Уйындың тәртибе шулай: уның эргәһенә ултырырға теләмәһәң, усыңа һуғырға тейешмен! – тип Хәбир ҡурҡытҡас ҡына, сыбар яулыҡлы ҡыҙ минең янға килеп ултырырға мәжбүр булды. Әммә «судья» алыҫлашҡас та ситкә тартылды. – Ой, аламағолоштан ерәнәм! – Ултыр! – тип ҡысҡырҙы Хәбир. – Ултырмайым, – тине лә сыбар яулыҡлы ҡыҙ тышҡа сығып ҡасты. Мин хурлыҡҡа ҡалдым. Оялышымдан ҡасып ҡотолор урын тапмайынса, бер урында ултырып борғаландым-борғаландым да өйөмә ҡайтып киттем. Шунан аҙаҡ ундай уйындарҙа ҡатнашмаҫҡа, ҡыҙҙар эргәһенә бер ҡасан да ултырмаҫҡа тигән һығымтаға килеп, байтаҡ йылдар тыныслана алмай интектем.",Яныбай Хамматов Автобиографик повесть Хәсрәтле бала саҡ (22),Әҙәбиәт,8636,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-05-17/yanybay-hammatov-avtobiografik-povest-h-sr-tle-bala-sa-22-4239394,2025-05-17T11:13:00+00:00
"— Атаһыҙ үҫһә лә, үҙе бик уңған, үҙе бик тә зирәк бала булды! — тип, үтә ҡәнәғәтләнеп һөйләй ине әсәһе Ғәйниямал апай. — Бына шул зирәклеге тигәндәй. Ете ҡат ер аҫтында йылан көйшәгәнен тойор әҙәм ул беҙҙең Рәжәп. Ауылда ни кешенең борсолмай ғәмһеҙ йәшәгән сағы буламы ни. Бына һыйырың елен еткерһә, торғаны бер ғазап. Ҡасан быҙаулар икән, тип, төнөнә биш сығып ҡарайһың. Ғәфләт баҫып, әмәлгә ҡалғандай, шул сәғәттә йоҡоңа баш булманыңмы — һалҡын аҙбарҙа быҙауыңдың шыҡырайып туңып үлгәнен көт тә тор. «Әсәй! — тип мине тынысландыра әлеге шул үҫеп кенә килгән Рәжәбем. — Ғауғаланмай ғына йоҡла. Миңә ышан. » — тисе. Шундай йоҡоһоҙ бер нисә төн уҙғарғас, хәйерһеҙең, ҡаты йоҡоға талғанмын да ҡуйғанмын икән бер көн. Рәжәбем: «Әсәй, тор, һыйыр быҙауланы! .. »— тине лә, шәмгә ут алып, аяғын быймаһына тыға һалып, сөйҙәге тунына үрелде. Иләҫ-миләҫ килеп артынан аҙбарға югереп сыҡһам, Сыбарым үҙе төҫлө сыбарҡай ғына быҙауын ялап торасы! .. Икеһен дә өйгә индереп, быҙауын ауыҙландырып, инәһенең сыуын имен-аман ғына һалдырып, күңел тынысланғас, Рәжәбемдән сәйерһенеп һорайым: «Сығып та йөрөмәгән кеүек инең. Ни ғәләмәт улай сәғәтендә минутында тойорға зирәклеген етте? »— тим. Рәжәбемдең иҫе лә китмәй. «Ниңә, ишетмәнеңме ни? Теге нәҫтәкәй. аҙбар эйәһен әйтәм. тәҙрәнән: «Рәжәп, тор, һөйөнсө, һыйырығыҙ быҙауланы! » — тип ҡысҡырып китте ләбаһа. Юғиһә мин дә, онотолоп, ҡаты серемгә китеп бара инем! »— тисе. Бына шунан теҙелеп китте уның береһенән-береһе ғәжәп, береһенән-береһе серле әңгәмәләре. Олоғайған һайын һүҙенең хикмәте, мәҙәклеге арта барҙы. Шуға ла тракторсы Рәжәп янына кеше күп йыйылыусан. Йәйҙәрен ул яландан һирәк ҡайта. Ҡайттымы — һис кем көтмәгән яңы әңгәмәһе була. Бер урауында ул ярты ауылға етерлек табан балыҡ тейәп ҡайтҡан. — Ҡайҙан эләктерҙең был ҡәҙәрене? !— тип һорайҙар. Ә Рәжәптең иҫе лә китмәй. Әйтерһең, көн һайын була торған ваҡиға. Сабыр ғына итеп һөйләй ҙә бирә: — Анау урмандағы Кетәк күлен ҡыҙғандым. Шуның үрендә һөрә инем. Үҙем тегенең яҙғы һыуының китеп бөтөрөн күңелем менән тойоп йөрөнөм. Ярлау яһап аға быйыл. Түҙмәнем. Төштөм дә, тракторым менән һөрҙөрөп, ағып сыға торған алҡымын томалап ҡуйҙым. Эшем бөттө тип, китергә боролғайным инде. Артымда үҙ тракторымдың гөрөлтөһөнән дә көслөрәк уһылдау ишеттем. Ер тетрәне. «Рәжәп, кил, йый! һине бәхилләтеүем шул! »— тисе. Боролһам, иҫтәрем китте. Кетәк күле күҙ алдымда кәмей бара. — Эйе шул. — тип килешәбеҙ. — Кетәк күле Утар күле менән мәмерйә аша тоташҡан шул. Ҡоро йылда утар күленең кимәле кәмей башлаһа, йыш ҡына шулай китә лә бара. — Шулайҙыр инде. Шул сағына тура килгәнмендер. Эйе, мин һеҙгә әйтәйем, уһылдап китте лә барҙы Кетәк күле. ҡараһаам, балығы тупырҙап ҡала бара. Аптырағас, турпышаны һөйрәп төшөрҙөм дә тотондом эре генәләрен һайлап йыйырға! Ни эшләйһең, балығы әрәм була бит. Иң төбөндә күләүек кеүек кенә булып ҡалды Кетәк күле. Шунан ни, бер турпыша тулғас, мин дә: «Нәфсеңде тый, Рәжәп! » — тип үҙемә әмер бирҙем дә туҡтаным. Бик ныҡ ауырайған турпышаны күҙ алдымда ҡороған күлдән көс-хәлгә һөйрәп сығарҙым, һөйрәп сығарыуым булды, «дөр-рөҫ! » тип гөрһөлдәне күл һәм кире сыға башланы. Сирек сәғәт эсендә мөлдөрәмә булып тулды. Баҡһам, ул, берҙән, миңә рәхмәтен белдерергә теләгән; икенсенән, нәфсемде һынамаҡ булған икән. Бына, ҡайтҡас, ауылға таратып бирмәһәм, тағы асыуланыр ине әле. Рәжәп ағай, шаҡтай олоған төшкәнсе, кәләш алмай йөрөнө. Ҡарт буйҙаҡтың ни — иң күп ишеткән һорауы «ниңә һаман өйләнмәйһең? » була инде. Рәжәп ағай көттөрә бирә лә берәй әңгәмә менән яуап бирә. Йәшерәк сағым ине. ХТЗ тракторы менән әлеге Кетәк күле үрендә пар һөрәм. Бәлки, берәй ашарлыҡ табан эләгер әле, тип, күлгә ҡармаҡтар һалып ҡуйғайным. Төшкә табан уны онотоп та бөткәйнем инде. Әлеге лә баяғы күл күк күкрәү тауышы менән: — У-уһ! Эләкте! — тип мине тертләтте. -  Ҡурҡа-ҡурҡа ғына төштөм. Бер ҡармағым ды һөйрәһәм, көс еткеһеҙ ауыр. Үҙе бына ла инде сәбәләнеп болғана, һөйрәп сығарһам. үксәһенә еткән оҙон һары сәсле яп-яланғас һыуһылыу, сәсенән эләгеп, тыпырсына. Билдәре өҙөлөп китергә генә тора. Ә төҫө. бер бите ай, бер бите ҡояш тип әйтәйемме. Мин уны үҙемә кәләш итеп алырға, донъямда нимәм бар — шуны бирергә әҙер инем. Ул, минең уйымды белгән һымаҡ: — Рәжәп бәғерем, мин — һинеке. Бары ҡармағыңдан ысҡындыр ғына. һинеке булыр өсөн мин иң тәүҙә азатлыҡ рәхәтен кисерергә тейешмен. Мин бары ирекле көйөнсә генә һинеке була алам! .. — тисе. Мин, ләззәтле минуттар кисерә-кисерә, уны ҡармағыма эләккән еренән ҡотҡарҙым. Ул саф һалҡын ҡулыҡайы менән башымдан һыйпаны ла: — Хәҙер үҙеңдән биш аҙым ситкә китергә рөхсәт ит! — тине. Мин инде, ул ни ҡушһа, шуны үтәргә әҙер инем. һыуһылыуым күлгә табан биш аҙым атланы ла: — Ҡыҙҙар һүҙенә ышанма! — тип, ап-аҫыҡ әйтте һәм күлгә сумып, юҡ булды. Ер һөргәндә, Кетәк күленә тәңгәлләшкән һайын, гөрләгән һыу тауышы итеп, шул һүҙен ҡабатлап ҡалыр булды һыуһылыу. Шунан нисек ышанаһың инде ҡыҙҙарға! һыуһылыуҙың васыятын үтәп тик йөрөйөм. Ышанғы килмәй. Ышанмаҫ инең — ҡыҙыҡ. Ышанмағанды белһә, Рәжәп ағай үпкәләр ҙә бүтән һөйләмәҫ. Бер көндө Рәжәп ағайыбыҙ әллә ҡайҙан — бик ситтән кәләш алды ла ҡайтты. А-ах, сибәрлеге! Бер бите ай, бер бите ҡояш, тиһәң һис кенә лә арттырыу булмаҫ! Алтын һары сәсе бөгәренән түбән үк төшөп, үксәһенә етеп тора бына. Ул биле, ул биле! Өҙөлөп кенә китер төҫлө. Бындай мәлдә: — Ҡайһы ауылдан төшөрҙөң? — тигән һорау тәүге һорау була инде. — Ауылдан! — тине Рәжәп, беҙгә мыҫҡыл менән ҡарап. — Көтөп тор ошондай еңгәңде ауылдан! Ана, теге Кетәк күле мажараһын һөйләгәйнем бит әле. Шул ҡабат килеп эләкмәһенме! .. «Бар кит! — мин әйтәм. — Ниңә ҡабат эләктең? һин бит мине яратмайһың. Мин инде һинең һүҙеңде тотоп, ҡыҙҙар һүҙенә бер тамсы ла ышанмайым! .. » — Ә һин мине әүәлгесә яратаһыңмы? — ти был. — Мин яратыуҙамы ни. һиңә ышаныуҙары ҡыйын. — тим. — Үҙеңдең яратыуыңа ышанаһың икән — ал да ҡайт, минән эш тормаҫ. — тисе. — Ә яратырһыңмы һуң? — тип ныҡышам, ғорурлығымдан тиҫкәреләнеп, янына яҡын да бармайынса. — һүҙендә шул ҡәҙәре ныҡ торған кешене нисек яратмайһың! Һин бит минең һүҙемде тыңлап, иреккә ебәрҙең. Мин өс йылдан ашыу һине һынаным. Кеше иркен бик хөрмәт итәһең икән. Мине ышанып ебәрҙең бит. Кеше иркенең ҡәҙерен белгән әҙәм балаһын мин нисек онотайым ти инде. һинең дә мине онотмағаныңды һәр саҡ белеп торҙом мин. Яратып уфтанғандарыңды белдем күл төпкәйҙәрендә көйөмсә. Ныҡлап һынағас, бына үҙем ҡабаттан килеп эләктем! .. —тисе. Бына шуға алып ҡайттым. Еңгәгеҙҙең исеме һыуһылыу булыр. Ә һеҙ, ҡайһы ауылдан, тип һораған булаһығыҙ! .. Ошо әңгәмәһен һөйләп бөтөргәс, беребеҙ: — һәй-й, Рәжәп ағай, шул шыттырыуыңды ташламаның. Сибәрлеккә сибәр ҙә еңгәм, бер ҙә һыу эйәһенә оҡшамаған. Сәпсим үҙебеҙҙең ҡәҙимге ер заты ҡыҙы бит! — тип ауыҙын йырғайны. Рәжәп ағай бәхәсләшеп-сәмләшеп бер һүҙ ҙә әйтмәне. Әйтерһең, был һүҙ уға ҡағылманы. Был һүҙҙе онотҡан шикелле, ул бына ике йыл инде буш торған Ҡәйҙәфә апайҙың өйөн күрһәтте. Ул өйгә күптән инде һуҡмаҡ та инмәй. Ишек алдын кеше бейеклеге кесерткән баҫҡан. — Бына, — тине, — әгәр ҙә ки шул өйҙөң мөрйәһенән дүрт минут тигәндә төтөн сыға башламаһа, бынан кире бер һүҙемә лә ышанмаҫһығыҙ. Үҙе, ауыҙ эсенән нимәлер уҡынған булып, бик етди төҫ менән ҡапҡа тапҡырында шым торған тракторының бер рычагын ҡайырғысланы. — Көтөгөҙ, хәҙер сыға! Тамсы ла ышаныс юҡ. Әммә барыбыҙҙың да күҙе Урта Азияға улы янына сығып киткән Ҡәйҙәфә апайҙың буш торған өйөнөң китек мөрйәһенә йүнәлде. Бер минут үтте. Ике минут. Тын да алмайбыҙ. — Их, төтөн сыҡһын ине! — тип теләйбеҙ. Мөғжизә ҡыҙыҡ әйбер бит ул. Дүрт минут үтте. Мөғжизә шауҡымынан ҡотолған берәү, Рәжәпте мыҫҡыллап, шырҡ та шырҡ көлә башланы. Көлөүгә тертләп айнығандар ҙа ҡушылды. .һәм. ни күҙебеҙ менән күрәбеҙ: биш минут үтте тигәндә, Ҡәйҙәфә апайҙың әлеге китек мөрйәһенән һыҙылып ҡына шыйыҡ зәңгәр төтөн сыға башланы. Ышанмай, барып ҡараныҡ. Баҡһаң, Урта Азияға китеп ғәйеп булған апайыбыҙ бөгөн иртән генә ҡайтып төшөп, бисмиллалап, усағын көйрәтә башлаған икән. Фәлсәфәгә оҫта берәүебеҙ Рәжәпкә һынаусан һорау бирҙе: — Бына, ғәләмәт тә зирәк кешеһең. Ил өҫтөнә улбыл килерҙәй булһа, алдан белер инеңме? Рәжәп уйсанланды. Оҙаҡ көттөрҙө. Тик барыбер яуабын бирҙе: — Үҙ күңелегеҙгә таянығыҙ. Ундай саҡта ир күңеле алдатмай. Саҡ ҡына булһа ла, алдан һиҙемләй. Фәрит ИҪӘНҒОЛОВ",ИР КҮҢЕЛЕ,Йәмғиәт,8158,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-07-25/ir-k-ele-4327087,2025-07-25T17:10:00+00:00
"Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан килгән  уҡыусылар үҙ эшмәкәрлегенең тәьҫораттары һәм тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ. Оҫталыҡ дәрестәре һәм конкурстар, матур әңгәмәләр ойоштороласаҡ. Сараға Ҡаҙағстандан, Ростов, Санкт Петербург ҡалаларынан, Омск өлкәһенән пионерҙар килгән.  Йәш дуҫтарыбыҙға уңыштар һәм яҡшы кәйеф теләйбеҙ.",Бөгөн Конгресс-холл Торатау ҙа Төбәк-ара Башҡортостан Пионерҙары дуҫтарын йы,Яңылыҡтар,316,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-15/b-g-n-kongress-holl-toratau-a-t-b-k-ara-bash-ortostan-pioner-ary-du-taryn-yy-4388468,2025-09-15T14:00:00+00:00
"Эйе, дүртәү инек. Күрәһең, яҙмыштар шулай бер һуҡмаҡҡа тап килтергәндер. Атаҡлы Дәүләкән Башҡорт педагогия училищеһы ине беҙҙең ул һуҡмағыбыҙ. Беҙ дүртәү (Ғилемдар Рамаҙанов, Шәриф Бикҡол, Хәким Ғиләжев һәм мин фәҡирегеҙ), һис нәмәгә ҡарамай, дәртләнеп, бер-беребеҙгә һыйынып, дуҫ-кәңәштәш булып, шиғриәт толпарында елдерә белдек. Дәүләкәндә сыҡҡан «Колхозсы» гәзите беҙҙең өсөн торғаны бер нәшриәт ролен үтәне. Унда беҙҙең шиғырҙар берәмләп тә, шәлкем-шәлкем булып та баҫылды. Ҡайһыбыҙҙыҡы баҫылып сыҡһа ла, ул көн бөтәбеҙ өсөн дә байрам килтерә торғайны. Дәүләкән осорондағы Шәриф Бикҡол минең хәтеремә һыу һөлөгөндәй йылғыр, дәртле һәм ҡупшыраҡ та егет булып уйылып ҡалған. Уның зәңгәр күҙҙәренән, сөм-ҡара сәстәренән шау шуҡлыҡ һәм дәрт сатҡылары ғына һибелә һымаҡ ине. Шул уҡ ваҡытта йәш шағирҙың уңған, йор һәм эшһөйәр заттан булыуы ла һәр саҡ күҙгә салынып торҙо. «Колхозсы»ла сыҡҡан шиғыр шәлкемдәренең иң күләмлеһе лә Шәрифулланыҡы була торғайны. Унан — дүртебеҙҙе дүрт яҡҡа айырған фронт юлдары. Дүрт йыл буйы барған рәхимһеҙ һуғыш һәр ҡайһыбыҙға ла тән һәм йән йәрәхәттәре һалып ҡайтарҙы. Инде беҙҙең донъяға ҡараштарыбыҙ ҙа аныҡлана, шиғриәттәге алымдар ҙа айырмалыраҡ, үҙенсәлерәк була барҙы. Әммә төрлөбөҙ төрлө булыуға ҡарамаҫтан, рәхимле яҙмыштарыбыҙ беҙҙе осрашыуҙарҙан мәхрүм итмәне. Дүртебеҙ дүрт яҡҡа китеп, төрлө фронт юлдарын үтһәк тә, ниһәйәт, иҫән-аман ҡайтып, ҡайтанан осраштыҡ. Артабан беҙҙе Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты үҙ ҡуйынына алды. Шәриф Бикҡол менән минең иң тығыҙ аралашыуым 1952 йылда республикабыҙҙа балалар өсөн «Пионер» журналы сыға башлауға тура килде. Бындай журналдың сығыуы үҙе үк ижади йәштәр өсөн оло бер байрамға әүерелде. Был эшкә беҙҙең ниндәй дәрт, ниндәй илһам менән керешеүебеҙҙе һөйләп тораһы ла юҡ. Яуаплы сәркәтип итеп тәғәйенләнгән атаҡлы журналист Баян Гәрәй менән беҙ (мин бүлек мөдире инем) журналдың тәүге һанын тиҙ үк эшләп тә ҡуйҙыҡ. Оҙаҡ та үтмәй, беҙгә баш мөхәррир сифатында Шәриф Бикҡол килде. «Пионер»ҙа эшләү осоро беҙҙең бөтәбеҙ өсөн дә, моғайын, иң бәхетле йылдарыбыҙ булғандыр. Мин унда 1955 йылға хәтлем эшләнем. Тап ошо осорҙа ла инде башҡорт балалар әҙәбиәте үҙенең бөтә жанрҙары менән бығаса күрелмәгән тиҙлектә үҫә башланы. Беҙҙең редакциябыҙ ғаиләһендә йәнә Фәүзиә Рәхимғолова, Ғабдулла Байбурин, рәссам Ғиндулла Хәйретдиновтар эшләне. Кем генә яҙышманы ла, кем генә килмәне Ленин урамындағы редакцияға. Ә иң күп килгәне, моғайын, Шәриф Бикҡол менән бергә йырҙар яҙған композитор Рәүеф Мортазин булғандыр. Авторҙар табыу, башлап яҙыусылар менән эшләү беҙҙең төп бурыстарыбыҙҙың береһе ине. Бөгөнгө көндөң байтаҡ яҙыусылары үҙҙәренең тәүге аҙымдарын «Пионер»ҙан башлап ебәрҙе. Быға миҫал итеп талантлы шағир Рәшит Назаровты атап күрһәтеү генә лә етәлер, тип уйлайым. Дөрөҫөн әйткәндә, журналист, рәссам, йәки шағир булараҡ беҙ үҙебеҙ ҙә «Пионер» менән бергә үҫтек. Бөтә ихласлығым менән шуны әйтергә теләйем. Шәриф Бикҡол, ҡайһы бер ҡоро вазифа үтәүсе һымаҡ, уҡыр-уҡымаҫ көйө ҡул ҡуйырға ашығып барған мөхәррир булманы, Ҡулъяҙмаларҙы уҡыуҙан, уларҙы һайлап алыуҙан үҙенә бер ләззәт таба ине һымаҡ. Ә күпме йән елкеткән көнүҙәк мәсьәләләр хаҡында уйланыу, күпме ижади бәхәстәр ойошторҙоҡ беҙ ул осорҙа! Муса Ғәли, шағир. (""Яҙылмаған китап""тан).",БЕҘ ДҮРТӘҮ ИНЕК,Йәмғиәт,3245,https://amanat.su/articles/common_material/2024-12-28/be-d-rt-inek-4070516,2024-12-28T11:41:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәсәлән, элекке хатынын каты итеп кыйнаган ""Вагнер"" сугышчысына аңлы рәвештә сәламәтлеккә уртача зарар китерү турында инаять эше ачылган булган, әмма ул мәхкәмәгә ""Бахмутны алган өчен"" дигән медаль китергән һәм биш мең сум штраф кына салганнар. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлагач хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан 1130 русиялене Русиядә хәрби хезмәт белән бәйле булмаган инаятьләр кылуда гаепләгән. Алар арасында юл йөрү кагыйдәләрен бозудан алып үтерүгә кадәр бар. Барлык очракларның якынча өчтән икесендә сугышта катнашуларын сәбәп итеп хөкем карарларын йомшартканнар. Моны ""Новая газета. Европа""ачыклаган. Басма элекке сугышчыларга хөкем карары күпкә йомшаграк булган, яки алар аваплылыктан азат ителгән берничә очрак турында яза. Мәсәлән, элекке хатынын каты итеп кыйнаган ""Вагнер"" сугышчысына аңлы рәвештә сәламәтлеккә уртача зарар китерү турында инаять эше ачылган булган, әмма ул мәхкәмәгә ""Бахмутны алган өчен"" дигән медаль китергән һәм биш мең сум штраф кына салганнар. Исерек килеш машина йөрткән хәрбиләрне 80 процент очракта штрафка гына тарталар, ә ""гади"" кешеләрне бу маддә нигезендә мәбүри эшләргә хөкем итәләр диелә. Наркотиклар алу-сату өчен сугышта катнашканнарның 70 процентына штраф кына бирелә, ә сивил русияләрне моның өчен колонияләргә ибәрәләр. Тикшеренү авторлары әйтүенчә, сугышта катнашкан булса, кабаттан инаять кылучыларга да әзаның йомшаграгын бирәләр.2023 елда сугыш ветераннарына чыгарылган хөкем карарлары - иде тапкырга арткан, ә гомергә һәм сәламәтлеккә каршы инаятьләрнең саны - 13 тапкырга. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия мәхкәмәләре сугышта катнашканнарга хөкем карары чыгарганда әзаны йомшарта,Яңылыҡтар,1688,https://www.azatliq.org/a/rusiya-mahkamalare-sugishta-katnashkannarga-hokem-karari-chigarda-barlik-ochraklarning-yartisinnan-artiginda-jazani-yomsharta-/32901343.html,2024-04-11T17:00:03+03:00
"Украинада сугышфикерләрЧечня Югары мәхкәмәсенең элекке хөкемдары Сайди Янгулбаевның дүрт туганын Украинадагы сугышка китәргә мәбүр иткәннәр. Бу хакта хөкемдарның улына – «Газаплауларга каршы комитет»ның элекке юристы Әбүбәкер Янгулбаевка сылтама белән «Агентство»яза. Сугышка Сайди Янгулбаевның абыйсын –Сайд-Ахмедны һәм туганнан туган энеләре Хәсән, Адам, Йосыпны алганнар. Аларга повесткалар бирелмәгән, янаулар белән сугышка ихтыяри булып китәргә мәбүр иткәннәр диелә. Аларның хәзерге вакытта Донецкида булуы әйтелә. Әбүбәкер Янгулбаев үзенең -каналында Рамзан Кадыровның каналындагы видеодан скриншотларчыгарды. Роликтагы сугышчыларны Чечня башлыгы махсус хәрби операция уздырыла торган урынга киткән ихтыярилар дип атый. Янгулбаев алар арасында Сайд-Ахмедны һәм Адамны таныган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чечняда оппозиционер Янгулбаевларның туганнарын мәбүриләп Украинадагы сугышка ибәргәннәр,Яңылыҡтар,880,https://www.azatliq.org/a/32538944.html,2023-08-08T09:15:24+00:00
"5Фаик Таиев: ""ырлап-биеп урыслаша барабыз""Чаллыдагы милли хәрәкәт вәкилләре Татарстан президенты атамасын яклап халык ыены оештыру тәкъдиме белән хакимияткә мөрәәгать юллаган иде. Ләкин Чаллы түрәләреннән авап юк. Хакимияткә язылган мөрәәгатьне язучы, әмәгать эшлеклесе Айдар Хәлим, Милли Мәлес рәисе урынбасары Фаик Таиев, милли хәрәкәт вәкиле Дамир Галиев имзалаган. Шушы вакыйга барышы, аннан инде Татарстан бәйсезлегенә кагылышлы вазгыять, Украинадагы вакыйгаларның Татарстанга да якын торганлыгы хакында без Фаик Таиев белән сөйләштек. – Фаик әфәнде, Татарстан президенты атамасын яклап чаралар күрү турында Чаллы хакимиятенә булган мөрәәгатьтә сезнең дә катнашыгыз бар. авап булмавы нинди уйларга этәрде? – Әйе, без мондый хат белән мөрәәгать иттек. Әмма Татарстан президенты атамасын саклап калу турында халык ыены уздыруны оештыру тәкъдименә шәһәр итәкчелегеннән бернинди дә авап алмадык. Безнең тәкъдимнәрнең эчтәлеге түбәндәгеләрдән гыйбарәт иде. Шушы юнәлештә, президент атамасын яклауда без шәһәр шурасы депутатлары, башка әмәгать оешмалары активистлары, ширкәтләр итәкчеләре катнашында сөйләшү үткәрү, анда шушы атаманың бернинди дә ревизияләргә дучар ителмәскә тиешлеге хакында карар кабул итмәкче идек. Шундый карар була калган очракта, аны Татарстан дәүләт шурасына ибәрү күздә тотылды. Ләкин бу хат хакимияткә киткәннән соң матбугатта хәбәрләр күренде. Анда Татарстан дәүләт шурасы депутатлары Русия думасына Татарстан президенты атамасын юкка чыгаруга кагылышлы канунның гамәлгә кертелү вакытын бер елга, 2016 елның гыйнварына кадәр озайту, калдыруны сорап мөрәәгать итәләр. Ә бит кайбер әмәгать эшлеклеләре президент атамасын юкка чыгару вазгыятен аңламый. Андыйлар ""бездә суверенлык булмагач, Татарстан Конституциясе эшләмәгәч, бу атаманың кирәге бармы? "" дигән сорауны куялар. Безнең хәзерге татар интеллегенциясе урыс шартларында формалашкан. Алар татар телле, укымышлы. Ләкин шундыйларны чын татар зыялысы дип әйтеп булмый. Алар өчен республикада хан булды ни, губернатор булды ни, барыбер, аерма юк шикелле. Әлбәттә, хакимият, депутатлар, чиновниклар Татарстанның Конституциясен үзгәрткән вакытта, аның суверенлык билгеләрен алып ташлаганда, ир байлыкларының Татарстан милке булуы турындагы маддәләрне кискән чагында бернинди дә каршылыклар күрсәтелмәде дияргә була. Булган суверенлык билгеләрен тавыш-тынсыз гына бирделәр, аны Русия алды. Хәзер инде президент атамасын да юкка чыгару – соңгысын да алыгыз дигән сүз була. Ә бездә президент атамасы торырга тиеш, ул Конституциябездә күрсәтелгән. Ә Татарстан Конституциясендә республикабыз дәүләт буларак күрсәтелә. – Фаик әфәнде, президент атамасы тирәсендә ниндидер алыш-бирешләр дә бара сыман. Әле кайчан гына республикаларда президент атамасын бетерү вакытын 2015 елның 1 гыйнварына билгеләделәр. Күптән түгел Владимир Путин республика итәкчесен ничек атауны Татарстан халкы үзе хәл итәргә тиеш дип белдерде. Менә тагын Татарстан депутатлары президент атамасын 2016 елга кадәр калдырыгыз дип Мәскәүгә үтенеч юллый. Татарстанны буйсындырып тотуда Мәскәү ни тели шуны эшли дигән фикерләр туганы булмадымы сездә? Фаик Таиев– Мондый фикерләр миндә күптәннән бар. Барлык чаралар да безне буйсындыруга корылган. Путиннны сайлаганда гына да Татарстанда гел югары күрсәткечләр, аның өчен 75-80 тавыш бирелә. Ә Мәскәүнең үзендә бу күрсәткеч 30 чамасы. Депутатларыбыз да номенклатура исемлеге буенча билгеләнә. Түрәләребез дә ниндидер алыш-бирешләр аркылы гамәлдәге президент алышынганчы, бер елга дигән булып шушы атаманы калдырырга ыеналар кебек. Бүгенге чорда Татарстан Конституциясен беренчел, элекке халәтенә кайтару өстендә эш алып барырга кирәк. Чөнки безнең референдум да, Конституция дә халыкара нормаларга яраклаштырып, иренә иткереп эшләнгән. Анда республика итәкчесенең президент булуы да ассызыклана. Менә Путин еш кына Үзбилгеләнү хокукын беркем дә гамәлдән чыгармады дигән сүзләрне куллана. Аны ул Украинаның Донецки, Луһански өлкәләренә атап, андагы фетнәчеләрне яклап әйтә. Украинаның бу өлкәләре үзбилгеләнү хокукына ия булып чыга, шуңа аларны басып алырга хаклары бар дигән гыйбарәне дә китереп чыгара. Ә чынбарлыкта бу 1966 елда БМО тарафыннан дәүләтләре булмаган милләтләрнең үзбилгеләнүләре хакында кабул ителгән пакт. Ләкин ниндидер халык башка территориягә утырып, үзбилгеләнүгә дәгъва итә алмый. Үз илендә, үз ирендә генә яшәгән халык үзбилгеләнүгә хокуклы. – Украинда барган вакыйгалар агышында Татарстанда узган референдум хакында бик сирәк, анда да тискәре күренеш буларак кына искә алалар. Әйтерсең лә тарихта Татарстанның үзбилгеләнүе хакында референдумы узмаган, республика бернинди дә басымнарга дучар ителмәгән. – Монысы инде безнең республика тарафыннан ниндидер аңлату, чынбарлыкны күрсәтү буенча эш алып бармавыннан киләдер. Бу бернинди дә кысаларга сыймый. Бар ирдә ыр-бию, футбол, хоккей. Бар нәрсә бар. Әмма татар мәсьәләсе, Татарстанның үзбилгеләнү хокукын яклау, күтәрү юк. Таланган Конституциябезне дә яклап бер авыз сүз әйтүче юк. Бездә тулысынча бастыру бара, ирекле сүз әйтү мөмкинлеге дә бетте. Шуңа монда президент атамасын яклау үзмаксат түгел, ә татар халкының үзбилгеләнү хокукын яклау турында сүз бара. Украинаны искә алдык. Алар үз телләренә өстенлек бирде һәм аны чынбарлыкта дәүләт теле итә алмыйлар. Чөнки анда урыс теле өстенлек итә. Украинада урысны бетерү турында сүз алып бармыйлар, алар үз телләренең дәүләт теле булып урнашуын тели. Ә моны Русия хакимияте өнәми. Өнәми генә түгел, Украина дәүләтенең яшәвен шик астына куя. Без бу әңгәмәдә Украинаны нигә катнаштырдык? Чөнки безнең язмышлар аларныкына охшаш. Ләкин безнең хәлебез аларныкыннан авыррак. Бәлки теге референдум чорларында безнең итәкчелек Мәскәүгә каршы чыккан булса, бездә дә Украинадагы кебек хәлләр, бәлки кечкенәрәк дәрәәдә, булырга мөмкин иде. Чөнки коралыбыз да, армиябез дә юк бит. Шуңа хәзер сүз белән яклаучы да юк. Әйткәнемчә, биеп-ырлап урыслаша барабыз. Мәгариф тә бу юнәлештә алдан бара. Дәүләт имтиханнарын урысча гына тапшыру шартын китереп куйдылар бит. Татарча имтихан бирергә ярамый, ул санга сугылмый. Телне бетерү бара. Урыс православ чиркәвенең зурсобор ыенышуны искәртте – безнең урыс милләте башка милләтләрне әберләмәде, кысмады, эзәрлекләмәде. Аларны урыслаштыруга этәрүләр булмады, ди. Чынбарлыкта Пугачев күтәрелешенә кадәр генә дә урысларга каршы диннәрен яклап чыккан күпме татар үтерелде. 1742 елда Екатеринбурда шәһәр уртасында Кисәнбикә Байрасованы, Тойгелде үләковны утта яндыралар. Чукындырудан соң яңадан ислам диненә кайткан өчен. Бу хакта архивта, тарихта көне-сәгате белән язылган мәгълүматлар бар. Бу инаятьләр патшабикә указы белән башкарыла. Ә алар, бездә инквизация булмады, диләр.","Фаик Таиев: ""Президент атамасын юкка чыгару – соңгысын тартып алу булачак""",Татарстан,6612,https://www.azatliq.org/a/26716788.html,2014-11-30T17:00:48+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Архангел районы Зәет авылындагы сулыкта 6 яшьлек бала батып үлгән. Тикшерүчеләр фаиганың сәбәпләрен ачыклый, дипхәбәр итә. Башкортстан тикшерү комитеты мәгълүматынча, кичә, 30 апрельдә 6 һәм 8 яшьләрендәге ике кыз башка өч яшьтәше белән бергә Зәет авылындагы сулык янына барган һәм коенып чыгарга уйлаган. Алты яшендәге кыз кинәт бата башлаган, ә сигез яшендәгесенең суык суда хәле начарайган. Аларның иптәшләре өлкәннәрне чакырырга киткән. Балаларны судан бер ир алып чыккан, әмма алты яшендәге кызны коткарып булмаган, ул үлгән. Сигез яшендәге кызны хастаханәгә алып киткәннәр. Сулыкның тирәнлеге 1,5 метр булган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Архангел районында 6 яшьлек бала батып үлгән,Яңылыҡтар,758,https://www.azatliq.org/a/32387059.html,2023-05-01T12:32:29+00:00
"Һарытау ҡалаһынан  килгән «Вверх» нәшриәте  Халыҡ-ара Китап-байрам йәрминкәһенә «Километры внука ветра»китабын алып килде. Китапҡа  илдең төрлө мөйөштәренән йыйылған тылсымлы хикәйәләр тупланған,  шул иҫәптән  Башҡортостан әҙиптәренең да әҫәре ингән - Бында минең «Урал рухы» тигән хикәйәм бар, - тип хәбәр итте Өфө яҙыусыһы Олег Зорин. - Унда Башҡортостанға Мәскәүҙән өләсәһенә каникулға килгән бер туған ағай-эне хаҡында һүҙ бара. Уларҙы шүрәле үҙ урманына саҡырып аҙаштыра,  ә Урал батырҙың рухы  маларҙарға өйҙәренә ҡайтырға ярҙам итә. Олег төп һөнәре буйынса юрист, «Динамо»баскетбол клубында эшләй. Әммә ижадҡа ла иғтибар бүлә. Ул Урал батыр тураһындағы легенданың Башҡортостанды  Рәсәй кимәлендә танытырға ярҙам итер, тип ышанысын белдерҙе. - В книжной ярмарке «Китап-байрам» в Уфе принял участие известный детский поэт и писатель Андрей Усачёв. Вместе с ним выступила его коллега Галина Дядина. В соавторстве они написали более 15 книг. «Детская литература поддерживает оптимизм. А ребёнку очень нужен витамин радости, тогда он растёт здоровым и психически, и физически, - подчеркнул Андрей Усачёв. – Поэтому я и сам сейчас читаю в основном детские книги. Кстати, у нас в России отличная современная детская литература. Это книги Галины Дядиной, Анастасии Орловой, Юлии Симбирской, Валентины Дёгтевой, Кристины Стрельниковой, Натальи Карповой, Александра Киселёва. Сегодня в Уфе выступает Станислав Востоков». - В третий день международной ярмарки «Китап-Байрам» популярный детский писатель проводит встречу с читателями. - На фестиваль я привез книгу моего отца Юрия Михайловича Дружкова. В прошлом году ему исполнилось 60 лет. Мой папа - классик советской детской литературы, основатель журнала «Веселые картинки», автор книжки «Приключения Карандаша и Самоделкина», которую переиздали к его юбилею. Также вышла серия моих книжек про Карандаша и Самоделкина, - рассказал Валентин Постников. Валентин Юрьевич признался, что в детстве его любимым персонажем был Карлсон. В их доме часто бывали детские писатели, среди которых – и автор произведения, шведская писательница Астрид Линдгрен. - Моя задача донести, что читать – не просто необходимо, но еще и здорово, интересно. Когда у ребенка есть выбор: телефон или книжка – то он выберет первое, потому что играть всегда легче, чем читать. Когда вы сидите в телефоне, в голове ничего не остается. Когда читаете, вы узнаете много нового, все приключения переживаете, будто они происходят не с главными героями, а с вами. Можно сказать, когда вы идете в книжный магазин или библиотеку, то выбираете не книгу, а свою судьбу, - поделился мнением писатель. - В течение всех трех дней работы форума литературой делились библиотеки, издательства, гости ярмарки. Сегодня книги передали Уфимскому хоспису и детским социальным учреждениям. Также при поддержке благотворителей организациям передали сертификаты на получение книг. — У нас четыре зимних сада с библиотеками: по две — в детском и взрослом отделениях. Полученные издания сортируем по возрастным категориям. Иногда пациенты так проникаются книгой, что просят разрешения забрать ее с собой. Поэтому нам всегда нужны новые. Мы регулярно пополняем свой книжный фонд, — рассказала франдрайзер «Уфимского хосписа» Руфина Бускунова. Кроме того, подарки передали центру содействия семейному воспитанию «Детство», центру социальной и коррекционной помощи «Радуга», Учалинскому центру «Семья», уфимскому семейному центру «Вместе», благотворительному фонду помощи тяжелобольным детям «Особенные дети», центру содействия семейному воспитанию «Самрау» Кугарчинского района и другим.",Цитаты спикеров с интервью на Международном празднике Китап-байрам,Аңлатма,3579,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-04/tsitaty-spikerov-s-intervyu-na-iii-mezhdunarodnom-prazdnike-kitap-bayram-4263821,2025-06-04T10:42:00+00:00
"Хәйдәр СафиуллинЧуашстан мөселманнары Диния нәзарәтенең моннан ике ел элек, ягъни 2019 елның ноябрендә узган корылтаенда мөфти Әлбир Кргановныңурынбасары Хәйдәр Сафиуллинүзенең бертуганы белән мөфтиятнең эшчәнлегенә тәнкыйть белдерә. Алар, мәчетләрдә укулар бармый, Тукай авылындагы мәдрәсәгә лицензия алынмый, Чабаксарда мәчет кечкенә һәм аны зурайтырга ай бирмиләр, Ислам үсеше фондыннан инде тугыз ел бернинди акча килми, дип канәгатьсезлеген белдерә. ""Без беркатлы кешеләр инде, тәнкыйтьтән соң мөфтият яхшырыр, алга китеш булыр дип уйладык. Тик шуннан соң безгә Крганов һәм нәзарәт рәисе Мансур Хайбулловбәйләнергә тотынды. Бу хәл хәзергә кадәр дәвам итә"", ди Хәйдәр Сафиуллин. Крганов Чуашстанда мөфтилек иткәндә Сәфиуллин Чабаксарда ""Болгар"" мәчете эшләрен алып барган. Мәчет мәхәлләсе рәисе булып торган. ""Имамлыктан тыш бар эшләрне дә мин алып бара идем. Мәчет өчен акча табу, түләү һәм башкалар минем өстә булды. Мөфти Мәскәүдән кайтып: ""Мин – рәис, ә син хуалык өчен генә аваплы буласың"", диде. ""Алайса мин китәм һәм мәхәлләмне дә алып китәм"", дидем. Шуннан соң миңа пычрак ату башланды. Ялган имзалар ыеп, мине вазифадан төшерү турындагы протоколны Чуашстан юстиция министрлыгына илтеп бирделәр. Юстиция министрлыгыннан протоколны сораган идем, алар ""бирергә ярамый, мәхкәмә аша гына алырга мөмкин"" дип аваплады. Шуннан мин мәхкәмәгә шикаять иттем. Мәхкәмә Тикшерү комитеты һәм прокуратурага мөрәәгать итәргә кушты. Тикшергәч, ике имзаның ялган икәнен расладылар. Кргановлар протоколны барып алдылар һәм мин дә мәхкәмәдән шикаятемне кире алдым. Шуңа ялган документлар өчен аларга эш ачылмады. Шуның белән бу низагка нокта куелыр дип уйладым, әмма алар миңа каршы фетнә башлады. Заказга язылган өч мәкалә дөнья күрде. Имеш мәчет каршындагы машина кую урынын үзләштергәнмен икән. Шуны сәбәп итеп, мине мәхкәмәгә бирделәр. Машина кую урыныннан кергән акчаны кайтарсын, дип шикаять иттеләр. Башта 2 миллион да 100 мең сум сораганнар иде, аннары ул 6 миллион да 800 мең сумга кадәр үсте. Тагын 1 миллион 700 мең сум акчаны вакытында бирмичә кулланган өчен сорадылар. Таләп иткән гомуми сумма сигез миллион сумнан артты. Алар фикеренчә, мин мәчет ирлегендә үзлегемнән машина кую урыны ясап, аннан керем алып ятканмын. Мәчет каршында машина кую урынын булдыруның үз тарихы бар. Мәчетне тоту өчен акча һәрдаим итми иде. Коммуналь хезмәтләргә, ыештыручыга, кизү торучыларга, мәчет тирәлеген чистартып торучыларга түләргә, имамнарны тотарга акча кирәк. Аннары әмәгать шурасы ыя башладык. Алар мәчет каршында машина кую урыны ясарга киңәш итте, мин башта моңа каршы идем, чөнки мәдрәсә проекты башлангычы белән йөрдем. Мин командировкада булганда ирне тигезләп мәйдан ясап куйганнар. ""Машина кую урыны яса"", дип әйттеләр. Шуннан сакчы урыны булдырдык, ут куйдык, касса аппараты алдык. Нинди формада тотарга дип уйлана башладык. Мәчет аша булса 22 процент салым алалар иде. Индивидуаль эшмәкәрлек (ИП) ясарга килештек. Әмма анысын кем исеменәдер ачу кирәк. Үз өстенә аваплылык алырдай кеше таба алмагач, үземнең исемгә ачарга мәбүр булдым. Машина кую урыныннан акча керә башлады, мәчеткә дә акча итте. Хәтта артык та калган кебек иде, әмма ел азагында санап карагач, ул безнең барлык коммуналь чыгымнарны капламый булып чыкты. Минем төзелеш ширкәтем бар. Мәчеткә кирәкле кайбер әйберләрне шундагы акчага алдык. Ә алар мине урлый дип мәхкәмәгә бирде. Нәтиәдә, Чуашстан эчке эшләр министрлыгы да, прокуратура да мине тикшерде һәм бернинди инаять тапмыйча, аларның шикаятләрен кире какты. Киресенчә, миллион сумга якын акчаны мәчет миңа кайтарырга тиеш дип санап чыгарганнар. Касса иһазыннан барысы да күренә бит. Чуашстанда хилафлыклар таба алмагач хәзер алар Русия эчке эшләр министрлыгына, прокуратурага шикаять язганнар"", ди Сафиуллин. Ул әйтүенчә, Әлбир Кргановка Хәйдәр Сафиуллинны Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе итеп сайлап куюлары да ошамаган. ""Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Гыйбатдиновкоронавирустанүлеп киткәч, инициатив төркем аның урынына мине калдыру тәкъдимен ясады. Башта ризалык бирмәдем, әмма бик сорагач инде ризалаштым. Ләкин соңрак Крганов үз кешесенсайлатыпкуйган булды. Ул ырчы, тамада, әмма анда бит итәкче булу да кирәк. Эшли алмаячагын аңлагач, бу вазифадан баш тарткан. Инициатив төркем яңадан ыелып: ""Сине сайлап куйсак каршы булмыйсыңмы"" диделәр. Каршы килмәдем. Шулай итеп, ялгышмасам, 2020 елның 29 августыннан бирле мохтарият итәкчесе эшен алып барам. ""Крганов һәм аның кешеләре параллель рәвештә Чуашстан татарлары милли-мәдәни мохтариятен ачканнар. Алар ул оешмага куйган итәкчене миннән өстенрәк дип күрсәтмәкче булалар. Дөнья татар конгрессы белән бер ел тыныч кына эшләдек, аннары конгресс та кинәт кенә Крганов оешмасы итәкчесе белән эшли башлады. Чуашстан мәдәният министрлыгы да минем белән эшләргә шикләнә, чөнки Крганов – Русия итимагый пулаты вәкиле. Аларны да куркытып куйган ахры. Министрлыктан ике чара уздыру өчен зал сораган идем, коронавируска сылтап, зал бирүдән баш тарттылар, гәрчә башкалар анда чараларын уздыра. Шулай итеп, һәрьяклап аяк чалалар. Акчасы эшмәкәрләрдән, халыктан ыелган, әмма мин төзеткән ""Болгар"" мәчетен тартып алдылар, 15 кешелек мәхәллә белән чыгып киттек. Чабаксар шәһәре, Урмай, Алатыр авылларындагы мәхәлләләр белән бер үзәкләштерелгән диния оешмасы булдырдык. Хәзер без Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдинитәкчелегендәге Диния идарәсенә карыйбыз. Чабаксарда тагын бер мәчет төзергә телим. ир бирсәләр, бер елда төзеп куяр идек. Мин бит төзүче"", ди Хәйдәр Сафиуллин. Аның фикеренчә, төзелеш ширкәтендәге керемнәре начар булмау сәбәпле, Крганов аннан сигез миллион сумнан артык акча таләп итәргә булган. ""Үзен корылтайда тәнкыйтьләгән өчен, хәзер минем абруемны төшермәкче. Миңа каршы төрле ирләргә хатлар язган. Хәтта Дагыстан һәм Чечня мөфтиятләренә дә ибәргән. Ә мин 20 ел аның бөтен эшен эшләдем. Менә эшлә кешегә яхшылык"", ди Чабаксарда яшәүче Хәйдәр Сафиуллин. Азатлык аңлатма сорап мөфти Әлбир Кргановка да мөрәәгать итте. Башта ул телефонны алмады. Азатлыктан булуны язмача хәбәр иткәч, үзенең авырып торуын әйтте һәм сорауларны да язмача ибәрүне сорады. Язып юлланган сораулар укылды, әмма әлегә авапсыз калды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Корылтайда тәнкыйтьләгән өчен Әлбир Крганов абруемны төшермәкче""",Татарстан,6378,https://www.azatliq.org/a/31612834.html,2021-12-17T11:00:17+00:00
"Ҡайҙа барып бәрелергә белмәй йөрөгәнендә баш бухгалтер Сания апайға саҡырҙылар. Ҡыҙҙы күптән күҙәтеп йөрөгән ҡатын, уның хәлен самалаған икән. Серҙе шунда систе.","Мин һине табырмын, Илдус!",Әҙәбиәт,161,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-02-16/min-ine-tabyrmyn-ildus-4124057,2025-02-16T19:40:16+00:00
"Рамилә СәетовафикерләрБүген, 14 мартта Башкортстан Югары мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованың (Галим)һәм аның яклавының апелляция шикаятен карый башлады.2023 елның 22 декабрендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованы (Галим) биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем иткән иде. Мәхкәмә аны ""дәүләт иминлегенә каршы эшчәнлеккә өндәү""дә гаепле дип тапты (Русия инаять кодексының 280.4 маддәсе, ""в"" пункты). Сәетова һәм аның яклавы бу карарны шикаять итте. Тарафдарлары әйтүенчә, бүгенге мәхкәмә утырышы озак бармаган. Сәетова утырышта тикшерү изоляторында килеш видео аша гына катнашкан. Ул хөкемдарларга да, дәүләт гаепләүчесенә дә каршы чыккан. Каршы чыгуларны мәхкәмә канәгатьләндермәгән. Шуннан соң Сәетова һәм аның яклавы мәхкәмә утырышын кичектерүне сораган, чөнки адвокатлар апелляция шикаятенә ул өстәгән әйберләр белән танышырга итешмәгән. Бу үтенечне мәхкәмә канәгатьләндергән. Киләсе утырыш 26 мартка билгеләнгән. язуынча, утырышта активист үзен начар хис итүен әйткән, үзенә ""ниндидер дарулар"" эчертәләр бугай дигән. Шуңа күрә ""бер ай буе диярлек гел йокымсыравын"" әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан Югары мәхкәмәсендә Рамилә Сәетовага чыккан хөкем карарына шикаять карала башлады,Яңылыҡтар,1213,https://www.azatliq.org/a/32861595.html,2024-03-14T11:52:10+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Агыйдел шәһәрендә яшәүче Әлфия Грифленкова""Халык фронты"" (""Народный фронт"") порталына мөрәәгать иткән. Ул Дүртөйле су-мелиорация төзелеше (""Дюртюлимелиоводстрой) төбәк операторы Украинадагы сугышта катнашучы улымнан чүп чыгарган өчен акча түләттерә дип зарлана. Хәзерге вакытта Украинада булганга, ир үзеннән соң чүп калдыра да, аны чыгарган өчен түли дә алмый. Бу хакта ""Пруфы""иткерә. Ир 2015 елдан бирле контракт нигезендә хезмәт иткән диелә хәбәрдә. Грифленкова әйтүенчә, ул улының сугышта булуы турында бөтен белешмәләрне ыйган һәм бу документларны төбәк операторына тапшырган, әмма ярдәм итмәгән. Шуннан соң ул ""Халык фронты""ның онлайн-трансляциясенә кушылып, үзенең проблемын сөйләгән, нишләргә белмим дигән. Әлфия Грифленковага моңа ""түзеп тормаска"", прокуратурага һәм хәрби комиссариатка мөрәәгать итәргә кушканнар диелә. Башкортстанда сугышта катнашучыларга һәм сугыш ветераннарына мөнәсәбәт беренче тапкыр гына шау-шу тудырмый. Әйтик былтыр август аенда Әбәлил районы Кужан авылында яшәүче әфган сугышы ветераны Галим Абдулгазинга бушлай газ кертмәүләрехәбәр ителгән иде. Бу уңайдан авылдашының хокукын яклап мәхкәмәгә мөрәәгать иткән юрист Камил Мөхәмәтанов Украинадагы сугышта катнашучыларга да киләчәктә мөнәсәбәт шундый булырга мөмкин дип фикер белдергән иде. ""Украинада ""махсус операция"" барганда болай баш тартулары бөтенләй аңлашылмый. ""Хәрби операциядә"" катнашучыларга да шундый мөнәсәбәт булмасмы? "", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда сугышка киткән хәрбине чүп өчен акча түләргә мәбүр итәләр,Яңылыҡтар,1565,https://www.azatliq.org/a/32483281.html,2023-06-30T06:26:16+00:00
"Шарап магазинында оҙон сират. – Атай, былар кемдәр? – тип һорай бәләкәй малай. – Йыйын ялҡауҙар, улым, – ти атаһы. – Көмөшкә ҡыуырға иренгән әҙәмдәр былар! Ҡаланан килгән балалар һөйләшә: – Ауылда иртән беҙҙе әтәс уята. – Иртәгә уны унынсы яртыға ҡуйығыҙ әле. – Яңы һалым инспекторы ришүәт алмаймы? – Юҡ! Быға тиклем ул ике йыл буйы мунса директоры булып эшләгән, бер тапҡыр ҙа йыуынмаған! – Доктор, миңә инде 80 йәш, ә үҙем һаман ҡыҙҙар артынан сабам. – Бик һәйбәт! – Һәйбәттер ҙә. Тик ни өсөн сабыуымды иҫемә төшөрә алмайым. – Ниңә ҡырынманың? – Һаҡал үҫтерәм. – Һаҡалыңды өйөңдә үҫтер, эшкә ҡырынып йөрө. – Беҙҙең хужа һаңғырауланған. – Ике ҡолаҡҡа ламы? – Юҡ, береһенә генә. Юғарынан әйткәнде ишетә, түбәндән әйткәнде – юҡ. – Бесәйемә Температура тип исем ҡуштым. Хәҙер берәй ергә саҡырһалар, барғым килмәһә: Бара алмайым, температура менән ятам, – тим. Июнь айында: – Әхирәт, шатлығым эсемә һыймай – ейәндәрем каникулға ҡайта! Августа: – Әхирәт, шатлығым ҙур – ейәндәремде оҙаттым! Беҙҙең ғаиләлә иртәнге зарядканы ноутбук менән телефондар ғына яһай. – Бөгөн бигерәк бәхетле күрәһең, ҡыуанысың йөҙөңә сыҡҡан. – Күршенең йортон төндә ҡараҡтар талап сыҡҡан.",Көлгәнгә – көлкө,Юмор,1160,https://henek.info/news/k-l-m-st-r/2025-09-01/k-lg-ng-k-lk-4369355,2025-09-01T18:07:00+00:00
"Муса Бигиев фикерләрМисыр башкаласы Каһирә шәһәрендә ирләнгән күренекле татар дин галиме, фәлсәфәче Муса Бигиевның кабере зиратның юл төзелеше өчен сүтеләчәк өлешенә кермәгән. Бу хакта Татарстан мөфтиятенә сылтанып ""БИЗНЕС "" яза. Мөфтияткә әлеге мәгълүматны Мисырда Россотрудничество башлыгы, Татарстан президенты идарәсенең элекке хезмәткәре Марат Гатиниткергән. Гатин Бигиев каберенә барган. Быел августта Муса Бигиевның кабере юкка чыгарга мөмкин дигәнхәбәр таралган иде. Бигиев кабере Каһирә шәһәренең ""Әл-Кәрафа"", яки ""Үлеләр шәһәре"" дип аталган зиратта ирләнгән. ирле түрәләр бу каберстанның бер өлешен сүтеп, юл төзергә ыена. Кабере юкка чыкмаган очракта, аның әсадын Казанга алып кайту турында сөйләшү алып барылачак, дигән иде Азатлыкның чыганаклары. Әлеге мәсьәлә Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановюгарылыгында каралачак. Узган ел Каһирәдә Муса Бигиев каберенең төгәл урынытабылды. Аның каберендә Муса Ярулладип язылган. Көзен бу уңайдан тантаналы чаралар узуы көтелсә дә, Татарстан вәкилләре каберне зиярат итә алмады. Муса (Биги) Бигиев(иади тәхәллүсе Муса Ярулла) – күренекле татар дин белгече, фәлсәфәче, публицист, ХХ гасыр башында Русия мөселманнарының алдынгы карашлы әдитчелек хәрәкәте итәкчеләренең берсе. Муса Ярулла улы Бигиев 1873 елның 25 декабрендә Пенза губернасы Каменский районы Кикино авылында, әтисе ахун булып билгеләнеп, гаиләсе белән Ростов-Донга күченергә ыенып йөргән вакытта дөньяга килә. Муса дини һәм дөньяви белем ала, Ростов-Донда реаль училищесен тәмамлап, Бакчасарай, Казан, Бохара мәдрәсәләрендә, Каһирәдәге борыңгы ""Әл-Әзхәр"" университетында укый. 1905 елның маенда туган ягына кайткач ""Камалия"" мәдрәсәсенә нигез салучы, Чистай сәүдәгәре һәм ишан М. З. Камаловның кызына өйләнә. Петербурга күчкәч, Петербур империя университетының юридик факультетына ирекле тыңлаучы булып йөри, Габдрәшит Ибрагимовның ""Өлфәт"" газетасында эшли, карашлары белән кадетлар партиясенә якын булган ""Иттифак әль-мөслимин"" (Мөселманнар берлеге) фиркасен оештыруда катнаша.1905 елның 15 августында Европа күләмендә иң зур булган Түбән Новгород ярминкәсе үткәрелгән вакытта беренче мөселманнар оештыру корылтае эшчәнлегендә катнаша. Бигиев үзенең дини хезмәтләрен 1906 елдан башлап нәшер итә. Озак та үтми ул дан казана. Бигиев Коръәнне татарчага тәремә итү өстендә эшли. 1912 елны хезмәтен тәмамлый, әмма кайбер мөселман дин башлыклары арасындагы барлыкка килгән бәхәс һәм Оренбур мөфтиенең кискен тискәре бәяләве аны бастыруга комачаулый. 1914 елда ""Тарихи вестник"" журналында ""Мөселман Лютеры"" (Н. Федотов) исемле мәкаләдә дин әһеленең кайбер оригинал карашлары аңлатыла. Февраль инкыйлабы көннәрендә Бигиев Бөтенрусия мөселман корылтаенда катнаша, 1917 елның маенда Мәскәүдә Бөтенрусия мөселман корылтае әгъзасы итеп сайлана. 1917 ел ахырында Бигиев беренче мөселман мәхәлләсен итәкли, Петроградның әмигъ мәчетендә имам булып билгеләнә. ""Әл-минбар"" гәитен бастыра. Аннан совет хакимияте белән хезмәттәшлек итәргә тырышып карый: активистлар белән берлектә мөселман әмгыятенең уставын төзи, татар балалары өчен татар телен, тарихын һәм төрки-татар әдәбиятын укыту мөмкинлеге булган мәктәп оештыруга ирешә.1920 елда Уфада мөселман руханилары корылтае делегатларын мөселман әмгыятендә үзгәрешләр башкару турында тәкъдимнәр – ""Мөселман милләтләренә өндәмә"" исемле үзенә күрә ислам конституциясе белән таныштыра. Бу чыгышның төп фикерләре 1923 елда Берлинда дөнья күргән ""Ислам әлифбасы"" китабында бастырыла. Әлеге басмадан соң Бигиев Мәскәүдә кулга алына. Бирегә ул Петроградтан килеп, Һиндстанда үтәчәк конференциягә барырга ыена. Бигиевнең кулга алынуы күпләргә ошамый. Фин татарлары ярдәм сорап, Совет Русиясенең дусты булган Төркия хөкүмәтенә мөрәәгать итә. Истанбул һәм Әнкараның төп гәитләре дин белгечен азат итү таләбе белән телеграммалар бастыра. Бигиев Мәскәүдә ике ел хакимият күзәтүе астында яшәү шартлары белән азат ителә.1930 ел ахырларында Бигиев мөһаирлеккә китәргә була. Бу адымы белән ул үз гомерен генә түгел, ә туганнарын да коткарып кала. Бигиев Русиядән эмиграциягә киткән әдичеләрнең соңгысы була. Ул гаиләсе белән Ленинградтан Мәскәүгә, аннан тимер юл белән Урта Азия, чикне үтеп Кашгарга барып итә. Кытай Төркестаныннан Әфганстанга күчә. Анда Надиршаһ ярдәме белән паспорт ясатып, Һиндстанга юл тота, аннан Мисырга китә. Мисырда Ататөреккә атап язылган ""Бөек Милли Төркия ыелышына мөрәәгать"" дип аталган эшен яңадан бастыра.1933 елда Бигиев Берлинда яши. Фин татарлары булышлыгы белән берничә хезмәт нәшер итә. Алар арасында ""Алланың рәхмәтлелегенә дәлилләр"", ""Коръәннең изге аятьләрен гаәеп яктыртуда Йаджуд"" һәм хатынына багышланган ""Коръән кәрим аять кәлимәләре хозурында хатын"" китаплары бар. Бигиев бер ара Финляндиядә яшәп, андагы татар яшьләренә лекцияләр укый.1934 елда Финляндияне калдырып, Иран һәм Гыйрак буйлап сәяхәт итә, шигыйларның дини агымнарын өйрәнә, Һиндстанда санскрит һәм индус китаплары Махабхарат һәм Веда белән кызыксына. 1938 елда миссионерлык максаты белән Япония, Кытай, Ява, Суматра буйлап сәяхәт итә. 1939 ел ахырында янә Һиндстанга кайта, аннан Әфганстанга итеп, Кабулда төпләнергә уйлый, әмма колониаль хөкүмәт тарафыннан кулга алынып, 1,5-2 ел Пәшәвәр төрмәсендә үткәрә. Бхопал шәһәре хакимиятләре ярдәме белән азат ителә, шулай да 1945 елга кадәр инглизләрнең күзәтүе астында Пешеварда кала. Бу чор аның гыйльми эшчәнлегендә уңышлы була. Ул сигез китап иат итеп бастыра. Сатылган китапларның акчасын Бомбейдан күчкән балалар өчен мәдрәсә салуга күчерә.1946 елдан башлап Бигиев күбесенчә Мисырда яши, кыска вакытка Төркиягә баргалый. Берничә тапкыр хада була. 1947 елда туган ягына кайтырга омтылып карый.1949 елның 28 октябрендә Каһирәда вафат була. Бигиевнең шәхси китапханәсендәге китаплар мәрхүмнең теләге белән Төркия милли китапханәсенә тапшырыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Каһирәдә зират сүтелеше Муса Бигиев каберенә кагылмаячак,Яңылыҡтар,5830,https://www.azatliq.org/a/32637223.html,2023-10-14T08:30:44+00:00
"Энгел Фәттахов, архив фотосыфикерләр5 декабрь Намзәтләр исемлеген Искәрмә: әлеге сораштырулар фәнни тикшеренү түгел, алар бары тик Азатлык сайты, Вконтакте, , укучылары фикерләрен чагылдыра. Быел ""Ел шәхесе"" өчен тавыш бирүдә 4974 кеше катнашты, иң күп тавышлар сайттан килде. Нәтиәдә, иң күп тавышны Татарстанның элеккеге вице-премьеры, мәгариф министры (2012–2017), татар теле өчен көрәш символларының берсе Энгел Фәттаховыйды. Аңа барлыгы 2333 тавыш бирелде, бу барлык тавышларның 46,9 тәшкил итә. Энгел Фәттахов Дәүләт шурасында татар теленең дәүләт теле буларак кануни укытылганын аңлатып чыгыш ясый, 2017 елның 8 октябреТатарстан мәгариф министры булып эшләгән вакытта Фәттахов милли мәгарифне көчәйтү, татар телен яклау позициясе белән танылды. 2017 елда Татарстанга Путин күрсәтмәсе белән федераль прокуратура вәкилләре килгәч, Фәттахов һәм аның командасы мәктәпләрдә татар телен мәбүри укытуны яклап чыкты, моның канунилыгын, Татарстан Конституциясенә яраклы булуын дәлилләргә тырышты. Бу принципиаль позициясе аркасында Энгел Фәттахов Мәскәү белән каршылыкка керде һәм, нәтиә буларак, вазифасыннан алынды. Шуннан соң район башлыгы булып эшләгән вакытта ""финанс бозулар"" өчен аңа карата инаять эше ачылды, ул сак астына алынды. Күпләр моны аның тел сәясәтендәге позициясенә үч алу дипбәяли. Фәттахов үзе соңгы сүзендә аңа каршы аерым ""көчләрнең""эшләвен әйтте. Шәймиев исеменә язган ачык хатта да ул аңа карата махсус басым оештырылганынязды.2017 елда да Азатлык укучылар ""Ел шәхесе"" булып Энгел Фәттаховны сайлаганнар иде. 8 ел узуга ул янә – ел шәхесе. Ләкин хәзер бөтенләй башка шартларда. Азатлык тәкъдим иткән исемлектә барлык шәхесләр дә лаеклы, иң күп тавыш ыйган икенче һәм өченче урыннарга да тукталыйк. Зиннур ӘһлиуллинСайтта күп тавыш шулай ук татар милли хәрәкәтенең ветераны, ТИҮнең элеккеге итәкчесе Зиннур Әһлиуллинга да килде, аңа 1981 тавыш бирелде, бу барлык тавышларның 39,8ын тәшкил итә. Быел Әһлиуллинга каршы ""нәфрәт уяту"" маддәсе нигезендә мәхкәмә алып барыла. Аңа милли хокуклар турындагы чыгышлары, -каналдагы фикерләре өчен гаепләү белдерелде. Август аенда прокуратура Әһлиуллинга 2,5 ел колония әзасы сорады, ләкин Әһлиуллин судта ""мин хөкем карарыннан курыкмыйм"" дип белдерде һәм үз карашларыннанбаш тартмады. Руслан АйсинӘ менә -дагы тавыш бирүдә исә иңүне сәясәт белгече һәм милли активист Руслан Айсиняулады. Сайтта һәм -да аңа 372 тавыш бирелде. Быел Айсин чит илләрдәге татар активистларын берләштерү өчен Татар шурасы хәрәкәтен оештыруы белән танылды. Ул бу оешманы Татарстан хакимиятеннән бәйсез булган, татар халкының мәнфәгатьләрен яклый торган хәрәкәт буларактәкъдим итте. Татар шурасы социаль челтәрләрдә актив эшчәнлек алып бара, Хәтер көне уңаеннан онлайн конференция да оештырды. Мәскәүдә татар мәктәбе саклануы, Европа һәм халыкалар институтларында асаба халыкларның вәкиллеге кебек темаларны күтәрә. Башка намзәтләр ыйган тавышлар: Тавыш бирүнең тулы нәтиәләре белән Азатлык сайтындаһәм безнең каналдатанышып була. Укучыларыбызны Яңа ел белән тәбриклибез, 2026 елда да татар-башкорт дөньясында лаеклы шәхесләр булсын! Икенче урында – ырчы Айгөл Гайсина, өченче урында – башкорт активисты Фаил Алсынов. Өченче урынны башкорт активисты Руслан Габбасовалды. Икенче урынны укучыларыбыз активист Ольга Мисиккабирде, өченче урынны башкорт активисты Таһир Вахитовалды. Икенче урынны Мәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларын оештырган Лилиана Сафина, өченче урынны язучы, милли хәрәкәт активисты Фәүзия Бәйрәмоваалды. Икенче урында МДУ аспиранты Азат Мифтахов, өченче урында удмурт галиме, үз-үзенә ут төртеп шәһит булган Альберт Разин. Икенче урында – ырчы Элвин Грей, өченче урында фигуралы шуучы Алинә Заһитова. Икенче урында – Сол НЦе мәктәбе мөдире Павел Шмаков, өченче урында ""Башкорт"" оешмасы (2020 елда Русиядә экстремистик оешма буларактыелды) итәкчеләре Фаил Алсыновһәм Руслан Габбасов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Энгел Фәттахов – Азатлык укучылары сайлаган 2025 ел шәхесе,Татарстан,3944,https://www.azatliq.org/a/33635753.html,2025-12-30T05:56:42+00:00
"2 августа Татарстандың Алабуға ҡалаһында традицион уҡтан атыу буйынса Бөтә Рәсәй кимәлендә ""Туған батыр"" исемле турнир уҙҙы. Был турнирҙа төрлө өлкәләрҙән 100-ҙән ашыу уҡсы ҡатнашҡан. -Бөтәһе ете этап үттек: -""Тиҙ атыш"" 30 сек эсендә 25-20 метрҙан атыу; -Һыбайлы"" - 25-30 метрҙан арт менән боролоп атыу; -""Һөжүм"" - 50-40 секунд эсендә этапты үтеү; -Фита 50 сәбенә 35 метрҙан тубыҡланып атыу; -40 метрҙан Фита 50 сәбенә атыу; -30 метрҙан ҡаҙаҡ сәбе ""Жамбы""ға атыш; -60-70 метрҙан ""Пута"" сәбенә атыу этаптары булды. Ете этаптың һөҙөмтәләре буйынса ҡатын-ҡыҙҙар араһында өс урын да Башҡортостан ҡыҙҙарында: 1-се - Ишкилдина Наилә (Бөрйән районы); 2-се  - Ихсанова Лиана (Учалы районы); 3-сө - Дәүләтова Гүзәлиә (Әбйәлил районы). 5-се - Ишморатова Әлиә (Бөрйән районы). Афарин уҡсылар Ятып ҡалғансы, атып ҡал Алабуға ҡаласығы был көндө гөрләп торҙо, көн оҙоно концерт барҙы, сауҙа нөктәләре эшләп торҙо, турнирҙы күҙәтеүселәрҙә байтаҡ йыйылдылар, көн оҙоно барған ярыш "" һә"" тигәнсе үтеп китте, - тип хәбәр итә Наилә Ишкилдина. Наиләне сираттағы еңеүе менән ҡотлайбыҙ! Афарин! Сығанаҡ: Наилә Ишкилдинаның сәхифәһе.",Наилә беренсе урын яулаған!,Йәмғиәт,1110,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-05/nail-berense-uryn-yaula-an-4338303,2025-08-05T09:20:00+00:00
"Өҫтәүенә, һәр тыйыу тейешле иҫкәртеү менән тамамлана – әйтәйек, башлығыңды элеп ҡуймайынса, ултырғысҡа йәки һикегә ташлап китһәң – ҡаты яза көтә. Һыҙғырма – ярлы булырһың; ерҙә ятҡан әйберҙе алма – ғүмер буйы теләнселәрһең. Таяулы бағана аҫтынан үтмә – үҫмәй ҡалырһың, кешенең аяғы аша атлама – өҙөлөп төшөрҙәр. Ләкин теге йәки был тыйыуҙы боҙған өсөн ниңә ундай ҡурҡыныс яза тейеш икәнен аңлатмайҙар ине. Мин, мәҫәлән, эйәгемә таянып китап уҡырға яраттым. Күрәһең, башым ул саҡта уҡ туп-тулы булған һәм мотлаҡ тотоп тороуҙы талап иткән. Әсәйем мине шул хәлдә күреп ҡалһа, ҡото осоп, улай ултырырға ярамай, атайың үлә, тип ҡысҡырыр ине. Һәм бына тағы бер аңлайышһыҙ тыйыу – кискеһен тышҡа сығырға тура килһә, ярау иткәндә айға һәм йондоҙҙарға ҡарарға ярамай. Ниңә улайҙыр? Белмәйем, аңлатмағандар, ярамай икән ярамай! Бер нисә тапҡыр өйләнгән ир-аттың ҡулынан һый алырға ла ҡушмайҙар. Килеп сығышы һәм мәғәнәһе аңлайышһыҙ тағы әллә күпме шундай сәйер тыйыуҙар әле лә бар. .. (комментарийҙарҙан) Бына Пифагорҙың васыяттары: йөрәк ашама; ут аша атлап сыҡма; өйгә ҡарлуғастар индермә һ. б. Ғалимдар әле булһа был тыйыуҙарҙы нисек аңлатыу буйынса бәхәстәр алып бара. Йолаға бәйле тыйыуҙармы, әллә кинәйәләргә әүәләнгән тормош аҡылымы улар? Йөрәкте ашама, йәғни бушҡа ғазапланма; ҡарлуғастарҙы өйгә индермә – йәғни буш ҡыуыҡ һәм ығы-зығылы кешеләргә ишегеңде асма. Флорид Бүләков. Иҫтәлектәр. Өҫтәүенә, һәр тыйыу тейешле иҫкәртеү менән тамамлана – әйтәйек, башлығыңды элеп ҡуймайынса, ултырғысҡа йәки һикегә ташлап китһәң – ҡаты яза көтә. Һыҙғырма – ярлы булырһың; ерҙә ятҡан әйберҙе алма – ғүмер буйы теләнселәрһең. Таяулы бағана аҫтынан үтмә – үҫмәй ҡалырһың, кешенең аяғы аша атлама – өҙөлөп төшөрҙәр. Ләкин теге йәки был тыйыуҙы боҙған өсөн ниңә ундай ҡурҡыныс яза тейеш икәнен аңлатмайҙар ине. Мин, мәҫәлән, эйәгемә таянып китап уҡырға яраттым. Күрәһең, башым ул саҡта уҡ туп-тулы булған һәм мотлаҡ тотоп тороуҙы талап иткән. Әсәйем мине шул хәлдә күреп ҡалһа, ҡото осоп, улай ултырырға ярамай, атайың үлә, тип ҡысҡырыр ине. Һәм бына тағы бер аңлайышһыҙ тыйыу – кискеһен тышҡа сығырға тура килһә, ярау иткәндә айға һәм йондоҙҙарға ҡарарға ярамай. Ниңә улайҙыр? Белмәйем, аңлатмағандар, ярамай икән ярамай! Бер нисә тапҡыр өйләнгән ир-аттың ҡулынан һый алырға ла ҡушмайҙар. Килеп сығышы һәм мәғәнәһе аңлайышһыҙ тағы әллә күпме шундай сәйер тыйыуҙар әле лә бар. .. (комментарийҙарҙан) Бына Пифагорҙың васыяттары: йөрәк ашама; ут аша атлап сыҡма; өйгә ҡарлуғастар индермә һ. б. Ғалимдар әле булһа был тыйыуҙарҙы нисек аңлатыу буйынса бәхәстәр алып бара. Йолаға бәйле тыйыуҙармы, әллә кинәйәләргә әүәләнгән тормош аҡылымы улар? Йөрәкте ашама, йәғни бушҡа ғазапланма; ҡарлуғастарҙы өйгә индермә – йәғни буш ҡыуыҡ һәм ығы-зығылы кешеләргә ишегеңде асма.",ТЫЙЫУҘАР,Йәмғиәт,2747,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-18/tyyyu-ar-4127173,2025-02-18T22:33:00+00:00
"ПАСЕ утырышлар залы30 сентябрь Страсбургта Европа шурасы парламент ассамблеясының (ПАСЕ) көзге сессиясе башланды. Русия ассамблея эшенә кайтарылганнан соң Украина анда катнашудан баш тарткан иде. Киевка теләктәшлек белдереп, ассамблеяның кайбер чараларында Грузия, Литва, Латвия, Эстония һәм Польша делегацияләре дә катнашмаячаклары турында белдергән. Алар ПАСЕның 70 еллыгы чараларында, сессия ачылышында катнашмау, Франциянең дәүләт секретаре белән очрашу һәм соңыннан уртак адымнар турында фикер алышу турында килешкәннәр. Бу хакта -та Украина Югары Радасы депутаты Алексей Гончаренкоязды. Украина делегациясе итәкчесе 28 яшьлек Елизавета Яськоәйтүенчә Русия делегациясенә украин делегатлары түгел, ә Украинаның дуслары оппонент булачак. Европа шурасы Парламент ассамблеясының көзге сессиясе 4 октябрьгә кадәр дәвам итәчәк. Кырымдагы вазгыять турында хисап 2 октябрьдә укылачак дип көтелә. Аны Швейцария депутаты Мануэль Торнарясаячак. Аннексияләнгән Кырымда кеше хокуклары бозылу турында БМОның баш секретаре Антониу Гуттерришның беренче хисабы быел 2 августта рус телендәчыкты. Бу хисапта 2014 елдан Кырымда 42 кешенең (38 ир-ат, 4 хатын-кыз) хәбәрсез югалуы, канунсыз тоткарланган 28 кешенең азат ителүе, бер кешенең үтерелүе, 11 кешенең хәбәрсез югалуы хакында белдерелә. 2017 елның 1 гыйнварыннан 2019 елның 30 июненә кадәр Кырымда 186 төнтү булган, аларның 140 ы кырымтатарларның өйләрендә, эш урыннарында яки кырымтатарлар ыелган урыннарда узган. Шулай ук Акмәчәттә 747 кеше сыйдырышлы тикшерү изоляторында 1349 кеше тотылуы хәбәр ителә.",Украинага теләктәшлек белдергән илләр ПАСЕ утырышында катнашмый,Яңылыҡтар,1547,https://www.azatliq.org/a/30191792.html,2019-09-30T16:28:04+00:00
"Секретарь Генсовета партии «Единая Россия» Владимир Якушев провел встречу с сопредседателем Всероссийской ассоциации развития местного самоуправления (ВАРМСУ) Ириной Гусевой и муниципальными главами, где обсудили исполнение нового закона о МСУ и участие ВАРМСУ в партийных проектах. Для эффективного взаимодействия подписали соглашение, которое закрепило вектор развития муниципального уровня власти и позволит координировать усилия Ассоциации и всех партийных институтов.",«Единая Россия» и ВАРМСУ подписали соглашение о сотрудничестве,Йәмғиәт,472,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-13/edinaya-rossiya-i-varmsu-podpisali-soglashenie-o-sotrudnichestve-4164696,2025-03-13T12:50:00+00:00
"Билдәле төркиәтсе, филология фәндәре докторы, профессор, Халыҡ-ара төрки академияһы академигы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты Халиҡова Рәйсә Хәлил ҡыҙы 1934 йылдың 16 мартында «халыҡ дошманы» мөһөрө алып тормошон сит-ят ерҙәрҙә – Үзбәкстандың Ҡаршы ҡалаһында дауам итергә мәжбүр булған данлыҡлы Халиҡовтар ғаиләһендә тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы алдынан Халиҡовтар Башҡортостанға әйләнеп ҡайта. Ләкин, тыуған ерҙәре Ғафури районының Оло Үтәш ауылына ҡайтырға рөхсәт ителмәгәс, Өфөгә яҡын булған Кушнаренко районына урынлаша. Ундағы мәктәпте тик бишле билдәләренә генә тамамлаған Рәйсә Халиҡова Башҡортостандан беренселәрҙән булып М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының  Көнсығыш телдәре институтына уҡырға инә. 1958 йылда уны ҡыҙыл диплом менән уңышлы тамамлай һәм «Филолог-шәрҡиәтсе, милли мәктәптәрҙә рус теле, туған тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы» һөнәрен ала.  19581959 уҡыу йылында Өфөлә Башҡорт дәүләт университетының башҡорт теле кафедраһында асистент булып эшләй. йылдарҙа Рәйсә Хәлил ҡыҙы үҙе уҡыған уҡыу йортонда көндөҙгө аспирантурала уҡый. 1963 йылда профессор Владимир Михайлович Насиловтың ғилми етәкселеге аҫтында ошо институттың Ғилми советында  кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. 1962 йылда аспирантураны тамамлағандан һуң Р. Х. Халикова Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына эшкә ебәрелә, унда 1967 йылға тиклем өлкән уҡытыусы, рус һәм башҡорт телдәре кафедраһы доценты вазифаһын башҡара. Ул ошо юғары уҡыу йортоноң башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһын ойоштороусы һәм уның беренсе мөдире була. СДПИ-ла эшләгән йылдарында Рәйсә Халиҡова хәҙерге башҡорт теле, төркиәт ғилеменә инеш, төрки телдәрҙең сағыштырма-тарихи грамматикаһы, иҫке төрки теле курстарын уҡытыуға ҙур иғтибар бүлә. Яҙма сығанаҡтар телен өйрәнеүен дауам итә. Тикшеренеү һөҙөмтәләре - быуаттарҙағы башҡорт яҙма ҡомартҡылары теленең лексикаһы, фонетикаһы, морфологияһы, синтаксисы буйынса баҫылған бик күп мәҡәләләрҙә сағылыш таба. 1967 – 1973 йылдарҙа Р. Х. Халиҡова Башҡорт дәүләт педагогия институтының рус теле кафедраһы доценты булып эшләй.  Был йылдарҙа  ул милли мәктәптә рус теле һәм әҙәбиәтен уҡытыу өлкәһендә тәжрибәле ғалим-методист булараҡ  Башҡорт АССР-ы Мәғариф министрлығы ҡушыуы буйынса авторҙар коллективы составында «Башҡорт мәктәптәренең - кластары өсөн рус теле» дәреслеген әҙерләй һәм баҫтырып сығара. 1975 йылда Р. Х. Халиҡованы, төрки һәм рус филологияһы өлкәһендәге төп белгес булараҡ, РСФСР Мәғариф министрлығы Рәсәйҙең төрки телле мәктәптәре өсөн бер нисә дәреслек әҙерләү буйынса авторҙар коллективы составына индерә. Ғалимәнең авторлығында   Рәсәй Федерацияһы милли мәктәптәренең һәм кластары өсөн «Просвещение» нәшриәтендә донъя күргән кластан тыш уҡыу буйынса дәреслектәре буйынса Рәсәй Федерацияһының 20-нән ашыу төбәктәрендә, шул иҫәптән Башҡортостан, Татарстан, Яҡутстан, Сыуашстан, Ҡабарҙы-Балҡар, Хакасия, Алтай, Ырымбур, Силәбе, Свердловск, Ҡурған һәм башҡа төбәк уҡыусылары уҡый. 1973 – 1993 йылдарҙа Р. Х. Халиҡова СССР Фәндәр Академияһының Башҡортостан Филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының (хәҙер Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге) башҡорт теле секторында өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. Был йылдарҙа ул Мәскәү, Санкт-Петербург, Өфө, Һамар, Ҡазан, Силәбе, Ырымбур һәм башҡа ҡалаларҙың архивтарында һаҡланған башҡорт яҙма сығанаҡтарын ентекле  өйрәнә. СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләгән йылдарында Р. Х. Халиҡова ғалим-тел белгестәре И. Ғ. Ғәләүетдинов һәм Э. Ф. Ишбирҙин менән бергә «Очерки истории башкирского литературного языка» (М. : Наука, 1989), «Башҡорт әҙәби теленең тарихы» (Өфө: Китап, 1993; башҡорт телендә) коллектив монографиялары өҫтөндә эшләй. Был хеҙмәттәрҙә башҡорт әҙәби теленең формалашыу тарихының яңы концепцияһы тәҡдим ителә. Р. Х. Халиҡова авторҙаш сифатында ике бүлектән торған «Башҡорт әҙәби теленең быуатҡа тиклемге тарихы» тигән беренсе бүлеген әҙерләй. Был бүлектә ул боронғо төрки һәм урта төрки ҡомартҡыларының башҡорт теленә мөнәсәбәте, Урал-Волга буйы төрки теленең формалашыуы, - быуаттарҙағы төрки яҙма ҡомартҡыларының жанр-стиль үҙенсәлектәре ҡарала. Башҡорт әҙәби теленең нигеҙе булараҡ Урал-Волга буйы төрки теленең үҫешенә, статусына һәм функцияһына ҡағылышлы мәсьәләләр комплекслы өйрәнелә. 1990 йылда Рәйсә Халиҡова күп йыллыҡ ғилми эҙләнеүҙәр, жанр һәм функциональ үҙенсәлектәре буйынса күп яҡлы ҡулъяҙма сығанаҡтарҙы өйрәнеү һөҙөмтәһе булараҡ «Башҡорт шәжәрәләре һәм - быуаттарҙағы акт документтары теле» исемле монография баҫтырып сығара (М. : Наука, 1990). Р. Х. Халиҡованың яҙма текстарҙы һәм уларҙың телен анализлауы уға был осорҙа башҡорттарҙа эшлекле хат алышыу һәм юридик документтар, шулай уҡ төрки яҙма теленең төбәк нигеҙендә үҙ-ара бәйле булған тарихи әҫәрҙәр (шәжәрәләр) төрө булған тигән һығымтаға килергә мөмкинлек бирә. Р. Х. Халиҡованың дөйөм төрки күҙлегенән тикшеренеүҙәре төрки яҙма теленең төбәк һәм социаль-функциональ төрҙәрен классификациялау өсөн бай материал бирә. 1992 йылда Р. Х. Халиҡова Рәсәй фәндәр академияһының Тел ғилеме институтының ғилми советында «Башҡорт шәжәрәләре һәм - быуаттарҙағы акт документтары теле» тигән темаға докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. 1995 йылда уға башҡорт теле кафедраһы буйынса профессор ғилми исеме бирелә. йылдарҙа Р. Х. Халиҡова Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт теле кафедраһы мөдире була. Был ваҡытта яңы барлыҡҡа килгән башҡорт филологияһы факультетының эшен яйға һалыу, башҡорт теле кафедраһын артабан үҫтереү кеүек ҡатмарлы бурыстарҙы атҡара. Профессор Халиҡова Р. Х. юғары фәнни-методик кимәлдә хәҙерге башҡорт теле, башҡорт әҙәби теле тарихы буйынса лекциялар уҡый, иҫке төрки теле буйынса дәрестәр, шулай уҡ боронғо төрки һәм урта быуат ҡомартҡыларының телен анализлау буйынса махсус курстар һәм семинарҙар алып бара, курс һәм диплом эштәренә етәкселек итә. Аспиранттарҙың етәксеһе булараҡ, ғилми-педагогик кадрҙар әҙерләү мәсьәләләре менән уңышлы шөғөлләнә. Филология фәндәре докторы, профессор, Халыҡ-ара төрки академияһы академигы Р. Х. Халиҡова етәкселегендә Д. И. Хизбуллина, В. З. Толомбаев, Н. Б. Сәлимов, З. Ә. Хәбибуллина, Ә. Ғ. Илмөхәмәтовтарҙың кандидатлыҡ диссертацияһы әҙерләнде һәм уңышлы яҡланды. 40 йыл фән өлкәһендә арымай-талмай һәм тырышып эшләү дәүерендә Рәисә Хәлил ҡыҙы Халиҡова 120-нән ашыу фәнни хеҙмәт ижад итә, улар араһында башҡорт әҙәби теле тарихы буйынса ҙур монографиялар һәм төркиәт өсөн ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырған мәҡәләләр, дәреслектәр һәм уҡыу әсбаптары бар. Фәнни һәм педагогик фәнгә, ғилми ҡаҙаныштарҙы пропагандалау эшенә ҙур өлөш индергәне, уңышлы ғилми-педагогик эшмәкәрлеге өсөн Р. Х. Халиҡоваға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме бирелә, ул «Хеҙмәт ветераны» миҙалы, СССР Фәндәр академияһы президиумының һәм СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Почет грамоталары менән бүләкләнә, Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты була. М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультетында хөрмәтле остазыбыҙ, билдәле башҡорт тел белгесе-текстолог һәм әҙәби тел тарихсыһы, лингвометодист, юғары мәктәп педагогы, филология фәндәре докторы, профессор, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, 1993 – 2001 йылдарҙа башҡорт теле кафедраһы мөдире Рәйсә Хәлил ҡыҙы Халиҡованың яҡты иҫтәлегенә арналған ғилми конференциялар, семинарҙар даими үткәрелеп тора. Үҙе иҫән булһа, уға быйыл 90 йәш тулған булыр ине. 2024 йылдың 12 апрелендә ғәлимәнең 90 йыллыҡ юбилейы айҡанлы Рәсәй күләмендә «Евразия киңлегендә мәҙәни-ара диалог» ғилми-ғәмәли конференция үткәрелә.",Фәнгә һәм педагогикаға ғашиҡ ғалим,Мәғариф,7599,https://uchbash.com/news/professionalnoe-obrazovanie/2024-11-28/f-ng-m-pedagogika-a-ashi-alim-4027716,2024-11-28T10:20:00+00:00
"Ситкә китһәм, театрымды һағынып ҡайтам Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры директоры, Рәсәй Милли театрҙар ассоциацияһы Советы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Иршат Ишбулат улы Фәйзуллин менән әңгәмә. – Һеҙ хозур тәбиғәтле, урман-ҡырҙарға, йылға-күлдәргә бай төбәктә – Әбйәлил ерендә тыуғанһығыҙ. – Эйе, мин йәмле Оло Ҡыҙыл йылғаһы буйында, Әбйәлил районының Ишҡол ауылында тыуҙым һәм шунда уҡ дөйөм белем биреү мәктәбен тамамланым. Бала сағым шул замандағы балаларҙыҡынынан айырылмай, тиһәм, һис тә хата булмаҫ – ауыл балалары ата-әсәһенең ярҙамсылары булып үҫә бит, йорт-ҡура тирәһендәге эштәрҙе башҡара инек – мал көтөүен ҡаршы алыу, картуф утау-күмеү, сөгөлдөр баҫыуында эшләү, йылға буйында балыҡ ҡармаҡлауҙар, һыу инеүҙәр – былар барыһы ла күңелдә уйылып ҡалған. Бала саҡтан ҡара эште белеп үҫтем, ауыл көтөүен өй һайын сиратлап көткәндә, эш беҙгә төшә ине, колхозға бесән йыйышырға ла йөрөнөк. Беҙ үҫкәндә балалар мәктәп тормошонда ҡайнап йәшәй ине – яҙ көнө урманда ағас ултыртыу эшенә йөрөттөләр, колхозға сөгөлдәр һәм картуф алыуҙа ярҙам итеү, мәктәп янындағы эш һәм хеҙмәт лагерында йөрөнөк, баҡсаны тәртиптә тотоу эштәрендә уҡыусылар булараҡ һәр ваҡыт әүҙем ҡатнаштыҡ. – Бала, үҫмер саҡтарҙа сәнғәткә ынтылыш булдымы? – Улай уҡ тип әйтә алмайым. Егеттәр күбеһенсә, спортҡа ынтыла, мин дә шулай. Йәй көнө, әлбиттә, спорт артҡы планға күсеп, донъя мәшәҡәттәре алға сыҡһа, ә бына ҡыш айҙарында бөтмәҫ-төкәнмәҫ өй эштәренән бер аҙ ял иткән ваҡытта, үҙебеҙгә ваҡыт ҡала – төрлө спорт секцияларына йөрөй инек. Спорт төрҙәре араһынан волейболға өҫтөнлөк бирә инем, шулай уҡ милли көрәш менән дә шөғөлләндем. Мәктәпте тамамлағас, бер йыл Өфө авиация техникумында уҡыным, һуңынан әрме сафтарында алындым – ике йыл Көнбайыш төркөмө ғәскәрендә – Германияла хеҙмәт иттем. Буласаҡ һөнәрҙе дөрөҫ һайланыммы икән, тигән уйҙар әленән-әле күңелгә инә торғайны, шуғамы икән армиянан ҡайтҡас, 1992 йылда Башҡорт дәүләт аграр университетының рабфагына уҡырға һәм эшкә индем. 1998 йылда ошо уҡыу йортон тамамлағас, Республика халыҡ ижады үҙәгендә хеҙмәт юлымды башланым, тәүҙә столяр, унан һуң – хужалыҡ бүлеге етәксеһе, артабан директор урынбаҫары булып эшләнем. – Етәкселек эше лә үҙенә күрә таланттың бер төрө бит инде. Республикабыҙҙың төп театрына ҡасан эшкә килдегеҙ? – Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына 2001 йылда театрҙың ул мәлдәге генераль директоры Гөлдәр Сабит ҡыҙы Моратова саҡырыуы буйынса, уның урынбаҫары булып килдем. 2017 йылда театрҙың ул ваҡыттағы художество етәксеһе Олег Закир улы Ханов тәҡдиме менән директорлыҡ эшен алып барҙым. Ә 2019 йылдың апрель айынан, «художество етәксе» вазифаһын «баш режиссер»ға алмаштырҙылар һәм шул мәлдән Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министры Әминә Ивний ҡыҙы Шафиҡова тәҡдиме менән мин – театр директоры, Айрат Абушахманов – баш режиссер булып эш башланыҡ. 2002–2003 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында белем алдым. – Ошондай мәртәбәле театр менән етәкселек итергә Һеҙҙе кем һәм нимә илһамландырҙы? – Яуаплылыҡ тойғоһо. Беҙ күп балалы ғаиләлә үҫтек, тормоштоң әсеһен дә, сөсөһөн дә үҙ елкәбеҙҙә татырға тура килде. Шуға күрә миндә яуаплылыҡ тойғоһо көслө. Әгәр ҙә ниндәйҙер эш йөкмәтәләр икән, тимәк, һиңә өмөтләнәләр һәм һинең ошо эште атҡарып сыға алыуыңа ышаныс белдерәләр, тигән һүҙ. Был осраҡта ла мин шулай тип ҡабул иттем – әгәр ҙә ышанып тапшыралар икән, тимәк, эшләргә кәрәк. – Һеҙ етәкселек иткән осорҙа театрҙа ниндәй ыңғай һәм кире үҙгәрештәр булды? – Көндәлек эш бит инде ул. Төрлөһө булғандыр, уларҙы иҫәпләп, һыҙыҡ өҫтөнә алып ултырғаным булманы. Ыңғай үҙгәрештәрҙең иң ҙуры – 2019–2021 йылдарҙа театрҙа капиталь ремонттың үтеүелер, моғайын. Сәхнәләге ут-яҡтыртыу, тауыш көсәйтеү ҡоролмаларын, штанкеттарҙы һәм башҡа сәхнә механизмдарын алыштырҙыҡ, заманса булһын, тип тырыштыҡ. Шулай уҡ вентиляция, кондиционер, ут-янғындан һаҡлау ҡоролмаларын, театрҙы йылытыу системаһын да яңырттыҡ, тамашасы залында креслоларҙы алмаштырҙыҡ, фойела ремонт эштәре башҡарылды. Ә кире яҡтарына килгәндә – уларҙы мин әйтә алмайым, уларҙы башҡалар күрәлер, эшләмәгән кеше генә яңылышмай. – Етәксе булараҡ Һеҙ яулаған иң ҙур еңеү, уңыш нисегерәк булды, һәм был Еңеү өсөн кемдәргә рәхмәтлеһегеҙ? – Уйлап ҡараһаң, һәр көнөбөҙ ниндәйҙер хәл-ваҡиғаларҙан, бәләкәй генә шатлыҡтарҙан, еңеүҙәрҙән тора. Беҙ уларға ваҡытында, үҙ мәлендә иғтибар бирмәйбеҙ. Мәҫәлән, шул уҡ капиталь ремонтты алайыҡ – уны атҡарып сығыу ҙа үҙенсә бер еңеү. Тормош үҙе лә һынауҙарҙы аҙ бирмәне – мәҫәлән, коронавирус арҡаһындағы пандемия – ул тотош илгә, хатта донъяға оло һынау булды. Куар-кодтар, маскалар, прививка – былар, әлбиттә, тамашасы йыйырға һәм ижад итергә ҡамасауланы, әммә улар ҙа ваҡытлыса булды (тип ышанайыҡ! ) һәм беҙ ул һынауҙарҙы лайыҡлы үттек – тамашасыларыбыҙҙы, театрыбыҙҙың Рәсәй кимәлендәге абруйын да һаҡлап алып ҡалдыҡ. Һуңғы йылдарҙағы ваҡиғаларға килгәндә, театрыбыҙҙың Х халыҡ-ара театр олимпиадаһында ҡатнашыуын, унда уңышлы сығыш яһауын да, моғайын, бер еңеүебеҙ, тип әйтергә булалыр. Сөнки беҙ ошондай донъя кимәлендәге ижади форумда ҡатнашыусы Рәсәйҙән килгән берҙән-бер милли театр. Рәхмәтлемен коллективыма, мине ярты һүҙҙән аңлап эшләгән командама һәм дә яҡындарыма, әлбиттә. – Етәксе кешегә төрлө кешеләр, хатта күрәләтә мөсһөҙ кешеләр менән дә һөйләшергә тура килә. Ғөмүмән, кешеләрҙәге ниндәй кире сифаттар менән күберәк бәрелешергә тура килә? Бындай хәлдәрҙә нисек итеп асыуығыҙҙы сығараһығыҙ? – Театрҙа хәҙер инде ярайһы ғына оҙаҡ эшләйем һәм ошо осорҙа шундай күренешкә иғтибар иттем – театр һине ҡабул итә, йә юҡ! Эйе, бик күп кешеләр эш һорап киләләр, улар беҙҙең коллективта эшләп китә аламы, юҡмы икәнен күп осраҡта алдан һиҙемләйем. Ғөмүмән, театрҙа театрҙы яратҡан кешеләр генә эшләй ала, сөнки театрҙа ваҡыт менән һынашып булмай, эштән һуң ҡалырға тура килә, ял һәм байрам көндәрендә лә эшкә сығырға тура килә. Әгәр ҙә ошоларҙың барыһын да теләмәйсә эшләһәң – ул бер яза кеүек. Мин бөгөнгө көндә шул тиклем ныҡ эҫенгәнмен театрға – ситкә барып йөрөп килһәм, үҙемдең театрымды һағынып ҡайтам һәм килгәс тә сәхнәне, тамаша залын, фойеларҙы йөрөп ҡарап сығам, спектаклдәрҙе ҡабат-ҡабат ҡарайым. Кешелә миңә оҡшамаған сифат – ул да булһа, битарафлыҡ. Кеше риза булһын, йә бәхәсләшһен, әммә битараф ҡалһа – тимәк, ул, үҙ эшенә, ә бәлки үҙ тормошона ла битарафтыр, тип ҡабул итәм. – Төрлө киҫкен мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ниндәй алымдар ҡулланаһығыҙ? Һәм бындай хәлдәрҙә ниндәй мәҡәл-әйтемдәргә һәм халыҡ аҡылына таянаһығыҙ? – Күбеһенсә тормошта мин «Ашыҡҡан – ашҡа бешкән», йә иһә «Сабырлыҡтың төбө – һары алтын» тигән мәҡәләләргә таянып эш итәмдер, моғайын. Сөнки мин түҙгән тиклем түҙәм, бер ваҡытта ла ашығыс хәл итмәйем. Һәр бер осраҡ – ул айырым хәл тип ҡабул итәм. Киҫкен хәлдәрҙә иң мөһиме юғалып ҡалмаҫҡа һәм дә үҙеңдең коллективың, йә иһә ғаиләң өсөн яуаплы икәнеңде онотмаҫҡа кәрәк, тип иҫәпләйем. – Етәксе булараҡ Һеҙ эшләгән иң ҙур хата булдымы, һәм Һеҙ унан ниндәй һабаҡ алдығыҙ? – Хаталанмаған кеше, гонаһтары булмаған әҙәм юҡтыр был донъяла. Мин дә бит кеше балаһы, үҙемсә, намыҫым ҡушҡанса йәшәйем. Рәми Ғарипов шиғырындағыса: Йәшәмәгән генә яңылышмаҫ, Юҡ – бар уйҙар башҡа тулмаһын. Хаталар ҙа булыр тормошоңда, Тик тормошоң хата булмаһын! – Әгәр ҙә һеҙгә алтын балыҡ эләгеп, тормошҡа ашмаҫ ике мәсьәләне сисешәм, тип әйтһә, Һеҙ иң әүәл нимәләрҙе хәл итер инегеҙ? – Алтын балыҡ юҡ бит ул (көлә). Теләктәрҙе тормошҡа үҙебеҙ ашырабыҙ! – Эш һәм ғаилә, ҡайһыһы мөһимерәк? – Икеһе лә минең өсөн мөһим. Әгәр ҙә ғаиләне алға ҡуйып, эште икенсе планға күсерһәң, ул ваҡытта, эшкә хилафлыҡ киләсәк. Эште алға сығарһаң, ғаиләңдең ҡото китә. Шуға күрә мин алтын урталыҡты тоторға тырышам. Мин тәү сиратта, әлбиттә, ғаилә башлығы, атай. Үҙ ғаиләм, балаларым өсөн барыһын да булдырырға тырышам – әйтәйек, мин бала саҡта алырға хыялланып та ала алмаған гитара, йә мотоцикл булһынмы. Етәксе кеше ғаиләһендә булған ҡайһы бер ваҡиғаларҙы бәлки, күрмәйҙер ҙә, ғаиләгә ваҡыт та тейешенсә бүленмәйҙер. Әммә мин буш ваҡытымды һәр саҡ ғаиләм менән, яҡындарым менән үткәрергә, уларҙы тәбиғәткә, сәйәхәткә алып сығырға, матур урындарҙы күрһәтергә тырышам. Тормош иптәшем Альбина Әмир ҡыҙы миңә тормошта ныҡ терәк, ул сабыр холоҡло, эшендә ихтирамлы, уңған хужабикә, үҙе лә ижади кеше булғас, минең эшемде аңлай. Беҙ улдарыбыҙға дөрөҫ тәрбиә бирергә тырышабыҙ, хәҙер инде беҙ олатай-өләсәй булдыҡ, Камил исемле ейәнебеҙ бар. Артабан да шулай бер-беребеҙҙе аңлап, ҡотло ғаиләлә йәшәргә яҙһын, тип теләйем! Нурия Ҡыҙрасова","Ситкә китһәм, театрымды һағынып ҡайтам",Йәмғиәт,8526,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-08-26/sitk-kit-m-teatrymdy-a-ynyp-aytam-4362006,2025-08-26T12:25:00+00:00
"""Мечталлион""-дың даны  "" "" төркөмө шикелле бөтә донъяға таралһын ине"", - тип башланы ""Беренсе канал""да тапшырыуҙы алып барыусы Дмитрий Хрусталев. Ул төркөмдәгеләрҙән ҡасан музыка менән шөғөлләнә башлауҙары, башҡорт халыҡ музыка ҡоралы - ҡурай тураһында һораны. Ринат Рамазанов студияла ҡурайҙа уйнап ебәргәйне, тәндәр зымбырлап китте. Алып барыусыға ла ҡурай моңо бик оҡшаны. Музыканттар  конкрет миссия менән сығыш яһауҙары хаҡында әйтте, төркөм йырҙарының нигеҙен тәшкил иткән ""Урал батыр"" эпосы, Һомай, Аҡбуҙат, ҡылыс, изгелек менән яманлыҡтың көрәше хаҡында һөйләп үтте. Эпос йөкмәткеһе буйынса барлығы 12 йыр ижад ителгәнлеге, альбом йәй көнө сығасағы хаҡында һәм тағы ла бер клип буласағы хаҡында хәбәр иттеләр. ""Ни өсөн төркөмдөң беренсе  клибының презентацияһы Мәскәүҙә булманы? "" - тигән һорауға, төркөмдәгеләр ""Урал батырҙың тыуған ере Башҡортостанда, шуға презентация ла республикабыҙҙың баш ҡалаһында булды"", - тип яуап бирҙе. Әйткәндәй, ""Башҡортостан ҡыҙы"" был сараны төшөрөп, видеоһын күрһәткәйне. Беҙҙең менән бергә ҡалығыҙ, беҙ һәр саҡ яңылыҡтар уртаһында.",""" "" төркөмө - Беренсе каналда!",Яңылыҡтар,1072,https://bashkizi.ru/news/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-05-19/ay-yola-t-rk-m-berense-kanalda-4241817,2025-05-19T16:53:00+00:00
"В порядок проведения собраний внесены изменения, сообщили в министерстве ЖКХ.",В Башкирии собрания в многоквартирных домах пройдут по-новому,Йәмғиәт,77,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-24/v-bashkirii-sobraniya-v-mnogokvartirnyh-domah-proydut-po-novomu-4211837,2025-04-24T17:05:00+00:00
София Салангина - Өфө ҡалаһының 93-сө физика-математика лицейы уҡыусыһы. Ул Рәсәйҙең йыйылма командаһында климат һәм экология буйынса Халыҡ-ара олимпиадала ҡатнашасаҡ. Башҡортостандан унда ҡатнышыусы берҙән-бер уҡыусы. Софияға уңыштар теләйек! Фото интернеттан алынды.,Берҙән-бер уҡыусы,Йәмғиәт,268,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-22/ber-n-ber-u-yusy-4322529,2025-07-22T17:31:00+00:00
"2009 елны ирексездән күчеп кайтучылар пикетка чыккан иде1990 елларда Татарстанга ирексездән күченеп кайтучылар Русия президенты, прокуроры һәм Татарстан хөкүмәтенә мөрәәгать әзерләгән. Аны барлыгы 12 кеше имзалаган. Шуларның берсе Айрат Габдуллин белән әлеге мөрәәгатьне язу сәбәпләре турында сөйләштек. – Айрат әфәнде, әлеге мөрәәгатьтә сез нәрсә таләп итәсез? –Хөкүмәттә бер генә төрле канун булырга тиеш. Элегрәк Татарстан качакларныкабул итүчетөбәкләр исемлегендәюкдигәннәр иде. Барлыгы 15 урын - Иваново, Тверь, Түбән Новгород өлкәләре бар иде, әмма хәзер Украинадан килгән качаклар дигән сылтау белән Татарстанны тутыралар. Шул ук вакытта ни өчен ул качакларга көн саен 800 сум ярдәм бирелә һәм алар өчен торыр урын да бар. Ә монда электән Татарстанга килгән качаклар шул ук кол сыйфатында торып калалар. Әлегә аларга ярдәм дә юк, фатир даюк. Русия кануннары бөтен мәсьәләне бертөрле чишәргә тиеш. Монда икейөзлелек килеп чыга. – Мөрәәгать инде юлландымы? –Юлларга ыенабыз. 28 август көнне Казанның хөкүмәт йорты каршында зур урам ыены уздырмакчы булабыз. Без инде хакимият оешмаларына мөрәәгать итеп карасак та диварга борчак сипкәндәй булды, бернинди дә авап ала алмадык. Айрат ГабдуллинШуңа шушы мөрәәгать нигезендә урамга чыгарга ыенабыз. Әлбәттә мин бөтен ирексездән күчеп кайтучылар чыгар дип уйламыйм, чөнки күбебезне куркыттылар. Хәтта күбебезне урам ыеннарыначыккангафатир исемлегеннән сызып ташладылар. Инде дөресен генә әйткәндә минем яшемдә куркырлык нәрсә калмады. Бу хөкүмәт безне шул дәрәәгә китереп иткерде ки, хәтта урамга чыгып утырсаң да рәхмәт диюләре ихтимал. – Башка милләт вәкилләренә урын бар, ә Татарстаннан татарларга урын табылмый килеп чыга. –Бу Русия хөкүмәтенең куркып алып барган сәясәте нәтиәсе, чөнки татарлар Татарстанга күбрәк килсә, татар халкы күбәя дигән сүз, әгәр урысларны кертсәң ассимиляция башлана һәм татарларны иңәргә көч була. Татарларны кимсетү Явыз Иван чорыннан башланган икән, хәзерге хөкүмәт менә шул сәясәтне алып бара. – Киләчәктә Украинадан килгән качаклар сезнең кебек ярык тагарак буенда калмасмы? – Юк, аларны калдырмаслар, чөнки безнең хөкүмәт куркак. Менә хәрбиләргә Залесный бистәсендә ике өй төзиләр. Безнекеләргә түгел, ә чит төбәкләрдән килгән хәрбиләргә бит. Шулай ук Чернобыль фаигасендә катнашучы татарларга түгел, ә урысларга фатир бирделәр. Монда да шул ук хәл булачак. Урысларга бирәчәкләр, ә татарлар түзем халык дип торып калачак. Татарстан хөкүмәте бер сүз дәшми. Менә кичә генә Татарстандаиң бай хатын-кызларяши икән, шулай ук республикада иң бай ир-атлар яши икән дип язып чыктылар. Менә шул дәрәәдән төшмәс өчен Татарстан бер сүз дә әйтми, хәзер сайлау чоры башланганда депутатлар без сезгә фатир бирәбез дип эш күрсәтмәкче булачак. Юк, булмый. Гөнаһка керсәм дә әйтә алам. Аллаһ Тәгалә инде сакласын, Ирек мәйданына чыгып үз-үзеңне яндырсаң да Татарстанда бернәрсә дә кабул ителмәячәк. – Төбәкләр үз акчасына асрар микән бу качакларны, чөнки федераль үзәктә аларга акча аз бүленә? – Хәзер бик күп исәп-хисап чыкты. Татарстан төзелештә беренче урында бара. Еллык планның 75 проценты үтәлгән дигән сүз. Бу инде әзерлек белән килгәнне күрсәтә һәм аларга Татарстан хисабыннан фатир бирәчәкләр. Сертификатны инде көтеп торасы булмаячак. Узган елны 17 сертификатның бишесе генә бирелсә тагын 12 се кайда киткәне билгесез. Прокуратурага язып караган идек, аннан да авап булмады. Аларга беренче итеп фатир бирәчәкләр, чөнки Русия бит үзен күрсәтергә тиеш. Имеш алар килгән, кимсетелгән кешеләр. Ә үз туган ватаннарына күчеп кайткан татарлар шул ярык тагарак буенда калды да инде.","""Татарстанга элек килгән качаклар кол хәлендә кала""",Татарстан,3553,https://www.azatliq.org/a/26545382.html,2014-08-23T20:15:18+00:00
"Белорет-Учалы-Мейәс юлының 1-се саҡрымынан алып 159-сы саҡрымына тиклемге участкала (Белорет, Учалы райондары) йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн хәрәкәт сикләнде. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Бында астылар, тегендә яптылар!",Яңылыҡтар,342,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-20/bynda-astylar-tegend-yaptylar-4587440,2026-02-20T19:48:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ят агент""ка килгән акчаларның минималь хезмәт хакы кадәр өлеше генә үзенә калырга, ә  калганы дәүләткә бирелергә тиеш дип саныйлар. Башкортстан Корылтае ""ят агентлар""ның керемнәрен чикләү турында канун өлгесе әзерләгән. Аның авторлары ""ят агент""ка килгән акчаларның минималь хезмәт хакы кадәр өлеше генә үзенә калырга, ә калганы дәүләткә бирелергә тиеш дип саный. Канун өлгесе Канун чыгаручылар шурасына ибәрелгән, дип хәбәр итә""Коммерсантъ"". Үзгәрешләрне ""Чит йогынтысындагы затларның эшчәнлеген контрольдә тоту турындагы"" федераль канунга кертү ниятләнә. Канун өлгесендә каралганча, ""ят агент""ка акчаларын Русиянең берәр дәүләт банкында ачылган махсус хисапка ибәреп торырга тиешләр. Акча килгәч, банк аның минималь хезмәт хакы күләме кадәр өлешен генә калдырып, калганын автомат рәвештә Русия кеременә күчереп куярга тиеш булачак. ""Ят агент"" бу таләпләрне үтәмичә акча яки милек ала икән, ул төзегән килешүләрдән кергән бөтен керемне дәүләткә күчерәчәкләр. Дума канун өлгесен кабул иткәннән соң журналист Катерина Гордеева""Скажи Гордеевой"" дигән -проектын ябуынигълан итте. Алексей Пивоваровисә ""Редакция"" дигән проектындагы такымның шактый өлешен эштән ибәрүениткерде, чөнки репрессив канун гамәлгә кергәннән соң, ул реклам бирүчеләрне югалтачак һәм хезмәт хакларын түләп бара алмаячак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстан Корылтае ""ят агентлар""ның керемен чикләү турында канун өлгесе әзерләгән",Яңылыҡтар,1450,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-koriltae-yat-agentlarning-keremen-chiklau-turinda-kanun-olgese-azerlagan/32882256.html,2024-03-29T09:57:13+03:00
"1 - балаларҙы яҡлау көнө; Мәғрифәтсе, дин һәм сәйәсәт эшмәкәре Ә. Д. Хөсәйеновтың тыуыуына 165 йыл (1859–1937).",Беҙҙең календарь. Июнь айының иҫтәлекле даталары,Яңылыҡтар,111,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-01/be-e-kalendar-iyun-ayyny-i-t-lekle-datalary-3789417,2024-06-01T05:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДәүләт шурасы Совет берлеген мисалга китерә, анда дәваланырга үзе барырга теләмәгән эчкечеләргә мәхкәмә карары нигезендә мәбүри дәвалану билгеләнгән, ди. Кем елына өч тапкыр исерек килеш инаять кыла - шул кешене эчкечелектән мәбүри дәваларга тәкъдим ителә. Татарстан Дәүләт шурасы Русиядә алкоһолизмнан мәбүри дәвалауны яңадан башларга тәкъдим итә. Кем елына өч тапкыр исерек килеш инаять кыла - шул кешене эчкечелектән мәбүри дәваларга тәкъдим ителә. Канун өлгесен Русиянең канун чыгаручылар шурасына ибәргәннәр, документны Татарстан парламенты рәисе Фәрит Мөхәммәтшинкерткән, дип иткерә""Бизнес "". Татарстан Дәүләт шурасы бу үзгәрешләрне Русия Административ хокук бозулар кодексының 4.1 маддәсенә кертү яклы. Документта әйтелгәнчә, эчкечелектән интегүче затка хөкемдар ""диагностика узуны, алкоһолизмнан дәвалау курсы узуны, медицина яки социаль тернәкләндерү үтүне"" мәбүрили алачак. Ә бу бурычның ничек үтәлүен башкарма хакимиятнең вәкаләтле федераль оешмалары контрольдә тотарга тиеш булачак. Кешенең нинди вакыт эчендә хастаханәгә яки социаль тернәкләндерү оешмасына барырга тиешлеген хөкемдар үзе хәл итәчәк. Аңлатма язуында әйтелгәнчә, Татарстан Дәүләт шурасы бу канун өлгесен ""халык арасында эчкечелек таралуны һәм исерек килеш кылына торган инаятьләр куркынычын киметү"" өчен әзерләгән. Мондый кешеләргә ярдәм ""аларның рөхсәтеннән башка да"" күрсәтелергә тиеш. Дәүләт шурасы Совет берлеген мисалга китерә, анда дәваланырга үзе барырга теләмәгән эчкечеләргә мәхкәмә карары нигезендә мәбүри дәвалану билгеләнгән, ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Дәүләт шурасы Русиядә эчкечелектән мәбүри дәвалауны кире кайтарырга тәкъдим итә,Яңылыҡтар,1678,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-daulat-shurasi-rusiyada-echkechelektan-majburi-davalauni-kire-kaytarirga-takdim-ita-/33076760.html,2024-08-13T15:06:36+03:00
"Аҡыл эйәһе үҙенең шәкерттәренә хикмәтле ағас тураһында һөйләй ҙә: Шул ағас аҫтында ятып теләк теләһәң ҡабул була, - тип, һүҙен тамамлап ҡуя. Шәкерттәрҙең береһе, шул ағасты табыу ниәте менән йәйәүләп сәфәргә сыға. Йылдар буыйына төрлө илдәргә йөрөп, теләк ағасын эҙләй. Ләкин бер ҡайҙа ла теге ағасты таба алмай. Буш хәбәр һөйләне, аҡылдан шашҡан ҡарт! Күпме ваҡыт әрәм иттем! - тип, инде өмөтөн өҙөп, тыуған яҡтарына ҡайта. Ауылына ҡайтып етегрә күп тә ҡалмай, арып -талып, юл буйында үҫкән ағас төбөнә ял итергә ята ла, йоҡлап китә. Шул тиклем тамағы асып уянып китә лә: Эх берәр телем икмәк булһа ла ашарға ине, - тип уйлай. Ҡайҙандыр юлсы килеп сыға ла, үҙенең икмәге менән бүлешә. Ашауын ашаным да, бына һыу ҙа эсергә ине, - тип уйлау менән янында ғына шишмә сылтырап ағып ятҡанын күрә. ""Өнөммө, әллә төшөммө? Гел уйлаған нәмәм алдыма килеп тик тора. Бәлки теләк ағасы аҫтында ятамдыр? Кит булмаҫ! Был ниндәйҙер ен -пәрейҙәр эше, - тип уйлап бөтөү менән урмандан ниндәйҙер ҡарасҡылар килеп сыға. Егет ҡурҡып китә лә; Былар мине үлтереп китерҙәр инде, - тип уйлау менән теге ендәр егетте үлтереп тә китәләр. Хөрмәтле уҡыусыларым! Күршемдә генә йәшәгән бер ҡатын Әсәйем, ҡарт көнөмдә кеше күҙенә генә ҡарап ҡалырмын инде, ситкә сыҡтың да киттең, - тип мин ҡайтҡан һайын һөйләнер ине. Әйткәне ҡабул булып, дүрт йыл урын өҫтөндә ятты. Үҙ доньяһын ташлап минең янға килергә риза булманы. Күршеһе ҡараны. Ҡайта алманым әсәйемде тәрбиәләргә. Балаларым бәләкәй. Үҙем эшләйем. Етмәһә, ирем аяғын һындырып дауахана юлынан ҡайта алманы. Әсәйемдең әйткән һүҙҙәре теләк булып, мине үкендереп, үҙенә ҡайтты ахыры, - тип һөйләгәйне. Ҡайһы берҙә кешенең уйланған уйҙарҙы ауыҙ эсенән ҡыбырлатып ҡына әйтһәң дә, Аллаһы Тәғәләнең Амин"" тигән ваҡытына тура килеүе мөмкин, -тип әйтә торған ине ҡәрсәйем мәрхүмә. Мин быға миҫал итеп, хәҙерге көндә булған хәлде һөйләп китәһем килә. Ҡатындың улы эсергә ярата ине. Эсеп ҡайтыу менән әсәһе: Ҡайта алмай, берәй ерҙә дөмөгөп ҡалмайһыңмы? Дөмөкһәң, бер аҙ булһа ла рәхәтләнеп, һинһеҙ йәшәп ҡалыр инем! - тип әрләй торған ине. Һуғыш сығып киткәс, улы үҙе теләп һуғышға китте. Оҙаҡ торманы, һуғышта һәләк булыуы тураһында хәбәр килде. Әсә кеше, үҙенең әйткәндәрен онотоп, хәҙер улын һағынып илай. Өйҙәге эштәрҙе ҡулыма ла тигеҙмәй ине. . Мал ҡарау тигән нәмәне белмәнем. Тағы, аҡса етмәгәнгә китте, тип тә әйтә алмайым. Себергә йөрөп аҡсаһын да тапты. Бына хәҙер, йәйрәп ятҡан ҙур өйҙә бер үҙем торҙом да ҡалдым! - тип илай. Ундай миҫалдарҙы яҙып бөтөрлөк түгел. . Тормош юлында осрап ҡына тора. Ошо миҫалдарға таянып шуны әйтәһем килә. Уйламай әйтелгән һүҙҙәр ҙә, Аллаһы Тәғәлә тарафынан ҡабул булыуы мөмкин. Бигерәктә ураҙа ваҡытында уйлап һөйләйек, уйлап теләктәр теләйек!","Йәннәт тә, йәһәннәм дә үҙебеҙҙең телдә…",Дин,2700,https://agideljurn.ru/articles/rukhi-khazinalar/2025-03-25/y-nn-t-t-y-nn-m-d-ebe-e-teld-4171667,2025-03-25T15:40:00+00:00
"Башҡортостандың Халыҡ артисы Радик Юлъяҡшин ялдан алған тәьҫораттары менән уртаҡлашты. Әле артист Таиландта гастролдәр һәм яңы тректың премьераһы алдынан көсөн йыя икән. – Бында бик шәп, эҫе. Ҡояшҡа ныҡ янып бөттөм! Тағы ла эҫе илдә ике аҙна ял итәм дә, ҡайтып эшкә тотонасаҡмын. Яңы йырҙар көтөгөҙ, – ти йырсы. Артист бәйләнешкә йышыраҡ сығырға ла вәғҙә итә.",Элвин Грей Рәсәйҙән сығып киткән,Яңылыҡтар,359,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/elvin-grey-r-s-y-n-sy-yp-kitk-n-4535071,2026-01-13T09:40:00+00:00
"Корбан бәйрәме иртәсендә мөфти Камил Сәмигуллин Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны каршы ала, Кукмара районының Мәчкәрә авылыфикерләр6 июнь көнне Корбан бәйрәме уңаеннан укылган намаз алдыннан Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинүз вәгазендә Русия хакимиятенең пропагандистик белдерүләрен кулланды. Вәгазь эчтәлеге белән Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте сайтындатанышып була. Аерым алганда, мөфти ""нинди генә бай булса да, бер генә дәүләтнең дә чит ирләргә янарга хакы булмавын"" әйтте, әмма шул сүзләре белән Русиянең Украинага каршы алып барган сугышын аклады, ""махсус хәрби операциядә (Украина сугышын Русия хакимияте шулай дип атый - ред. ) хезмәт итүче хәрбиләр бүген менә шушы хак өчен көрәшә"", диде ул. Сәмигуллин сүзләренчә, Русиягә ""нацизм яный"", әмма ул Русиягә генә янамый, аның астында мөселман халыклары изелеп яшәвен белдерде. Бәйрәм намазыннан соң Украинага бәреп кергән армиядә хезмәт итүче хәрбиләр хөрмәтенә дога да кылынды, дип яза Диния нәзарәте сайты. Кукмара районының Мәчкәрә авылында төзекләндерелгән тарихи мәчеттә узган бәйрәм намазында Татарстан президенты да катнашты. Турыдан-туры булмаса да, сугышны үзенең Корбан бәйрәме уңаеннан тәбрикләмәдә Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановта телгә алды. Икенче дөнья сугышын искә алып, ул ""дәһшәтле сугыш чорындагы кебек үк, хәзер дә халыкның көче үз мәнфәгатьләреңне гомум максатларга буйсындыра белүдә икәнен онытмау зарур"" диде. Башкортстан башлыгы Радий Хәбировтә Корбан бәйрәме белән үзенең котлавында ""Ватанны саклау""ны махсус миссия дип атады. — Руханиларның һәм мөселманнарның ихлас догалары – сугышчыларның иңү белән туган якларына тизрәк әйләнеп кайтуларында һәм тынычлык урнашуында, — ди Хәбиров. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Бәйрәм вәгазендә Татарстан мөфтие Русиягә ""нацизм янавы"" турында сөйләде",Яңылыҡтар,1785,https://www.azatliq.org/a/33435674.html,2025-06-06T08:09:08+00:00
Учалы районы Комсомольск ауылының әүҙемдәре ирекмән Рәил Таяр улы Ҡорамшин аша махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан геройҙарыбыҙға гуманитар ярҙамдың сираттағы партияһын тапшырған.,Геройҙарыбыҙға гуманитар ярҙам,Яңылыҡтар,177,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/geroy-aryby-a-gumanitar-yar-am-4524526,2025-12-29T17:05:00+00:00
"Кисә кис Кушнаренко районының Р-240 юлының 80-се саҡрымында «Мерседес Бенц» йөк машинаһының 46 йәшлек водителе, туҡтап торған «Лада Гранта» автомобиленә бәрелмәҫ  өсөн ҡаршы һыҙатҡа сыға һәм  Дүртөйлө яғынан Өфө йүнәлешендә хәрәкәт иткән «ГАЗель-некст»ҡа бәрелә. Юл-транспорт ваҡиғаһы һөҙөмтәһендә 38 йәшлек «ГАЗель» водителе һәләк була. Әлеге мәлдә аварияның сәбәптәре аныҡлана.",Өфө янында – үлемесле авария,Яңылыҡтар,379,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/f-yanynda-lemesle-avariya-4543189,2026-01-20T10:55:00+00:00
"Наркомания йәмғиәт өсөн үтә хәүефле. Уның менән көрәштә мөмкин булған сараларҙың барыһын да ҡулланыу кәрәк. Шундай сараларҙың береһе - составында наркотик йәки психотроп матдәләр йәки уларҙың ҡатнашмаһы булған үҫемлектәрҙе юҡ итеү. Ер участкалары милекселәре йәки уның менән файҙаланған юридик һәм физик шәхестәр участкаларҙа составында наркотиктар булған үҫемлектәрҙе тулыһынса юҡ итергә бурыслы. Бының өсөн һәр ауыл биләмәһендә наркотиктарға ҡаршы комиссия эшләргә тейеш. Районда 26 майҙан 26 сентябргә тиклем иҫкәртеү саралары, төрлө рейдтар үтә. Мәктәптәрҙә, лагерҙарҙа уҡыу йылы барышында үҙ һаулығына яуаплы мөнәсәбәт булдырыуға, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалауға, бәлиғ булмағандарҙа тәмәке тартыуға, алкоголгә, наркотиктар ҡулланыуға кире мөнәсәбәт булдырыуға йүнәлтелгән иҫкәртеү әңгәмәләре ойошторола. Өлкән синыф уҡыусылары араһында наркотик һәм психотроп матдәләрҙе законһыҙ ҡулланыуҙы иртәрәк асыҡлау маҡсатында ирекле медицина тестары үткәрелә. Үткән уҡыу йылында тест үткән 800-ҙән ашыу уҡыусы араһынан 35 бала хәүеф төркөмөнә индерелгән. Ҡайһы бер мәктәптәрҙә, айырыуса Иҫке Собханғол, Байназар мәктәптәрендә, тәмәке, атап әйткәндә, вейп тартҡан уҡыусылар булыуы күҙәтелә. Шуныһы үкенесле – ата-әсәләр был турала белә, күрә, хатта үҙҙәре үк вейптарҙы алып бирә. Электрон һәм ғәҙәти тәмәкенең составында йәш организмға насар йоғонто яһаусы матдәләр бар. Бөгөнгө көндә районда 3 кеше иҫәптә тора. Улар ай һайын дауаханала тикшереү үтеп торорға тейеш булһалар ҙа, килмәгән осраҡтары бар. Быйыл ике протокол төҙөлөп, ғәйеплеләр административ яуаплылыҡҡа тарттырылған. Наркомания тигән хәүефле сиргә ҡаршы берҙәм көрәш алып барырға тейешбеҙ. Юғиһә, йәш быуындың, балаларыбыҙҙың яҡты һәм бәхетле киләсәгенә хәүеф янаясаҡ.",Наркотиктар - заман бәләһе,Йәмғиәт,1735,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-26/narkotiktar-zaman-b-l-e-4292913,2025-06-26T12:30:00+00:00
"– БР  Башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров үҙенең Мөрәжәғәтнамәһендә: «Барыһы ла Еңеү өсөн! "" тип беҙҙең алда торасаҡ бурыстарҙы аныҡ әйтте. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү беҙҙең эшмәкәрлектең төп йүнәлеше булып тора. Был ул хәл ителергә тейешле мәсьәлә генә  түгел, бөгөн илебеҙ мәнфәғәттәрен яҡлаусылар алдындағы төп бурысыбыҙ. Һәр ғаилә айырым ҡараш, иғтибарға мохтаж булыуын  беҙ аңлап торабыҙ, был – беҙҙең фондтың төп эш принцибы. Шуға күрә эш һәр яугир менән айырым эшләүгә,  маҡсатҡа ирешә алыуға ҡорола. Беҙ юридик, медицина һәм психологик ярҙамдан алып, эшкә урынлашыуҙа һәм ял ойоштороуҙа ярҙам итеүгә тиклем төрлө хеҙмәттәр күрһәтергә әҙербеҙ. Республика етәксеһе сығышында, беҙ көслө булырға, ҡаршылыҡтарға һәм яңы саҡырыуҙарға әҙер булырға тейешбеҙ, тип билдәләне. Беҙҙең көс – берҙәмлектә. Күп милләтле Башҡортостанда Рәсәй халыҡтарының берҙәмлеге йылы сиктәрендә берҙәмлекте нығытыуға йүнәлтелгән байтаҡ проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙы планлаштырабыҙ. Иң ҙур саралар араһында – республика халҡын берләштергән традицияларҙы һәм ҡиммәттәрҙе һаҡлауға һәм тергеҙеүгә йүнәлтелгән мәҙәни һәм спорт сараларын үткәреү. Йәштәрҙе тарихи хәтерҙе һаҡлауға һәм патриотизм тәрбиәләүгә йүнәлтелгән проекттарға йәлеп итеүгә баҫым яһаласаҡ. Беҙ бергә  МХО-ла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренең тормошо һәм үҫеше өсөн уңайлы шарттар булдырып, уларҙың иртәгәге көнгә ышанысын нығытып, үҙ проблемаларында яңғыҙ түгеллеген күрһәтә алырбыҙ, тип ышанам.","""Яугирҙарға ярҙам - төп бурысыбыҙ""",Яңылыҡтар,1467,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/yaugir-ar-a-yar-am-t-p-burysyby-4557699,2026-01-30T13:15:00+00:00
"Өфөләге Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһын тамамлағас, Зилә апай, күп уйлап тормай, әхирәте менән етәкләшеп, документтарын сәнғәт институтына тапшыра. Үрҙә телгә алынған артыҡ күп уйламауы ла үҙенә күрә йәшерен сере булдымы икән, әллә баяғы өләсәй тәрбиәһе – үҙ көсөңә ышаныу, үҙ-үҙеңде яҡшы белеп, бер кемде мәшәҡәтләмәй, хыялыңа табан барыумы? ! Белореттың ҡара урманын йырып, театрҙың ауылдарға тамаша ҡуйырға ла килеп етә алмаған осоро. Ауыл ерендә телевизор ҡарап, ваҡыт әрәм итеп ултырыу ҙа – һирәк күренеш. Зилә апай хәтерләүенсә, өй эштәре менән булышҡанда, һәр ваҡыт радиоалғыстан спектакль тыңлар булалар. Тыңлау ғына түгел, төҫ-йөҙҙәрен белмәһә лә, артистарҙың тауыштарынан һәр кемеһен танып үҫә ҡыҙ. «Почтала ҡайһы саҡ открыткаларҙа, календарҙарҙа артистар һүрәте һатыуға сыҡһа, шуларҙы алып, ул мәлдәрҙәге күптәр кеүек, ошо фоторәсемдәрҙе йыйып, әхирәттәр менән алмаштырыша торғайныҡ. Һуңынан, Өфөлә мәктәптә уҡый башлағас, класыбыҙҙы Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрына алып барҙылар. Шунда сәхнә артына ла экскурсия үткәрҙеләр. Биҙәнеү бүлмәләренә инеп, тере артистар менән күрешеү, аралашыу минең күңелемдә онотолмаҫ тәьҫораттар ҡалдырҙы», – ти яғымлы ханым. Ошоларҙың барыһын да бөгөн илле биш йәшлек юбилейын ҡаршылаған актриса кино таҫмаларын ҡабатлап ҡарағандай хәтере аша үткәрә. 1991 йылда сәнғәт институтын тамамлаған өмөтлө йәш актриса кейәүгә сыға. Әммә Зилә Һаҙый ҡыҙын юллама буйынса Сибай театрына ебәрәләр, ә тормош иптәше Алмаз Сәйетовты баш ҡалала ҡалдыралар. Юнир Ғәйнуллин, Марс Итбаев һәм Зилә Сәйетова Сибай театрында ижад юлын башлай. Таусылар ҡалаһы йәш актерҙарҙы ҡолас йәйеп ҡаршы ала. Тик ел-дауылды белмәй,  Белорет урмандарына йәшеренеп, ҡурсаланып ҡына үҫкән һылыу Урал аръяғының тәбиғәтенә хас туҡтамаҫ елдәрҙе өнәмәй. Ул ел-дауыл берәй ваҡыт осороп алып китмәҫ тимә, иҫә лә иҫә бит! Был тәбиғәт күренешенә Зилә апай күнергә тырышһа ла, күңеле Өфөгә тартыла. Барыһын ташлап, Сибай театры коллективына эҫенеп, өйрәнеп китмәҫ борон уҡ баш ҡалаға кире ҡайта ул. Бер аҙҙан йәш ғаиләгә ҡыуаныс өҫтәп, сабыйҙары тыуа. 1994 йылда Зилә Һаҙый ҡыҙы Милли йәштәр театрына эшкә килә. «Беҙ театрҙы һайламайбыҙ, беҙҙе сәхнә үҙе ҡабул итә», – ти актриса. Уны тап ошо театр сәхнәһе үҙ итә. Тәү башта режиссерҙың ҡалыныраҡ тауыш менән әйтелгән иҫкәрмәләренә ҡыйыуһыҙлығы арҡаһында күҙ йәштәрен түкһә лә, тора-бара сәхнәлә тыуҙырған образдары аша ҡаушамаҫҡа өйрәнә, талантын нигеҙләй, үҙенең егәрлелеген күрһәтә. Был һөнәрҙә шулайтмай ҙа булмай, сөнки һәр роль үҙ холҡо, үҙ кисерештәре менән тамашасы күңеленә үтергә, уны яуларға тейеш. Әгәр ошо дәрәжәгә етә алмаһаң, роль ятлау ғына уңыш килтермәй. Оҫталыҡ серҙәре тураһында актриса онотолоп, оҙаҡ итеп һөйләргә лә риза. Рәзилә ЫРЫҪҠУЖИНА. Рәзилә ЫРЫҪҠУЖИНА. әҡәләнең тулы вариантын ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналының 9-сы һанында уҡып була (2025)",КҮҢЕЛ КИҢЛЕГЕ,Яңылыҡтар,2866,https://bashkizi.ru/articles/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-10-27/k-el-ki-lege-4442566,2025-10-27T13:05:00+00:00
"Череп килүче зәңгәр-яшел суүсемнәрфикерләрКахов гидроэлектр станциясе буасы имерелү сәбәпле Кара диңгезнең тозлылыгы кисәк кимегән. Бу хакта Украинаның һәлакәт нәтиәләрен юк итү штабына сылтама белән ""Кедр""яза. Анализлар алып караганнан соң, Одесса янында диңгезнең тозлылыгы өч тапкырга диярлек кимүе ачыкланган диелә. Эколог Евгения Симоновасүзләренчә, бу – буа имерелгәннән соң диңгезгә төче су эләккәнгә күрә булган. Элегрәк экологлар Кара диңгез суының төчеләшүе аркасында зәңгәр-яшел суүсемнәр чәчәк атарга мөмкин, бу исә сулыкның табигый флорасын бастыра, дип кисәтте. Шулай ук буа имерелүдән соң, диңгезгә канализацияләрдән һәм чүплекләрдән агулы маддәләр эләккән булуы бар. Белгечләр суда тимернең нормадан тугыз тапкырга артуын теркәгән. Дулкыннар Одесса ярына чүп, үсемлекләр һәм пычракны чыгара, суда үле хайваннарны табалар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кахов гидроэлектр станциясе буасы имерелгәннән соң Кара диңгезнең тозлылыгы кимегән,Яңылыҡтар,935,https://www.azatliq.org/a/32457193.html,2023-06-13T09:38:52+00:00
"Эдем Дудаков18 февраль аннексияләнгән Кырымдагы Бакчасарай район мәхкәмәсе кырымтатар халкы Корылтае делегаты Эдем Дудаковка милләтара нәфрәт кузгатуда гаепләп, 10 тәүлеккә администартив сак астына алу карары чыгарды. Дудаков гаебен танымыды. Эдем Дудаковны яклаган адвокат Эмиль Курбединованы социаль челтәрләрдә 2017 елда язган язмасында милләтара нәфрәт кузгатуда гәепләделәр диде. ""Мин бу эшнең материалларыны күрдем, һәм бу материаллар юридик яктан бик куп бозулар белән әзерләнгәнен. Экспертизаны үткәргән хезмәткәрнең бу өлкәдә эш тәрибесе ике айга якын, ул үзен лингвист та, психолог та буларак тәкъдим итте. Дудаков аның социаль челтердә Татарстанда, Башкортостанда татар теле турында калдырган постыннан суырып алынган бер өлеше буенча нәтиә чыгарылганын, бу пост бер милләтне мыскыл итү түгел, ә бер күренешне мыскыл итү иде диде. Без бу сүзләрне китереп әлеге карарны шикаять итәчәкбез"", диде адвокат. Әлеге пост Казандагы активист Ольга Зыятдинованың улына ""мәбүриләп татар теле укыткан өчен"" мәхкәмә аша 3 миллион сумга якын акча таләп итүе турында 2017 елда. Реалиида чыкканмәкаләгәбәйле язылган булган. Моннан тыш, Бакчасарай район мәхкәмәсе бинасы янында Эдем Дудаков утырышына ыелган 15-20 кырымтатарны да полиция тоткарлады. Тоткарланганнар арасында сәяси тоткын Сейран Салиевның әнисе 70 яшьлек Зодие Салиева, ""Кырым теләктәшлеге"" журналистлары да бар.17 февральдә Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров Дудаков йортында тентү узуын турындахәбәр иткән иде. Эдем Дудаков Бакчасарайда Хан сараеның реставрациясе әлеге тарихи мирасны юк итүгә китерә дип тәнкыйтьләп килде.8 февральдә Русиянең ""Мәдәният өлкәсе оешмаларына үзәкләштерелгән хезмәт күрсәтү һәм үстерү дирекциясе"" дәүләт оешмасының итәкчесе Илья Алымчев, ""реставрация"" уздыру барышында Бакчасарайдагы Хан сарае корпусларының берсендәге диварда зур ярык барлыкка килүе турындахәбәр иткән иде. Украина омбудсмены Людмила Денисова ""реставрация"" уздыру барышында Бакчасарайда Хан сарае корпусларының берсенә зарар килүенә фикер белдерде һәм моны ""һуманитар хокукны бозу"" дип атады. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Сез яшәгән илдә Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Безнең бу хактакулланманы укыгыз. Телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Кырымтатарлар корылтае делегаты Дудаковны 10 тәүлеккә ябу карары чыкты, мәхкәмәгә килүчеләр тоткарланды",Яңылыҡтар,2640,https://www.azatliq.org/a/31709915.html,2022-02-18T10:49:20+00:00
"Тупаҡ ауылында тыуып-үҫкән Салауат Хөснийәров бәләкәйҙән башҡорт халҡының батырына оҡшарға теләй. Исеме есеменә тура килә, Әбйәлил Салауаты ла һәр саҡ алда, шундай уҡ ғәҙеллек яҡлы, ҡыйыу һәм сәмле. Хәрби хәрәкәттәр ветераны Луганск һәм Донецк өлкәләре биләмәләрендә махсус хәрби операцияла ҡатнаша. «Салауат Юлаев кеүек булам» тип мәктәпкә бармаҫ борон уҡ уҡ-һаҙаҡ эшләп алғанымды, хатта ҡамсат бүрек тегеп кейгәнемде хәтерләйем. Ә мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән беҙҙе бынамын тигән уҡытыусы — Мөждәбә Мәғәфүров уҡытты, ул беҙгә батыр тураһында хәтәр итеп һөйләп, дәртләндерә торғайны. Миңә «Салауат батыр кеүек бул, улым, был исемгә тап төшөрмә» тип йыш әйтте. Милли батырыбыҙ исемен йөрөтөү өсөн бик иртә уянған ғорурлыҡ тойғоһо, үҫә төшкәс тағы ла нығынды, бигерәк тә армияға барғас, бөтөнләй башҡа милләттән булған егеттәрҙең Салауат тураһында белеп тороу-ҙары һоҡландырҙы. «Такой же бесстрашный, как Салават Юлаев» тип шаярта торғайны командирҙар, — ти Салауат Хөснийәров. Тупаҡ егете Салауат Урман улының биографияһы башҡа егеттәрҙән айырылмай. Мәктәптән һуң урындағы һөнәрселек училищеһында, унан Йылайыр совхоз-техникумында ауыл хужалығын механизациялау бүлегендә белем ала, техник-механик һөнәрен үҙләштерә. Артабан хәрби бурысын үтәй. Эске ғәскәрҙәрҙә, Төньяҡ Кавказда махсус тәғәйенләнештәге подразделениела хеҙмәт итә. Чечен һуғышында ҡатнаша. Хәрби хеҙмәттән һуң өйөнә ҡайтҡас, Магнитогорск металлургия комбинатына эшкә урынлаша, ғаилә ҡороп Михайловка ауылында төпләнәләр.  ММК-ла ике тиҫтә йыл технолог булып эшләй. Өлгөлө ғаилә башлығы ғүмер юлдашы Земфира Ансар ҡыҙы менән ике балаға — Тимур менән Розалинаға матур тәрбиә бирәләр. Салауат Хөснийәров хәрби хәрәкәттәр ветерандары менән әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге алып бара. Районда «Боевое братство» ойошмаһын булдырыуҙың башында ул тора. 23 февралдә хәрби хәрәкәттәр ветерандарына бағышлап үткәрелгән сарала уның тәҡдимен хуплайҙар. Тәүҙә район ойошмаһында бер нисә егет кенә эш башлай, хәҙер абруйлы ойошма бөтә хәрби хәрәкәттәр ветерандарын берләштерә, төрлө сараларҙа әүҙем ҡатнаша. Һуғышта улдарын юғалтҡан әсәләргә, ғаиләләргә ярҙам итеү йәһәтенән күп эштәр башҡаралар. Илһөйәр егет тыуған илебеҙҙе яҡлау өсөн махсус хәрби операцияға барырға ҡарар итә. Уның был уйы гуманитар конвойҙы оҙатып барғандан һуң тағы нығына. — Махсус хәрби операция зонаһында барыһын да үҙ күҙҙәрем менән күргәс, мин дә бында, яҡташ егеттәр янында булырға тейешмен тигән аныҡ ҡарарға килдем, — ти ул. Салауаттың бындай ҡыйыу аҙымға барыуы аңлашыла ла. Уның олатаһы Рамаҙан Хөснийәр улы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Севастополь янында әсирлеккә эләгеп, ике тапҡыр ҡасҡан. Өсөнсө тапҡыр дошмандар атып үлтерергә йыйынғанда союздаш ғәскәрҙәр ут асып уны ҡотҡара. Еңеү менән ҡайтҡан олатаһы улына Урман тип исем ҡуша. — Олатайым фашистарҙан әсирлектән ҡасып, урманда йәшеренгән һәм шулай үлемдән ҡотолоп ҡалған. Шул саҡта, әгәр улым тыуһа, Урман буласаҡ тип нәҙер әйтә, — тип һөйләй Салауат Урман улы. Хәрби рух, ныҡлыҡ, батырлыҡ нәҫелдән килгән сифаттар. Уларға ҡыҙыу нөктәлә йыйған тәжрибә һәм яҡшы хәрби интуицияны өҫтәргә була. Тап шул арҡала Салауат Хөснийәров махсус хәрби операция барышында кире эҙемтәләргә килтергәндәй хәлдәрҙе һиҙә, тоя белә. Яҡташыбыҙ тәүҙә «Башҡортостан» полкында, В. Ф. Әхмәҙуллин исемендәге айырым ротала хеҙмәт итә. Тәжрибәле, ҡыйыу яугирҙе разведка инструкторы итеп тәғәйенләйҙәр. Һуңынан Т. Кусимов исемендәге 3-сө батальондың взвод командиры була. Әммә уның белеме, оҫталығы разведка ротаһында кәрәклерәк һәм мөһимерәк тип иҫәпләп, ай ярымдан һуң кире ҡайтаралар. Взвод командиры урынбаҫары итеп ҡуялар. Улар дошман тылына разведкаға бара, урынды тикшереү һәм координаттарҙы асыҡлау буйынса ҡуйылған бурыстарҙы үтәй. Әлбиттә, ҡаршы яҡта йөрөгәндә төрлө хәлдәргә осрағандарҙыр, әммә яугир улар тураһында һөйләмәүҙе хуп күрә. — Юғалтыуҙарһыҙ булмай, шулай ҙа ҡуйылған хәрби бурыстарҙы үтәйбеҙ, — ти Салауат Урман улы. Ысын патриот һәм хеҙмәттәштәре өсөн тоғро иптәш булған яҡташыбыҙ ҡыҫҡа ваҡыт эсендә өлгөлө разведчик — командир булыуын иҫбатланы. Яу яланында хәрби бурыстарын намыҫлы үтәгәне өсөн Рәсәй Федерацияһы Оборона Министрлығының «Хәрби батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булды, «Башҡортостан» полкының яҡшы командирҙарының береһе булып танылды. Салауат Хөснийәров тағы бер хәрби награда — Жуков миҙалы менән бүләкләнде. Ул Ватанды һәм Рәсәй Федерацияһының дәүләт мәнфәғәттәрен яҡлауҙа күрһәткән батырлығы, фиҙаҡәрлеге өсөн юғары баһаланды. Ҡыйыу яҡташыбыҙ ҡаһарманлығы өсөн «Генерал Шайморатов» һәм «Хәрби разведкала хеҙмәт өсөн» миҙалдарын, Луганск Халыҡ Республикаһының наградаһын алды. Махсус хәрби операция зонаһында  «Хусейн» позывнойлы яугирҙе хөрмәт итмәгән кеше юҡтыр. Үҙе ут эсендә йөрөһә лә, тыуған яғындағы хәл-ваҡиғалар менән ҡыҙыҡһынып тора, ярҙам күрһәтә. — Иң ҙур рәхмәтем — ғаиләмә. Уларҙың терәк-таяныс булыуын тойоу көс бирә. Даими рәүештә гуманитар конвой ебәргән, беҙҙең хәлдәрҙе белешкән яҡташтарыма бөтә егеттәр исеменән рәхмәт әйткем килә. Бергә, берҙәм булһаҡ, еңеү менән ҡайтырбыҙ, — тине Салауат Хөснийәров. Беҙ ҙә һеҙҙе еңеү менән көтәбеҙ. Динара САФИУЛЛИНА.",Әбйәлилдә лә Салауат батыр бар,Еңеү,5076,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-10-27/by-lild-l-salauat-batyr-bar-4443337,2025-10-27T23:30:00+00:00
"Ул Башҡортостан Республикаһының халыҡ шағиры, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Факиһа Һаҙый ҡыҙы Туғыҙбаеваның тормошона һәм ижадына арнала. Китап шағирәнең тыуыуына 75 йыл тулыуға бағышлана. Китаптың мөхәррире Айгөл Әбделвәлиеваменән күрештек. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Һөйөнсө!,Яңылыҡтар,570,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-02-03/y-ns-4561734,2026-02-03T09:31:29+05:00
"Томскиның Кызыл мәчетендә төбәк тарихын өйрәнүчеләр форумының секция утырышы—Бу конференцияне уздыру өчен нигә нәкъ менә Томски сайланды? — Бу төбәкне өйрәнүчеләрнең өченче шундый зур рәсми ыены дияргә мөмкин. Беренчесе Казанда, икенчесе Уфада узган иде. Шулай ук ике кечкенәрәк ыен да узды. Томскида, еракта уздыру иңел булмады, төрле фикерләр белдерелде. Әмма Дөнья татар конгрессы, Томскидагы хезмәттәшләр ярдәме белән чараны уңышлы гына оештыра алдык дип уйлыйм. Томски, бердән, ерак булса, икенчедән, вакыты да бик уңай түгел иде. Әле генә сайлаулар узган, уку елы башланган, укытучылар, галимнәр өчен уңайсыз чак. Мин беренче чиратта чараның сыйфаты өчен борчылган идем, кирәкле галимнәр булмас дип. Әмма галимнәр, белгечләр дә, төбәкләрне өйрәнүчеләр дә итәрлек булды, дин әһелләре, ирле хакимияр вәкилләрне килде, журналистлар да шактый күренде. Конгресс ярдәме белән 54 кешене Казаннан Томскига махсус бер поезд вагонына туплап алып килдек. Омски өлкәсеннән генә дә 30-га якын кеше булды. Барлыгы 20-ләп төбәктән вәкиләр ыелды. Альберт БорһановРусия шәһәрләрендәге татар бистәләрен саклау стратегиясе кысаларында ыенның төп темасы итеп ""Татар шәһәр бистәсе, үткәне, бүгенгесе һәм үсеш перспективалары""н алдык. ыенның пленар утырышында да төп игътибарны бистәләр темасына юнәлттек. Әстерхан, Сембер, Казан, Ижау, Свердлау, Төмән, Омскидагы һәм башка шәһәрләрдәге татар бистәләре турында кызыклы чыгышлар булды. 92 яшьлек Томски галимәсе Лидия Муравьевачыгышында ирле урысларның шәһәрдәге татар бистәсенә һәм анда яшәүче татарларга уңай мөнәсәбәте чагылды. Чөнки Томскида зур һәм яхшы сакланган татар бистәсе бар. Томски татар мәдәни үзәге бинасы, элекке Кәрим бай йорты—Секцияләр утырышлары нинди темаларга багышланды? — Татар мәдәни үзәгендә, элекке татар сәүдәгәре салдырган матур тарихи бинада узган беренче секциядә шәһәрләшү һәм глобальләшү шартларында татар бистәләренең татарлыкны саклаудагы роле турында сүз барды. Ул бистәләрнең үткәннән бүгенгә кадәр тарихы, аларның туризм һәм тәрбия мөмкинлекләре турында да фикерләштек. Икенче һәм өченче секция Октябрь инкыйлабына кадәр төзелгән, совет чорыннан соң яңадан торгызылган Кызыл мәчеттә узды. Икенче секция татар авылының татар тарихының һәм мәдәниятенең төп нигезе булуы турында булды. Өченче секциядә сүз аерым татар авыллары, бөек шәхесләрнең тормышы һәм иатына, тарихи мәдәниятне саклау мәсьәләләренә багышланды. Бу форумда ясалган чыгышларны туплап ноябрь аенда татар авылларына һәм шәһәрләрдәге бистәләргә багышланган махсус ыентык чыгарачакбыз. Томскидагы татар бистәсе—Томскидагы татар бистәсе үзе дә аерым игътибарга лаек. — Әйе, форум кысаларында шәһәрдә бик яхшы сакланган татар бистәсе биналары белән танышу програмы да булды. Татар урамы дип аталган бу урында бик матур бизәкләр белән агачтан салынган ике-өч катлы борынгы татар йортлары бар. Шәһәр үзәгендәге бу бистәне реставрацияләп, төзекләндереп тормышка кире кайтарырга кирәк. Беренчедән, бу татар тарихын күрсәтүче бистә туристлар әлеп итәргә булышса, икенчедән татар балаларын һәм башка милләтләрне тәрбияләүгә өлеш кертә ала. Татарлар, милләт буларак, дөнья тарихында һәм мәдәниятендә үз өлешләре бик зур булуын аңларга тиеш. Халык шушы биналар аша аны күрергә тиеш. Русия, Томски һәм Татарстан итәкчелегенә бу урынны федераль дәрәәдәге музей-тыюлык итү турында мөрәәгать белән чыгу кирәклеген форумның резолюциясенә дә керттек. Бу тәкъдимгә Томски мэры урынбасары да хуплау белдерде. Әмма монда бер проблем бар – бу йортларда кешеләр яши. Совет чорында бу йортлар төрле милләт кешеләренә бирелгән. Хәзер ул кешеләргә башка урында торак бирү мәсьләсен чишәргә кирәк булачак. Бу – зур проблем, чөнки Томски өлкәсендә газ чыгарылса да, өлкәне бай димәс идем, күп акча Мәскәүгә китә. Томски хакимияте вәкилләре шәһәрдә туризмны үстерү өчен Татарстаннан тәрибә алырга теләвен дә белдерде. Томскидагы татар бистәсе һәм Кызыл мәчет манаралары—Томскидагы бу татар бистәсе ничек барлыкка килгән? — Ул - гасырда анда яшәгән татар сәүдәгәрләре төзеткән йортлар. Ул йортлар агачтан булса, шул чорда салынган Ак мәчет һәм Кызыл мәчет – кирпечтән. Кызыл мәчет совет чорында кибет һәм әйбер саклау урыны буларак кулланылып акрынлап таушалган булган. 2015 елда төзекләндерелгән. Ак мәчеттә хәзер намазларны кыргыз имамы, Кызыл мәчеттә таик имамы алып бара. —Ягъни, бу мәчетләр хәзер татар кулыннан китеп барамы? — Алай димәс идем, кулыннан чыккан диеп булса да, анда татарлар бик актив, мәчеткә йөриләр. Томскидагы Ак мәчет—Хәзер татар бистәсендә башка милләт кешеләре яши дидегез. Аларның татар архитектурасына, мәдәниятенә, тарихына мөнәсәбәте нинди? Алар аның кыйммәтен аңлыймы? — Анда яшәүчеләр белән аралашу мөмкинлеге булмады. Әмма урамда очраган кешеләр бу бистә өчен борчылуларын, аны сакларга кирәк дип исәпләүләрен белдерде. Татарларга хөрмәт белән карыйлар. Татарларның Томски өлкәсе икътисадына һәм мәдәниятенә керткән өлеше бик зур. —Казанда да татар бистәләре бар, Яңа татар бистәсе һәм Иске татар бистәсе. Андый урыннар башка шәһәрләрдә дә бар. Кайвакыт яхшы гына сакланган йортларны ут төртеп яндырып аның урынында башка йорт төзү очраклары да булды. Яшел үзәннең Полукамушки дип аталган тарихи урынында да хәзер шундый йортларяна. Томски Татарстанга кайсыдыр яктан үрнәк була аламы? — Томскидагы йортлар бик яхшы сакланган. Казанның мең еллыгына әзерлек барышында бездә 90-нчы елларда күп кенә тарихи йортларны юк иттеләр. Хәзер итәкчеләр моның хата булуын аңлады, хәзер инде реставрацияләүгә өстенлек бирелә. Казанның татар бистәсендәге йортлар инде матур итеп төзекләндереп куелды, әмма анда күп йортлар инде юк бит. Томскида узган бу форум Казандагы һәм башка шәһәр-авыллардагы архитектура һәйкәлләрен саклау һәм яңадан күтәрү өчен файдалы булыр дип уйлыйм. Татарстандагы күп кенә авылларда булганым бар. Аларда да иске мәдрәсәләр, йортлар сакланган. Аларны яңадан күтәрергә, реставрацияләргә кирәк. Шәһәрләрдә инде күп эшләнде, моны авылларда да эшләргә кирәк. Былтыр Казанда этнотуризмга багышланган конференция дәузды. Этнотуризм шәһәрдә генә түгел, районнарда, авылларда да булырга тиеш. —Русиядән читтә, Азәрбайанда, Кытайда яки Япониядә дә татар бистәләре бар. Дөньядагы барлык татар бистәләре турында мәгълүмат базасы булдырылганмы һәм аларны саклау өчен Татарстан хакимиятенең яки Дөнья татар конгрессының програмы бармы? — Томскидагы форум бу тема зурлап күтәрелгән беренче ыен булды. Без бу эшнең башында гына дип әйтер идем. Аерым шәһәрләр яки авыллар тарихы турында китаплар чыга, әмма читкә барып эшләүче галимнәр бик аз. Галиман Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты соңгы вакытта бу юнәлештә эшли. Алар Томскига барып эшләп китап чыгарды. Энциклопедия институты да яхшы гына эшли. Әмма башка институтларның бу юнәлештәге эше бик күренми.","""Татар бистәләре милләтнең дөнья тарихында өлеше зур булуын күрсәтә""",Татарстан,6714,https://www.azatliq.org/a/30167214.html,2019-09-17T11:35:51+00:00
Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы яңы йыл байрамдары алдынан һәм ваҡытында поликлиникаларҙың эш графигын баҫтырып сығарҙы.,Яңы йыл каникулдарында Башҡортостан поликлиникалары нисек эшләй,Сәләмәтлек,130,https://tanburz.ru/news/-auly-ur-bayly/2024-12-21/ya-y-yyl-kanikuldarynda-bash-ortostan-poliklinikalary-nisek-eshl-y-4066927,2024-12-21T17:45:00+00:00
"Асы ауылының саңғы трассаһында ""2025–2026 Спорт ҡышы""  саңғы миҙгелен асыу байрам төҫөн алды. Саңғы ярыштарында Абҙан, Благовещенка, Максим Горький ауылдарынан уҡыусылар, Абҙан һәм Липовка ауыл биләмәләре халҡы ҡатнашты. 3-4-се синыф балаларынан алып оло йәштәгеләргә тиклем бик күптәр төрлө йәш төркөмөндә көс һынашты. Асы трассаһын яҡшы итеп  һалғандар, саңғылар, әйтерһең, үҙенән-үҙе алға елдерҙе. Сара ""Рәсәй спорты"" дәүләт программаһы маҡсаттарына яуап бирә. Сәләмәт тормошҡа ынтылыш көсәйә, халыҡ физкультураға ылыға. ""Ҡыш башлана ғына, алда беҙҙе бик күп сағыу спорт ваҡиғалары көтә. Район халҡын һәм ҡунаҡтарын ғинуарҙа беҙҙең саңғы ярыштарына саҡырабыҙ – саф һауала булыу, һаулыҡты нығытыу һәм ысын спорт ҡышын тойоу өсөн бына тигән мөмкинлек "", – ти Архангел районының йәштәр эштәре, физик культура һәм спорт комитеты рәйесе Алевтина Тиунова. Сығанаҡ: Архангел районы хакимиәте. молодёжьидети йәштәр һәм балалар спорт физкультура",Архангелдәр саңғы миҙгелен асты,Яңылыҡтар,939,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-30/arhangeld-r-sa-y-mi-gelen-asty-4525647,2025-12-30T15:20:00+00:00
"Башҡортостанда дәүләт тел сәйәсәте концепцияһы әҙерләнә. Уны эшләү менән эшсе төркөм шөғөлләнә. Республика Башлығы Радий Хәбиров был турала бойороҡҡа ҡул ҡуйған да инде. Документ тексынан күренеүенсә, эшсе төркөмгә 2024 йылдың 15 декабренә тиклем Башҡортостанда дәүләт тел сәйәсәте концепцияһы проектын әҙерләргә ҡушыла. Был бойороҡтоң үтәлешен контролдә тотоу республика Башлығы хакимиәтенә йөкмәтелгән.",Тел сәйәсәте концепцияһын әҙерләнә,Яңылыҡтар,404,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-03/tel-s-y-s-te-kontseptsiya-yn-erl-n-4040304,2024-12-03T08:15:00+00:00
"4 ил һәм 30 ҡала ҡатнашҡан ""Бергә еңдек"" тип аталған был конкурс Ватанды һаҡлаусылар йылына һәм Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналды. Гүзәл Ситдиҡованың БСТ каналында барған ""Махсус репортаж""дарында Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғаларына бәйле журналист эҙләнеүҙәре конкурстың ""Хәтерләйбеҙ һәм ғорурланабыҙ"" (""Помним и гордимся"") тигән төп номинацияһында жюри тарафынан юғары баһаланып, еңеүселәр рәтенә инде. Әйткәндәй, ул  был арала мэрҙың ҡултамғаһы менән икенсе награда ала. Быға тиклем ул Краснодарза Борис Мәҡсүтов исемендэге Бөтә Рәсәй конкурсында 400 журналист араһында 6 енеүсенең береһе булды. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Гүзәл Ситдиҡова Башҡортостан исемен тағы ла данланы,Яңылыҡтар,772,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/g-z-l-sitdi-ova-bash-ortostan-isemen-ta-y-la-danlany-4576023,2026-02-12T17:00:00+00:00
"""Пионер"" мәгъдәнлегефикерләрАмур өлкәсендәге мәхкәмә ""Пионер"" мәгъдәнлеге итәкчесен кулга алган, биредә шахта имерелеп 13 кеше, шул исәптән Башкортстанның биш вахтачысы да эчтә калган иде. Бу хакта төбәкнең тикшерү комитеты сайтындахәбәр ителә. Оешма кулга алынучының исемен атамый. Әмма 25 мартта мәгъдәнлекнең идарәче мөдире Алексей Бирюковны тоткарлауларыхәбәр ителгән иде. Аңа эштәге иминлек кагыйдәләрен бозу маддәсе нигезендә гаепләү белдерелде. Тикшерү фикеренчә, Бирюков шахтадагы эшләр су белән тулы карьер янында барганын белгән, әмма суны суыртып чыгаруны оештырмаган. Гамьсезлек турында инаять эше дә ачылган. Тикшерү фаразынча, Ростехнадзорның Ерак Көнчыгыш идарәсе хезмәткәрләре тикшерү уздырган чакта бу объектта итешсезлекләр ачыкламаган. ""Пионер"" мәгъдәнлегендә тау токымнары 18 мартта имерелде. Бу Русиядә алтын чыгаручы иң зур оешмаларның берсе. Эчтә 13 кеше калды. Шахта имереклекләре астында калган бөтен эшчеләр дә монда вахта белән башка төбәкләрдән килеп эшләгән. Бу кешеләрнең язмышы әле дә билгеле түгел. Шулай ук алданрак ""Башинформ"" Амур өлкәсендә ишелгән шахта имерекләре астында Башкортстанның биш вахтачысы да калгандип язган иде. ""Башинформ"" язуынча, алар Э. Р. Вәлиханов, О. М. Симонов, В. О. Николаев, Р. Р. Шәриповһәм Ю. А. Марковкалган була ала. Биш кешенең дүртесе - Сибайдан, берсе - Учалыдан, 31-48 яшьлек ирләрнең барысы да машинист булып эшләгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Амурда имерелгән ""Пионер"" мәгъдәнлеге мөдирен кулга алганнар",Яңылыҡтар,1485,https://www.azatliq.org/a/32879207.html,2024-03-27T07:09:39+00:00
"Ярай, заман башҡа-заң башҡа. Һүҙ икенсе хаҡта. Гинеколог ҡараған УЗИ кабинеты янына сиратҡа йыйылғанбыҙ. Күпмелер ваҡыт үткәс, бер пар килеп сыҡты. Егеттең ауыҙы ҡолағына еткән, йылмая, ә ҡыҙ ныҡ асыулы. Ишекте ябыу менән буласаҡ әсә: Һин миңә нимә тинең? ! Йәнәһе лә малай була! Үҙең тап был ҡыҙыңды. Ә миңә малай кәрәк! -тине лә коридор буйлап йүгереп китте. Егет: Ярай һуң улай булғас, әйҙә, икенсе бала эшләйек. -тип ғәйепле генә әйтеп кәләшенең артынан йүгерҙе. Дауаханала бындай көслө көлөү тауышын бер ҡасан да ишеткәндәре булмағандәр. Хатта гинеколог сығып беҙҙе әрләп китте. Шулай ҙа йәш ҡатындың малай табырға теләүе лә ҡыҙыҡ. Ғәҙәттә, беҙ ҡатындар ҡыҙ булһын тип теләйбеҙ бит. ""Һаҡмар"" гәзитенән. Ярай, заман башҡа-заң башҡа. Һүҙ икенсе хаҡта. Гинеколог ҡараған УЗИ кабинеты янына сиратҡа йыйылғанбыҙ. Күпмелер ваҡыт үткәс, бер пар килеп сыҡты. Егеттең ауыҙы ҡолағына еткән, йылмая, ә ҡыҙ ныҡ асыулы. Ишекте ябыу менән буласаҡ әсә: Һин миңә нимә тинең? ! Йәнәһе лә малай була! Үҙең тап был ҡыҙыңды. Ә миңә малай кәрәк! -тине лә коридор буйлап йүгереп китте. Егет: Ярай һуң улай булғас, әйҙә, икенсе бала эшләйек. -тип ғәйепле генә әйтеп кәләшенең артынан йүгерҙе. Дауаханала бындай көслө көлөү тауышын бер ҡасан да ишеткәндәре булмағандәр. Хатта гинеколог сығып беҙҙе әрләп китте. Шулай ҙа йәш ҡатындың малай табырға теләүе лә ҡыҙыҡ. Ғәҙәттә, беҙ ҡатындар ҡыҙ булһын тип теләйбеҙ бит. ""Һаҡмар"" гәзитенән.",Ҡыҙыңды үҙең тап!,Юмор,1415,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-02-03/y-y-dy-e-tap-4562629,2026-02-03T14:55:00+00:00
"На мероприятии присутствовали студенты 4,3 и 2 курсов, а также приглашенные гости: Усманова Минсылу Губайтовна, доктор филологических наук, профессор; Шарипова Зайтуна Яхиевна, доктор филологических наук, профессор; Хажин Вакиль Исмагилович, кандидат педагогических наук, доцент; главный редактор журнала «Башҡортостан уҡытыусыһы» (Учитель Башкортостана) Каримов Салават Гайсич. В ходе круглого стола поднимались такие важные и актуальные вопросы, как особенности просветительской литературы, этнокультурное воспитание обучающихся посредством изучения родного языка, язык произведений Мифтахетдина Акмуллы и т. д. Круглый стол проходил в форме открытых лекций, так что у студентов была уникальная возможность задать интересующие вопросы, поближе познакомиться с научной и общественной деятельностью гостей, а также использовать в последующем полученные советы и материалы при прохождении педагогической практики в общеобразовательных учреждениях. Стоит отметить, что и сами гости тесно связаны с факультетом башкирской филологии. Все они долгие годы проработали на благо нашего вуза, на благо развития факультета. Главный редактор журнала «Башҡортостан уҡытыусыһы» (Учитель Башкортостана) С. Г. Каримов рассказал о республиканском общественно-педагогическом и научно-методическом журнале и призвал студентов заняться научной деятельностью, попробовать себя в роли журналиста и корреспондента. Заведующая кафедрой башкирского языка и литературы Тагирова Салима Айбулатовна, преподаватели кафедры Алибаев Заки Арсланович и Галина Галима Галимьяновна поздравили ветеранов педагогического труда с Днем пожилых людей и предстоящим профессиональным праздником – Днём учителя!",На факультете башкирской филологии БГПУ им. М. Акмуллы состоялся круглый стол,Яңылыҡтар,1669,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-02/na-fakultete-bashkirskoy-filologii-bgpu-im-m-akmully-sostoyalsya-kruglyy-stol-3952943,2024-10-02T09:26:00+00:00
"Уҡыу семинарҙарын Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы ""Берҙәм электрон сауҙа платформаһы"" акционерҙар йәмғиәте менән берлектә ойошторҙо. - Министрлыҡ өс йыл инде Росэлторг майҙансығы менән ер участкалары һәм дәүләт милке һатыу үткәреүҙә хеҙмәттәшлек итә. Ошо ваҡыт эсендә барлыҡҡа килгән мәсьәләләрҙе тиҙ арала хәл итеү, белгестәрҙең мөрәжәғәтенә реаль ваҡытта ярҙам итеү, техник проблемаларҙы хәл итеү механизмы булдырылды. Уҡытыу программаһы иң көнүҙәк мәсьәләләрҙе күҙ уңында тотоп төҙөлдө, - тип билдәләне Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары - ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Наталья Полянская. Уҡыу барышында Рәсәй Федерацияһының Ер кодексына индерелгән төп үҙгәрештәр, мөлкәт һәм ер аукциондары үткәреү үҙенсәлектәре, шулай уҡ электрон формала эшләү мөмкинлектәре ентекле яҡтыртылды.",Квалификация арттырыу мөһим,Яңылыҡтар,841,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/kvalifikatsiya-arttyryu-m-im-4529571,2026-01-06T00:34:00+00:00
"5Татарстан мөслимәләре берлеге үткәреп килә торган исламча кием тегүче дизайнерлар фестивале "" - ""ның йомгаклау тамашасы 2 декабрь кичендә Казанның ""Корстон"" үзәгендә үтте. Анда Татарстан районнарыннан башлап, татарлар һәм мөселманнар яшәгән Оренбур, Сембер яклары, Башкортстан, Мәскәү һәм Дубай, Иранга кадәр ислам дөньясында илһам алучы дизайн осталары катнашты һәм үз эшләрен күрсәтте. Татарстанда, Русиядә ислам дине үсеш алган соңгы 20-25 елда һәм Казанда бәйге үткәрелеп килгән 7 елда, шәригать кануннарын үтәп һәм шул ук вакытта заманча, модалы, айлы кием тегүчеләр даирәсе дә зур үсеш кичерде. Хәзер инде фәкать мөслимәләр өчен генә эшли торган берән-сәрән тегүчеләр бренд дип атарлык абруйлы ширкәтләр, чагыштырмача зур бизнесларга кадәр үсеп чыкты. Чаллыдан килгән дип аталучы бренд дизайнеры Гөлфия ханым әйткәнчә, бу бизнес көндәлек тормыш ихтыяыннан килеп чыккан. Эшкә кияргә бер төрле күлмәк кирәк, күнегүләр ясарга–мөселманча спорт киемнәре, бәйрәмгә бөтенләй башка кыяфәт таләп ителә. Шулай итеп ул бу бәйгегә аклы-каралы озын күлмәкләр, озынрак камзуллар алып килгән иде, аның кызы спорт залы өчен озын иркен светшортлар, чалбарлар белән спорт киемнәрен әзерләгән. Башка брендлар да шулай үсеп чыккан. исеменнән башка, Резидә Сөләйман, ,, һәм башкалар Татарстанда, Русиядә шактый танылган. Аларны модалы мөслимәләр яттан белә. Резидә Сөләйман да шундый бәйгеләрдәиңеп чыгыпмодалы дизайнерга әйләнгән иде. Бер бәйге, ике иңүче2015 елгы бәйгедә инде исем ясаган дизайнерлар белән бергә беренче адымнарын ясаучы яшь осталар да катнашты. Алар ярышның аерым юнәлешләрендә көч сынашты. Шуңа күрә иңүче дә ике булды. Ислам киемнәре фестиваленә иң яхшы кичке күлмәк, туй, никах киеме, шәһәрдәге тормыш өчен һәм офис стилендәге коллекцияләр тәкъдим ителде. Ахыргы гала-тамашага чыгарылган осталар арасында күбесенчә озын күлмәкләр булды. Эшкә яраклы чалбар, күлмәк, пәлтә, заманча трикотаж киемне бер дистәдән артык дизайнерлар арасыннан берничәсе генә тәкъдим итте. Милли бизәкле киемнәрне дә кулланучылар аз булып чыкты. Татар калфагын мөселман баш киеменә яраклаштыру, камзул, билле костюмнарга ләлә чәчәген төшерү омтылышлары күренде. Заманча ""Сөембикә"", ретро ""Тукай стайл""Оренбурдан килгән яшь дизайнер Гөлфия Билалова ул көнне ""Корстон"" үзәге залында ыелган халыкны һәм шул исәптән, мәртәбәле кунакларны, жюри вәкилләрен дә ""Ләйсән"" дигән коллекциясенең зәвыклы эшләнеше белән шаккатырды. Аның чулпылары арттан чалмага тагылган иде, заманча да, милли да жилет булды, чалмалы һәм ирләрнеке сыман иркен костюм-чалбар, затлы баш киеме, Сөембикә ханбикәне хәтерләткән бизәкле күлмәге дә башкалардан аерылып торды. Гөлфия Билалова яшь модельерлар арасында иңүче дип игълан ителде. Бәйгедә Тукай чорын хәтерләткән, тарихи фоторәсемнәрдән төшкән сыман борынгы татар киемнәрен тәкъдим иткән ""омга"" тупланмасы да булды. Якын Көнчыгышка мөкиббән киткән дизайнерлар күбрәк гарәп хатыннарын хәтерләткән күлмәкләр, чалмалар күрсәтте. Ә инде танылган дизайнерлар арасында иңүче итеп Зарина Бабаанова табылды. Ул бәйгегә туй күлмәкләрен тәкъдим иткән иде. Ул үзе кебек киң танылган, мөселман киеме тегүче берничә зур бренд белән ярышты. Бабаанова исламча киенүче кызлар, ханымнар арасында гына түгел, дөньяви тормыш алып бара торган хатын-кызлар арасында да яхшы танылган. Аның идәнгә кадәр озынлыктагы, билле күлмәкләрен сәясәтче ханымнар да, Русия күләмендә танылган ырчылар да кия. Мәсәлән, Ольга Скепнер шундыйларның берсе. Бабаановада күлмәк тектерү шактый дәрәәле санала. Аның бу бәйгедә иңүе дә көтелгән вакыйга булды. Иран кием осталары үз эшләрен бәйгедән тыш програмда күрсәтте. Анда күбрәк озынрак костюм, жакетлар урын алды. Бәя бирүче профессионаллар һәм тамашачылар арасында да ираннар булды. Жюри әгъзаларының берсе Иран консулының әмәгате иде. Татарстандагы профессиональ һәм башлангыч дизайнерлар да дөньякүләм барган ислам киемнәре бәйгеләре белән бер юнәлештә бара дип әйтеп була. Джакарта, Куала-Лумпур мөселман ислам модасы атналары бик купшы үтә һәм бөтен дөньяда билгеле, абруйлы дизайнерлар әлеп итә. Аларда да–чалма һәм озын күлмәк. Заманында Казанда бер автосалонда эшләүче мөслимәне яулык бәйләгән өчен эштәнкуганнар иде. Хуа ""ул үзенең яулыгы, кыяфәте белән дресс-кодны боза, мөштәриләрне куркыта"" дип белдергән иде. Ул вакытта мөселман хатын-кызлар даирәсеннән кызны яклаудан тыш, мөслимәләр өчен офиска кия торган, бәйрәмнәргә бара торган һәр урынга үзенә ярашлы киемнәр әзерләргә кирәк дигән сүзләр дә яңгырады. Бу бәйге күрсәткәнчә, эшкә киерлек аерым, бәйрәмгә киерлек аерым күлмәк, чалбарлар хәзер бар һәм бу тармак шактый үскән. Мөслимәләр әмгыятьтә үз урынын табып кына калмый, исламча да, заманча да яшәүче аерым бер мохит тудыра алган. Мәсәлән, бу күргәзмәдә ислам модасы тармагына кергән хәләл ашлардан кала, бизәнү әйберләре, мөслимәләр өчен косметика, хушбуйлар, зәркән әйберләре, мөселманча сәгатьләр, ислам тематикалы яшь бала киемнәре, уенчыклар да тәкъдим ителде. Шулай ук мөслимәләр өчен генә ябыгу клублары, йога күнекмәләре, массаж ясау, хатын-кыз һәм шәхес буларак үстерүче тренинглар, арт-терапия, бию, рәсем ясау, тегү, чигү укуларын тәкъдим итүче үзәкләр, хезмәтләр дә ярыша-ярыша үзенә әлеп итергә тырышты.",Мөселман кием бәйгесе брендлар ярышы дәрәәсенә кадәр үсеп итте,Татарстан,5159,https://www.azatliq.org/a/27405603.html,2015-12-04T12:08:58+00:00
Глава Башкирии Радий Хабиров вручил ветеранам-фронтовикам юбилейную медаль «80 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941–1945 годов». Торжественная церемония прошла сегодня на заседании Совета Уфы.,Глава Башкирии наградил ветеранов медалью к 80-летию Победы,Йәмғиәт,201,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-28/glava-bashkirii-nagradil-veteranov-medalyu-k-80-letiyu-pobedy-4139760,2025-02-28T11:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырКазанда крематорий төзү планнары турында былтыр кыш билгеле булды. Татарстан башкаласы зиратлары тулган, мәетләрне яндыруга күчәргә кирәк дигән сүзләр 2000 нче еллар башыннан ук ишетелсә дә, моңарчы анык кына проектлар булмады. Коронавирус пандемиясе чорында бу тема янә калкып чыкты. ирле басмалар язуынча, соңгы биш елда гына хакимиятләр крематорийларның биш проектын караган һәм аларның барысы да кире кагылган. Ә менә соңгысының шанслары — күбрәк кебек: аны шәһәр мэриясе һәм эре төзелеш оешмасы белән бәйле ширкәт башкарып чыгарга ыена. Казанда крематорий төзергә теләүче яңа инвестор турында хәбәр матбугат чараларында быел гыйнвар ахырында тарала башлады. Бу хакта Татарстан инвестиция үсеше агентлыгының еллык коллегиясендә сүзкүтәрелде. Крематорий проектын ""Концепт-индустрия"" ширкәтенең башкарма мөдире Галия Күчемоватәкъдим итте. — Проект ике этапта тормышка ашырыла. 2025 елда проект документациясен әзерләргә, төзелешкә рөхсәт алырга һәм бина өчен инфраструктура һәм мәйдан әзерләргә ыенабыз. елларда төзү эшләрен башкарып, иһаз куеп, хезмәткәрләрне укытырга уйлыйбыз. 2029 елда объектны тапшырырга телибез, —диде Күчемова. Крематорийга урын шәһәрнең 2020 елда ачылган ""Курган"" зиратында бирелгән. Инвестор проектка 400 млн сум кертергә ыена, акчаның 95ы кредит булачак. Ритуаль хезмәтләр мәгълүматына караганда, Казанда бер мәетне күмүнең уртача бәясе — 25-50 мең сум. Моңа хушлашуны оештыру һәм кабер ташы, чардуган кермәгән. Күчемовасүзләренчә, ""кремация — 25-50 арзанрак, бу әз керемле кешеләр өчен мөһим"". Күчемова бер мәетне яндыру 19-33 мең сумга төшәр дип фаразлый. Тулы куәтенә крематорий 2032 елга чыгар дип уйлыйлар. Ел саен 9,5 мең кремация уздырмакчылар.2024 елда, статистикага караганда, Казанда 14,4 мең үлем теркәлгән. Ислам дине мәетне яндыруны тыя, христиан дине дә хупламый, крематорийга ихтыя бармы соң? Күчемова крематорий Удмуртия, Чуашстан, Мари Иленә, Самар өлкәсенә дә хезмәт күрсәтә ала дип саный. Әлеге вакытта Казанга иң якын крематорий Түбән Новгородта урнашкан. Көнендә мөрәәгать итеп яндыру 22 900 сум тора. Казан мэриясе контролендәге ""Ритуал"" ширкәте Казаннан мәетләрне Түбән Новогородка барып яндыруны 80 мең сумга башкара. Мәетне яндыруга әлегә ихтыя зур түгел. ""Республика Татарстан"" басмасы Казанның ритуаль хезмәтләр оештыру идарәсенә сылтанып язуынча, ""Ритуал"" Түбән Новгородка кремациягә елга 25-30 мәетилтә. Шулай да Татарстанның инвестицион үсеш агентлыгы коллегиясендә крематорий булса, ихтыя да булыр дип саныйлар. —Бездә күпдинле, күпмилләтле халык яши. Барысына да сайлау мөмкинлеге бирергә тиешбез. Әлеге мөмкинлектән файдаланырга теләгән кешеләр әлегә бернишли алмый. Бу нормальме? Юк дип уйлыйм. Шуңа күрә мондый проектның килеп чыгуы әйбәт, — диде агентлык башлыгы Талия Миңнуллина. Галия Күчемова ""традицион диннәр кремацияне хупламый"" дисә дә, ""бүгенге әмгыять ирләүнең мондый төрен дә яхшырак кабул итә"" дигән ышаныч белдерде. ""Кешеләр моның практик һәм экололгик ягын гына күрми, якыннары турында истәлекне уңайлырак формада саклау мөмкинлеген дә күрә"", диде Күчемова. Шул ук вакытта Талия Миңнуллина ""проект әлегә чиле-пешле"" дип белдерде, әмма ширкәтнең эшне ахырга кадәр иткерү шанслары югары диде. Талия Миңнуллина сүзләренчә, проектны Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановһәм Казан мэры Илсур Метшинхуплаган. ""Концепт-индустрия"" ширкәте 2024 елның 30 октябрендә генә төзелгән. Аның гамәлгә куючысы —Эмиль Галиев— шәһәр һәм республика итәкчелегенә яхшы таныш. Ул элек Казан башкарма комитетының шәһәр төзелеше идарәсе итәкчесе, Авиатөзелеш һәм Яңа Савин районнары башлыгы булды. Хәзерге вакытта — ""СМУ-88"" ширкәтләр төркеменең баш мөдире. ""СМУ-88"" Татарстан базарында эшләүче иң зур төзелеш ширкәтләренең берсе. Аңа нигез салучы — Русия думасы депутаты Илья Вольфсон. Ширкәт проектлары иң югары даирәләрдә хуплана. ирле экологлар һәм активистлар крематорий тагын бер пычрак чыганагы булачак дип кисәтә. — Өйдәге плитәдә 200 грамм ризык янса да, бөтен фатирны илләтергә кирәк. Хәзер шуны 500 гә тапкырлагыз. Табуты һәм киемнәре белән 100 килолы мәетне яндыруның нәтиәсе нинди булачагын күз алдына китерегез. Пластик чүп: веноклар, ясалма чәчәкләр һәм башкалар ягыннан гади зиратлар крематорийга караганда, экологияне ныграк пычратадыр, әмма канцерогенлык, токсикология, парник газлар чыгару ягыннан крематорий беренче урын алып тора дип улыйм, —дигән басмасына биолог, Русия табигатьне саклау әмгыятенең Татарстан бүлеге әгъзасы Антон Бортяков. Крематорий торбасыннан чыккан һаваны пычратучы матдәләрне фильтрлар системы тотып кала ала, әмма ирле экоактивистлар аларны ныклы итеп ясауларына ышанмый. Инвестор Казан крематорие өчен иһазны Кытайдан алмакчы. — Аңлыйм, шәһәр зиратлары тулы, кремация — проблемны чишүнең бер юлы булып тора. Әмма мин инвесторлар ышанычлы, экологик иһаз куярына бик ышанып бетмим, контроль оешмалары аның эшен яхшырак тикшереп торыр дип тә уйламыйм. Шул ук ""Казаноргсинтез""ның эшчәнлеге генә дә күпме әнал чыгарды. Аның янында яшәүчеләр химия исенә, баш авыртуларына көн саен диярлек зарланып тора. Осиновода чүп яндыру заводын төзүне карагыз: түрәләр һәм ""РТ-Инвест"" проектны ничек тә тормышка ашырырга тели, ә әмәгатьчелекнең уңайсыз сорауларыннан кача, — дип сөйләгән "". Реалии"" басмасына Казан экоактивистларының берсе( ""Казаноргсинтез""ның табигатьне саклау кануннарын бозуын активист Диләрә Гайсинабелән химия ширкәте арасында булганмәхкәмәбарышында контроль оешмалары да таныды. Мәхкәмәдә Казан табигатьне саклау прокуратурасы ширкәтне тикшерү барышында күпсанлы канун бозулар ачыклануы турында хисап бирде. Шул сәбәпле экоактивист крематорий проектын ""чираттагы тапкыр өстәл астына алып куярлар да, тормышка ашыруга чират итмәс"" дип өметләнә. Әмма тормышка ашырыла башлый икән — экоактивистлар итимагый тыңлауларда катнашырга ыена. — Күрәбез, әлегә яңгыравыклы күп кенә проектлар турында сөйли башлыйлар да, нәтиәдә алар сүздә генә кала. әмигъ мәчетне генә алыйк: башта аны Казан елгасында ""Ривьера"" белән ""Казан"" үзәге арасында төземәкчеләр иде, аннары — ""Кырлай"" паркы урынына. Хәзер менә Бишбалта бистәсен тапканнар. Төзелешкә кадәр барып итәме, юкмы — аңлашылмый. Аркан юлы проекты турында да күп сүз булды, аны Миңеханов та хуплады. Әмма кайчан төзи башларлар, гомумән башларлармы? — ди экоактивист. Русиядә уртаклашуртаклашбастыр",Казанга крематорий кирәкме?,Татарстан,6263,https://www.azatliq.org/a/kazanga-krematoriy-kirakme-/33337243.html,2025-03-13T00:00:50+03:00
"16 ғинуарҙа Бөрйән районы хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин махсус хәрби операция барышында батырҙарса һәләк булған, Ҡаһарманлыҡ орденына лайыҡ булған Салауат Флүр улы Мөхәмәтдиновның яҡындары менән осрашты. Яугирҙең ғаиләһе яҡташтарына әүҙем ярҙам итә. Был юлы ла, изге йома көнөнә тура килтереп, алғы һыҙыҡта хеҙмәт иткән егеттәргә ҙур ярҙам алып килгәндәр – УАЗ 2206 автомобилен тапшырҙылар. Был автомобиль шуныһы менән ҡәҙерле – егәрле, эшсән улдары Салауат уны 18 йәше тулмаҫ борон уҡ үҙ көсө менән һатып алған булған. – Улыбыҙҙың яуҙа йөрөгән иптәштәренә машинаның изгелеге тейһен. Уға дрондар эләгеп тә өлгөрмәй, һуғыш тамамланһын. Егеттәребеҙгә имен-һау әйләнеп ҡайтып, ата-әсәләрен, ғаиләләрен ҡыуандырырға, балаларын матур итеп тәрбиәләп үҫтерергә яҙһын. Донъяға тыныслыҡ килһен, илебеҙ имен булһын. Ейәндәребеҙ, киләсәк быуындар һуғыш күрмәһен! – тине ул. Рәмил Миңләхмәт улы ҡаһарман йөрәкле яугир Салауаттың ата-әсәһе - Фәйрүзә Әбүзәр ҡыҙына һәм Флүр Шәрифулла улына, ҡатыны Көнһылыу Хәлил ҡыҙына, улдарына махсус хәрби операцияға даими ярҙамдары, дөйөм изге эшкә индергән өлөштәре өсөн оло рәхмәтен белдерҙе. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Һәләк булған яугирҙең ғаиләһе МХО-ға автомобиль тапшырҙы,Махсус хәрби операция,1230,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-19/l-k-bul-an-yaugir-e-ail-e-mho-a-avtomobil-tapshyr-y-4542577,2026-01-19T19:40:00+00:00
"Һәр кемдең хаҡын таны. Сереңде һаҡлап тот. Дуҫ үә юлдашты ҡатылыҡ ваҡытында һына. Дуҫты файҙа үә зыян менән имтихан ҡыл. Ахмаҡ үә наҙан халыҡтан ҡас. Зирәк үә белекле дуҫ һайла. Тәдбирҙе төҙөк үә белекле кешеләр менән ҡыл. Һүҙҙе дәлил менән әйт. Йәшлекте ғәнимәт (трофей) бел. Йәшлек ваҡытында ике йыһан эшен ҡайғырт. Юлдаштарҙы үә дуҫтарҙы хөрмәтле тот, Дуҫҡа үә дошманға ҡашың асыҡ тот. Ата үә анаңны ғәниәмәт бел. Истадны атаның яҡшыһы таны. Хәрәджәтне дахалға үлсәп ҡыл. Һәр эштә уртаса йөрөүсе бул. Йомартлыҡты үҙеңә һөнәр ҡыл. Кеше өйөнә керһәң, күҙеңде үә танауыңды һаҡла. Кейем үә тәнде пак тот. Халыҡ менән юлдаш бул. Балаға ғилем үә әҙәп өйрәт. Мөмкин булһа, атҡа менеүҙе үә уҡ атыуҙы өйрән. Аяҡ кейеме кейгәндә башта уңын кей, һалғанда һул аяҡтан һал. Һәр кемгә эште уның үлсәүе менән ҡыл. Кис һүҙ әйтһәң, аҡрын үә йомшаҡ итеп әйт, көндөҙ һүҙ һөйләһәң, һәр тарафҡа ҡарғыл. Аҙ ашауҙы, аҙ йоҡламаҡты, аҙ һөйләмәкте ғәҙәт итеп тот. Һәр нәмәне үҙең яратмаһаң, башҡаларға ла яратмағыл. Эштәрҙе тәдбир (билдәле маҡсатта башҡарылған эш, сара) менән ҡылғыл. Ҡатындарға үә балаларға сер әйтмә. Кешеләр изгелегенә күңел ҡуйма. Яман заттарҙан яҡшылыҡ көтмә. Һис эштә уйһыҙ булма. Ҡылмағанды ҡылғанға һанама. Был көнгө эште иртәгә ташлама. Үҙеңдән өлкән менән мәзәх (юмор) ҡылма. Оло кешеләргә оҙон һүҙ һөйләмә. Йомошло кешене өмөтһөҙ ҡылма. Үткән һуғышты иҫкә төшөрмә. Кеше изгелеген үҙ изгелегең менән ҡатыштырма. Малыңды дуҫ-дошманға белдермә. Ҡәрендәштәрҙән ҡәрендәшлекте киҫмә. Изге кешеләрҙе ғәйбәт ҡылма. Үҙеңә күңел ҡуйма. Халыҡ торған булһалар, һин дә муфәҡәт ҡыл. Ауыҙ үә моронға бармаҡ үткәрмә. Халыҡ алдында теш соҡомағыҙ. Ауыҙ үә морон һыуын ҡаты ауаз менән ташлама. Иҫнәгәндә ауыҙға ҡул ҡуй. Халыҡ алдында кирелмәгеҙ. Һүҙҙе уйын ҡатыштырып әйтмә. Халыҡты халыҡ алдында оялтма. Күҙ үә ҡаш менән кешене ғәйепләмә. Әйтелгән һүҙҙе икенсе ҡат иҫләмә. Көлөрлөк һүҙҙән һаҡлан. Үҙеңде үә әһелеңде кеше алдында маҡтап һөйләмә. Үҙеңде ҡатындар кеүек төҙәтмә. Һис ваҡыт балалар теләгәнсә булма. Телеңде һаҡла. Һүҙ әйткәндә ҡул һелкетмә. Һәр кемдең хөрмәтен һаҡла. Улыңды яманлыҡ менән зекер итеү файҙа итмәҫ. Мөмкин ҡәҙәр һуғыш үә дошманлыҡ яһама. Ҡеүәт һынаусы булма. Эштәрҙә ашығыслыҡ ҡылма. Донъя өсөн үҙеңде мәшәҡәткә һалма. Ҡояш сыҡҡанда йоҡлама. Кешеләр алдында ашама. Юлда ололарҙан алда йөрөмә. Кеше һүҙе араһына кермә. Теҙгә баш ҡуйма. Уңға, һулға ҡарама, бәлки күҙеңде ер тарафына тот. Әгәр көсөң етһә, хайуанға яланғас менмә, атланма. Изге эштә тырышлыҡ ҡыл. Ҡунаҡ алдында бер кешегә лә асыуланма. Ҡунаҡҡа эш ҡушма. Йүләргә, иҫереккә һүҙ әйтмә. Эшһеҙ үә абруйһыҙ кешеләр менән мәхәллә баштарында ултырма. Һәр файҙаға үә зыянға абруйыңды түкмә. Файҙаһыҙ мәткәбер булма. Халыҡ хеҙмәтен үҙеңә алма. Бысаҡһыҙ, йөҙөкһөҙ үә аҡсаһыҙ булма. Риғәйә ҡыл (уважение, почтение, почтительность) – үҙеңде хур итмәҫ ҡәҙәре. Түбәнселек менән бул. Тереклек ҡыл Тәңре Тәғәләгә раҫлыҡ менән. Үә нәфсегә ҡәһәр менән, халыҡҡа инсаф менән, ололарға хеҙмәт менән, кеселәргә шәфҡәт менән, фәҡирҙәргә йомартлыҡ менән, дуҫтарға нәсихәт менән. Р. Камалова Фото Р. Камалова",Фәһемле һүҙҙәр,Аңлатма,3057,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-04/f-emle-r-4564301,2026-02-04T14:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАларның айлык кереме 115 мең сумнан да арткан. Бу шулай ук журналистлар, табиблар һәм укытучыларның хезмәт хакыннан күбрәк.2024 елда Русиядә курьерлар -белгечләрдән, журналистлардан, табиблардан һәм укытучылардан күбрәк акча эшли башлаган. Бу хакта эш игъланнары сервисына һәм и ПЭК логистика хезмәтләре ширкәте күзәтүенә сылтама белән РБКяза. Гыйнвар аеннан башлап аларның медиан хезмәт хакы (барлык хезмәткәрләр ике өлешкә бүлеп исәпләнә: 50 проценты - бу күрсәткечтән түбәнрәк хезмәт хакы ала, 50 проценты - югарырак) 15 процентка күтәрелгән һәм аена 115 мең сумнан да артып киткән. Бу – табибларның хезмәт хакыннан 1,5 тапкырга, журналистлар белән укытучыларныкыннан 2,5 тапкырга диярлек күбрәк. Журналистлар белән укытучыларның медиан хезмәт хакы – 47 мең сум. Күзәтү авторлары курьерларның акчалары артуын аларның Русия базарында итмәве белән бәйли. Ел башыннан бирле курьерларны эзләгән эш игъланнары өчтән бер тапкырдан да арткан, ә резюмелар тугыз пробцентка кимегән. Шул ук вакытта машинасы булган курьерларга ихтыя узган елгы кебек калган, ә әяүле курьерларга ике тапкырга диярлек арткан, дип искәртелә. Бу күрсәткечләргә дә карамастан, бу атнада Русия сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы вәкиле Никита Кузнецов Русиядә курьерлар артык күп – 1,5 миллионлап дигән иде. Ул әйберләр илтеп бирү сервисларын эшче көчләрне күп итеп үзләренә әлеп итүдәгаепләде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русиядә курьерлар -белгечләреннән дә күбрәк хезмәт хакы алып эшли башлаган,Яңылыҡтар,1429,https://www.azatliq.org/a/rusiyada-kurerlar-it-belgechlarennan-da-kubrak-hezmat-haki-alip-eshli-bashlagan/33229028.html,2024-12-06T12:44:15+03:00
"Ягноб үзәнлегенә юл күрсәткечефикерләрТаикстан башкаласы Дүшәнбедән төньякта урнашкан Ягноб үзәнлеге ярым буш авылларда яшәүче 500 ләп кешене сыендыра. Кайчандыр Ягноб 4000 кешенең йорты булган, ләкин 1970 елда Совет хакимияте бу районнарда яшәүче күпчелек халыкны мамык үстерү өчен Зафаробод районына мәбүриләп күчергән. Кемдер туган якларына кире кайта алган, ләкин Ягноб бу хәлләрдән соң үсеш ала алмаган. Кеше саны белән бергә бу якларда яшәүчеләрне туган телләре – ягноби телендә сөйләшүчеләр дә кими. Дәүләт саклау чаралары күрмәсә, көнчыгыш иран телләренә караган ягноби теле тиз арада юкка чыгарга мөмкин. Беренче чиратта кешеләр туган телләрен мәктәп програмына кертүне сорый. Ягноб үзәнлегендә мәктәпләр юк. Балаларны 40 километрдагы Азноб шәһәренә дәүләт интернат-мәктәбенә илтәләр. Алар анда дәүләт таик телендә белем ала. Балаларның күпчелеге мәктәпкә бару белән үз телләрен оныта, чөнки алар бөтен уку елы диярлек туган авылларыннан, әти-әниләреннән аерым яши. Кышларын тирән кар көртләре бу авылларны шәһәрдән аера. Ташландык йорт имерекләре""1990 нчы елларда башлангыч сыйныфларда ягноб балаларына үз телләрен укыта башлаганнар иде, дәреслекләр дә язылды"", – дип сөйли ягноби телен өйрәнүче лингвист Рөстәм Рамазони. – Телне укыту бик мөһим иде, чөнки сөйләшүчеләр саны кимеде"".2000 нче еллар башында дәүләт бу програмнан баш тарта. Ягноб балалары үз телендә берничә сәгать булса да укудан мәхрүм кала. Авыл халкының кайберсе көнкүрештә ягноби телен кулланса да, белем алу, бизнес өлкәсендә таик теленә күчә. Аларның балалары ягноби телендә мәктәпкә уырга кергәнче генә сөйләшә дип сөйләгән ирле халык Яшьләр авылдан китәТаикстанда мамык үстерелгән районнарга мәбүри күченү програмы туктатылгач, кайбер кешеләр янә Ягноб үзәнлегенә үзләренең бушап калган авылларына кайта. Пискон авылыннан Сафарали Бокиевбабалары яшәгән авылдан беркайчан да китмәү карарын 20 яшендә кабул иткән. ""Мин Ягнобка армия хезмәтемне тутырып 1988 елда кайттым. Өйләндем. иде балабыз бар"", – ди Бокиев. – Без монда үзебез көн күрәбез, беркая да китә китәргә теләмим, чөнки без китсәк, тел дә бетәчәк"". Әмма болай уйлаучылар күп түгел. Ни мәктәпләре, ни юллары, ни хастаханәләре булмаган үзәнлектә кешеләрнең каласы килми. Ягноб үзәнлегендә күперЯгнобта эш урыннары юк. Халык авыл хуалыгы белән шөгыльләнә, бәрәңге утырта, мал тота. Кышын үзәнлек иде айга кар астында кала. Ашыгыч вакытларда, авыруларны хастаханәгә илтү өчен ишәкләр генә ""ярдәмгә килә"" ала. Кьерте авылы хатыны Фирүзә Мөхәррәмоваөч баласын да өендә тапкан. Бу вакытта янында табиб та, акушер да булмаган дип сөйләгән ул Озоди Радиосына. Ягнобта электр челтәрләре дә юк. Соңгы елларда халык ташландык су ресурсларын кулланып кечкенә электр станцияләре төзегән. Үзәнлекне туристик үзәккә әйләндерү проектлары бар. Монда көнбатыш волонтерлары да катнаша. ирле халык мондый проектлар эш урыннары бирер иде, үзәнлеккә инвестицияләр әлеп итәр иде дип өметләнә. Ләкин әлегә яшьләр китәргә ашыга. ""Яшьләр Ягнобта калсын иде дә ул. Алар китсә, тел дә бетәчәк. Безнең тел бетә инде, – ди Бокиев. – Әмма балалар монда яшәргә тели"". Ягноб авыллары үзенчәлекле. Анда кызыл балчык йортлар да, ташландык йортларның калдыклары да, бу төбәктә калырга карар иткән кешеләрнең яңа заманча өйләре дә бар. Ә инде үзәнлектән китүчеләр читтә телне саклау бик авыр диләр. Ягноб үзәнлегендәЗафарободта яшәүче ягноблар да телләре һәм мәдәниятләре югалуын күрә. ""Мондагы безнең туйларга барсаң, ырларның 95-98 проценты таик ырлары"", ди биредә яшәүче Мирзо Рамазонов. ""Зафарабадка күчеп килгәннән бирле традицияләребезнең зур өлешен югалттык. Ягноби телендә сөйләшүчеләр дә таик сүзләре кушып сөйләшә"", ди ягноб шагыйре Саидмурод Холов. Шарофат Шарифоваберничә ел элек Ягнобтан Дүшәнбегә күченгән. Аның сүзләренчә, Дүшәнбедә ягноблар әмәгьчелегенә караучыларның кайберләре әлегә туган телләрендә сөйләшә, ләкин өлкән буын киткәннән соң тел дә үләчәк. Язманың оригиналы Озоди Радиосында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Таикстанда ягноби теле үлә: мәктәпләрдә укыту беткән, балалар сөйләшми",Донъя,4012,https://www.azatliq.org/a/33179555.html,2024-10-31T21:50:58+00:00
"Минск халыҡ-ара китап күргәҙмә-йәрминкәһенең башҡарма директоры, Бойондороҡһоҙ дәүләттәр берләшмәһе илдәрендә үткәрелгән китап күргәҙмәләрен һәм йәрминкәләрен ойоштороусылар советы рәйесе Дмитрий Макаров, Өфөлә китап йәрминкәһе тағы ла ҙурыраҡ кимәлгә сығасаҡ, тип билдәләне. – Беҙ Белоруссияның 50 нәшриәтенән 2,5 тонна китап килтерҙек. Әлбиттә, балалар әҙәбиәтенә ҙур иғтибар бүлдек, һәм Балаларҙы яҡлау көнөнә арнап китаптар килтерҙек. Ә иһә үҙем 94 йылдан алып Минск халыҡ-ара китап йәрминкәһенең  ойошторусыһы һәм директоры һаналам. Һәм шуға ла һеҙҙең йәрминкәгеҙҙе Рәсәйҙә иң яҡшы төбәк күргәҙмәһе тип әйтә алам.  Урыны ла бик уңайлы, ойоштороу кимәле, милли ҡараш, ҡунаҡтарға, ҡатнашыусыларға булған иғтибар – барыһы ла юғары кимәлдә. Был йәрминкә, күренеп тора, барыһына ла кәрәк, сөнки, сағыштырып әйткәндә, ҡайһы бер ҡалаларҙа китаптарға бәйле саралар уҙа, ә уға халыҡ битараф була.  Ә һеҙҙә улай түгел. Китапханаларығыҙ буйынса ла алып ҡарағанда, бында ла һеҙ Рәсәйҙә иң алдынғыларҙың береһе, беҙ бында төрлө-төрлө китапханалар күрҙек, Милли китапхананан алып райондыҡыларға тиклем, күренеп тора, барыһы ла бында заманса һәм яҡшы торошта, йүнәтелгән, ҡаралған. Яҡшы хужа ҡулы, иғтибары тейгәне күренеп тора. Һәм иң ҡыуаныслыһы - былар барыһы ла халыҡ өсөн, халыҡты хәстәрләп сифатлы эшләнгән. Ә инде, бөгөн иһә иң мөһиме - халыҡ күргәҙмәнән ҡәнәғәт булып ҡайтһын. Мин был осраҡта, бер генә һүҙ әйтә алам, кисә байрамдан һуң ҡайтыу яҡҡа йүнәлгәндә, алдыбыҙҙа китеп барған йәштәрҙең үҙ-ара һөйләшкәнен ишетергә тура килде, улар, эх, бөгөн шул китапты алырға өлгөрмәнем, иртәгә иртәрәк килергә кәрәк, тип һөйләшәләр ине. Тимәк, Китап байрамы халыҡ-ара йәрминкәһе үҙ маҡсаттарына иреште, тип әйтергә була! Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Беларусь Республикаһы уҙған йылда ике тонна китап килтергәйне, быйыл улар тағы 500 китапҡа арттырып килтерҙе. Шулай ҙа китаптарының һанаулы ғына ҡалғанын белдерҙеләр. Балалар китаптары алырға теләүселәр Беларусь Республикаһының китаптары һатылған күргәҙмәгә рәхим итегеҙ! Йәрминкә иртәгә тағы бер көн генә буласаҡ. Фотолар: Китап байрамы халыҡ-ара йәрминкәһенең матбуғат хеҙмәтенән.",Был йәрминкә барыһына ла кәрәк,Йәмғиәт,2115,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-01/byl-y-rmink-bary-yna-la-k-r-k-4263119,2025-06-01T20:25:00+00:00
"Һары май һиндтарҙың өҫтәленән төшмәй. Индустар уны гхи тип атай һәм ҡояштың ҡайнар көсөн туплаған тип һанай. Боронғо ведаларҙа һары май менән дауаланыу ысулдары ла күрһәтелә. Май кислоталары, углеводтар, ,, , витаминдары, антиоксиданттарға, калий, кальций, фосфор, натрий, магний, тимергә бай һары май еңел һәм тиҙ үҙләштерелә. Үҙәк нервы системаһына яҡшы тәьҫир итә, хәтерҙе яҡшырта, фекерләү һәләтен яҡшырта. Һары май аш эшкәртеү ҡеүәтен арттырыу һәләтенә эйә. Самаһын белеп ашағанда, ул холестерин күләмен күтәрмәй, бауырға ла насар тәьҫир итмәй. Зарарлы матдәләрҙең тәьҫиренән һаҡлай, уларҙы организмдан сығарыуға булышлыҡ итә. Һары май тәнде ыуыу өсөн дә яҡшы сара. Ул тирене йомшарта, зарарлы матдәләрҙән таҙарта. Быуындар һыҙлағанда бер аҙ йылытылған һары майҙы тәнгә ыуырға кәңәш ителә. Баш өйәнәге яфалаған мәлдә төнгә ҡаршы сикәләрҙе, ҡул һәм аяҡтарҙы һары май менән ыуыу ҙа ярҙам итә. Быны аҙна-ун көн дауам итергә кәрәк. Көҙөн танау эсе кибеп аптыратһа, саҡ ҡына һары май һөртөү йоғошло ауырыуҙарҙан һаҡланырға булышлыҡ итер. Һары май һиндтарҙың өҫтәленән төшмәй. Индустар уны гхи тип атай һәм ҡояштың ҡайнар көсөн туплаған тип һанай. Боронғо ведаларҙа һары май менән дауаланыу ысулдары ла күрһәтелә. Май кислоталары, углеводтар, ,, , витаминдары, антиоксиданттарға, калий, кальций, фосфор, натрий, магний, тимергә бай һары май еңел һәм тиҙ үҙләштерелә. Үҙәк нервы системаһына яҡшы тәьҫир итә, хәтерҙе яҡшырта, фекерләү һәләтен яҡшырта. Һары май аш эшкәртеү ҡеүәтен арттырыу һәләтенә эйә. Самаһын белеп ашағанда, ул холестерин күләмен күтәрмәй, бауырға ла насар тәьҫир итмәй. Зарарлы матдәләрҙең тәьҫиренән һаҡлай, уларҙы организмдан сығарыуға булышлыҡ итә. Һары май тәнде ыуыу өсөн дә яҡшы сара. Ул тирене йомшарта, зарарлы матдәләрҙән таҙарта. Быуындар һыҙлағанда бер аҙ йылытылған һары майҙы тәнгә ыуырға кәңәш ителә. Баш өйәнәге яфалаған мәлдә төнгә ҡаршы сикәләрҙе, ҡул һәм аяҡтарҙы һары май менән ыуыу ҙа ярҙам итә. Быны аҙна-ун көн дауам итергә кәрәк. Көҙөн танау эсе кибеп аптыратһа, саҡ ҡына һары май һөртөү йоғошло ауырыуҙарҙан һаҡланырға булышлыҡ итер.",Һары май,Аңлатма,2075,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2026-02-11/ary-may-4573997,2026-02-11T14:19:00+00:00
"«Әғуҙү бикәлимәәтилләәһит тәәммәти мин күлли шәйтаанин һәммәһ, үә мин күлли гәйнин ләәммәһ». Тәржемәһе: «Алланың камил һүҙҙәре менән барлыҡ зарар килтереүселәр һәм күҙ тейҙереүселәрҙән, йә Алла, Үҙеңә һыйынам». Балаларға Күҙ тейгәндә «Фатиха», «Ихлас», «Аятел Көрси», «Фәләҡ», «Нәс» сүрәләрен уҡыйҙар. Шулай уҡ «Аятел Көрси»ҙе уҡып, түбәндәге доғаны ла бағышлайҙар: «Әлхәмдүлилләһи Раббил ғәәләмиин, әссаләтү үәссәләәмү ғәләә расүлиһи Мүхәммәдин үә ғәләә әәлиһи үә әсхәәбиһи әжмәғин». Мәғәнәһе: «Йә Раббым, ошо баламдың иҫән-һау булыуын насип ҡыл! Уны төрлө күңелһеҙ хәлдән, бәлә-ҡазанан, яман уйлы кешеләрҙән, шайтан зарарынан һаҡла. Ярҙамыңдан ташлама. Үҙ рәхмәтеңдә булыуын насип ит! » Сығанаҡ: ""Ауыл уттары"" төркөмө. Һүрәттә: Баймаҡтағы ""Йондоҙло"" балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре.",Балаларға бағышланған доға,Дин,786,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-10-17/balalar-a-ba-yshlan-an-do-a-4429914,2025-10-17T08:00:00+00:00
"Муса бәйғәмбәр (ғәләйһи үә сәлләм) Аллаһ Тәғәләгә был һорауҙың яуабы мәғлүм булыуын белһә лә, уға бөтәһен дә ентекле итеп һөйләп бирә. Ни өсөн? Кеше яратҡаны, яҡыны менән бергә булғанда унан тиҙ генә айырылғыһы килмәй. Уның менән әңгәмәне оҙаҡҡараҡ һуҙыр өсөн яңынан-яңы темалар уйлап таба, шул саҡта үҙен яратҡандарын да тоя ала. Хоҙай Тәғәлә менән дә беҙ шундай әңгәмәгә мохтажбыҙ. Доға ҡылыу Аллаһ Тәғәлә менән Бәйғәмбәрҙең әлеге һөйләшеүе һымаҡ ул. Доға - кеше һәм Аллаһ араһында ҡоролған әңгәмә. Унда тыйылған темалар юҡ. Кеше Хоҙай менән бөтә нәмә тураһында - көндәлек тормош, ваҡ мәсьәләләр тураһында ла, мәңгелек хаҡында ла һөйләшә ала. Ихлас мөъмин өсөн доғалары ҡабул булыуҙан бигерәк, Хоҙайға доға ҡылыу, Уға мөрәжәғәт итеү мөмкинлеге булыуы мөһим. Киске Өфө Мосолман Әҙәбе Фото А. Королев",ХОҘАЙ МЕНӘН ӘҢГӘМӘЛӘШ,Дин,800,https://bashkizi.ru/articles/rukhi-tt-va-i-a/2025-11-19/ho-ay-men-n-g-m-l-sh-4473435,2025-11-19T13:43:00+00:00
"Баш ҡалала ун йылдан һуң төркөмдәштәр осрашыуы бара. Бергә университет тамамлаған 23 кешенең 19-ы килгәйне. Бер аҙ хәл-әхүәл һорашып, яңылыҡтарыбыҙ менән алмашып бөткәс, өҫтәл артына ултырыштыҡ. Янымда Сәймә менән бер бүлмәлә йәшәгән ҡыҙ тура килде. Арлы-бирле аралашып ултыра торғас, ул ҡапыл: ""Беләһеңме, Сәймә Рифатын һинән һаман көнләшә, шуға килмәгәндәрҙер"", - тип әйтеп ташланы. ""Беҙҙең Сәймәме ни? "" ""Эйе. Ул да Рифат тип күҙе тонғайны бит уҡыған саҡта. Һеҙ генә, бер-берегеҙгә мөкиббән киткән икәү, һиҙмәгәнһегеҙҙер"". Рифаттың Сәймә менән йәшәп ятыуы минең өсөн аптырамалы яңылыҡ булды. Иҫемә ""ҡылт"" итеп йүгереп тигәндәй йөрөгән, ҡыҫыҡ күҙле, ҡараҡай ғына ҡыҙ килеп баҫты. Әле ишетеүемсә, Сәймә Рифатты ныҡ яратып йөрөгән, имеш, нисек булһа ла үҙемә ҡаратам, тип гел теш ҡайраған. Шунан аҙаҡ маҡтанып һөйләгән, хәҙер бер ҡайҙа ла китә алмаҫ, тип. Баҡтиһәң, маҡсатына ирешер өсөн миңә уны, уға мине яманлап һөйләгән. Минең турала нимә һөйләгәнен хатта яҙыуы ла имәнес. Быны ишеткәс, ваҡыт байтаҡ үтеүгә ҡарамаҫтан, үҙемде бысраҡ һыу менән ҡойонғандай хис иттем. ""Шуның яман эшендә ҡатнашҡан кеше кеүек үҙемде лә ғәйепле тоям. Һөйләгәс, еңел булып ҡалды"", - тип тамамланы һүҙен Сәймәнең әхирәте. Хәлдәр ана нисек булған икән! .. .Рифат менән беҙ беренсе курста уҡ бер-беребеҙҙе оҡшатып, дуҫлашып йөрөп алып киттек. Ул бик ипле, тыныс, аҡыллы егет ине. Ихтирамлы, иғтибарлы, бер һүҙ менән әйткәндә, тәрбиәле. Көнө буйы тиерлек бергәбеҙ, дәресте лә бергә әҙерләйбеҙ, киноға йөрөйбөҙ. Уның менән шундай еңел, тыныс ине миңә. Баш юғалтырлыҡ мөхәббәт утында яныу түгел ине был, ә күңелгә һиллек бирә торған тандыр ғына мөнәсәбәт. Көндәлек яңылыҡтар, киләсәк тураһында һөйләшә инек. Иң ғәжәбе - уй-хыялдар, тормошҡа ҡараштар тап килә ине беҙҙең: уҡып бөткәс, ул да, мин дә ауылға ҡайтырға теләйбеҙ, икебеҙ ҙә өсәр бала тураһында хыялланабыҙ. 4-се курста уның өйләнешеү тураһында һүҙ сығарған көнө лә һаман хәтеремдә. Йәйгә ата-әсәләре менән беҙҙең яҡҡа танышырға киләсәктәр, шулай булырына беребеҙ ҙә шикләнмәнек тә. Тик йәй етмәй ҙә ҡалды, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, матур хыялдарыбыҙ берҙән-бер көндө селпәрәмә килде. Әле белеүемсә, араға өсөнсө берәүҙең ҡыҫылыуы арҡаһында. Бер көндө беҙҙең менән уҡыған Рифаттың ауылдаш ҡыҙы - Сәймә килеп инде. Бүлмәлә яңғыҙ ҡалған саҡ. Ҡыйынһынғандай тапанып торғас: ""Бер нәмә әйтергә ине. Һин ул Рифатҡа ышанма, алама егет бит ул. Былтыр йәй ҡайтҡанында эсеп бер ҡыҙҙы көсләгән. Аталары аҡса биреп кенә ҡотҡарып ҡалған"", - тип теҙҙе лә йүгереп сығып та китте. Ишеткәнемә ышана алмай, шок хәлендә яңғыҙым күпме ултырғанмындыр бүлмәлә. Аҙаҡтан аяуһыҙ хәбәр аңыма барып еткәс, юҡтыр тип уйлаһам да, күңелгә инеп оялаған шик ҡорто бер туҡтауһыҙ эстән кимерә ине инде. Нисек әҙәпле булып ҡыланған, оятһыҙ - хәлде асыҡламай, Рифаттың үҙе менән һөйләшмәй тороп, шундай һығымта ла тиҙ яһалды. Минең киҫә генә унан ситләшеүемә тәүҙә ул аптырап ҡалды, торараҡ үҙе лә минән ҡасҡан кеүек йөрөнө. Ҡылығы өсөн ояла белә икән, тип уйланым ул ваҡытта. Шулай итеп беҙҙең тормош юлдары айырылды. Уҡып бөткәс, мин үҙебеҙгә, ул да тыуған яғына ҡайтып китте. Бәйләнеш бөтөнләй өҙөлдө. Мин ике йылдан һуң ауылдашыма кейәүгә сыҡтым. Бына хәҙер аңлашылды инде: кеше яҙмышын бутап ебәрер өсөн тик бер ялған һүҙ еткән. Бәлки, имеш-мимештәргә ышанып мөнәсәбәттәрҙе өҙгәс, бер бөтөн дә булмағанбыҙҙыр. Шулай ҙа һуңлап булһа ла сер асылғас еңел булып китте - ҡасандыр яҡын күргән кешенең исеме аҡланды бит. Ә Сәймә, кешеләргә ҡара яғып булһа ла, тырышып-тырмашып төҙөгән донъяһында бәхетле йәшәһен әйҙә, рәнйемәйем мин уға, сөнки үҙем әлеге тормошомдан ҡәнәғәтмен, ирем менән матур йәшәйбеҙ, балалар үҫтерәбеҙ, ҡыҫҡаһы — бәхетлемен. Р. исемле ҡатындың һөйләгәндәренән. Ә. Ғиззәтуллина.",Һөйөүемде һүндерергә бер һүҙ етте.,Әҙәбиәт,3688,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-25/y-emde-ndererg-ber-ette-4549692,2026-01-25T14:30:00+00:00
"Габдулхак АхунановКазакъстанның Семей (Семипалатински) шәһәрендәге Татар сәнгать мәктәбендә белем алучы балаларның ата-аналары Көнчыгыш-Казакъстан өлкәсе акимы Даниал Әхмәтовка хат юллаган. Алар сәнгать мәктәбенә нигез салучы, аны күп еллар буе итәкләгән Габдулхак Ахунановны эшеннән китәргә мәбүр итүгә ризасызлык белдерә, һәм аның мөдирлек килешүен тагын бер елга озайтылуын сорый. ""Без мәктәбебезнең мөдире Габдулхак Ахунановны вазифасыннан азат итүләренә борчылабыз. Ул мәктәпкә нигез салган кеше, уникаль мөгаллимнәр коллективы туплаган. Мәктәп укучылары төрле шәһәр, өлкә, төбәк, республика һәм халыкара бәйгеләрдә иңүче булды. Ул балалар тарихи бинада укысын өчен күп көч куйды, без аңа моның өчен бик рәхмәтле"" диелә хатта. Ата-аналар Ахунанов мәктәп итәкчесе буларак алга таба да эшләсен иде ди. ""Аның көче һәм иади дәрте ташып тора"" ди алар. ""Хәзерге заманда шундый битараф булмаган, мәктәп өчен шәхси вакытын кызганмый торган кешене табу мөмкин түгел диярлек. Бу мәктәпне ул булдырган, үстергән, ул һәр баланы һәм укытучыны кадерләп кенә тора. Аңа мәктәптә булдырырга теләгән планнарын тормышка ашырырга мөмкинлек бирүегезне сорыйбыз""диеләхатта. Мөрәәгатькә 200 дән артык ата-ана кул куйган. Семейдагы Татар сәнгать мәктәбе вәкилләре Азатлыкка сөйләгәнчә, 7 октябрь көнне Габдулхак Ахунановка 69 яшь тулган, шул көнне аның эшеннән китүен сораганнар. Әмма туган көненә кадәр сөйләшүләр вакытында аңа хезмәт килешүен тагын бер елга озайтырга вәгъдә иткән булганнар. Ләкин 6 октябрь көнне аңа мөдирлектән алынуын хәбәр иткәннәр. Семейдагы Татар сәнгать мәктәбе 1992 елда оешкан. Ул 1898 елда төзелгән тарихи бинада урнаша. Мәктәптә барлыгы 127 бала шөгыльләнә. Берничә ел элек мәктәпнең язмышы билгесезлек алдында кала. Ул балалар бакчасы биләмәләрендә урнашкан була, ә бу бакча шәхси милеккә әйләнә. Шәһәр итәкчелеге татар сәнгате мәктәбен рәсем сәнгате һәм башка төр мәктәпләр белән яңа бинага күчерергә вәгъдә итә. Татар сәнгать мәктәбе мөдире Габдулхак Ахунанов берничә сәнгать мәктәбе кушылган очракта татар сүзеннән колак кагылачак, татарлык эреп юкка чыгачак, дипборчылган иде.2016 елның октябрендә Семей татарлары Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка мөрәәгать итеп, татар сәнгать мәктәбенә аерым бина алуда ярдәм итүен үтенде. Быелның гыйнварында Татарстан Семейда бер тарихи бинаны сатып алып, аны сәнгать мәктәбенә түләүсез куллануга тапшырды. Бу Мәңглк ел урамында урнашкан элеккеге банк бинасы. Мәктәпнең мәйданы монда элеккесеннән биш тапкыр зуррак. Уку бүлмәләреннән тыш, монда музей ачарга да ыеналар. Новосибирски һәм Казандагы консерваторияләр белән эшләү өчен мультимедия кабинеты да булдырырга уйлыйлар. Цоколь каттагы бүлмәләрне музыкаль инструментлар төзәтү өчен кулланырга ыеналар. Габдулхак Ахунанов мәктәп ишегалдындагы гараж бинасында концерт залы һәм сәләтле балалар өчен тулай торак төзү турында хыялланган. ""Яңа бинаның рәсми ачылуы булса да, анда әле декоратив-гамәли сәнгать бүлеге кенә күчте, бөтен балалар иске мәктәптә укый. Безнең директорның бу проектны матур итеп тәмамлыйсы килә иде. Аннары шундый абруйлы кешене шулай эшеннән озатуы да матур күренеш түгел, ул бит татар сәнгать мәктәбен үзе тудырган, ул уникаль мәктәп"" дип сөйләделәр Азатлыкка анда укыган балаларның ата-аналары. Хакимиятнең мөдир вазифасына кемне куярга ыенуы әлегә билгесез. Ләкин Казакъстанның татар әмәгатьчелеге мөдир татар кешесе булмаса, аның татарлыгы дә бетәчәк, гади музыка мәктәбенә әйләнәчәк, дип борчыла. Әлегә мәктәптә милли сәнгатькә басым ясала, укыту програмы татарлыкка нигезләнгән. Балалар татар халык көйләрен, татар классик композиторларының әсәрләрен өйрәнә, һәр елны шунда тәрбияләнгән укучылар көче белән ""Иртыш моңнары"" татар музыкасы фестивале уза. Мәктәптә фортепиано, баян, скрипка, флейта, гитара, домбра белгечләрен әзерлиләр. Көчле хор коллективы бар, вокал, хореография, декоратив-гамәли сәнгать, татар теле һәм мәдәнияте дәресләре дә укытыла. Семейда Татар сәнгать мәктәбе 28 ел элек оештырылган. Аңа нигез салучы – һөнәри музыкант, баянчы, педагог, ыр көйләре авторы, татар халык ансамбльләре итәкчесе Габдулхак Ахунанов. Мәктәптә тәрбияләнүче балалар күп санлы халыкара бәйгеләр лауреатлары булып тора.",Казакъстанда Татар сәнгать мәктәбе укучыларының ата-аналары Ахунановны мөдир итеп калдыруны сорый,Яңылыҡтар,4156,https://www.azatliq.org/a/30905664.html,2020-10-21T19:02:35+00:00
"По мнению председателя Госкомитета РБ по науке и высшему образованию Светланы Мустафиной Межвузовский кампус объединяет лучших молодых специалистов региона: – Башкортостан входит в число лидеров научно-технологического развития страны. Благодаря всесторонней поддержке правительства региона, комплексному подходу к развитию науки и образования, мы занимаем первое место в Национальном рейтинге по критерию «Среда для проведения исследований». Чтобы сохранить позиции, в Башкортотсане будет разработана система мониторинга научно-технологического развития республики. Необходимо динамично развивать сотрудничество с индустриальными предприятиями, сферой бизнеса, чтобы успешно коммерциализировать научные разработки. Здесь неоценимую помощь может оказать Межвузовский кампус Евразийского НОЦ, который аккумулирует у себя лучшие молодые умы региона. Благодаря структурам кампуса, например, Центру трансфера технологий УУНи Т, активизируется работа по созданию эффективной системы взаимодействия между научными ресурсами, патентованием интеллектуальной собственности и монетизацией изобретения. О том, как сегодня развивается сотрудничество Уфимского университета с Межвузовским кампусом Евразийского НОЦ мирового уровня, рассказывает ректор УУНи Т Вадим Захаров. – Вадим Петрович, как представлен Уфимский университет в Межвузовском кампусе в настоящее время. - В технологичном лабораторном комплексе мы занимаем 2 и 3 этажи, также на 8-м этаже «башни» расположен наш Центр спортивного программирования и киберспорта (СПАРКС). Для проведения университетских мероприятий есть оснащенные открытые площадки – «Территория нового бизнеса», конференц-зал и переговорная Центра трансфера технологий. Университет имеет дополнительные современные локации в центре города, и наша задача – использовать их по максимуму для выполнения научно-исследовательских работ в интересах индустриальных партнеров и привлечения талантливой молодежи. – Расскажите о самых ярких и высоких достижениях наших молодежных коллективов? – Один из самых свежих примеров: студенческая киберспортивная команда Уфимского университета науки и технологий стала серебряным призером в гранд-финале плей-офф Чемпионата России Сбера по - 2. И заработала 6 360 призовых. Тренируются ребята под руководством Романа Кашфуллина в Центре СПАРКС УУНи Т, разместившемся в ИТ-парке Межвузовского кампуса. – Знаем, что кампус – это средоточие не только талантливой студенческой молодежи, но и место, куда с интересом приходят горожане всех возрастов? Какие интересные активности приготовил здесь для них Уфимский университет? – Представители вузов-резидентов Межвузовского кампуса разработали маршруты экскурсий, которые раскрывают научный и туристический потенциал Башкортостана. Каждый тур посвящен одному из научных направлений, в частности, гуманитарному, техническому, химическому, биолого-медицинскому, . Экскурсии дают школьникам возможность попасть на уникальные объекты научно-исследовательской инфраструктуры региона – от лабораторий университетов до популярных туристических мест республики – геопарков и курортов региона. Так, большим спросом среди подрастающего поколения пользуется научно-популярный маршрут «Уфа естественно-научная: от зарождения жизни на Земле к ноосфере Вернадского». Он разработан представителями УУНи Т и позволяет участникам познакомиться с разнообразием научных открытий и достижений в области естественных наук в республике и совершить путешествие от прошлого к будущему. Но это лишь один пример деятельности резидентов кампуса со школьниками, разноплановые события проводятся ежедневно. Недавно на территории кампуса открылось новое общественное пространство. Теперь в реализации просветительских инициатив в Межвузовском кампусе принимает активное участие и старшее поколение – это преподаватели вузов, эксперты, общественные деятели представители бизнеса и культуры. Лекторы общества «Знания», среди которых много ученых УУНи Т, могут здесь встречаться с молодежью и популяризировать научные знания. – Кампус – это место, где инновации рождаются, актуализируются и находят своего индустриального партнера. Как в Межвузовском кампусе помогают молодым изобретателям пройти путь «от идеи до продукта»? Кто отвечает за трансфер научных разработок в реальный сектор экономики? – Благодаря Центру трансфера технологий УУНи Т Межвузовского студенческого кампуса активно развивается комплексная система продвижения новых технологий, содействия коммерциализации разработок молодых ученых, встраивания их в национальную экономическую политику республики, Приволжского региона и страны в целом. В настоящее время Центр трансфера технологий имеет внушительную базу знаний и специалистов. Среди его сотрудников - два патентных поверенных из 17 специалистов такого уровня в регионе. Так, процесс патентования, который обычно вызывает множество трудностей, стал для изобретателей и инновационных разработок Башкортостана вполне решаемой задачей. К примеру, в июне 2025 года изобретение уфимских ученых с помощью сотрудников ЦТТ стало одной из лучших разработок российских ученых и получило титул «Патент недели» по версии «Роспатента». Цель ЦТТ – развитие взаимодействия и сотрудничества региональных вузов с индустриальными партнерами с дальнейшей коммерциализацией разработок, удовлетворяющих спрос реального сектора экономики. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Вуз-резидент рассказал о плодотворном сотрудничестве с Межвузовским кампусом Уфы,Мәғариф,6876,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-07-23/vuz-rezident-rasskazal-o-plodotvornom-sotrudnichestve-s-mezhvuzovskim-kampusom-ufy-4323143,2025-07-23T11:00:00+00:00
"Бөгөн беҙ бик шәп байрам — Китап бүләк итеү көнөн билдәләйбеҙ. Уҡыуға һөйөүебеҙҙе уртаҡлашырға, бәләкәй уҡыусыларға күңелебеҙҙең бер киҫәген бүләк итергә лә бик шәп мөмкинлек! Беҙҙең төркөм өсөн был көн ысын мәғәнәһендә белем, тылсым, изгелек, уҡыуға һөйөү байрамына әйләнде! Өфөнөң 263-сө мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһындағы 4-се ""Бал ҡорто"" өлкән төркөмө тәрбиәләнеүселәре «Китап алмашыу үҙәге» булдырыу башланғысына ҡушылды. Хәҙер беҙҙең бәләкәй уҡыусыларыбыҙ өйҙә уҡыр өсөн китаптарҙы бурысҡа алып ҡына ҡалмай, яратҡан хикәйәләрен дуҫтары менән дә уртаҡлаша ала! Нимә ул «Китап алмашыу үҙәге»? Был урынға һәр бала үҙенең яратҡан китабын алып килә, уҡырға яңы, ҡыҙыҡлы хикәйә һайлай, уҡыу шатлығын башҡалар менән уртаҡлаша ала. Был көндө беҙҙең уҡыусылар: күңелле әҙәби викториналарҙа ҡатнашты; яратҡан китаптарыбыҙҙан тәьҫораттары менән уртаҡлашты; дуҫтар менән китаптар алмашты; әҙәбиәт донъяһы тураһында күп нәмә белде. Уҡыуға һөйөү бала саҡтан башлана, тип иҫәпләйбеҙ. Ошондай саралар китап һөйөүселәрҙең яңы быуынын үҫтерергә ярҙам итә! Беҙҙең хәрәкәткә ҡушылығыҙ! «Китап алмашыу үҙәге»нә китаптар алып килегеҙ һәм уҡыу шатлығын башҡалар менән уртаҡлашығыҙ! Руфина Самат ҡыҙы ҒӘЛИЕВА Ғәлиә Ғәлей ҡыҙы ҒӘЛИУЛЛИНА, 4-се «Бал ҡорто» өлкән төркөмө тәрбиәселәре.",14 февраль – Халыҡ-ара китап бүләк итеү көнө,Яңылыҡтар,1270,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-14/14-fevral-haly-ara-kitap-b-l-k-ite-k-n-4578195,2026-02-14T14:06:00+00:00
"Пензадагы әмигъ мәчетеПензада 1874 елга кадәр мәчетнең кайда урнашкан булуы билгеле түгел. Заманында татар морзаларыннан кенәзлеккә күчкән Тенишевлар 1895 елда хәзерге мәчетне төзеп аны Пенза мөселманнары әмгыятенә тапшырган. Тенишевлар үз утарын крестьян Елизавета Павловадан 1887 елда сатып ала. Утар янында ике катлы флигельда Тенишевларның туганы театрал Якуб Коләхмәтов яшәгән. Хәзер анда Пенза өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәте урнашкан һәм нәкъ шул бинаны хәзер ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе әфәр Куряев сүтмәкче була. Ул моны мәчетне киңәйтү өчен урын кирәк дип аңлата, әмма кайбер мөселманнар бу бары күзгә төтен ибәрү генә, чынлыкта сүтелгән урынга берни төзеп булмаячак дип аңлата. Заманында Тенишевлар мөселманнарга бүләк итеп калдырган мәчет Пензада татар тарихын чагылдыручы бердәнбер һәйкәл. Шуның янында гына урнашкан, тарихи мәдәни мирас булган Тенишев утары инде юк. 2005 елда ул сүтелде. Дөресрәге башка урында төзергә вәгъдә итеп хакимият 2005 елңа аны сүттерде. Бүрәнәләре башта ""Пензгорстройзаказчик"" ширкәте биләмәсендә сакланса да, аннары череде. 2010 елда ул бөтенләй мәдәни мирас исемлегеннән алынды. Шулай итеп Пенза үзәгендәге татарлар милеге юк булды. Хәзер шундый ук язмыш әмигъ мәчетенә дә яный дип борчыла кайбер татарлар. Чөнки ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе әфәр Куряев әлеге мәчет янындагы янкормаларны сүтеп, киләчәктә мәчетне төзекләндерү эшенә керешмәкче. Кайбер мөселманнар моңа каршы чыга. Чөнки 2010 елдан бирле Пензада яңа, зур әмигъ мәчете төзелеп ята һәм акча итмәү сәбәпле ул әле дә эшләнеп бетә алмый. Татарлар, яңа мәчеткә дә акча ыеп булмаганда, элекке мәчетне төзекләндерүгә акча кайдан килсен, ди. Азатлык бу мәсьәләдә төрле тарафлар белән сөйләште. Рәшит Куряев""Радуга"" хәйрия вакыфы итәкчесе Рәшит Куряевмәчетне төзекләндерергә әле вакыт итмәгән дип саный. – Мәчетнең татарлар, мөселманнар өчен тарихи кыйммәте зур. Тенишевлар аны безгә калдырды һәм без аны мирас итеп сакларга тиеш. Бу эшне ""әмигъ мәчете"" оешмасы рәисе алып бара. Аның кулында мөһер, ул барысы өчен дә аваплы. Кызганыч ки, ул имамнар, мөфтиләр белән дә киңәшләшми. Бар карарны да үзе, ничек дөрес саный, шулай кабул итә. Ул, без мәчетне төзекләндерү эшен башлыйбыз, дип белдерә. Аның өчен мәчеткә терәлеп торган биналарны, манараны сүтәбез һәм яңадан мәчетне киңәйтеп төзибез, ди. Әлеге сүзләрдән соң, бу мәсьәләне хакимияттән белешергә тотындык, ягъни имамнар Пенза шәһәр хакимияте каршындагы архитекторлар бүлегенә барды. Сөйләшкәннән соң шул аңлашылды: сүтүен сүтәргә мөмкин, ә төзелеш өчен рөхсәт алырга кирәк. Аннан ерак түгел генә тарихи архитектура мирасы бар һәм шул сәбәпле ул кызыл зонада урнашкан. Бүгенге көндә хөкүмәт төзергә рөхсәт бирми. Беренчедән, вакыф милке булганга, бу мәсьәләдә карарны динне белүчеләр кабул итәргә тиеш. Әмма бүгенге көндә аны төзекләндерүгә имамнар һәм мөфтиләрдән фәтва юк. Икенчедән, хөкүмәттән төзелешкә рөхсәт юк. Өченчедән, ул эшне эшләргә акча юк. Чөнки Пензада яңа әмигъ мәчете төзелә. Шуңа да акча итешми. 2010 елдан төзелеш барса да, акча юклыктан аның әле яртысы гына төзелгән. Гәрчә Татарстан президенты да 10 миллион сум бирде инде. Ул 150 миллион сумлык проект. Әлегә 80 миллион сум гына ыелган. Шуңа, ниндидер акча булган очракта, шул яңа мәчеткә кертү каралган. Ә бу ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе деструктив эш алып бара. Аңа дини кануннарны истә тотып эшләргә кирәк диючеләр дә бар. Ул әйтә: ""Миңа хөкүмәт әйтте, миңа погонлылар шулай эшлә дип әйтте"", ди. Ягъни хөкүмәт һәм куәт оешмалары таләп иткәнгә, шулай эшлим ди. Тегеләре исә моны кире кага. – Ни өчен әфәр Куряев мәчеттә төзекләндерү эшләре башламакчы була? – Кешеләр сыймый, ди. Чыннан да, омга намазында кешеләр сыймый, киңәйтергә кирәк. Бу бәхәссез. Әмма аның өчен бүгенге көндә шартлар юк. Ул беренче чиратта, мәчеткә терәлеп торган өч бина һәм манараны сүтәргә тели. Ник шулай ашкынадыр, сәбәпләрен белмибез. Төзергә рөхсәт бирмәгәч, ул мәчеткә терәлеп торган биналарны яхшы итеп төзекләндерергә кирәк, чөнки анда уку бүлмәләре, офис бар, анда дәрес бирәләр, ягъни Коръән укыталар. Ул бинада имамнар бүлмәсе урнашкан, алар анда халыкны кабул итә, дәресләргә әзерләнә. әмигъ мәчетенең дүрт имамы шунда утыра. Ул аларның эш бүлмәләре. Күрәсең, кемгәдер Пенза үзәгендә мәчет булуы ошамыйдыр. Бу безнең фараз гына, әлбәттә. 2005 елда Тенишев утарын шулай сүттеләр. Имеш башка урынга куячаклар һәм саклаячаклар, диделәр. Бүрәнәләре череп бетте. Онытылды. Булмаган да кебек. Хәзер мәчетнең дә манарасын, янындагы биналарын сүтеп, аннары, инде яңа мәчет ачылгач, бусын имерек хәлдә дип әйтеп ябарга телиләрдер. әфәр КуряевАзатлык мәчет янындагы янкормаларны сүтеп, мәчетне төзекләндерү яклы булган ""әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесеәфәр Куряевбелән дә аралашты. – Мәчетне зурайтырга ниятлибез, чөнки ул шәһәр үзәгендә урнашкан. Тарихи урында тора. 600 сутый иребез бар. Базарлар, машина кую урыннарыбыз да бар. Ул иребез һәм мәчетебез безнең мәхәллә милке санала. Шул ук вакытта мәчет эшен туктатырга ярамый. Бары ул эшләп торганда гына төзекләндерү мөмкинлеген карыйбыз. Әмма аның өчен әле экспертизалар ясатасы бар. Экспертиза булмаса, канун бозган саналабыз. – Ни өчен мәчет янындагы биналарны сүттермәкче буласыз? – Ул мәчет янындагы күренешне бозып тора. Каралмаган. Инде ишелеп бара. Аннары ул бит безнең милек түгел. Чөнки алар Тенишев утарына карый иде. Тенишев утары хакимият карамагында булды. Ул сүтелгәч, шәһәр мэрыннан аны безгә калдыруны сорадык, ул калдырды. Хәзер инде шәһәр хакимияте ""итте кулланырга"" ди. –Анда имамнар бүлмәсе урнашкан, дәресләр бара икән? – Анда бернәрсә дә юк, хуалык әйберләрен саклыйбыз. Элек имамнар яши иде, хәзер аларга инде фатир бирделәр. Дәресләр мәчеттә бара. Аны сүтеп яңаны ясасак, дәрес бирергә әйбәтрәк булачак бит инде. –Ә төзергә рөхсәт бирмәсәләр? Тенишев утары да шулай юкка чыкты. – Шуңа, башта экспертизалар ясатырга кирәк. Тенишев утарын татарлар үзләре сүттерде. Губернатор аны үз акчагызга торгызыгыз дигән иде, берсе дә теләмәде. Ә без мәчеткә сорагач, аны бирмәделәр. Без аны торгызыр идек. Ул бина мәдәният министрлыгына карый иде. Мәчетне дә мәхкәмәләшеп кенә алдым. Озак вакыт үзебезгә рәсми терки алмадык. Тенишевлар мөселманнарга бүләк итсә дә, өлкә безне тыңламады һәм Пенза өлкә мәхкәмә карары безгә каршы карар чыгарды. Казан Арбитраж мәхкәмәсе аларның карарын гамәлдән чыгарды. Без Казанга, элекке мөфти Госман хәзрәт Исхакыйга рәхмәтлебез. –Яңа мәчетне кайчан ачарга ыенасыз? – Өч каты да төзелеп беткән, түбәсе япкан, ылы ибәргән. Мәчет тирәсен тәртипкә китерү бик чыгымлы. Мәчет иңү проспектында, ягъни Пенза үзәгендә урнашканга күрә, анда эшләнәсе эш миллионнар тора. Мәчетне төзеп бетереп, тирәсен матурламасак, аны тапшырып булмаячак. Шуңа мәчет кайчан ачылачагын белмибез. иһанша ТуктаровПенза шәһәр думасы депутаты, әмигъ мәчете төзелеше белән шөгыльләнүче, татар рухи мирасын саклаучы ""Сияние"" хәйрия фондының идарә рәисеиһанша Туктаров Азатлыкка әйтүенчә, беренче чиратта, акча булса, яңа мәчетне салып бетерү кирәк, ә элекке мәчетне төзекләндерүгә әле әллә ни ихтыя юк. ""Минем белүемчә, мәчет янында мәдәни мирас буларак сакланган бина бар. Безнең шәһәр думасы карарына күрә, аңа 200 метрдан якынрак төзү эшләре алып бару тыелган"", диде ул. Туктаров сүзләренчә, ""Пенза әмигъ мәчете"" оешмасы итәкчесе әфәр Куряев хәзер төзекләндерү эшләрен башкару мөмкинлегенең хокукый нигезләрен тикшерә. ""Ул миңа рәсемнәрен күрсәтте. Бер яктан матур, ә икенче яктан бит монда бу реконструкциягә каршы чыгучылар да бар. Кызганыч ки, мәдәни мирас булган Тенишев утарын без саклап кала алмадык, ул сүтелде. Минемчә, ул биналарны татарларга ничек бүләк иткәннәр, ул шул килеш сакланырга тиеш. Мәчеттә урын итмәүне аңлыйм, әмма без бит тагын бер әмигъ мәчете төзибез. Башта тегесен төзеп бетерербез дә, аннары инде ихтыя булса, элекке мәчетне эшләрбез. Мин әлегә ул мәчетне киңәйтүгә ихтыя күрмим. Нинди булган, шундый калырга тиеш дип уйлыйм"", диде Туктаров.",Пенза татарлары мирас итеп бирелгән милекне саклый алырмы?,Татарстан,7855,https://www.azatliq.org/a/28437244.html,2017-04-18T22:02:50+00:00
"Борон-борон заманда кәзә балҡауник, һарыҡ әфисәр булған заманда йәшәгән, ти, бер әбей менән бабай. Уларҙың булған, ти, дүрт ҡыҙы. Улар береһенән-береһе матур, уҡған булған. Шулай йәшәп ятҡанда, әбей менән бабай икенсе ауылға ҡунаҡҡа китергә булған. Дүрт ҡыҙҙы дүрт яҡтарына ултыртып, үҙҙәре ҡунаҡҡа киткәс, нимәләр эшләргә, өйҙө нисек ҡарарға, ашарға нисек бешерергә өйрәтә башлағандар. – Утты һүндермәгеҙ, бесәйгә һуҡмағыҙ, бер-берегеҙҙе тыңлағыҙ, – тигәндәр. Ҡыҙҙар, үҙҙәре генә ҡалыуҙан файҙаланып, бер-береһенән уҙҙырып шаярҙылар, кискә табан ғына бутҡа бешереп ашанылар, ти. Бесәйҙәре, бер туҡтауһыҙ мырылдап, бутҡа һорап йөрөй, ти. Күрәһең, уның да майлы бутҡанан ауыҙ иткеһе килгәндер инде. Ҡыҙҙарҙың асыуы килеп, ата-әсәләренең бесәйгә һуҡмағыҙ тигән һүҙҙәрен дә онотоп, ҡалаҡ менән бесәйҙең башына тондорҙолар, ти. Бесәйгә һуғыуҙары булды, ут та һүнеп ҡуйҙы, ти. Ҡыҙҙар нимә эшләргә белмәй аптыраштылар, илаштылар ҙа ут эҙләргә сығып киттеләр, ти. Беренсе ҡыҙы менән икенсе ҡыҙы эй баралар, эй баралар, ти. Бер кешелә лә ут күренмәй, ти. Ике бәләкәй ҡыҙ, апаларының ҡайтҡанын көтөп, өйҙә ултыра инде. Тегелере йөрөй торгас, йыраҡта, тауҙар араһында йымылдап ҡына янған ут күреп ҡалдылар, ти. Баралар-баралар, һаман барып етә алмайҙар, ти. Барып етһәләр, был тау араһындағы мәмерйә булып сыҡты, ти. Инделәр, ти, тегеләр. Бында бер әбей йөн иләп ултыра икән. Иҫәнлек-һаулыҡ һорашҡас, ике ҡыҙ бер тауыштан: – Әбекәйем, беҙгә ут ҡына биреп ебәр инде. Әсәйемдер ҡунаҡҡа киткәйне, беҙ улар әйткәнсә эшләмәгәйнек, утыбыҙ һүнде. Хәҙер бер ерҙән дә ут таба алмайбыҙ, - тип ялбарынды, тп. Әбей уларға: – Ут бирәм, тик һеҙ берәр итәк көл алын сығығыҙ ҙа үҙегеҙҙең юлығыҙға һибеп барығыҙ, мин, ошо юл буйлап, һеҙҙең янға иптәшкә ҡунырға барырмын, – тип әйтте, ти. Ҡыҙҙар әбей әйткәнсә эшләнеләр, ти. Кис булғас, бәреү ишек ҡаға, ти. Ҡыҙҙар ҡараһа, теге әбей килгән. УЁйгә инәп бер аҙ ултырғас, әбей: – Балаҡайҙарым, миңә, әбей кешегә, урынды мейес башына, йылы урынға һалығыҙ, – ти. Ҡыҙҙар шулай итәләр. Әбей тәндә ҡыштыр-ҡыштыр әллә нәмә кимерә башланы, ти. Оло ҡыҙ уянды ла: – Әбей, нимә кимерәһең? – тип һорай. Әбей уға: – Йоҡла, йоҡла, ҡыҙым. Мин бабайыңдан ҡалған ҡаты-ҡотоно кимерәм, – ти. Әбей был ваҡытта бәләкәй ҡыҙҙы ашап ятҡан булған. Әбей ашап бөткән дә, ҡыҙҙар арлы-бирле йоҡонан торғансы, ҡайтып та киткән. Иртәгеһен тағы ла килеп, тағы бер ҡыҙҙы ашап китте, ти, был убырлы әбей. Ҡалған ике ҡыҙ илаштылар-илаштылар ҙа убыр әбейҙән нисек тә ҡотолоу өсөн, ҡулдарына тараҡ, көҙгө, ҡайраҡ алып, ҡасып сығып киттеләр, ти. Әбей өсөнсө көнгә лә ҡыҙҙы ашарға өмөт тотоп килде, ти. Килһә, ни күрһен, ҡыҙҙарҙан елдәр иҫкән. Әбей асыуынан тегеләй бәрелде, былай бәрелде лә, килегә ултырып, төйгөс менәп ҡыуып, ҡыҙҙарҙың артынан төштө, ти. Эй бара, эй бара, бара торғас, бармаҡ башындай ғына булып ҡыҙҙар күренеп ҡалды, ти. Әбей, килеһен тағы ла шәберәк ҡыуалап, ҡыҙҙарҙы ашайым тип, ҙур өмөт менән ауыҙ һыуҙарын йотоп, шәберәк китте, ти. Ҡыҙҙар ҙа әбейҙә күреп ҡалдылар, ти. Тур ҡыҙ башы аша ҡайраҡты ташлағайны, түбәһе күккә олғашҡан, күгәреп ятҡан тау барлыҡҡа килде, ти. Әбей тырышып-тырмашып был тау аша сыҡҡансы, ҡыҙҙар байтаҡ ара китеп тә өлгөрҙөләр, ти. Әбей йән-фарманға тағы ла ҡыуа башлай. Инде еттем тигәндә генә, ҡыҙ башы аша тараҡты ташлай. Ташлағайны, ҡара урман хасил булды, ти. Әбей бынан сыҡҡансы, ҡыҙҙар тағы ла әллә ни тиклем юл алалар. Убыр ҡыҙҙарҙың хәйләһен белеп ҡала ла барлыҡ көсө менән улар артынан саба. Инде тотам тигәндә генә, ҡыҙ башы аша көҙгөнө ташлағайны, йәйрәп ятҡан диңгеҙ барлыҡҡа килде, ти. Әбей диңгеҙҙең теге яғынан ҡыҙҙарға ҡысҡыра: Балаҡайҙарым, һеҙ нисек сыҡтығыҙ? Ярҙам итегеҙсе, мин һеҙгә теймәйем, – тип алдаша, ти, ҡәһәр һуҡҡыры нәмәкәй. – Муйыныбыҙға таш баулап, йөҙҙөк тә сыҡтыҡ, – тип әйттеләр, ти, былар. Әбей тиҙ генә муйынына көс етмәҫлек таш бауланы да һыуға һикерҙе, ти. Һикергәйне, әбейҙең артынан бығырлап аҡ күбек кенә сығып ҡалды, ти. Шулай итеп дөмөктө, ти, был ҡәһәрең. Ҡыҙҙар яйлап ҡына үҙ юлдары менән киттеләр, ти. Бәләкәй ҡыҙ бер ваҡыт: – Һыуһаным! – тип илай башлай. Апаһы уға: – Түҙ инде, туғаным, бында эсергә ярамай. Ат тояғы урынынан эсһәң, ат булырһың, һыйыр тояғы урынынан эсһәң, Һыйыр булырһың, ти. Ҡыҙ түҙмәгән, кәзә тояғы урынынан эскән. Шул ваҡытта был матур ҡыҙ мә-ә-ләп торған ап-аҡ кәзәгә әйлән де лә ҡуйҙы, ти. Оло ҡыҙ иланы-иланы ла, аҡ кәзәне етәкләп, ары китте, ти. Бара торғас, бер кешегә осрай былар. Осраған кеше ошо тирәләге бер сауҙагәр икән. Һорашып, ҡыҙҙың хәлен белгәс, үҙенә кәләшлеккә килергә димләй башлай. Ҡыҙ ура: – Кәзәмде һуймаҫ, рәнйетмәҫ булһаң, барһам барырмын, – ти. Ә теге сауҙагәрҙең өйҙә ут сәсеп торған бисәһе лә булған. Донъя көтәләр, ти, былар шулай, ҡыштыр-мыштыр итеп кенә. Бер ваҡыт сауҙагәрҙең оло бисәһе ауырып китте, ти. Күрәҙәсенән ҡаратһа, күрәҙәсе: «Аҡ кәзәгеҙ бар икән, шуны һуйып, йөрәген ашаһаң, һап-һау буласаҡһың», – ти. Оло бисә ҡайтҡан да, бер нәмәгә ҡарамай, кәзәне һуйырға йәһәтләй башлаған. Ҡыҙ, ни эшләргә белмәй илап, кәзәһе менән аңлашырға сыҡты, ти. Кәзә телгә килеп: – Илама, апаҡайым, тик минең һөйәктәремде ташлама, ҡыҫтырып ҡуй, – тип әйтте, ти. Кәзәне һуйғандар, ашағандар. Ҡыҙ, һөйәктәрҙе йыйып алып, сепрәккә төрөп, туғаны әйткәнсә эшләй. Бер ваҡыт ҡараһа, аҡ сепрәктәге һөйәктәрҙән елдәр иҫкән, һөйәктәр ҡошҡа әйләнеп осҡандар ҙа киткәндәр. Бер заман баҙарҙа, сауҙагәрҙәр янында, бик моңло итеп бер ҡош һайрап ебәрҙе, ти. Шунда май һатып торған сауҙагәр был ҡошҡа бер йомғаҡ май биреп ебәрҙе, ти. Ҡош (теге ҡыҙ бит инде ул), осоп барып, апаһының ауыҙына майҙы төшөрөп китте, ти. Быны күреп, оло ҡатын пыр туҙҙы, ҡошҡа үҙенә лә май килтереүҙе талап итте, ти. Ҡош, энә һатып торған кеше янына килеп, тағы ла бик матур итеп һайрап ебәрә, һатыусы, быны йәлләп, бер ҡап энә бирә. Ҡош апаһы торған өй янына осоп бара ла өйөрөлөп-өйөрөлөп һайрай башлай. Оло ҡатын, ауыҙын ҙур итеп асып, абына-һөрөнә тышҡа югереп сыҡты, ти. Ҡош тиҙ генә бер ҡап энәне ҡатындың ауыҙына төшөрә лә, үҙе ағас башына ҡупып, тағы ла һайрай башлай. Ә теге яуыз ҡатын шул ерҙә сәнселеп үлде лә ҡуйҙы, ти. Шул көндән башлап ҡоштоң апаһы, көндәшенең яуызлығынан ҡотолоп, тыныслап йәшәй башланы, ти. Ә ҡош апаһын иртән һайрап йоҡонан уята, кис һайрап йоҡлата, ти. Шулай итеп, әле һаман да береһе байбисә, икенсеһе ҡош булып, йәшәп яталар, ти, был меҫкенкәйҙәр. Фото асыҡ сығанаҡтарҙан. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",УБЫР ӘБЕЙ (әкиәт),Хикәйә,6512,https://akbuzat-rb.ru/articles/ki-t-ilen-s-y-kh-t/2022-07-14/ubyr-bey-ki-t-2873456,2021-07-12T17:15:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКайчан ачылачагы әлегә билгеле түгел. Хәзерге вакытта Һиндстан консуллыклары бары тик Мәскәүдә һәм Петербурда гына бар. Һиндстан премьер-министры Нарендра Моди Казанда һәм Екатеринбурда илнең ике яңа консуллыгын ачу турында игълан итте. Бу хакта ул Мәскәүдәге чыгышында әйтте. ""Тагын бер яхшы хәбәр белән уртаклашам: без Русиядә ике яңа консуллык ачабыз. Бу сәяхәт итүне һәм эшкуарлык хезмәттәшлеген иңеләйтәчәк"", диде Һиндстан премьеры. Консуллыкның кайчан ачылачагын Моди әйтмәде. Хәзерге вакытта алар бары тик Мәскәүдә һәм Петербурда гына бар. Татарстан башлыгы Рөстәм Миңнехановәле 6 июньдә үк Казанда Һиндстан консуллыгы ачылырга мөмкиндигән иде, ахыргы карарны БРИКС ыенында әйтергә тиешләр иде. Татарстан белән Һиндстанның сәүдә әйләнеше - 168 миллион доллар. Элегрәк Миңнеханов сәүдә әйләнешенең кимүен әйтте, ләкин республика Татарстан оешмалары итештергән продукцияне Һиндстан базарына чыгару белән кызыксына диде. Аеруча фармацевтика һәм мәгълүмати технологияләр өлкәсендә, дип искәртте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда Һиндстанның консуллыгы ачылачак,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/kazanda-hindstanning-konsulligi-achilachak/33027626.html,2024-07-09T11:36:03+03:00
"Әбйәлил районы Ташбулат мәктәбенең бөтөн синыф менән 2025 йылдың 1-се яртыһына ""Аманат"" журналына яҙылыусы 5-се ""А"" синыфы бүләкләнә ( синыф етәксеһе - Зөлфиә Әхмәт ҡыҙы Моратова).","Бөтөн синыф менән ""Аманат""ҡа!",Яңылыҡтар,180,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-09/b-t-n-sinyf-men-n-amanat-a-4078160,2025-01-09T13:01:00+00:00
Радий Хабиров открыл еженедельное заседание минутой молчания в память погибших от атаки ВСУ на Крым и от атаки террористов в Дагестане.,"Главные заявления, прозвучавшие на оперативке в ЦУРе",Яңылыҡтар,135,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-24/glavnye-zayavleniya-prozvuchavshie-na-operativke-v-tsure-3821333,2024-06-24T18:49:38+00:00
"Әйттем бит мин һиңә, алама ғәҙәттәреңде ташла тип! Хәҙер йөрөйһөң инде бына! Ней ҡайта алмайһың, ней йүнле кейем алырға аҡсаң юҡ!",Фидан Ғафаров кемде әрләгән?,Мәҙәниәт,129,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-23/fidan-afarov-kemde-rl-g-n-4168666,2025-03-23T14:07:14+00:00
"Камил Сәмигуллин""Бездә проектлар күп, мәсәлән, ""Таттелеком""да үзебезнең мөселман мобиль тарифын булдыру. Әле без аның башкалардан ни белән аерылып торачагын уйлыйбыз. Мәсәлән, көн хәдисләрен тарату, бәйрәм булса, котлау. Намазга уятучы мөмкинлек тә булачак – аны кулланган кешегә телефон шалтырап, исенә төшерә. Әле болар барысы да уйланыла"", дип иткерә Сәмигуллин сүзләрен ТАСС. Моннан тыш, мөфти сүзләренә караганда, Татарстанда мөселман телеканалын булдыру максатында аерым эш алып барыла. Әле аның өчен тапшырулар яздырыла. ""Бик тиздән тест режимында булса да, телеканал эшли башлаячак. Быел, якын арада"", ди Камил Сәмигуллин. Татарстан мөселманнарының диния нәзарәтендә белдерүләренчә, канал татар һәм урыс телләрендә эшләячәк.",Татарстан мөфтие мөселманнар өчен мобиль тариф кертүне тәкъдим итә,Яңылыҡтар,732,https://www.azatliq.org/a/28510094.html,2017-05-26T06:39:46+00:00
"Лилиана Сафина11 февральдә Мәскәүдәге Русия дәүләт китапханәсененең Шәрык әдәбияты үзәгендә ""Татар теленә кереш"" дип исемләнгән интенсив укулар башлана. Ике атна дәвамында курсларны тыңлаучыларга шушы цикл кысаларында 10 лекция укылачак. Интенсив курс татар мәдәнияте белән тел аркылы танышуны күздә тота. Курсларны Русия дәүләт китапханәсе, Мәскәүнең Татар морзалары мәлесе һәм Мәскәү төбәге татар автономиясе каршында эшләүче ""Умарта"" тел мәктәбе оештыра. Курсны филология фәннәре кандидаты Лилиана Сафинаукый. Сафина 2004 елдан бирле Татар милли мәдәни үзәгендә ""Умарта"" исемле татар теле курсларыалып бара. Ул шулай ук ""Эхо Москвы"" радиосында ""Татарча сөйләшәбез"" тапшыруы мөхәррире. ""Татарлар – Мәскәүдә өченче урында торган этник халык, шуңа күрә татарча тапшыру эшләп карау теләге туды"", дип белдергән иде радионың баш мөхәррире Алексей Венедиктов. Русия дәүләт китапханәсенең Шәрык әдәбияты үзәге Ширинский-Шаховскийларның элекке утарында урнашкан. Китапханәдә гасырдан бүгенге көнгәчә дөнья күргән, Азия һәм Африка халыкларының 230 телендә язылган 850 мең китап тупланган. Китапханәдә иде уку залы бар, монда күргәзмәләр, лекцияләр, түгәрәк өстәлләр, семинар һәм конференцияләр уздырыла.","Мәскәүдә ""Татар теленә кереш"" интенсив курсы узачак",Яңылыҡтар,1196,https://www.azatliq.org/a/29760939.html,2019-02-09T15:59:39+00:00
"Бөгөн - Ватан ҡаһармандары көнө билдәләнә. Ошо уңайҙан Конгресс - Холда МХО яугирҙарына миҙалдар тапшырылды. Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина уларҙың һәр береһенә ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер икәнлектәрен белдерҙе. Шулай уҡ, бында юрист, психолог, табиптар ҙа МХО-нан яраланып, ялға ҡайтҡан һалдаттарҙың һорауҙарына яуап бирҙеләр. Ниндәй һорау менән кемдәр уларға күберәк килеүе тураһында, медицина психологы Искәндәр Артур улы Мостафиндан һораштыҡ. ""Күберәк ҡатын-ҡыҙҙар килә. МХО яҙмыштарҙы үҙгәртте. Гүзәл заттарҙың бер өлөшө, ире, улы яуҙа йөрөгәнлектән, үҙенә урын, күңеленә тыныслыҡ таба алмайынса беҙгә мөрәжәғәт итә. Икенселәрен ҡайғы аяҡтан йыға яҙа. Өсөнсөләре, ирҙәрен килтерә. Сөнки көслө заттар үҙҙәрен һау-сәләмәт итеп тойһалар ҙа, ут эсендә йөрөү барыбер йоғонто яһай. Һәр кемгә ярҙам итергә тырышабыҙ"", - ти Искәндәр Артур улы.",Ҡатын-ҡыҙҙар күберәк килә,Махсус хәрби операция,900,https://shonkar.com/news/care/2025-12-09/atyn-y-ar-k-ber-k-kil-4499798,2025-12-09T15:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта Украинадагы сугышта Татарстаннан үлгән ир-егетләрнең саны да арта. Татарстанда Русия саклану министрлыгы белән контракт төзүчеләргә бер тапкыр бирелә торган түләүне 600 мең сумга арттырганнар. Хәзер аларга 2,2 млн сум урынына 2,8 млн сум биреләчәк. Соңрак контракт төзүчеләрне Украинадагы сугышка ибәрәләр. Түләүләрнең артуы турында чыганагына сылтама белән ""Бизнес ""хәбәр итте. Бу мәгълүматны республика президенты сүзчесе Лилия Галимовада раслаган.2,1 млн сумын - Татарстан, 400 мең сумын - Русия саклану министрлыгы, 300 мең сумга кадәр акчаны Татарстан муниципалитетлары һәм оешмалары түләячәк. Яңа түләү 1 апрельгә кадәр гамәлдә. Ел башыннан бирле бу акчаларны инде икенче тапкыр арттырдылар. 1 гыйнвардан башлап 200 мең сумга арткан иде. Моннан тыш, Татарстанда танышларын Русия саклану министрлыгы белән контракт төзергә алып килүчеләргә түләнә торган акчаларныарттырдылар. Аларга 150 мең сум бирәләр. Татарстанда ирләрне Русия саклану министрлыгы белән контракт имзаларга үгетли алганнарга акчаны былтыр июль аендатүли башлаганнар иде. Башта 50 мең сум итеп билгеләнде, аннан соң аны озак та үтми 100 мең сум иттеләр. Кешене Украинадагы сугышка барырга күндергән өчен акча түли башлаган иң беренче төбәк Татарстанбулды. Татарстаннан соң бу түләүләрне башка төбәкләрдә дәкертә башладылар. Мәсәлән, Башкортстанда сугышка ибәрергә кеше табучыларга 50 мең сум түләргәвәгъдә итәләр. Украинадагы сугышта катнашучы ихтыярилар һәм контракт белән киткән хәрбиләр кайчан мобилизацияләнгән яки Русия саклану министрлыгы белән кайчанга кадәр килешү төзегән булуларына да карамастан, сугыш бетмичәөйләренә кайтмаячак. Бу хакта блогерлар һәм Украинадагы сугыш турында язучы медиалар хезмәткәрләре белән очрашуда Русия президенты Владимир Путинәйтте. Путин игълан иткән ""өлешчә"" мобилизациянең тәмамлануы турында фәрман булмаганга, контрактчыларны өйләренә ибәрмәү өчен юридик мөмкинлек бар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда контракт белән сугышка китүчеләргә түләүне ел башыннан бирле инде икенче тапкыр арттырганнар,Яңылыҡтар,1968,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-kontrakt-belan-sugishka-kituchelarga-tulaune-el-bashinnan-birle-inde-ikenche-tapkir-arttirgannar-/33286087.html,2025-01-23T13:38:53+03:00
"Бөгөн уландар көнө! Уңған килен ул табыр, тигәндәр. Әсәйҙәрҙең таянысы, ҡыуанысы ул - улдар. Ә атайҙар тураһында әйтеп тороу ҙа юҡ! Уларҙың күбеһе малай теләй. Ирлек ғорурлығы, атайлыҡ өлгөһө - уллы булыу.","Уллылар, һеҙҙең байрам менән!",Яңылыҡтар,205,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-22/ullylar-e-e-bayram-4019769,2024-11-22T11:16:00+00:00
"Мәрхүмде ерләгәндә ҡатын-ҡыҙҙарға зыяратҡа керергә яраймы икән? Әминә исемле танышым үҙе менән булған бер ваҡиғаны һөйләгәндән һуң, ошондай һорау тыуҙы. Ни өсөн ҡайһы бер ауылдарҙа рөхсәт итәләр, икенселәрендә ҡатын-ҡыҙҙар ҡапҡа янынан оҙатып ҡала. Әминәнең һөйләгәндәрен тыңлайыҡ. – Ул ваҡытта мәктәптә уҡый инек. Минән ике йәшкә өлкәнерәк Ләйлә исемле әхирәтемдең әсәһе сирләп, ҡапыл ғына вафат булды. Бик сабыр, донъя көтөүгә егәрле ине Сәүиә апай. Әхирәтемдең ""Мәктәпте тамамлайым, юғары уҡыу йортона уҡырға инәм"" тип имтихандарын уңышлы тапшырып, ҡанатланып йөрөгән мәле ине. Әсәһе ауырыуын, бәлки, әйтмәгәндер ҙә, шуға ла барыһы өсөн дә был ваҡиға көтөлмәгән хәл булды. Әхирәтемә терәк булыу маҡсатында мәктәптән класыбыҙ менән зыяратҡа Ләйләнең әсәһен һуңғы юлға оҙатырға барҙыҡ. Мәрхүмде ҡәбергә ҡуйып, тупраҡ һала башлауға, әхирәтем үҙен тыя алмайынса ярһып иларға кереште. Эргәләге туғандары уны тынысландырырға тырышты. Миңә быны күреү үтә ныҡ ауыр тәьҫир итте. Оҙаҡ ваҡыт ошо ауыр кисерештән сыға алмай, онота алмай йөрөнөм. Зыяратҡа инеү түгел, хатта ул яҡҡа ҡарауы ла ҡыйын була торғайны. Бик күп йылдар уҙһа ла, ошо ваҡиға күңелде әрнетеп, ваҡыты-ваҡыты менән иҫкә төшә. Күңеле нескә заттарҙы, ҡатын-ҡыҙҙы, кешене ерләгән урынға керетергә кәрәкмәйҙер ул, – тип тамамланы һүҙен Әминә. Автор фотоһы.",Был ваҡиғанан һуң зыярат яғына ҡарай ҙа алманы Әминә,Йәмғиәт,1312,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/byl-va-i-anan-u-zyyarat-ya-yna-aray-a-almany-min-4561452,2026-02-02T21:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЮрист Мидхәт Корманов 30 ел элек Татарстан белән Русия арасында төзелгән Шартнамә турында сөйләде һәм якын киләчәктә мондый килешүләр булачагына шикләнүен әйтте. Быел Татарстан белән Русия хакимиятләре арасында вәкаләтләрне бүлешү турындагы Шартнамә кабул итүгә 30 ел тулды. 1994 елның 15 февралендә аны Татарстан президенты Миңтимер Шәймиевһәм Русия президенты Борис Ельцинимзалаган иде. Бу Татарстанга өстәмә хокуклар, вәкаләтләр, салымнарның яртысын үзендә калдырырга мөмкинлек бирде.2000 елда Русия итәкчелегенә Владимир Путинкилгәннән соң, илдә хакимият вертикале корыла башланды. Иң элек Татарстан Конституциясен һәм кануннарын федераль кануннарга тәңгәлләштерделәр. 2007 елда исә Татарстан белән Русия арасында яңа Шартнамә төзелде. 1994 елгы килешүдән аермалы, анда республика күп кенә хокукларыннан мәхрүм калды. 2017 елда Шартнамәнең мөддәтечыкты. Татарстан депутатлары Мәскәүгә мөрәәгать итүенә карамастан, федераль үзәк килешүнеозайтмады. Шуннан соң Татарстан бер-берартлы үз вәкаләтләреннән колак какты. 2017 елда мәктәпләрдә татар теле ихтыяри нигездә генә укытылабашлады. 2021 елда Татарстан Конституция мәхкәмәсебетерелде. 2023 ел башында республика президент атамасыннан мәхрүм калды һәм Конституция ""суверенитет"", ""Татарстан ватандашлыгы"", Шартнамә турындагы маддәләрдәнчистартылды. Татарстан кушымтасы булган Русия паспорты да бирелмибашлады. Азатлык Татарстанның элекке юстиция министры, юридик фәннәр докторы, адвокат Мидхәт Кормановбелән Шартнамәнең ничек кабул ителүе һәм юкка чыгуы, киләчәктә мондый килешү кабат төзелә алу ихтималы хакында сөйләште. елларда Корманов Татарстан парламенты депутаты, канунилык, регламент һәм депутат этикасы комиссиясе рәисе булып торды һәм беренче Шартнамәне кабул итүнең шаһиты булды. —1992 елда Русия төбәкләре федератив шартнамә төзеде. Моннан бары Татарстан белән Чечня гына баш тартты. Ни өчен Татарстан аерым шартнамә төзү яклы иде? — Татарстан суверенлык декларациясе кабул итте. Без союздаш республика булабыз дип уйладык. Шуңа күрә федератив килешүгә кул куймадык. Без декларация белән үз-үзебезгә союздаш республика статусы бирдек. Башкалар безнең белән килешмәде. —Аннан соң Совет берлеге таркалды һәм Татарстанның союздаш республика булу теләге тормышка ашмый калды. — Әйе. —1994 елгы шартнамә ничек әзерләнде? — Аны президент Миңтимер Шәймиев идарәсе һәм Югары шураның юристлары әзерләде. Хәзер аның процедурасы башка — федераль канун буларак кабул ителә. Икенче Шартнамә шулай язылды. Беренче Шартнамәне Русия президенты Борис Ельцин белән Татарстан президенты Миңтимер Шәймиев кабул иттеләр дә шуның белән бетте. Алар кара-каршы утырдылар да кул куйдылар. Ул вакытта Дәүләт думасының да, Татарстан Дәүләт шурасының да монда бернинди катнашы булмады. —Бу чорда депутатлар арасында нинди фикерләр хөкем сөрде. Әйтик, милли хәрәкәт вәкилләре, аерым депутатлар бу шартнамәне хуплап каршы алмады. — Депутатлар арасында каршы булучылар бик сирәк иде. Аңлап бетермәгәннәре генә каршылык күрсәтте. Күпчелек депутат Шартнамә булсын дип тавыш бирде. Әйтик, суверенлык декларациясен кабул иткәндә 250 депутаттан бер депутат кына тотылып калды. Шартнамәгә каршы булучылар да юк дәрәәсендә иде. —1994 елгы Шартнамә Татарстанга нәрсә бирде? — Без финанс мәсьәләләрне хәл итүгә ирештек. Бу Шартнамә нигезендә Русия хөкүмәтенә Татарстандагы салымнарның күпчелеге урында калсын дигән йөкләмә бирелгән иде. Ул салымнар итештерүгә тотылырга тиеш диелде. Әлеге Шартнамә Татарстанга бик күп файда бирде. — 1994 елдан Татарстанда ыелган салымнарның күпмесе үзендә калды? — Төрле салымнарда төрлечә иде. Әйтик, нефть чыгару салымының 50 проценты бездә калып барды. (Бүген файдалы казылмалар табуга салым (НДПИ) тулысынча Мәскәүгә күчерелә. Әйтик, 2023 елда Татарстан ""нефть салымын"" 605 млрд сум күләмендә федераль бюджеткаюллады. Бу Татарстанның берләштерелгән еллык бюджетыннан күбрәк керем. )Моннан тыш, Шартнамә нигезендә Татарстан хөкүмәте әзерләгән карарларны Русия хөкүмәте кабул итте. Бу безгә эшләргә иңеллек бирде. Ватандашлык мәсьәләсе нигезендә Русия паспортына Татарстан кушымтасы кертелде. —Мәскәү Шартнамәне Татарстанның мөстәкыйльлеген авызлыклау өчен кабул итте. Бу килешү күбрәк кемгә файда китерде дип саныйсыз. — Татарстанга. Миңтимер Шәймиев белән Борис Ельцин имзалаган килешүе бер. Шуны аңлагыз, икенче Шартнамә федераль канун белән теркәлде. Аның мәгънәсе шунда, асылда кануннар барлык төбәкләргә дә тигез карап кабул ителә: анда Татарстан булсынмы, Башкортстан, Якутия өчен болай булырга тиеш дип язылмый. Шартнамә федераль канун буларак расланганнан соң, анда Татарстанга нинди маддәләрдә чыгарма ясалуы күрсәтелә. Бу республикага өстәмә бурычлар да, вазифалар да, мөмкинлекләр дә бирде. Икенче Шартнамә 2004 елда языла башлады. Аны Татарстан президенты Дәүләт шурасына кертте, депутатлар хуплаганнан соң, ул Русия президентына юлланды. Путин имза куйганнан соң, Дәүләт думасына ибәрде, ләкин Федерация шурасы аны кире какты. Шуннан соң кабат Русия думасына төште, үзгәрешләр кертелде һәм кабат Федерация шурасы хуплаганнан соң гына Русия президенты имзасын куйды. Бу шартнамә иңел генә үтмәде. Аның кытыршы яклары бар иде. Ул вакытта бер төбәкнең дә шартнамәсе булмады. —2007 елгы шартнамәдә, 1994 елгысы белән чыгыштырганда, Татарстан күп кенә хокукларын югалтты. — Аларның аермасы күк белән ир арасы. Анда күпчелек вәкаләтләр юк. Шулай да Татарстан президентына намзәтләрнең ике дәүләт телен белергә тиешлеге әйтелә. Моңа каршы мәхкәмәләргә дә биреп йөрделәр. Бу килешүдә татар теленә өстенлекләр бирелгән. Әлбәттә, 1994 елгы шартнамә белән аны берничек тә чагыштырып булмый, ләкин ул безгә өстенлекләр бирде дияргә була. —2017 елда Мәскәүнең Шартнамәне озайтырга теләмәве Татарстан өчен ни кадәр зур югалту булды? — Бүгенгә моны югалтумы, юкмы дип бәяләп булмый. Без 2017 елда нинди вазгыятьтә икәнебезне аңлый идек. Татарстан да, башка төбәкләр дә тигез булырга тиеш, Шартнамә булырга тиеш түгел диделәр. Бер генә әйберне әйтәм: инициатива Татарстаннан чыгарга тиеш иде. Алар тәкъдим итеп карады, ләкин Русия президенты һәм башкаларда ул хуплау тапмады. — Татарстанүзен тиешенчә тотмадымы? — Инициатива күрсәтелде, ләкин Шартнамә буламы, булмыймы дип кенә…—2017 елда Мәскәү Шартнамәне озайтмаганнан соң, Татарстан күп кенә хокукларыннан мәхрүм калды. Башта татар теле ихтыярига күчерелде, соңрак Русия Конституциясе үзгәртелде һәм Татарстан Констуция мәхкәмәсе бетерелде, аннары республика Конституциясе үзгәртелде һәм президент атамасы бетерелде. Бу сәясәтнең бер чылбыры икәне аңлашыла, әмма нәкъ менә Шартнамә озайтылмаганнан соң басымның көчәюе күренә. — Беренчедән, президент атамасын үзгәртү турындагы канун элек-электән бар иде. Әмма Рөстәм Миңнеханов Владимир Путин белән сөйләшеп, Татарстанга чыгарма ясадылар. Аннары ""булды сезгә"" дип бетерделәр. Дөресен генә әйткәндә, Шартнамәнең булмавы зур югалту дип әйтеп булмый инде. Әмма аның булуы безгә татар телен үстерергә, башка төбәкләрдә яшәгән татарларга булышырга мөмкинлек бирә иде. Бу канунда язылмаса да, Татарстанга әлеге эштә каршы чыгырга тиеш түгелләр. — Гомумән, Шартнамә булса, бүген татар телен саклау иңелрәк булыр идеме, аны ихтыяри укытуга күчерә алырлар идеме? — Бүген Русиядә бөтен әйберне ихтыярига да, мәбүригә дә күчерә алалар. Хәзер канунны ике-өч көндә кабул итеп кую мөмкинлекләре бар. Шуның өчен Шартнамәнең булу-булмавы зур файда да, зыян да китерми. — Тормыш бер урында тормый. Киләчәктә Шартнамәгә ихтыя туа аламы? — Бүген Шартнамәсез дә яшәп була. Киләчәктә ул кирәк булыр, бәлки. Шулай да, бүген беркем дә шартнамә төзибез дип әйтергә өрьәт итмәс. Хәзер бар да шома гына барганда ""безгә барысы да ошап бетми, шартнамә төзик"", дип ничек әйтсеннәр ди? ! Безнең авылда ""башыңа тай типтеме әллә"" дип әйтәләр иде мондый вакытта. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казан-Мәскәү шартнамәсенә – 30 ел. ""Яңасы тиз генә төзелмәс""",Татарстан,7849,https://www.azatliq.org/a/kazan-moscow-shartnamasena-30-yil/32820961.html,2024-02-16T00:53:45+03:00
"Фәниә ауырға ҡалғас та сабыйға исем уйлап ҡуйҙыҡ, ҡәйнәм ниңәлер был эшебеҙгә лә килеп ҡыҫылды. Ни өсөндөр ул беҙ һайлағанды оҡшатманы, үҙенсә ҡуштырырға булып китте. Иң аптыратҡаны, беҙҙең тормошҡа хәләлемдең башҡа туғандары ла ҡыҫылырға тотондо.","""Улым, һиңә әйтәм, киленем, һин тыңла. """,Йәмғиәт,247,https://henek.info/articles/common_material/2025-01-22/ulym-i-yt-m-kilenem-in-ty-la-4092763,2025-01-22T16:00:00+00:00
"Ана, Салауат ҡалаһынан кескәй генә Риана, кумирын күреү өсөн, кисә Өфөлә үткән концертҡа килгән. Ә бит ул бала үҙҙәрендә үткән тамашаға ла барған. Афарин, бәләкәс! Фото: скриншот. Видеояҙма: авторҙан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Илаһи күренеш,Яңылыҡтар,378,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/ila-i-k-renesh-4549338,2026-01-24T19:00:00+00:00
"Яңауыл-Үрге Тәтешле юлының 0 саҡрымынан алып 54-се саҡрымына тиклемге участкала йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн хәрәкәт иртәнге сәғәт туғыҙғаса сикләнгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,Яңылыҡтар,336,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-03/voditeld-r-i-tibaryna-4563229,2026-02-03T22:06:00+00:00
"Яҡындарың менән әрләшмә, сит-ят ҡолаҡтар быны хәтерҙә ҡалдырасаҡ. Балаларың менән маҡтанма, көнсөллөк көслө. Бер ҡасан да башҡа кеше һинән мөһимерәк икәнен танма, һинең менән ҡулланасаҡтар. Кеше алдында аҡса һанама, сит-ят күҙҙәр иҫтәрендә ҡалдырасаҡ. Кеше тураһыда насар һөйләмә, үҙеңә әйләнеп ҡайтыуы бар. Сит-яттарҙы үҙеңә яҡын ебәрмә, һәр ҡунаҡ һиңә изгелек теләмәй.",Кеше алдында ошо ете ғәмәлдән тыйыл,Аңлатма,370,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-14/keshe-aldynda-osho-ete-m-ld-n-tyyyl-4349296,2025-08-14T15:12:00+00:00
"Күренекле опера йырсыһы, Башҡортостан егете Илдар Абдразаҡовҡа илебеҙҙең музыка сәнғәтен үҫтереүҙәге ҙур ҡаҙаныштары һәм күп йыллыҡ емешле хеҙмәте өсөн Рәсәйҙең халыҡ артисы тигән маҡтаулы исем бирелде. Рәсәй президенты Владимир Путин ошо турала указға ҡул ҡуйған. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Илдар Әмир улы – Севастополь дәүләт опера һәм балет театрының художество етәксеһе, Башҡортостандың Һәм Татарстандың халыҡ артисы.",Владимир Путин башҡорт егетен бүләкләне!,Мәҙәниәт,417,https://shonkar.com/articles/culture/2025-12-13/vladimir-putin-bash-ort-egeten-b-l-kl-ne-4505609,2025-12-13T10:55:00+00:00
"Аделина ЗаһидуллинаУфа кызы, Русия такымында чыгыш ясаучы рапирачы Аделина Заһидуллина Токиодагы Олимпия уеннарында алтын медаль яулады. ""Олимпиада алтыны алу турында мин 10 яшьтән хыялландым"", диде ул уеннан соң Азатлыкка.29 июльдә иртән Аделина Инна Дериглазова, Лариса Коробейниковаһәм Марта Мартьяновабелән бергә рапира белән фехтованиеда 45:42 исәбе белән Америка такымын иңеп, финалга чыккан иде. Финалда алар Франция такымы белән очрашты. Нәтиәдә Русия рапирачы кызлары 45:34 исәбе белән иңде һәм алтын медальгә лаек булды. Бронзаны Италия алды. Аделина Заһидуллина 1993 елның 13 гыйнварында Уфада туган. Такымнар арасында беренчелектә ике тапкыр дөнья (2016, 2019) һәм Европа чемпионы (2016, 2019) булды, 2017 елда дөнья чемпионатының бронза бүләге иясе, шул ук елда Европа беренчелегендә көмеш алган. Русиянең атказанган спорт мастеры. Бүгенге көндә Аделина Русиянең хатын-кыз рапирачылар рейтингында икенче булып бара. Такымда шулай ук Казан кызы Марта Мартьянова та бар. Марта 1998 елның 1 декабрендә Казанда туган. Фехтованиегә Казанда, тренеры Елена Прохорова кул астында өйрәнә. Русия спорт мастеры. Халыкара беренчелекләрдә күп тапкырлар иңгән һәм призлы урыннар алган. Халыкара ярышларда Марта Татарстан исеменнән чыгыш ясый. Быелгы әйге Олимпиа уеннарында Токиода 29 татар спортчысыкатнаша, алар Русия һәм башка илләр исеменнән чыгыш ясый. Шуларның икесе – Русия такымыннан Виктор Миңнебаев(суга сикерү) һәм Юлия Кәримова(мылтыктан ату) Олимпиаданың бронза медальләренә лаек булдылар. Бүген шулай ук Башкортстан кызы Алсу Миназова ишкәкле слаломда (""каяк"") йөзеп ярышты һәм дөньяның иң көчле 30 спортчысы исемлегенә кереп, 14 нче урын алды. Бүген татарлар тагын берничә милләттәшенең Олимпиада чыгышларын күзәтә ала. Казакъстан өчен чыгыш ясаучы Илфат Абдуллинуктан атуда көчен сынаячак, Казан кызы Вероника Кудерметова(теннис) ярымфиналга чыгып, өченче урын өчен көрәшәчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Уфадан Аделина Заһидуллина Олимпия чемпионы булды,Яңылыҡтар,2136,https://www.azatliq.org/a/31383880.html,2021-07-29T12:21:47+00:00
"Сәйфуллин Рәмин - 1 синыф, Сәйфуллин Данис - 4 синыфҡа аяҡ баҫтылар. Өфө ҡалаһының ""М. Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы"" уҡыусылары. Уҡыу башланыуын улар һағынып көттө.","Рәмин менән Данис ""Башланып китте уҡыузар. "" фотоконкурсында ҡатнашалар",Конкурстар,176,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-09/r-min-men-n-danis-bashlanyp-kitte-ukyuzar-fotokonkursynda-atnashalar-3921430,2024-09-09T10:26:00+00:00
"Сыйырсыҡтан саҡ ҡына ҙурыраҡ. Бейеклеге 20 сантиметрҙан артмай, ауырлығы 100 г самаһы ғына. Күҙҙәре тик тураға ғына ҡарай, ә башы 270 градусҡа борола. Көнө буйы боҫоп ултыра, һунарға эңерҙә сыға. Бөжәктәр ашап көн итә. Сентябрҙә йылы яҡтарға оса. Русса сплюшка тип атала.  Моңһоу тауыш менән сплююююю тигәнгә оҡшатып ҡысҡыра икән. Сығанаҡ.",Моңһоу тауышлы йорт һупайы,Яңылыҡтар,339,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-26/mo-ou-tauyshly-yort-upayy-3946528,2024-09-26T16:26:00+00:00
"Ҡаланың социаль-иҡтисади эшмәкәрлегенә мөһим өлөш индергән, хәйриәлек менән шөғөлләнгән, кешеләрҙе ҡотҡарған йәки төрлө өлкәләрҙә ҙур уңыштарға өлгәшкән өфөлөләрҙе яңы юғары муниципаль наградаға – Ҡаҙаныштар өсөн тигән миҙалға тәҡдим итәләр. Был миҙал иң беренсе булып Өфө ҡалаһында йәшәүсе Римма Сотниковаға бирелде. Билдәле булыуынса, ул махсус хәрби операциялағы яугирҙар өсөн үҙенең шәхси средстволарына квадрокоптерҙар, автомобилдәргә запас өлөштәр һәм төҙөлөш материалдары һатып алған. Аҡсаның суммаһы, дөрөҫ, бик ҙур. Элек йыйылған бер гуманитар конвой менән дә йәнәш ҡуйырлыҡ түгел. Унда 42 әйбер – барыһы ла фронт өсөн иң кәрәкле һәм ҡиммәт әйберҙәр, тигән Өфө ҡалаһы мэры Ратмир Мәүлиев. ИА ""Башинформ""",МХО-ға бик ҙур күләмдә ярҙам иткән өсөн тәүге миҙалға лайыҡ булған,Йәмғиәт,712,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-13/mho-a-bik-ur-k-l-md-yar-am-itk-n-s-n-t-ge-mi-al-a-layy-bul-an-4464832,2025-11-13T09:10:00+00:00
"Рәссамды һәм килгән ҡунаҡтарҙы матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары министры урынбаҫары М. Ә. Ғәзизов тәбрикләне. Артабан күргәҙмәләге эштәре, ижады хаҡында Илдар Ғәниев шуларҙы һөйләне: Сәсәндәребеҙ беҙҙең көндәргә тиклем еткергән эпостарҙы киләһе быуындарға тапшырыу рәссамдарҙың да изге бурысы ул. Студент осоронда башлыса социаль темаларға мөрәжәғәт иттем. Педагогтарым К. Ғ. Ғөбәҙуллин, А. И. Байрамғолов һәм башҡаларҙың үҙ ижадтарында эпостарҙы киң яҡтыртыуына, картиналарында мөхәббәт, йәшәү һәм үлем темаларын сағылдырыуына һоҡлана инем. Пандемия осоронда Башҡорт халык ижады күп томлығынан эпостар менән таныша башланым. Бер яҡтан хәүефле, икенсе яҡтан тотош билдәһеҙлеккә сорнаған был осорҙа күптәр төп фәлсәфәүи һорауҙарға яуап эҙләгәндер. Иң тәүге уҡыған эпосым Ҡуңырбуға булды. Ҡомартҡылағы образдар байлығына, тормош асылын тәшкил итеүсе йәшәү-үлем, ғүмер, ғаилә, хеҙмәт төшөнсәләренең төплө яҡтыртылыуына таң ҡалдым. Ҡуңырбуға менән бер рәттән мине ошо күргәҙмә картиналарына илһамландырған эпостар – Заятүләк менән Һыуһылыу һәм Алпамыша. Һүҙен тамамлап, рәссам күргәҙмәләге картиналары менән яҡындан таныштырып үтте. Тамашасыларҙың һорауҙарына яуап бирҙе. Фольклорсы-ғалимә, М. Аҡмулла исемендәге премия лауреаты Розалиә Солтангәрәева үҙ сығышында: Ижад кешеләре, рәссам, яҙыусы, шағир, йырсы ғүмере буйына эпостарыбыҙҙы өйрәнергә тейеш. Был күп ҡатлы оло хеҙмәт. Эпостарыбыҙ тәүге ата-бабаларыбыҙ һынландыра башлаған һүрәттәрҙән юл ала. Мәҫәлән, Шүлгәнташ мәмерйәһендәге һүрәттәр. Мадлен һәм неолит осорондағы һүрәттәр эпостарыбыҙға барып тоташа: был һүрәттәрҙә йәшәү фәлсәфәһен аңларға ынтылыш сағыла. Халҡыбыҙҙың оҙайлы дәүер арауығында туплаған аҡылы, тормош асылын сағылдырған фәлсәфәүи ҡарашы ҡатмарлы юлдар аша беҙҙең көндәргә килеп еткән. Илдарҙың халҡыбыҙ хазинаһы булған эпостарға ихтирамлы иғтибары киләсәктә шулай уҡ сағыу, тәрән картиналарҙың нигеҙе булып ятыр тип ышанам, – тине. Осрашыу һуңында ижадҡа юлы нисек башланыуын һорап, рәссамдың әсәһе Нәйлә Ғәҙелгәрәй ҡыҙына мөрәжәғәт иттек. Балалар баҡсаһына йөрөгәнендә тәрбиәсеһе Илдарҙың ифрат оҫта итеп терпе һүрәтен төшөрөүе хаҡында әйтте. Ошо тәрбиәсеһе эргәһендә ултырып, сәғәттәр буйы һүрәт төшөрә торғайны ул. Әсәй, һүрәт төшөрөп, баҡсала ҡалып торайымсы, ти торғайны. Бер шулай художество мәктәп эргәһенән үтеп барғаныбыҙҙа ҡапыл ғына инеп, уҡыу хаҡында белешеп ҡарарға булдыҡ. Был Илдар мәктәпкә барған ғына йылы, сентябрь урталары ине. Яңы асылған мәктәптә урын юҡ тигән яуап алып сығырға торғаныбыҙҙа Наталья Тимофеевна тигән уҡытыусы килеп сыҡты. Ул, әйҙәгеҙ минең класымда урын бар тип беҙҙе алып инеп китте. Ошо уҡытыусы улымды ижад юлына әйҙәгән тәүге остазы ла. Үҙ эшен, уҡыусыларын яратҡан Наталья Тимофеевна Мәскәүгә картиналар күргәҙмәһенә лә йөрөттө уҡыусыларын. Халҡыбыҙҙың бөйөк хазинаһы, ауыҙ-тел ижадының һоҡланғыс өлгөһө булған эпостар донъяһына ысын мәғәнәһендә башкөллө инеү мөмкинлеге бар – Илдар Ғәниевтың күргәҙмәһенә рәхим итегеҙ!",Илдар Ғәниевтың күргәҙмәһе асылды,Яңылыҡтар,2938,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-17/ildar-nievty-k-rg-m-e-asyldy-4087275,2025-01-17T10:59:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы"" дәүләт ғилми учреждениеһының Стратегик тикшеренеүҙәр институты, Алишер Навои исемендәге Ташкент дәүләт үзбәк теле һәм әҙәбиәте университеты, Көнбайыш Ҡаҙағстан инноватив технология университеты, Т. Эрматов исемендәге Бишкәк музыка-педагогия институты ғалимдарҙы һәм ғилми хеҙмәткәрҙәрҙе Өфөлә ""Евразияның күп мәҙәниәтле киңлегендә халыҡ ижады: барлыҡҡа килеүенән алып бөгөнгө көнгә тиклем"" тип исемләнгән халыҡ-ара түңәрәк өҫтәлгә йыйҙы. Абруйлы фольклорсы һәм ғалимә Фәнүзә Айытбай ҡыҙы Нәҙершинаның 90 йәшлек юбилейына һәм Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған конференцияла уның ғилми эшмәкәрлеге, хәҙерге фольклористиканың мәҙәниәт-ара бәйләнештәр контексында милли йолаларҙы һаҡлау, ауыҙ-тел ижады мираҫын анализлау буйынса яңы методика, эпик мираҫты үҙгәртеп ҡороу, күп мәҙәниәтле мөхиттә фольклор традицияларын яңыртыу кеүек мөһим йүнәлештәр буйынса докладтар тыңланды. Халыҡ-ара ҡорҙо филология фәндәре докторы, профессор Луиза Хәмзә ҡыҙы Сәмситова алып барҙы. Конференцияла Фәнүзә Айытбай ҡыҙы үҙе лә онлайн ҡатнашты. – Бөгөнгө кеүек кәңәшкә йыйылыу төрки халыҡтарында борондан килгән йола. Урал батыр эпосында ла ҡорға йыйылыу сағылыш тапҡан. Ҡоштар батшалығында үлемде нисек еңергә тигән һорау менән кәңәшкә йыйылалар. Тарихи мәлдәрҙә лә ата-балаларыбыҙ ҡорға тупланған. Уларҙың Рус дәүләтенә ҡушылыу хаҡында йыйылышып кәңәш ҡороуы һәм бер фекергә килеүе киләсәгебеҙҙә хәл иткес роль уйнаған. Берҙәмлек арҡаһында күп еңеүҙәр яуланған. Берҙәмлек, дуҫлыҡ, изгелек, тыуған илде һаҡлау – башҡорт фольклорының төп темалары. Ер-һыу – йөрәк тибешем, Ер-һыу – минең төп ишем, – Уҙаҡ-туҙаҡ, балабәшнәк ярсығы тарихи эпосында шундай юлдар бар. Мифологик һәм тарихи эпостар бында  аһәңле сағылыш тапҡан. Уның мифологик нигеҙендә – башҡорттоң ер-һыу мәсьәләһенә ҡарата инаныстары сағыла. Ер-һыу үҙенең ише менән сағыштырыла. Ер-һыуҙы кеше менән сағыштырыу тәрән философик мәғәнәгә эйә. Бик боронғо мотив. Урал тауҙары – Урал батырҙың кәүҙәһе, ел – кешенең һулышы. Шул формала боронғо инаныстар сағылыш тапҡан. Уҙған быуаттың икенсе яртыһында фольклористика ҙур уңыштарға өлгөште: 18 томлыҡ донъя күрҙе, Башҡорт халыҡ ижадының рус телендә 12 томлығы баҫылды. Әле беҙҙең 36 том баҫылыу өҫтөндә. Шуға күрә лә беҙҙең быуын фольклористиканың үҫешенә бөтә мөмкинлектәрен һалды, тип әйтә алам. Ҡәҙерле  Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Үзбәктстан илдәренән, Ҡазан ҡалаһынан конференцияла ҡатнашҡан ҡунаҡтарыбыҙға һәм үҙебеҙҙең ғалимдарыбыҙға ҙур рәхмәтемде белдерәм, – тине ул. Ҙур ғалимәгә бағышланған конференция байрам төҫөн алһа ла, етди мәсьәләләргә иғтибар ителде. Стратегик тикшеренеүҙәр институты конференция материалдарын йыйынтыҡ итеп баҫтырыуға әҙерләй. Гөлназ Ҡотоева. Автор фотолары.",Фольклорсылар ҡорға йыйылды,Башҡортостан,2721,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-02-10/folklorsylar-or-a-yyyyldy-4572895,2026-02-10T18:35:00+00:00
"Өлкәндәр поликлиникаһы бинаһында рентгенология бүлексәһе, клиник-диагностика лаборатория урынлашҡан. Үҙенең йылытыу системаһы һәм ҡайнар һыуы бар. Бина инвалидтар һәм аҙ хәрәкәтләнеүсән граждандар өсөн асыҡ мөхит ҡағиҙәләренә яуап бирә. Температура менән килеүселәр өсөн фильтр-бокстар бар. Биләмәне төҙөкләндереү буйынса ла байтаҡ эш башҡарылған. Өлкәндәр һәм балалар өсөн яңы поликлиника Һаҡсыл поликлиника һәм Асыҡ регистратура процестарын индерергә булышасаҡ. Тимәк, халыҡҡа медицина ярҙамын ваҡытында күрһәтеү, тормош сифатын яҡшыртыу өсөн шарттар барлыҡҡа киләсәк. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указдарына ярашлы, һаулыҡ һаҡлау тармағы алдында торған ошо бурыстарҙы тормошҡа ашырырға кәрәк: хеҙмәткә һәләтле йәштәге халыҡтың үлем күрһәткестәрен кәметеү, шулай уҡ яман шештәрҙән үлем күрһәткестәрен ( 100 мең кешегә 185 сир осрағына тиклем) аҙайтыу, сабыйҙар үлемен ҡыҫҡартыу (бер мең яңы тыуған сабыйға 4,5 промиллегә тиклем) һәм һәр кемдең тәүге медицина ярҙамынан файҙаланыу мөмкинлектәрен арттырыу. Инновациялы медицина технологияларын, шул иҫәптән,   пациенттың сәләмәтлегенә иртә диагностика һәм дистанцион мониторинг системаһын индереү, тармаҡта берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһы нигеҙендә медицина ойошмаларының үҙ-ара берҙәм эшмәкәрлеге механизмдарын булдырыу – көн ҡаҙағындағы бурыстарҙың береһе. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Бөрөлә яңы поликлиника асылды,Яңылыҡтар,2027,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-09-22/b-r-l-ya-y-poliklinika-asyldy-2961521,2022-09-22T14:48:00+00:00
"Өфөнөң Совет майҙанында үтәсәк ""Китап-байрам"" халыҡ-ара китап күргәҙмәһендә ҡатнашыу өсөн Рәсәйҙән һәм сит илдәрҙән 100-ҙән ашыу нәшриәт ғариза биргән дә инде.","""Китап-байрам"" өсөнсө тапҡыр үтәсәк",Донъя,159,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-16/kitap-bayram-s-ns-tap-yr-t-s-k-4200705,2025-04-16T14:40:00+00:00
"Тимур Фәйзетдинов. ""Динамо Санкт-Петербург"" яшьләр хоккей такымы капитаны, сакчысы, 19 яшьлек Тимур Фәйзетиноввафат булган.12 мартта ул ""Локомотив"" такымы белән уен вакытында башына хоккей алкасы тиеп, имгәнгән. Аны Ярославльдәгы хастаханәләрнең берсенә китергәннәр. Анда ул аңына килә алмыйча ан биргән. Егетнең үлеме турында ""Динамо Санкт-Петербур"" хоккей клубының ВКонтактедагы рәсми сәхифәсендә хәбәр ителә. Хоккей клубының сишәмбе ""Нефтяник""ка каршы уены Тимур истәлегенә бер минут тынлык белән башланачак, диелә. Шулай ук яшьләр хоккей лигасының, континенталь хоккей лигасының 16, 17, 18 марта узачак уеннары да Тимур хөрмәтенә бер минут тынлык белән башланып китәчәк дип хәбәр ителә. Фәйзетдинов – Чиләбе егете, спортчы буларак ""Трактор"" клубында тәрбияләнгән. Соңгы дүрт сезонда яшьләр хоккей лигасында Петербур Динамосы өчен уйнаган. Быел капитан итеп билгеләнгән була. Динамо такымында 200 гә якын уенда катнашкан диелә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Хоккейчы Тимур Фәйзетдинов уенда яраланып һәлак булган,Яңылыҡтар,1175,https://www.azatliq.org/a/31153362.html,2021-03-16T09:46:57+00:00
"8 февраль - Рәсәй фәне көнө Римма Ришат ҡыҙы мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, 2016 йылда БДАУ-ға урман хужалығы факультетына уҡырға инә. 2020 йылдан уҡыуын магистратурала дауам итә. 2022 йылда ер эшкәртеү һәм үҫемлекселек йүнәлешен һайлай һәм әле ул үҫемлектәр селекцияһы һәм биотехнология кафедраһының 4-се уҡыу йылы аспиранты, агроном һөнәрен үҙләштерә. Бәләкәйҙән үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ аспирантураға ингәс тә фән менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Өҫтөнлөк 2030 дәүләт программаһы сиктәрендә Башҡортостандың көньяҡ урман-дала зонаһы шарттарында хужалыҡ-файҙалы билдәләре менән борсаҡ культураһының тиҙләтелгән селекцияһы проекты буйынса ғилми эшкә тотона. Ғилми-тикшереү эштәре Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең ВУЗ-ара кампусында бара. Унда студенттарға уҡыу, фәнни эш, йәмәғәт тормошо һәм ял өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. -Университеттың кампустағы лабораторияһында фитотрон камералар урынлаштырылған. Унда беҙ йыл әйләнәһенә борсаҡтың яңы сорттарын сәсеп, тикшереү үткәрәбеҙ. Ялан шарттарында яңы сорт сығарыу өсөн 15 йыл талап ителә. Ә уңайлы климат шарттарында был ваҡыт 5 йыл тәшкил итә. Кәрәкле сорт килеп сыҡҡанға тиклем ул гибрид тип атала. Улар Ғ1, Ғ2 һәм Ғ3 тип билдәләнә. Мәҫәлән, Ғ1 гибридын сығарыу өсөн ялан шарттарында бер йыл кәрәк. Лабораториялағы климат камералары беҙгә был ваҡытты тиҙләтеү өсөн ҙур мөмкинлек бирә. Ғилми проектты һайлағанда миңә бойҙай, ҡарабойҙай һәм борсаҡ араһынан берәүһен һайларға кәрәк ине, борсаҡ  нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Сәскәндән алып уңыш биргәнгә тиклем ул 3 ай үҫә. Үҫемлектең үҫеш осоронда бөтә булған күрһәткестәрен теркәп барабыҙ. Мәҫәлән, протеин, йәғни аҡһым күләме 25 булырға тейеш. Гибрид тейешле күрһәткестәргә тура килмәй икән, уны артабан икенсе сорттар менән аталандырабыҙ. Аталандырыу өсөн борсаҡтың Путник, Попов иҫтәлегенә, Родник, Шишмә кеүек Рәсәй сорттарын ғына ҡулланабыҙ. Башҡа үҫемлектәрҙән айырмалы, борсаҡты тик ҡул ярҙамы менән генә аталандырып була. Сорт килеп сыҡҡас, ул тағы ла 1-2 йыл ялан шарттарында тикшерелә, дәүләт һынауы үтә. Йәйге осорҙа баҫыуҙа, БДАУ-ҙың Өфө районының Ягодная Поляна ауылында урынлашҡан уҡыу-ғилми үҙәгендә эшләйбеҙ. Ҡояш аҫтында эҫелә сәғәттәр буйы ултырырға ла тура килә. Сәсеүҙе, ғәҙәттәгесә, майҙа башлайбыҙ ҙа август аҙағында уңыш йыйыу була. Ә лабороторияла уңышты йылына 3-4 тапҡыр алабыҙ. Тикшеренеүҙәр тиҙләтелгән борсаҡ селекцияһы үҫешендә мөһим этап булып тора. Заманса технологиялар ярҙамында үҙебеҙҙең команда менән уҙған йылда ҡиммәтле гибрид комбинацияларын алыуға өлгәштек. Улар киләсәктә яңы юғары продуктлы сорттарҙың нигеҙен тәшкил итәсәк. Яңы сорттар индустриаль партнерҙарыбыҙҙың талаптарына тулыһынса яуап бирә. 2030 йылға тиклем беҙ борсаҡтың 2-3 сортын сығарырға тейешбеҙ, - ти буласаҡ ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Борсаҡтан тыш, маш тип аталған Азия культураһын, ярауай бойҙайҙы үҫтереү буйынса ла тәжрибәһе бар аспиранттың. Римманың диссертация эше лә борсаҡ культураһы буйынса. Уңған ҡыҙ киләсәктә үҙ исеме аҫтында юғары продуктлы, беҙҙең климат шарттарына яраҡлашҡан, һыуһыҙ ҙа үҫә алған, ҡоротҡостарға бирешмәгән борсаҡ сортын уйлап сығарырға ниәтләй. Борсаҡ яратыусы гәзит уҡыусыларыбыҙға ул сәсеү өсөн беҙҙең шарттарҙа яҡшы үҫкән. исемле борсаҡты һайларға тәҡдим итте. Йәшелсә һәм мал аҙығы сифатында ҡулланылған ҡуҙаҡлы был үҫемлек азот иҫәбенә тупраҡтың уңдырышлылығын да яҡшырта. Борсаҡты ҡара, һелтеле тупраҡлы ергә сәсергә, яҡшы уңыш алыу өсөн тамырҙары сереүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Ауырыуҙарға ҡаршы «Фитоспорин» тигән биологик препаратты ҡулланырға мөмкин, тип белдерҙе ул. Римма уҡыуҙан, эшенән тыш, ауыл хужалығына бәйле төрлө фәнни конференцияларҙа, байрамдарҙа, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Краснодар, Ырымбур, Мәскәү ҡалаларында стажировкалар, уҡыуҙар үтә, уҡыусылар, студенттар өсөн кампуста экскурсиялар үткәрә, төрлө Рәсәй журналдарында ғилми мәҡәләләр сығара. Бейеүгә лә, йырға ла, спортҡа ла маһир ҡыҙ коллектив исеменән конкурстарҙа ла ҡатнашып, ярайһы уҡ уңыштарға өлгәшкән. Ә ғилми хеҙмәт өлкәһендәге маҡтау ҡағыҙҙарының иҫәбе-һаны ла юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ Вятка дәүләт агротехнология университеты базаһында уҙған конкурста 2-се урын алып, аҡсалата сертификатҡа лайыҡ булған. Эш буйынса барған ҡалаларҙа махсус хәрби операцияла яраланып, дауаханаларҙа ятҡан райондаш ир-егеттәрҙең хәлен белешеп, күстәнәстәр алып барып китергә лә өлгөрә ул. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң,  өлкән ғилми  хеҙмәткәр булараҡ университетта эшкә ҡалырға, кампустағы эшен дауам итергә уның иҫәбе. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булалыр. Римманың әсәһе Зөлфирә Бүләкбәй ҡыҙы күпләп йәшелсә-емеш, гөл-сәскәләр үҫтереү менән мауыға. Бала сағында уҡытыусы, аҙаҡ табип булырға хыялланған Римма баҡсаларында әсәһенә булышып үҫкәнгәме, күңелемә барыбер ер яҡыныраҡ, тип үҫемлекселекте һайлаған да инде. Тағы ла юғарыраҡ уңыштар яуларға насип булһын уға.",Беҙҙе туйындырған ер күңелемә яҡын,Йәмғиәт,4779,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-08/be-e-tuyyndyr-an-er-k-elem-ya-yn-4570507,2026-02-08T09:00:00+00:00
"Редакция менән тәүгә Йәйҙең йылы көндәре етеү менән, ял һәм яңы тәьҫораттар көҫәп, редакциябыҙ менән Бөрйән районына юл тоттоҡ. Яҡты хыялды тормошҡа ашырып – Ағиҙелдән һалда ағырға! Баш мөхәррир музыка хаҡында ла онотмаған – бумбоксына йырҙар яҙҙырып алған. Водителебеҙ Салауат ағай хәләл ефете Ғәлиә апайҙы ла янына ултыртып алып, таңғы сәғәт биштә «ГАЗель»дә елдерә инек инде. Күңелдә тулҡынланыу ҙа бар. Сөнки был беҙҙең редакция менән бергә тупланып сыҡҡан тәүге ял сәфәребеҙ. Журналда 2003 йылдан эшләүем дәүерендә ундай мөмкинлек булдымы икән? .. Ял тиһәләр ҙә, был мәҡәләгә яуаплы булғас, берәй нәмәне күҙҙән ысҡындырмайым тип, миңә гел уяу булырға, бөтә нәмәне ҡағыҙға теркәп, фотоға төшөрөп барырға кәрәк ине. Ҡорбан байрамына Сәйетбабаға ҡәйнәһенә ҡайтҡан Гөлшатты Ғафури менән Архангел районы сигендә ултыртып алдыҡ. Шөкөр, еҙнәбеҙ Мөнир Ҡунафин йоҡлар йоҡоһон ҡалдырып, етеҙ генә килтереп тә еткергән ҡатынын юл сатына. Артабан Сермәндә Белореттан эшләгән Эльза Мөхәмәҙиеваны ултыртып алдыҡ, уның да тормош иптәше фатихаһын биреп оҙатып ҡалды. Ағиҙел тулҡынында Журналыбыҙҙың күптәнге дуҫы – Бөрйән районының Ырғыҙлы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Илвир Миңлеғәле улы Сәйфуллин «Шүлгәнташ» тарихи-мәҙәни музей комплексы эргәһендә беҙҙе ҡаршы алды. Журналистарға, ғөмүмән, үҙе кеүек тырыштарға ихтирамы ҙур республикаһы, районы тип янған ир уҙаманының. Комплекс янында бөтә уңайлы шарттары булған ҡунаҡхана-йорттар теҙелгән. Шуларҙың береһендә яҡты, таҙа бүлмәләргә урынлашҡас, кәрәкле генә әйберҙәрҙе алып, Ағиҙел йылғаһы ярына төштөк. Көнө лә бит шул хәтлем матур, ҡояш ҡыҙҙыра, йылға тулҡындары беҙҙе үҙенә саҡырғандай ирәйеп кенә аға! «Кисә генә ямғыр туҡтаны. Һеҙгә повезло, бөгөн ана ниндәй сыуаҡ», – тип йылмайып, хәбәрен теҙҙе Илвир Миңлеғәле улы. Ағиҙел ысындан тереһыу кеүек. Иҙел буйында бар арыу, мәшәҡәттәр йыуылып төшкәндәй юҡҡа сыҡты. Беҙ «Шүлгәнташ» музей комплексы биләмәһенән ағым буйлап Ҡотан ауылы сатына тиклем һалда ағыуҙы һайланыҡ, оҙонлоғо – 14 километр. Юлда ике туҡталыш эшләү планлаштырылған. Сәйәхәттә оҙатып йөрөүсе лә, инструкторыбыҙ ҙа Илвир Миңлеғәле улы тәүҙә һалда үҙеңде нисек тоторға, йәғни хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре һәм йылға буйлап йөҙгәндә ҡулланылған командаларҙың мәғәнәләре хаҡында аңғартты. Мәҫәлән, «Табань» командаһы яңғыраһа, артҡа табан хәрәкәт итергә кәрәк, тимәк, ишкәкселәр кире яҡҡа ишергә тейеш. «Уң табань» йәки «Һул табань» – һалды киҫкен рәүештә уңға, һулға борорға йәки тигеҙләргә кәрәк булғанда бирелгән командалар. Әллә йөҙә белмәгәнгә, Айзилә Мортаева «ҡурҡам да ҡурҡам» ти торғас, һалдың уртаһынан урын алды. Миләүшә Ҡаһарманова, журнал ҡыҙҙарын етәкләгән командир булараҡ,  ишкәккә тотондо. Регина Камаловаға итек кейергә ҡушылған, сөнки ул инструктор менән бергә һалды һыуға этеп төшөрөргә тейеш. Шөкөр, ыңғай ғына йөҙөп киттек. Үҙемдең дә һалда тәүгә ағыуым. Әммә ҡурҡыу юҡ, тирә-яҡтағы матурлыҡ йөрәкте әсир итә. Мәғрур ҡаялар араһынан ағып барыу – үҙе мөғжизә. Һәр боролошта яңы күренеш асыла – Ағиҙелдең матурлығы күҙҙең яуын ала. Тирмәнтау һәм оҙон томшоҡло йәнлектәр Тәүге туҡталышыбыҙ – Тирмәнтау тәңгәлендә. Тауға күпмелер араны тимер баҫҡыстан, артабан дымлы булғанға тайғағыраҡ һырттан бер-беребеҙҙе ҡыуыша-ҡыуыша күтәрелдек. Иҫ киткес хозур тәбиғәт, таҙа, саф һауа, ҡарағай, йәш әрем, кесерткән еҫе әллә ҡайҙан танауҙы иркәләй, ҡоштар һайрауы, бөжәктәр бызылдауы ҡалалағы машина гөрөлдәүенә арыған ҡолаҡҡа танһыҡ ҡына инде. Тирмәнтау – Башҡортостандың көньяғында, Урал тауҙарының көнбайыш битләүендә урынлашҡан Олотау һыртындағы тау. Уның исеме үҙе үк әйтеп тора: «тирмән» һәм «тау» һүҙҙәренән яһалған. Бейеклеге диңгеҙ кимәленән – 436 метр. Ул үҙенең карст сығанағы Берхомут һәм Хазина мәмерйәһе (Тирмәнташ) менән билдәле. Бындағы үҫемлек-сәскәләрҙе өҙөргә, тәбиғәтте бысратырға ярамай – ғөмүмән, ҡурсаулыҡ биләмәһендә ҡаты тәртип. Тарихҡа күҙ һалһаҡ, быуатта уҡ билдәле сәйәхәтсе һәм ғалим И. И. Лепёхин, был тау итәгендә ике һыу тирмәне эшләй, тип яҙып ҡалдырған. Яҙмалар буйынса, әүәл Шүлгән йылғаһындағы тирмәндә халыҡ иген тарттырған. Ул тирмән бөтә яҡын-тирәләге ауылдарға хеҙмәт күрһәткән. Бөгөн Тирмәнтау – туристар өсөн бик популяр урын. Тауҙың иң осонда ағастан тирмә тора. Үрҙән Ағиҙелдең бөтә бөгөлдәре, йәшел урмандары, йәмле аҡландары ус төбөндәге кеүек күренә, хайран итә. Беҙ, редакция ҡыҙҙары, тәбиғәттең матурлығына һоҡланып оҙаҡ ҡына ултырҙыҡ, фотоға төштөк, хозурлыҡҡа илһамландыҡ. Тауҙан төшкәс, Башҡортостаныбыҙҙың тағы ла бер гүзәл урынына, бөтә донъя буйынса уникаль һаналған тәүтормош сәнғәте ҡомартҡыһы – Шүлгәнташ мәмерйәһенә юл тоттоҡ. Унда сәйәхәтселәр ағылып ҡына тора. Беҙ ҙә үҙ сиратыбыҙҙы ипле генә көттөк. Мәмерйәгә инеү урыны портал тип атала. Һул яғындағы күлдән Шүлгән йылғаһы аға. Зәңгәрләнеп күренеп ятҡан күлдең диаметры өс метрға яҡын, ә тәрәнлеге 80 метрҙан артыҡ. Күлдең һыуы эсергә яраҡлы түгел, уны дауаланыу ванналары өсөн файҙаланалар, тиһәләр ҙә, унда биттәрҙе йыуып, эсеп тә ҡараныҡ. Тап-таҙа ул. Мәмерйә эсендә һалҡын, һәр ҡатында бер сама дымлылыҡ һаҡлана һәм меңәр йылдар буйы һауа температураһы үҙгәрмәй. Шуға боронғо һүрәттәр һаҡланған да инде. Төп галерея, Сталагмиттар, артабан Көмбәҙ һәм Билдәләр, унан алыҫтараҡ урынлашҡан Хаос залдарындағы боронғо хазиналар беҙҙе палеолит дәүеренә алып ҡайтты. Залдар төрлө оҙонлоҡтағы һәм формалағы туннелдәр менән тоташтырылған, ҡайһы бер урындарҙа таш өйөмдәре осрай. Диуарында мамонттар, йылҡы һәм башҡа йәнлек һүрәттәрен күргән һайын уларҙы яңыса асабыҙ кеүек. Иң ҡыҙығы: йәнлектәрҙең бөтәһе лә «Аватар» фильмындағы кеүек үҙенсәлекле, оҙон томшоҡло. Яңы тәьҫораттар, күңел күтәренкелеге алып, шундай ҡотло ерҙә тыуғаныбыҙға ғорурлыҡ тойғоһо кисереп, сафланып сыҡтыҡ был мөғжизәле ерҙән. Фажиғәле ҡая һәм серле шарлауыҡтар Ҡоштар оркестры оҙатыуында артабан йөҙәбеҙ. Ике яҡтан ғорур ҡаялар теҙелгән. Ташты ярып үҫкән ағастар уларға иҫ киткес бәҫ өҫтәй. Бейектә ҡарсығалар осоп үтә. Юҡҡа түгел икән, ярҙағы ташта бәпкәләре менән ҡыр өйрәге ҡояшта йылына. Һиҙгер ҙә икән үҙҙәре, ҡурҡыныс тойоу менән, йылдам йөҙөп, ҡамыш араһына йәшенделәр. Ҡайҙандыр ҡая өҫтөнән урғылған саф һыулы шарлауыҡтар ҙа күп кенә. Уларға һалда йөҙгәндә генә күреп һоҡлана алаһың. Һәр ҡая, һәр таш, һәр мәмерйә ниндәйҙер сер, тарих һаҡлай бында. Гүзәл тәбиғәт ҡосағында, Ағиҙел буйында һоҡланғыс, шул уҡ ваҡытта фажиғәле ваҡиғалар менән бәйле ҡая-таштар ҙа бар. Илвир Миңлеғәле улының һөйләүен әҫәрләнеп тыңлап киләбеҙ. Мәҫәлән, Ҡырлы (боронғо исеме) ҡаяһы әллә ҡайҙан иғтибарҙы йәлеп итә. Ҡотан ауылынан ике километр алыҫлыҡта, Ағиҙел йылғаһының һул ярында урынлашҡан был ҡая. Текә битләүҙең максималь бейеклеге яҡынса – 90 метр. Ҡаяның бөгөнгө атамаһы мәмерйәләрҙә йәшәгән Антон исемле кеше тураһында легенда менән бәйле. Граждандар һуғышы йылдарында унда Антон тигән аҡ генерал ҡасып йөрөгән һәм ул алтындарын ошонда йәшергән, тигән версия ла бар. Уны эҙәрлекләп килгәндә, генерал ҡаянан ташлана. Икенсеһе буйынса, йәки быуатта мәмерйәлә Ырымбур губернаһынан ҡасҡан Антон исемле монах йәшәгән. Шунан бирле ул «Антон ҡаяһы» тип йөрөтөлә. Шаҡ ҡатырлыҡ: текә ҡаялағы мәмерйәгә нисек үтә алғандыр кеше? ! Бөгөн туристар өсөн шулай уҡ популяр урын был. Тәбиғәт матурлығына һоҡланырға ла, тормош ҡиммәте тураһында уйланырға ла мөмкинлек бирә әлеге тарихи ерҙәр. Тәбиғәт ҡосағындағы табын, йәки һыу буйындағы мажара Төшкө аш мәле етеүгә тағы бер туҡталыш яһаныҡ. Тәбиғәт ҡосағында усаҡта һум иттән туҡмаслы аш бешкән арала, һыу инеү миҙгелен асып, Ағиҙелдә ҡолас ташлап йөҙөргә лә өлгөрҙөк. Тәнгә лә, йәнгә лә дауа бирҙе Иҙел. Әммә гөрләшеп һыу инеп абайламағанбыҙ – Регина Камаловабыҙ һыуға төшкән кеүек юҡ булды ла ҡуйҙы. Эй ҡысҡырабыҙ. Юҡ бит әй. Ҡот алынды. Баҡтиһәң, эргәлә генә ял итеүсе сибайҙарҙы журналға яҙҙырам тип йөрөгән. Шөкөр, бергә-бергә йәшел сәхрәлә ҡоролған табында тәмле һурпанан ауыҙ итеп, мышы итен дә тәмләп, дуҫтарса әңгәмәләшеп, көлөп-шаярып ултырыу үҙе бер онотолмаҫ ваҡиға булды. Һәр кем тормошондағы ҡыҙыҡлы хәлдәрҙе иҫенә төшөрҙө. Илвир Миңлеғәле улының әсәһе 81 йәшлек Зәйтүнә Миңлебай ҡыҙы «Башҡортостан ҡыҙы» хеҙмәткәрҙәренә шул хәтлем тәмле ләүәштәр бешереп ебәргән. Эремсеклеһе лә, емешлеһе лә ауыҙҙа иреп кенә тора. Кискә ҡарай инде Ҡотанға яҡынлайбыҙ. Бер-береһенең тын алышын тойоп, бер бөтөндәй ишкәк ишергә лә оҫтарып алды ҡыҙҙар. Ярҙа ултырған балыҡсылар, ял итеүселәр ҡулдарын болғап, сәләмләп ҡала. Ҡалай күңелле, тәбиғәт тә, кешеләр ҙә һөйөнә беҙҙең менән бергә! Ҡотан ауылында беҙҙе автобус көтә ине инде, инструкторыбыҙға рәхмәттәр әйтеп хушлашып, һикертмә юлдан ҡунаҡханаға юл тоттоҡ. Кисен тамаҡ ялғап алғас, эҫе мунсала сабынып сыҡтыҡ. Саф һауала, йондоҙҙарға ҡарап, йыр йырлап, уйланып ултырҙыҡ. Тәбиғәттең камил, тын матурлығынан, күңелле аралашыуҙан, тәьҫораттар менән бүлешеүҙән кинәнес табып, ысын ял ошолай була икән, тип үҙебеҙ өсөн ҡыуанып та алдыҡ! Иртән уянып, сәйләп алғас, «Шүлгәнташ» тарихи-мәҙәни музейына ашыҡтыҡ. Ата-бабаларыбыҙҙың тарихын һәм мәҙәни мираҫын бар ысынбарлығында күҙ алдына баҫтырған был музей бөтә заман талаптарына яуап бирә. Музейҙың төп экспонаты – мәмерйәнең боронғо ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәре. Күсермәләрҙе махсус заказ буйынса француз ғалимдары эшләгән. Музейға килеүселәр уңайлы шарттарҙа рәхәтләнеп боронғо рәссамдарҙың эше менән таныша ала. Һүрәттәрҙең төшөрөлгән ваҡыты һәм ундағы буяуҙарҙың рецептураһы, мәмерйә эсендә әлеге ваҡытта ниндәй температура булыуы, ниндәй химик матдәләр бүленеүе, ниндәй бөжәктәр йәшәүе хаҡында һәм минутына нисә тамсы тамыуына тиклем теүәл мәғлүмәт алырға була унда. Музейҙың ҙур интерактив сәхнәһендә туҡтауһыҙ «Урал батыр» анимация фильмы күрһәтелә, һүрәттәрҙәге боронғо кешеләрҙең, ҡапыл терелеп китеп, үҙ эшенә тотоноуын күреү ҙә мауыҡтырғыс булды. Альбина Ғөбәйҙуллина",Тереһыу инешенә сәйәхәт,Аңлатма,9642,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-20/tere-yu-ineshen-s-y-h-t-4355691,2025-08-20T16:12:00+00:00
"Атайым ғаиләлә кинйә булғас, ул яҡтан гел инәйҙәр, ә әсәйем баш бала булғас, еңгәйҙәрем бар. Иң яратҡан еңгәйем минең өсөн Байрас ағайымдыҡы булды. Баймаҡ районынан алды ул. Ныҡ эшлекле ине. Ҡулы алтын. Үҙе ихлас, һәр кемгә лә асыҡ йөҙлө. Беҙ бала саҡта уға барып гел концерт ҡуя инек. Гөлмирә һеңлемде янына, Рауил ҡустымды ҡулына ала ла беҙҙең сығышты ҡарай. Рәхәтләнеп ҡул саба, һыны ҡатып көлә. Еңгәй беҙгә тиҙ генә итеп матур-матур кейемдәр бәйләп тә, ырғаҡлап та кейҙерҙе. Бергәләп бесәнгә йөрөнөк. Барғансы, ҡайтҡансы йырлай торғайныҡ. Ағайым менән бергә була алмаһалар ҙа еңгәй һәм балалар менән хәбәрләшеп торабыҙ. Иң яратҡан еңгәйем булып ҡалды. Мораҙым ағайым оҙаҡ өйләнмәй йөрөнө. Атай үлгәс беҙҙең менән йәшәне. Тегене кәләш ал да кәләш ал, тип ҡоҙалайбыҙ. Тыңламай. Бер заман ҡайҙандыр уға хат килә башланы, йәшереп кенә уҡый ҙа юҡ итә. Өйҙөң аҫтын өҫкә әйләндереп сығабыҙ - таба алмайбыҙ. Кто ищет, тот всегда найдёт, тигән кеүек, эҙенә төштөк баяғы хаттарҙың. Элек кешеләр кейемдәрен стенаға элеп, өҫтөнә ҡорған ябып ҡуя ине. Беҙҙеке лә шулай. Шул кейемдәрҙең береһенең кеҫәһенә тығып барған. Бына керештек уҡырға. Яҙыуы, әй генәйем, тараҡан йүгереп йөрөгәнме ни. Саҡ таныйбыҙ, шулай ҙа бирешмәйбеҙ. Ағайым Мәләүездән берәү менән сәләмләшеп ята икән. Баҡһаң, ""Шоңҡар"" журналында бирелгән иғлан аша танышҡандар. Төбөнә төштөк, ниһайәт. Исеме Бибинур. Бер аҙҙан ағайым еңгәй яғына йәшәргә китте. Ҡотош ауылына. Еңгәй ситтә булһа ла уның туған йәнле булыуына, ир туғаны тип өҙөлөп тороуына иҫем китә. Ҡунаҡҡа саҡырһа беҙҙең эте-сутыбыҙҙы ҡалдырмай саҡыра. Килә алмаһаң, йығылып китеп үсегә. Уның баҡсаһы! Бер штук ҡый үләне юҡ. Аптырап: ""Еңгәй баҡсаны ҡыйһыҙ ергә генә сәскән була ла"", - тип көләбеҙ. Сәскән нәмәләре һалдат кеүек теҙелешеп ултыра. Сөгөлдөрө баш ҙурлыҡ, кишере беләк йыуанлыҡ. Өй эсендәге гөл төрө генә йөҙләп барҙыр. Ҡош-ҡорто кемеһе баҫып ултыра, кемеһе эйәртеп йөрөп тә ята. Бер барғанда әтәсен күреп күҙем ҡыҙҙы. Теге салбарлы әтәс. Эй матур! Еңгәй һиҙеп ҡалды ла: ""Әтәс кәрәкме әллә? ""- тип минең яуапты ла көтөп торманы, әтәсте эләктереп алып, тоҡҡа тыҡты ла бирҙе. Шулай итеп Мәләүездән әтәс алып кайттым. Ә балаларының итәғәтлелеге. Ипле, тыйнаҡ. Гел малайҙар, яҡшы укыйҙар. Еңгәй атлап йөрөй белмәй, гел йүгереп, тыпылдап, эләгеп-тәгәрәп. Хатта һөйләгәндә лә ҡабаланып, аша-төшә һөйләй, уны ағайым ғына аңлай. Теге яҙған хаттарҙа ла яҙыуҙың ни өсөн арҡыс-торҡос икәнен хәҙер беләм. Ағайым да егәрле, шуға ла донъялары ла ҡотло. Бер бошонмайҙар, бер һытыҡ йөҙ юҡ. Гел ихлас, гел алсаҡ, гел өйҙәре асыҡ. Беҙҙең яҡҡа юлдары төшһә,  һәр кемгә күстәнәс, һәр кемгә ағас, сәскә үҫентеһе, гөл, бала-сағаға артыҡ кейем - ул нимә генә тейәп килмәй, ағайымдың машинаһы сегән арбаһы кеүек килеп туҡтай. Бер талай ҡурҡып сыҡмай тораһың әле, былары кем тағы, тип. Машина килеп күренеүе була, тытырлап еңгәй эргәлә лә тора. Мин уны идеальный тимәйем. Барҙыр етешһеҙлеге лә. Тормош уны күп һананы. Бала ҡайғыһы ла күрҙе. Әммә ул барыбер ихлас, ябай, эсендәге- тышында. Күңеле ҡатманы. Туған йәнле. Ир туғанын хөрмәт итә белә, ир туғанын үҙенекенән артыҡ күрә белә. Олоһона апай, ағай, ти, кесеһенә бикәс, ҡәйнеш, ти. Беҙгә шунан да күбе кәрәкмәй. Ағайымды ғаилә башлығы итеп хөрмәт итә, балаларына үрнәк инеп ҡуя, ағайымды ҙурлай белә. Балалар ағайыңа оҡшап ипле, балалар ағайыңа оҡшап яҡшы укый, тип уның баһаһын күтәреп тора. Ағайым менән килешеп йәшәһә, уны мыҫҡыл итмәһә, беҙҙең яҡты туғанға һанаһа- шул еткән. Артығы нимәгә? ! Тормошта ла шулай ул. Эләгә-тәгәрәй алда. Афарин, еңгәй. Беҙ бит һине ""Шоңҡар""ҙан яҙҙырып алдыҡ. Зөлфиәр Таһирова.",Яҙҙырып алған еңгәй,Йәмғиәт,3568,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-16/ya-yryp-al-an-e-g-y-4277985,2025-06-16T17:10:00+00:00
"Медики из Башкортостана, выполняющие в настоящее время свой профессиональный долг в Луганской Народной Республике, оказали медицинскую помощь дочери первого Героя Советского Союза Петра Болото 84-летней Галине Петровне. Об этом сообщается в телеграм-канале «Башкирский батальон».",Медики Башкортостана оказали в ЛНР помощь дочери Героя Советского Союза Петра Болото,Яңылыҡтар,279,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-07/mediki-bashkortostana-okazali-v-lnr-pomosch-docheri-geroya-sovetskogo-soyuza-petra-boloto-3757640,2024-05-07T17:37:21+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧаллыга 400 ел элек нигез салынган дигән фикер тарихчыларда бәхәсләр уятып килә.2026 елда Русия Үзәк банкы Чаллы шәһәренең 400 еллыгына багышлап 3 сумлык көмеш тәңкәләр чыгарырга ыена. Бу хакта Үзәк банк сайтындахәбәр итә. Истәлекле тәңкә 3 мең данәдә сугылачак. Ул 925 пробалы көмештән ясалыр дип көтелә. Тәңкәдә ""Чаллы шәһәренә нигез салынуга 400 ел"" дип язылачак.2016 елда Русия Үзәк банкы Габдулла Тукай тууның 130 еллыгына багышланган истәлекле тәңкәчыгарган иде. Быел тарихчыларда Чаллының 400 еллыгыбәхәсләр уятты. Алар шәһәргә татар дәүләтчелеге чорында ук нигез салынган дип саный. — Монда тарихчы Владимир Ермаков тәкъдим иткән архивка нигезләнгәннәр. Бүгенге Чаллы биләмәләрендә татар шәһәрчеге бар. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган. Монда туктаусыз үсеш булганмы дигән мәсьәлә бар. Эш шунда, Куйбышев сусаклагычында күп кенә урыннар су астында калган. Шулай да безнең археологлар өйрәнгән хәзерге Чаллы шәһәрендәге татар шәһәрчеге үзе бер факт булып тора, — дип белдергән иде тарих фәннәре докторы Радик Исхаков. Тарихчы Ленар Мифтахов фикеренчә, Чаллының 400 еллыгын хакимият уйлап чыгарган. — Эш шунда, Чаллы шәһәренә нигез салынган дата буенча бернинди фәнни конференция үткәрелмәде. 1626 елда шәһәргә нигез салынган дип фәнни даирә игълан итмәде. Дөресрәге, бу шәһәр итәкчелегенең, аның башлыгының тәкъдиме.2026 елда Чаллының 400 елыгын билгеләп үтәргә ыеналар. Узган елның октябрендә шәһәр мэры Наил Мәһдиев бу датаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов хуплады дипбелдерде. Алдагы өч елда шәһәрнең 400 еллыгын билгеләп үтәр өчен төрле чаралар узачак. Чаллының рәсми сайтында шәһәргә 1626 елда нигез салынгандиелә. Ачык чыганаклардаәйтелгәнчә, нәкъ шул елда Алабуга авылы крестьяны Федор Попов итәкчелегендә яңа крестьян әмгыяте төзелә. Воевода Семен Волинский фәрманы белән аларга Чулманның сул ярындагы (Уфа өязе), Чална һәм Мәләкәс елгалары янына ялан кырга күчеп урнашырга рөхсәт бирелә. Алабуга крестьяннары нигез салган авыл Чалнинский Починок дигән исем йөртә һәм якын-тирәдә нигез салынган башка авылларга баш булып тора. Соңрак аны Бережные Челны, Береговые Челны, Набережные Челны дип атыйлар. ирлек шәһәр статусын 1930 елда ала. 1982 елның ноябреннән 1988 ел башына кадәр шәһәрне Брежнев дип үзгәртәләр, соңрак исеме кире кайтарыла. Шулай да шәһәргә 1626 елда нигез салынуы археологлар, төбәк тарихын өйрәнүчеләр һәм язучылар арасында тәнкыйтьләр дә тудыра. Шәһәр белән Илдар Халиков итәкчелек иткәндә моның турындагы бәхәсләр шуңа китерде — мэр Чаллыга керә торган урындагы ""Яр Чаллы. Шәһәргә 1626 елда нигез салынган"" дигән язулы стеланыалып куйдырды. Чаллы шәһәрендә археологик казыну эшләре алып барган тарихчы Альберт Нигамаев Азатлык белән сөйләшкәндә ""урыс кешеләре тора башлагач кына"" шәһәргә нигез салынган дигән фикер белән килешмәде. Ул ирлектә Алтын Урда истәлекләре табылуын, шәһәр атамасының татардан чыгуынәйткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия Үзәк банкы Чаллының 400-еллыгына багышлап көмеш тәңкәләр сугачак,Яңылыҡтар,3024,https://www.azatliq.org/a/rusiya-uzak-banki-challining-400-elligina-bagishlap-komesh-tangkalar-sugachak/33065199.html,2024-08-04T15:34:01+03:00
"Организаторами выступили Региональное отделение Ассамблеи народов России, Общество башкирских женщин, Филиал Госфонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан, администрация Мишкинского района Фестиваль проводится с целью сохранения и популяризация этнокультурных традиций народов Башкортостана, укрепления духовно-нравственных ценностей и социально-психологическая поддержка ветеранов и участников СВО, а также их семей. В рамках фестиваля пройдут мастер-классы среди народных целителей, народные игры, тренинги по фольклорно-бытовым обрядам, мастер-классы по прикладному искусству и ярмарка ремесел. Также будут работать медицинский и юридический десанты «Защитники Отечества» для участников специальной военной операции и членов их семей. Будут принимать врачи, юристы, психологи и другие специалисты. С презентациями своих образовательных проектов выступят бизнес-сообщества. Также будет дан старт образовательной программе для участников СВО и членов семей по предпринимательству «Защитники Отечества». Пройдет круглый стол «Сила земли – во благо здоровья» и открытый брифинг для участников специальной военной операции и их семей. Кроме того, пройдет заседание Общественного совета федерального партийного проекта Партии «ЕДИНАЯ РОССИЯ» «Здоровое будущее». Для семей с детьми будут организованы народные игры, будет работать семейная площадка, мастер-класс по изготовлению оберегов для участников СВО. Пройдут спортивные и народные соревнования, в том числе плавание среди ветеранов СВО, также предусмотрен обучающий курс для членов РО ООГО «Ассамблея народов России» Республики Башкортостан. В этот день будут работать мануальные терапевты, костоправы, массажисты, мастера хиджамы, гирудотерапевты, религиозные деятели, врачи, юристы и психологи. Фото ИА ""Башинформ"".",Фестиваль «Ер ҡото – Сила земли» соберет в Мишкино участников СВО и их семьи,Махсус хәрби операция,1782,https://tamasha-rb.ru/news/care/2025-06-27/festival-er-oto-sila-zemli-soberet-v-mishkino-uchastnikov-svo-i-ih-semi-4293188,2025-06-27T15:07:00+00:00
БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хеҙмәткәрҙәре Салауат ҡалаһындағы рейс автобусы менән бәйле юл-транспорт ваҡиғаһы урынына юлланған.,Автобус юлдан төшөп киткән,Яңылыҡтар,134,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/avtobus-yuldan-t-sh-p-kitk-n-4523322,2025-12-28T17:47:32+00:00
"Илдус ИлешевфикерләрБүген, 16 гыйнварда, социаль челтәрләрдә сәяси фәннәр докторы, дипломат Илдус Илешевнең видеомөрәәгате чыкты. елларда Башкортстан премьер-министры урынбасары һәм мәдәният министры булып эшләгән Илешев видеода өч телдә: башкортча, урысча һәм инглизчә сөйли. Ул башкорт активисты Фаил Алсыновның инаять эше уңаеннан фикер белдерде. Бу хакта ""Аспекты""иткерә. ""Моңа кадәр Башкортстан тарихында мондый катлаулы социаль-икътисади һәм итимагый-сәяси хәл беркайчан да булмады. Бу хәлләр беренче чиратта бүгенге итәкчелекнең компетентсыз идарә итүе аркасында барлыкка килде. Без моны турыдан-туры әйтергә тиешбез"", дип башлый ул сүзен. Илдус Илешев фикеренчә, Башкортстан хөкүмәте халык белән ихтирамлы диалог корырга сәләтсезлеген һәм теләмәвен күрсәтә. Шул ук вакытта башкорт халкының ""туган телне, мәдәниятне, һәм туган ирнең табигатен саклау мәсьәләләрен көн тәртибенә куйган"" әмәгатьчелек фикере лидерларын ""маньякаль тырышлык белән кыса"". ""Фаил Алсыновның мәхкәмә тәртибендә эзәрлекләнүе дә нәкъ менә шундый очракларга керә дип уйлыйм. Шуңа күрә мәхкәмә шушы процесста катнашучы якларның дәлилләрен объектив карар һәм гадел карар чыгарыр дип ышаныч белдерәм. Халыкны куркыту, көч басымы, буллинг - зур итимагый шау-шу тудырган проблемнарны хәл итүнең урынлы чарасы түгел. Бу алымнар киресенчә халыкның радикаллашуына һәм каршылык хәрәкәтләренең сәясиләшүенә китерә"", ди Илешев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның элекке түрәсе Фаил Алсынов эше уңаеннан республиканың хәзерге итәкчеләрен тәнкыйтьләп видео чыгарды,Яңылыҡтар,1492,https://www.azatliq.org/a/32776523.html,2024-01-16T11:22:04+00:00
"Выставка представляет собой уникальное собрание оцифрованных артефактов: свыше 400 подлинных документов, десятки цифровых копий предметов и около 40 трехмерных моделей из 22 российских архивов и 17 музеев. Она повествует о событиях Великой Отечественной войны – от начала немецкого вторжения до Парада Победы, включая такие уникальные документы, как Акт о капитуляции Германии и текст речи Жукова на Параде Победы. Директор Уфимского парка Александр Гусев подчеркивает эмоциональную силу и историческую достоверность представленных материалов. В Уфе выставка будет дополнена экспозицией «Жди меня, Агидель», рассказывающей о вкладе жителей Башкортостана в победу над фашизмом. Выставка откроется 24 июня по адресу: г. Уфа, ул. Менделеева, 158. Дополнительная информация по телефону: .",«Без права на забвение» – Уфимский исторический парк принимает эстафету выставки,Еңеү,784,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-06-20/bez-prava-na-zabvenie-ufimskiy-istoricheskiy-park-prinimaet-estafetu-vystavki-4293219,2025-06-20T14:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия басып алган Кырымдагы хосусый клиникалар төбәкнең сәламәтлек саклау министрлыгына аборт ясау хезмәте күрсәтүдән ""үз ихтыярлары белән"" туктаячакларын хәбәр иткән. Бу хакта аннексияләнгән Кырымның сәламәтлек саклау министры Константин Скорупскийәйтте. ""Шул рәвешле Кырымда йөклелекне ясалма рәвештә өзү бары тик дәүләт медицина оешмаларында гына башкарылачак"", диде ул. Министр сүзләренчә, бу карарга хосусый клиникаларның итәкчеләре белән очрашуда килгәннәр. Янәсе, аларга ""демографик вазгыятьне яхшыртуга өлеш кертергә"" тәкъдим ителгән. Скорупский ""хезмәттәшләр бу тәкъдимне уңай бәяләде"" ди. Фикер алышуларда нинди клиникалар катнашуы әйтелми. Министр фикеренчә дәүләт оешмаларында хатын-кыз ""төрле ягын уйлап карар кабул итә алачак"", чөнки андагы медицина хезмәткәрләре балалы гаиләләргә социаль ярдәм чаралары турында сөйли һәм аборт ясаганчы психологик консультацияләр уздыра. Күптән түгел Татарстанга ияреп, Русиянең тагын ун төбәге итәкчеләренең дә үзләрендәге клиникаларга бала төшерми башларгакушуы хәбәр ителде. Бу ун төбәкнең дә башлыгы клиника итәкчеләрен ыйган һәм аборт ясауга лицензияләрен ихтыяри рәвештә тапшырырга тәкъдим иткән диелгән иде. Нинди төбәкләр турында сүз баруы әйтелми, әмма алар арасында аннексияләнгән Кырым да булуы искәртелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Аннексияләнгән Кырымның сәламәтлек саклау министры төбәктәге хосусый клиникалар аборт ясаудан ""ихтыяри рәвештә"" баш тартты дип белдерде",Яңылыҡтар,1388,https://www.azatliq.org/a/32677781.html,2023-11-09T12:52:31+00:00
"Беренсе осор Салауат Юлаев өсөн бик уңышлы үтте. Беҙҙең һаҡсы Илдан Ғәзимов беренсе гол авторы. Ике минуттан Артем Пименов командаһына икенсе мәрәй килтерә. Осор аҙағында Авангард та бер мәрәй эшләп ала, тик күпселектә 5:4 уйнағанда. 2:1. Икенсе осорҙа Өфө хоккейсыһы Алексей Василевский иҫәпте 3:1 тип үҙгәртә. Өсөнсө осорҙа Авангард тағы ла күпселектә гол индерә. Омск һаҡсыһы Дамир Шәрипйәнов 4:3 уйнағанда иҫәпте үҙгәртә. 3:2. Юлаевсы Александр Шаров, ҡапҡасы Александр Самонов ярҙамында, алға атылып тигәндәй командаһына 4 мәрәй килтерәләр. Салауат Юлаев көслөрәк булды. 4:2. Ура! Беҙ еңдек! Киләһе уйын 21 сентябрь буласаҡ. Беҙ Ярославль ҡалаһында Локомотив менән осрашабыҙ. 19.00 сәғәттә башлана.",Илдан Ғәзимов беренсе гол авторы,Спорт,703,https://amanat.su/articles/sport/2024-09-17/ildan-zimov-berense-gol-avtory-3933215,2024-09-17T21:42:00+00:00
"Рөстәм МиңнехановӘстерхан өлкәсе имамнары Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановисеменә һәм Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинга Әстерхан өлкәсендә Явыз Иванга һәйкәл куйдырмауга ярдәм итүләрен сорап мөрәәгать итәргә ыена. Бу турыда Әстерхан шәһәренең Ак мәчете имам-наибы Мөслим Юнысовхәбәр итә. Аңа кадәр Әстерхан өлкәсе мөселманнары һәйкәлне куйдырмавын сорап өлкә губернаторы Игорь Бабушкинга да хат юллаган иде. Юнысов белдергәнчә, алар Татарстан президентына бу ике төбәкнең күп гасырлар буена килгән мәдәни, сәяси, дини һәм милли багъланышлары булу сәбәпле мөрәәгать итәргә булганнар. Явыз Иванга һәйкәл кую мәсьәләсе Әстерхан өлкәсе мөселманнары диния нәзарәтенең Мөхтәсибәт ыенында да күтәрелгән. Утырышта резолюция кабул ителеп, шуның нигезендә Әстерхан өлкәсе диния нәзарәте исеменнән өлкәнең дәүләт һәм муниципаль хакимияте оешмаларына рәсми мөрәәгать кабул ителәчәк.28 гыйнварда Дөнья татар яшьләре форумы Әстерхан шәһәренең тезелеш, архитектура һәм шәһәр төзелеше идарәсеннән дә үзенең мөрәәгатенә авап алды. Идарә итәкчесе Нина Абольянинакул куйган хатта Явыз Иванга һәйкәл кую инициативасы белән Бөек урыс империясе (Ве РИм) төбәкара ватанпарвәрлек итимагый оешмасы чыкканы әйтелгән. Узган елның гыйнварында Әстерхан аграр университетында бу һәйкәлне кую турында әмәгатьчелек белән фикер алышу узган, төбәкнең күп санлы итимагый оешмалары бу идеяны хуплаган. Әстерхан өлкәсенең казак берләшмәләре, һөнәр берлекләре, ватанпарвәрлек берләшмәләре, аграр университет профессорлары, студентлар, Әстерхан епархиясе вәкилләре һәйкәл куюны бертавыштан яклап чыккан. Мәдәни-тарихи үзәк өчен урын мәсьәләсе ачык килеш кала. Шәһәр идарәсе Грозныйга һәйкәлне Ленин исемендәге үзәк мәйданда кую ярамаганлыгын әйтте, чөнки Явыз Иванның эшчәнлегенә төрле карашлар булу сәбәпле һәйкәл кую турында әмәгатьчелек белән киңәшү зарур. Шуңа күрә электрон тавыш бирү уздырырга карар бирелде, авап өчен тәкъдим ителгән сорауларда милләт-ара ызгышка чакырулар юк диелгән хатта. Идарә авабында әйтелгәнчә, элегрәк Әстерханда төрле милләтләрнең күренекле вәкилләренә һәйкәлләр куелган, аларны әмәгатьчелек белән киңәшмичә, этник әмгыятьләр тәкъдиме белән, шәһәрнең этномәдәни үсеше хакына урнаштырганнар. Мисал итеп хатта төркмән шагыйре Фраги Мәхтүмколый, казакъ композиторы Кормангазы Сагырбаев, татар шагыйре Габдулла Тукай(һәйкәл Татарстан акчасына ясалган), Әзербайанның беренче президенты Гейдар Алиевка, фарсы фәлсәфәчесе Омар Хәйамга, шагыйрь Муса әлилгә, ногай мәгърифәтчесе Абдул-Хәмид анибәковка куелган һәйкәлләр телгә алына. Әстерхан шәһәре хакимияте Явыз Иванга һәйкәл кую турында сораштыру оештыра. Ул 3 февральгә кадәр барачак.",Әстерхан мөселманнары Миңнехановтан Явыз Иванга һәйкәл куюны булдырмаска ярдәм итүен сорамакчы,Яңылыҡтар,2631,https://www.azatliq.org/a/30403391.html,2020-01-29T06:18:33+00:00
Йылайыр районынан Антонина Окунева махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға бына шундай ярҙам күрһәткән.,Яугирҙарға 70 ойоҡбаш бәйләгән!,Яңылыҡтар,103,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/yaugir-ar-a-70-oyo-bash-b-yl-g-n-4497919,2025-12-08T13:10:31+00:00
"Организаторы поставили перед собой несколько задач. Во-первых, более глубоко познакомить коллективы кафедр с рабочими процессами в вузе и выстроитьгоризонтальное взаимодействие. Во-вторых, стимулировать изменения в работе подразделений и синхронизировать их с программой развития УГНТУ. — Одна из важнейших задач университета — развитие межкафедральных связей. Обучение проходили команды совершенно разных кафедр с разных факультетов. И практически незнакомые с профессиональной деятельностью друг друга люди не просто пришли к эффективному общению, но и придумали междисциплинарный проект. Будем создавать в университете новые площадки для коммуникации, которые помогут выстраивать такое взаимодействие, — поделился проректор по научной и инновационной работе УГНТУ Денис Гулин. Участниками первого потока обучения стали команды девяти кафедр вуза. Помимо заведующих, в них вошли по два сотрудника от каждого подразделения, вовлеченных в формирование программ развития. Заведующий кафедрой «Промышленная безопасность и охрана труда» Артем Федосов пришёл на программу за новыми компетенциями, с целью развить на кафедре исследовательскую деятельность, создать научную школу, вокруг которой строилась бы работа всего коллектива. — Программа «Кадровый резерв» помогла нашей команде развить управленческие компетенции и навык стратегического мышления. Мы «вышли» за рамки кафедры, посмотрели на окружение, подумали, как это влияет на нашу работу. Изменения коснутся как внутренней работы кафедры, в частности, функциональной карты сотрудников, так и работы с индустриальными партнёрами, — рассказал Артём Федосов. По мнению завкафедрой «Экономика и стратегическое развитие» Ильвира Фазрахманова, содержание труда в сфере образования, как и во всей экономике, меняется. Заведующий кафедрой сегодня должен быть не только преподавателем или научным работником, но и немного менеджером, экономистом, аналитиком. — Очень важно учитывать внешние изменения, правильно оценивать внутренний потенциал, искать совместное решение задач, слышать мнение коллег. И, прежде всего, уделять внимание планированию деятельности. Необходимо понимать цели на ближайшие три-пять лет. Важной частью нашей работы станет переход к новой системе образования: разработка программ обучения, проработка новых форматов ведения занятий и так далее, — отметил Ильвир Фазрахманов. В каждом из модулей программы, помимо преподавателей УГНТУ, были задействованы приглашённые эксперты. Своим опытом поделились и. о. ректора Ур ФУ Илья Обабков, руководитель офиса трансформации Тюм ГУ Мария Косицына, и. о. ректора Удмуртского государственного университета Анна Овчинникова, директор АНО «Управляющая компания научно-образовательного центра Республики Башкортостан» Наталия Латыпова и другие. Большая часть обучения была посвящена проектной работе: слушатели вместе с наставниками разрабатывали программы развития своих подразделений. По итогам каждой команде организаторы рекомендовали подать заявку на вузовский конкурс лидерских проектов — в этом году там появилась номинация «Стратегия развития кафедр». Кроме того, удалось выявить инициативных преподавателей. Задача – вовлечь их в проекты, которые УГНТУ инициирует в рамках своей программы развития. — Когда мы говорим о качестве образования, мы чаще всего смотрим в сторону студентов: как учим, чему учим, кого выпускаем. Но за этой оптикой часто исчезают те, кто каждый день заходит в аудитории и лаборатории, — преподаватели, заведующие кафедрами, сотрудники деканатов. Резидент Межвузовского кампуса сделал смелую вещь: перевёл камеру на них. Университет сказал своим людям: вы важны, ваш рост важен, ваше право на ошибку и поиск нового пути — важно. А когда человек перестаёт бояться, он начинает придумывать. Именно так рождались междисциплинарные проекты на стыке кафедр, которые никогда раньше не разговаривали друг с другом. Межвузовский кампус станет домом для таких разговоров, - отмечает председатель Госкомитета по науке и высшему образованию Башкортостана Светлана Мустафина. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",УГНТУ готовит управленцев нового формата из числа своих сотрудников,Мәғариф,4813,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-17/ugntu-gotovit-upravlentsev-novogo-formata-iz-chisla-svoih-sotrudnikov-4582497,2026-02-17T23:13:00+00:00
"Архангел районында 2000 йылдың майынан башҡорт телендә Инйәр гәзите донъя күрә. Уның менә бергә Тулҡын әҙәби берекмәһе лә эшмәкәрлеген башлай һәм инде 25 йыл дауамында гәзит уҡыусыларыбыҙҙы ижади емештәре менән ҡыуандыра. Тулҡын әҙәби берекмәһенә үҙебеҙҙең райондан, күрше Ҡырмыҫҡалы, Белорет райондарынан, хатта Хәйбулланан ҡәләм тирбәтеүселәр йыйылған. Йәштәребеҙҙең дә әүҙем яҙышыуы бигерәк ҡыуандыра һәм, әлбиттә, Тулҡындың матур киләсәгенә өмөт бирә. Иң өлкән шағирәбеҙ Роза Ғәббәсова туғыҙынсы тиҫтәгә аяҡ баҫһа, иң йәш сәсәниәбеҙгә — 32 йәш. Роза Ғәббәсова, Нәсимә Юлмөхәмәтова,  Гөлира Фәйрүзова, Рәшиҙә Баязитова, Регина Искәндәрова, Раушан Хәзиәхмәтов, Вәсилә Әхтәмова, Альбина Әбсәләмова, Әлмира Юламанова, Ғөбәй Усманов, Зәлифә Фәйзуллина,  Таһир Вильданов, Миңниса Мөхәмәтова,  Илүзә Кәримова, Зилә Төлкөбәева, Марат Зәйнуллин, Фазилә Андреева, Кифая Фәхретдинова, Дилбәр Яҡупова, Айгүзәл Кәримова, Әлфиә Баймурзина һәм башҡалар бөгөн шиғырҙары, хикәйәләре менән милләттәштәребеҙҙең күңелен арбай. Тулҡын әҙәби берекмәһе ағзалары редакциябыҙҙың көтөп алынған ҡунаҡтары. Беҙ улар менән һәр саҡ тығыҙ бәйләнештә. Даими рәүештә бергә тематик түңәрәк өҫтәлдәр, әҙәби кисәләр, китап туйҙары үткәрәбеҙ. Ауыл мәктәптәрендә йәш быуын менән осрашыуҙарға сығабыҙ. Районда уҙғарылған мөһим сараларҙа ҡатнашабыҙ.  Инйәр гәзитен Тулҡынһыҙ, ә Тулҡынды Инйәрһеҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Беҙ һәр саҡ бергә булдыҡ һәм бергә ҡаласаҡбыҙ. Дилара Янбаева.  Инйәр гәзите.",Архангелдәр беҙҙең менән,Яңылыҡтар,1471,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-25/arhangeld-r-be-e-men-n-4481594,2025-11-25T17:54:00+00:00
"Илсур ҺадиуллинфикерләрУкраина президенты Владимир Зеленский Татарстан премьер-министры урынбасары Евгений Варакингаһәм республиканың мәгариф министры Илсур Һадиуллингачикләүләр кертте. Бу хактагы фәрман Украина президенты сайтында чыкты. Аерым алганда, түрәләр биш ел эчендә Украинадагы мөлкәтеннән куллана алмаячак, аларга Украина ирләрендә сәүдә операцияләре башкару, очышлар ясау, әйбер ташу чикләнә. Татарстан үз карамагына алган Лисичански һәм Рубежное шәһәрләрен торгызу белән итәкчелек иткән Варакинның ир асты байлыклары белән куллануга махсус рөхсәтен гамәлдән чыгарганнар. Шулай ук аңа дәүләт милкен хосусыйлаштыруда, арендалауда катнашу, үзенә ир сатып алу тыелган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина президенты Татарстан вице-премьеры һәм мәгариф министрына каршы чикләүләр кертте,Яңылыҡтар,775,https://www.azatliq.org/a/32692379.html,2023-11-20T13:43:00+00:00
"Бөйөк Ватан һуғышынан һуңғы йылдарҙағы ауыр мәлдәр беҙҙе төрлөсә һынап ҡараны. Көнө буйы тип әйтерлек ас йөрөйбөҙ. Дөрөҫ, мөмкин булғанда сумкаларға мейестә тәгәрәтеп бешергән бәрәңге һалабыҙ-һалыуға. Ләкин йыш ҡына ул да булмай сыға. Булһа ла, һабаҡташтарыбыҙ менән бүлешеп ашап ҡуябыҙ ҙа, асығышып, Биҙәүләткә табан тәпәйләйбеҙ. Бер көндө дәрестәрҙән һуң ҡайтырға сыҡтыҡ. Ашҡаҙанда эттәр олоһа ла, һыр бирмәйбеҙ, мәктәп хәлдәре, кемдең ниндәй билдә алыуы тураһында гәпләшәбеҙ. Ә Римбай үҙенән алдағы партала ултырған ҡыҙҙың сәсен тартыуы, аҙаҡ уға «Елкә» тигән шиғыр яҙыуы тураһында һөйләп маҡтана. Шулай, уйын-көлкө менән атлап, ҡолҡан ауылына ла килеп еттек. Уның дилбегәләй оҙон урамы буйлап бик оҙаҡ атлағандан һуң әлеге Римбай, урам түгел был, эт эсәге, ти. Ә асығыу юлды тағы ла оҙонайтҡан кеүек тойола. Мәгәр урамдың осона ла килеп сыҡтыҡ. Ә был башҡорт ауылының ситендә ике-өс сыуаш ғаиләһе лә йәшәй. Шуларҙың береһенең, беҙҙең күҙҙе ҡыҙҙырып, еләк-емеше, кәбеҫтәһе хәтәр уңа. Сыуаш бабай уларҙы һыу һибеп, тәпкеләп, йомшартып, утап ҡына үҫтерә. Тик көҙ еткәс, кәбеҫтәһен шунда уҡ йыйып ала. Бер көндө яланғас баҡсаны күреп, Римбай: – Теге мөрти ҡарт берәй баш кәбеҫтәһен ҡалдырмаған бит, рәхәтләнеп кимерер инек, – тип һөйләнде. Уның һүҙен Сафуан эләктереп алып: – Ах-ах, мин һине кеше икән тип торам, баҡһаң, һин кәзә икән, – тип хихылданы. Унан ул, тырма тештәреләй һерәйеп ҡалған кәбеҫтә төпһәләренә күрһәтеп: – Ана, бар, кәзәбаш булһаң, шуларҙы кимер! – тип өҫтәне. Римбай, Сафуандың төртмәле һүҙҙәренә иғтибар итмәҫкә тырышып: – Ысынлап та, әйҙәгеҙ, шул төпһәләрҙе ашайыҡ! – тине. Беҙ, башҡорт балалары, үҙебеҙ кәбеҫтә сәсеп үҫтереүҙе белмәй инек, сөнки әсәйҙәребеҙ буш урын ҡалыу менән бәрәңге сәсә торғайны. Төпһәне ашап булырын белмәгән ауылдаштар Римбайҙың тәҡдименә оторо ҡаршы төштө: – Иҫәр, төпһәне ашап була тиме ни? Диуана! Уны Сафуан ҡеүәтләне: – Бүстәк һүҙ һөйләмәгеҙ, ашарлыҡ булһа, уны Сыуаш ҡарт күптән урып алыр ине инде! Ишеүһә шул бысраҡ төпһәне нисек ашамаҡ кәрәк? Тфү! Римбай, үҙенең һүҙен һүҙ итергә тырыштымы, Сыуаш бабайҙың баҡсаһына ситәне аша һикереп, төпһәләр араһына инеп тә китте. Ул берәүһен йолҡоп алып, бәкеһе менән әрсергә тотондо. Ысынлап та, уның ҡулында кишер дәүмәлендә ап-аҡ ашамлыҡ әҙер булып сыҡты. Булды ғына түгел, Римбай рәхәтләнеп кимерергә тотондо. Быны күргән башҡалар ҙа баҡсаға һикереп төштө һәм һәр кем, йолҡоп, ҡулына берәр төпһә алды. Шул мәлдә һис көтмәгән яҡтан Сыуаш ҡарт пәйҙә булды ла ҡуйҙы бит. Кемдер юғалып ҡалды, кемдер, төпһәһен атып бәреп, ситән аша сығып ҡотолорға ынтылды. Ләкин ҡарт Римбайҙы эләктереп алды. Беҙ һағайып ҡалдыҡ. Ә Сыуаш бабай, үҙенең тотҡонон өйө яғына тартып: – Әһ-һә, эләктеңме, килһә ҡунда! – тип һөйләнде. Беҙ бөтәбеҙ ҙә «Килһә ҡунда» тигәнде ҡундырып алырға уйлай тип аңланыҡ һәм бабайҙы уратып алдыҡ. Ә теге ҡарт һаман да тыныслана алманы, Римбайҙы елтерәтеп өйөнә алып инеп китте. Беҙ бөтәбеҙ ҙә улар артынан эйәрҙек. Ә ҡарт уғрыны тып иттереп бер ултырғысҡа килтереп ултыртты. Был шул тиклем тупаҫ килеп сыҡты, хатта шығырлап торған ултырғыс емерелеп төштө, Римбай иҙәнгә ҡоланы. Ә ҡарт үҙенең табышын ҡулынан ысҡындырырға теләмәне, Римбайҙың яғаһынан эләктереп алып, икенсе ултырғысҡа килтереп ултыртты. Шунан бабай, нимәлер һөйләнеп, күрһәткес бармағы менән Римбайға янаны ла, ситкә тайпылды һәм ҡылыстай ялтырап торған оҙон бысаҡ килтереп сығарҙы. Шунда Римбай сығыу яғына ынтылды. Быны күреп, теге ҡарт бысағы менән һелтәнде лә: – Ну-ка, килһә ҡунда! – тине. Беҙ ысынлап та күңелһеҙ хәлгә ҡалыуыбыҙҙы тамам аңланыҡ. Әммә беребеҙ бер һүҙ ҙә әйтә алмай шаҡ ҡатып торабыҙ: был ваҡиғаның аҙағы нимә менән бөтөр? ! Етмәһә, бабай руссалап беҙҙең атай-әсәйебеҙҙе һораша башланы. Бынан һуң башҡа тағы ла бер хәтәр уй йүгерҙе: урлашыуыбыҙ тураһында әсәйҙәргә әйтһә, бөттөк, улар ғәфү итмәйәсәк. Ә күптәребеҙҙең атайҙары һуғышта һәләк булғас, әсәйҙәребеҙ, атай ҙа, әсәй ҙә булараҡ, бик ҡырыҫ ине. Нимә эшләргә? Ә ҡарт бысаҡ менән нимә эшләмәксе була? Әллә, тфү-тфү, бысаҡ менән ҡундырмаҡсы буламы? Юҡҡа ғына «Килһә ҡунда» тимәне бит. Беҙ һаман да уға ҡарап, аптырашып торабыҙ, ә ул йылмая! «Табышынан еңеү шатлығын кисерә», – тип уйлап алдыҡ. Өҫтәүенә, беҙҙең сығып тайыу яғын һиҙеп, ишекте эстән бикләп алды. Шигебеҙ тағы ла арта төштө. Ә мәктәпкә хәбәр итһә? Унан һуң уҡытыусыларыбыҙҙың йөҙөнә нисек ҡарарбыҙ? Синыфташ егеттәр нимә тип әйтер? Хәйер, улар беҙҙе, бәлки, аңлар, ә ҡыҙҙар хихылдашып көләсәк, хатта бармаҡ менән төртөп күрһәтәсәк. Ә теге сәсен тартҡан ҡыҙ нимә тиер? Тилеләр, тип әйтәсәк! Бына һиңә «Елкә»! .. Беҙ төрлө уйҙарға батып торғанда, Сыуаш ҡарт, йәштәрсә йүгергеләп, нимәлер эҙләй башланы. Ул беҙгә мәкерле берәй уй уйлаған кеүек күренде. Кем белә ни булырын: ишек бикле, ҡулында – оҙон бысаҡ. Ләкин беҙгә уны артабан күҙәтеүҙән башҡа әмәл ҡалманы – был уҫал ҡарттың тотҡондары булып сыҡтыҡ. Әммә көтөлмәгән хәлде күреп, бер аҙ йомшара төштөк: бабай ҡайҙандыр бер ҙур кәбеҫтә килтереп сығарҙы һәм уны ҡосаҡлап килтереп, өҫтәлгә ҡуйҙы. Унан ҡулына әлеге оҙон бысаҡты алды ла, Римбайға тоҫҡап: – Килһә ҡунда! – тине. Был ваҡыт бабай киң йылмая ине. Уның йылмайыуын күргәс, нисектер йылы булып китте. Римбай ҙа, нимәлер көткәндәй, өҫтәл эргәһенә килде. Бабай уға бысаҡты тотторҙо ла: – Телгелә шуны! – тине, кәбеҫтәгә күрһәтеп. – Тура, тура! Ә һеҙ бөтәгеҙ ҙә яҡын килегеҙ! Килһә ҡунда! Һиҙеп торам бит, һеҙ кәбеҫтә яратаһығыҙ. Ашағыҙ, балалар, ашағыҙ! Беҙ телгеләнгән кәбеҫтәне, әкиәттәге ҡуяндар кеүек, ихлас кимерергә керештек. Был мәлде беҙ ҙә, Сыуаш бабай ҙа үҙен иң бәхетле кеше итеп тойҙо. Сөнки һәр беребеҙҙең йөҙөндә ҡояш нурылай йылы йылмайыу балҡый ине. Был хәлдән һуң беҙ Сыуаш бабай менән айырылмаҫ дуҫтарға әйләндек. Ыҙлап торған ҡышҡы һыуыҡтарҙа мәктәпкә барышлай, йылынып сығыр өсөн, йүгерә лә уға килеп инә инек. Ул беҙгә эҫе үлән сәйе эсереп, йылытып сығара ине. Ә еләк-емеш бешкән мәлдәрҙә үҙе беҙҙе ҡаршы алып, һыйлап сығарыр булды. Әммә йылдар үтеү менән бабайыбыҙ көтмәгәндә юҡ булды. Күршеләренән һорашҡас, уны улы менән килене алып китте, тинеләр. Беҙ ҙә мәктәпте тамамлап, аҙаҡ юғары уҡыу йорттарында уҡып, төрлө һөнәр эйәләре булып киттек. Әле ҡолҡан ауылы урамынан үткән саҡта Сыуаш бабай йорто эргәһендә туҡтап, уны иҫкә алып китәбеҙ. Теге ваҡыттағы һуғыш осороноң ас малайҙары һәр беребеҙ: – ҡайҙа һин, Сыуаш бабай? ! – тип өндәшәбеҙ. Ә Римбай иһә, тулҡынланып: – Килһә ҡунда, килһә ҡунда. – тип бышылдай. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",СЫУАШ БАБАЙ,Хикәйә,7024,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2026-01-12/syuash-babay-4534203,2026-01-12T13:25:00+00:00
"Ләлә апай, ышанһаң да, ышанмаһаң да, бар ул сихыр тигән ғәләмәт, шуның менән шөғөлләнгән, булышҡан әҙәмдәр ҙә етерлек, тине: – Үҙ башыбыҙҙан үткәнгә раҫлайым. Теүәл генә яҙып аңлата алмам. Осрашырға ине. Ләлә апай менән күрешкәс, ул ара-тирә уфтана-уфтана ҡайғыһын әллә ҡайҙан уратып бәйән ҡылды: – Ғаиләлә биш бала үҫтек. Мин – иң өлкәне. Атайҙан ун бер йәшкә оло булған әсәйебеҙ мине утыҙ өс йәшендә тапҡан, кинйәбеҙҙе, Раушанияны, 46 йәштә. Атай тыумыштан һаулығы самалыраҡ булғанға ла әсәйебеҙҙе, ҡарт ҡыҙҙы, кәләш итеп алырға ризалашҡандыр. Ә әсәйемдең 32 йәшкә тиклем кейәүгә сыҡмай, һуңынан ғәрип егет менән тормошон бәйләүе – үҙе айырым тарих. Әсәйем бер егет менән дуҫлашып йөрөгәндә, уны, ун ете йәшлек ҡыҙҙы, күрше ауыл егете урлап алып ҡайтҡан. Әсәйем был турала гел дә әсенеп һөйләр ине: Зифа әхирәттең ата-әсәһе ҡайҙалыр ҡунаҡҡа киткәйне, мине үҙҙәренә ҡунырға саҡырҙы. Зифа менән аулаҡта серләшеп ятып, ярты төн ауғас, аяҡтарға быйма эләктереп, шәл ябындыҡ та, күлдәксән генә тышҡа сыҡтыҡ. Арт ҡапҡалары яғында ат бышҡырғандай тойолғас, тертләнем. Зифа ла, унда кемдер йөрөй шикелле, тип ҡурҡты. Ошонда ғына ултырайыҡ та ҡуяйыҡ, тип әйтеп тә өлгөрҙөм, Зифа сырр итеп ҡалды: тал ситән аша өс-дүрт егет һикереп төшөп, өҫтөмә толоп ырғыттылар ҙа, мине күтәреп кенә алып, ҡулдан-ҡулға биреп, һыртҡа алып сыҡтылар. Санаға баҫырып һалып, алып китеп тә барҙылар. Былай ҙа ҡыҫталып тышҡа сыҡҡан кешегә етә ҡалды, ҡурҡыштан кесе ярау иттем дә ебәрҙем, ҡәһәрең. Мине дуҫлашҡан егетем түгел, ә икенсе кешенең урлағанын шунда уҡ аңланым. Йәйгеһен тансыға күрше ауыл егеттәре йыш килде, береһе, Басир исемлеһе, мине күҙләп, оҡшатып, көҙгөһөн яусы ебәргәйне, атай-әсәйем, әле йәш, тип бирмәне. Шул егеттер, тип уйланым һәм яңылышманым. Өйгә лә мине толопта килеш күтәреп кенә индерҙеләр. Бирге бүлмәлә толопҡа ике ҡуллап йәбешеп, уны бирмәҫкә ҡырталаштым, ләкин көслө ҡулдар уны һә тигәнсе тартып алды. Ғәрлектән илауым. Басирҙың әсәһенең: Кит, амый, был һейгәкте ҡайҙан таптың? ! – тип танау сирғаны һаманғаса күҙ алдында. Һалмыш егеттәрҙең кемеһелер аттай кешнәп көлдө. Ишеккә йомолдом. Ер тишегенә инергә, туңып үлергә лә риза инем. Басир арттан ҡыуып еткәс, санаға ултырмаҫ та инем, ул мине төртөп йығып, толопто ырғытты: Һиңә бүләк. Ошо хәлдән һуң ҡалайтып ауылда ҡалаһың? Мәктәпте лә бөтмәй, ҡыш уртаһында ҡалаға ҡасылды. Сыбыҡ осо туғандарға барып һыйынып, балнисҡа санитарка булып эшкә төшөлдө, белемде киске мәктәптә алып бөттөм. Ғүмерҙә лә кейәүгә сыҡмам, тип уйлағайным да, балниста атайығыҙҙы осратып, уны йәлләп, йәшәргә килдем дә, аҙаҡ өйрәнелде. Әрәм булдым инде, әрәм генә итте мине Басир. Шулайыраҡ әсәйебеҙ яҙмышына һуҡранһа ла, атай менән яратмайынса ғына өйләнешһәләр ҙә, һәүетемсә йәшәнеләр. Оло иреш-талаш булғанын хәтерләмәйем. Атай тәбиғәте менән йомоҡ, һалҡын, ялҡауыраҡ кеше ине, ә әсәй алсаҡ, эшкә шәп булды. Әсәйем, ябай ауыл ҡатыны, атайым менән бәхетһеҙ булғандыр, тормоштоң яҡтыһына, татлыһына ҡарағанда ҡараһын, әсеһен күберәк күргәндер, тип уйлап, йөрәгем әрне-еп китә. Ауыр ирҙәр эше уның нескә иңдәрен иҙҙе. Бахырҡайым, яңғыҙы бесән тейәп алып ҡайтып барғанда, күпер таҡталары кинәт һынып, артҡы тәгәрмәстең береһе шул йырыҡҡа төшөп ҡыҫылған, арба янтайған. Ат нығыраҡ тартҡан саҡта, әсәйем күбәләй өйөлгән бесән өҫтөнән тәгәрәп төшөп, һуғылған, ауыртынған. Ыҙаланып ҡына сапҡан бесәнем хәҙер йылғаға түңкәрелеп әрәм була, тип, әсәкәйем тәгәрмәсте сығарырға маташып, арбаны йән көсөнә күтәргән. Шул мәлдә эсендә бүҫер барлыҡҡа килеп, уныһы ҡыҫылған. Көнөндә үк дауаханаға барһа, иҫән дә ҡалыр ине, бәлки. Был ваҡытта мин кейәүгә сығып, ҡәйнәмдәрҙә йәшәп ята инем. Әсәйемдең имгәнеүе хаҡында икенсе көнөнә генә ишеттем, йүгереп килһәм, тора ла алмай, һыҙланып ята. Бер-ике көндән арыуланам, торам ул, тигән булды. Ирем менән, дауаханаға алып барайыҡ, тиһәк, донъяны, балаларҙы кем ҡарар, ти. Донъя торҙо ла ҡалды. Ә ул, эсәгенең бер өлөшө сереп, интегеп үлде. Күп тә үтмәй, атай икенсе ҡатынға өйләнгәс, алты йәшлек Раушанияны үҙебеҙгә алдым. Ирем дә һәйбәт минең, ҡайны-ҡәйнәм дә яҡшы булдылар. Уларға 18 йәшемдә килен булып төшөп, мине техникумда уҡыттылар, ике йыл балаға уҙа алмаһам да, ауыр һүҙ әйтмәнеләр, ирем менән арабыҙға инмәнеләр. Айырым йорт төҙөшөп бирҙеләр. Үҙ өйөбөҙгә сыҡҡанға тиклем Раушанияны үҙҙәренең балаһы һымаҡ ҡараштылар. Ҡупшыҡай, илгәҙәк, наҙлы һылыуымды яратмаған кеше булманы. Хәйер, булды берәү. Уның ҡәйнәһе Асия. Әллә ҡайҙан шуларға осраны. Өс ҡыҙ ҙа бер малай үҫтергән Асия ҡоҙағый – улын үлә яҙып көнләшеп яратҡан әсәләрҙең береһе. Данир кейәүҙе бер ҙә насарлай алмайым, ә бына әсәһе. Киленен, һеңлемде, тәүге көндәрҙән үк күрә алмаған Асия ҡоҙағый. Ләкин беҙ быны белмәнек. Тәү ҡарашҡа бөтәһе лә яҡшы, һин дә мин кеүек. Бер-бер артлы тупылдатып ике бала тапҡан һеңлем кәүҙәгә таҙа ине, ә бер заман күҙ алдында шиңә, кибә башланы. Әллә йүнләп ашамайһыңмы, диетала ултыраһыңмы, тиһәм, Раушания үҙе лә аптыраны: Юҡсы. Тик хәлем юҡ бер ҙә. Башым да ауырта, хатта ҡоҫҡо килә. Хәле юҡлығын – ябығыуға, ә ябығыуҙы ике бәләкәс тиктормаҫ баланы ҡарауға һылтаныҡ. Баш ни, кемдә лә ауырта инде, тиештек. Ул арала өлкән ҡыҙыбыҙҙы кейәүгә биреү мәшәҡәттәренә күмелдем, шунан һуң икенсе балабыҙ мәктәпте тамамлап, уҡырға инде, уның араһында башҡа ваҡиғалар өйөрмәһе өйрөлттө – ярты йыллап ваҡыт күҙ асып йомғансы үтте. Раушанияның иҫен юғалтып йығылыуы, ауыр хәлдә реанимацияла ятыуы тураһында Данир кейәү шылтыратып әйткәс, үҙем түңкәрелә яҙҙым. Раушания иҫенә килгәс, уны дөйөм палатаға күсерҙеләр. Үлерен белеп, балаҡайҙарымды йәлләйем, апай, минең кеүек иртә әсәйһеҙ ҡалалар, ярай минең өсөн әсәй урынына һин булдың, ә уларҙы иртән кем иркәләп, һөйөп уятыр, тип күҙенән йәше ҡойолдо: Әсәй! – тип ауыҙ тултырып кемгә өндәшерҙәр, йүгереп йөрөгәндәрендә тубыҡтарын ярһалар, кем яраларына өрөп, уларҙы йыуатыр? ! Мин бит булмам, апай! Терелеп китерһең, тип саҡ әйтә алдым. Шунда ҡәйнәһенең уны яфалағанын һөйләне. Көнө-төнө стресс хәлендә йәшәгән һылыуым, ә һис тә зарланманы, ҡәйнәһен яманламаны. Асия ҡоҙағый бер туҡтауһыҙ ағыулы теле менән сағыуы етмәгән, төрлөсә этләшкән дә. Әсәйҙең вафатынан һуң, әйберҙәрен алып ҡайтып, ҡәҙерләп һаҡлап, аҙаҡ туғандарға бүлеп биргәйнем. Раушанияға ла туйында: Әсәйҙең төҫө итеп һаҡла, – тип ҡәҙерлебеҙҙең йәмле шәлен тапшырғайным. Асия ҡоҙағый шуны белә-күрә шәлде иҙән йыуғысы иткән! Һуң ул ебәк шәлдән ниндәй йыуғыс булһын инде, этләшеүҙән ҡыланғаны билдәле. Йүгереп барып, Асия ҡоҙағыйҙың күҙен соҡорҙай булып, уға ысын күңелдән рәнйеп, тыңлап ултырҙым һылыуымды. Онкология диспансерына йүнәлтмә биреп, Раушанияны дауахананан сығарҙылар. Юлға сығырға әҙерләнгәнендә үлде. Һылыуыбыҙҙың вафаты барыһын да тетрәндерҙе. Башында яман шеш булған. Төптә башланғас, шеш һуңғаса үҙен белдермәгән. Яратҡан Раушанияһының вафатын Данир кейәү ирҙәрсә кисерҙе. Илап йөрөмәһә лә, эстән бөтөндө, янып-көйҙө. Их, айырым ғына сыҡһағыҙсы, кейәү, ҡатыныңды әсәйеңдән суҡытып ҡуймаһаңсы, тип түшен төйҙөм. Бер ни өндәшмәне. Өс йылдан үҙенә йорт һалып, балалар менән шунда күсте. Инде өйләнер, тип уйлағайныҡ, әлегәсә ике баланы яңғыҙы үҫтерә. Раушаниябыҙҙың киткәненә байтаҡ ваҡыт уҙғас, Данир кейәү Асия ҡоҙағыйҙың мине күрергә теләүен еткерҙе. Көсләшмәйем, шулай ҙа, зинһар, барығыҙ, тип мөлдөрәп ҡарағас, уның һүҙен йыға алманым. Асия ҡоҙағыйҙы күрҙем дә, шаҡ ҡаттым: карауатта ятҡан ҡарсыҡта элекке ҡатындан бер ни ҡалмағайны. Ә ул мине күрмәне. – Глаукоманан һуҡыр ҡалынды, Ләлә, – тине ул, тулҡынланыуын еңергә тырышып. Янындағы ултырғысты һәрмәп табып, ултырырға ымланы. – Диабеттың шауҡымы. Йәшәүҙең йәме бөттө. Ни китеп тә булмай, балаларға имгәк булып ятыла шунда. – Килен алдында, Раушанияны әйтәм, шул тиклем ғәйеплемен. – Беләм, Раушания һөйләне, – Асия ҡоҙағыйҙың эргәһенә барырға ытырғанып, ишек яңағына һөйәлдем. Һылыуым янында ҡоҙағыйҙың күҙен соҡорҙай булып, рәнйеп ултырғанымды иҫләнем. – Юҡ, белмәйһең шул, – ҡоҙағый төкөрөгөн йотто. – Сихырланым бит ул мин киленде. Ейәндәремде ярты етем ҡалдырам, улымды бәхетһеҙ итәм, тип уйлап та ҡуймай, сихырсыға барҙым. Килендең башын ашаным. Үҙ ҡулым менән Данирымды тамуҡ утына тыҡтым, гөлдәй ейәндәремде. Ул һүҙен әйтеп бөтөрмәй, ҡапыл а-аа тип аҡырып, бәргеләнергә тотондо. Ҡот ботҡа китте, нишләргә белмәй юғалып, Данирға ҡысҡырҙым – ул мине кире алып ҡайтыр өсөн яҡында йөрөргә тейеш ине. Кейәү елдереп инеп, ҡоҙағыйҙы иңбашынан ныҡлап тотоп, миңә сығырға ҡушты. Болдорға сығып, сумкамдан ҡарһаланып дарыуымды эҙләнем. Уныһын ҡабаланыуҙан таба алмай, йөрәгемде ҡаҡтым. Һуң нимә етмәгән ҡоҙағыйға? Әле тәүбәгә килеп ятыуынан кемгә ни файҙа? Мәңгелек алдында яуап тоторон уйлап, кисереү һорап ятыуымы? Их, Раушаниябыҙҙы яратһа, һеңлем ҡәйнәһе өсөн өҙөлөп, алдына түшәлер ине бит! Ҡыҙҙарынан күрмәгән изгелекте, ҡәҙерҙе һылыуымдан күрер ине. Ә Данирға ошондай әсә һөйөүе кәрәк инеме? Минең дә ике ир балам бар. Икеһе лә өйләнгән. Килендәремә һүҙ тейҙермәйем. Килһәләр, хәлемсә ҡунаҡ итәм, барынса ярҙам итәбеҙ. Йәшәп кенә ятһындар, татыу булһындар, үҙ балаларын үҙҙәре ҡарап үҫтерһен, тип иртәле-кисле теләйем. Сихырсыларға барыу түгел, ундай ҡурҡыныс кешеләр хаҡында уйларға ла ҡурҡам. Ә ҡоҙағый һылыуымды сихырлаған. Бәлки, шуның арҡаһында Раушаниябыҙ шәм кеүек һыҙып ҡына һүнгәндер ҙә. Ҡоҙағыйға иһә беҙҙең рәнйешебеҙ төшкәндер, тим. Сихыр ғына түгел, рәнйеш тә көслө – ул да ҡыуып етә нахаҡҡа рәнйетеүселәрҙе. Яуызлыҡ ҡылыр алдынан шуны һәр кем уйлаһын ине. Таяҡтың ике осло икәнен. Эске һыҙланыу ҡатыш уй-кисерештәре менән тыныс ҡына уртаҡлашҡан Ләлә апай һаубуллашҡанда ҡоҙағыйын йәлләп ҡуйҙы. Башҡаны көтмәгәйнем дә – кеше йәнле икәне йөҙөнә сыҡҡайны.","Сихыр ғына түгел, рәнйеш тә көслө – ул да ҡыуып етә",Йәмғиәт,9499,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-25/sihyr-yna-t-gel-r-nyesh-t-k-sl-ul-da-yuyp-et-3743178,2024-04-25T17:41:00+00:00
"Бөгөн ""Салауат Юлаев"" йәнә ""Себер"" командаһын еңде һәм плей-офф серияһының иҫәбен 2:0 итте.",Көйәрмәндәрҙе ҡотлайбыҙ!,Спорт,91,https://shonkar.com/articles/sport/2025-03-29/k-y-rm-nd-r-e-otlayby-4177873,2025-03-29T19:26:27+00:00
"– Сегодня выпускники наших школ достойно сражаются на передовой, проявляя мужество и героизм. Низкий вам поклон! Педагоги, ученики и родители республики объединились в работе по оказанию помощи участникам СВО, заботе об их семьях, чествованию памяти героев. В прошлом учебном году 10 школам присвоены имена Героев Советского Союза, одной – имя Героя Российской Федерации Бориса Александровича Дудко, ещё одной – имя полного кавалера ордена Славы, 8 – получили имена выдающихся деятелей республики. На фасадах 78 школ установлены мемориальные доски в честь погибших участников СВО. До конца года мы присвоим имена еще 104 школам из 35 муниципалитетов, одному учреждению дополнительного образования, увековечим память героев разных лет. Мы также открыли 2225 «Парт героев». В республике отреставрированы все памятники, мемориалы, обелиски. Проходят тематические выставки, создаются школьные музеи, работают поисковые отряды. Более 5 тыс. ребят с честью носят звание юного шаймуратовца. В парке «Патриот» имени Героя России Максима Серафимова более 16 тыс. десятиклассников прошли допризывную подготовку на базе учебного центра «Авангард». Мы провели в парке «Патриот» первую в своем роде встречу с учителями географии и «Основ безопасности и защиты Родины», которые вносят большой вклад в воспитание у ребят патриотизма, готовности защищать Родину. В августе мы открыли здесь памятник Герою России Максиму Серафимову. Наш долг – помнить подвиги героев-земляков и эта важная работа, несомненно, будет продолжена. Особая роль в ней отводится учителям. Поручаю министерству просвещения республики продолжить работу по сохранению исторической памяти, создать пособия (брошюры) с описанием подвигов уроженцев Башкортостана для использования в образовательном процессе», – отметил Радий Хабиров. «Поручаю министерству просвещения республики совместно с главами районов и городов вести работу не только по обновлению зданий школ, но и содержания образования в них. Концепции обновления с учетом профилизации и дополнительного образования необходимо представить до 1 ноября этого года. А министерству просвещения – организовать анализ и защиту проектов. Наш Президент поддержал нас в вопросе строительства Республиканского математического лицея-интерната. 7 августа мы дали старт этой работе. Через два года у нас появится инновационное учреждение для 360 одаренных детей со всей республики», – отметил Радий Хабиров. Фото из БАШИНФОРМ",Ключевые решения для сферы образования: августовское совещание в Бирске,Мәғариф,2425,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-26/klyuchevye-resheniya-dlya-sfery-obrazovaniya-avgustovskoe-soveschanie-v-birske-4362675,2025-08-26T15:55:00+00:00
"Тыуған илде һаҡлау бурысы ҡағылмаған ғаилә юҡтыр ул. Минең дә өс ҡустым - Кәрим, Урал, Бүләкбай үҙҙәренең Тыуған ил алдындағы бурыстарын намыҫ менән үтәнеләр. Конкурсҡа бөгөн мин Йәғәфәровтар тураһында яҙам. Йәғәфәров Дамулла Фазулла улы ғүмерен хеҙмәткә арнап, пенсияға сыҡҡансы алыҫ Камчаткала прапорщик булып хеҙмәт итте, һуңғы йылдары Щадринск ҡалаһында йәшәне, хеҙмәтен дауам итте. Тормош иптәшем Йәғәфәров Салауат ике йыл Георгиевкала бик матур, маҡталып хеҙмәт итеп ҡайтҡас, колхозда шофер, инженер-механик булып эшләне. Йәғәфәров Азамат ҡәйнешем Афғанстанда Кандагарҙа ике йыл хеҙмәт итә, тик ҡайтырға насип булмай. Ҡайтыр көндәре еткәндә генә, 1980 йылдың 21 апрелендә дошман пуляһы уның ғүмерен өҙә. Командирын ҡотҡарам тип, ҡулына гранатаһын тотҡан килеш ауа, дошмандарға бирелмәй, герой булып, даны ғына ҡайта тыуған ауылына. Хеҙмәт итеү осоронда Батырлыҡ өсөн миҙалы, күп һанлы маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнә. Үлгәндән һуң Ҡыҙыл йондоҙ ордены, Яугир-интернационалист миҙалы бирелә. Красная звезда гәзитендә  уның тураһында  ""Һуңғы граната"" тигән мәҡәлә лә баҫыла. Уның йөҙөнән бер ваҡытта ла йылмайыу китмәгән, тормошто, туғандарын яратҡан батыр егет ул. Нуриман, Райман ҡәйнештәрем дә әрме хеҙмәтендә булдылар. Армиянан ҡайтып, икеһе лә ауыл хужалығы институтында уҡып, агроном, инженер һөнәренә эйә булалар. Ҡәйнәмдең биш улы ла әрме хеҙмәтендә булғандар, тик ғүмерҙәре генә ҡыҫҡа булды. Йәндәре йәннәт баҡсаларында булып, тыныс йоҡлаһындар яугир һалдаттар. Фирүзә Шәһәретдинованың ""Һуғыш ҡорбаны"" шиғыры Азамат өсөн генә яҙылған кеүек: Тимер табут тора әсә ҡаршыһында Көлөп ҡарай улы рәсемдән, Әйтерһең дә әйтә: Һыйпа әле Һуңғы тапҡыр, әсәй, сәсемдән. Улым Йәғәфәров Наиль Салауат улы ла бер йыл хеҙмәт итеп маҡтау ҡағыҙы алып ҡайтты, и семе 44298-се  хәрби частың почет китабына индерелгән. Мөмкинселеге, һаулығы булған һәр ир-егет Тыуған ил алдындағы бурысын үтәргә тейеш, был йәһәттән әсәйҙәренең йөҙөн ҡыҙартманылар улдары. Илгә тыныслыҡ килеп, хеҙмәт итеүсе егеттәребеҙ генә имен ҡайтһындар тигән теләктә ҡалам. Ҡәмәриә Йәғәфәрова, Бөрйән районы. Фотолар авторҙың ғаилә архивынан.",Беҙҙең ғаилә һалдаттары конкурсына Тыуған илде һаҡлау бурысы,Аңлатма,2103,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-20/be-e-ail-aldattary-konkursyna-tyu-an-ilde-a-lau-burysy-4586719,2026-02-20T12:31:00+00:00
"Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов ""Печән базары"" чарасында, 29 август ел Татарстанда ""Туган телләр һәм халыклар бердәмлеге елы"" буларак билгеләнә. Берничә аерым дәүләт оешмасыннантәкъдимнәрбулса да, елның беренче ае узган вакытта әлегә әмгыятькә бу уңайдан планнар, проектлар яңгыратылмады. Узган ел эшен башлаган татар теле комиссиясе дә әлегә эш планын әмәгатьчелеккә тәкъдим итмәде. Азатлык итимагый активистлар, тел белгечләре, чит илләрдәге азчылык телләр белән шөгыльләнүче галимнәр белән аралашканнан соң, Татарстан президентына быел эшләргә мөмкин һәм эшләргә кирәк булган иде проект тәкъдим итә. Узган ел тел комиссиясенә төзегән исемлектән аермалы буларак, биредә системлы эш яки татар телендә үстерәсе юнәлешләр түгел, ә конкрет проектларны ыйдык. Алар беренче карашка өлешчә популистик булып кабул ителергә мөмкин, әмма Туган телләр елында татар теленә игътибар әлеп иткән, киң әмәгатьчелеккә аның заманча һәм көчле булуын күрсәтерлек проектлар кирәк. Бу, әлбәттә, системлы эш кирәкми дигән сүз түгел, тик Туган телләр елы уңаеннан һаман аксаган һәм үсешкә ихтыя булган өлкәләрне үстерер өчен конкрет нәтиә бирә алган проектлар кирәк. Соңгы елларда Татарстанда милли мәгарифтә бар өмет полилингваль мәктәпләргә генә калды. ""Адымнар""мәктәбенеңпотенциалы да зур, мәктәп милли тәрбиядә тырышлык та күрсәтә. Ләкин чын татар рухы булган, укыту да, тәрбия эше дә татарча уза торган мәктәпләргә ихтыя кала бирә. Шул уңайдан, Казанда бер үрнәк татар мәктәбе эшен оешытыру өмет уята алыр иде. Күп кенә активистлар Казанга да сәләтле балалар өчен Актаныш гимназиясекебек мәктәп кирәк дип әйтә. Аның матур, яңа төзекләндерелгән бинасы, бассейннары һәм тулысынча иһазландырган сыйныфлары булырга тиеш. Уку-укыту һәм тәрбия эше дә тулысынча татарча алып барылуы зарури, укытуга иң яхшы белгечләрне әлеп итәргә кирәк, ди активистлар. Күп нәрсә кадрлардан тора, шуңа мәктәпкә үз фәнен белгән, шул ук вакытта татарча камил сөйләшкән иң яхшы мөгаллимнәрне әлеп итү мөһим. Татар теленнән тыш чит телләр дә яхшы сыйфатта укытылырга тиеш. Шундый бер генә үрнәк мәктәп тә татар мәгариф системын мәрт хәленнән чыгарырга, киләчәк татар элитасына чыганак урыны булырга мөмкин. Азатлык инде берничә ел дәвамында""Киноханә""шәлкемен алып бара. Күп кенә чит ил белгечләре фикеренчә, кино халык аңына тәэсир итәргә сәләтле булган көчле инструмент булып тора. Мәсәлән, дорамажанрының күп кенә русияләрнең дә Корея мәдәниятенә мәхәббәт уятуы, телне өйрәнүгә мотивация тудыруы билгеле. Аниме мультфильмнары да япон теленә, мәдәниятенә кызысыну уятты. Татарстан, гадәттә, татар фильмнарына акча бүлеп бирә, ләкин сүз күбесенчә олы буын өчен кино турында бара. Шул ук вакытта, Русия киноиндустриясендә ширкәте белән хезмәттәшлек итү мисаллары бар. Әйтик, ике өлештә чыккан ""Соңгы баһадир"" (Последний богатырь) фильмы үрнәк алырлык. Аны финанслау һәм төшерү эшендә Русия сәнгатькәрләре белән бергә -ның Русиядә вәкиллеге катнашты, шуның нәтиәсендә урыс әкиятләре, мәдәниятенә игътибар да тудырды. Керем ягыннан иң уңышлы Русия фильмы да булды. Татарстан да халыкара ширкәтләр белән хезмәттәшлек итеп, татар әкиятләре, татар каһарманнары, тарихи вакыйгалар турында сыйфатлы, яшьләрне дә әлеп итәрлек блокбастер төшерергә сәләтле. Бу шактый зур финанс таләп итә, тик республика бу чыгымнарны капларлык хәлдә. Беренче мондый фильм татар теленә, мәдәниятенә игътибарны арттырып, киләчәктә татар кинематографына юлны ачып, татарны дөнья күләмендә таныта ала.2017 елда Татарстанда татар телен мәбүри укыту туктатылганнан соң, татар теле укытучылары төшенке хәлдә калды, мәктәпләрдә телгә игътибар кимеде. Укучыларның бер өлеше татар телен өйрәнми, өйрәнүчеләр дә татар телендә зур ихтыя күрми, икенчел тел итеп карау очраклары да бар. Бу татар теле укытучылары өчен авыр эш атмосферасын булдыра, яшь һәм креатив укытучыларны бу өлкәдән кысрыклап чыгара. Татарстан укытучыларга төрле грантлар булдыра. Шул ук вакытта, татар теле укытучыларына аерым грантлар системы юк. Төрле номанацияләрдә татар теле укытучылары өчен яхшы финанслы грантлар тәкъдим ителү очрагында, бу татар теле укытучысы абруен күтәрә алачак, бу юнәлешкә яшь һәм сәләтле кадрларны кайтара алачак. Укытучылар өстәмә акча алып кына түгел, үз белемнәре һәм тәрибәләре белән башка хезмәттәшләре белән уртаклаша алачак, мондый таләпләрне грант шартларына кертеп була. Сүз татар теле укытучылары турында гына түгел, төрле фәннәрне татарча укыткан башка укытучылар турында да бара. Татар мәктәпләрендә, районнарда, авылларда үз фәнен тырышып, заманча алымнар кулланып, татарча укыткан укытучыларга да бу шактый яхшы ярдәм һәм мотивация булдыра ала. Заманча һәм күп кеше катнашында фестиваль – телгә игътибарны уятырлык тагын бер үтемле чара. Аны апрельдә, бер атна дәвамында үткәрү урынлы булыр иде. Мондый фестивальне чын эчтәлек белән тутыру мөһим: заманча музыка мәйданчыклары, өстәл уеннарын уйнау урыннары, фото ясау, дизайн, робототехника кебек заманча темаларга лекторийлар, остаханәләр, кызыклы дискуссия мәйданчыклары, балалар өчен чаралар һәм башкалар. Төрле яшькә ярарлык чаралар көн дәвамында үтү очрагында, фестивальгә бөтен гаилә белән килү айлы була ала. Татар телен үстерү эшен Татарстан президенты, һишчиксез, хөкүмәттән башларга тиеш. Мондый беренче адымнар инде күренә дә башлады. Туган телләр елында атнага кимендә бер көнне ""татар телле көн"" дип игълан итү мантыйклы адым булачак. Шул көнне барлык киңәшмәләр, очрашулар, чыгышлар татар телендә башкарылса, документлар татар телендә тутырылса, республика кунаклары белән сөйләшү татарча алып барылса (тәремәче белән булса да), бу татар теленең реаль дәүләт теле статусын күрсәтер иде, барлык дәрәәдәге түрәләргә татар телен өйрәнү ихтыяын тудырыр иде. Бу очракта татар телен саклау кирәклеген республика итәкчелеге сүздә генә түгел, үз мисалында да күрсәтер иде. гасырда балаларның һәм яшүсмерләрнең тормышын уенсыз күз алдына китереп булмый. Кемдер компьютерда уйный, кемдер смартфонда, уен иһазларын алучылар да шактый. Ни кызганыч, яшьләргә татарча уйнарлык уен һаман барлыкка килмәде. Татарстанда Иннополис, -парк бар, технологияләр белән шөгыльләнгән оешмалар күп. Алар ярдәмендә, чит ил оешмаларын да әлеп итеп, сыйфатлы татар уенын булдыру да Татарстанның көченнән килә. Аның эчтәлеген татар мәдәнияте, танылган әкиятләр, әсәр белән дә бәйләп була. Уен төрле платформалар өчен әзерләнсә, аны компьютерда да, уен иһазларында да уйнап булыр иде. Мондый уен мәктәп укучыларында, студентларда татар теленә игътибарны арттырыр иде, телнең заманча булуын, тормышта да кулланыла алганын күрсәтер иде. Казакъстан казакъ телен үстерү эшен ""100 китап"" дип аталган проекттанбашлаган иде. Аның максаты - чит илдә басылган 100 танылган әсәрне казакъ теленә тәремә итү иде. Шул рәвешле алар әмәгатьчелекнең игътибарын казакъ теленә әлеп итеп, ул телдә укырлык заманча һәм кызыклы контент булдырган. Совет чорында татар теленә урыс һәм дөнья классикасы күпләп тәремә ителә килде. Марк Твен, Жюль Верн, Экзюпери, Джек Лондон, Конан Дойль әсәрләрен татар телендә дә укып була иде. Заманча әдәбият исә татарчага тәремә ителми диярлек. Бары тик волонтерлар көче белән генә ""Һарри Поттер"" турында китаплар татарчагатәремә ителәбашлады. Күп кенә белгечләр заманча чит ил әдәбиятын татарчага тәремә итү телгә шактый игътибар тудыра ала, тел өйрәнүчеләргә кулай контент тәкъдим итәргә сәләтле дип саный. Моны башкару өчен автор хокукларын сатып алу, һәм китап нәшрияты белән бергә китапны татарчага сыйфатлы итеп тәремә итү кирәк. Моңарчы Азатлык татар телен үстерү өчен 10 мөһим тармакныбилгеләгән иде. Без аралашкан белгечләр мәгариф, реаль икетеллелек, медианы реформалау, яшьләр өчен контентны татарчалаштыру кебек тәкъдимнәр яңгыраткан иде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын урнаштырыгыз ( өченмонда, өченмонда) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Туган телләр елында Миңнеханов эшләргә тиешле 7 проект,Татарстан,7882,https://www.azatliq.org/a/31083772.html,2021-02-07T21:10:21+00:00
"Әбүбәкер Шабанович (сулда) һәм Супьян Курбанов (уңда)Бу атнада Беларус мөфтие Әбүбәкер Шабанович Минскида Чечня мөселманнары диния идарәсе аппараты итәкчесе Супьян Курбановбелән очрашты. Шабанович Әхмәт Кадыров фондына Брестта Әхмәт Кадыров исемендәге мәчет төзергә тәкъдим итте һәм Чечня мөфтиятеннән Грозныйда бу тәкъдимгә теләктәшлек белдерергә чакырды. Шабанович Азатлыкка әйтүенчә, бу тәкъдимнең хуплану-хупланмавы турында әлегә берни әйтеп булмый, шулай да Беларус мөселманнарының өмете бар. Әбүбәкер Шабанович— Кызганыч, безгә бу эштә читтәгеләр булышырга әзер. Ул мәчет булырмы, юкмы — әлегә бу сөйләшүләр генә. Әлегә бу — теләк һәм өмет кенә. Әгәр дә Казандагы кардәшләребез, мәсәлән Дөнья татар конгрессы Беларустагы мөселман татарларга бер кечкенә гыйбадәт йорты, кечкенә генә мәчет булдырырга ярдәм итсә, бик яхшы булыр иде, - ди Шабанович. Аның әйтүенчә, Беларуста, Бресттан кала, мөселманнар күп яшәгән, әмма гыйбадәт йорты булмаган шундый шәһәрләрнең берсе — Витебски. Ул ярдәм сорап Казанга да мөрәәгать итеп караган. Минскида 2016 елдаачылганәмигъ мәчете төзегәндә Татарстан ягыннан бераз ярдәм булды, әмма шуннан бирле бернинди дә ярдәм юк ди ул. — Мин гаепләп әйтмим, әмма татарларның татарларга булышуы бик матур күренеш булыр иде. Киләсе елда татарларның бу якларга килеп урнашуына 625 ел тула. 600 еллыкны 1997 елда Татар конгрессын Индус Таһировитәкләгәндә Беларуста бик зурлап уздырган идек. Беларуста конгрессның күчмә утырышы да узды, Татарстан итәкчеләре дә килде. Ә хәзер, кызганыч, Казан ягыннан андый кызыксыну юк. Бәлки безнең гаеп тә бардыр, белмим. Әмма кешеләр өметне югалтса, башкаларга күбрәк мөрәәгать итә, - ди Әбүбәкер хәзрәт. Ул 2022 елда Идел Болгарының ислам кабул итүенә 1100 тулу Беларус татарлары өчен да зур бәйрәм булуын әйтә һәм татарларның хәзерге Беларус ирләренә килүенә 625 ел тулуны бәйрәм итүгә Казанда да битараф булмасыннар иде дигән теләк белдерә. Алты гасыр элек хәзерге Польша, Литва, Беларус ирләренә килеп урнашкан татарларны Липка татарлары дип атыйлар. Беларуста мәчет төзергә ярдәм итүне сорап Чечняга мөрәәгать итүен мөфти чарасызлыктан ясалган адым дип атый. Беларусның кайбер урыннарында татарлар берәр иске йортны булса да сатып алып, анда намазлар, ислам һәм татар теле нигезләрен укулар, тарих һәм мәдәният белән танышу курслары оештырырга тели. Әмма мөмкинлекләре һәм өметләре бик зурдан түгел. Шабанович әйтүенчә, Беларуста хәзер 12 мәчет һәм гыйбадәт урыны бар, ә мәхәлләләр — 25, һәм тагын өч мәхәллә рәсми теркәлү юлында. Ә теркәлгәндә юридик адрес булсын өчен, ниндидер бина кирәк. Брест шәһәрендә ничә мөселман яшәве билгеле түгел. Шабанович шәһәр хакимиятеннән алган мәгълүматка күрә, анда мөселман фамилияле өч меңләп кеше теркәлгән. Әмма аларның барысын да мөселманнар дип әйтеп булмый. Чөнки ул фамилияләрнең бер өлеше элеккедән калган булырга һәм алар чынлыкта христиан булырга да мөмкин. Шулай да шәһәрдәге бер тулай торакта арендаланган 12 дүрткел метрлы бүлмәдә оештырыла торган омга намазларына йөзләрчә мөселман ыела ди мөфти. Бүлмәгә берничә кеше генә сыя. Калганнар намазны коридорда һәм ишегалдында укый. Алар төрле милләттән. Ә якын тирәдә яшәүчеләргә мөселманнарның ишегалдында намазлар оештыруы ошамый. Шабанович мөмкин булган һәркем белән элемтәләр, хезмәттәшлек урнаштырырга әзер. Бу атнада ул Үзбәкстан мөселманнары диния идарәсе белән дә видеоэлемтә аша сөйләшүләр уздырган һәм киләчәктә хезмәттәшлек урнаштырырга килешкәннәр. Беларус мөселманнарының мәчет төзүне сорап Кадыров фондына мөрәәгать итүе юктан гына түгел. Федераль бюджеттан бик зур трансфертлар алучы Чечня башлыгы Рамзан Кадыровның әтисе, 2004 үтерелгән Әхмәт Кадыров исеме белән аталган бу фонд Русиядән читтә дә мөселманнарга ярдәм итә. Берничә ел элек Сүриянең Һомс һәм Алеппо шәһәрләрендә сугышта имерелгән ике борынгы мәчет әлеге фонд акчаларына төзекләндерелде. Акчасының 70 процентын федераль бюджеткаибәрүчедонор Татарстан читтәге татарларга ярдәм итә алмаганда, шул бюлжеттаниң зур дотацияләрнеалучы төбәкләрнең берсе булган Чечня чит илләрдә мәчетләр төзүгә каян акча таба соң? 2011 елда Рамзан Кадыров бу турыда сорауга авап биреп, ""Аллаһ бирә, белмим, каяндыр килә""дигән иде. Аның әйтүенчә, фондка Русиядән читтә яшәүче чечен эшмәкәрләре дә ярдәм итә. ""Кавказский узел""язуынча, Кадыров фондына дәүләт заказларыннан иң майлы калаларны алучы төрле ширкәтләр дә акча күчереп килә һәм республикадагы бюджет хезмәткәрләре айлык хезмәт хакларының 10 процентын рәсми рәвештә әлеге фондка күчерергә мәбүр ителә. Фонд акчалары мәчетләр төзүгә генә түгел, республикага төрле йолдызларны китертү, Чечня данын танытучы кешеләргә кыйбатлы бүләкләр алу өчен дә тотыла. Липка татарлары— гасырдан хәзерге Польша, Литва, Беларус ирләрендә яшәүче татарлар. Гомуми саннары 15 мең чамасы. 8 меңнән артыгы Беларуста, 2 меңе Польшада, 3 меңе Литвада яши. Бер өлеше Русия, Украина һәм башка дәүләтләрдә гомер кичерә. Диннәре: сөнни мөселман, христиан (православ, католик, протестант). Телләре: поляк, литва, беларус, сирәк кенә татар телләре. Язулары: латин, кирил һәм гарәп әлифбалары нигезендә. Татарларның берничә дулкыны хәзерге Польша, Литва һәм Беларус ирләренә гасырдан килә башлый. Алар нигездә поляк патшалары гаскәрендә хезмәт иткән һәм тарихка үзләренең батырлыгы белән кереп калган. гасыр азагында Польша патшасы Ян Собиецки татарларның шушы тугрылыклы хезмәте өчен аларга ир-утарлар бүлеп бирә, татарлар асылзат титулын ала башлый. Бүгенге көндә татарлар күпләп яшәгән Крушиняны авылы татарларга 1679 елда бирелә.2010 елда Польшаның Гданьски шәһәрендә татар хәрбие хөрмәтенәһәйкәл ачылды. Тантанада Польшаның ул чактагы президенты Бронислав Комаровски үзе катнашты. Аның әнисе Ядвига Комаровска әтисе ягыннан татар булуы турында сөйләгән иде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татарстаннан өмет өзгән Беларус татарлары мәчет төзүдә ярдәм сорап Чечняга мөрәәгать итә,Татарстан,5951,https://www.azatliq.org/a/31614607.html,2021-12-17T22:20:38+00:00
"Фестиваль Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арнала. Ҡурсаҡтар иленә рәхим итегеҙ, дуҫтар. Унда Рәсәйҙән тыш, Үзбәкстан һәм Ҡырғыҙстан театрҙары ла ҡатнашасаҡ. Фотолар ""Бәйләнештә"" селтәренән алынды.","Өфөлә ""Ҡурсаҡфест"" була",Донъя,207,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-17/f-l-ursa-fest-bula-4391910,2025-09-17T15:48:00+00:00
"Беренсе бүлектә, Башҡортостандың дирижер Дмитрий Крюков етәкселегендәге Дәүләт академия симфоник оркестрына ҡушылып, 12 музыкант бала башҡорт классикаһы әҫәрҙәрен башҡарасаҡ. Икенсе бүлектә танылған музыканттар – жюри ағзалары, элекке миҙгелдәрҙең лауреаттары сығыш яһай. Жюри составында: Артур НӘЗИУЛЛИН, БР-ҙың халыҡ артисы, кларнетсы, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия симфоник оркестры директоры; Шәүрә СӘҒИТОВА, БР-ҙың  атҡаҙанған артисы, пианист, композитор, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының махсус фортепиано кафедраһы мөдире; Артур ҒАЙСАРОВ, БР-ҙың халыҡ артисы, ҡурайсы, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының традицион музыка башҡарыу һәм этномузыкология кафедраһы доценты, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы; Виктория СИМОНОВА, БР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, лектор музыка белгесе, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының өлкән уҡытыусыһы; Илшат МӨСЛИМОВ,  БР-ҙың халыҡ артисы, скрипкасы, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия симфоник оркестры солисы һәм концертмейстеры. Концерт 18 сәғәттә башлана. Инеү ирекле. Елкән телеконкурсы Мәҙәниәт милли проекты сиктәрендә Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы булышлығында Тамыр балалар-үҫмерҙәр телеканалы тарафынан булдырылған. Сығанаҡ",Елкән телеконкурсының гала-концерты була,Яңылыҡтар,1286,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-16/elk-n-telekonkursyny-gala-kontserty-bula-4010729,2024-11-16T09:00:00+00:00
"Өфөнән 12 йәшлек актер Арыҫлан Ҡырымсурин «Ведьма» мистик сериалында төшкән, тиҙҙән уны ТВ3 телеканалында ҡарарға була. Проект өҫтөндә эш октябрь аҙағында тамамланған. «Минең өсөн был — бишенсе проект. Күптән фантастикала төшөргә теләй инем, ниһайәт, республикабыҙҙа ошондай күп сериялы фильм төшөрҙөләр», - ти  Арыҫлан. Мистик мелодраманы төшөрөү урыны итеп Өфө һәм Ташаҫты ауылы һайланған. Тамашасылар фильмда Башҡортостандың ғәжәйеп матурлығы менән һоҡланыуҙан тыш, урындағы фольклор легендалары менән таныша ала. Башҡорт ауылына килгән ғаилә тураһындағы мелодрамала үҫмерҙәр тураһында ла сюжет бар. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, йәш актер Арыҫлан Ҡырымсурин башҡорт әҙәбиәте классигы Мостай Кәримдең «Беҙҙең өйҙөң йәме» повесы буйынса төшөрөлгән «Һеңлекәш» фильмынан һуң тамашасыларҙың һөйөүен яуланы. Ул төп герой Йәмил ролен оҫта итеп башҡарҙы. Һуңынан Арыҫландың Саида Медведеваның «Мостай», Булат Йосоповтың «Шағир көндәлеге», Айнур Асҡаровтың «Йыл ғаиләһе», Динара Әбдрәшитованың «Айназ» фильмдарында ролдәре булды. Бынан алдараҡ«Башинформ»йәш яҡташыбыҙҙың Андреев исемендәге халыҡ-ара конкурс лауреаты исеменә лайыҡ булыуы хаҡында яҙғайны. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөлә «Һеңлекәш» фильмының йондоҙо мистик сериалда төшкән,Яңылыҡтар,1573,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-20/f-l-e-lek-sh-filmyny-yondo-o-mistik-serialda-t-shk-n-4017038,2024-11-20T18:12:00+00:00
"Иҫләйем бер әсәйҙәргә киттек ҡунаҡҡа. Мин эй ашайым, эй ашайым. Әсәйем минен ябығып киткәнде күреп, алама йәшәйһегеҙме әллә тип һораша башланы. Юҡ, тигән булдым, сөнки ата-әсәйемде тыңламай һарандарға үҙем көсләшеп сыҡтым. Баш балабыҙ беренсе класта укығанда ирем, ҡайны ҡәйнә менән күрше ауылға киттеләр. Шул саҡ келәттең асҡысын табып алып, фарш индереп улыма котлеттар бешереп ашаттым. Бөтә һауыт-һабаны йыуып, бөтә нәмәне йәшерҙем, белмәһендәр тип. Сөнки келәттә ит тә, фарш та күп ине. Баяғы балам тотторҙо бит. Әсәй, мин теге ваҡыттағы кеүек тәмле кәтлит ашағым килә, тип. Ирем, урлашаһың, тип айырым йоҡлап йөрөнө. Э-й-й, хәҙер яманлағым килмәй, береһе лә юҡ инде, ирем дә, ҡайны ҡәйнә лә, барыһы ла иртә үлде. Өҫтәлдә ултырған бал йә кәнфитте ҡабып ебәрәм дә ялп итеп ишеккә боролоп ҡарайым һәр саҡ. Ҡәйнәм әрләмәҫме, тип. Бына нисек бит ул. Ә бер үк кейемде нисәмә йыл кейеп ауыл бисәләренең көлкөһөнә ҡалғанымды яҙып та тормайым. Шуға уйланығыҙ, һаран кеше менән йәшәүе бик ауыр, әгәр ғаиләһендә лә шулай булһа, тормошоң тамуҡҡа әйләнәсәк. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡомһоҙлоҡ ул - ауырыу,Конкурстар,1722,https://henek.info/articles/---+--/2025-07-02/om-o-lo-ul-auyryu-4298564,2025-07-02T12:55:00+00:00
Бөгөн Өфөлә Саңғы буйынса классик стилдә уҙышта 27 спортсы ҡатнашты.,Беҙ бергә. Спорт һаңғырауҙар спорты ҡышҡы спартакиадаһы дауам итә,Спорт,68,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-11/be-berg-sport-a-yrau-ar-sporty-ysh-y-spartakiada-y-dauam-it-4117308,2025-02-11T17:35:00+00:00
Өфөнөң 39-сы гимназияһы уҡыусыһы Алина Үтәшева художестволы гимнастика буйынса халыҡ-ара ярышта беренселекте алған. Туринр Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә Дубайҙа үткән. Үҙ йәш төркөмөндә Алина абсолют еңеүсе булған. Башинформ таҫмаһынан.,Өфө уҡыусыһы халыҡ-ара ярышта еңгән,Спорт,237,https://amanat.su/news/sport/2025-11-03/f-u-yusy-y-haly-ara-yaryshta-e-g-n-4451648,2025-11-03T13:21:00+00:00
"Роскомнадзор ""Коммерсантъ""ка белдерүенчә, алар томаланган ресурсларга керү мөмкинлеген ябу өчен булдырылган Федераль дәүләт мәгълүмат системына кушылган. Бу - канун таләбе диелә. ""Коммерсантъ"" язуынча, белән ""Яндекс"" әлегә сылтамаларын бетерми, әмма андый мөмкинлекне сынап карый. кулланучыларның язышуларын шифрлау ачкычларын ФСБга тапшырудан баш тартканнан соң 16 апрельдә Роскомнадзор Русиядә әлеге мессенджерны томалый башлады. Нәтиәдә 20 миллионлап -адрес томаланды, Русиянең күп кенә сайтлары һәм хезмәтләре эшчәнлегенә зыян килде. Моннан тыш Роскомнадзор -ны томамлауны әйләнеп узу мөмкинлеге бирүче 80 -ны һәм прокси-хезмәтләрне дә томалады.50-дән артык халыкара һәм Русия хокук яклау оешмалары -ны томалауны хөкем итте, ""фикер белдерү ирегенә һәм интернетта шәхси тормыш кагылгысызлыгына һөүмне"" туктатырга чакырды.",". һәм ""Спутник"" порталлары -ны күрсәтми башлады",Яңылыҡтар,824,https://www.azatliq.org/a/29247047.html,2018-05-24T08:23:55+00:00
"– Айрат Әхтәм улы, донъя үҙгәрә, уның менән беҙ ҙә үҙгәрәбеҙ, тормоштағы ғәҙәти әйберҙәр күҙ алдында юҡҡа сыға. Йәшәү, аралашыу социаль селтәрҙәргә күсә. Театрҙың да беҙгә сәхнәнән түгел, ә экран аша килеүе ихтималмы? – Юҡ, килешмәйем. Театр «тере» булырға тейеш. Әле ул мәжбүри генә социаль селтәрҙәргә күсте. «Тере» спектакль менән экран спектакле араһында айырма ҙур. Тамашасы менән туранан-тура аралашыуҙы бер нәмә лә алыштыра алмай. Һис һүҙһеҙ, театр яңылыҡты ҡабул итергә, яңы алымдарҙы үҙенә һыйҙырырға тейеш. Һыйҙырмай икән, ул артта ҡалған тип иҫәпләнәсәк. Хәҙер спектаклдәрҙә видео-контент, титрҙар, документаль фильм, техник эффект алымдары ла бар. Был – тәбиғи күренеш. – Әле генә барыбыҙ ҙа, үҙҡурсаланыу, ситтән тороп эшләү, тигән мәлде үттек. Һеҙ быны нисек кисерҙегеҙ? – Ниһайәт, өйҙә булырға, яҡындарым, ғаиләм менән аралашырға, тәбиғәткә сығырға мөмкинлек тыуҙы. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер ҡиммәттәрҙе ҡайтанан баһаланым: «Ҡайҙа йүгерәһең, ни эшләйһең, ошо эштәр бик кәрәкме һиңә? » – тигәнерәк һорауҙар тыуҙы. Яңы әҫәрҙәр, спектаклдәр хаҡында ла уйланыуҙар булды, әлбиттә. Хәҙер формаға инәбеҙ, эшкә тотонабыҙ яйлап. – Ижади багажығыҙ ҙур. Элекке сәхнә әҫәрҙәренә лә кире әйләнеп ҡайтаһығыҙ. «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Ҡара йөҙҙәр», «Ҡоҙаса» спектаклдәрен әйтәм. Тамашасы сағыштырып баһа бирер, тип ҡурҡмайһығыҙмы? – Шекспирҙы нисә тапҡыр ҡуйғандар, тип уйлайһығыҙ? Башҡорт классик әҫәрҙәрен ҡуймаҫҡа, тигән тыйыу юҡ бит. Һәр хәлдә, мин уларҙы беренсе тапҡыр ҡуйҙым. – «Зөләйха күҙҙәрен аса» фильмы күптәргә оҡшаманы. Ләкин театр донъяһында уны беренсе булып башҡорт режиссеры ҡуйҙы. Ул Рәсәй театрҙарында уңыш ҡаҙанды, күп кенә фестивалдәрҙә был сәхнә әҫәрен күрергә теләйҙәр. Ундай ғына героиняларҙы башҡорт классиктары – Һәҙиә Дәүләтшина, Зәйнәб Биишеваларҙың әҫәрҙәрендә лә табып булмай инеме? – Кино өсөн яуап бирә алмайым. Ә театрға килгәндә, мин ҡайһы бер пьесаны уҡый башлайым да, ун биттән һуң уны ҡуясағымды беләм. Бында ла шулай булды. Эйе, башҡорт классиктарының әҫәрҙәре лә иғтибарға лайыҡ, ләкин Гүзәл Яхина Һәҙиә Дәүләтшинанан нимәһе менән айырыла? Әҫәрҙе бик күп илдәрҙә беләләр, ул Европаның 25 теленә тәржемә ителгән. Уны Ҡытайҙа, Германияла, Италияла уҡыйҙар. Миңә шул илдәрҙә йәшәгән таныштарым яҙа был турала. Беләһегеҙме, беҙҙең спектаклгә билетты ике аҙна алдан алалар. Ситтән такси яллап киләләр. Санкт-Петербургтың 800 урынлыҡ Товстоногов театрында ул ике көн аншлаг менән барҙы. Тамашасылар ике көн баҫып ҡараны. Мәскәүҙә алыпһатарҙарҙа билет хаҡы 10 меңгә барып баҫты. Ул спектакль менән беҙҙе төрлө фестивалдәргә саҡыралар. Унда 50 актер уйнай. Ҡайҙалыр йөрөү сығымлы. Ләкин ойоштороусылар башҡорт театрының шул спектаклен фестиваль сәхнәһендә күреү, сараның мәртәбәһен, дәрәжәһен күтәреү өсөн генә лә барлыҡ сығымдарҙы үҙҙәре ҡаплай. Был уңыш түгелме? – Һис һүҙһеҙ. Һуңғы йылдарҙа башҡорт театрын тәнҡитселәр ҙә милли театрҙар араһында бер башҡа юғары ҡуя. Электән Татарстандың Ғәлиәскәр Камал исемендәге, Яҡутстан, Башҡортостан театрҙары көслө. «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле менән тағы бер аҙым алға атланыҡ, беҙ хәҙер рейтинг буйынса Мәскәү, Петербург театрҙары менән бер ҡатарҙа торабыҙ. – «Гөлбостан» спектакле хаҡында ла яңыраҡ фекерҙәр уҡығайным. Һеҙ унда, бөгөнгө заманда кем ул башҡорт, уны ниндәй проблемалар борсой, тигән һорауҙар күтәрәһегеҙ. Бөгөн беҙ милләттең тышҡы атрибуттары менән генә маһайырға яратабыҙ, ә етди милли һорауҙар менән тәрән шөғөлләнмәйбеҙ. Хатта Ҡуштау тирәһендәге ерле проблемаларҙы уйлағанда, һеҙҙе, күрәҙәсе, тип әйтергә мөмкин. – Эйе, спектаклдәге түрә, урындағы комбинат хужаһы, ерле халыҡҡа, бейегеҙ, милли йырҙар йырлағыҙ, йолаларҙы һаҡлағыҙ, милли костюмдар байрамын үткәрегеҙ, ләкин сәйәсәткә, иҡтисадҡа тығылмағыҙ, ер аҫтындағы байлыҡтарға ла ҡыҫылмағыҙ, ти. Ҡадир Даяндың «Таңсулпан» пьесаһына нигеҙләнеп эшләнек беҙ уны. Үткән быуаттағы ваҡиғаларҙы беҙ бөгөнгө көнгә түгел, ә киләсәккә күсерҙек. Ҡадир Даяндың әҫәрендә лә байҙар ер талай, ә ярлылар ыҙа сигә. Беҙ ундағы Күсәрбай байҙы бөгөнгө көндөң комбинат хужаһы итеп ҡуйҙыҡ. Шулай уҡ кешеләр комбинаттағы ағыулы һауанан битлектәрҙә, махсус һаҡланыу сараларында йөрөй. Был спектакль коронавирус сире таралыуға тиклем күпкә алда сыҡты. Таңсулпанды Гөлбостан тип үҙгәрттек. Сөнки уны Башҡортостандың символы тип күрәбеҙ. Ошо Гөлбостанды бай талай, уны ике ҡатыны өҫтөнә кәләшлеккә алғыһы килә. Спектаклдә Гөлбостандың шундай һүҙҙәре бар: «Ошолай барһа, ер бөтәсәк. Сөнки кеше тәбиғәткә табынмай башланы һәм тәбиғәтте талау менән генә шөғөлләнә. Кеше аҡса аллаһына табына хәҙер. Тәбиғәт кешеһеҙ йәшәй ала, ләкин кеше унһыҙ йәшәй алмай». Ысынлап та, беҙҙең йәшәйеш бөгөн тик тәбиғәттән алыу ғына, ә үҙебеҙ уға бер нәмә лә бирмәйбеҙ. Ҡулланыусылар булып көн итәбеҙ. Баҡһаң, Европала ошондай экология темаһына бихисап спектаклдәр бар, ә беҙҙә улар юҡ. Театр үҙенең тамашасыһын тәрбиәләргә тейеш. – Рус классигы Николай Крашенинников быуатта «Амелия» тигән әҫәр яҙа. Уның төп героиняһы башҡорт ҡыҙы. Ул етем бала Ырымбур ҡалаһында билдәле бер тол ҡатындың ғаиләһенә барып юлыға һәм шунда юғары тәрбиә ала. Ҡыҙыҡай француз, инглиз телдәрендә иркен һөйләшә, этикетты белә, балдарға йөрөй. Ул – Толстойҙың Наташа Ростоваһы, Анна Каренина һымаҡ бер героиня. Әйткәндәй, Николай Крашенинников Ырымбурҙа ятып башҡорттарҙы уйлап сығарып яҙған ижадсы түгел. Ул ошо яҡтарҙа, айырыуса Хәйбулла яҡтарында күп йөрөгән, халҡыбыҙҙың тормошон өйрәнгән, уны белгән яҙыусы булған. Героиня Европа кимәлендә тәрбиәләнгән ҡыҙ булһа ла, уның күңелендә рухы бар, уны гел Башҡортостан тарта. Спектакль һүҙһеҙ, башлыса хореография алымдарынан, йырҙан, хәрәкәттәрҙән тора. Унда, сит илдәрҙә ижад лабораторияһы үтеп, республикаға эшкә ҡайтҡан, бер-нисә тел белгән хореограф Алина Мостаеваны йәлеп иттек. Башҡорт артистарының да төрлө жанрҙарҙа уйнарлыҡ потенциалы ҙур. Ғөмүмән, яңылыҡ булырға тейеш. Сит илдәрҙә хатта драма менән циркты берләштергән спекталдәр бар. Шундай жанрҙа эшләгән режиссерҙың хеҙмәте менән танышмын. Таңсулпан Ғарипованың «Бөйрәкәй» романын уҡыйбыҙ. Был күләмле әҫәр, спектакль дә шулай буласаҡ. Хатта икегә бүлергә тип тә уйлайбыҙ. Был спектакль – тиҙ арала сығара торған сәхнә әҫәре түгел, уның өҫтөндә етди генә эшләргә тура киләсәк. Беҙҙең ижади эш тик уңышҡа ғына ҡоролмаған. Юҡһа, үҙ-үҙеңә маһайып, үҫешкә юлды ябыуың ихтимал. Шул уҡ ваҡытта махсус премиялар өсөн дә эшләмәйбеҙ. Ул премиялар – шәхсән минең өсөн түгел, театрыбыҙ өсөн кәрәкле баһа.",Айрат Абушахманов: «Театр «тере» булырға тейеш. »,Мәҙәниәт,6386,https://shonkar.com/news/culture/2025-08-21/ayrat-abushahmanov-teatr-tere-bulyr-a-teyesh-4356161,2025-08-21T09:06:00+00:00
"Бөгөн Башҡортостан Башлығы ошо мәктәптә булған. Был объект ""Мәҙәниәт"" милли проектының ""Мәҙәни мөхит"" федераль проекты буйынса ремонтланған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яңауылда - яңыртылған мәктәп,Яңылыҡтар,318,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/ya-auylda-ya-yrtyl-an-m-kt-p-4549321,2026-01-24T17:39:00+00:00
"Дөрөҫ, Фәнисәне ире көс-хәл менән ебәрҙе. Ҡыҙғанғандан, көнләшкәндән, яратҡандан түгел, өйҙө ҡарарға ла кәрәк, ике бала – ҡыҙ менән малай. Ана, ҡыҙҙары шым ғына телефондан әллә нимәләр эҙләй. Өҫтәүенә, һарай тулы – мал-тыуар. Уныһы ла кәрәк. Кеше ыңғайына донъя көтмәйенсә булмай. Фәнисә мәктәп директоры булып йөрөй. Ире шунда ваҡ-төйәк эштәрҙе башҡара. Кәрәк булһа, автобусҡа ла ултыра. Ире Фәнисәне, икенсе көнөнә кискә ҡайтып етәһең, тигән шарт менән ебәрҙе. Тәүге тәнәфестә стендтарҙы ҡарап йөрөй ине, эргәһенә берәү килеп, ҡулынан тотоп алды. Бәй, Шамил бит! – Һаумы, Фәнисә! Ҡосаҡлап алды, сикәһенән үпте. Ҡатын менән ир ситкәрәк китте. – Үҙгәрмәгәнһең, – тине Шамил, – һаман элекке Фәнисә! – Үҙгәрмәй буламы һуң инде, олоғайта. – Йәп-йәш күренәһең, – тип ныҡышты Шамил. – Рәхмәт! Ысын булһа, шәп булыр ине. Хәл-әхүәл белештеләр. Шамил да ошо тирәлә мәғариф өлкәһендә эшләй икән. – Йә, был баҙар һиңә оҡшаймы? – Бик шәп фекерҙәр ишетелеп ҡала, – тине Фәнисә, – бына, блокнотыма теркәп барам. – Әйҙә, балконға күтәреләйек. Шунда һөйләшеп ултырырбыҙ. – Әйҙә һуң. Бында кеше аҙыраҡ икән. Иң тәүҙә ғаилә хәлдәрен асыҡланылар. Фәнисә өлкән ҡыҙы Азалия, улы Шакир тураһында һөйләне. Ҡыҙы, уның йәше хаҡында ишеткәс, Шамил аҙ ғына һиҫкәнер, уйға ҡалыр, тип көткәйне Фәнисә, тегеһе һелкенмәне лә, үҙ алдына ләпелдәне. Әллә зарланды, әллә маҡтанды: – Мин өйләнеп ҡараным, уңманым, – тине, – үҙемдә лә ғәйеп бар, артыҡ иркәләттем, ахыры. Әле лә яңғыҙмын. Кем әйтмешләй, әүҙем эҙләү юлындамын. – Табыламы? – Юҡ, Фәнисә, һинең һымаҡтар осрамай. Һинән башҡа ҡатын-ҡыҙ юҡлығына төшөндөм. Мине һин генә яратҡанһың, аңлағанһың икән. – Ысынлапмы? – тине ҡатын. – Уға был һүҙҙәрҙе ишетеү рәхәт ине. – Эйе, мин һине һаман яратам икән. – Ҡуй, бушты. Булмаҫ, – ти ҡатын. Ҡолаҡтары яна, күңеле күтәрелә. Әллә ул да яратамы икән? Фәнисәнең теле ҡысый, әйткеһе килә, ниңә үҙе һорамай, әллә саҡ ҡына ла һиҙмәйме? Шул тиклем дә бошмаҫ ир булыр икән. Ҡатын, уралтып, тағы ҡыҙын һөйләй башланы. Кемгә оҡшағандыр, музыкаға һәләтле, һүрәт төшөрә, матур йырлай. Шамил үҙе баянда уйнап, йырлай, һүрәттәрен дә ҡойоп ҡуя торғайны. Юҡ, үҙенекен һөйләп тик ултыра: – Мин һинең менән яңынан башлауҙан баш тартмаҫ инем. Үҙең ташлап киттең бит. Хәҙер балалар үҫеп бөтөр ине, – тип уфтанды ир. Ни хәл итәһең, шулай булды шул. Шамил хәлле студент ине, ятаҡта түгел, фатир яллап йәшәй. Диплом алһа, атаһы машина вәғәҙә иткән. Өйләнһә, фатир һатып аласаҡ. Яңғыҙ түгел, фатирҙа Фәнисә менән йәшәйҙәр. Бер көн, шикләнеп, табипҡа барып килде. – Атаһы бармы? – тип ҡыҙыҡһынды табип, ҡыҙҙың хәлен асыҡлағас. Ҡайтҡас, Фәнисә бик оҙаҡ уйланды. Аҙаҡ тәүәккәлләне. – Балабыҙ булһа, ни эшләрбеҙ икән? – тине. Шамил оҙаҡ ҡына һынап ҡарап торҙо. – Мин ҡаршы түгел, бала – бәхет бит ул. Тик әле түгел, һуңыраҡ. Һуңыраҡ, тимәк, һуңыраҡ. Фәнисә, диплом алған көндө үк юҡ булды. Ауылға ҡайтҡайны, еңгәһенең ҡустыһы килгән. Бер йәшкә кесерәк, ләкин түҙерлек. Вахтаға йөрөп, нефть сығара икән. Ситтән тороп, пединститутта уҡый. Бер аҙна эсендә геүләтеп туй үткәреп, Фәнисәнең яҙмышын хәл иттеләр. Дөрөҫ, Шамил, бер нисә тапҡыр шылтыратып, килергә уҡталып та ҡуйғайны. Кейәүгә сыҡтым, туй үткәрҙек, – тип өмөтөн өҙгәс, күнергә мәжбүр булды. Шамил Фәнисәнең бөгөн бында ҡунасағы хаҡында ишеткәс, ҡыуанып китте: – Ҡунаҡханала ҡалмайһың, мин һиңә фатирымды күрһәтәм, – тине. Һәм шунда уҡ адресын яҙып бирҙе. Үҙәктән йыраҡ та түгел икән, йәйәүләп кенә барырлыҡ. Шамил Фәнисәнең эше, уны ҡалдырыу, бында күсенеү, эш табыу хаҡында уй-ниәттәре менән уртаҡлаша башланы. – Ә минең балалар бар бит, – тине Фәнисә, иргә һыйыныбыраҡ ултырып, – уларҙы ни эшләтербеҙ икән? Ҡыҙым ун дүрт йәштә – иң ҡатмарлы ваҡыт. Нисек ҡабул итер икән? Улымды атаһы бирмәүе лә ихтимал. – Бәй, балаларыңдың атаһы бар бит? Атай кеше ҡараһын. Был һүҙҙәр Фәнисәнең башына һуҡҡан һымаҡ булды. Был ниндәй бошмаҫ ир? Өсөнсө тапҡыр ымлап-ишаралап ҡарай, һаман төшөнмәй бит әле. – Аталары риза булыр, тиһеңме? – тип мөлдөрәне Фәнисә. Үҙенә күрә түгел, харап үҙ һүҙле! – Өйҙән бер нәмә лә алмайһың, кәрәкмәй. Беҙҙең бында бөтәһе лә бар. Бик кәрәк булһа, ҡыҙың менән улыңды ваҡыт-ваҡыт бында килтерербеҙ. Барыбер, ошонда уҡыясаҡтар. – Һин еңел генә әйтәһең, – тине Фәнисә, – мин уларҙы нисек ташлап китәйем? – Ә беҙҙең үҙебеҙҙең балаларыбыҙ буласаҡ! – тине Шамил. – Ниәтләгәс, өр-яңынан башлайбыҙ. – Юҡ! – тине ныҡ итеп, Фәнисә, – мин балаларымды ҡалдырыуҙы күҙ алдыма ла килтерә алмайым, Шамил. Ир уйға ҡалды, күңеле төшкән һымаҡ тойолдо. – Ярай, – тине ул, күнгән һымаҡ, – балаларыңдың һүрәттәрен күрһәт әле, фотолары бармы? Фәнисә телефондағы һүрәттәрҙе асып һалды. Бик ентекләп, тағы ла ҡараны ир. Эстән генә ниндәйҙер пландар ҡорҙо. Ҡыҙына күҙ генә һирпеп алды, оҙаҡлап, улын ҡараны. – Мин уларҙы алып килеүеңә риза булыр инем, – тине Шамил, – тик улар мине өнәп бөтмәҫ шул. Ул арала булмай, форумдың тәүге өлөшө тамамланды, тип иғлан иттеләр. Фәнисә менән Шамил төштән һуң тағы осрашырға һөйләштеләр. Ир магазиндар буйлап йөрөп, аҙыҡ-түлек һатып алырға теләк белдерҙе, ҡатындың да ошо тирәлә ваҡ-төйәк йомоштары бар икән. Уй-ниәттәре тормошҡа ашырлыҡ, улар алдында хәҙер бер кәртә лә юҡ. Әлбиттә, кеше аптырар. Аптыраһындар. Һөйләрҙәр ҙә оноторҙар. Фәнисә нығыраҡ балаларын уйлай. Нисек һәм ни йөҙө менән ҡалдырып китер икән? Ҡайҙан бынауы Шамилының килеп сығыуын әйт! Әллә ирҙе һаман да яратамы икән? Әйтһә ине, улыңды ҡалдыр, ҡыҙыңды килтер, тиһә, ни үпкә. Ярай, Фәнисә әйтмәне, өндәшмәне. Ҡыҙ һинеке бит, тимәне. Әйтә яҙып ҡуйғайны ла, серҙе үҙендә ҡалдырыуҙы хуп күрҙе. Форумға йыйылғандар ҡаланың төрлө мөйөшөнә таралды. Фәнисә кисте көтөп йөрөймө? Ана, Шамил ниндәй хәстәрлекле! Нимә тип шылтырата? Һин ниндәй шарап яратаһың, тисе. Эх, ауыл ҡатынының яратҡан шарабы булһасы! Шарап түгел, балалары борсой уны. Йә инде, Шамилға ышанып йөрөүен әйт. Бер тапҡыр булһа, тағы бер хәл. Ҡыҫҡа ғына ғүмерҙә үҙ балаһынан ике тапҡыр баш тартты. Бер кешегә ике тапҡыр күп түгелме икән ул? Ана, Фәнисә таксиҙар торған мөйөшкә килеп сыҡты. Хаҡын белеште. Аҡсағыҙ етерме икән? – тип ышанмайыраҡ ҡаранылар. Иҫәпләп ҡарағайны, таман ғына икән. Район үҙәгенә барып етһә, ирен саҡыртып алыр. Бер йәшерәк егет юлланырға ризалашты. Юл ыңғай, иренә шылтырата һалды. – Һин ҡайҙа? – тине ире, ҡәнәғәт түгеллеге тауышына сыҡҡан. – Ҡайтып киләм, – тине ҡатыны. – Иртәгә кис ҡайтам, тигәйнең түгелме? – тине ире, әллә ҡыуанды, әллә аптыранды. – Миңә тәғәйене бөттө, ни эшләп ятайым мин бында. Өс сәғәттән район үҙәгендә булам, килеп алырһың. – Ярай, – тине ире күндәм генә. Шунан Шамил шылтыратты. Бик оҙаҡ, ҡат-ҡат шылтыратты. Бер нисә тапҡыр смс-ка төшкәне ишетелде. Ҡатын өндәшмәне, яуап бирмәне.",ИКЕ ТАПҠЫР. Хикәйә. Рәлиф КИНЙӘБАЕВ,Хикәйә,6587,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-05-01/ike-tap-yr-hik-y-r-lif-kiny-baev-3241067,2023-05-01T17:31:00+00:00
"Бөгөн Өфөлә ялдан һуң   хәрбиҙәрҙе тантаналы шарттарҙа  МХО-ға оҙаттылар.   Хәрбиҙәрҙе яҡындары, туғандары менән бергә баш ҡаланың Совет районы хакимиәте башлығы Надежда Чубараева менән Киров, Ленин районы хәрби комиссариаты бүлеге начальнигы майор Егор Ефимов оҙатты. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ялдан һуң — йәнә алғы һыҙыҡҡа,Яңылыҡтар,446,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/yaldan-u-y-n-al-y-y-y-a-4587909,2026-02-21T16:00:00+00:00
"В новом сезоне участников ждет 2 трека: Медиалаборатория — уникальный трек с актуальной образовательной программой и творческими заданиями, которые помогут освоить полный комплекс знаний и умений для создания, развития и продвижения своего контента в соцсетях. Спецноминации 2.0 — конкурс, который нацелен на выявление и поддержку талантливых тематических блогеров. Лучшие участники станут обладателями ценных призов и официального статуса победителей Всероссийского проекта «Топ БЛОГ». Регистрация проходит на сайте в проекте бесплатное на всех этапах. Возраст участников — 14. Топ БЛОГРоссия Страна Возможностей Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Образовательный проект «Топ БЛОГ» объявил регистрацию на 4 сезон,Яңылыҡтар,736,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-10/obrazovatelnyy-proekt-topblog-ob-yavil-registratsiyu-na-4-sezon-3842641,2024-07-10T11:47:00+00:00
"– Нәркәс, балаларға ваҡыт бүлеп, уларҙы йырларға өйрәтеү, бәйгеләргә әҙерләү теләге барыһында ла тыумайҙыр. Һеҙҙең был ынтылыш ҡайҙан юл ала? – Мин үҙем бала саҡтан Инйәр ҡасабаһында балалар йыр ансамбленә йөрөнөм, вокалға һөйөү һәм ноталарҙы өйрәнеү минең күңелемдә шул осорҙа ҡабынды тип әйтә алам. Әсәйем мәрхүмә башланғыс синыфтар уҡытыусыһы булды. Беҙҙең мәктәптә иң беренселәрҙән булып ул үҙе, башҡорт костюмдары тектереп, балаларға башҡортса йырҙар өйрәтә башланы. Үҙе мандолинала уйнай, үҙе йырлай ине. Мин шул мөхиттә үҫтем, бәлки шуғалыр уҡытыу һәләтем бар. – Һеҙ күберәген үҫмер балалар менән эшләйһегеҙ, сағыштыра алаһығыҙҙыр: хәҙерге балалар менән һеҙҙең бала саҡтағы үҫмерҙәр араһында айырма бармы? – Минеңсә, ҙур айырма юҡ. Хәҙерге балалар араһында ла башҡорт эстрадаһын яратҡан, йыр-моңға битараф булмағандар күп. Хәҙер төрлө милли проекттар ауыл балаларына ла үҙҙәрен асырға, таланттарын үҫтерергә мөмкинлектәр тыуҙыра. Интернет заманы булыуы ла ыңғай йоғонто яһай. Теләге булған бала дәрестәрҙе онлайн ала ала. Үкенескә ҡаршы, ҡайһы саҡта шундай талантлы балаларҙы ла сәнғәткә ылыҡтырып булмай. Йырҙарҙың һүҙҙәрен ятламай, дәрескә илке-һалҡы йөрөп, үҙҙәренең һәләттәрен юғалтҡандар ҙа бар. Ялҡау булмаҫҡа кәрәк. — Бала саҡтан йырсы булырға хыялландығыҙмы? Эйе, бала сағымдан киләсәгемде ижад, музыка менән бәйләргә хыяллана инем. Тик ниңәлер был хаҡта хатта әсәйемә лә өндәшмәнем. Сәнғәт буйынса уҡырға теләгем бар икәнен дә бер кем белмәне. Шундай мәлем булдымы икән, әле аңлата алмайым, әммә мин ысынлап та йырсы булырға теләүемде барыһынан да йәшерҙем. Өйҙә бер үҙем булғанда ғына йырлай торғайным. Бер мәл ауылым клубында Ҡорбан байрамы булды. Мин шул сарала мөнәжәт йырланым. Унда хатта әсәйем дә аптырап ҡалды. Улар минең йырлағанымды ишеткәндәре лә юҡ ине. Бала саҡта мин оялсан, йомоҡ кеше булдым шул. Әсәйем менән атайым бик хупламаһа ла, ныҡышып, артабан Өфө сәнғәт институтының хор һәм дирижер бүлегенә уҡырға керҙем. Үҙем йырҙар яҙа башланым. Айрат Ҡобағошовҡа, Нур Дауытовҡа йырҙарымды күрһәттем һәм улар мине хупланы, дәртләндерҙе. Үҙемдә ныҡ эшләнем, төрлө яҡлап үҫергә тырыштым. Уҡытыусыларымдан ныҡ уңдым. Дирижерлыҡҡа Лира Фәтихова, ә вокал буйынса Зәйтүнә Мөхәмәҙиева уҡытты. Миңә шул мәлдәрҙә көслө музыканттар менән эшләү бәхете лә тейҙе. Улар мине йырҙы дөрөҫ яҙырға өйрәтте. Рөстәм Әбдиев, Руслан Ниғмәтов, Альберт Ғәббәсов кеүек таланттар нисек йырларға, хатта ауыҙымды нисек итеп асырға ла өйрәтте. Кәрәк ерендә маҡтап, кәрәк ерендә кәңәш биреп, ярҙам иттеләр. Ғөмүмән, ижад кешеһенә, уларҙы маҡтап, дәртләндереп, ҡанат ҡуйып ебәрерҙәй кешеләр кәрәк. Бер йылы һүҙ ишеттермәй, тик тәнҡитләп, баланы ғына түгел, хатта оло кешене лә һындырырға була. – Ысынлап та шулай, балаларҙың уңыштарын ғына түгел, тырышлыҡтарын күрә белер кәрәк, ти шул психологтар. Һеҙ ғаиләлә үҙегеҙҙең балаларға ижади мөхит тыуҙырҙығыҙмы? – Минең өс балам да музыка мөхитендә үҫте. Йырҙар ижад иткәндә Ильясыма хатта кәңәш һорап мөрәжәғәт итәм. Илһам менән Мәликә лә музыканы тойоп йәшәй. Хатта ҡайһы саҡ радионан, телевизорҙан тапшырылған йырҙарҙың хаталарын тотоп алалар. Иляс улым гитарала уйнап йырлай. Дәрүиш хан төркөмөнөң бөтә йырҙарын да белә. Тимур Ямаловтың ижадына битараф түгел. Ҡош юлы балалар проектында ҡатнашып, икенсе урын алды. – Беҙҙең журналды уҡыусыларға нимәләр теләр инегеҙ? – Заман башҡа — заң башҡа, тигән булабыҙ. Хәҙер белем кәрәкмәй, хәҙер аҡса эшләү мөһимерәк тип, юғары уҡыу йортона уҡырға кереүҙе инҡар итеүселәр ҙә булыуы бар. Әммә һеҙгә кәңәшем шул: гел уҡығыҙ, белемле булырға тырышығыҙ, ""Аманат""ты уҡығыҙ. Төрлө яҡтан үҙенең һәләттәрен үҫтергән балаға был тормошта үҙен табыуы ла еңелерәк була. Зилә Ғәлләмова.",Йырсы булырға теләүемде барыһынан да йәшерҙем.,Йәмғиәт,3660,https://amanat.su/articles/common_material/2025-11-14/yyrsy-bulyr-a-tel-emde-bary-ynan-da-y-sher-em-4472121,2025-11-14T09:25:00+00:00
"Күренекле яҙыусы, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе булып роман ижад итеүсе, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Һәҙиә Дәүләтшинаның тыуыуына 120 йыл тулды. Ошо уңайҙан тап уның тыуған көнөндә Бөрө ҡалаһында Һәҙиә Дәүләтшинаның ижади мираҫы һәм хәҙерге заман филологияһын көнүҙәк мәсъәләләре исемле Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы үтте. Һәҙиә Дәүләтшина башҡорт әҙәбиәтендә хикәйәләре, повестары, Ырғыҙ романы менән яҡты эҙ ҡалдырған яҙыусы ғына түгел, ауыр яҙмышы илдең һынылышлы мәлдәренә тура килгән шәхес тә. Һамар өлкәһе Хәсән ауылында тыуып-үҫкән йәш ҡыҙҙың туҡтауһыҙ аң-белемгә ынтылышы, әҙәбиәткә булған һөйөүе уны Башҡортостан менән бәйләй. Район Советы депутаты, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, СССР яҙыусыларының Беренсе съезы һәм СССР Яҙыусылар Союзы идараһының Минскиҙа үткән   пленумы ҡатнашыусыһы, дәүләт эшмәкәре ҡатыны. Яңыса төҙөлгән илдә ижад итеп, киң ҡолас йәйеп йәшә лә йәшә бит, әммә. Тормош иптәше Ғөбәй Дәүләтшин халыҡ дошманы тип мөһөр тағылып ҡулға алыныу шауҡымы Һәҙиә Дәүләтшинаны ла урап үтмәй. Биш йылға иркенән мәхрүм ителә, институттан ҡыуыла, мәңгегә һөйөклөһөнән айырыла. Төрмәнән сыҡҡас та ул үҙе теләгән ергә эшкә урынлашыу мөмкинселегенән мәхрүм ителә, Өфө, Стәрлетамаҡ, Бөрө ҡалаларында, Ҡыйғы, Сулея ҡасабаларындағы төрлө ойошмаларҙа вахтер, төнгө ҡарауылсы булып эшләргә мәжбүр була. Тормошонда ниндәй генә ҡыйынлыҡтар булмаһын, Һәҙиә Дәүләтшина ижадтан айырылмай, ҙур эшкә – романға тотона. Уның һынмаҫ ихтыяр көсө, һәләте, рухи байлығы арҡылы донъяға Ырғыҙ романы тыуа. Тик үҙе генә әҫәренең ташҡа баҫылғанын күрмәйенсә гүр эйәһе була. Һәҙиә Дәүләтшина шәхесенә ғүмеренең һуңғы йылдары үткән Бөрө ҡалаһында, бигерәк тә Өфө фән һәм технологиялар университетының филиалында  оло ихтирам һәм иғтибар бүләләр. Һигеҙенсе тапҡыр уҙғарылған Дәүләтшина уҡыуҙары, әҙибәнең тормошон һәм ижадын өйрәнгән ғилми-ғәмәли конференцияның Бөтә Рәсәй статусы, университеттағы Һәҙиә Дәүләтшина музейы, уҡыу йорто алдындағы әҙибәнең бюсы. Яҙыусының исемен мәңгеләштереүҙә филология фәндәре кандидаты, доцент Гөлнур Ҡасҡынованың өлөшө ҙур. Конференцияны асыу тантанаһында студенттарҙы, саҡырылған ҡунаҡтарҙы, ғалимдарҙы ӨФТУ-ның Бөрө филиалы директоры Винер Ғәниев сәләмләне. Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары Тәнзилә Дәүләтбирҙина, союз ағзалары: күренекле яҙыусы, Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге премия лауреаты Факил Мырҙаҡаев, билдәле яҙыусы, Башҡортостан  ҡыҙы журналының баш мөхәррире Миләүшә Ҡаһарманова, шағирә, Башҡортостан Милли китапханаһының үҫеш бүлеге мөхәррире, Ағиҙел журналының бүлек мөхәррире Айгөл Йәмилева һүҙ тотто. Артабан филология һәм философия фәндәре кандидаттары Һәҙиә Дәүләтшинаға арналған докладтары менән сығыш яһаны. Конференцияла ҡатнашыусы ғалимдар һәм студенттар төрлө секцияларға бүленеп эш иттеләр: Һәҙиә Дәүләтшинаның ижади мираҫының башҡорт әҙәбиәтендәге роле, әҫәрҙәрендә сағылған ҡиммәттәр, төрки, фин-уғыр, славян халыҡтары әҙәбиәте, филологиялағы көнүҙәк мәсъәләләр хаҡында уртаға һалып һөйләштеләр. Сара әҙибәнең бюсына сәскәләр һалыу менән тамамланды.",Һәҙиә Дәүләтшинаға арналған Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференция уҙҙы,Яңылыҡтар,3047,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2025-03-06/i-d-l-tshinany-tyuyuyna-120-yyl-tulyu-ay-anly-b-t-r-s-y-ilmi-m-li-konfe-4147677,2025-03-06T17:21:00+00:00
"Казакъстанның аек шәһәрендәге мәктәпУзган атна Татарстан мөфтие Камил хәзрт Сәмигуллин Казакъстанда Евразия голамәләре форумында булып кайтты. Татарстан мөфтияте сәхифәсеязуынча, Камил хәзрәт чарада катнашудан тыш, Казакъстан баш мөфтие Сәрекбай Ораз белән очрашкан һәм анда сүз нигездә мөселман мәгариф системасы тәрибәсе турында барган. Ике мөфти очрашуында мәктәпләрдә яулык бәйләү мәсьәләсе күтәрелгәнме-юкмы, билгесез. Татарстанда бу мәсьәлә элегрәк кискенләшеп алган иде, Казакъстанда исә соңгы айларда яулыклы укучыларны мәктәпкә кертү тыела башлады. Әлеге хәл беренче булып узган ел сентябрьдә Актүбә каласында кискенләште. Казакъстан мәгариф министрлыгының 2016 елгы ""Мәктәп киемендә дини билгеләмә тыелу"" турындагы карарына сылтап, өлкәдәге мәктәп мөдирләре укучыларга яулыксыз килүне таләп итте, әти-әниләр белән сөйләшүләр үткәрелде. Яулыкларын салудан баш тарткан укучылар мәктәпкәкертелмичәөйдә калды. Балаларын мәктәпкә йөртмәү сәбәпле, әти-әниләре штрафка тартылды. Алар мәхкәмәләргә мөрәәгать итсә дә, әлегә иңә алганнары юк. Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе Жезкент бистәсе хәзрәте Рамил Рәхимбаевбу - вакытлы күренеш дигән өметтә кала. Ул Казакъстанда дин тотучы татарларның аз булуын әйтә, шуңа әлеге проблем аларга кагылды дип булмый. Рамил хәзрәт Рәхимбаев""Мин Татар итимагый үзәге хәрәкәте вәкиле дә буларак Казакъстан буйлап шактый йөрим һәм мөселман татар гаиләләре яки мөселман татар балаларын сирәк очратам. Ә бит Казакъстанда татарларның тарихи эзләре бик тирән. Менә бу көннәрдә Казакъстанда форумда Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин булып китте, әмма ул милләттәшләр белән очрашмады. Мин бу хакта мөфтинең Инстаграм битенә дә яздым. Очрашырга кирәк иде, һәрбер татарның кыйбласы Казан бит. Мине бер генә тапкыр Казанга Бөтенрусия имамнар ыенына чакырдылар. Башка дәшмәделәр. Казакъстанның кайсы гына шәһәрен алсаң да, татар мәчетләре бар, әмма татар хәзрәтләре юк. Бердәнбер татар телендә вәгазь сөйли торган мәчет Кызылъярда(Петропавловски). Ул мәчетнең имамы вафат булды, хәзер инде хәлләре ничектер - билгесез. Безнең Татар бистәсендә татарлар салдырган өч мәчет бар. Аларның архивларда документлары да сакланмаган. Бер иске агач мәчет бар. Хәзер аны казакълар салды дип үзләренеке итмәкчеләр. Безнең татар халкы йоклый. Мин вәгазьләрне казакъ һәм урыс телләрендә алып барырга мәбүрмен. Минем әмәгатьтә йөрүчеләрнең берсе генә татар милләтеннән, ул да татарча белми. Татарлар ырлап, биеп йөриләр, әмма дини яктан битараф. Күп татарлар йә урыслашкан, йә казакълашкан. Телләрен, гореф-гадәтләрен югалттылар, өлкәннәр үлде. Бу хакта Дөнья татар конгерссы рәисе Ринат Закировка да әйткәнем бар. Әгәр безнең элемтәләр бетсә, без казакъка әйләнәчәкбез. Татар белән казакъта дини аермалар юк дип әйтеп булмый. Мисал өчен, казакъларда мәет озатканда зур итеп – 100, 200 кешелек аш әзерлиләр, татарда андый әйбер юк. Татарстанда була торган чараларга чакырып торсыннар иде, чөнки Казакъстан татарлары югалу алдында"", ди ул. Актүбә өлкәсенең бер мәктәбендә яулыктан йөрү мәсьәләсе тикшерелә. 2018 ел 3 февральМәктәпләрдә яулык бәйләү мәсьәләсенә килгәндә, Рамил хәзрәт бу өлкәдә мәктәп мөдирләре белән сөйләшү алып бару яклы. ""Кайбер мәктәп итәкчеләре белән сөйләшеп килешергә була. Минем мәхәлләдән яулыклы ике кыз мәктәпкә йөри. Мәктәп итәкчесенә яулыкның бернинди зыяны булмау турында аңлаттык, әлегә проблем юк. Әлбәттә канун нигезендә рөхсәт итмиләр, чөнки дөньяви дәүләттә яшибез диләр. Террорчылык белән куркыталар. Дин тотучыларга хосусый мәктәпләр булдырачаклар дип әйтәләр, әмма аны безгә кем ачып бирсен. Бу - хыял гына"", ди ул. Рәхимбаев татарлар мәчеткә йөрми дисә дә, Алматы шәһәреннән милләте белән татар булган казакъ һәм төрек телен өйрәнүче Айя исемле студент кыз (фамилиясен һәм уку йортын язмауны сорады) аның белән килешми. Ул үзе 13-14 яшьтә яулыктан йөри башлаган. ""Мин башка ирләрдә бәйлим, ә мәктәптә сала идем. Болай ниндидер проблем бар дип санамыйм. Яулыкны тыю ул бит инде кешенең хокукларын бозу"", ди Айя. Мәктәпкә кертелмәгәннән соң, ана белән бала өйләренә кайтып китә. Архив фотосыКеше хокуклары бозылуга нигезләнеп, Казакъстанда хәзер яулыклы кызларның ата-аналары мәхкәмә юлларын таптый. Күптән түгел Актүбәдәге административ мәхкәмә Шалкар шәһәреннән Нурбол Сөендиков һәм Акгөл Молдашеваның шикаятьләрен канәгатьләндермәде. Мәгарифне күзәтү департаменты кешеләре хиапсыз балаларын мәктәпкә ибәрмәгән өчен аларны штрафка тарткан иде. Ата-аналар моның белән килешмичә аны шикаять итте. Гыйнварда барлыгы 13 ата-ана штрафка тартылды.3 февральгә Актүбә өлкәсендә 177 укучы яулыктан йөрү тыелган булу сәбәпле, мәктәпкә йөрмәгән. Өлкә итәкчеләреннән ""әлеге мәсьәләне тиз арада хәл итү"" сорала. Ата-аналарга аңлату эшләре алып барыла. Алар исә Конституциядә дин иреге турында язылганга сылтый, балаларын Русиядә дистанцион рәвештә түләп укытырга әзерләнә. Мәскәүдә мондый мөмкинлек булуын алар инде белешкән. Әмма мәктәп итәкчелеге документларны бирергә теләми. Актүбә өлкәсе Кандыагаш шәһәреннән Касым Жанбыршин әйтүенчә, ул Мәскәүгә барып укыту нечкәлекләрен сорашып кайткан. Аңа уку өчен ай саен 3800 сум түләргә кирәк булачагын әйткәннәр, аннары кызлары БДИ тапшырырга тиеш булачак. Ул Мәскәүдә аның кызларын укырга алырга әзерлекләре турында белешмә дә алып кайткан. ""Әмма мәктәп мөдире кызларымның документларын бирми"", ди ул. Әлбәттә Русиянең үзендә дә мәктәпләрдә яулык бәйләү мәсьәләсе әледән-әлечыккалап тора. Мордовиядә шулай ук мәхкәмә юлларынтаптаучыларбулды. Мордовия укытучыларыУзган ел Русия мәгариф министры Ольга Васильева мәктәпләрдә хиапларга каршы булуы әйтте. Шул ук вакытта Чечняда киресенчә мәктәп укучыларына хиаптан йөрү турындаканун кабул ителде.","""Казакъстанда татарлар йә урыслаша, йә казакълаша""",Татарстан,5626,https://www.azatliq.org/a/29085094.html,2018-03-07T21:01:45+00:00
"К акции подключились заместитель премьер-министра правительства республики – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев и заместитель премьер-министра правительства - министр спорта Руслан Хабибов. Традиционно поддержал акцию руководитель агентства по печати и СМИ Максим Ульчев. Президент Торгово-промышленной палаты РБ, депутат Госсобрания – Курултая РБ Тимур Хакимов выписал 50 журналов «Акбузат» для детей бойцов из Башкирии. Директор департамента информационного сопровождения и взаимодействия со СМИ правительства РБ Альбина Валиева оформила подписку на газеты «Башкортостан» и «Йома» для семей участников СВО. – Акция Издательского дома «Республика Башкортостан» и Почты России «Добрая подписка» – очень нужное и доброе начинание. Принять в ней участие можно в течение года в местных отделениях почты, а также в «Доме печати», – говорит директор департамента информационного сопровождения и взаимодействия со СМИ правительства РБ Альбина Валиева. Итальянский предприниматель Элио Каппиелло присоединился к акции «Добрая подписка» на инвестиционном форуме «Зауралье-2025». Он оформил подписку на детский журнал «Акбузат» для семьи участника СВО. Добрая акция продолжится завтра, 6 сентября на фестивале «Башкорт аты». Присоединиться к ней может любой желающий.",«Добрую подписку» на «Зауралье» поддержали руководители министерств Башкирии,Конкурстар,1289,https://henek.info/articles/---+--/2025-09-05/dobruyu-podpisku-na-zauralie-podderzhali-rukovoditeli-ministerstv-bashkirii-4378399,2025-09-05T15:30:00+00:00
"Выступая на церемонии, президент России Владимир Путин вспомнил, как родилась Россия и населяющие ее этносы. Текст выступления президента приводит сайт Кремля. «Знаете, когда смотришь в зал, да и на сцену, то возникает чувство удивления и восторга. Удивления от этого многообразия и восторга от того, что мы все вместе, —  сказал Путин. — В этой связи не лишним будет вспомнить, откуда мы все взялись, как родилась Россия, как родились наши этносы, в том числе и русские, как нация, как народ. Ведь это возникло на основе различных, живших отдельно друг от друга славянских этносов. И они объединились только тогда, когда у них возникла общая территория, общие, как бы сейчас сказали, экономические интересы, единая власть, единые духовные ценности». «Постепенно, на таких же основах складывалась и наша многонациональная страна Россия, когда в неё вливались разные народы. Но вот что важно и интересно, складывалась она по-разному. Но что было самым главным? Бесконечное уважение к тем народам, которые входили в Россию, — подчеркнул Владимир Путин. — Полное уважение к их культуре и к их традициям, к их духовным ценностям. Именно поэтому на протяжении веков ценности-то у нас и становились общими. Внешне они, безусловно, отличаются друг от друга. И это очень важно, это хорошо, это надо поддерживать, но базовые ценности являются общими». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Владимир Путин объявил открытым Год единства народов России,Йәмғиәт,1520,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-06/vladimir-putin-ob-yavil-otkrytym-god-edinstva-narodov-rossii-4566772,2026-02-06T08:55:00+00:00
"фикерләрТатарстан Югары мәхкәмәсе Буа районының элекке башлыгы һәм Татарстанның элекке экология министры Әгъләм Садретдиновны азат итү турындагы карарны гамәлдән чыгарган. Бу хакта мәхкәмәнең матбугат хәбәрендә әйтелә. Яллап кеше үтерткән өчен сигез елга хөкем ителгән Садретдиновны азат итү карарын быел февральдә Казанның Вахитов районы мәхкәмәсечыгарган иде, прокуратура моны шикаять иткән булган. Элекке министрны иреккә чыгару мәсьәләсе узган елның октябрендә үк карала башлаган, дип хәбәр ителгән иде. Яклаучысы Равил Туктаровул чакта Садретдиновның яман шеш белән авыруын белдергән. Үз чиратында прокуратура вәкиле диагноз дөрес куелганмы, юкмы икәнен ачыклау өчен мәхкәмә-табиб комиссиясе үткәрүне сораган. Мәхкәмә дүрт ай буе әлеге экспертизаның әзер булуын көткән.28 февральдә үткән утырышта 1 нче тикшерү изоляторының дәвалаучы табибы хәзерге вакытта Садретдиновның хәле уртача авырлыкта, ул сигезенче тапкыр химия ала диде. Шулай ук ул прокурорның сорауларына авап биреп, Садретдиновның чире аза бара һәм 1 нче тикшерү изоляторында яман шешне дәвалау өчен иһазлар юк дип белдерде. Бу вакыт эчендә аны дәвалау өчен республика клиник хастаханәсенә (РКБ) алып чыга торган булганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан югары мәхкәмәсе элекке министр Әгъләм Садретдиновны азат итү турындагы карарны гамәлдән чыгарган,Яңылыҡтар,1289,https://www.azatliq.org/a/32882333.html,2024-03-29T08:01:15+00:00
"Әмин РамазановӘмин Рамазанов, Бакыда яшәсә дә челтәрендә фикер алышучы Казан татар яшьләренә бик яхшы таныш. Ул Азәрбайан татарларының милли тормышында булган зур һәм кечкенә вакыйгалары хакындагы мәгълүматны бөтен яшьлек дәрте һәм заманча телефоннарның бөтен мөмкинлекләрен кулланып интернетка чыгарып бара. Әйтик, кулланучылары Әмин һәм башка Азәрбайан яшьләренең татар китапларын табу, татар галиме белән очрашу, Казанга килеп төшүләр, форум, ыелыш, сәфәрләр, кире Бакыга тәэсирләнеп кайту, Сабантуй, милли ашлар пешерү, яңадан Казанга юлга чыгу һәм башка хәлләр турында тәүлек әйләнәсендә белеп тора. Аның фото хисапларына караганда, Азәрбайан татарлары тормышы бик актив бара һәм анда хәлләр ал да гөл дигән тәэсир кала. Баксаң, чынлыкта проектлар күбесенчә энтузиастлар көче белән һәм аларның үз гаиләләреннән аерылган акчалар хисабына тормышка ашырыла икән. Актив блогер һәм Азәрбайандагы Татарстан итимагый берләшмәсе рәисе урынбасары, . мәгълүмати портал итәкчеләренең берсе Әмин Рамазанов Азәрбайандагы татар тормышы хакында Азатлык сорауларына авап бирде. – Сез Татарстан күрсәткән ярдәм белән канәгатьме? –Татарстанан читтә яшәүче татарларга, тарихи ватаннан еракта булганга күрә хәрвакыт кыенрак булды. Без Татарстанның ярдәм күрсәтергә әзер булуын күрәбез, әмма кайсыбер вакытта без төрле илләрдә яшәгәнгә күрә аны ала албыйбыз, кануннар аерымлыгы комачаулый. Мәсәлән, Русия итимагый оешмаларга грантлар бирә, әмма без Азәрбайанда булгач, аларга өмет итә алмыйбыз. Татар федераль милли мөхтәрияте дә ирле татарларга ярдәм күрсәтергә тырыша, әмма Азәрбайан татарлары аны ала алмый. Киләчәктә, Казанның читтәге татарларга ярдәм күрсәтү интструментлары күбрәк булсын иде. – Азәрбайан татар милли хәрәкте алдында торган иң зур проблема нинди? –Минемчә, иң зур проблема–чаралар үткәрү өчен финанслар итмәү. Иганәчеләр ярдәме булмыйча торып, бөтен чыгымнар активистлар илкәсенә төшә, шуңа кайбер вакытта чаралар үткәрергә акчаны иткезеп булмый. Финанс кыенлыклар, татар милли хәрәкәтенә яшьләрне әлеп итүгә дә кагыла. Әйтик, егетләр, кызлар Татарстанга барып йөрергә, төрле чараларда чыгыш ясарга, андагы татарлар белән танышырга телиләр, әмма һәрвакыт юлга акчаны үзләре түли башлагач, аларның күңеле кайта һәм алар бераздан милли оешмаларга йөрми башлыйлар. Азәрбайанда тормыш иңел түгел, яшьләрнең туган телне, тарихны, мәдәниятне саклау турында уйларга вакытлары да, мөмкинлекләре дә бик күп түгел, алар яшәү өчен көрәшергә, көн-төн эшләргә тиеш. Минемчә, бу Азәрбайан татар яшьләре өчен бик авыр мәсьәлә һәм ахыр чиктә социаль проблемалар милләтнең уелуына китерергә мөмкин, дип куркам. Азәрбайан татарлары Бакыда Татарстандагы кебек Халыклар дуслыгы йорты булдырылуын тели. Анда милли әмгыятьләр якшәмбе мәктәпләрен, милли китапханә кора һәм кичәләр, очрашулар, түгәрәкләр өчен үз бүлмәләрен булдыра алырлар иде. Без монда Бакыда Татарстанның аның потенциалын, татар мәдәниятен, тарихын танытырга теләсәк тә, кеше чакырырлык үз бүлмәбез, чаралар үткәрергә бинабыз юк. Татарстан рәсми оешмалары Азәрбайан итәкчелеге алдында бу проблеманы куя алыр иде. Шулай ук, Казан белән элемтә, аралашу проблемалары булгалый. Кайсыбер вакытта Татарстанда үтә торган милли чаралар хакында мәгълүмат безгә барып итми, теге яки бу ыен хакында аерым кешеләр генә белеп кала. – Сезнең Татарстандагы Бөтендөнья татар конгрессы, Татарстан мәдәният министрлыгы һәм башка оешмалар белән хезмәттәшлек барамы, сез аның белән канәгатьме? –Татарстан мәдәният министрлыгы белән безнең хезмәттәшлек шактый нәтиәле бара. Күп еллар буе министрлык безгә Сабантуена артистларны һәм ырчыларны, иади очрашуларга язучы һәм шагыйрьләрне ибәрә. Шулай ук мәдәният министрлыгы безгә Бакыда татар халкы музеен ачу өчен ярдәм күрсәтергә вәгъдәләр бирде. Әмма кайбер проблемалар да бар. Мәсәлән, Азәрбайанда Татарстан мәдәнияте көннәре соңгы тапкыр 2008 елда үткәрелгән иде. Якын көннәрдә бу чараның яңадан үтүен теләр идек. Шулай ук, Азәрбайанның Милли китапханәсенә Татарстаннан китаплар соңгы тапкыр 2008 елда килгән иде. Татарстан Милли китапханәсе безгә китаплар ибәрергә әзер, тик без әлеге дә баягы аларны нинди акчага ибәрү мәсьәләсен хәл итә алмыйбыз. Шулай ук, Татарстандагы татар театрлары Азәрбайанга ешрак килсен иде, гастрольләр оештырсын иде, чөнки ирле татарлар аларны зарыгып көтә. Шулай ук без, Азәрбайанда Татарстан мәдәният министрлыгы белән бергә милли күргәзмә, фестивальләр, тәкъдим итү чараларын үткәрергә телибез. Бөтендөнья татар конгрессы үтктәрә торган Бөтендөнья татар яшьләре форумы, Татар конгрессы, Бөтендөнья татар хатын-кызлары ыены һәм башка чаралар – татар халкы тормышында бик мөһим урын алып тора. Без, Азәрбайан татарлары, аларда бик катнашырга телибез, әмма безнең еш кына юл хакларын каплау мөмкинлегебез юк. Киләчәктә Конгресс бюджетында кайбер актив лидерларга юл хакларын капларлык акча каралсын иде. – Сез һәм Азәрбайандагы башка татарлар Казанда еш буламы? –Казан – безнең тарихи ватаныбыз, ата-бабалар ире. Анда безнең туганнар, дуслар яши. Без, татар халкын үстерә торган, безгә файдалы булган мәгълүматны, Казаннан кала башка ирдә таба алмыйбыз. Шуңа анда ешрак булырга телибез. Татарстанга безнең Казан югары уку йортларында укучы студентлар йөри, шулай ук пресса буларак, безне Казандагы халыкара чараларга, мәсьәлән Су спорты дөнья беренчелеге, Республика көне, Мөселман киносы фестивале һәм башка чараларга чакырып торалар. Әмма Казандагы вакыйгалар хакында мәгълүматны Азербайан татарларына иткер өчен мин күп вакытта кыйммәтле билетларны уз акчама алырга мәбүрмен. – Юл чыгымнарын каплаудан тыш тагын нинди ярдәм күрергә теләр идегез? Бакы Сабантуе, 2015 ел–Әйткәнемчә, Татарстанда ешрак булырга, Казандагы чараларда ешрак катнашырга теләр идек. Шулай ук, үзебездә дә Казандагы оешмалар исеменнән милли чаралар уздырырга теләр идек. Азәрбайанда Татарстан якташлык әмгыятен төзү яхшы булыр иде, мәсәлән. Ул Татарстанның фәнни һәм мәдәни казанышларын Азәрбайанда танытырга ярдәм итә алыр иде. Бу мәсьәләдә Татарстанның теләктәшлеген һәм ярдәмен күрергә теләр идек. Мәсәлән, безнең тагын шундый теләк бар: Азәрбайан базарларында актив эш итүче, зур бизнес алып баручы Татарстан ширкәтләре эшчеләр яллаганда ирле татар яшьләрен әлеп итсен, алар өчен эш урыннарын булдырсын иде. Бүгенге көндә Азәбайанда 25 мең татар исәпләнә. Аларның күбесе Бакыда яши, шулай ук милләттәшләребез Бакы янындагы Мардакян, Сураханы, Бакиханова, Пираллахи авылларында гомер итә. – Оешмагыз нинди чаралар уздыра, нинди вакыйгалар белән яши? –Без Татарстаннан гына ярдәм көтеп утырмыйбыз, үз көчләребез белән дә күп проектлар тормышка ашырдык. Мәсәлән, Татарстан белән Азәрбайан араларын якынайту максатында С. мәглүмати порталын булдырдык, анда Татартан һәм читтәге татар тормышын яктыртабыз, шулай ук татар теле курсларын оештырдык, Бакыда Рус китабы йортында Татарстан китаплары бүлеген булдырдык, телевидениедәге тапшыруларда катнашабыз, форумндарда чыгыш ясыйбыз, аларда татарларны һәм Татарстанны танытырга тырышабыз. Шулай ук татар оешмасы исеменнән балалар үзәкләре, ятимнәр йортлары белән бергә төрле хәйрия чараларын уздырабыз. Әлбәттә Ураза гаете кебек дини бәйрәмнәргә багышланган махсус чараралар үтә, күптән түгел зурлап Сабантуй бәйрәмен уздырдык.",Азәрбайан татарлары Татарстаннан күбрәк ярдәм өмет итә,Татарстан,7161,https://www.azatliq.org/a/27183776.html,2015-08-15T21:10:43+00:00
Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров ЦУР-ҙа үткән оператив кәңәшмәлә трассаларҙа хәрәкәт сикләүҙәре менән бәйле осраҡтарға Ғәҙәттән тыш хәлдәргә юл ҡуймаҫҡа ҡушты.,Юлда ЧП булмаһын,Яңылыҡтар,161,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/yulda-chp-bulma-yn-4510119,2025-12-16T15:32:48+00:00
"Ингредиенттар: 500 грамм самаһы бауыр 2 баш һуған 1 стакан ҡайнаған һөт 3 йомортҡа ҡыҙыл борос, тоҙ 4-5 ҡалаҡ үҫемлек майы 0,5 стакан он Әҙерләү: Бауыр менән һуғанды ит үткәргестән(мясорубка) үткәрәбеҙ ҡайнап һыуынған һөт ҡушабыҙ йомортҡа, көнбағыш майы, тоҙ, борос, он һалып барыһын бергә яҡшылап болғайбыҙ. килеп сыҡҡан шыйыҡсаны йоҡа ғына итеп табаға ҡоймаҡ ҡойған һымаҡ, ике яғынан да бешерәбеҙ Эслеккә: 2 баш һуған 2 кишер ҡаймаҡ соус тоҙ, борос, базилик, петрушка кеүек тәмләткестәр һалабыҙ. Эслектең барыһын бергә табала ҡыҙҙырабыҙ торт йәймәләре араһына һылайбыҙ. бешергән саҡта эҫе көйө һалынһа, эслеге һеңеп, тәмле һәм һутлы килеп сыға Өҫтәлдәргеҙ йәмле, сәйҙәрегеҙ тәмле булһын",Бауырҙан торт,Йәмғиәт,688,https://agideljurn.ru/news/common_material/2023-08-02/bauyr-an-tort-3370203,2023-08-02T17:17:00+00:00
"Николай Красников Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры. Шәхси зачетта һигеҙ тапҡыр донъя чемпионы, команда зачетында ун ике тапҡыр донъя чемпионы, Күп тапҡыр Рәсәй Кубогы эйәһе,  шулай уҡ ҡаргиҙәрҙәрҙә кросс буйынса Рәсәй Кубогы чемпионы. 2011 йылдан алып Башҡортостан Республикаһының мотоспорт Федерацияһын етәкләй. Николай Красниковҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре»тигән маҡтаулы исем бирелде. 2023 йылдың февралендә мотоуҙышсы спорт карьераһын тамамлай. Николай Красниковтың ғаиләһенең, туғандарының, дуҫтарының ауыр ҡайғыһын урталашабыҙ, йәне йәннәттә булһын!",Донъя чемпионы Николай Красников һәләк булды,Спорт,597,https://henek.info/articles/+-+-/2025-06-16/don-ya-chempiony-nikolay-krasnikov-l-k-buldy-4277032,2025-06-16T10:05:00+00:00
"Тележурналист, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты Рәмзиә Кәримова үҙенең сәхифәһендә шундай яҙма ҡалдырған: ""Дуҫтар, Әбйәлил районының Йәнекәй ауылынан ағалы-ҡустылы Ҡунаҡҡоловтарҙы онотмағанһығыҙҙыр бит? Егеттәр һәүетемсә генә донъя көтөп ята. Быйыл 20-нән ашыу ҡаҙ һуйғандар, уларҙы электр коляскаһы һатып алып, шуның менән тәрбиәләп-көткәндәр. Өйҙәре йылы, һыуҙары канализациянан ағып, кер йыуыу машиналары эшләп тора. Белеүегеҙсә, былтыр Ҡунаҡҡоловтарҙың иң өлкәне Фәиз мәрхүм булып ҡалды. Рафиҡ Гөлфиә менән матур итеп йәшәп яталар. Рәфисебеҙ генә әлегә яңғыҙ. Әммә үҙе һымаҡ шаян, йор һүҙле, ихлас ҡына берәй кәләш табылыр, тип өмөт итәбеҙ. Айырым йәшәйбеҙ тиһәләр, ихата эсендә икенсе йорт әҙер тиерлек. Һыу үткәрергә, йыһаздар ҡуйырға ғына ҡалған. Шулай итеп ""Рәфискә - кәләш"" акцияһын башлайбыҙ! ""Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Йәнекәйҙә өс бер туған Фәиз, Рафиҡ, Рәфис Ҡунаҡҡоловтар ҡаты сир арҡаһында инвалид коляскаһында йөрөргә мәжбүр була. Рәмзиә Кәримованың булышлығы арҡаһында уларҙың көнкүреше яйланды, күп уңайлыҡтар эшләнелде. Рафиҡ өйләнгән, ҡалған ике ағай-эне буйҙаҡ ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, былтыр өлкәндәре вафат булған. Әле Рәфискә тормош көтөрҙәй кәләш эҙләйҙәр. Бәлки, һеҙҙең яҡта барҙыр уға тиң булырҙай ҡатын-ҡыҙ? Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Иғтибар, акция: ""Рәфискә кәләш эҙләйбеҙ! """,Йәмғиәт,1345,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-01-04/i-tibar-aktsiya-r-fisk-k-l-sh-e-l-ybe-4528211,2026-01-04T00:05:00+00:00
"Китап фэнтези жанрында үҫмерҙәр прозаһы булараҡ яҙылған, әммә уны мистика, детектив, быуат аҙағында ҡыҙҙар һәм ҡатын - ҡыҙҙар яҙмышы тураһында реаль тарих булараҡ уҡырға мөмкин, тип иҫәпләй яҙыусы. ""Ауыл"" әҫәрендә башҡорт ҡыҙҙарына боронғо ләғнәттән ҡотолорға ярҙам иткән рус малайы Сашка тураһында бәйән ителә. Хикәйә башҡорт халҡының көнкүрешен, мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен һүрәтләй. Асия Арыҫланова әйтеүенсә, роман яҙғанда башҡорт яҙыусыларының ижадына, Башҡорт драма театрында ҡуйылған сәхнә әҫәрҙәренә һәм этнографик әҙәбиәткә таяна. Ул төрлө төбәктең һәм башҡорт халҡының мифологияһы нигеҙендә әҫәр яҙырға ниәтләй. Китап «Волчок» нәшриәтендә баҫылып сыға һәм федераль кимәлдә үткәрелгән әҙәби конкурстарҙа еңеү яулай, ә баҫмаға иллюстрациялар эшләгән рәссам Анастасия Николаева «Китап образы»халыҡ-ара китап иллюстрацияһы конкурсында еңеүсе була. Фото пресс-службы Международной книжной ярмарки ""Китап-байрам"". Папка Асия Арсланова",Башҡорт мәҙәниәте фэнтезиға илһамландырҙы,Йәмғиәт,939,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-01/bash-ort-m-ni-te-fentezi-a-il-amlandyr-y-4263567,2025-06-01T16:50:00+00:00
"""Приора"" машинаһы ҡаршы килгән ""Логан""ға төкөй. Уныһы көслө бәрелеүҙән ""Киа Рио"" машинаһына һуҡлыға. Сылбыр артабан ""Рио"" - ""Шкода""ға, ""Шкода"" - ""Мазда""ға, ""Мазда"" ""Ланд Крузер""ға төкөп, дауам итә. Бер машинаның 51 йәшлек пассажиры дауаханаға оҙатыла.","Кисә Өфөнөң ""Ҡала советы"" туҡталышында алты машина бәрелешкән",Яңылыҡтар,251,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/kis-f-n-ala-sovety-tu-talyshynda-alty-mashina-b-releshk-n-4529308,2026-01-05T17:11:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров тура бәйләнеш барышында, 2026 йыл еңел булмаясаҡ, республика был осорға бюджет дефициты менән инә, тип белдерҙе. «Беҙгә был ваҡытты үтергә кәрәк. Нимә көтөргә, әгәр илдә һуғыш барһа? Һеҙ уның бергә булырға тейешһегеҙ, был һеҙҙең киләсәк, балаларығыҙ киләсәге. Һәр кем үҙ бурыстарын үтәргә тейеш. МХО яугирҙары үҙ бурысын үтәй, ә беҙ — үҙебеҙҙекен. Беҙ уларға еңелерәк булһын өсөн барыһын да эшләргә бурыслы», — тине Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Радий Хәбиров: «2026 йылда еңел булмаясаҡ»,Йәмғиәт,637,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-12/radiy-h-birov-2026-yylda-e-el-bulmayasa-4463121,2025-11-12T08:20:00+00:00
"- Ооо сәләм, матурҡай! - Сәләм. - Әйҙә танышайыҡ. - Әйҙә. Юлай Кәримов фотоһы.","Сәләм, матурҡай!",Яңылыҡтар,78,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/s-l-m-matur-ay-4584703,2026-02-19T13:30:00+00:00
"Март студиясенең яңа мультфильмы белән башлана. Барлык яшьләргә яраган гаилә анимациясен тәнкыйтьчеләр инде мактап өлгергән. Аерым алганда, мультфильмда анимация сыйфаты, әлеп итә торган экшн, ышаныч һәм гафу итү темасының оста күрсәтелүе телгә алына. Райя исемле батыр көрәшче кызга һәм аның ышанычлы юлдашы Тук-тукка туган ягын ташлап, зур сәфәргә чыгарга туры килә. Райяга дөньядагы соңгы драконны эзләп табып, аның ярдәмендә дошманны иңәргә кирәк булачак. Кемгә карарга? Гаилә, балалар белән бергә карарлык мультфильм. Дөнья премьерасы инде узган ел узса да, Русиядә әлеге фильм март аенда гына күрсәтелә башлый. Фильм өчен яхшы реклам – аның""Алтын глобус"" тантанасындаиң яхшы драматик фильм һәм иң яхшы режиссер эше өчен бүләкләр алуы. Фильмның ""Оскар"" премиясенә дә тәкъдим ителәчәге көтелә. Ферн исемле хатын-кызга 60 яшь, һәм ул эшсез кала. Икътисад кризисы сәбәпле ул яшәгән кечкенә шәһәрдә бердәнбер фабрика ябыла. Ничек тә булса тормыш итү өчен бердәнбер юл – күп булмаган әйберләрен фургонга ыю һәм вакытлы эш эзләп ил буйлап сәяхәткә чыгу. Фильмда төп рольне ике Оскар бүләге иясе Фрэнсис Мак Дормандбашкара. Пандемия тудырган кризис шартларында фильм нык актуальләште. Кемгә карарга? Тормыш турында тыныч фильмнар яратучыларга. Русиядә ""Игры шпионов"" исеме белән билгеле бу фильм да дөньяда инде 2020 ел башында чыгып өлгергән. Британиядә төшерелгән кино шактый четерекле мәсьәләгә кагыла, ул Салкын сугыш вакытында Британия белән Совет берлегенең күзләү хезмәтләрен күрсәтә. Салкын сугыш вакытында Совет берлегенең ГРУ полковнигы Олег Пеньковский британ шымчысы һәм эшкуар Гревилл Винн белән элемтәгә керә, алар ике арада даими элемтә булдырырга тели. Шымчылар хезмәттәшлек турында килешә, ләкин моның алар өчен ничек тәмамланачагын әле белми. Британ шымчысы ролен танылган инглиз актёры Бенедикт Камбербэтчбашкара. Кемгә карарга? Шымчылык һәм салкын сугыш турында кино яратучыларга.2017 елда чыккан ""Гаделлек лигасы"" фильмы тирәсендә зур шау-шу туган. Фильмны төшерә башлаган Зак Снайдеркызы үлеме сәбәпле проекттан киткән, аның урынына килгән Джосс Уидонфильмны бөтенләй башкача төшергән. Нәтиәдә чыккан фильмны тамашачылар да яратмаган, кино тәнкыйтьчеләре дә түбән бәяләгән. Берничә ел дәвамында анатарлар Снайдер вариантын күрү таләбе белән петицияләр имзалаган, һәм, ниһаять, алар белән ризалашкан. Мартта фильның Снайдер варианты чыга. Фильмның төп сюжеты охшаш булса да, вакыйгалар шактый аерыла дип ышандыра Снайдер. Суперменның үз-үзен корбан итүе белән илһамланып, Брюс Уэйнда янә кешелеккә ышаныч кайта. Ул яңа фикердәше Диана Принс белән берләшеп, яңа куркыныч белән көрәш өчен команда ыя башлый. Кемгә карарга? һәм суперкаһарманнар турында кинокомикслар анатарларына. Патрик Несс китаплар сериясенә нигезләнеп төшерелгән фильм. Ул 10 еллап әзерләнгән, башта 2017 елда төшерелгән. Сынау фокус-төркемнәрнең тискәре бәяләмәсе аркасында фильмны яңадан төшергәннәр, шуннан соң пандемия аркасында кичектергәннәр. Март аенда фильм ниһаять кинотеатрларга барып итәчәк, ләкин бәяләмәләр бу юлы да мактанырлык түгел, -та әлегә рейтинг нибары 22 кына тәшкил итә. Фантастик фильм кешеләр күченгән, Яңа дөнья дип аталган планетадагы тормышны тасвирлый. Билгесез вирус барлык хатын-кызларны юк итә, Тодд исемле төп геройны Бен белән Киллиан исемле ир-атлар тәрбияләп үстерә. Кешеләр башкаларның фикерләрен ""тавыш"" дип аталган образлар агымы аша ишетә ала. Бер көнне Тодд тын урынны таба, һәм шунда исән калган кызны очрата. Кемгә карарга? Киләчәк турында фантастик фильмнар белән кызыксынучыларга. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Киноханә: март аенда нәрсә карыйбыз?,Мәҙәниәт,3757,https://www.azatliq.org/a/31136947.html,2021-03-06T21:05:41+00:00
"Йоҡонан уянғас, ""Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим"" әйтергә онотмайһығыҙмы? Унан һуң ошо доғаны уҡырға кәрәк.",Иртәнге доға,Дин,105,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-08-13/irt-nge-do-a-4347320,2025-08-13T07:19:14+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТикшеренүчеләр Украинадагы сугышта һәлак булган 101 ""срочник""ның исемен дә ачыклаган. Аларның кайберләре Белгород өлкәсендә һәм чик буендагы позицияләрдә һәлак булган. Югыйсә Русия президенты Владимир Путин берничә мәртәбә""срочник""ларны сугышка ибәрмәячәкләр дигән иде. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле Русиянең кимендә 50 меңнән артык хәрби һәлак булган. Аларның исемнәрен ачык чыганаклар аша ВВС белән ""Медиазона"" журналистлары һәм волонтёрларачыклаган. Бу югалтулар бары тик түрәләр, медиа һәм һәлак булганнарның туганнары иткергәннәре генә, шулай ук мемориалларда, зиратларда табылган мәгълүматлар кергән. Тикшеренүчеләр бәяләмәсенә күрә, һәлак булучыларның саны ике тапкыр күбрәк булырга мөмкин. Хәзерге вакытка билгеле булган югалтуларның 18 проценты - тоткыннар, 13 проценты - ихтыярилар, 12 проценты - мобилизацияләнгәннәр диелә. Калганнары турында төгәл мәгълүмат юк, әмма үлгәннәрнең 70 ләп проценты сугышка кадәр гади тормыш белән яшәгән дип фаразларга мөмкин. Тикшеренүчеләр Украинадагы сугышта һәлак булган 101 ""срочник""ның исемен дә ачыклаган. Аларның кайберләре Белгород өлкәсендә һәм чик буендагы позицияләрдә һәлак булган. Югыйсә Русия президенты Владимир Путин берничә мәртәбә""срочник""ларны сугышка ибәрмәячәкләр дигән иде. Әле быел да Русия баш штабы язгы чакырылышта гаскәргә алынганнарны Украинадагы сугышка ибәрмәячәкләр, дип ышандыра.5 апрельгә булган белешмәләргә күрә Украинадагы сугышта иң күбе Краснодар краеннан хәрбиләр үлгән (1918 кеше). Шулай ук Идел буе, Урал, Себер төбәкләре һәм Мәскәү өлкәсеннән югалтулар күп диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугышта Русиянең кимендә 50 меңнән артык хәрбие һәлак булган,Яңылыҡтар,1724,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-rusiyaneng-kimenda-50-mengnan-artik-harbie-halak-bulgan/32892683.html,2024-04-05T16:44:00+03:00
"В рамках «Правительственного часа» и. о. министра строительства и архитектуры региона Артём Ковшов рассказал о состоянии и перспективах развития строительного комплекса Башкортостана. Так, по нацпроекту «Жильё и городская среда» с 2019 по 2024 годы в республике ввели более 17,5 млн кв. м жилья, при этом в 2024 году – рекордные 3,348 млн кв. м. В 2025 году по новому нацпроекту «Инфраструктура для жизни» сдали 3,021 млн кв. м, сохранив рост объёмов ввода многоквартирных домов. Кроме того, в 2025 году в регионе ввели в эксплуатацию 14 социальных объектов, самый крупный из которых – хирургический корпус Республиканского кардиологического центра. Башкортостан – в числе лидеров по количеству договоров комплексного развития территорий (КРТ). Механизм КРТ в республике используют 11 муниципалитетов. В оборот вовлечено 1 142 га земли, градостроительный потенциал территорий превышает 4 млн кв. м. В 2026 году для КРТ планируют привлечь ещё 600 тысяч кв. м. С 2019 года в регионе расселили 145,5 тысячи кв. м аварийного жилья. Благоустроенные квартиры получили 11,2 тысячи человек. Республика активно использует федеральную поддержку для строительства инженерной инфраструктуры. В частности, в 2025 году в Забелье построили канализационный коллектор, насосную станцию, водовод протяжённостью 23,4 км. Объём финансирования составил 15 млрд рублей, из которых 10 млрд рублей – из федерального бюджета. В микрорайоне появилась возможность возведения порядка 6 млн кв. м жилья и соцобъектов. В 2026 году в рамках второго этапа в Забелье планируют ввести в эксплуатацию 52,5 км сетей, сооружения водоснабжения и канализационную насосную станцию. Также в 2026 году приступают к строительству инженерных сетей в восточной части Уфы, что придаст импульс активному развитию Зауфимья. Фото от ""Башинформ""",На заседании Госсобрания Башкортостана обсудили перспективы развития строительно,Йәмғиәт,1795,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-22/na-zasedanii-gossobraniya-bashkortostana-obsudili-perspektivy-razvitiya-stroitelno-4546530,2026-01-22T14:00:00+00:00
"Күҙ алдына килтерәйек: шау-гөр килеп күңелле туй бара. Килен менән кейәүгә «кем ҙурыраҡ ҡаба, шул ғаиләлә баш буласаҡ» тип ҙур икмәктән ауыҙ иттерәләр. «Бер кемгә лә бирешмәйем, үҙем баш, үҙем түш» тип үҫкән ҡыҙҙар тыйнаҡлығын, ҡунаҡтарҙың иғтибары үҙендә булыуын да онотоп, кейәүҙән дә алдараҡ өлгөрөргә тырышып, ауыҙын ҙур асып, ҡайырып икмәк тешләй. Аңыбыҙға «ҡатын ирҙең артында, башта – ирең, шунан – һин» тигән яҙылмаған ҡағиҙә һеңдерелһә, бындай бәйгеләр ҙә уҙғарылмаҫ ине. Затлы табыны, шау-шыулы уйын-көлкөһө менән туй ҙа үтеп китә. Кисәге ҡыҙыҡай йәш килен, ҡатын роленә инә. Матур тәрбиә алғаны, төшкә тиклем йоҡлап ятмай, ҡәйнәһе янына сыға, аш-һыу тирәһендә булышып, тәүге көндән үк ике араға күпер һала. Белекһеҙерәге йоҡоһон туйҙырғас ҡына уяна, әҙерҙе ултырып ашағас, ҡалған көндө үҙе теләгәнсә үткәрә, телефондан һөйләшә, ирен эйәртеп дуҫтары менән осрашыуға йә булмаһа ата-әсәһе янына сығып китә. Бындай осраҡта әсәй кешенең ҡыҙына йүнәлеш биреп ебәреүе дөрөҫ булыр ине лә бит. Йәш килен ғәмһеҙ йәшлек осоронан сығып, ғаиләле кеше булыуын, иңенә башҡа төрлө мәшәҡәттәр ятыуын нәҡ әсәһе һүҙенән аңларға тейеш. Эльза Мөхәмәҙиева Фото А. Королев",Әсәнән күргән тун бескән.,Аңлатма,1160,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-07/s-n-n-k-rg-n-tun-besk-n-4457790,2025-11-07T17:09:00+00:00
"Беҙгә күрше Белорет районының, тау-урман араһына йәшеренгән Ноҡат ауылы. Район үҙәгенә йөҙҙән ашыу саҡрым. Тын бында, һиллек. Ваҡыт та икенсерәк аға буғай.  Башҡалар өсөн ваҡыт сәғәттәр, көндәр менән иҫәпләнһә, был йорттоң хужабикәһе өсөн  бер телефон хәбәренән икенсеһенә тиклем арауыҡтар ғына әһәмиәтлегә әйләндебөгөнгө көндә. Мәрйәм Миндиар ҡыҙы – ҡәҙимге ҡатын, уның борсолоу-көйөүҙәрен  дә Рәсәйебеҙҙә меңәр-меңәр кеше бик яҡшы аңлай: уның да улы бөгөн  яу ҡырында. Юғалтыуҙарҙың ни икәнлегенә алдан уҡ  үҙәгенә  үткәнсе төшөнгән ул, өс йыл элек тормош иптәшен ерләргә тура килә. Яңғыҙлыҡта ҡалып ҡайғыға бөгөлөп төшһә лә, үҙенә һынырға ирек бирмәй. Сөнки был донъяла мөһим бурысы ҡалғанды аныҡ аңлай – һөйөклө балаҡайҙарына терәк һәм һаҡ булыу хәҙер уның үҙенең генә иңендә. Шөкөр, исмаһам ҡыҙҙары һәм өс улдары аталары баҡыйлыҡҡа киткәндә буй еткергән  була инде. Балаларын нисек тәрбиәләйҙәр? Выждан, бурыс, йәшәйеш мәғәнәһе һәм маҡсаттары тураһында өгөт-нәсихәт уҡымайҙар, ҡупшы һүҙҙәрҙе яратмайҙар Шәмсетдиновтар. Башҡорттарҙа шулай бит инде ул – күңел төбөндәгене тышҡа сығарып бармайбыҙ. Кешенең кем икәнлеге былай ҙа йәшәйешенән, ҡылыҡтарынан асыҡ күренә. Сәмситдтновтар пары ла эшһөйәрлек һәм сабырлыҡ, тоғролоҡ һәм иманлылыҡ ни икәнлеген балаларға үҙ өлгөләрендә күрһәтә. Сәмситдиновтарҙың өс улдары ла хәрби бурыстарын намыҫ менән үтәй. Иң өлкән Айгиз Хәрби-һауа көстәрендә була, әле Уренгой ҡалаһында эске эштәр органдарында хеҙмәт итә, тормош иптәше менән өс бала тәрбиәләйҙәр. Кесе Илнур һауа-десант ғәскәрҙәрендә йөрөп ҡайта, бөгөнгө кәндә Белорет металлургия комбинатында эшләй, ике бала атаһы. Гөлназ да кейәүҙә, бер ҡыҙы бар. .Ә бына уртансы улдары тураһында исемен күрһәтеү  түгел, хатта, позывнойын да яҙырға кәрәмәҫтер.  Көслө, сос һәм ҡыйыу егет махсус ғәскәрҙәрҙә хеҙмәт итә, шуға ла был мәҡәләлә Уртансы тигән ҡушаматты үҙебеҙ тағайыҡ. Уртансы МХО башланғанға тиклем дә күпте күрә, юҡҡа ғына йәшләй хаҡлы ялға сығыу хоҡуғы бирмәйҙәр бит инде! Пенсияла булһа ла, хәрби хеҙмәтте дауам итә. Атаһы үлгәс кенә тыуған яҡтарына ҡайта, әсәһенә терәк һәм йыуаныс булып йәшәргә иҫәп тота, әммә Украинала махсус хәрби операция башланғас,  йәш ветеранға намыҫы тыныс тормошта ҡалырға ирек бирмәй. Дары еҫен күп еҫкәгән, һалдат һурпаһын күп эскән тәжрибәле һәм оҫта яугир  нисек кенә тиңдәштәре һәм ҡустылары яуға юлланыуын ситтән битараф күҙәтә алһын инде? Бала саҡтан ҡанына һеңдерелгән бит: дуҫ дуҫ өсөн мал бирер, яу килгәндә йән бирер; күмәкләгән – яу ҡайтарған; яу килгәндә егет һыналыр һәм башҡа. Әммә МХО-ға юлланырға ныҡлы ҡарарға килгәс, был хаҡта тәфсирләп һөйләп тормай, әсәһенә һуңынан телефондан: Приказ алдым. Хәрби бурысты үтәр кәрәк. Юҡҡа борсолма, беләң дә инде,  минең көстән барыһы ла килә, - тип кенә белдерә. Юҡҡа борсолма, имеш! Ошо ҡыҫҡа телефон хәбәре Мәрйәм ханымдың ғүмерен уртаға бүлде: махсус хәрби операцияға тиклем тормошо ни тиклем тыныс һәм талғын аҡҡан икәнлегенә үҙе лә ғәжәпләнеп ҡуя, хәҙер ни – көнө-төнө хәбәр көтә, эстән генә изге теләктәрен һәм Аллаһы Тәғәләгә ялбарыуҙарын бышырҙай. Окопта атеистар ҡалмай тиҙәр, эйе, нисәмә яугир менән һөйләшергә тура килмәне, барыһы ла тиерлек  ҡырҡыу мәлдәрҙә илаһи көскә һыйынырға ирекһеҙҙән дә ынтылыш пәйҙә булыуы хаҡында телгә алдылар. Окопта атеистар ҡалмай, ә бына окопта ултырғандарҙың әсәләре араһында иманһыҙҙарҙың  булыуы бөтөнләй  мөмкин дә түгел! Ҡораллы дәү ирҙәр ҙә улар өсөн бары бәләкәй малай булып ҡала бит, хәлдәренән килһә, ҡайнар ярсыҡтарҙан үҙ тәндәре менән дә ҡапларҙар ине, ундай әмәл тапмағас, изге әсә доғалары менән йән киҫәктәрен ҡурсаларға тырышалар. Әлбиттә, Уртансының яу юлы тураһында тәфсирләп  яҙырға теләр инек. Юҡ шул, Мәрйәм Миндияр ҡыҙы үҙе лә был хаҡта  хәбәрҙар түгел, хатта, хәрби наградалары тураһында ла осраҡлы рәүештә генә белеп ҡалған. Һөйләшкәндәрендә төпсөнә башлаһа, Уртансы гел генә: Юҡҡа борсолма, минең барыһы ла ал да гөл, - тип ҡырт киҫә лә, Өйҙә, ауылда хәлдәр нисек? -тип хәбәрҙе йәһәт икенсегә күсерә. - Иптәшем леспромхозда тракторсы булды, бик ауыр эш, шунда ғына сәләмәтлеген ныҡ ҡаҡшатып, беҙҙе бик иртә ҡалдырҙы. Икәүләп булһаҡ, Уртансыбыҙҙы көтөп алыу еңелерәк булыр ине миңә, йыуатыу һүҙҙәре таба белә ине ул, йәне йәннәтә булһын! Яҙмышым шулай инде,  байтаҡ һөнәрҙәрҙә үҙемде һынап ҡарарға тура килде. Тиҫтәләп йыл почтальон булып эшләнем, өс ауылды хеҙмәтләндерҙем. Элек халыҡ гәзит-журналды күп яҙҙырта ине, Ноҡаттан егерме километр ситтәге Инйәрҙән ауыр почтальон муҡсаһын йөкләп ҡайтыр кәрәк, йыш ҡына йәйәү йөрөргә лә тура килгеләй. Уртансым, үҙе бот буйы ғына булғанда ла, гел генә миңә юлдаш сығырға, йөк күтәрешергә,  хәүеф-хәтәрҙән һаҡларға атлығып торҙо. Бәләкәй малай көйөнсә лә ысын ир ине. Ғөмүмән, бөтә балаларыма ла шөкәр, бәләкәй саҡтарынан ярҙам итеп, төрлө сәбәп менән хәжәт төшкәндә, хатта, икмәк бешереп, һыйыр һауып  үҫтеләр. Барыһына ла шөкөр, Уртансыбыҙҙы ғына иҫән-һау көтөп алырға яҙһын инде барыбыҙға ла! Мәрйәмде бәләкәй сағынан, мәктәптә уғыған дәүерҙән яҡшы беләм мин. Ғорур, эшһөйәр һәм кешелекле булды ул ҡыҙсыҡ сағынан, бер ваҡытта ла кемгәлер, нимәгәлер бәлә һалып, һыҡрап-илап йөрөмәне, һәр хәлдә лә, кешегә күҙ йәштәрен күрһәтмәне, ныҡ булды. Хәҙер ни, тормош тағы ла сыныҡтырған. Улы тураһында борсолоуҙары һалдаттарға  нисек тә булышлыҡ итергә ынтылышҡа әүерелә. Фронтҡа күстәнәстәр әҙерләү, улы һирәк-һаяҡ бәйләнешкә сыҡҡанында, беҙҙә барыһы ла ал да гөл, тип ышандырырлыҡ итеп һөйләү, балаларына хәлдән килгәнсә ярҙам итеү, ейән-ейәнсәрҙәрен ҡарашыу һәм башҡа. -Уртансымды ҡатыны – рус милләтенән, бер Рәсәй ҡалаһында йәшәйҙәр. Улым оҙағыраҡ ваҡыт бәйләнешкә сыға алмаһа, шундуҡ миңә шылтыратырға керешә. Тынысландырыу өсөн һүҙҙәр ҡайҙандыр йәһәт табыла. Икебеҙҙең дә күңелдәр бушап ҡала. Ата-әсәм гел әйтә килде: сабыр бул, сабырлыҡтың төбө һары алтын, тип. Мин дә йәштәрҙе ошо хәҡиҡәткә төшөндөрөгә тырышам. Сабыр ғына көтөп, ярҙам итеү өсөн хәлдән килгәндең барыһын да эшләп, доғаларыбыҙҙы уҡып, бар әсәләргә – улдарын, бар ҡатындарға – ирҙәрен, бар балаларға –атайҙарын һуғыш яландарынан көтөп алырға яҙһын инде! –ти әңгәмәсебеҙ. Амин! .. Мәрйәм класташым тыуыуын Силәбе районының Уй районында алтмыш йыл элек тыуған. Әммә бала саҡ йылдары Иманғолда үтте. Атаһы Миндияр Заһировтың тамырҙары Ҡунаҡбай ауылынан, Коммунар колхозында малсы булып хеҙмәт итте. Әсәһе Ғәтифә (ҡыҙ фамилияһы – Исхаҡова)  Сәфәрҙән, һауынсы булды. Хәтерҙә, Мәрйәм дә, саҡ ҡына үҫә биргәс, фермаға ярҙамға ашығыр ине. Тамырҙарын ентекләп яҙыуҙың сәбәбе – Иманғолда ла, Сәфәрҙә лә, Ҡунаҡбайҙа ла Уртансы менән ғорурланып, иҫән-һау йөрөһөн тип бар күңелдән теләп ҡуяйыҡ. Бындай улан менән бар Учалы ла ғорурланырға хаҡлы! Әйткәндәй, Мәрйәмдең кесе ҡустыһы Риман  Миндияр улы ла әлеге мәл яу ҡырында. Бәләкәс һеңле-ҡустыларға күнеккән, улар өсөн йән атҡан апай кешенең уның өсөн дә йәне өҙөлә. Тиҙерәк бөтһән инде һуғыштар!","Әсәй, юҡҡа борсолма!",Махсус хәрби операция,6793,https://shonkar.com/articles/care/2026-01-13/s-y-yu-a-borsolma-4535073,2026-01-13T09:40:00+00:00
"РЕСПУБЛИКА ИНЖЕНЕР ЛИЦЕЙ-ИНТЕРНАТЫНДА Ватанды һаҡлаусылар йылына бағышланған һүрәт конкурсы үткәргәндәр. Уның еңеүселәренең эштәрен Аманат журналына тәҡдим иттеләр. РИЛИ конкурсында 1-се урында: Егорова Анна, 8-се Д синыфы Кинзин Айҙар, 8-се В синыфы 2-се урын: Куприянова Карина, 7-се Д синыфы 3-сө урын: Ғүмәрова Аделина, 6-сы В синыфы. Был һүрәттәр беҙҙең Аманат журналының Еңеүҙең 80 йыллығына бағышланған конкурсына ла ҡушыла.",Еңеүҙең 80 йыллығына арналған һүрәт конкурсы бара,Еңеү,431,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-19/e-e-e-80-yylly-yna-arnal-an-r-t-konkursy-bara-4127936,2025-02-19T13:07:00+00:00
"БР Милли музейынан, Өфө художество сәнәғәт колледжынан килгән тәжрибәле белгестәр балаларға оҫталыҡ дәрестәре үткәргән. Уҡыусылар көршәкселеккә, биҙәүестәр, биҙәү-ҡулланма әйберҙәре яһарға, келәм һуғырға өйрәнгән. Сығанаҡ: Өфө мәғариф идаралығының телеграм-каналы.",136-сы лицейҙа һөнәрҙәргә өйрәнәләр,Яңылыҡтар,264,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-15/136-sy-litsey-a-n-r-rg-yr-n-l-r-4507541,2025-12-15T12:02:00+00:00
"Ҡариҙел ауылында Ҡариҙел мәғлүмәт үҙәге өсөн яңы бина асыу тантанаһы үтте. Ул Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәтенең үҙ аҡсаһына бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә төҙөлгән һәм хәҙерге Башҡортостан тарихында беренсе ошондай проект булып тора.63 йылдан ашыу район гәзите редакцияһы иҫке ағас бинала урынлаша, ул ваҡыт үтеү менән авария хәленә килә. Унда эшләү йылдан-йыл ҡатмарлыраҡ ҡына түгел, хатта хәүефле лә була бара. 2025 йылдың көҙөндә, оҙаҡ фекер алышыуҙарҙан һәм оптималь ҡарар эҙләүҙәрҙән һуң, яңы бина төҙөлә башлай, ул шул уҡ йылдың декабрендә тамамлана. Яңы офисты асыу сараһында район хакимиәте етәкселәре, Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто вәкилдәре, район журналистикаһы ветерандары һәм яҡын-тирәләге райондарҙан журналистар ҡатнашты. Ҡариҙел районы хакимиәте башлығы Айҙар Шәйҙуллин нәшриәт йортона муниципалитет редакцияһы өсөн яңы бина төҙөгәне өсөн рәхмәт белдерҙе. Был редакциябыҙҙың кәрәклеген, журналистарыбыҙҙың хеҙмәтенә баһа биреүҙе аңлата, - тине ул сығышында. – Ҡариҙел редакцияһында ысын профессионалдар, район ғына түгел, бөтә республика өсөн мөһим булған темаларҙы һәм ваҡиғаларҙы, социаль әһәмиәтле көн тәртибен яҡтыртыуҙы алға этәреүҙә тырышҡан беҙҙең партнерҙар эшләй. Бөгөнгө көндә коллектив һанлы аудиторияны киңәйтеү өсөн эшләй: Бәйләнештәлә бер йыл эсендә килеүселәр һаны ике тапҡырға тиерлек арта. Әлбиттә, емешле эш өсөн уңайлы эш урыны мөһим. Ҡариҙелдең иҫке редакция бинаһы авария хәлендә, башҡа райондар менән сағыштырғанда, бик насар хәлдә ине. Тәү сиратта хеҙмәткәрҙәрҙең хәүефһеҙлеген тәьмин итеү өсөн модуль бина төҙөлә. Ижади энергияғыҙ бында яңы көс алһын. Һеҙгә юғары ҡаҙаныштар, тиражығыҙҙың артыуын, социаль селтәрҙәрҙә аудиторияны киңәйтеү теләйем! – тине Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев. Бөгөн район киң мәғлүмәт сараларының көнүҙәклеге шикһеҙ, сөнки тап урындағы журналистар кешеләргә райондағы, тирә-яҡтағы ваҡиғалар тураһында хәбәр итә, халыҡты борсоған мөһим һорауҙарҙы күтәрә һәм уларға ҡарата үҙ фекерҙәрен белдерергә мөмкинлек бирә. Шулай уҡ район киң мәғлүмәт саралары урындағы йолалар һәм мәҙәниәт тураһында һөйләй, был берләшмәнең үҙенсәлеген һаҡлап ҡалырға ярҙам итә. Яңы бинаны асыу йылы һәм дуҫтарса мөхиттә үтте. Район журналистикаһы ветерандары хәтирәләре менән уртаҡлашты. Яңы бина, эш өсөн заманса шарттар менән, уларҙың фекеренсә, мотлаҡ редакция хеҙмәткәрҙәренең ижады һәм профессиональ үҫеше өсөн яңы офоҡтар асасаҡ. – Яңы бина уңайлы эш урыны ғына түгел, ә урындағы матбуғатты үҫтереүгә һәм уҡыусылар менән бәйләнеште нығытыуға булышлыҡ итеүсе яңы идеялар һәм проекттар тыуған урын да булыр, тип ышанабыҙ, - тине ""Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто генераль директоры Зөлфиә Рәхмәтуллина. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡариҙелдә район гәзите редакцияһы өсөн яңы бина асылды,Йәмғиәт,2910,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-06/ari-eld-rayon-g-zite-redaktsiya-y-s-n-ya-y-bina-asyldy-4568410,2026-02-06T21:35:00+00:00
"Аманат журналы республикала иң арзан балалар баҫмаһы. Декада мәлендә Аманатҡа арзан хаҡҡа яҙылып ҡалығыҙ, дуҫтар! Хаҡы - 415 һум 20 тин. Балаларыбыҙ башҡорт телендә сыҡҡан үҫмерҙәр өсөн тәғәйенләнгән баҫманы уҡып, белемле, мәҙәниәтле булып үҫһен, үҙ телебеҙҙә матур һөйләшһен! ""Аманат"" журналы иһә ""Яҙыл да бүләк от! "" уйынын үткәрә. Төп приз - велосипед!",Аманатҡа – арзан хаҡҡа!,Яңылыҡтар,355,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-03/amanat-a-arzan-ha-a-4034464,2024-12-03T11:14:00+00:00
"Баймактагы протест. 2024 елның гыйнварыфикерләрБашкортстан рәсмиләре Баймактагы протест чараларында катнашуда гаепләнеп эзәрлекләнүчеләр өчен хокук яклау төркеме төзегән. Аны Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров йөкләмәсе белән республиканың кеше хокуклары шурасы тәкъдим иткән. Бу хакта шураның каналындаәйтелә. Эшче төркемгә адвокатлар, хокук яклаучылар һәм әмәгать эшлеклеләре кергән. Алар бушлай юридик ярдәм күрсәтә диелә. Моның өчен тоткарланучыларның туганнары белән очрашулар үткәрелүе әйтелә. Рәсмиләр кайнар телефон линиясеннән дә мөрәәгатьләр кабул итә. ""Һәр очракны аерым хәл итәргә, кешеләргә кануннарга бәйле сорауларны аңлатырга, бу вакыйганың объектив сәбәпләрен ачыкларга һәм иң мөһиме — нәтиәсен киметергә ярдәм итәргә кирәк. Без Баймак районында барып кешеләр белән очрашу үткәрәчәкбез"", дигән Башкортстанның кеше хокуклары шурасы рәисәсе, эшче төркем итәкчесе Зөлфия Гайсина. Азатлык башкорт активисты Фаил Алсыновны яклап чыккан һәм киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм анда катнашу маддәсе нигезендә гаепләнеп, кулга алынган кешеләрнең исемлегентөзи. 7 февральгә булган мәгълүматка күрә, инде 40 лап кешегә инаять эше ачылган.6 февральдә Башкортстан мәхкәмәләре Баймактагы протест чаралары белән бәйле 152 административ эш каравынәйтте. 17 гыйнварда Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килгән иде. Хөкем карарын чыгарып берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнан китмәде, таралмады. Кешеләрне куып-таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Кешеләр күздән яшь чыгара торган газ сиптерелгәне турында да әйтте. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Кешеләр Алсыновның автозакка утыртып алып кителүен көтте, әмма ул чыгарылмады. Халык мәйданнан таралмады. Уфадан өстәмә ОМОН көчләре китерелде. Автозаклар Фаил Алсыновны мәхкәмә бинасыннан алып киткәч кенә халык тарала башлады. Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты. Медиалар 17 гыйнварда Баймакта узган митингта 40 кеше әрәхәтләнүенязды. Аларның 18 е - чарага килгән кешеләр, 22 се - полиция хезмәткәре диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан хакимияте Баймак протестыннан соң эзәрлекләнүчеләрнең хокукын яклау өчен эшче төркем төзегән,Яңылыҡтар,2524,https://www.azatliq.org/a/32812793.html,2024-02-09T15:32:00+00:00
"Лилия Чанышева. Архив фотосыфикерләр9 апрельдә Уфада Башкортстан Югары мәхкәмәсендә Навальныйның Уфа штабының элекке координаторы, активист Лилия Чанышеваның эше нигезендә мәхкәмә утырышы төгәлләнде. Хөкемдар Чанышеваны 9,5 елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарды. Мәхкәмә ябык тәртиптә узды.2023 елның 14 июнендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе тарафыннан 7,5 елга колониягә хөкем ителүен Русия прокуратурасы шикаять иткән иде. Прокурор активистка 10 ел колония сорады. Лилия Чанышеваны адвокат Сергей Макаренкояклады. Яклаучылар аның хөкем карарын юкка чыгаруны һәм тулысынча аклауны сорады. Тоткынның ире Алмаз Гатинмондый карар чыгуын көтмәгән. ""Хакыйкәт өчен көрәшергә туры киләчәк. Мин хөкем карарын ничек бар, шулай калдырырлар дип уйлаган иде. Әмма менә ничек булды"", дип әйтте ул мәхмәдән соң -ка. Беренче карардан соң Чанышева Перьм өлкәсе Березняки саласында урнашкан 28 нче колониядә тотылды. Күптән түгел аны Уфаның беренче изоляторында күчерделәр. Алмаз Гатинире Лилия соңгы дүрт айда колониядә каты авырды дипбелдергән иде. — Лилия авырды, сәламәтлеге нык какшады, аңа соңгы дүрт ай авыр бирелде. Изоляторга аңа ризыклар бирә алдым. Хатынымны 9 февральдән бирле күрмәдем. Ничек аны хәле — белмим. Әмма ул нык торырга тырыша, — дип сөйләгән Алмаз Гатин -ка. — Аны Уфаның 1 нче тикшерү изоляторына 4 мартта китерделәр. Самардагы кассация мәхкәмәсе карары белән моңа кадәр чыгарылган апелляция карарлары юкка чыгарылды. Уфада яңа апелляция каралачак. Прокуратура аңа мәхкәмә чыгарган карар белән риза булмады. Минем хатыным гаепле түгел. Лилиянең эше тарихта калачак. Ул юридик институтлар кысаларында гына карала торган эш түгел. 8 апрельдәге чыгарылган карар белән тагын меңләгән кешеләрнең язмышы хәл ителәчәк. Бүген шулай ук әлеге эш нигезендә активист Рөстәм Мөлековка карата да хөкем карары чыкты. Башкорстанның Югары мәхкәмәсе моңа кадәр аңа чыгарылган хөкем карарын үзгәрешсез калдырды. Рөстәм Мөлеков — төркем инвалиды. Гемодиализга дучар кеше. Аңа да 2,5 елга төрмәгә хөкеме чыгарылды. Ул экстремистик гамәлләр кылуга чакыруда гаепле диелде. 2024 елның гыйнварында Башкорстанның Югары мәхкәмәсе Мөлековның шикаятен карады һәм иреккә чыгарудан баш тартты. Рөстәмнең якыннары Мөлековка ачылган инаять эше һәм хөкем карары махсус оештырылды дип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Лилия Чанышеваның төрмәдә утыру вакыты 9,5 елга кадәр озайтылды",Башҡортостан,2370,https://www.azatliq.org/a/32897630.html,2024-04-09T14:34:18+00:00
"Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, сәнғәт фәндәре кандидаты, композитор, баянсы, уҡытыусы Ришат Рәфҡәт улы Сәғитовтың тыуған көнө бөгөн!","Илһамланып ижад итегеҙ, маэстро!",Яңылыҡтар,158,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-27/il-amlanyp-izhad-itege-maestro-4522990,2025-12-27T21:45:00+00:00
В книгу Айгиза Баймухаметова включены три повести.,В Уфе издан сборник повестей Айгиза Баймухаметова «Я птицей обернусь»,Яңылыҡтар,50,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-24/v-ufe-izdan-sbornik-povestey-aygiza-baymuhametova-ya-ptitsey-obernus-3780863,2024-05-24T00:56:47+00:00
"– Һеҙ – ҙур ғаилә башлығы. Матур мөнәсәбәттәр ҡороу, яҡындарыңды бәхетле итеү – ҙур хеҙмәт, шулаймы? – Әле ғаилә институтының юҡҡа сығыуын күҙәтеү мине бик тетрәтә. 2024 йыл статистикаһы буйынса айырылышыуҙар һаны етмеш процентҡа еткән. Рәсәйҙә булмаған хәл: батша, СССР, һуғыш ваҡыттарында ла ундай кимәлгә төшмәгәнбеҙ. Ниңә улай килеп сыға икән? Беҙ ғаилә ҡорғанда йыш ҡына хаталанабыҙ. Биш, ун, ун биш, утыҙ йылдан һуң айырылышабыҙ, сөнки үҙ-ара мөнәсәбәт төҙөй белмәйбеҙ. Беренсенән, кем ул ир менән ҡатын, уларға ниндәй сифаттар хас икәнлеген аңларға кәрәк бит. Икенсенән, нимә ул «ғаилә»? Ғаиләне кеше уйлап сығармаған, хатта ҡайһы бер йәнлектәр ғаилә, тоҡом менән йәшәй. Ә улар ҡайҙан белә ғаилә ҡороп йәшәргә кәрәклеге хаҡында? Кем ул ғаилә тәртибен барлыҡҡа килтергән? – тигән һорауҙар тыуа. Был изге тәғлимәт ергә Аллаһы Тәғәләнән төшөрөлгән. Беҙ ғаиләлә йәшәү ҡағиҙәләрен белмәгәнгә ҡыйынлыҡ кисерәбеҙ. Шунан тыуа ла инде аңлашылмаусанлыҡ, әрләшеү, айырылышыуҙар. Ә бит бәхет сере ябай ғына. Бары шуны аңлаған ир менән ҡатын – ике эгоист – үҙ-үҙҙәрен үҙгәртеп, бәхетле ғаилә ҡора ала. Балалар ҙа быны белергә тейеш. Рухи нигеҙҙә төҙөлгән ғаилә «династия» тип атала. Матди платформала ғына тыуған мөнәсәбәттәр династия көсөнә эйә була алмай. Ғаилә мөхәббәт нигеҙендә барлыҡҡа килә. Беренсе платформа – хис-тойғо, ул ғаиләне булдырыу өсөн мөһим. Ике йән бер-береһен таба. Әммә бер нисә йылдан мөхәббәт юғала, сөнки ул – ысын мөхәббәттең демо-версияһы. Баҡтиһәң, беҙ мөхәббәттең нимә икәнен аңлап етмәйбеҙ. Мөхәббәт – күп баҫҡыслы система. Дөйөм алғанда, ул өс баҫҡыстан тора. Икенсеһе – аң, ҡаршылыҡтар аша үтеп, бер-береңде хөрмәт итә башлау. Хөрмәт итеү – тәрән һөйөүгә өлгәшеү. Бында инде беҙ аң кимәленә етәбеҙ. Унда инде айырылышыуҙар булмай тиерлек. Өсөнсө кимәл – илаһи мөхәббәт. Матди донъя ваҡытлыса икәнлеген аңлау, рухилыҡҡа ынтылыу, ғаиләлә илаһи мөхәббәт дәрәжәһенә етеү. Бөтә донъяны, кешелекте, йәнлектәрҙе ярата башлайбыҙ. Был – иң юғары кимәл. Барыбыҙға шул юғарылыҡҡа етеү мотлаҡ. Донъя ҡануны буйынса ир – май, ә ҡатын – ут. Психологик яҡтан ҡатын (ут) ирҙәргә (май) ҡарағанда көслө. Шуға ут, өйөн, ғаиләһен йылытып, мейес эсендә ҡалһа яҡшыраҡ. Әгәр ул тышҡа сыҡһа, янғын тоҡаныуы бар. Ә хәҙерге ҡатын-ҡыҙҙарҙың күбеһе тышҡа атлыға. Һөҙөмтәлә цивилизация һәм фәнни-техник алға китеш – бөтәһе көрсөктәргә, һуғыштарға килтерә. Кем ғәйепле? Ике зат та! Ир ғәйепле, сөнки ул ҡатынды тота алмаған, үҙе рухи  яҡтан көсһөҙләнгән. Александр Пушкиндың «Балыҡсы һәм балыҡ тураһында әкиәт»е – тап шул хаҡта. Тимәк, беҙгә ярыҡ ялғаш эргәһендә тороп ҡалыу ҡурҡынысы янай. Ҡөрьәндә – ахырызаман, Библияла – «конец света», ведаларҙа – кали юга, тигәндәребеҙ ҙә етеп киләлер, бәлки. Сөнки ҡиммәттәр емерелгән,  матриархат барлыҡҡа килгән заман тотороҡһоҙ. Ғаиләләге гармонияны һаҡлау, уңыш, бәхет серенә төшөнөргә тырышыу ғына ҡотҡарыр беҙҙе был ғазаптарҙан. Әлбиттә, үҫеш юлында һәр аҙымды төптән аңлап эш итеү мөһим. Әлеге көндә ҡатындар ҙа эшләгәс, ғаиләлә энергиялар буталып, ирҙәр «аморф» хәлдә ҡалған. Һөҙөмтәлә икеһе лә яфа сигә. Мин әлегәсә тулы бәхетле эшлекле ҡатын-ҡыҙҙы күргәнем юҡ. Беҙгә үҙ тәбиғәтебеҙгә әйләнеп ҡайтыу зарур: ҡатын-ҡыҙ – үҙ, ә ир-ат үҙ даирәһен һаҡлаһын. Ошо – беҙҙең ҡотолоу юлы. Роза Хөснуллина һөйләште. Фото А. Ураҙбахтиндың шәхси архивынан.",Ир менән ҡатын мөнәсәбәте хаҡында,Сәләмәтлек,3288,https://bashkizi.ru/articles/psiholog_k___she/2025-12-03/ir-men-n-atyn-m-n-s-b-te-ha-ynda-4491794,2025-12-03T15:06:00+00:00
"В Республике Башкортостан активно ведется межведомственная борьба с нелегальной занятостью, приносящая ощутимые результаты. Центральной площадкой в этой работе является Межведомственная комиссия по противодействию нелегальной занятости. Так, за 11 лет совместной деятельности было легализовано более 435 тысяч граждан. К 1 мая 2025 года из теневого сектора выведено 6438 нелегально работающих граждан. Социальный фонд подтверждает высокую закрепляемость легализованных работников на рабочих местах в 2024 году – 79,5. Используются различные подходы: проверки контрольно-надзорных органов, информационно-разъяснительная работа с работодателями и работниками, привлечение социальных партнеров и заключение коллективных договоров. Самым эффективным методом в борьбе с неформальной занятостью названо осознание каждым человеком причин и последствий такого вида работы. При неофициальной занятости работник сталкивается с такими проблемами, как: задержка или невыплата заработной платы, неоплата больничных листов, риск увольнения в любой момент без объяснений, нерегламентированный и нестабильный рабочий график, отсутствие гарантий при работе во вредных и опасных условиях и др. Работников призывают проявлять активную гражданскую позицию, не идти на поводу у недобросовестных работодателей и быть бдительными при вступлении в трудовые отношения, финансовая сторона которых не носит «прозрачный» характер.",Межведомственная борьба с нелегальной занятостью ведется в Башкирии,Йәмғиәт,1402,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-28/mezhvedomstvennaya-borba-s-nelegalnoy-zanyatostyu-vedetsya-v-bashkirii-4254194,2025-05-28T17:20:00+00:00
"– Баш мөхәррир булып эш башлағанда миңә ни бары 29 ғына йәш ине. Журналдың тәүге мөхәррире күренекле шағирә Кәтибә Кинйәбула-това пенсияға сығыр алдынан: «Гөлфиә, үҙемдән һуң мөхәррир итеп һине тәҡдим итмәксемен, Сибайҙа партияға инеп кил», – тип сәләм дә ебәргәйне, тик 24 йәшлек ике бала әсәһен кем обком журналына баш мөхәррир итеп ҡуйһын инде, тип уйланым. Сибай педагогия училищеһында өс йыл уҡытҡандан һуң Өфөгә килеп, тәүҙә «Совет Башҡортостаны» һәм «Пионер» журналдарында эшләнем. «Пионер» журналында яҙыусы Динис Бүләков ағайҙа һәйбәт кенә хеҙмәт итеп йөрөйөм. Бер мәл, яҙғы матур таңда, ғәжәп бер төш күреп уяндым. Ғәҙәти түгел ул, төш менән өн араһындағы халәт инде. Тәүҙә ҡола-ғымдамы, әллә күңелемдәме әйтеп аңлата алмаҫлыҡ моңло ла, серле лә тауыш менән ҡыңғырау сыңлап алды, унан һуң рәсми тауыш яңғырағандай булды: «Һине вазифаң буйынса үрлә-тәсәктәр! » Уянып киттем. Ошондай тылсымлы төштәрҙе элек тә күрә инем. Тормошомдағы боролошло саҡтарҙа була ундай хәлдәр. Шундай шәп кәйефтә эшкә барһам, «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире фажиғәле рәүештә һәләк булған. Бер редакция ла йүнләп эшләрлек хәлдә түгел. Һүҙ бары вафат булған апай хаҡында. Минең күңе-лемдәге яҡтылыҡты болот ҡапланы. Бер ҡатта эшләгәс, көн дә аралашып торолдо, яҡташым да бит әле. Ул да, пенсияға китәм, урыныма һине тәҡдим итмәксемен, тип редколлегияға индер-гәйне, йыш ҡына төрлө темаға мәҡә-ләләр яҙырға ҡушты. Күпмелер ваҡыттан һуң, баш мөхәррир эҙләйҙәр икән, тигән хәбәр таралды. Рәми ағай ҙа вафат ине ул саҡта. Кандидаттар араһында үҙемдең исем дә булыу мөмкинлеге башыма ла инеп сыҡмай. Бер аҙҙан КПСС Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары Миҙхәт Закир улы Шакировҡа алып инделәр. Ул сәйәсәткә лә, ил тормошона ла, журналистика мәсьәләләренә лә ҡағылышлы һорауҙар бирә, мин йылмайып ҡына яуап ҡайтарам. Бер мөһим һорау алдында ҡаушаным шулай ҙа: «Башҡортостан ҡыҙы»ның тиражы күпме? – ти секретарь. Вазифа мәсьә-ләһе онотолдо: белмәйем дә баһа. Үҙем эшләгән «Пионер» журналын һораш-һалар ни була инде? Башыма ингән һанды әйттем: алтмыш биш мең! «Мөхәррир булғас, был һанды йөҙ меңгә еткерһәң, машина бирәм», – ти Миҙхәт Закир улы. Ул саҡта редак-цияның машинаһы юҡ ине. Һүҙендә торҙо республика етәксеһе. Ә 65 меңде «күктән» алып ҡына әйткәйнем, ҡайтҡас ҡараһам, ысынлап та, шулай булған. Мөғжизә тимәй, ни тиһең. «Бына киләһе бюрола һине мөхәррир итеп тәғәйенләйәсәкбеҙ, бөтә СССР-ҙа партия матбуғатында иң йәш етәксе буласаҡһың, йәшмен, тип «поблажка» көтмә! » – тип ҡаты ғына киҫәтте лә хужа. Мин өндәшмәнем. Йәш кешелә үҙ-үҙеңә ышаныс көслө була бит инде. Эстән генә: «Һеҙҙән «поблажка» өмөт итеп эшләмәҫмен әле», – тип уйлап ҡуйҙым (көлә). Был саҡта әле ғүме-ремдең артабанғы сирек быуатҡа яҡын дәүере «Башҡортостан ҡыҙы» менән үрелере башыма ла килмәй. Йомабикә Ильясова: – Баш мөхәррир вазифаһын биләй башлаған көнгә тиклем мин дә «Башҡортостан пионеры», «Йәшлек», «Башҡортостан» гәзиттәрендә эшләп, ярайһы уҡ тәжрибә туплағайным. Улай ғына ла түгел, дүрт йыл «Башҡортостан ҡыҙы»ның яуаплы секретары булараҡ, баҫманың бөтә нескәлектәрен үҙләш-тереп өлгөргәйнем. Дүртенсе генә синыфта тәүге һанын ҡулыма алып, йотлоғоп уҡып сыҡҡан, студент дәүеренән шиғырҙарымды, мәҡәләләремде бирә килгән журналды бик ярата инем. Нисектер, ул гел үҙенә саҡырып, әйҙәп торғандай тойолдо. Бәлки, яҙмыш шулай күңелемә һал-ғандыр. Журналистиканы хыял аша һайланым, әллә шуғамы, мәҡәләләремде оло кинәнес менән яҙҙым, бурыстарымды һөйөнөп башҡарҙым. Абруйлы редакцияның етәксеһе итеп билдә-ләнеү, яуаплылыҡ өҫтәп, яңы ижади киңлектәргә юл асты.",Беҙҙең журнал апайҙары,Аңлатма,3545,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-04/be-e-zhurnal-apay-ary-4493802,2025-12-04T16:53:00+00:00
"«Башкортостан стал первым регионом страны, в котором принят закон о ветеранах военной журналистики. Союз журналистов, конечно, поддерживает это решение. Мы совместно с министерством цифрового развития, комитетом Госдумы по информационной политике с прошлого года разрабатывали нормативы для этого нового статуса. Предложение было поддержано и в министерстве обороны», — поделился мнением с корреспондентом агентства «Башинформ» Владимир Соловьёв. Покатакого законанет ни в одном регионе страны. Председатель Союза журналистов РФ выразил надежду, что эта важная законодательная новация в ближайшем будущем «появится и в других субъектах Российской Федерации, а потом — и во всей России». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Владимир Соловьёв: Нужно использовать опыт Башкирии по господдержке военкоров,Йәмғиәт,864,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-25/vladimir-soloviev-nuzhno-ispolzovat-opyt-bashkirii-po-gospodderzhke-voenkorov-4289991,2025-06-25T12:39:00+00:00
"""Дар"" үзәгендә8 июль көнне ""Мулла из-за угла"" дип аталган каналында Мәскәүнең Илдар Галәветдиновитәкләгән ""Дар"" мәдәният үзәгенең ябылуы турындахәбәрчыкты. Әлеге канал авторы, мөселман блогеры Рәсүл Тавдиряковябылу алдыннан үзәктә Мәскәү прокуратурасы тикшерүләре узганын хәбәр итте.2017 елда ачылган ""Дар"" мәдәни үзәге – Мәскәү мөселманнарының мәгърифәт һәм күңел ачу үзәге, анда Ислам нигезләре, пәйгамбәрләр тарихы, олыларга һәм балаларга төрле телләр укытыла. Үзәктә Мәскәү ислам көллияте, мәдрәсә, балалар клубы, китапханә, спорт клубы, хатын-кызлар клубы эшли. Үзәк мөгаллиме Аделия Галәветдинова Блогер Рәсүл Тавдиряков Азатлыкка ""Дар""ны итәкләгән мөфти Илдар Галәветдинов белән очрашуын әйтте. Мөфти сүзләренчә, үзәктә чыннан да прокурор тикшерүләре узган, аның эшчәнлегендә аерым итешсезлекләр табылган. Сүз янгын сүндерү инспекциясе, Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы инспекциясе, Роспотребнадзор һәм башка оешмалар тикшерүләре турында бара. Үзәккә штрафлар салынган, бүгенге көндә барлык итешсезлекләр төзәтелгән ди мөфти. Рәсүл Тавдиряков""Безне ябылуга мәбүри итмәделәр, үзәк ябылмады. Без бары тик үзәккә бераз каникул бирергә телибез. Бу вакытны бераз ""сүндереп кабызу"" өчен кулланырга булдык, мәдәни үзәкнең эшен элеккечә дәвам итәргә телибез"", дипбелдергән Галәветдинов. Моннан тыш Илдар хәзрәт үзәкнең киләчәк планнары белән дә таныштырды. ""Үзәк инде берничә ел эшләп килә, аңа күпсанлы кеше йөри, шуңа аңа хәзерге вакытта бераз төзекләндерү кирәк"", ди ул. Мөфти сүзләренчә, алга таба тематик сыйныфлар булдыру күздә тотыла, әйтик, Коръәнне өйрәнү, гарәп телен өйрәнүгә багышланган тематик мәйданчыклар планлаштырыла. Римма Сметанкина""Дар"" үзәгенә укырга йөргән кешеләр аның эшчәнлеген югары бәяли. Ике ай буе Ислам нигезләрен укыган Римма Сметанкинадәресләрнең бушлай булуын, мөгаллимнәр әзерлеге дәрәәсенең югары булуын әйтте. ""Анда дини темаларны гына түгел, башка әйберләрне дә өйрәнеп була. Күпләр үзәккә татар, инглиз, гарәп телләрен өйрәнергә килә. Бу дәресләр бушлай булмаса да, бәяләре кулай, аларга ихтыя зур. Үзәккә кешеләр аралыш өчен дә, тормыш иптәшен табу өчен дә килә"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Искәндәр ГобәйдуллинМәскәүгә Уфадан күченгән Искәндәр Гобәйдуллининде 2 ел ""Дар"" үзәге каршындагы мәдрәсәдә белем ала, анда ул динне тирәнтен өйрәнә. Ул да үзәкнең эшен югары бәяли, айлы урнашу, сыйфатлы белем биргән мөгаллимнәр, кызыклы кешеләр кебек өстенлекләрне атый. ""Мин анда төрле лекцияләргә йөрдем, монда дини темаларга гына түгел, үзара мөнәсәбәтләр, психология, сәяхәтләр һәм башка темаларга кызыклы чаралар уза. Үзем дә турында лекция үткәрдем. Үзәк аша Мәскәүдә татар һәм башкорт әмгыятьләренең булуын белдем"", ди ул. Үзәкнең ябылуы Мәскәү мөселманнары өчен зур югалту һәм кайгылы хәбәр булыр иде ди Искәндәр. Мәчеттә намаздан соң халык өйгә таралыша, үзәктә исә фикердәшләр белән очрашып, танышып була ди ул. ""Дини чаралар үткәрү генә түгел, бер-беребез белән аралашу, лекцияләр үткәрү, төрле чаралар оештыру да мөһим бит. Еш кына монда этник татарлар, башкортлар да килә, тел өйрәнергә тели. Психология кебек темаларга лекция тыңлаучылар да килә, алар аннары акрынлап динне дә өйрәнә башлый бит"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Равилә Гайсина""Дар"" үзәгенә инглиз теле дәресләренә йөри. Аны дини темаларга кызыклы лекцияләр дә, каллиграфия мастер-класслары, башка чаралар да кызыксындыра. ""Үзәк минем өчен бик әһәмиятле, монда мин рухыма якын булган күп кешене таптым"", ди ул үзәк эшчәнлеген бәяләп. Азатлык сөйләшкән кешеләрнең барысы да үзәкнең тизрәк эшли башлавына өмет белдерде.","Прокурор тикшерүләреннән соң Мәскәүнең ""Дар"" мәдәни үзәге вакытлыча ябылды, үзәккә штрафлар салынган",Дин,3519,https://www.azatliq.org/a/30045567.html,2019-07-09T11:36:06+00:00
"- Балалар нәфис хайуандарҙы ҡыуанып ҡараны, улар тормошо тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр тыңланы. Аттарҙы нисек аҫырауҙары тураһында ла белештеләр һәм һыйлап та алдылар. Сәйәхәттең иң ҡыҙыҡлы мәле һыбай йөрөү булғандар. Хатта ата-әсәләр ҙә ситтә ҡалырға теләмәне. Шулай уҡ, бергәләп ҡышҡы тәбиғәттең бөтә матурлығын күҙәтә-күҙәтә, саналарҙа йөрөп рәхәтләнделәр. Бер аҙ һыуыҡты ҡыуып, тәмлекәстәр менән хуш еҫле сәй эсеп кинәнгәс, һәр ҡунаҡҡа яратҡан парк исеменән иҫтәлеккә бүләк тапшырҙылар. Балаларыбыҙҙың шат йылмайыуын күреп, ысын мәғәнәһендә бәхетлебеҙ. Бындай сәйәхәттәр матур тәьҫораттар биреп кенә ҡалмай, балаларға ҡыйыуыраҡ, ышаныслыраҡ, хәстәрлеклерәк булырға ярҙам итә, - тип хәбәр итә 263-сө мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһының ""Бал ҡорто"" өлкән төркөмө тәрбиәселәре Руфина Самат ҡыҙы Ғәлиева менән Ғәлиә Ғәлей ҡыҙы Ғәлиуллина.",Кем ат яратмаһын инде? !,Яңылыҡтар,841,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/kem-at-yaratma-yn-inde-4569432,2026-02-08T18:00:00+00:00
"Запросы от промышленности на беспилотные аппараты амфибийного типа ежегодно растут. Востребованность предприятий в мобильных автономных платформах отметил вице-премьер Правительства Башкортостана министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. — Разработка прототипа мобильной робоплатформы для труднодоступных территорий — важный шаг в развитии промышленности. Она позволит обеспечивать надёжный мониторинг производственных объектов нефтегазовой отрасли и бесперебойную логистику в труднодоступных зонах. Благодаря новейшим разработкам предприятия Башкортостана получают возможность расширить свои функциональные границы, -  подчеркнул глава ведомства. Мобильная робоплатформа на воздушной подушке способна длительное время перемещаться по самым различным поверхностям, включая воду, песок, снег и неровные участки земли. Этим она принципиально отличается от воздушных беспилотных средств. Платформа обладает высокой мобильностью и манёвренностью, отвечает требованиям экологической безопасности. Кроме того, она отличается возможностью постепенно расширять функциональность. К примеру, интеграция мобильной платформы с системами мониторинга и анализа данных позволит собирать и обрабатывать информацию о состоянии оборудования, окружающей среды и других параметрах. — Современный технологический уровень позволяет создать мобильную автономную платформу на воздушной подушке с расширенными функциональными возможностями. Для успеха такой разработки критически важны не столько прорывные технологические решения, сколько грамотная интеграция и адаптация существующих технологий в рамках единой системной архитектуры, — говорит руководитель проекта, доцент кафедры автоматизации, телекоммуникации и метрологии УГНТУ Андрей Краснов. По словам Эдуарда Шакирьянова, одного из ведущих разработчиков проекта, разработка мобильной робоплатформы на воздушной подушке требует особых знаний и навыков из самых разных областей: механики, электроники, программирования, автоматизации процессов и других. Сейчас в проекте задействованы как преподаватели и научные сотрудники УГНТУ, так и студенты, и молодые исследователи. В дальнейшем -институт УГНТУ планирует расширить тематику исследований в области создания и эксплуатации автономных робототехнических комплексов, решающих задачи диагностики и мониторинга технологического оборудования на распределенных инфраструктурных объектах. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Кампусе разработали прототип мобильной робоплатформы,Мәғариф,3124,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-12-15/v-kampuse-razrabotali-prototip-mobilnoy-roboplatformy-4507527,2025-12-15T12:05:00+00:00
"Эдем БекировАннексияләнгән Кырымдагы мәхкәмә 7 февральдә кырымтатар активисты Эдем Бекировны сак астында тотуны 12 апрельгә кадәр озайтты. Адвокатлар Бекировны йорт сагына чыгаруны сораган иде, әмма мәхкәмә моны кире какты. Утырышта активист тикшерү изоляторында тоту шартларын мыскыл итүче дип атады. Бекиров сүзләренчә, аны урамга һава суларга чыгармыйлар, мунчага алып бармыйлар, шуңа күрә ул кул юынгыч ярдәмендә генә юынырга мәбүр. Украинаның Кырымга якын урнашкан Новоалексеевка бистәсендә яшәүче, аягы ампутацияләнгән, култык таяклары белән йөргән, йөрәгенә операция ясалган, шикәр чире белән авыру, беренче группа инвалид Эдем Бекиров узган елның 12 декабрендә Кырымга барганда Чонгар чик капкасында ФСБ хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланып Акмәчеткә китерелә һәм сак астына алына. Аның аягында яра төзәлми, йөрәк өянәкләре ешайган, хәле бик начар, аның үлүе ихтимал дип хәбәр итте адвокаты. Европа берлеге ФСБ тарафыннан канунсыз тоткарланган Эдем Бекировны азат итәргә, аңа тиешле медицина ярдәме күрсәтергә таләп итте. Британия тышкы эшләр министрлыгы Эдем Бекиров һәм башка сәяси тоткыннарның эшләре хакында Русиядән тәфсилле мәгълүмат таләп итәчәк. Бу хакта Украинаның Британиядәге илчелеге хәбәр итте. Моннан тыш Эдем Бекиров Британия парламенты һәм хөкүмәте тарафыннан химаяга алына.",Мәхкәмә кырымтатар активисты Эдем Бекировны тагын ике айга сак астында калдырды,Яңылыҡтар,1298,https://www.azatliq.org/a/29758599.html,2019-02-08T07:24:52+00:00
"фикерләр2023 елда Татарстанда 1,3 трлн сум салым ыелган. Бу, 2022 елга караганда, 11,3 процентка азрак. 2022 елда Татарстанда 1,465 трлн сум күләмендә салымыелган иде. Әлеге саннарны Федераль салым хезмәтенең республика идарәсе хәбәр итте. Керемнең төп өлешен файдалы казылмалар табуга салым тәшкил иткән. Мәскәүгә турыдан-туры юлланучы бу салым 605,8 млрд сум күләмендә булган. Өстәлгән бәягә салым (НДС) — 298 млрд сум, табышка салым — 221,7 млрд, физик затларның керемгә салымы (НДФЛ) — 221,7 млрд, оешмалар милкенә салым — 38,1 млрд сум күләмендә ыелган. Физик затлар милкенә салым бары 2,7 млрд сум акча китергән. Республика салымының күпме өлеше Мәскәүгә юллануы әйтелми. Моңа кадәр Федераль салым хезмәтенең Татарстан идарәсе итәкчесе Марат Сафиуллин республикада ыелган салымнарның 846,7 млрд сумы Мәскәүгә күчереләчәк дипбелдергән иде. Бу узган елдан 34,7 млрд сумга, ягъни 4,3 процентка күбрәк. 2022 елда республика федераль бюджетка 812 млрд сум юллаган булган. Монда Пенсия фонды һәм Социаль иминиятләштерү фонды исәпкә алынмаган.2022 елда Татарстан, Пенсия фонды һәм Социаль иминиятләштерү фондын исәпкә алып, үзендә ыелган керемнәрнең 71 процентын Мәскәүгәкүчерде.2023 елның 12 аенда Татарстанның берләштерелгән бюджеты 565,7 млрд сум керемалган. 2024 елда Татарстанның саклану, иминлек, госәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Депутатлар бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдән арттырырга рөхсәт итте. 2024 елда Татарстанның бюджеты дефицитсыз булыр дип көтелә. Бюджет өлгесендә республика керемнәре 383,9 млрд сум дәрәәсендә билгеләнгән. Чыгымнар да шул күләмдәбулачакдиелде. Әмма шул ук вакытта Русия президентын сайлауны оештыру һәм уздыру аркасында Татарстанда бюджет дефицитыартырга мөмкин. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шәяхмәтов Азатлыкка аңлатканча, Татарстанның керемнәре артуы доллар үсүенә һәм хәрби сәнәгать итештерүенә федераль бюджеттан зур акчалар бүлеп бирелүенәбәйле. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2023 елда Татарстанда ыелган салымнар 11 процентка кимегән,Яңылыҡтар,2040,https://www.azatliq.org/a/32812601.html,2024-02-09T15:13:14+00:00
"Был тарихты йәше 60-ты үткән, тормоштоң әсеһен дә, сөсөһөн дә етерлек татыған Мәҙинә исемле апай һөйләгәйне. Атайым мәрхүм булғанда миңә 11 йәш ине. Әсәйем 37 йәшендә тол ҡалған булып сыға. Ағайым Сибай педагогия училищеһында уҡып йөрөй, аҙна һайын ялға ҡайта. Атайҙы юғалтыу ҡайғыһын бик ауыр кисерҙек, әммә ни хәл итәһең, тормош дауам итә, йәшәргә кәрәк. Бер-ике йыл тирәһе ваҡыт үткән булғандыр, өйөбөҙгә бер ағай килеп инде. Күрше ауылдан, ҡатыны үлгән икән. Баҡтиһәң, әсәйемә бергә йәшәргә тәҡдим иткән. Был хаҡта ишеткәс: Мин өйөбөҙҙән бер ҡайҙа ла күсеп китмәйем, – тип шарт ҡуйҙым. Балалыҡ менән: Әсәй, нимәгә ул кеше беҙгә? Мин һиңә бөтә эштә ярҙам итешәм, ағайым да ҡайтып тора. Беҙ бит унһыҙ ҙа йәшәй алабыҙ, – тип үпкәләп әйткәнемде лә иҫләйем. Теге ағай ике-өс тапҡыр килде лә туҡтаны. Ошо хәлдән һуң башыма Әсәйем кейәүгә сығып ҡуймаһын тигән уй ояланы. Был уй мине гел ҡурҡыуға һала, шөбһәләндерә. Мәктәптән ҡайтам да йорт-ҡуралағы барлыҡ эште йүгереп йөрөп эшләйем: санаға бидон ултыртып, һыуға барып киләм, малдарға һыу эсерәм, ҡураны таҙалайым, кискелеккә күп итеп бесән сығарам. Әсәйем ҡайтып, малды бикләүгә барыһы ла әҙер булһын, тип тырышам. Утын, бесән әҙерләүҙә лә ағайымдан, әсәйемдән ҡалышмайым. Был эштәрҙе башҡарғанда ла әсәйем яңғыҙыма донъя көтөү ауыр, тип уйлап ҡуймаһын, тим. Хәҙер әсәйемдең шул саҡтағы фотоһүрәттәренә ҡарайым да хайран ҡалам, шул тиклем йәш, һылыу булған икән ҡәҙерлем. Тормошон уның менән бәйләргә теләүселәр артабан да булманы түгел, булды. Әллә минең күңелемде ҡыйырға теләмәне, әллә башҡа сәбәпме, ҡәҙерле кешем яңғыҙы ҡартайҙы. Мин дә, ағайым да үҙ тормошобоҙҙо ҡороп, ҡалала төпләндек. Әсәйебеҙ нигеҙен ташларға теләмәне. Йыш ҡайтырға, һәр йәһәттән ярҙам итергә, ҡәҙер күрһәтергә тырыштыҡ, сирләһә, ҡала дауаханаһына һалып, дауаланыу мөмкинлеге лә булдырҙыҡ. Әсәйем 80 йәшен билдәләп, йүгереп кенә йөрөгән еренән тигәндәй, ҡапыл ғына мәрхүмә булды. Хәҙер инде ир ҡатыны, балалар әсәһе, тормош күргән кеше булараҡ, үҫмер саҡта үҙемдең ни тиклем хаҡлы булмауымды аңлайым да бит, ваҡытты кирегә әйләндереү мөмкин түгел. Әгәр мин үпкәләп, илап ҡаршы төшмәһәм, сәскәләй сағында яңғыҙ ҡалған әсәйем, яңынан парлы булып, күпкә бәхетлерәк ғүмер кисерер ине, тип уйлайым ҡайһы ваҡыт. ""Башҡортостан"" гәзите сайтынан.","""Мин әсәйемде бәхетһеҙ иттем. """,Аңлатма,2263,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-20/min-s-yemde-b-het-e-ittem-4284620,2025-06-20T15:40:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКичә, 1 августта Башкортстанның Ишембай шәһәрендә хәрби комиссариатка ут төртергә ыенганда 18 яшьлек кыз тоткарланган. Ул ""Детский мир"" кибетендә сатучы булып эшләгән. Бу хакта -каналыиткерә. Кыз хәрби комиссариат ишеге янына яна торган сыекча түккән һәм аңа ут төрткән. инаять урыныннан качып китсә дә, тиздән аны тоткарлаганнар диелә. Сишәмбе көнне Русиянең башка төбәкләрендәге хәрби комиссариатларга да ут төртергә тырышучылар булган. Әйтик Находка, Сестрорецки, Ставрополь, Майкоп шәһәрләрендә. Барлык тоткарланучыларга да бу эшне телефоннан шалтраткан билгесез затлар эшләргә кушкан булган. Алар үзләренең гамәлләре белән инаятьчеләрне тотарга булышабыз дип уйлаган, диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Ишембай шәһәрендә хәрби комиссариатка ут төртергә ыенган кыз тоткарланган,Яңылыҡтар,801,https://www.azatliq.org/a/32530826.html,2023-08-02T09:02:16+00:00
"Эйе, улар бөгөн синыфтары менән ҡаланың янғын һүндереү бүлегенә барып ҡайтты. «Шырпы уйынсыҡ түгел. Өйҙә бер үҙең ҡалғанда газ, электр плитәһенә рөхсәтһеҙ тейергә ярамай», – тип кәңәш бирҙеләр уларға. «В» синыфының етәксеһе Таңһылыу Сәғит ҡыҙы Фәметдинова: – Балаларға экскурсия ныҡ оҡшаны. Күпте күреп, белеп ҡайттылар. Янғын һүндереүселәр менән яҡындан таныштылар. . Янғын һүндереү бүлегендә балаларға бина буйлап экскурсия үткәрҙеләр, ҡарауыл биналарын, ял итеү бүлмәләрен күрһәттеләр. Уларға эш кейемдәре, янғын һүндереү, ҡотҡарыу йыһаздары, машиналары тураһында ла һөйләнеләр. Балалар ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тыңланы һәм һорауҙар ҙа бирҙе. Был һөнәр эйәләре өсөн кеше ғүмерен ҡотҡарыу иң мөһиме, быны улар һәр саҡ иҫтә тота. Шуға ла һәр саҡ ярҙамға килергә әҙерҙәр. Уҡыусыларым экскурсиянан ҡәнәғәт ҡалды. Киләсәктә кемеһелер янғын һүндереүсе булып булып та китер әле, – ти. Ысынлап та, файҙалы һәм фәһемле булған экскурсия.",Шырпы уйынсыҡ түгел!,Мәғариф,926,https://yanshishma.com/articles/be-e-m-kt-pt-/2025-11-14/shyrpy-uyynsy-t-gel-4467517,2025-11-14T14:25:00+00:00
"Вступили в силу изменения, внесенные в федеральный закон об актах гражданского состояния, сообщили в госкомитете по делам юстиции.",В Башкирии иностранцам будут отказывать в регистрации браков,Йәмғиәт,130,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-06/v-bashkirii-inostrantsam-budut-otkazyvat-v-registratsii-brakov-4110171,2025-02-06T09:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны салым түләүдән качуда шикләнәләр. Килгән зыянның күләме 87 миллион сум дип бәяләнә. Хәзерге вакытта иһаншинның кайда булуы билгеле түгел диелә. Бу — эшмәкәргә ачылган салым белән бәйле өченче инаять эше. Татарстан эчке эшләр министрлыгының икътисади иминлек һәм коррупциягә каршы көрәш идарәсе хезмәткәрләре ""Казан"" итештерү-төзелеш берләшмәсенең офисында тентү уздыра, дип иткерәчыганакларына сылтама белән ""Бизнес "". Оешмадагы документларны тартып алулары искәртелә. Басма мәгълүматынча, бүген, 30 май иртәсендә Татарстан тикшерү комитеты ""Казан"" оешмасы хуасы һәм мөдире Равил иһаншинга инаять эше ачкан. Аны салым түләүдән качуда шикләнәләр. Килгән зыянның күләме 87 миллион сум дип бәяләнә. Хәзерге вакытта иһаншинның кайда булуы билгеле түгел. Бу эшмәкәргә ачылган салым белән бәйле өченче инаять эше.2021 елда тикшерү комитеты аны 1,3 млрд сум салым түләүлән качтыдип шикләнгән иде. иһаншин тоткарланды, тик 100 млн сум залог биргәч мәхкәмә аны ибәрде.2022 елда да ""Казан"" оешмасында тентүләр үтте. Ул чакта 2,6 млрд сум беләнбәйле иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: ""Казан"" оешмасында тентү бара, Равил иһаншинга яңа инаять эше ачылган",Яңылыҡтар,1206,https://www.azatliq.org/a/media-kazan-oeshmasinda-tentu-bara-ravil-jihanshinga-yanga-jinayat-eshe-achilgan/32971922.html,2024-05-30T12:07:34+03:00
"Әлеге көндә тыныс тормошта, муллыҡта йәшәйбеҙ икән, бөтә йөрәгебеҙ менән матур тормош бүләк иткән ветерандарға, атай-олатайҙарға, өләсәйҙәргә рәхмәт әйтергә тейешбеҙ. Беренсе һүҙем яратҡан өләсәйем тураһында булыр. Миңә уның йылы ҡосағында күп иркәләнергә тура килмәне. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ун бер йәшемдә гүр эйәһе булды. Ауылдағы ҡатын-ҡыҙҙар араһынан һуғышта ҡатнашҡандарҙың береһе ул Фәрхиямал Шәрәфетдин ҡыҙы Шәрәфетдинова. 1918 йылдың 15 мартында Салауат районы Илтәй ауылында тыуған. Атаһы Шәрәфетдин Саҙрый улы Саҙрыев граждандар һуғышында һәләк булғас, улар әсәһе Бибиямал, ағаһы Бәҙретдин менән Әлкәгә күсеп килә. Бында дүрт синыфты уҡығас, 1934 – 1935 йылдарҙа Яхъя мәктәбендә белем ала. Зирәк ҡыҙға уҡыу еңел бирелһә лә, етемлеге сәбәпле, уны артабан дауам итергә мөмкинлеге булмай. Ун бер йәштән өләсәйем әсәһе менән ураҡҡа йөрөй, бесән саба, көлтә бәйләй. Йонос ауылынан Сәйетғәле Сиражев исемле егет бер күреүҙән ғашиҡ була үҙенә. Эшкә уңған, һылыу ҡыҙға күҙ төшмәҫлек түгел шул. Тик ризалығын бирмәгәс, сая егет уны урлап алып китә. Ләкин һөйөклө ҡатын булып, рәхәтләнеп йәшәргә яҙмай өләсәйемә. Ун ай ғына бәхетле ғүмер кисереп ҡалалар: олатайымды 1938 йылда Алыҫ Көнсығышҡа хәрби хеҙмәткә алалар. Ҡарынындағы бына-бына яҡты донъяға тыуасаҡ сабыйы менән оҙатып ҡала ҡатын Сәйетғәлеһен. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланып китә. Өләсәйемә лә бер-бер артлы ҡайғы кисерергә тура килә. Улы Радмил ҡаты сирләп үлеп китә. Иренән: «Һуғыш башланғас, ҡасан ҡайтырым билдәһеҙ», – тигән хәбәр ала. Колхоздағы бөтөн ир-ат эше ҡатын-ҡыҙ иңенә төшә. «Ә шулай ҙа бер кем уфтанманы, зарланманы. Серек бәрәңге ашап, көс-хәл менән ҡыш сыҡтыҡ. Яҙ көнө кесерткән, балтырған, алабута ашаныҡ», – тип һөйләй ине өләсәйем.1942 йылда уны хәрби комиссариатҡа саҡырталар. «Ире һуғышта хәбәрһеҙ юғалған Мәрғүбә Сиражева менән икебеҙҙе, повестка көтөгөҙ, тип ҡайтарып ебәрҙеләр. 7 майҙың таңында Малаяҙға барып отправка алдыҡ. Ә инде 8 майҙа Мәрғүбә менән икебеҙҙе бөтөн ауыл халҡы илап, тау башына ҡәҙәр оҙатып барҙы. Пар аттар егеп, флагтар тағып, изге теләктәр теләп хушлаштылар. Салауат районынан егерме биш комсомолка тауар поезының берҙән-бер йәшел вагонына тейәлешеп киттек. Өфөнән дүрт меңгә яҡын ҡатын-ҡыҙ алтмыш ике вагонда ун дүрт тәүлек тигәндә Сталинградҡа барып еттек. Ҡалаға килеп ингәс, уның күркәмлегенә таң ҡалып торҙоҡ. Бөтә өйҙәр ҙә тип-тигеҙ булып теҙелеп киткән, ап-аҡ итеп буялған. Матур ҡойма менән уратып алынған йорт алдарында емеш ағастары үҫә. Юлдар – ялтырап ятҡан асфальт. Әммә ара-тирә емерелгән йорттар, туп шартлауынан убылған ерҙәр был урында һуғыш үткәнлеге тураһында һөйләй. Артабан беҙҙе пулемёт, ракета частарына таратып сыҡтылар. Беҙ Мәрғүбә менән 748-се артиллерия полкының 11-се батальонына эләктек. Хәрби кейем таратып бирҙеләр, присяга ҡабул иттек. Төрлө приборҙар ярҙамында фашист самолёттарының алыҫлығын, тиҙлеген, ниндәй бейеклектә, ҡайһы йүнәлештә осоуын асыҡлап хәбәр итеү булды эшебеҙ. Ниндәй бойороҡ булһа, шуны үтәйбеҙ. Тревогалар, бомбаға тотоуҙар башланды…».19 ноябрҙә «Волга аръяғына сигенергә» тигән бойороҡ килә. Алғы һыҙыҡта разведчик, телефонист ҡыҙ һәм ашнаҡсы ғына ҡала. Уларҙы шул көндө өләсәйем һуңғы тапҡыр күрә, башҡаса осрашырға яҙмай. Волганы аша сыҡҡанына үҙе лә ышанмай ине ул. «Ҡулда, исмаһам, ҡорал да юҡ, ялан аша оҙаҡ барырға тура килде. Бомба шартлап, минаға баҫып, бик күп иптәштәр һәләк булды. Төн етһә, шинелгә уранып, ҡырау төшкән ергә ятып йоҡлайбыҙ. Урманға килеп еткәс, землянкалар ҡаҙыныҡ», – тип һөйләр ине.1943 йылға тиклем өләсәйемдәр урман эсендә урынлашҡан заводта снаряд яһай. Йыл ярым бында эшләгәндән һуң 2-се айырым зенит дивизионына тоҫҡаусы итеп тәғәйенләйҙәр. Тәгәрмәсле ҡоралды үҙҙәре һөйрәп йөрөтәләр. Өләсәйем Сталинградтан башлап Белоруссия, Польша, Германия буйлап хәрби юл үтә. Туғыҙ тапҡыр Рәхмәт ҡағыҙы менән бүләкләнә. «Полкта иҫ китмәле тәртип булды, – тип хәтерләй ул, – арабыҙҙа йәштәр ҙә, өлкәнерәктәр ҙә бар. Берәү ҙә бәйһеҙләнеп, аҙып-туҙып йөрөмәне. Һалдаттарыбыҙҙың батырлығынан тыш, армиялағы ҡаты тәртип, юғары рух илебеҙгә яуыз дошманды еңергә ярҙам иткәндер ҙә инде. Өҫкә тупраҡ сәселгән минуттарҙа үҙеңде ер менән бер бөтөн итеп тояһың, уға тағы ла нығыраҡ һыйынаһың. Минут һайын ғүмер менән бәхилләшәһең. Бомба шартлауҙарынан ҡолаҡтар тона. Улар тынһа, баш бар, аяҡтар бар микән, тигән уй мейене ярып үтә, аяҡ-ҡулдар имен икәнен аңлағас, ҡыуанышып, бер-беребеҙ менән ҡосаҡлашабыҙ». Еңеү көнөн Германияла ҡаршылағандан һуң, ҡатын-ҡыҙҙарҙы иң тәүҙә ҡайтарырға, тигән бойороҡ алына. 1945 йылдың 16 июнендә гимн уйнап, хөрмәтләп, бүләктәр биреп оҙаталар уларҙы. Утлы яу юлдарын үтеп ҡайтҡан батыр йөрәкле өләсәйем тыныс тормошта ла үҙен һынатмай. Колхозда һыйыр һауа, быҙау ҡарай, мәктәптә иҙән йыуа, оҙаҡ йылдар интернатта төнгө тәрбиәсе булып эшләй.1945 йылдың декабрендә олатайым ҡайта. Ул милитаристик Японияға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. Өләсәйем бар ғүмерен ҡыҙын һәм улын үҫтереүгә, ейәнсәрҙәрен, бүләсәләрен ҡарашырға, уларҙы уҡытып, кеше итеүгә арнай. Ул ауылыбыҙҙың ғына түгел, районыбыҙҙың хөрмәтле кешеләренең береһе, ауылыбыҙҙың ағинәйе булды, дин тотто. Бабайыбыҙ, олатайымдың бер туғаны – разведчик Мөхәмәтхан Арыҫлан улы Сиражевты ла хөрмәтләп иҫкә алабыҙ. Ул ерҙә тыныслыҡ һәм яҡты киләсәк булһын өсөн көрәшеп, яу ҡырында ғәзиз башын һалған. Өләсәйемдең бер туған ағаһы Бәҙретдин Шәрәфетдинов 1915 йылда Илтәй ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем Салауат исемендәге колхозда эшләй. Бөйөк Ватан һуғышында ҙур батырлыҡтар күрһәтә. 1942 йылда ҡаты яраланғас, ауылға ҡайта һәм колхозда тимерсе булып эшләй. «Германияны еңгән өсөн» тигән миҙал менән бүләкләнә. Аяуһыҙ һынауҙарҙа ла һынмаған яугир өләсәйем, тыныс тормош алып килгән олатайымдарға мәңгелек дан һәм хөрмәт! Флүрә СИРАЖЕВА. Салауат районы, Әлкә ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Өләсәйем һәм олатайҙарым,Еңеү,6146,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-04/l-s-yem-m-olatay-arym-4337082,2025-08-04T10:25:12+05:00
"Ейәнсура таңдары гәзите район хакимиәте һәм район башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты менән берлектә, махсус хәрби операцияла һәләк булған яҙыусы, Ҡара этап романы авторы Сабит ФАЗЛЫЕВтың иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында хикәйәләр конкурсы ойоштора.",Яугир-яҙыусы исемендәге хикәйәләр конкурсы иғлан ителде,Иҡтисад,255,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-25/yaugir-ya-yusy-isemend-ge-hik-y-l-r-konkursy-i-lan-itelde-4136249,2025-02-25T15:50:00+00:00
"Украина гаскәрләренең Днепрны кичүефикерләрБүген, 13 ноябрьдә, Казан вакыты белән сәгать көндезге 11 ләр тирәсендә Русиянең ТАСС һәм ""Новости"" агентлыклары ""гаскәрләрне Днепрдан көнчыгышка отышлырак позициягә күчерүләре"" турында хәбәр чыгарды. Агентлыклар саклану министрлыгына сылтанды. Гадәттә мондый сүзләрне гаскәр чигенгән вакытта кулланалар. Мәсәлән, былтыр Русия хәрбиләре Харьков яныннан һәм Херсоннанчигенгәндә дә шулай булган иде. Берничә минут үтүгә агентлыклар чыккан яңалыкны бетерде. ""10:50 сәгатьтә ""Днепр"" гаскәрләр төркемен отышлырак позицияләргә күчерәчәкләр"" дигән башисем белән чыккан хәбәр гамәлдән чыгарылды"", диелә""Новости"" агентлыгы сайтында. ТАСС та хәбәрне хаталы чыктыдип белдердеһәм бетерде. Саклану министрлыгында Русия хәрбиләрен күчерү турында хәбәр таратуны ""провокация"" дип атадылар, дип иткерә РБК. Соңгы атналарда украин хәрбиләренең кайбер урыннарда Херсон өлкәсендәге Днепр елгасын кичеп чыгу хәбәр ителде. Аерым алганда Крынки авылында сугышлар бара. Аналитиклар әйтүенчә, соңгы көннәрдә украин хәрбиләре сугыш алып барыла торган киңлекне берникадәр киңәйтә алган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия агентлыклары фронтта хәрбиләрне башка урынга күчерүләре турында хәбәр чыгарды һәм шундук сөртте,Яңылыҡтар,1200,https://www.azatliq.org/a/32682635.html,2023-11-13T11:50:46+00:00
"Артурҙың төшөнә атаһы мәрхүм инә лә: Улым, алыҫ юлдарҙа йөрөү — шул уҡ вахта инде ул. Бөтә нәмәгә өйрәткәнмен, ҡулың бар, башың бар, өйҙә генә эшлә, — ти.",Тимер ҡабаланғанды яратмай,Йәмғиәт,154,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-01-30/timer-abalan-andy-yaratmay-4136743,2025-01-30T08:35:00+00:00
"Минең әсәйемдең исеме Альбина. Уның яратҡан төҫө йәшел. Әсәйем миңә тәмле аштар бешерә, сәйҙәр яһай. Ул бер ҡасан да эшһеҙ тормай: йә иҙән, йә кер йыуа, йә ҡош-ҡорттарҙы ашата. Әсәйем мине бик ярата. Мин һораған әйберҙәрҙе алып бирә, үҙе менән ҡунаҡҡа йөрөтә, тәбиғәтте ярата. Мин дә әсәйемә оҡшарға тырышам. Әлимбәков Рәмис, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Минең Әсәйем Аманат 2024",Әсәйем,Яңылыҡтар,441,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/s-yem-4021913,2024-11-24T19:55:00+00:00
"Сегодня молодые женщины часто откладывают материнство, отдавая предпочтение карьере. Многие объясняют это тем, что прежде необходимо создать благоприятные условия, а для этого надо много работать. Однако есть множество примеров успешных женщин, которые достигли больших высот и при этом справляются с ролью матери не одного и не двух, а трех и более детей. — Я не рассматриваю свою работу только как средство заработка, независимо от того, где и кем работаю, для меня это как смена задач, выход в свет, общение, — говорит многодетная мама из села Аскино Инзиля Галиева. В свои 37 лет женщина готовится стать мамой в пятый раз, при этом за ее плечами почти 16 лет практического стажа. — По характеру я очень энергичный человек, постоянно нахожусь в движении, люблю все новое. Учеба, как и работа, для меня тоже движение — возможность идти вперед. Каждый день приносит новые знания и умения, новые знакомства и впечатления, — признается собеседница «Башинформа». — Так получилось, что практически после каждого декрета я меняла работу. После колледжа работала учителем начальных классов, затем окончила университет, получила диплом учителя башкирского языка и начала работать в детском саду. Но и этого мне показалось мало, во время одного из декретов узнала в центре занятости, что можно бесплатно получить новую специальность, так я стала дипломированным психологом, что очень помогает в моей сегодняшней работе. Вот уже пять лет Инзиля Галиева возглавляет службу семьи Аскинского района при Северном межрайонном центре «Семья». В ее задачи входит помощь и поддержка семей в трудной жизненной ситуации, забота о семьях участников СВО. — Вопросов и проблем, как и в любой семье, достаточно. Живем и работаем по принципу вместе и в радости, и в горе. Мне нравится быть во всем этом, это точно мое. Для специалистов в семейной сфере очень важно уметь грамотно построить разговор, как с родителями, так и с детьми. Немаловажное значение имеет и личный пример. Многие знают, что я многодетная мама, поэтому доверяют мне, — признается она. Действительно, в сельской местности — все семьи на виду и чета Галиевых не исключение. В районе их знают и любят не только как примерных родителей, но и высококвалифицированных специалистов. Глава семьи — Вадим Галиев работает оператором в ООО «Башнефть-Добыча». На работе его ценят как надежного и ответственного работника, большого профессионала. В своих детях Галиевы также воспитывают стремление к знаниям, любовь и уважение к семье, человеку труда. В этом им помогает большое хозяйство. Все обязанности распределены, если мальчишки больше заняты животными и огородом, то девочки содержат в чистоте дом, балуют семью вкусными блюдами. При этом дети — активные участники спортивной и общественной жизни. Старшие сыновья Кадим и Кадир посещают военно-патриотический клуб, являются призерами республиканских соревнований по грэпплингу. Дочь Айзиля ходит в Школу искусств, занимается танцами и вокалом. Младшенькая Нурзиля ходит в детский сад, но уже проявляет активность и любознательность. Такая разносторонность семьи дает результаты — Галиевы не раз становились победителями региональных конкурсов «Семья года», «Сельская семья» и многих других. Как специалист по семейным вопросам с большим практическим опытом, Инзиля Рауфовна уверена, что работа для женщины с детьми, пусть даже общественная, идет только на пользу: — Ежедневные бытовые заботы часто превращаются в рутину, жизнь начинает казаться однообразной, лишённой красок. Поэтому я всегда говорю своим девочкам – работайте. Необязательно же становиться олигархом, женщине очень важно просто быть в обществе, социализироваться, помогать другим. В том числе как руководитель местной благотворительной организации, могу ответственно заявить: вопреки расхожему мнению, многие многодетные семьи нашего района являются благотворителями – жертвуют одежду, другие детские принадлежности, помогают нашим бойцам в зоне СВО. Мы как никто понимаем, что в семейной жизни случается разное, и радости, и невзгоды. Но даже маленькая помощь близких, общества и даже совет могут стать толчком, стимулом для преодоления трудностей. Ранее замминистра здравоохранения Башкирии Татьяна Саубанова в интервью «Башинформу» рассказала секрет успешных женщин.","Многодетная мама рассказала, как находить счастье в семье и на работе",Йәмғиәт,4229,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-01/mnogodetnaya-mama-rasskazala-kak-nahodit-schastie-v-semie-i-na-rabote-4368922,2025-09-01T14:41:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКүптән түгел аның янына камерага психик тайпылышлары булган ирне утыртулары хәбәр ителгән иде. Галим үзен башка камерага күчерүне сорап гариза язды. Ульян өлкәсенең Мәләкәс (Димитровград) шәһәрендәге төрмәдә утыручы галим һәм математик Азат Мифтаховны штраф изоляторына утыртканнар. Бу хакта галимгә теләктәшлек күрсәтүче """" -каналыхәбәр итте. Күптән түгел якыннары Мифтахов янына камерага психик яктан сәламәт булмаган кешене утыртулары, шул сәбәпле галимгә куркыныч янавына борчылулары турындасөйләгән иде. Азат Мифтахов гомере өчен куркуын белдереп, үзен күршесе белән аерым камераларга утыртуны сорап гариза язган диелде. """" төркемендә чыккан хәбәрдә әйтелгәнчә, ""дүшәмбе киченә үзен башка камерага күчерүләренә өмете калмагач"", галим ""бераз хикмәт эшләр эшләгән"", шуннан соң аны ""шундук күршесеннән күчереп утыртканнар, әмма ул нәтиәдә 7 тәүлеккә штраф изоляторына ибәрелгән"". Бер атнадан соң математикны кабат күршесе янына кайтарырга ниятлиләрме икәне әлегә әйтелми. Азат Мифтахов Ульян өлкәсендәге Мәләкәс шәһәре төрмәсенә октябрь ахырындакитерелгән иде. Биредә тоткыннарга язу кирәк-яракларыннан көнгә өч сәгатьтән дә артык куллану рөхсәт ителми. Азат күп вакытын төрле мәсьәләләр уйлап табу һәм аларны чишүгә бирә, шуңа бу тыю аның өчен иң авыры, дип иткергән иде якыннары. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Математик Азат Мифтаховны иде тәүлеккә штраф изоляторына ибәргәннәр,Яңылыҡтар,1352,https://www.azatliq.org/a/matematik-azata-miftahovni-jide-taulekka-shtraf-izolyatorina-jibargannar-/33209441.html,2024-11-20T16:44:16+03:00
"Ҡатының йөрөй тигәндә ышанманым. Сөнки беҙҙең барыһы ла һәйбәт, ике балабыҙ бар. Себерҙә эшләп ике ҡатлы йорт һатып алдым, машинаны ике йыл һайын алмаштырам. Унда күберәк ҡатын йөрөй, сөнки мин эштә. Ә өйҙә эшләр өсөн әрһеҙ Нивам бар. Дуҫымдың ҡустыһы Башкирия кафеһында йәш ҡатындар менән танышыуын, унан шуларҙың береһенең йортонда уянып китеүен һөйләгән. Бер нәмә лә иҫләмәйем. Но янда ятҡан бисә матур булғас, тынысландым. Иҙәндә асыҡ ултырған шарапты алып һемерҙем дә, теге ҡатынды ҡыҙыҡ күреп фотоға төшөрөп алдым, тип дуҫҡа күрһәткән. Дуҫ шунда уҡ таныған. Минең ҡатынды ла, беҙҙең бүлмәне лә. Ошо ҙур карауатты йоҡо бүлмәһенә дуҫым индерешеп йөрөгәйне. Мин ҡайтҡас вис һөйләп бирҙе, фотоларҙы күрһәтте. барма себергә, һин, братан, унда үлә яҙып эшләйһең, ә ҡатының! .. Һөйләштек ҡатын менән. Унан алда туғандарҙың ҡатындың йөрөгәне тураһында иҫкәртеүҙәре вис ысын булған. Айрылырға уйлаһаң, айырылайыҡ. Тик донъяны икегә бүләбеҙ. Ҡыҙҙарҙың береһе һинең менән, береһе минең менән ҡалыр тине. Үлтергем килһә лә, тыйылдым көскә. Сөнки бер һуҡһам, үлтерә һуғырмын тип ҡурҡтым. Нисек мин ҡыҙҙарымды бүләйем? 12 йәштәге өлкән ҡыҙым барыһын да аңлай. Атай, ташлама беҙҙе, тип илай. Ә ҡатын минең барыһын да белеүемде һәм скандал сығармауымды уйнашлыҡҡа рөхсәт тип ҡабул итте шикелле. Хәҙер әйтеп тә тормай сығып китеп юғала таңға тиклем. Тиҙҙән себергә китергә тағы. Айырылып китергәме икән? Анон.",Бәхетемде юҡҡа сығарҙы,Әҙәбиәт,1398,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-04-09/b-hetemde-yu-a-sy-ar-y-4190756,2025-04-09T14:59:00+00:00
"Автор инсценировки и режиссер – заслуженный работник культуры РБ и лауреат Государственной республиканской молодежной премии им. Ш. Бабича Мусалим Кульбаев. Полное название произведения, жанр которого Гоголь обозначил как поэма – «Похождения Чичикова, или Мертвые души». Она неоднократно экранизирована, многократно инсценировалась на театральных сценах России. «Гоголь не имел цели кого-то развлекать этим произведением, он хотел сделать в высшей степени морально-этический урок. Его принуждали давать такие веселенькие названия, как «Похождения Чичикова», и даже в первой редакции так и вышло. И эту свою проповедь он облек в форму поэмы. Мы, как театр, хотим немного реабилитировать, сказать доброе слово в адрес плутовского романа, попытавшись не растерять многозначительности и поэтичности Гоголя. И поскольку в романе через каждые два слова повторяется «Брат Чичиков», мы подумали, почему бы нам не использовать это как название и не вернуть мотивы гоголевской веселости? Он ее стеснялся, не понимая, может быть, что это его антидот, сильнейшее оружие — смех, который борется со смертью», — рассказал Мусалим Георгиевич. Сюжет известен многим со школьной скамьи: бывший чиновник Чичиков путешествует по России и скупает крестьян, которые уже умерли, но по документам числятся живыми. За них можно получить хороший денежный кредит и плюс ко всему обрести высокий социальный статус. Однако на фоне тех личностей, с которыми сводит главного героя судьба, его столь поэтичный образ иронической прозы вызывает бесспорные симпатии… В постановочной группе также: художник-постановщик – заслуженный деятель искусств РБ Юлия Гилязова, хореограф Андрей Сорокин, художник по свету Денис Черепанов, помощник режиссера Людмила Литвинович. Музыкальное оформление Ульяны Чарыевой и Мусалима Кульбаева. Роль Павла Ивановича Чичикова исполняет заслуженный артист РБ, лауреат Государственной республиканской молодежной премии им. Ш. Бабича Андрей Ганичев. В его «свите»: Селифан – заслуженный артист РБ Дмитрий Гусев и Петрушка – Мельсик Петросян. В ролях: губернатор – Асхат Накиев, губернаторша – Юлия Абрарова, дочь губернатора – Эвелина Завричко, председатель палаты – народный артист РБ Линар Ахметвалиев, полицмейстер – Загир Яруллин, Анна Григорьевна – народная артистка РБ Ольга Мусина, Софья Ивановна – заслуженная артистка РБ Светлана Бронникова, Собакевич – народный артист РБ Салават Нурисламов, Плюшкин – народный артист РБ Марат Сайфуллин, Манилов – Владислав Нурисламов, Манилова – Иванна Скачилова, Ноздрев – заслуженный артист РБ Ренат Фатхиев, Коробочка – заслуженный артист РФ Людмила, Мавра – Елизавета Набиева, Фетинья – Юлия Ныркова, Парашка – Элина Гарданова, Мижуев – Ильгизар Кудашев. Второй премьерный показ пройдет уже сегодня, 6 апреля.",Премьера в Уфе: «Брат Чичиков»,Яңылыҡтар,2752,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-06/premiera-v-ufe-brat-chichikov-3717967,2024-04-06T17:34:00+00:00
"Халыҡ-ара фестивалдә Элвин Грей, Ильсия Бәҙретдинова, Бишбармак оркестры,  Зәйнетдин, Акимхан Маженов һәм Аҡбота Көснәдин, Нәзифә Ҡадырова, Айҙар Ғәлимов,  Иҙрис Ғәзиев, Рөстәм Ғиззәтуллин,   һәм Азамат Тимеров, Фәдис Ғәниев һәм Лилиә Биктимерова, Фәрүәз Урманшин һәм Резеда Әминева, Гөлназ Асаева һәм Вилли, Зинира һәм Ризат Рамазановтар, Рәсул Ҡарабулатов, Азат Йыһаншин, Иҙел Нурғәлин, Эдуард Хөснөтдинов, Сәғиҙулла Байегет, Гөлсөм Бикбулатова, Рамазан Биккинин, Ильнур Рамазанов, Ли Шию, Ф. Гәскәров исемендәге дәүләт академия бейеү ансамбле һәм башҡа популяр артистар сығыш яһай. Махсус ҡунаҡ – А төркөмөнән Р. Рамазанов. Сирек быуат йыл дауамында «Юлдаш» - республика рупорына әйләнгән радио, халыҡты тәүгеләрҙән яңылыҡтар менән таныштыра, яңы закондарға аңлатма бирә, һайлау кампанияларында ҡатнаша, сәсеү-урыу эштәрен яҡтырта,  иҡдисад, ауыл хужалығы, юлдар торошо, социаль тормош, еңеүҙәр һәм проблемалар тураһында һөйләй, мохтаждарға ярҙам итә, донъяға һибелеп йәшәгән милләттәштәрҙе берләштерә, хәйриә акциялары ойоштора, матур  йолаларҙы, телде, рухты һаҡлай, тарихты оноттормай, шул уҡ ваҡытта заман менән бергә атлай, тимәк Башҡортостандың айырылғыһыҙ бер өлөшө булып эшләй һәм йәшәй. Шуның өсөн дә уның юбилейы - бар халыҡ байрамы. «Беҙҙең көндәлек хеҙмәтебеҙ, тәүлек әйләнәһенә эшләгән эфир, тапшырыуҙар һәм йырҙар, һөйөүебеҙ – барыһы ла тыңлаусыларыбыҙ өсөн. Беҙ был көндөң «халыҡсан» радионың тыңлаусылары күңеленә йондоҙло ҡунаҡтар менән генә түгел, 25 йыл дауамында оҙата килгән моңло йырҙар, иҫтәлекле бүләктәр, йылы мөхит, илһамландырыр  осрашыуҙар менән хәтерҙәрендә ҡалыуын теләйбеҙ. Барығыҙҙы ла беҙҙең уртаҡ байрамда көтәбеҙ, -тиҙәр ойоштороусылар. - Беҙ бергә! »",«Юлдаш»дуҫтарын йыя!,Яңылыҡтар,1689,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-24/yuldash-du-taryn-yyya-4400941,2025-09-24T21:56:00+00:00
"Был апай минең гәзиттә хәбәрсе булып эшләгәнемде белә. Бик яҡын аралашмаһаҡ та, уңайы сыҡһа, аралашып торабыҙ. Уның үҙенең ике улы янына ҡыҙлыҡҡа ҡыҙ алғанын беләм. Шуға бер көн: Әйҙә гәзиткә һеҙҙең ғаиләгеҙ, бала алыуыҙ тураһында яҙайыҡ. Башҡаларға өлгө булыр, фотоларығыҙҙы ҡуяйыҡ"", - тинем. Апайҙың йөҙө үҙгәреп китте, ризалашмай китеп барҙы. Ә бер аҙна самаһы ваҡыт үткәс, үҙе килеп хәлен һөйләне. Юҡ шул, туғанҡайым, мин герой-әсә түгел. Һәр кемдеке кеүек үҙ холҡом, етешһеҙлектәрем һәм кәмселектәрем бар. Әлфирәне алыр алдынан беҙ бик ныҡ уйландыҡ, был мәсьәләне төплө өйрәндек. Аҡса еткереү генә түгел, бының психологик яғын да өйрәндек. Махсус уҡыуҙар үттек, бала менән оҙаҡ аралаштыҡ, яҡынлаштыҡ. Әммә барыһын да алдан күреп, иҫәпләп бөтөп булмай икән шул. Апай исемен, уларҙың кемлеген белдермәй генә ғаиләһе тураһында һөйләргә булды. Ире менән улар балаларҙы бик ярата. Бер-бер артлы ике малайҙары тыуғас та бик шатланалар. Уларҙы үҫтереүгә бар күңелен һалалар. Бәләкәйенә ете, ҙурына туғыҙ йәш тулғас, улар өсөнсө бала тураһында уйлай башлай. Тик ике малайҙы ла операция ярҙамында тапҡан ҡатынға табиптар ҡәтғи рәүештә башҡаса бәпес тапмаҫҡа ҡуша. Бик ҡайғырһа ла, күнә ғаилә, әммә балалы булыу теләген ҡалдырмайҙар. Кәңәшләшкәс, балалар йортонан сабый алып, бер етемде шатландырырға булалар. Улар яңы тыуған бәпес алырға хыялланһа ла, был тормошҡа ашмай. Бәләкәй балаларҙы бик биреп бармайҙар икән. Шуға күрә оҙаҡ ҡына көткәндән һуң биш йәшлек Әлфирәне тәҡдим итәләр. Ҡыҙыҡай уларға оҡшай. Хатта төҫкә лә улар кеүек ҡараҡас һәм йоморо бәләкәй танаулы була ул. Балалар йортонда аралашҡан саҡта, Әлфирә үтә иркә, нескә була. Уларҙы һәр саҡ көтөп ала, килһәләр, алдарынан төшмәй. Бик күп документ юллап, оҙаҡ ҡына йөрөп алғас, Әлфирә уларҙыҡы була. Был саҡта ҡыҙыҡайға алты йәш тула яҙа. Ғаилә уны балалар баҡсаһына урынлаштыра. Ошонда тәүге проблемалар башлана ла инде. Ҡыҙыҡайҙың бер ни ҙә өйрәнгеһе килмәй, тыңлашмай, башҡалар менән уртаҡ тел тапмай. Әсәһен дә, балалар баҡсаһында тәрбиәселәрҙе лә һанға һуҡмай. Шул саҡта уның холҡо ла күренә башлай. Ул башҡа балалар менән һуғыша, уларҙы йәберләй. Көн һайын тиерлек ғаиләгә ялыуҙар башлана. Йыйылышҡа йөрөргә лә ҡурҡалар: барған һайын ата-әсә менән тәрбиәселәр ябырылып уларҙың ҡыҙын әрләй. Һүҙ ҙә юҡ, өйҙә бала менән һөйләшәләр, аңлатырға тырышалар. Эйе-эйе тип ултыра ла, балалар йортонда йәшәп эт ҡайышы""на әйләнеп бөткән ҡыҙ үҙенсә эшләй. Йә кемделер туҡмай, йә берәйһенең матур уйынсығын урлай. Этеп-төртөп балалар баҡсаһын тамамлап, мәктәпкә барғас, проблемалар арта. Уҡырға теләмәгән бала уҡытыусыға ла, башҡа балаларға ла уҡырға бирмәй, дәрестәрҙе өҙә, ҡамасаулай. Йыйылыш һайын әрләүҙәр, уның өсөн ҡыҙарыуҙар дауам итә. Шул саҡта тәүге тапҡыр уны алғанға үкенә башланым. Әлфирәне үҙемдең тәртипле, матур уҡыған малайҙарым менән сағыштырам да, йәнем көйә. Ниңә генә башыма бәлә алдым икән тип уйланып үткәргән төндәрем артты. Үҙемдең балаларымдан ул тиклем ауырлыҡ күргәнем булманы. Ә был ҡыҙыҡай ике йыл эсендә күпме нервымды ашаны, күпме илатты. Ирем менән дә уның арҡаһында талаша башланыҡ. Үҙең бала таба алмағас, әллә ниндәй алкаштыҡын үҫтерәбеҙ инде. Алғас, үҙең ҡара, миңә һөйләмә уның этлектәре тураһында тип күпме йөрәгемде ашаны. Бер осор Әлфирәнән үлә яҙып арыным. Күргем килмәй башланы. Шул тиклем ялҡтым. Нисә тапҡыр уны кире балалар йортона алып барып тапшырырға тип уйланым. Тик бер ҡасан да уға ҡул күтәрмәнем. Әрләп тәрбиәләһәм дә, кәмһетмәҫкә тырышам. Уның да хәлен аңлайым бит. Булған ғына ғүмеренең иң күп өлөшөн балалар йортонда йәшәү өсөн көрәшеп үткәргән бит ул. Ҡыҫҡаһы, үҙемде ҡулыма алдым, түҙемлерәк була башланым. Был тарихтың яҡшы йәки яман аҙағы юҡ. Ул дауам итә. Әлфирәнең беҙҙең менән йәшәүенә биш йыл булды. Барыһы ла яҡшырҙы тип әйтә алмайым. Бөтәһе лә насар тип тә булмай. Беҙ уны ишетергә, аңларға өйрәнәбеҙ. Ул иһә ғаиләлә матур итеп йәшәргә тырыша. Ағалары ла ҡабул итте, көнләшеүҙәре бөттө, урамда яҡлап йөрөй башланылар. Ирем менән дә урталыҡҡа килдек кеүек, бергәләп тәрбиәләйбеҙ. Уҡыуы яйлап һәйбәтләнә башланы. Өслөгә уҡыһа ла, ул тырыша. Етем бала алырға теләгән кешеләргә кәңәшем шул: ныҡ итеп уйлаһындар. Күптәребеҙҙең етемде бәхетле иткеһе килә, йөрәк йылыһы етер кеүек тойола. Тик ауырлыҡтары ла бик күп. Былай ҙа яралы йөрәкле баланы тағы яралағансы, алмау хәйерлерәк. Шулай туғаным, герой түгелмен мин. Ни бары ябай, баланы аңларға тырышҡан әсәймен, - тип тамамланы ҡатын һүҙен. Ҡупшы кейенгән, шат йөҙлө Әлфирәне ата-әсәһе менән бергә йыш күрәм. Ағайҙары менән осратҡанда ла хәтәр ғорур, яҡлаулы йөрөй ул. Ниндәй генә ауырлыҡтар аша үтһәләр ҙә, минеңсә, был апай - герой. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Балалар йортона кире тапшырам тип уҡталһам да.,Йәмғиәт,4703,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-01/balalar-yortona-kire-tapshyram-tip-u-tal-am-da-4559466,2026-02-01T01:45:00+00:00
"Инил төрле телләргә, шул исәптән татарчага да тәремә ителде американ тикшеренү үзәге дөньяда диннәр үсеше турында хисап чыгарды. Аннан күренгәнчә, 2060 елга дөньяда христианнар белән мөселманнар саны тигезләшәчәк. Хәзер 2,3 (31,2) миллиард христиан һәм 1,8 (24,1) миллиард мөселман булса, 2060 елга мөселманнар 3 миллиардка, ә христианнар 3,1 миллиардка итәчәк. Шул ук вакытта Аллаһка ышанмаучылар, һиндуизм, буддизм вәкилләре кимиячәк, ә гомум халык саны артачак ди американ экспертлары. Алар мөселманнарның саны артуны хәзерге вакытта күпчелекне христианнар тәшкил иткән Европада тууычылар саны кимү, ә үлүчеләр саны арту белән аңлата. Моннан тыш, мөселман илләрендә хатын-кызлар күбрәк бала таба. Демографиядән тыш, әле мөселман булмаучылар арасында да исламны кабул итүчеләр күбәя. Бу бигрәк тә яшьләр арасында күзәтелә, ди белгечләр. ""Независимая газета"", мондый шартларда радикал исламнан янаган куркынычны туктату өчен, Русиядә традицион исламны яклау белән бергә, Урыс православ чиркәвенә күптөрле, бигрәк тә миссионерлык эшендә, ярдәм күрсәтелергә тиешлеген яза. Бүгенге көндә чиркәүнең Үзәк Азиядән Русиягә килгән мигрантларны православ диненә күчерү эше инде алып барыла. Мисал өчен чиркәү мигрантлар өчен махсус тукландыру урыннары булдыра. Инил төрле телләргәтәремә ителә. Зөфәр хәзрәт ГалиуллаКиров өлкәсе мөфтие Зөфәр хәзрәт Галиулла Азатлыкка әйтүенчә, христиан дине Русиядә гомер-гомергә дәүләт теле булып торды. Бүгенге көндә дә дәүләт теле. Ислам динен инде түзеп кенә торалар. ""Шул ук вакытта алар башка диндәгеләрне христиан диненә күчерергә тырышса да, булдыра алмый. Диндә бит динилек (религиозность) һәм эчке халәт (духовность) бар. Христиан динендә күбрәк динилеккә басым ясыйлар, ягъни тәреләр тагып, чукындырып йөриләр. Ислам динендә эчке халәткә игътибар итәләр. Халыкка бүген шул кирәк. Христианнар әле халыкның эчке халәте белән эшли белми, ләкин тырышу бара"", ди ул. Азия өлеше мөселманнары Диния Нәзарәте рәисе Нәфигулла хәзрәт Аширов Азатлыкка әйтүенчә, дәүләт тыкшынмаганда һәр дини оешма миссионерлык эшен алып барырга хокуклы. ""Әмма ул дәүләт акчасына эшләнсә, моны инде кабул итеп булмый. Бу кануннарны бозу булып тора. Ислам дине ничек инде тиз таралсын, чөнки мәчетләр дә итешми, мөселманнар өчен уку йортлары да бик аз"", ди ул. Зөфәр Галиулла фикеренчә, дәүләтнең чиркәүгә булышуы ярылып ята. ""Чиркәү инде мәктәпләргә үтеп керде, анда укыту бара. Армиядә, төрмәләрдә үз кешеләре бар. Болар бит барысы да хакимият кулында һәм анда миссионерлык сәясәте зур адымнар белән бара. Хакимият рөхсәт биргәч, ярдәм итә булып чыга инде. Әле акчалата да ярдәм итә. Мөселманнарга бөтен иргә дә юл ябык. Безне инде Таблигъ дип, башкасы дип бастырмакчы булалар. Таблигъ бит инде ул шул миссионерлык эше. Мин Киров өлкәсендә эшлим, анда Киров шәһәрендә генә дә берничә христиан урта мәктәбе бар. Татарларга хәтта мәчет ачарга да ир бирмиләр. Мәктәпкә кертмиләр дә кертмиләр инде, моның өчен гел төрле кануннар уйлап табалар. Бу бөтенесе исламга каршы эшләнгән эш"", ди ул. Зөфәр Галиулла Татарстан мәчетләрендә омга вәгазентатарча гына сөйләүталәбе татар үз көенә үзе генә ырлап йөрсен, башкалар аңламасын дигән сүз дип саный. ""Татар телен мәчеттә өйрәтеп булмый, аны балалар бакчасында, гаиләдә өйрәтә башларга кирәк. Мәчеттә, әлбәттә, татарча сөйләргә кирәк. Мин дә Кировта башта татарча берничә сүз әйтәм. Әмма ярты сәгатьнең 10-15 минутын урысча да аңлат. Анда бит урысы да, таигы да бар. Алар да исламның эчке дөньясын аңларга тиеш. Йолага әйләндереп калдыру булмасын"", ди ул. Нәфигулла АшировНәфигулла Аширов инде ислам китапларын татарча укучы да юк дип борчыла. ""Инилне татарчага тәремә итәләр. Татарча укучы юк бит инде. Кем укысын аны. Без дә инде хәзер китапларны татарча бастырмыйбыз"", ди ул. Аширов фикеренчә, мөселманнар саны артып китәргә мөмкин дип куркыту – күз буяу, ягъни үзләренең позицияләрен ныгыту өчен әйтелгән сүз. ""Имеш без соңга калып барабыз, ярдәм итәргә кирәк дип әйтмәкче булалар"", ди ул. Зөфәр хәзрәт Галиулла Русиядә мөселманнарны 70 мөфтияткә бүлү дә зур зыян сала дип саный. ""Боларның бит барысын да дәүләт эшли. Мисал өчен Әлбир Кргановның яңа партиясен (мин аны партия дим – З. Г. ) хөкүмәт төзеде. Димәк бу кемгәдер кирәк. Моны дәүләткә каршы баручылар эшли. Безгә бер епкә ябышырга кирәк. Аллаһ шулай кушкан. Әгәр Путин иртәгә килеп ""Әйдә берләшегез"" дип кычкырса, Равиле дә (Гайнетдин – ред), Камиле дә (Сәмигуллин – ред. ), Әлбире дә (Крганов – ред. ) үрә катачак. Президент әйткән сүзне барысы да ишетә, ә Аллаһ сүзен берсе дә ишетми. Бүген мөселманнарда сан сыйфатка әйләнмәгән. Халык саны сыйфатка әйләнгәндә миссионеры да, башкасы да куркыныч түгел"", ди ул.",Чиркәүгә миссионерлыкны мөселманнар арасында әелдерергә тәкъдим ителә,Донъя,4625,https://www.azatliq.org/a/28442685.html,2017-04-20T23:18:43+00:00
"Башҡортостандан махсус хәрби операция яугире, «Башҡортостан» полкы медицина взводының эвакуациялау бүлеге командиры Илшат Шәһиҙуллин ғүмере буйына тиерлек Эске эштәр министрлығы системаһында хеҙмәт иткән. Былтыр яҡташыбыҙ Оборона министрлығы менән контракт төҙөй һәм 2023 йылдың авгусынан махсус операцияның хәрби бурыстарын үтәй. МХО биләмәһендә хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән ҡыйыулығы һәм батырлығы өсөн Илшат Шәһиҙуллин генерал Шайморатов миҙалы менән бүләкләнде. Сығанаҡ: «Башинформ».",«Башҡортостан» полкының медицина взводы яугире Шайморатов миҙалын алды,Яңылыҡтар,491,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-05/bash-ortostan-polkyny-meditsina-vzvody-yaugire-shaymoratov-mi-alyn-aldy-4039328,2024-12-05T13:29:00+00:00
"Китап Байрамы йәрминкәһенә килеүселәрҙе бөгөн, 31 майҙа, нимәләр көтә? Бөгөн дә программа бик бай, ул сағыу сығыштар һәм тамашалар менән ҡыуандырасаҡ. Шәмбе байрамдың төп сәхнәһендә Башҡортостан шағирҙары, Милли әҙәби музей һәм «Юлдаш» радиоһы алып барыусылары ҡатнашлығында «Мөһим нәмә тураһында шиғырҙар» ижади программаһы планлаштырылған. Артабан Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры «Мостай Кәримдең юбилейына» тигән концерт программаһын тәҡдим итә. Кис төп сәхнәгә Рәсәйҙең халыҡ артистары Илзе Лиепа һәм Александра Захарова, шулай уҡ «Династия» спектакле менән Екатерина Рождественская сыға. Көн дауамында йондоҙҙарҙың уларҙың ижадын һөйөүселәр менән осрашыуҙары планлаштырылған. Программаны Иван Замотаевтың «Рус классиктары әҫәрҙәре буйынса» моноспектакле дауам итәсәк. Киске кинозалда – «Ай да Пушкин! » йәнһүрәте (6). Бәләкәй сәхнәлә «Ҡәләмде һынау» конкурсы сиктәрендә еңеүселәрҙе бүләкләйәсәктәр. Йәнә бында «Республика Башкортостан» нәшриәт йортоноң гәзит-журналдарына яҙылыусылар араһында бүләктәр уйнатыла. Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры бәләкәй сәхнәлә Һәм Аҡмулла сәхнәһендә ике спектакль – «Ҡаҙҙар-аҡҡоштар» рус әкиәтен һәм «Айыу бабай йокламай» башҡорт әкиәтен күрһәтә. Республиканың башҡа театрҙары ла үҙ программаларын тәҡдим итә. Уҡыусылар менән осрашыуҙарҙы һәм ижади оҫталыҡ дәрестәрен Рита Королева, Оксана Агафонова, Алена Тихонова, Лилиә Шафиҡова, Дина Гаврилова, Галина Сазонова, Юлия Репецкая һәм башҡа авторҙар үткәрә. Китап БайрамыАманат Журналы","""Китап Байрамы""ның икенсе көнө нимәләр тәҡдим итә?",Яңылыҡтар,1484,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/kitap-bayramy-ny-ikense-k-n-nim-l-r-t-dim-it-4258306,2025-05-31T15:26:00+00:00
"Бик оҡшаған ҡыҙыҡайға был байрам. Бигерәк тә бер көндә бик күп сит ил кешеләрен күреү ҡыҙыҡ булған уға. Улар менән фотоға төшкән, аралашҡан. Әле ул инглиз телен өйрәнә, шуға күрә һөйләшеп ҡарарға ҙур мөмкинлек тыуған. ""Кемдәр менән фотоға төштөм, бөтә шул илдәрҙе барып күргем килә"", - ти ул. Хыял-теләктәрең тормошҡа ашһын, Йәсминә! Күп итеп сувенирҙар һатып алғандар. Ҡыҙҙы иң һоҡландырғаны уйламағанда Америка Ҡушма Штаттары вәкиленән бүләк алыу булған. ""Ныҡ алыҫ илдән бөтөнләй белмәгән кешеһенә сувенир алып килгән! "" - тине ул аптырап. Киске сәғәт ун берҙәрҙә генә саҡ ҡайтып киткән Йәсминә байрамдан. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Фольклориада балаларға ла әһәмиәтле,Йәмғиәт,830,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2021-07-05/folkloriada-balalar-a-la-mi-tle-2398197,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Иртәгә, 18 февралдә, БСТ телеканалында иртәнге Сәләм шоу-тамашаһын ҡарарға онотомағыҙ, сөнки унда республика гәзит-журналдарын алдырыусылар, шул иҫәптән Аманат журналына яҙылыусылар өсөн мөһим сара – тура эфирҙа  ПРИЗДАР УЙНАТЫУ була. Матбуғат дуҫтарының квитанциялары (ярты йылға яҙылғандар ҙа, тотош 2025  йылға яҙылғандар ҙа) ике акцияла ҡатнаша: Яҙыл һәм бүләк от Яңы йыл марафоны. Отоштар бик арыу: туңдырғыс һандыҡ, телевизор, ноутбук, робот-туҙан һурғыс, башҡа ҡиммәтле бүләктәр. Республиканың ниндәй ҙә булһа гәзитенә йә журналына яҙылған һәр кем приз эләктереү мөмкинлегенә эйә. Бер ыңғайҙан иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: 1 февралдән 31 мартҡа тиклем республика халҡы гәзит һәм журналдарға әүәлге хаҡҡа яҙыла ала. Почта бүлексәһенә барып та, онлайн да подписка эшләргә мөмкин, тик ниәтең генә булһын! Онлайн яҙылыу өсөн.  сайтының «Подписка» бүлегенә инергә кәрәк. Электрон версияға ла, баҫма версияға ла яҙылып була. Сығанаҡ","Шәп бүләктәр кемдәргә эләгер? Иртәгә ""Сәләм""де ҡарағыҙ!",Яңылыҡтар,924,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-17/sh-p-b-l-kt-r-kemd-rg-el-ger-irt-g-s-l-m-de-ara-y-4125431,2025-02-17T16:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШахтаның өске өлешеннән ир сулары бәреп кергән, анда нибары дүрт минут эчендә су тулган һәм кешеләрнең котылырга мөмкинлеге бөтенләй булмаган диелә. Амур өлкәсендәге ""Пионер"" мәгъдәнлегендә 13 таучының, шул исәптән Башкортстаннан вахта белән килеп эшләгән биш кешенең үлем сәбәпләре билгеле. Бу хакта фаигадән соң ачылган инаять эшенең экспертизасына таянып ""Известия"" басмасыхәбәр итә. Шахтаның өске өлешеннән грунт сулары бәреп кергән, анда нибары дүрт минут эчендә су тулган һәм кешеләрнең котылырга мөмкинлеге бөтенләй булмаган диелә. Урал дәүләт тау университеты вәкиле Вадим Мининбасмага аңлатуынча, шахталар дөрес технология белән төзелмәгән. ""Заманында тау эшчәнлеген үстерү өчен без алман технологияләрен кулланганбыз, әмма бу безнең ил өчен бик туры килеп бетмәвен исәпкә алмаганбыз. Бездә өслектә булган сулар нык күп. Шуңа күрә шахталарыбызны Көнбатыш Европадагыча саклый алмыйбыз. Шулай ук анда хәзер бездәге кебек тирән шахталар да юк. Тик без шушылай эшләвебезне дәвам итәбез. Бу технологик яктан төп ялгышлык"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Амур өлкәсендәге ""Пионер"" мәгъдәнлегендә Башкортстан таучыларының суга батып үлүе ачыкланган",Яңылыҡтар,1195,https://www.azatliq.org/a/amur-olkasendage-pioner-magdanlegenda-bashkortstan-tauchilarining-ni-sabaple-ulue-achiklangan/33030747.html,2024-07-11T12:35:22+03:00
"Ойоштороусылар белдереүенсә, ""Ел моңо"" фестивале республикабыҙҙың мәҙәни тормошонда ҙур ваҡиға һәм уникаль проекттарҙың береһе булмаҡсы. Өс көн дауамында барған байрам матур тәбиғәт ҡосағында, бушлай уҙа. Беренсе көндә фестивалдә ҡатнашыусылар урманға барып көпшә ҡырҡып, ҡурай эшләргә өйрәнәсәк. Кисен усаҡ янында халҡыбыҙҙың йыр-моңдарына сорналып, талантлы ҡурайсы менән йәнле аралашыу планлаштырылған. Икенсе көндә Роберт Юлдашевтың остазы Юлай Ғәйнетдиновтан ҡурайҙа уйнау буйынса оҫталыҡ дәресе үтәсәк. Шулай уҡ программала төрлө музыкаль инструменттарҙа сығыш яһау, оҙон көй, рус халыҡ йырҙарын башҡарыу,  Урал батыр эпосын һөйләү ҡаралған. Был көндөң төп бәйгеһе – ҡурайсылар ярышы. Кисен иһә усаҡ янында күңелле Ритайым көтә. Фестивалдең һуңғы көнөндә изге Торатауға менеп, Ҡояшты сәләмләү һәм Аллаһы Тәғәләгә рәхмәт һәм тыныслыҡ гимнын башҡарыу көтөлә. Был көндә данлыҡлы көрәшсе, донъя чемпионы Айгиз Зәйнетдинов көрәш ярышы уҙғара. Сәғәт 16.00 фестивалдең Гала-концерты була. Унда Алтай һәм Силәбе өлкәһенән махсус саҡырылған ҡунаҡтар, , Солнышко һ. б сығыш яһаясаҡ. Һәм, әлбиттә, Роберт Юлдашев һәм Ҡурайсы этно-төркөмө һеҙгә үҙенең иң илаһи ҡурай моңдарын бүләк итәсәк! Урал тауҙарында ғына үҫкән ҡурайҙа уйнауҙы, халҡыбыҙҙың аҫыл хазинаһы, алтын бренды булған милли ҡоралды пропагандалауҙы, уның моңон йәш быуынға еткереүҙе төп маҡсат итеп ҡуйған Ел моңо фестивален үткәреүселәргә аҡ юл!","""Ел моңо"" елкендерә",Яңылыҡтар,1402,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-07-31/el-mo-o-elkender-4333312,2025-07-31T11:35:00+00:00
"""Бер ханым күп ашауынан нимә эшләргә белмәүен яҙғайны. Иң тәүҙә иламаҫҡа. Мин дә шулай ныҡ күп ашай инем. Төнөн тороп та. Шуға һыуытҡысҡа тәүҙә майонезлы салаттар ҡуя башланым. Колбаса, икмәк урынына шуны ашай инем. Ас ҡарынға ябай һыу эсһәң, күңел болғана ине. Шуға баллы һыу эстем. Ике аҙнанан төнөн уянмай башланым. Иртәнсәк ашағы килмәгәс, кофе ғына эсә башланым. Әкренләп киске ашта икмәкте әҙәйттем, унан кис уны ашамай башланым. Унан ҡамыр аштары, тәм-том ашаманым. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",27 килограмға ябыҡтым,Сәләмәтлек,581,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2026-01-07/27-kilogram-a-yaby-tym-4530392,2026-01-07T02:00:00+00:00
"Тиҙҙән барлыҡ музыкаль майҙансыҡтарҙа ишетергә мөмкин буласаҡ! Баһалайыҡ әле, нисек килеп сыҡҡан?","""Ай, былбылым""",Яңылыҡтар,97,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-23/ay-bylbylym-4518184,2025-12-23T12:00:00+00:00
"Республика менән идара итеү үҙәгечат-бот төҙөгән. Уның ярҙамында алтаҡталарҙа, юл билдәләрендә, туҡталыштарҙа, реклама плакаттарында осраған хаталар тураһында хәбәр итергә мөмкин. Бының өсөн аныҡ адресты күрһәтергә һәм фото беркетергә кәрәк. Комментарийҙы «Инцидент менеджемент» мәғлүмәт системаһы автоматик рәүештә теркәп бара, белгестәр ялыуҙы теге йәки был структураға тапшыра. «Хатаһыҙ ҡала. Башҡортостан» һанлы ярҙамсыһы русса ла, башҡортса ла «аңлай». Улмессенджерында бар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Республикала алтаҡталарҙағы хаталар тураһында чат-бот аша хәбәр итергә мөмкин,Яңылыҡтар,910,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-12/respublikala-alta-talar-a-y-hatalar-tura-ynda-chat-bot-asha-h-b-r-iterg-m-mkin-4048381,2024-12-12T09:07:00+00:00
Унда Башҡортостандың профилле белем биреү учреждениеларында белем алған йәштәр ҡатнашты.,Өфөлә «Йәш белгес – киләсәк төҙөүсеһе» форумы үтте,Йәмғиәт,88,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-20/f-l-y-sh-belges-kil-s-k-t-se-e-forumy-tte-4130523,2025-02-20T18:18:19+00:00
"Салават шәһәренең ""Йолдызлар"" төркеме чыгыш ясый20 августта Туймазы районының Төмәнәк авылы янындагы Бабай утарында узган фестивальдә дистәдән артык төркем катнашты, шулай ук кунак буларак чакырылган төркемнәр дә чыгыш ясады. Чарага Татарстан кунаклары: Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев, Дөнья татар хатын-кызларының Ак калфак оешмасы итәкчесе Кадрия Идрисова, Казаннан бер төркем журналистлар да килгән иде. Башкортстан Мәдәният министрлыгыннан, хәтта Туймазы районы хакимиятеннән дә чарага килүче булмады. 2020 елда Уфада булачак Бөтендөнья фольклориадасы ачылуга бер ел вакыт калып бара. Бу Башкортстанда татар халык авыз иатына, татар халкына хакимиятнең мөнәсәбәте турында сөйли. Шулай да оештыручылар кәефен төшерми. Люция ВафинаБашкортстан хатын-кызларының Ак калфак оешмасы итәкчесе Люция Вафина: ""Быел фестивальдә 14 төркем катнашты. Кунак буларак башкорт кубызчыларын һәм Архангель районыннан чуаш, шулай ук Киров өлкәсеннән татар фольклор төркемен чакырдык. Бездә фольклор төркемнәре бик күп. Кайбер районнарда аларның саны ике дистәгә итә. Киләчәктә, бәлки, башта районнарда сайлап алу чаралары уздырырга кирәк булыр. Халкыбыз халык авыз иатын саклый, аны киләчәк буынга тапшырырга тырыша. Чараның төп максаты да шул, ягъни гореф-гадәтләрне, милләтне, телне саклау. Шуны балаларыбызга, оныкларызга иткерү. Татарстан вәкилләренә безне зурлап килүләре, иңүчеләргә бүләкләре өчен зур рәхмәт"", диде. Бакалы керәшеннәренең Туганайлар төркемеАнсамбльләр чыгыш ясаганнан соң бәяләмә төркеме нәтиә чыгарырга китте. Ул вакытта сәхнәне кунаклар алды. Архангель районының чуаш, Салават шәһәренең башкорт Агинәй төркеме һәм Киров өлкәсенең татар фольклор төркемнәре чыгыш ясады. Чара ахырында нәтиәләр игълан ителде. Өченче урынны - Борай районының Наза, икенче урынны Дүртөйле районы Иванай авылының Изге ай төркеме яулады. Беренче урын Бакалы керәшеннәренең Туганайлар төркеменә бирелде. Иң югары урынга – Гран-прига Архангель районының Ахирәтләр төркеме лаек булды. Архангель районының Ахирәтләр төркемеЧараны ябып, Милли шура рәисе Васил Шәйхразиев татар-башкорт дуслыгы, милли гореф-гадәтләрне кайтару зарурлыгы турында сөйләде. Васил ШәйхразиевМонда күрсәтелгән күп кенә уеннар безнең татарлар яшәгән шәһәрләрдә генә түгел, хәтта авылларда да юк. Чөнки интеграция бара, без алга барабыз. Авыл клубына чыгып, әйдәгез, сигезле биик дисәң, берәү дә белми. Сигезлегә кеше итмәсә, без алтылы бии идек. Мин сезгә карап горурланып утырдым. Быел безнең өчен зур горурлык – Башкортстан республикасы үзенең 100 еллыгын үткәрә. Без күп еллар узганнан соң үзебезнең президентыбыз Рөстәм Миңнехановбелән монда килеп, Уфа шәһәрендә ике көн буе үзебезнең дусларны, туганнарны, дин кардәшләрне, Башкортстанда яшәүче бар халыкны 100 еллыклары беләнкотладык. Уфа үзәгендә Нур театры каршында сигез метрлы Тукай һәйкәлекалкып чыкты. Икенче елда Татарстанның 100 еллыгын үткәрәчәкбез. Ул елда безгә Башкортстаннан зур такым килеп, башкорт халкы исеменнән Татарстанда яшәүче халыкларны бәйрәм белән тәбрик итәчәк. Менә шулай, ике республика арасындагы халыклар, иң беренче нәүбәттә татар белән башкорт, башкорт белән татар кулга-кул тотынышып бердәм булса, бездән дә бәхетле халык булмаячак. Безнең сөйләшүләребез бер, динебез бер, Сабантуебыз бер. Бердәм булырга кирәк, дус булырга кирәк! Балаларыбыз, оныкларыбыз безгә карап күкрәкләрен сугып, Мин татар, мин татар баласы дип әйтерлек булсын, диде Шәйхразиев. Ул киләчәктә бу чарага чит төбәкләрдәге татар төркемнәрен дә чакыру кирәклеген билгеләде. Бәяләмә төркеме рәисе, композитор Алик Локманов Азатлыкка фикерләре белән бүлешеп татар фольклор төркемнәреннән күп тавышка ырлауны көтүен әйтте. Алик ЛокмановФольклор бик авыр жанр. Анда биеп тә була, ырлап та була. Киемнәр дә, театрлаштыру да зур урын тота. Эш коралларын, эшнең үзен күрсәтү кертелә. Минемчә, боларны яшьләргә күрсәтү бик кирәк, чөнки ул безнең тарихыбыз. Бу миллилекне шул рәвешле аңнарына сеңдерү юлы. Урысларда, грузиннарда күп тавышка ырлау бар. Безгә менә шул итми, бездә күбрәк бер тавышка сиптерәләр. Мин фольклор төркемнәренең киләчәктә бу юнәлештә дә үсүен теләр идем, диде Локманов.",Дөнья фольклориадасын уздырачак Башкортстан хакимияте татар фольклор фестиваленә күз йомды,Татарстан,4099,https://www.azatliq.org/a/30120905.html,2019-08-21T09:33:13+00:00
"Ғәфү итә алманым. Ер йөҙөндә ниндәй генә яҙмышлы кешеләр юҡ! Һынау артынан һынау килгәндә лә бөгөлөп төшмәгән, бирешмәгән таныштарыма ҡарап, берсә һоҡланам, берсә йәлләп тә ҡуям. Һоҡланыуым тормош матурлығын аңлап, бирешмәйсә алға барыуҙары өсөн булһа, йәлләүем үҙ ғорурлыҡтарының, тәкәбберлектәренең ҡорбаны булыуҙарында. Ямал менән гимназияла уҡырға килгәс танышып, дуҫлашып киттек. Йомоҡ, аралашырға яратмаған, ниндәйҙер кимәлдә агрессив ҡыҙ менән бәйләнешкә интернатта сиратлап дежур итеү сәбәпсе булды. График төҙөгән саҡта ике ҡыҙ менән ике малайҙы бергә ҡуялар ине, сират ике айға өс тапҡыр урай. Малайҙар йыуыныу бүлмәһендә йыйылған һыуҙы түгә, беҙгә һыу ташырға ярҙам итә, ҡышын ҡар көрәй, аҙыҡ-түлек килһә, уны ашханаға ташый. Ә ҡыҙҙар дөйөм бүлмәләрҙең иҙәнен йыуа, туҙанын һөртә, ашханала ашнаҡсыларға ярҙам итә. Ҡыҫҡаһы, бар эш тә хеҙмәткәрҙәрҙең һәм балаларҙың ҡул көсө менән башҡарылған саҡ. Тик бына бәлә: өйҙә саҡта апайымдар гел алдан йөрөгәс, интернатта йәшәй башлағас ҡына үҙемдең тормошҡа яраҡһыҙ икәнемде аңланым. Ҡайҙа етте шунда ташлап ҡалдырған кейемдәрҙе бүлмәләш ҡыҙҙар әрләй башлағас ҡына йыйырға өйрәндем. Бысранғандарын башҡалар кеүек үҙем йыумайым, йыйып барам да аҙна аҙағында алып ҡайтып, өйҙәге машинаға тапшырам. Дүшәмбелә оҙатҡанда, апайымдар уларҙы үтекләп, тәҫләп, сумкама һалып ебәрә. Әлдә генә ашхана бар, юғиһә уҡыуымды ташлап, атай йортона елдерер инем. Тәүге көн дежур булғанда уҡ Ямал, миңә ҡарап, иренен бүлтәйтте: – Әйткәйнеләр инде, эш рәте белмәй, тип. Башыма бәлә булаһың икән. Ханбикә! Дөрөҫ һүҙгә яуап юҡ. Иҙән дә йыуа белмәйем шул. Ә таҙармаһа йәки юлаҡланып ҡалһа, ҡабат йыуырға ҡушалар. Биҙрә менән йыуғысты алып, ҡабат тотондом. – Йә ярай, бергә тек бергә! Һин һыулап ышҡы, ә мин артыңдан ҡоротоп барам! – эшкә икәүләп тотондоҡ. – Ашхана эшендә нисек? Икмәк телә, картуф әрсей беләһеңме һуң? – Эйе. Үҙе минән ике йәшкә кесе булһа ла, эштең рәтен белә. Иҙән ялтырап ҡала, һыуҙы ла йыш алмаштыра. Ашханала беҙ бер картуф әрсегәнсе ул ике-өстө өлгөрә. Кейеме лә бөхтә, әйберҙәре лә йыйыулы. Төшкө ашҡа тиклем бушаған ярты сәғәтте уның бүлмәһендә үткәрҙек. – Кем шулай һине иркәләп, ялҡаубикә итеп тәрбиәләй инде? – үпкәләп, сығып китергә йыйынғайным, ҡысҡырып көлөп ебәрҙе. – Етмәһә, үсексән дә икәнһең. Точно иркәләгәндәр үҙеңде! Йә ярай, үпкәләмә. Мин дә рәхәтләнеп ялҡау булыр инем, ул яҡтан бәхет булманы. Берәүгә лә әйтмә, йәме, мине бит әсәйем ташлап китте. Хәйер, беҙҙең ауылдан бында бер малай уҡый, теге аҙнала уҡ һорашып, белгәндәрҙер инде. – Нисек ташлап китте? – Шулай! Бәләкәй ҡустымды алды ла китте! – әле генә көлгән Ямалдың күҙҙәренә йәш тулды. – Ә мине атайыма ҡалдырҙы! Бында ярты интернат балаһы атайһыҙ үҫә, ә бер үҙемде әсәй кеше ташланы. Икенсе ирҙе яратам, унһыҙ йәшәй алмайым, тине лә. Бөттө, әйҙә ашханаға киттек. Был турала башҡа һөйләшмәйбеҙ, белдеңме? ! – Ярай. Тик нисек кенә дорфа ҡыланып, һыр бирмәҫкә тырышып йөрөһә лә, күңелен бушатып алғыһы килгәндер инде, Ямал ваҡыты-ваҡыты менән миңә хәлдәрен һөйләп алғыланы. – Ул китте, атай башҡаса өйләнергә теләмәне. Хәйер, ҡыйыуһыҙ, һөйләшмәҫ кеше ул. Етмәһә, һаман әсәйемде ярата. Яңғыҙ ҡалыр инде шулай ғүмерлеккә. Ә беләһеңме, теге бисә ғәләмәт матур шул ул. Мине уға оҡшатһалар, асыуым килә. Матур түгел, ә бәхетле булғым килә. Ялға ҡайтҡанымда өйҙәгеләргә яңы дуҫымдың хәлен һөйләгәс, әсәйем уны ҡунаҡҡа алып ҡайтырға ҡушты: Әгәр теләһә, ҡасан мөмкинлеге була, гел килеп йөрөһөн. Бәлки, атаһы эсәлер, кем белә. Тик Ямал саҡырыуҙан баш тартты: – Өйҙә бит ҡатын-ҡыҙ юҡ, бөтә эш мине көтә. Атай йыуа, бешерә ул, тик барыбер мин һәйбәтерәк эшләйем. Был аҙнала тана ла быҙаулағандыр инде, икәүләп һауынға өйрәтеү еңелерәк бит. Ике йыл элек мин дә һинең кеүек бер нәмә лә белмәй инем, махом вис өйрәнергә тура килде. Быйыл йәй бер үҙем өйҙө аҡлап сығарҙым, балсыҡ баҫып, мунса-һарайҙарҙы һыланым. Һинең ялдарың әсәйең бешергән тәмлекәстәрҙе ашап, ҡунаҡ булып, апайҙарың менән клубҡа сығып үтһә, мине эш көтә. Иҙән, кер йыуырға, 2 – 3 көнлөк булһа ла ашарға әҙерләргә, өй йыйырға – күп инде. Ярай магазинда икмәк бешереп һата башланылар, юғиһә уныһы бер мәшәҡәт булыр ине. – Ә ниңә атайыңды яңғыҙ ҡалдырып, бында уҡырға килдең һуң? – Күршеләр һәйбәт шул беҙҙең. Балаһын матурлап ҡарамай, тәрбиәләмәй, тип ауыл советына, райондың мәғариф бүлегенә хәбәр иткәндәр. Ире араҡы тотоп, атай янына инә башлағас, әрләшергә тура килгәйне, шуны оҡшатманы шикелле. Аталыҡ хоҡуғынан мәхрүм итмәһендәр өсөн атайым бында уҡырға бирҙе. Йәнәһе, аҙна буйы ҡараулымын. Өфөгә ебәрәм, ти ине, баш тарттым. Бынан бит аҙна һайын ялдарға ҡайтырға була. Яңғыҙ ҡалдырғым килмәй уны, ныҡ йәлләйем. Артабан беҙ яҡын дуҫтарға әүерелдек. Өс йылдан мин – 11-се, ул 9-сы класты тамамлап, Өфөгә уҡырға килдек. Аралашыу дауам итте. Тик ул миңә бер ҡасан да әсәһе тураһында һорарға рөхсәт итмәне. Ҡайҙа, кем менән йәшәй, яңы ғаиләһе бармы, эшләйме – бер ни ҙә белмәнем. Ямал уны хатта әсәй тип тә әйтмәне, теге бисә, тип һөйләр булды. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, дуҫымдың хатта әсәһе яҡлап туғандары менән аралашмауын да белдем. – Уларҙың ни ғәйебе бар һуң? – Береһен дә күргем килмәй! Кешегә күп осраҡта кәңәш бирергә, аҡыл өйрәтергә яратабыҙ. Тик һирәк осраҡта ғына, уның урынында булһам, мин нимә эшләр инем икән, тип уйланабыҙ. Хатта уйланһаҡ та, ысынбарлыҡта ни эшләрҙе алдан белеп булмай. Шуға ваҡытта ла Ямалға кәңәш бирмәнем, бары тик тыңлаусы булдым. Шуғалыр ҙа мине яҡын күргәндер ул. Тик беҙҙең араға ла ҡара бесәй үтә яҙҙы. Училищены тамамлағас, ул дуҫлашып йөрөгән Айҙар исемле егет менән кинәт кенә араһын өҙҙө. Гимназияла уҡыған саҡта уҡ танышып, биш йылға яҡын йөрөп, айырылышыуҙарына аптырап ҡалдым. – Бала саҡ бөттө, – тип аңлатты ул был аҙымын. – Быға тиклем беҙ ғаилә ҡороу тураһында уйламай инек. Ә ул диплом алған көндө миңә кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. – О-о-о-о, был бит шәп! Тимәк, ул һине ысынлап ярата! Хәйер, артыңдан күпме йөрөнө, электән үк яратҡан инде. – Тик уға кейәүгә сыға алмайым. – Ниңә? Икенсе кешене яратаһыңмы? – Юҡ, теге бисә шул ауылда йәшәп ята бит. Етмәһә, яңыраҡ ҡына уның ире Айҙарҙың өс туған ағаһы икәнен белдем. – Туҡта, нисек? Шуның өсөн кеше егетен ташлаймы? Һеҙ бит ауылда түгел, Өфөлә төпләнә алаһығыҙ. Ә ағаһы менән аралашмаҫҡа була. – Минең ул бисә менән уртаҡ бер нәмәм дә булмаясаҡ! – Ямал, был – ахмаҡлыҡ! Онот ул хәлде. Әсәйеңдең үҙ тормошо, һинең үҙеңдеке айырым. – Әсәй түгел ул миңә! Аҡыл һатма! Беҙ тәүге тапҡыр һүҙгә килештек һәм ярты йылдай аралашмай торҙоҡ. Тик уны бар күңелем менән ярата, юҡһына инем. Тыуған көнө еткәс, алдан әйтмәйенсә генә бүләк һәм шарап тотоп, ҡунаҡҡа юлландым. Ишек асыу менән ҡосаҡлап алды ла дуҫым илап ебәрҙе. Һуңғы аралағы яңылыҡтарҙы һөйләй-һөйләй, табын ҡороп ебәрҙек. – Берәйһе менән дуҫлашаһыңмы? – Юҡ, Айҙарҙы онота алмайым әлегә. – Тимәк, һин дә яратаһың. Әсәйең өсөн уны яфалап йәшәтәһең инде. – Мин ул бисәне күрә алмайым! – Ә шул тиклем нәфрәт ҡайҙан һиндә? Ана, урам тулы – атайһыҙ йәки әсәйһеҙ үҫкән балалар. Аралашалар, бер-береһенә ярҙам итәләр. – Хәҙер генә урам тулы улар. Ә бынан ун йыл элек әсәһе ташлаған бала бер мин генә инем. Мин һиңә барыһын да һөйләмәнем. Әйткәйнем бит, ул ныҡ матур ҡатын ине, тип. Ҡайҙалыр барған саҡта бай ир менән танышып, шуның менән сыуалған. Машина, аҡса, Өфөлә ике ҡатлы йорт, матур тормош – ҡыҫҡаһы, ул мине аҡсаға алыштырҙы. Теге ир уға, тик бер балаңды ғына ҡабул итәм, тигән. Әсәй булған кеше ҡустымды һайланы. Ике тамсы һыу кеүек үҙенә оҡшаған 11 йәшлек ҡыҙын – мине ҡалдырып китте. Ҡалдырма, тип, тубыҡланып, аяғын ҡосаҡлап иланым. Аҙ ғына түҙ, балам, зинһар, илама. Олег менән һөйләшермен, аңлатырмын. Ваҡыт үткәс, ул һине лә ҡабул итергә риза булыр, – тип мине ышандырып сығып китте. Ике йыл көттөм. Анда-бында килеп күрер, аҡса ҡалдырып китер ине. Яңы иренән ҡыҙ бала тапҡас ҡына өмөтләнеүем бушҡа икәнен аңланым. Бәхетһеҙ бала сағым өсөн ғәфү итә алмайым. Атайымды яратам мин, ныҡ яратам. Тик әсә һөйөүен, наҙын бер ни ҙә алыштыра алмай. Бәлки, мин булмаһам, атайым да яңғыҙ ҡалмаҫ ине. Әйткәндәй, уның ире үлгәс, беҙгә кире ҡайтырға уйлаған икән. Атайым күндәм кеше бит, бәлки, риза булырһың, ҡыҙым, ти. Әгәр ул өйгә инһә, мин башҡаса ике аяғымдың береһен баҫмайым, тинем. Ундай бисә яңғыҙ ҡалмай ул. Ана бит, Айҙарҙың тол ҡалған ағаһын тиҙ генә ҡармаҡҡа эләктерә лә һалған. – Ә ул башҡаса һинең менән аралашырға теләк белдермәнеме? – Килә ине, ҡунаҡҡа ла саҡырҙы. Хаттар яҙа ине. Һөйләшмәнем, барманым, хаттарын уҡып та тормай, утҡа тыҡтым. Мин ысынлап уға оҡшағанмын бит. Матурлығым ғына түгел, ҡаты бәғерле булыуым да. Ҡасандыр ул мине күҙ йәштәренә күмеп сығып китте. Ә хәҙер ғәфү үтенеп илай, ялбара, ә миңә барыбер. Аллаға шөкөр, Ямалдың тормошо бөгөн матур: кейәүгә сыҡты, балалары бар. Юғары белем алып, мәктәптә эшләп йөрөй. Атаһын ҡартайған көнөндә тәрбиәле тотто, һуңғы юлға ла хөрмәт менән оҙатты. Иренең ата-әсәһенә оло ихтирам менән ҡарай. Тик әсәһен барыбер ғәфү итмәне. Гөлнур Ҡыуатова.",Ғәфү итә алманым.,Йәмғиәт,8847,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2026-02-01/f-it-almanym-4559601,2026-02-01T12:57:00+00:00
"Башҡортостан Хөкүмәте ""Башҡортостандан һөйөү менән"" тигән күләмле проекттың дауам итеүе тураһында белдерҙе. Маҡсаты – студенттарға һәр йәһәттән дә ярҙам итеү.18 февралдән 28 февралгә хәтлем баш ҡала юғары уҡыу йорттарында белем эстәгән студенттарға һәм аспиранттарға посылка ебәреү ойоштороласаҡ. План буйынса бөтәһе 6 тонна йөк оҙатыласаҡ, 200 исемле посылка ике логистик маршрут буйынса китәсәк. Мәскәү ҡалаһында эштәрҙе тиҙ башҡарып сығыу өсөн алты тапшырыу нөктәһе эшләйәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостандан һөйөү менән,Йәмғиәт,588,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-10/bash-ortostandan-y-men-n-4572850,2026-02-10T17:30:00+00:00
"Состав ике ҡатлы заманса вагондарҙан төҙөлгән. Бәләкәй пассажирҙарҙы хәрби-тарихи йәмғиәт инструкторҙары оҙата йөрөй. Юлда улар Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғалары тураһында һөйләй. Сәйәхәтселәр иртәгә иртән Волгоградҡа барып етәсәк. Көнө буйы ҡала буйлап экскурсиялар ҡаралған. Балалар Мамай ҡурғанында, Сталинград һуғышы музей-панорамаһында, мемориаль-тарихи музейҙа буласаҡ. Шәмбе кис поезд балаларҙы тейәп ҡайтыу яғына йүнәлеш аласаҡ. Волгоградҡа киләһе сәфәр апрель айына планлаштырылған. Сығанаҡ: Башинформ.",Өфө балалары герой ҡалаға китте,Еңеү,507,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-03-14/f-balalary-geroy-ala-a-kitte-4157549,2025-03-14T15:12:00+00:00
"Беҙҙең кескәй дуҫыбыҙ Мирас АЛСЫНОВ Өфөләге Киров районы уҙғарған Кескәй йондоҙҙар – 2025 фестивалендә  урын яулаған. Һай, афарин!","Афарин, Мирас!",Конкурстар,130,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-04-16/afarin-miras-4200474,2025-04-16T11:40:00+00:00
"""әлилгә хат"" спектакленнән күренеш. КФУ матбугат хезмәте фотосыфикерләрКазан федераль университетының (КФУ) ""Мизгел"" яшьләр театры ""әлилгә хат"" дип аталган спектакль куйды. Ул Украинадагы сугышта катнашучы Русия хәрбиләренә багышланган. Бу хакта КФУның сайтыхәбәр итә. Спектакльнең режиссеры — Тинчурин театры артисты Илфак Хафизов. Сценарий авторы —Резидә Зәйниева-Гобәева. Спектакль 23 февраль алдыннан КФУның Филология һәм милләтара багланышлар институты студентлары һәм укытучыларына тәкъдим ителгән. Уку йортының матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, ""әлилгә хат"" спектаклендә качып утыручы хәрбиләр төрле лирик темаларга сөйләшә, учак янында әңгәмәләр кора. Вакыйгалар Украина сугышы кырында бара. Һәр герой үз эше белән мәшгуль: кемдер агачтан сын ясый, кемдер Муса әлил китабын укый. ""Без монда гына Ватанның кеше гомереннән кыйммәтрәк икәнен аңладык"", дип әйтелә спектакльдә. Режиссер Илфак Хафизов сүзләренчә, бу тема барлык кешеләргә да кагыла. Спектакль ""мораль-әхлакый"" бурычны күз алдында тота. ""Бу хакта сөйләшүдән курыкмаска кирәк, ләкин ""хаклы — хаклы түгел"" яки ""яхшы — начар"" дигән позициядән түгел, чөнки анда безнең егетләр катнаша. Алар безнең кебек үк кешеләр — тере, яшь"", дип Хафизовның сүзләрен китерә КФУ. ""Мизгел"" театры 1996 елда Казан университетының татар филологиясе факультеты базасында Татарстанның халык артисты Марат әббаровитәкчелегендә оешты. Моңа кадәр театр Әмирхан Еники, Туфан Миңнуллин, Илдар Юзиевның әсәрләрен сәхнәләштерде.2015 елда театр Илдар Юзеевның ""Кыр казлары артыннан"" әсәрен яңартыпкүрсәтте.2017 елда ""Мизгел"" театры студентларга Нәбирә Гыйматдиноваәсәре нигезендә узган гасырда дингә каршы көрәш еллары турында спектакль күрсәткән иде. Анда Ленин сурәтләрен күтәреп мәчет манарасын кисеп клуб иткән чорлар һәм халыкның кире иманга кайтуысәхнәләштерелде. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң илдә репрессив кануннар һәм чаралар кабул ителде. Сәнгать, мәдәният өлкәсенә дә басым көчәйде. Аеруча, бу Мәскәү белән Петербурда күзәтелде. Моңа кадәр татар сәнгате өлкәсендә тынычлык хөкем сөрде. Экспертлар моны татарларның эчке эмиграциягә китүе, яшерен протест дипаңлатты. Цензура көчәйсә, татар сәнгате югалтулар кичерәчәк, ди алар. Шулай да төрле чикләүләр милли театрларга йогынты ясый башлады.2022 елда Мәит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия театры Гүзәл Яхинаәсәре нигезендә куелган ""Зөләйха күзләрен ача"" спектакленрепертуардан алды. Узган ел Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры язучы Яхинаның ""Дети мои"" романына нигезләнгән спектакльнекуймаячагын әйтте. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев моны төрле сәбәпләр белән аңлатты, ләкин мәсьәләнең сәяси ягын атамады. Гүзәл Яхина Русиянең Украинага һөүмен хөкем итте. Шул ук вакытта хакимият вәкилләре сәхнә әсәрләренә тәнкыйди фикерләр дә белдерә башлады. 2023 елның 8 июньдә Татарстан Дәүләт шурасында депутатлар Габдулла Тукай турында әзерләнгән тамашаны тәнкыйтьләп чыкты һәм хөкүмәткә мөрәәгать юллаячагынәйтте. Сүз 26 апрельдә М. әлил исемендәге опера һәм балет театрында шагыйрьнең тууына 137 ел тулуга багышланган тантана турында бара. әен Камал театры баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев Колумбия режиссеры Алехандро Гонсалес Пученың Камал театрына килеп спектакль куярга куркуынбелдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","КФУның ""Мизгел"" театры Украинадагы сугыш турында спектакль куйган",Яңылыҡтар,3334,https://www.azatliq.org/a/32833426.html,2024-02-24T12:14:42+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЛингвистлар ул төшергән фильмда полиция хезмәткәрләренә карата тискәре караш булуны тикшерәчәкләр, диде журналист. Бүген, 18 декабрьдә, ""Сираи сүзе"" газеты хуасы һәм баш мөхәррире, танылган журналист Искәндәр Сираи Тикшерү комитетының Татарстан идарәсенә күрсәтмәләр бирергә барган. Бу хакта ул ""Сираи бәян итә"" -каналында сөйләде. Тикшерү комитеты ул төшергән фильмны лингвистик экспертизага ибәрәчәк. Аның сүзләренчә, моңа кадәр аны шәхси мәгълүмат таратуда гаепләсәләр, хәзер фильмда полиция хезмәткәрләренә карата тискәре караш булуны тикшерәчәкләр. Лингвистик экспертизада сорау шулай куелган ди ул. — Нәтиәдә, нәкъ 37 нче еллардагы кебек (1937 елгы Сталин золымы) безне — Константин Крицкийны һәм мине хөкем итәчәкләр. Данлы хокук сакчыларына яла яккан өчен дигән шикеллерәк, — диде Искәндәр Сираи. Журналист үзе дә лингвистик экспертиза ясатачагын, ""күпмедер көрәшергә туры киләчәген"" әйтте. ""Болар мине болай гына ычкындырмас өчен барысын да эшлиләр"", диде ул. ""Сираи бәян итә"" каналы адвокат хезмәте һәм экспертиза чыгымнарын капларга теләүчеләрдән ярдәм сорап тамөрәәгать итте. Быел 9 октябрьдә куәт оешмасы вәкилләре Искәндәр Сираи өендә һәм редакциядә тентү уздырды. Журналистның үзен Тикшерү комитетына алып киттеләр һәм аннан соң изоляторгаяптылар. Шул ук көнне Искәндәр Сираи ачлык игълан итүенбелдерде. Аның хатыны төшергән видеода ул ""мондый маддә нигезендә болай утыртмыйлар, мин вакыты чикләнмәгән ачлык игълан итәм"", дип белдерде. Сираи шәхси тормыш турында мәгълүмат ыю һәм аны тарату турындагы (инаять кодексының 137 нче маддәсе 1 нче өлеше) инаять эшендә шикләнелде. Ул моны Ибраһим Зәкиев исемле кешегә ачылган инаять эшендәге (соңрак Татарстан Югары мәхкәмәсе присяжныйлары аны азат иткән) ике шаһиткә каршы эшләгән дипфаразлана. Зәкиев үзе исә Сираи шикләнелгән эштә шаһит булып бара. Басма мәгълүматынча, Искәндәр Сираиның -каналында чыккан 55 минутлык видеомөрәәгатендә ике кешенең шәхси мәгълүматлары күренгән. Бу видеода сүз Ибраһим Зәкиев эше турында бара. Имеш, видеода Зәкиевны үтерүдә гаепләгән ике кешенең – Сабиров һәм Сафиуллинның фотолары һәм видеолары күренгән. Бу ике кеше, Сираи шәхси мәгълүматларыбызны чыгарды дип, тикшерү комитетына шикаять иткән. Журналистка карата тентү беренче тапкыр гына узмый. 2023 елның 16 ноябрь иртәсендә аның өенә куәт оешмасыннан тентү беләнкилделәр. Килү сәбәбен Ул вакытта Искәндәр Сираи эзәрлекләнүе артында президент идарәсе торуынфаразлады. Ул ""Сираи сүзе"" газетында һәм үзенең -каналында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка язган ачык хат белән мөрәәгать итте. Соңгы вакытта Татарстанда бәйсез журналистларга һәм журналистикага басым көчәйде. 2022 елның 17 августында куәт хезмәткәрләре Казанда Азат Европа Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Безне 37 нче еллардагы кебек хөкем итәчәкләр. Искәндәр Сираи тикшерү эшендә яңа үзгәрешләр турында әйтте,Яңылыҡтар,2758,https://www.azatliq.org/a/bezne-37nche-ellardagi-kebek-hokem-itachaklar-iskandar-siraji-tiksheru-eshenda-yanga-uzgareshlar-turinda-aytte/33244733.html,2024-12-18T19:00:14+03:00
"Германиягә килгән Украина качакларыИке айдан артык Русиянең Украинага каршы башлаган сугышы дәвам итә. БМОның соңгы мәгълүматына күрә, сугыш башланганнан бирле Украинадан 5,5 миллионнан артык кеше киткән. Аларның бер өлеше, берничә йөз мең кеше Германиягә урнашкан. Берлин сугыштан качучыларга махсус иңеләйтелгән кагыйдәләр әзерләде, качакларны теләк белән сыендырырга ризалашты. Русиядә фактик рәвештә хәрби цензура кертелгән вакытта, илдәге татарлар бу сугышка мөнәсәбәтне белдерергә курка, моңа зур саклык белән карый. Русиядә сугышка каршы фикер белдерүчеләрне эштән алу, аларга инаять эшен ачу, акча әзасына тарту очраклары шактый күп. Азатлык Германиядә яшәүче татарларга мөрәәгать итәргә булды. Сугыш татар дөньясына ничек тәэсир итә? Татарстан, Башкортстандагы туганнар белән мөнәсәбәт өзеләме? Чит илләрдәге татарлар качакларга ничек ярдәм итә һәм сугышка ничек каршылык белдерә? Бу хакта Германиядәге татарлар белән сөйләштек. әмилә Һергенредер (Назырова)Франкфурт шәһәре, Германиядә 28 ел яшиәмилә Һергенредер— Русиянең Украинага һөүмен мин кешелексез һәм коточкыч дип кабул иттем. Еллар буе Русия үз халкына ялган мәгълүмат биреп торды, һәм, ни кызганыч, бу пропаганда эшендә күбесенчә уңышка иреште. Минем әтием гел шундый сүзләр әйтә иде: ""СССР тарихы башыннан ук кан кою белән бәйле иде. Шуңа күрә ул ахыр чиктә таркалды да"". Без үзебез өйдә Дәрдемәнд, Вахит Имамов, Әбрар Кәримуллин, Александр Солженицын, Евгения Гинзбургны укып үстек, шуңа илдәге вазгыятьне аңладык дип уйлыйм. Ә менә совет идеологиясендә тәрбияләнгән күп кенә дусларым, туганнарым мине аңлый алмый шул. Мин исә сугышны һәм украин халкын юк итү идеясен кабул итә алмыйм, аңа каршы чыгам. Кызганыч, хәзерге вакыйгалар барлык дөньяга тәэсир итәчәк, шул исәптән, татар халкына да. Татарлар бу вазгыятьтә үз тарихын күбрәк өйрәнергә һәм анализларга омтылыр дип уйлыйм. ""Өлкән абзый"" басымы белән безнең халкыбызның тарихы озак вакыт дәвамында бозылып күрсәтелде. әмәгать урыннарында кычкырып урысча сөйләшүче чит илләрдәге татарлар да хәзер негатив мөнәсәбәткә дучар булырга мөмкин. Шуңа күрә мин үзем туганнарым һәм дусларым белән транспортта, башка урыннарда татарча гына сөйләшергә тырышам. Русиядән читтә яшәүче татарлар нәрсә эшли ала? Хәзерге вакытта алар кешелексез, кансыз һәм хурлы сугыш баруын курыкмыйча сөйли ала. Кимендә социаль челтәрләрдә үз фикереңне белдереп була. Үз хаклыгыңны тарих һәм әдәбияттан мисаллар белән дәлилләп була. Русия режимын тәнкыйтьләп, яман шеш кебек фейклар һәм ялганны ачып була. Сугыш миңа үземә дә тәэсир итте. Мин хәзер Казанга бара алмаячакмын. Анда мине күп дусларым көтсә дә, хәзер бу мөмкин түгел. Икенче тәэссир: хәзер Германиядә Украинадан качаклар бик күп. Күбесенчә бу хатын-кызлар һәм балалар. Без бөтен көчебез белән бу бичара кешеләргә ярдәм итәргә тырышабыз. Камил Сафин Мүнһен шәһәре, блогер, Германиядә 10 ел яшиКамил Сафин— Соңгы елларда күп вакыйгаларны, ни кызганыч, тыныч кабул итәм, чөнки барысына да күнегәсең. Русия 2008 елда Грузиягә һөүм итте, 2014 тә Донбасста сугыш башланды. 2011 елдан без Сүриядәге ватандашлар сугышын күрәбез, 2015 тән Германиягә күпләп качаклар килде. Хәзер исә Украинада сугыш башланды, барысы да кабатлана, дөресрәге, бетми. Күпләр атом сугышыннан курка, ләкин куркудан ни үзгәрер? Ул башланса, барыбер качып булмаячак, шуңа буш урында борчылып утыруның мәгънәсен күрмим. Минем тирә-ягым тулысынча сугышка каршы, ләкин мин үзенчә бер ""куык""та яшәгәнемне аңлыйм. Дусларым төрле кешеләр белән аралаша, кайчак сугышның кирәк булганы, барысы да ""гади түгел"" кебегрәк фикерләрне ишетеп була. Чит илдә бер дә булмаган, чит телләрне белмәгән кешеләрнең дә мәгълүмат чыганагы бер генә. Шуңа күрә кемдер Украинадагы шәһәрләргә ут ачуны хуплаганын аңлыйм. Бу коточкыч, тик Русия пропагандасы шулай эшли. Татарстан Русиягә керә, шуңа күрә бөтен бәланы да ""урыс дөньясы"" белән бергә күрергә мәбүр. Чит илләрдә яшәүче татарлар өчен зур үзгәрешләр булган дип уйламыйм. Русиядә акча эшләгән, ләкин чит илдә яшәүче кешеләрнең тормышы кыенлашты, әлбәттә, банклар белән проблемнар күп бит. Шул ук вакытта, чит ил татарларына Татарстаннан аутентик мәгълүмат алу да кыенлашты. Мәсәлән, күп кенә татар китаплары электрон форматта юк, аларны почтадан гына заказ итп була, ләкин хәзер Русиядән Европага почта килми. Татар теленнән онлайн-курслар өчен дә түләп булмый. Күптән түгел мин бер татар брендыннан пуловер белән күлмәккә заказ биргән идем, ләкин алар аны миңа ибәрә алмый, хәзер ничек ибәрергә дип баш ваталар. Мондый блокада, әлбәттә, татарның мәдәни һәм социаль үсешенә тискәре йогынты ясый. Ни кызганыч, татарның да бу сугышка катнашы бар, без барыбыз да коллектив аваплылык тотабыз. Моңа чит илләрдә ничек тәэсир итеп була? Кимендә үз даирәбездә моның турында сөйләшергә кирәк. Медиага интервью биреп булса, сөйләргә кирәк. Әлбәттә, качакларга ярдәм күрсәтергә. Хәзерге вакытта бу барлык русияләр дә сугышны хупламый дип күрсәтү өчен иң мөһим юл. Ләкин алга таба нишләргә кирәклеген мин бик үк аңламыйм. Русияләргә киләчәктә Украинага керү тыела, татарлар алга таба хезмәттәшлекне ничек алып бара алыр? Хәзер мәдәни яктан арабызда дивар булачак. Минем хыялым – Татарстанда, Казанда яшәү. Хәзер исә бу сугыш, низаг озакка сузылыр дигән хис бар, һәм аның дәвам итүе белән минем хыялым тормышка ашуга ышаныч та кими. Быел мин Татар яшьләре форумына, Печән базарына бармакчы идем, ләкин хәзер баруым бик шикле. Очышлар белән дә авырлык, һәм, гомумән, очып булса да, кире Русиядән китеп булуы да шикле. Германиядә мин белгән барлык татарлар бу сугышка каршы һәм качакларга көчтән килгәнчә ярдәм итәргә тырыша. Украинадан киткән кырым татарлары һәм азәрбайаннар да бар, Русия ракетлары һөүмендә милләтләренә карамастан барысы да үлә. Сугыш кичекмәстән туктарга тиеш һәм хәзер урын алган инаятьләргә бернинди аклау була алмый. Гөлнур Даутова Франкфурт шәһәре, Германиядә 20 елдан артык яши, икътисадчы, ""Ханым"" Европа татар хатын-кызлары оешмасы итәкчесеГөлнур Даутова— Билгеле вакыйгадан соң дөнья ике өлешкә бүленде. Кемнең нәрсә уйлаганы күренеп тора. Шунысы ачык күренә: укымышлы кешеләр зур бәхәс-дискуссияләргә бирелми, башкаларга үз фикерен тагу мәгънәсен күрми. Без, татар хатын-кызлары да, күбрәк кешеләрне килешүгә, тынычлыкка өндәргә тиеш дип саныйм. Быел безне, ""Ханым"" оешмасыннан берничә кешене Казанга Дөнья Татар конгрессының 30 еллыгы уңаеннан кунакка чакырганнар иде. Без баш тарттык, чөнки сугыш бара. Бүгенге көндә безнең барыбызның да урыны гаиләләребез, балаларыбыз янында булырга тиеш, андый зур чараларда түгел, дип саныйбыз. Хәзерге шартларда, билгеле, Башкортстандагы туганнарым белән күрешеп булмый, мин аларны инде берничә ел күрмәдем. Барысы да тыныч хәл ителсен, һәм туганнар белән тизрәк күрешергә язсын дигән теләктә яшим. Германиядә Украинадан качаклар күп, ул Сүрия, Әфганстан, Төньяк Африкадан да качакларны кабул итә, мөмкин кадәр ярдәм итә. Германия толерант һәм бай ил буларак аваплылыкны үз өстенә ала, кешеләргә күпләп ярдәм итә. Безнең татарлар да качакларга ярдәм итә. Әлбәттә, дәшмичә генә читтән карап торучылар да бар, көне-төне мәгълүмат ыеп, көченнән килгәнчә булышырга тырышучылар да шактый. Бу күбрәк милләттән түгел, кешедән тора дип уйлыйм. Ярдәм итү – изге эш, татар хатын-кызлары бергәләшеп мохталарга ярдәм итсә, миңа калса, бу сугыштан да көчлерәк көч. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татар конгрессына барудан баш тарттык – сугыш бара"". Германия татарлары сугыш һәм аның йогынтысы турында",Татарстан,7360,https://www.azatliq.org/a/31831953.html,2022-05-09T21:00:49+00:00
"За прошедшие сутки жители Башкирии отдали мошенникам более 20 миллионов рублей. В дежурные части органов внутренних дел республики поступило 38 сообщений о мошенничестве, сообщает пресс-служба МВД республики. В отдел полиции  6 по г. Уфе обратился 64-летний местный житель. Заявитель получил звонок в одном из мессенджеров от незнакомца, который представился сотрудником «Росфинмониторинга». В разговоре звонивший заявил о попытке перевода средств с банковских счетов горожанина за рубеж и обещал оказать помощь в расследовании. После этого последовал второй звонок, где мужчина, представившийся якобы следователем правоохранительных органов, запросил информацию о личных финансах заявителя, включая имущество и банковские счета. Следуя инструкциям мошенников, мужчина поспешил обменять имевшуюся у него валюту на рубли. После этого уфимец стал активно переводить свои накопления под давлением угрозы уголовной ответственности за разглашение информации. Всего мужчина перевел на счета мошенников более 5,5 миллионов рублей. Через несколько дней злоумышленники вновь вышли на связь с потерпевшим с просьбой продолжить операции, однако заявитель начал осознавать, что мог стать жертвой мошенничества и прекратил общение со «специалистами». В отдел полиции  2 по г. Уфе с заявлением о мошенничестве обратилась 69-летняя пенсионерка. Потерпевшей поступил звонок якобы от бывшего руководителя предприятия, где раньше работала женщина. Он сообщил, что на следующий день с заявительницей свяжется «сотрудник ФСБ» для разговора в «секретном режиме». Звонок действительно поступил. Лжесотрудник сообщил, что директор предприятия продал архивные данные работающих сотрудников, включая ее. По версии звонившего, якобы с банковского счета уфимки уже похитили 700 тысяч рублей, а оставшиеся средства пытались перевести на счета человека находящегося в федеральном розыске. Последовав указаниям аферистов, женщина сняла со своего счета сумму в размере более 4 миллионов рублей. После этого жертва передала около 3 миллионов рублей прибывшему к ней курьеру, остальную сумму в размере около 1,5 миллионов рублей перевела на счета мошенников. На следующий день аферисты заявили, что на имя потерпевшей оформлен кредит под залог квартиры на сумму 5 миллионов рублей и потребовали его погасить. О случившемся пенсионерка рассказала своему брату, который понял, что родственница находится под влиянием злоумышленников, и посоветовал прекратить общение. «Не совершайте поспешных решений. Если вам по телефону предлагают инвестировать на кредитные деньги и гарантируют прибыль — скорее всего это мошенники, — напомнили в МВД по Республике Башкортостан. — Бросьте трубку и не реагируйте на сомнительные предложения. Осведомленность и бдительность — лучшая защита от мошенничества».",Уларҙың ҡорбаны булмағыҙ,Йәмғиәт,2758,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-27/ular-y-orbany-bulma-y-4215041,2025-04-27T13:25:00+00:00
"Селлә айында никах йәиһә туй үткәрергә ярамай, тигән төшөнсә ислам динендә юҡ, әммә фаразлаһаҡ, бында ла ниндәйҙер хикмәт бар һымаҡ. Элек беҙҙең ата-олатайҙар ат, дөйә менән йөрөгән. Алыҫ юлға сығыу селләлә - эҫе һәм һыуыҡ көндәрҙә - ҡыйынлыҡтар тыуҙырған. Бәлки, ошо сәбәпле ниндәйҙер тыйыуҙар булғандыр. Һыуыҡ һәм эҫе ваҡытта аттарҙа алыҫ юлға сығыу кеше ғүмеренә ҡурҡыныс тыуҙырғандыр, шуға ла никахтар, туйҙар кисектерелеп торғандыр. Әммә былай тип әйтеү ҙә фараз ғына. Хәҙер, Аллаға шөкөр, ундай ҡыйынлыҡтар юҡ. Машиналар тиҙ йөрөшлө, кондиционер менән һыуытыла һәм алыҫ юлға сығыу беҙҙең өсөн мәшәҡәт тыуҙырмай. Никахты тотҡарлау дөрөҫ түгел. Был донъяла гонаһ ҡылһаң, тәүбә әйтергә ашығыу, кеше үлһә, уны күмергә ашығыу, әгәр ҙә ҡыҙ менән егет өйләнешергә теләй икән, уларҙың никахтарын да тотҡарламау хәйерле. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд с. ғ. с хәҙисендә хәбәр ителә: Никахлашығыҙ, балалар тыуҙырығыҙ, күбәйегеҙ, сөнки Ҡиәмәт көнөндә һеҙҙең күплегегеҙ менән башҡа өммәттәр алдында ғорурланырмын. Ислам дине тәртипле рәүештә өйләнешеп йәшәү ҡанундарын тәҡдим итте, енси аҙғынлыҡты тыйҙы, шулай итеп, никахтың файҙаһын теге йәки был кешегә генә ҡарата түгел, ә бөтә кешелек донъяһы-йәмғиәте өсөн ҙур әһәмиәткә эйә икәнлеген белдерҙе. Сөнки өйләнешеү – нәҫелеңде арттырыу, балалар үҫтереүҙең иң матур юлы. Ата-әсәлек хисе һәм тойғоһо тик ғаиләлә генә барлыҡҡа килә алалыр. Ғаилә бәхете йәштәрҙең үҙҙәренән тора. Улар бер-береһенә таяныс, ярҙамсы булырға тейештәр. Ғаиләлә шәриғәт хөкөмдәре булғанда ғына ғаилә ысын бәхетле була. Һүҙемде тамамлап, шуны әйткем килә: никах өсөн кәртәләр юҡ, селлә беҙҙең өсөн сәбәп түгел. Аллаһы Тәғәлә Ҡөръәни-Кәримдә әйтә: «Ирһеҙ ҡатындарҙы, ҡатынһыҙ ирҙәрҙе, никах хаҡтарын үтәргә яраҡлы булған яҡшы ҡолдарығыҙҙы һәм йәриәләрегеҙҙе өйләндерегеҙ. Әгәр өйләнеүселәр фәҡир булһалар, Аллаһы Тәғәлә үҙенең йомартлығы менән уларҙы бай ҡылыр. Ниғмәттәре мул булған һәм бар нәмәне лә белеп тороусы – Ул – Аллаһ. (Нур сүрәһе 32-се аят). Хәсән Зарипов, имам-мөхтәсиб. Селлә айында никах йәиһә туй үткәрергә ярамай, тигән төшөнсә ислам динендә юҡ, әммә фаразлаһаҡ, бында ла ниндәйҙер хикмәт бар һымаҡ. Элек беҙҙең ата-олатайҙар ат, дөйә менән йөрөгән. Алыҫ юлға сығыу селләлә - эҫе һәм һыуыҡ көндәрҙә - ҡыйынлыҡтар тыуҙырған. Бәлки, ошо сәбәпле ниндәйҙер тыйыуҙар булғандыр. Һыуыҡ һәм эҫе ваҡытта аттарҙа алыҫ юлға сығыу кеше ғүмеренә ҡурҡыныс тыуҙырғандыр, шуға ла никахтар, туйҙар кисектерелеп торғандыр. Әммә былай тип әйтеү ҙә фараз ғына. Хәҙер, Аллаға шөкөр, ундай ҡыйынлыҡтар юҡ. Машиналар тиҙ йөрөшлө, кондиционер менән һыуытыла һәм алыҫ юлға сығыу беҙҙең өсөн мәшәҡәт тыуҙырмай. Никахты тотҡарлау дөрөҫ түгел. Был донъяла гонаһ ҡылһаң, тәүбә әйтергә ашығыу, кеше үлһә, уны күмергә ашығыу, әгәр ҙә ҡыҙ менән егет өйләнешергә теләй икән, уларҙың никахтарын да тотҡарламау хәйерле. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд с. ғ. с хәҙисендә хәбәр ителә: Никахлашығыҙ, балалар тыуҙырығыҙ, күбәйегеҙ, сөнки Ҡиәмәт көнөндә һеҙҙең күплегегеҙ менән башҡа өммәттәр алдында ғорурланырмын. Ислам дине тәртипле рәүештә өйләнешеп йәшәү ҡанундарын тәҡдим итте, енси аҙғынлыҡты тыйҙы, шулай итеп, никахтың файҙаһын теге йәки был кешегә генә ҡарата түгел, ә бөтә кешелек донъяһы-йәмғиәте өсөн ҙур әһәмиәткә эйә икәнлеген белдерҙе. Сөнки өйләнешеү – нәҫелеңде арттырыу, балалар үҫтереүҙең иң матур юлы. Ата-әсәлек хисе һәм тойғоһо тик ғаиләлә генә барлыҡҡа килә алалыр. Ғаилә бәхете йәштәрҙең үҙҙәренән тора. Улар бер-береһенә таяныс, ярҙамсы булырға тейештәр. Ғаиләлә шәриғәт хөкөмдәре булғанда ғына ғаилә ысын бәхетле була. Һүҙемде тамамлап, шуны әйткем килә: никах өсөн кәртәләр юҡ, селлә беҙҙең өсөн сәбәп түгел. Аллаһы Тәғәлә Ҡөръәни-Кәримдә әйтә: «Ирһеҙ ҡатындарҙы, ҡатынһыҙ ирҙәрҙе, никах хаҡтарын үтәргә яраҡлы булған яҡшы ҡолдарығыҙҙы һәм йәриәләрегеҙҙе өйләндерегеҙ. Әгәр өйләнеүселәр фәҡир булһалар, Аллаһы Тәғәлә үҙенең йомартлығы менән уларҙы бай ҡылыр. Ниғмәттәре мул булған һәм бар нәмәне лә белеп тороусы – Ул – Аллаһ. (Нур сүрәһе 32-се аят).",Селлә,Йәмғиәт,3955,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-18/sell-3648343,2024-02-18T11:11:00+00:00
"Һуңғы биш йыл эсендә беҙҙә ишле ғаиләләр һаны 23,6 процентҡа артҡан. Тимәк, Башҡортостанда ғаилә абруйы күтәрелә. Ғаиләләрегеҙ имен, балаларығыҙ шат, тормошоғоҙ тыныс, йортоғоҙ йылы, тапҡан малығыҙ бәрәкәтле булһын! «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Бөгөн Башҡортостанда – Күп балалы ғаилә көнө,Яңылыҡтар,646,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-21/b-g-n-bash-ortostanda-k-p-balaly-ail-k-n-4516192,2025-12-21T12:42:00+00:00
"Заһир тәү сиратта эшһеҙлек үҙәгенә юл тотҡайны, әлбиттә. Теркәп ҡуйҙылар ҡуйыуын быны. Әммә эш тәҡдим итмәнеләр әлегә. Булмаған эште ҡайҙан алһын инде улар? Шулай итеп яйлап ҡына күршеһе Рәшит Ҡәҙербаевичҡа мөрәжәғәт итте бит бер саҡ. Тегенеһе кабинетындағы тәҙрә аша бармағы менән генә төртөп милиция бинаһына күрһәтте лә: – Начальнигы менән һөйләшкәнмен һинең турала, бар! – тине лә аҡ юлдар теләп оҙата һалды. Башҡа эш бирмәне, әлбиттә, сөнки йүнле вазифалар күптән биләнеп бөткән икән. Әммә Заһирҙың мундир кейергә һис кенә лә ниәте юҡ ине шул бөгөнгө көндә. Бер нисә ваҡыттан ул бергә өс йыл эшләгән Мәжит Ғилембаевичҡа ла керҙе кереүен. Тегенеһе: – Ниндәй булһа ла хужалыҡҡа барырға ризаһыңмы? – тип һораны шундуҡ. – Юҡ! Агропром системаһында берәй предприятияла ҡара эшкә лә риза, әммә колхоз фәләнгә белгес булырға йыйынмайым, – тип белдерҙе егет. – Шулай икән, – тине идаралыҡ начальнигы, мыйығын тырнап, – уйларға кәрәк, – тип өҫтәне Ғосманов фекерләгән кеше һымаҡ. – Ярар, Мәжит ағай, Һеҙ хәбәр итерһегеҙ, берәй нәмә килеп сыҡһа. – Ярар, ярар, әлбиттә, Заһир! .. Мәшғүллек үҙәгенән шылтырау ишеткәс, Заһир аптырап китте. Сөнки телевидениеға хәбәрсе итеп саҡыралар ине бит. Ул яратҡан эш, шуның өсөн ышанмай торҙо тәүҙә. Икенсе көндә редактор-директорҙың алдында бының менән үҙешмәкәр таныш бер әртис ултыра ине. Редактор бер нисә һорау биргәндән һуң, йырсы һәм ауыҙ-тел ижады оҫтаһы шундуҡ Заһирға ваканцияға конкурент булырға тырышмауын, сөнки мәҙәниәт бүлеге начальнигы уға бөгөн генә былай ҙа эш тәҡдим итеүен бәйән итә һалды. Шулай итеп редакторҙың хуплауы менән Заһир хәбәрсе булып китте. Эш хаҡы күп түгел ине. Әммә күңелле шөғөл һәм үҙ донъяңда йөҙәһең, үҙ тәрилкәңдә тәгәрәйһең. Район хакимиәтенең халыҡ һәм кадрҙар менән эшләү бүлеге етәксеһе туранан тура етәкселек итә икән бында. Заһир, дөрөҫөн әйткәндә, райсоветта бындай буш ашарҙар ҙа бар икәнен төшөндә лә күргәне юҡ ине, әлбиттә. Вазифаға яңы кеше алыуҙы белмәй ҡалған булып сыҡты теге бүлектең хужаһы. Ҡайһылай ул редактор башбаштаҡлығын күрмәгән булып сыға һуң? Башҡа һыймаҫлыҡ ваҡиға бит! Нисектер был урамдан килеп ингән хәйерсене һис шикһеҙ ҡыуыр кәрәк. Хәҙер үк! Белһендәр нисек минең рөхсәттән тыш кеше алырға ярамағанын, хайуандар! Егерме дүрт йыл да өс ай хакимиәт тирәһендә уралған Әмировты былай ырғытҡандары юҡ ине, тип көйҙө теге ағай. Редактор дауаханаға ятыу менән, күҙәтергә тотондо. Ошаҡсылар тиҙ генә еткереп торҙолар. Бер матур ғына көндө киске дүрттә редакция кабинетының ишеге лә бикле булып сыҡты, Аллаға шөкөр. Шул арала Заһирҙы ваҡытлы фатирынан машина килеп алды ла, түрә кабинетына килтереп ҡуйҙы. – Һин ҡайҙа йөрөйһөң? – тип һораны Әмиров. – Өйҙә. – Сәғәт нисә? – Биш тула ун биш минуттан. Мин иртәгә иртән һигеҙҙә күрше районы үҙәгендә РЭП ГАИ ла һәм казначействола булырға тейешмен редакция эштәре менән. Шуға иртәрәк шылдым. – Мин бөтәгеҙҙе лә хәҙер эштән ҡыуып сығарам! Был ниндәй тәртипһеҙлек! – тип үкерҙе начальник. – Редактор менән һөйләшелгән бит, дауаханала ятһа ла, эште бит ул ситтән алып бара итә, – тип аҡланды Заһир. – Етәр! Ултыр, яҙ биографияңды! Ҡайҙан килеп эләктең бында! ?Заһирҙың биографияһын теге уҡый башланы. Айыусы ауылынан тигәнде уҡып, түрәнең йөҙө үҙгәрҙе. – Рәшит Ҡәҙербаевичтың ауылынанмы? – Эйе. Минең күршем. – Ул ярҙам иттеме? – Юҡ. Биржа аша керҙем. Бер аҙҙан теге тағын төкөрөгөн йөтоп ебәрҙе. – Чапаев колхозында эшләгәнһең икән? – Әйе. – Ғонсаров менән нисек? – Бер йыл уның ярҙамсыһы, ике йыл ул рәйес саҡта баш белгес булдым. Бергә эшләнек. Теге артабан биографияны уҡып тороуҙы кәрәк, тип тапманы. Сөнки Әмиров район хакимиәтенең башлығының беренсе һәм икенсе урынбаҫары менән күп йылдар яҡшы таныш хеҙмәткәрҙе эштән ҡыуыуҙы мәғәнәһеҙлек икәнен, үҙе бәләкәй генә түрә булһа ла, унан да олораҡ кешеләр бар икәнен яҡшы аңлай ине. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Раушан ҒӘЛИМОВ Блатлы хәйерсе,Юмор,4445,https://henek.info/articles/++--/2025-10-27/raushan-limov-blatly-h-yerse-4442223,2025-10-27T11:18:00+00:00
"Өфөнөң Торатау Конгресс-холы бинаһында эшләүсе йәштәр араһында профсоюз КВН-ы үтте. Ойоштороусылар - Башҡортостандың Профсоюздар Федерацияһы менән БР Йәштәр сәйәсәте буйынса министрлыҡ. Темаһы ""Хеҙмәт кешеһе һағында! "" тип аталған уйынды йола буйынса БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Тамара Танһыҡҡужина сәләмләп, асты.",Улай ҙа уҡытыусылар була икән!,Йәмғиәт,334,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-28/ulay-a-u-ytyusylar-bula-ik-n-4216705,2025-04-28T17:35:00+00:00
"Үткән быуаттың йылдарында Бөйөк Ватан һуғышы емереклектәре, аслыҡ, яланғаслыҡтың эҙемтәләре бөтмәгәйне әле. Колхоз ҡайҙа ҡушһа, шунда эшләйбеҙ. Үгеҙ егеп һабан һөрөү, һыйыр менеп ер тырматыуҙар артта ҡалды, йылҡы малдары үрсей башланы. Беҙ ҙә егет ҡорона индек. Бригадирҙың рөхсәте менән колхозда булған аттарҙы бүлешеп алдыҡ. Көн һайын үҙеңә беркетелгән атты егеп, эшкә бараһың. Бушҡа түгел, хеҙмәт көнө яҙалар. Әммә ул таяҡтан беҙгә файҙа юҡ. Ә шулай ҙа ат менән эшләүе күңелле. Миңә беркетелгән бейәнең ҡушаматы Костя ине. Уны урман һаҡсыһы Константин Колегановтан һатып алғайнылар. Ул ваҡытта үҙеңә ат тоторға рөхсәт булманы, ә колхоз атын үҙебеҙҙке һымаҡ күреп тәрбиәләнек. Күп эштәр башҡарырға тура килде ул бейә менән. Ул ваҡытта колхозға бүрәнә ташыу планы еткерелә торғайны. Бер нисә мәртәбә Күркәтауға барылды. Тырыш хайуан булды- кубометр ярым йыуанлыҡтағы бүрәнәләрҙе йомарлатып (аяғын бергә баҫып) беректереп тырышып-тырмашып үрҙәрҙе алып сыға ине. 1949 йылдар булһа кәрәк, Кәшәлә ауылына геологтар килде, бер ир һәм ике ҡатын-ҡыҙ. Улар ҡаяларҙы тишеп таш ташыйҙар, таштарын йәшниктәргә тултыралар. Таштарҙы оло юлға Ишембай районының Ҡолғана ауылына сығарырға кәрәк. Үҙҙәренең аттары юҡ, колхоз рәйесенән ярҙам һорағандар. Колхоз рәйесе миңә бейәне егеп, Ҡолғанаға таштарҙы алып барырға бойорҙо. Кәшәлә ауылынан Үрге Нөгөшкә 12 саҡырым, Үрге Нөгөштән Ҡалғаһау ауылына 15 саҡырым, тинеләр. Үрге Нөгөштән 30 саҡырым юл үтеп, Кәбәс ауылына килеп еттем. Ҡолғана ауылына тағы ла 15 саҡырым, тигәстәр, барып етеп булмаҫ, тип, Кәбәс ауылында йоҡларға булдым. Ауыл ситендәрәк бер өйгә инеп фатир һораным. Өй хужабикәһе 65-70 тирәһендәге мөләйем генә инәй, тағы ла бер йәш ҡатын (инәйҙең исемен Хәсбиямал, йәш ҡатындың исемен Әлифә тип атайыҡ) ҡаршы алды. Йоҡларһың, улым, Шәфиғулла өйҙә юҡ, икәү генә йәшәйбеҙ. Ҡайһы яҡтан, ниндәй ауылдан, ни эш башҡарып йөрөйһөң? –тип һорауҙарын яуҙыра ғына инәй. Ятып йоҡланым да, иртә үк тороп бейәмде алып килдем, теге инәй иртәнге намаҙын уҡый ине. Тышаулы бейәм әллә ни алыҫ китмәгән. Атымды егеп юлға сығайым тип йөрөһәм, теге инәй: Улым, яҡында ғына килендең йыйған 10 күбә бесәне ултыра, шуны ғына барып өйөп килегеҙ әле, мал туҙҙыра, - ти. Мин ни әйтергә белмәйем. Уның менән булышһам, һуңлайым. Миңә Ҡолғанаға тиклем 15 саҡырым юл үтер кәрәк. Ҡолғананан Әбей батша юлынан Маҡарға, Маҡарҙан Көҙән ауылына төшөп өләсәйемдәрҙә ятҡан оло һеңлемде алып ҡайтырға кәрәк. Юҡ, булмай, инәй, тип әйтергә намыҫым етмәне. Бер һүҙһеҙ фатирға индереп, сәй эсереп йоҡлатты бит. Һуңлаһам, һуңлармын, бармай, булдыра алмайым, тип, таштарҙы бушаттым да, һәнәк-арҡандарын арбаға һалып, инәйҙең килене менән бесәнлеккә юл тоттоҡ. Тиҙ генә күбәне тарттырып алғас, Әлифәне кәбән башына мендерҙем. Эште теүәлләгәс, арбаға бер аҙ ғына бесән һалып алдым да, ҡайтыу юлына сыҡтыҡ. Ҡайтып килгәндә Әлифә: Быҙауы менән һыйырым бар, мине кәләш итеп алып ҡайт- ти. Ни һөйләйһең, һин бит ир ҡатыны. Кеше бәхетенә ҡаршы төшөргә минең хаҡым юҡ. Ирең ҡайҙа эшләй? - тип һорайым. Колхозда инде, әлеге көндә Стәрлетамаҡта хисапсылар курсында уҡып йөрөй. Ә ни өсөн унан китергә уйланығыҙ? . Ирем әллә ни насар кеше түгел, әсәһе менән борсаҡ бешмәй, яратмайым, - ти. Бер әбейгә нисек тә ярарға тырыш, аулаҡ, этке-төрткө юҡ. Минең дә әсәйем бар. Әле ул йәп-йәш, өҫтәүенә, 3 һеңлем бар. Бер әбейгә ярамағас, минең әсәйем менән 3 һеңлем менән килешеп йәшәүең икеле, - тинем. Шулай һөйләшеп ҡайтып та еттек. Инәй ни эшләргә белмәй, рәхмәттәрен уҡып, сәй эсереп оҙатты. Тик Әлифә генә моңһоу ҡарашы менән күңелһеҙ генә оҙатып ҡалды. Уның тәҡдимен хупламаған өсөндөр инде, тигән һығымтаға килдем. Ҡолғана ауылына килеп еткәс, геологтарҙың йыйған таштарын үҙҙәре әйткән фатирға (Нәғим бабайға ) ҡалдырҙым да, оло юл буйлап Маҡар яғына ҡуҙғалдым. Был юлдан тәүге үтеүем. Сентябрь айы. Ҡолғананан һуң, байтаҡ юл үткәс, Алатау тауы башлана. Ул тау бейек тә, оҙон да. Костя бейәһен йәлләйем- дағаһы юҡ, аяғына саҡ баҫа, үҙем йәйәүләйем. Тауҙы сыҡтым, ҡайһы ерҙә кис булып ҡараңғы төшә башлағандыр, хәтерләмәйем. Ни булһа ла, Маҡарға етергә, тип уйлайым. Байтаҡ араны ҡараңғыла үткәс, ниһәйәт, бер ҙур ауылға еткәнемде аңланым. Тоноҡ ҡына булып уттар емелдәй. Фатир һорарға бер танышым да юҡ. Ауылдан ситтә атымды туғарҙым да, арбаны арҡанлап ҡуйҙым. Үҙем арбаға яттым. Сентябрь кисе һалҡын, өҫтә йоҡа ғына бер һырма, аҫҡа түшәһәң, ябынырға юҡ. Шулай байтаҡ ятҡас, ауылды моңға күмеп Шоморт көйө яңғыраны. Гармунға ҡушылып бер ҡатын-ҡыҙ үҙәкте өҙөрлөк итеп йырлап ебәрҙе. Өй артында шомортом Яндарында бөрлөгән Һине һөйәм, һине көтәм, Һин бит минең бер генәм. Ниндәй сихри моңло тауыш! Бар бит донъяла бәхетле парҙар, тип көнләшеп ҡуйҙым. Йоҡо ҡайҙа ул, арбала арҡанлы торған бейә ерҙең ҡыртышын айырып көйшәгән була. Мин тәрән уйҙарға сумдым-ошо көндә Кәбәс ауылындағы Хәсбиямал инәй менән килене Әлифә ни эшләйҙәр икән? Килешеп кенә йәшәп китһәләр ярар ине. Шоморт көйөн йырлаусы ҡыҙ менән сағыштырып ҡарайым, аралары күк менән ер кеүек тойола. Йырлаған ҡыҙҙың шатлығы эсенә һыймай, тышҡа бәреп сығып, йыһанға таралһа, Әлифә ут йотоп ята. Иптәшем әллә ни насар кеше түгел тигәйне бит, өсәү ара уртаҡ тел табып, бәхетле йәшәрҙәр әле, тип уйлап тынысландым. Шунан атымды арбаның икенсе яғына сығарып бәйләнем. Төн урталары етәлер, сәғәт булмағас, ҡайҙан беләһең инде. Үҙем уйлайым, их, Көҙән ауылына юл белһәм, бында өшөп-туңып ятмаҫ инем. Төн уртаһында ҡайҙа бараһың, өләсәйемдең йылы өйөндә матур төштәр күреп йоҡлаған булыр инем. Шулай бер ятып, бер тороп йөрөй торғас, ауылдан әтәс тауыштары ишетелә башланы. Таң нурҙары ергә үҙенең яҡтыһын тарата. Иншалла, күбенә түҙгәс, әҙенә түҙермен тип, тегеләй- былай йүгереп хәрәкәтләнеп алғас, саҡ ҡына йылынғандай булдым. Көткәнгә көн оҙаҡ, көндәшлегә төн оҙаҡ, тигән мәҡәлде иҫемә төшөрөп, үҙемде көндәш хөкөмөнә ҡуйып, ниһәйәт, таңды аттырҙым. Яҡтырыу менән минең яҡҡа бер кеше килә. Оло ғына ағай булып сыҡты. Нишләп бында ятаһың? Ауыл осонда ғына йәшәйем, барып фатир һорап, йылы өйҙә йоҡлаһаң ни була? -ти. Булды инде, ағай, таныштар булмағанға ҡыйманым шул. Изге һүҙҙәрегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Һеҙ миңә Көҙән ауылына юл өйрәтегеҙ, юлын белһәм, мин ошонда ғазапланып ятмаҫ инем -тинем. Ағай кеше ентекләп юлды өйрәтте. Маҡарҙан сыҡҡас, күп тә бармай, һулға боролаһың икән. Нисә саҡырымдыр, ҡояш ҡыҙып ҡалҡыуға мин Көҙән ауылында инем. Өләсәйемдәргә барып төштөм. Улар картуф ҡаҙалар ине. Һеңлем мине күргәс, һикереп-һикереп төштө. Абзый, мине алып ҡайтырға килдеңме? Һағындым, хәҙер ҡайтырға сығайыҡ, - ти. Картуф ҡаҙғанда төрлө формалағы картуфтарҙы йыйып барған (ҡайһылары бесәйгә оҡшаған), шуларҙы алып ҡайтайыҡ, тип, тоҡҡа тултырып арбаға һала башланы. Өләсәйем: Бөгөн йоҡла, улым, - тип күпме өгөтләһә лә, мин ҡайтырҙан башҡаны белмәнем, ни тиһәң дә, Костя колхоз бейәһе бит. Һуңлаһам, һүҙ тейер тип уйланым. Көҙән ауылынан Балтайорт утарына килеп йоҡланыҡ та, иртәгәһенә ауылға ҡайтып еттем. Мин ҡайтыуға геологтар тағы ла таш әҙерләп ҡуйғандар. Бер көн ял иттем, ә иртәгәһенә таштарҙы тейәп, тағы ла юлға сыҡтым. Был юлы Кәбәс ауылында Хәсбиямал инәйҙәргә инмәнем. Был ауылда Ғәлиәкбәр ауылынан әсәйемдең әхирәте Хәйби исемле инәй йәшәй икән, әсәйем, шуны һорашып бар, моғайын, фатир бирер, тигәс, ыңғай шуны һорашып барҙым. Ул инәй ҙә минең кем икәнемде бәйнә-бәйнә һорашып белгәс, фатир бирҙе. Иртәгәһенә атымды егеп юлға сыҡҡанда Хәсбиямал инәй һәм килене йәшәгән өйгә күҙ һалдым. Ишек алдында Әлифә менән тағы бер ир күҙгә салынды, улар ни менәндер шөғөлләнә ине. Мин теге инәйҙең улы Шәрифулла ҡайтҡан икән, тигән һығымтаға килдем. Был юлы ла барыһы ла уңышлы булды. Оло юлдан Маҡар сығып йөрөмәнем. Ҡолғананан кире боролоп, иртәгәһенә ауылға ҡайтып еттем. Колхоз рәйесе маҡтаған булып 8 килограмм тары оно яҙып бирҙе. Ул ваҡытта уныһы ла ярап ҡалды. Исмәғил Яманаев. (Исмәғил Яманаевтың Үкенерлек түгел үткәндәр тигән китабынан, 2015 йылда Сибай ҡала типографияһында баҫылған)). (Фото Тамаша журналы төркөмөнән).","Быҙауы менән һыйырым бар, мине кәләш итеп алып ҡайт",Йәмғиәт,7874,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-13/by-auy-men-n-yyyrym-bar-mine-k-l-sh-itep-alyp-ayt-4577272,2026-02-13T14:35:00+00:00
"""Идегәй"" спектакле афишасыфикерләрДастан үзе Туктамыш хан һәм Идегәй бәк турында язылган күпсанлы риваятьләрдән тора. Телдән телгә күчә-күчә, легендалар белән баетылып, тарихи вакыйгаларны сурәтләгән әлеге дастан кайчандыр Алтын Урда биләмәләренә кергән халыклар хәтерендә сакланып калган. Аның нугай, казакъ, үзбәк, төркмән, каракалпак, себер, кырым, казан татарлары вариантлары билгеле. Әсәр тулысынча - гасырларда формалашып бетә. Ул гасыр ахыры — гасыр башында Алтын Урда тәхете тирәсендә барган канлы көрәшнең зур дәүләтне таркатуга китергән кискен бер чорны сурәтли. Әсәрдә күренекле тарихи шәхесләр — Туктамыш хан, Аксак Тимер, Идегәй бәк һәм башкалар сурәтләнә. ""Идегәй"" дастанының язмышы катлаулы: кайчандыр Алтын Урда биләмәләренә кергән күп кенә милләтләрнең үз версияләре бар. Татар язучылары арасында ""Идегәй""не халыкка кем ""кайтаруы"" турындагы бәхәснең хәтта мәхкәмәгә дә барып итүе мәгълүм.1919 елда журналист, галим Нигъмәт Хәким тарафыннан Себердәге Яланкүл авылы чичәне Ситдыйк Зәйнетдинов авызыннан язып алынган ""Идегәй"" дастаны ""Казан утлары"" журналында бастырылып, халыкка 1989 елда гына кайтарыла. Дастанны язып алган Нигъмәт Хәким 1937 елда репрессияләнә. Әсәр үзе әдәби реставрация уза: Нәкый Исәнбәтне хәтта яңартылган нөсхәгә төзәтмәләр керткән дип гаеплиләр. Инде дастанны бастырабыз дигәндә генә сугыш башлана, ә Икенче дөнья сугышы бетәр алдыннан әсәргә кара мөһер сугыла. Аның исемен генә дә телгә алу тыела. Алтын Урданың көчсезләнеп, тәхет уеннарына баткан чорында дөньяга килгән сәясәтче, дәүләт эшлеклесе, гаскәр башлыгы Идегәй Урданы элеккечә кодрәтле итәргә хыяллана. Язмышы исә каршылыклар тулы була. Идегәй 1352 елда Тимер Малик хан сараендагы бәйләр бәге мангыт Балтычак гаиләсендә туа (мангыт — монгол нәселе). 1377 елда әлеге ханны иңгәч, Аксак Тимер канаты астындагы Туктамыш хан Балтычакка башка бәйләр кебек үк үз ягына чыгарга тәкъдим итә. Балтычак риза булмый, үзенең ханы Тимур Малик белән бергә башын чабарга куша. Балтычакның ике улы да Туктамыш ягында кала. Идегәй бәк Туктамыш хан белән дус була, әмма тора-бара алар дошманлаша: Туктамыш үзенә Алтын Урда тәхетенә менәргә ярдәм иткән Аксак Тимергә каршы чыкканда, Идегәй Аксак Тимер гаскәре башлыкларының берсе була.1391 елда Аксак Тимер Туктамышка каршы яу чапканда, Идегәй Аксак Тимер ягында гаскәр башлыкларының берсе була. Туктамыш ханны тар-мар иткәннән соң, Идегәй Аксак Тимердән гаскәр ыярга дип өйләренә кайтарып ибәрүен сорый, әмма, ватанына кайткач, үз сәясәтен кора башлый: ул Алтын Урда тәхетенә Тимер Котлыгны утырта. Чынлыкта исә Алтын Урда белән үзе идарә итә. Шушы чорда Аксак Тимер гаскәре Алтын Урданың Идел буендагы шәһәрләрен имерә. Нәтиәдә дәүләтнең икътисады аска тәгәри, Мәскәү Урдага ясак түләми башлый. Аксак Тимер гаскәренә һәм шул исәптән Идегәйгә оттырган Туктамыш Киев шәһәренә, Витаутас кенәз янына кача. Идегәй куйган Тимер Котлыг хан Витаутастан Туктамышны кайтаруын таләп итә. Витаутас баш тарта һәм яу белән бару өчен гаскәр ыя башлый: ул Туктамышны кабат хан тәхетенә утыртып, Алтын Урданы үз ихтыярына буйсындырырга тели. Бәрелеш 1399 елда Ворскла елгасы буенда була. Витаутас гаскәренең зурлыгын күреп, Тимер Котлыг сугыш кырыннан китәргә ыена, ләкин Идегәйнең нугайлар гаскәре белән килүе әлеге сугыш барышына зур үзгәреш кертә. Шулай итеп, бер яктан — Алтын Урда ханы Тимер Котлыг һәм нугай гаскәрләрен итәкләгән бәкләр бәге Идегәй, икенче яктан — Витаутас кенәз һәм Туктамыш. Әлеге бәрелеш гасырда Көнчыгыш Европада иң зур бәрелеш булып санала. Бөек Литва кенәзлеге итәкләгән урыс, чех, алманнардан торган гаскәр тар-мар ителә. Идегәй гаскәре Витаутасның исән калган кешеләрен Киевка кадәр куып бара, күпчелек гаскәр башлыклары һәлак була. Туктамыш кача. Витаутас үзе дә көчкә качып котыла. Киев хакимияте 3 мең литва һривнасы түләп кенә шәһәрне имерүдән саклап кала ала. Шушы иңүдән соң Идегәй Туктамышны тынычлыкта калдырмый: еллар дәвамында аның белән көрәшә. Ахыр чиктә, уналтынчы сугышта Туктамыш тәмам тар-мар ителә һәм үтерелә. Ул вакытка Идегәй инде зур сәяси куәткә ия була — ул замандагы Европа сәяхәтчеләреязганча, Идегәй 200 мең атлы гаскәр итәкли. Идегәйнең хәрби даны күтәрелә, ул Алтын Урданың куәтен күрсәтә. Смоленски каласы Урдага кире буйсындырыла. Идегәй Алтын Урданы берләштереп, дәүләтнең элекке куәтен торгызырга тырыша.1400 елда Идегәй, Тимер Котлыгны үтереп, аның энесе Шадибәкне хан итә. Яңа хан сәясәткә аз катнаша, гомерен күңел ачуларда уздыра. Ягъни бу юлы да Алтын Урданың чын хакиме Идегәй була. Тик озакламый төмәнбаш Идегәй белән аның йогынтысыннан чыгарга теләгән Шадибәк арасында көрәш кабына. Әлеге көрәштә Идегәй иңә, Шадибәк исә Дербентка кача һәм шунда үлә. Яңа хан булып Алтын Урда тәхетенә Шадибәкнең улы Булат утыра. Идегәй Урда хакимиятен нык тота. Таркала башлаган дәүләтнең халыкара абруе һәм сәяси йогынтысы азмы-күпме арта — әлеге күтәрелешне тарихчылар Идегәй исеме белән бәйли. Ворскла буендагы бәрелештән соң биш ел узгач Литва кенәзе Витаутас, Польша гаскәре ярдәмендә, янә Смоленски шәһәрен алуга ирешә. Идегәй булышкан урыс кенәзе Василий көтмәгәндә Идегәйнең дошманы, Литва кенәзе Ягайло ягына чыга һәм Смоленски каласын Литваныкы дип таный. Бу ачыктан-ачык хыянәт була, һәм Идегәй Смоленскины Литва дәүләтенә бирмәс өчен 1408 елда хыянәтчеләргә каршы яу чаба. Мәскәү өч атнага камауга алына. Мәскәүләр Идегәйгә 3 мең сум түләгәннән соң гына камалыш алына. Әлеге вакыйгалар барышында Ростов, Түбән Новгород, Дмитров, Переславль-Залесски, Коломна, Рязань шәһәрләре яндырыла. Сүз уңаеннан, режиссер Андрей Тарковский ""Андрей Рублёв"" дигән фильмында (1966) Идегәй явына үз карашын сурәтли. Аңа кагылышлы эпизодта Алтын Урдага тиешле ясакны унике ел буе түләмәгән Мәскәү кенәзлеген әзага тартырга килгән Идегәй яугирнең, ярдәмгә ""кече кенәз"" Юрий Дмитриевич дружинасын да алып, ирле халыкны әзалавы күрсәтелә. Юрий ""бөек кенәз"" абыйсыннан көнләшеп үч алырга тели, татар ханы аның ярдәмендә Владимир каласына һөүм итә. Хәрбиләр бистәне имереп Владимир кирмәненә керә, чиркәү гөмбәзләрендәге алтыннарны йолкып ала, ишекләрне ватып, эчкә ыргыла, анда яшеренгән кешеләрне рәхимсез рәвештә үтерә һәм әзалый башлый. Рублёвның иконалары татар һәм урыс итекләре астында тапталып бетә. Рублёв үзе, һөүмчеләрнең берсе, урыс кешесе, кыз баланы мыскыл итәргә маташуын күргәч, көчләүчене балта белән чабып үтерә. Котылырга тырышкан икенче рәссам, Фома, һәлак була. Андрей белән әлеге кыз гына исән кала. Бу мәхшәрне кичергән Андрей Рублёвның кешеләрдән гайрәте чигә һәм ул икона язу белән башка шөгыльләнмәскә карар итә. Мәскәүне яулап алмаса да, Идегәй төп максатына ирешә: Мәскәү белән Литва арасында мөнәсәбәтләр бозыла, аларның берләшү идеясе барып чыкмый, ә Литва кенәзлеге Мәскәү, Түбән Новгород, Ростовны буйсындыра алмый. Бөек Литва кенәзлеге түбән тәгәри башлый.1410 елда Булат хан үлә һәм Урда тәхетенә Тимер Котлыгның улы Тимер хан утыра. Идегәй куйган кеше булса да, Тимер хан тиз арада күчмә халыкларның аксөякләрен кодрәтле төмәнгә каршы көрәшкә күтәрә. Шул ук вакытта, 1411 елда, әлеге көрәш кабынган вакытта, Алтын Урдага Туктамышның улы әлаледдин бәреп керә һәм бертуганнары белән берлектә Урданың олысларын талый. Тимер хан белән көрәшергә куәте итмәгәнен белгән Идегәй Хәрәземгә кача, юлда аны Тимер хан гаскәрләре тар-мар итә. Исән калган гаскәре белән Хәрәземгә килгәч, Идегәй ярты ел дәвамында үзен камап алган Тимер хан гаскәренә каршы тора. Әмма 1412 елда Тимер ханның гаскәр башлыгы ханга хыянәт итә һәм, аны үтереп, әлаледдин ягына күчә. Хан юклыктан файдаланып бу вакытта Алтын Урдада әлаледдин хакимлек итә. Идегәйне тәмам юк итәргә теләп, ул Хәрәземгә үзенең гаскәр башлыгын ибәрә, әмма Идегәй, гаскәр саны ягыннан азчылыкта булуына карамастан, әлеге яуда иңә. Шул ук вакытта Аксак Тимер улларының берсе Шаһрух та, Идегәй көчсезләнгән дип, аны тар-мар итәргә тели һәм ахыр чиктә максатына ирешә — Идегәйне Хәрәземнән куып чыгаралар. Идегәй Алтын Урдага кайта, әмма тәхет өчен көрәшкән Туктамыш уллары Кәпәк һәм Кәрим-Бирде белән бик үк яхшы мөнәсәбәтләрдә булмый. Шулай да, Идегәйнең сәяси әһәмияте кимеми. Ахыр чиктә Идегәй тәхеткә утырган Кәпәк хан белән дошманлаша — Кәпәк Литва йогынтысында була. Нәтиәдә Кәпәк иңелә, ә Идегәй 1416 елда Киевны һәм Днепр елгасының уң ярын яу белән баса.1419 елда исә Идегәйне Сарайчык шәһәре тирәсендә Туктамыш улларының берсе үтерә. Ногай районы гербыАлтын Урда халыкларында оешкан дастанда Идегәй — гадел сугышчы, ә аның тыныша алмас көндәше Туктамыш хан — явыз хаким буларак сурәтләнә. Идегәй — татар тарихында да зур фигура. Хыянәтләргә, иңү-иңелүләргә, түнтәрелешләргә бай чорда дәүләтчелекне ничек саклап калырга? Халык хәтерендә сакланган риваятьләр шушы сорауларга да авап эзли. Нугайлар традицияләрендә һәм халык авыз иатында Идегәй(Эдиге)бөек хаким һәм куркусыз батыр буларак сурәтләнә. Дагыстанның Нугай районы гербында да Эдигесурәтләнгән. Хәзерге вакытта да әлеге районда шушы дастан хөрмәтенә аталган Эдиге дигән авыл бар. Анда 400 гә якын кеше гомер итә. Нугай этнографы Әхмәт Ярлыкаповаңлатуынча, нугайлар Идегәйне нугай морзалары династиясенә нигез салган шәхес буларак кабул итә: нугай морзаларының барысы да — аның варислары. Шулай ук, аны нугай дәүләтчелегенә нигез салучы дип тә саныйлар: Идегәй үзе Нугай ханлыгына нигез салмаса да, нәкъ менә аның нәсел дәвамчылары Нугай урдасын төзи. Нугайларның ""Эдиге"" дигән халык эпосы да тулысынча Идегәй шәхесенә багышланган. Эдиге турында да, аның Нугай урдасы һәм аннан соңгы башка дәүләтләр белән идарә иткән варислары турында да хәтер һаман яши, ди Ярлыкапов. Нугайлар хәзер дә балаларына нугай биләренең исемнәрен бирә — шушы исемнәрнең халыкта саклануы Эдиге нәселенең нугай мәдәни тормышында никадәр зур урын алып торганын күрсәтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кем ул — Идегәй?,Тарих,9743,https://www.azatliq.org/a/32235783.html,2023-01-24T11:25:32+00:00
"Иллюстратив фотоАннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән хакимиятләре ярымутрауда яшәүче мобилизациягә эләккән ир-атларны Украинадагы сугышка махсус әзерлек уздырмый гына ибәрә. Бу хакта ""Крым"" хокук яклау оешмасы башлыгы Алексей Тильненкобелдерде. ""Крым""ка билгеле булганча, аларны Херсон юнәлешендәге хәрби хәрәкәтләргә ибәрәләр. Тильненко әйтүенчә, ирләрне Акъярдан (Севастополь) алып китәләр, алар хәрби чакыру кәгазе алганнан соң анда ике көн генә булган. ""Бездә бу вакыт эчендә оккупантлар инструктажлар үткәрмәгән дигән мәгълүмат бар"", ди Тильненко. Аннексияләнгән Кырымда повесткалар 5 мең кешегә килгән дип хәбәр итә хокук яклаучылар. Күптән түгел Кырымдагы мобилизация исемлекләрендә күпчелекне кырымтатарлар тәшкил итүе билгелебулган иде. Украина президенты Владимир Зеленский""Русия оккупантлары кырымтатарларны юк итәргә омтыла"" дип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хокук яклаучылар: мобилизацияләнгән кырымнарны Украинадагы сугышка әзерлексез ибәрәләр,Яңылыҡтар,952,https://www.azatliq.org/a/32057709.html,2022-09-29T11:50:00+00:00
"Рәсәй Оборона Министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, 1940 йылдан 1945 йылға тиклем алты совет заводы 58 681 Т-34 танкын сығара. Был донъя танк төҙөлөшөндә абсолют рекорд. ""ПАТРИОТ "" паркынан күренеш. Юлай Кәримов фотоһы.",Легендар Т-34-85 танкы,Яңылыҡтар,215,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/legendar-t-34-85-tanka-y-4547247,2026-01-23T08:30:00+00:00
"Илми УмеровАдвокат Эдем Семедляевның ярлыкау турындагы документларны сорап язылган мөрәәгатенә Мәскәүдән авап килгән. ""Сез кызыксынган мәгълүматны бирү мөмкин түгел"", диелгән Русия президенты идарәсе авабында. Илми Умеров һәм Мәлеснең тагын бер урынбасары Әхтәм Чийгоз Русия президенты карары беләниреккә чыгарылганиде, ләкин бу хакта бернинди дә документ булмады. Русиядә тыелган Мәлес рәисе урынбасары Илми Умеров Русия президенты идарәсенә ярлыкау документларын сорап адвокат мөрәәгате ибәрде. Хатында адвокат Умеровка азат ителү турында телдән генә әйтелүе, аннары аның Төркиягә ибәрелүе турында языла. Умеровның тиешле документларны алмавы языла. Аннексияләнгән Кырымда Мәскәүдән билгеләнгән Югары мәхкәмә Умеровны Русиянең бөтенлеген бозуга чакыруда гаепләп ике ел колониягә хөкем иткән иде. Чийгоз 2014 елның 26 февралендә тәртипсезлекләр оештыруда гаепләнеп сигез ел колониягә хөкем ителде. Аларны яклап дөнья буйлап төрле пикет һәм акцияләр узды, Европа, халыкара оешмалар аларны иреккә чыгаруны таләп итте.25 октябрь Илми Умеров һәм Әхтәм Чийгоз Акмәчет һава аланыннан Анапага ибәрелде. Аннан алар Төркия хезмәтләре озатуында башка очкычта Әнкарага барып иттеләр. Төркия президенты Рәәп Эрдоган белән очрашканнан соң алар Киевка килде. Аларның азат ителүе Русия һәм Төркия президентлары арасында сөйләшүләр нәтиәсе дип белдергән иде кырымтатар итәкчесе Мостафа әмилев. телекомпаниясе Төркия хөкүмәте Илми Умеров һәм Әхтәм Чийгозны Русия агентларына алыштырган, дип хәбәр итте. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Русия президенты идарәсе Умеровны иреккә чыгаруга бәйле аңлатма бирми,Яңылыҡтар,1555,https://www.azatliq.org/a/28894758.html,2017-12-04T10:23:37+00:00
"Башҡортостандың МХО ветерандары ассоциацияһы булдырға миҙал ""За верность долгу"" тип атала. Уны Ассоциация эшендә әүҙем ҡатнашҡан яугир-ветерандарға тапшырасаҡтар. Тәүге миҙалдар Рафаэль Солтанов, Василий Горшков, Ринат Хөснийәров, Филүс Аҫылғужин һәм Артур Ғәлиевҡа тағылды. Афариндар! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яңы награда булдырылды,Махсус хәрби операция,463,https://ye102.ru/articles/care/2026-02-17/ya-y-nagrada-buldyryldy-4582227,2026-02-17T17:35:00+00:00
"Новосибирскида федераль Сабантуй, 2019 елКоронавирус пандемиясе сәбәпле яз ахыры-әй башына билгеләнгән сабантуйлар быел узмый калачак. Аларны башка көннәргә күчерү дә каралмаган. Киләсе айларга кагылышлы карарлар хәлләрнең алга таба ничек торышына бәйле булачак. Бу турыда Татар-информга Дөнья татар конгрессының Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевсөйләгән. Аның сүзләренчә, май ахыры-июнь башында берничә чит илдә узарга тиеш булган бәйрәмнәрне үткәрергә рөхсәт алынмаган. Кыргызстанда Бишкәктә, Болгарстан башкаласы Софиядә Европа Сабан туе, Ташкентта Азия Сабан туе булмаячак. Алга таба ничек булыр – анысын фаразлау мөмкин түгел, барысы Аллаһ кулында, дигән Шәйхразиев. Чит илләрдә, Русия төбәкләрендә сабантуйны уздыру яки уздырмауны ирле хакимият һәм татар оешмалары бергәләп хәл итәчәк дип аңлаткан Милли шура итәкчесе. Татарстанда сабантуйлар узачакмы – монысы да әлегә билгесез. Сабантуйларны күчерү яки күчермәү хакында карар әлегә кабул ителмәде дигән Шәйхразиев. Аның сүзләренчә, кайбер төбәкләр сабантуйны интернетта гына уздырырга да риза. Мәсәлән, Новосибирски татарлары шулай эшләргә ыена.",Шәйхразиев: сабантуйлар узу-узмавы хакында карар әлегә юк,Яңылыҡтар,1103,https://www.azatliq.org/a/30634814.html,2020-05-26T07:25:21+00:00
"Беҙҙә ҡунаҡтарҙы йылы итеп ҡаршылау йолаһы бар. Оляның килеүенә хужалар ҡунаҡхана номерында башҡортса яҙыулы асылма менән гөлләмә, милли тәм-том менән сәй әҙерләп ҡуйғандар. Өфөгә сәфәре тураһында Ольга Бузова социаль селтәрҙәрҙә һөйләгән.",Өфөгә Ольга Бузова килгән,Яңылыҡтар,239,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-23/f-g-olga-buzova-kilg-n-4287842,2025-06-23T16:49:00+00:00
"Әсәйемә. Таң артынан ҡояшҡа Үрлгән гөлдәй Һоҡланам әсәймә Гл тәү кургәндәй. Унан яҡын доньяла Һис брәү ҙә юҡ, Унан башҡа йәшәүҙң Бр йәм лә юҡ. Ерҙң һулышы йылы Әсәй булғанда. Зәңгәр күк йондоҙло Әсәй булғанда. """,Әсәйем мине һәр ваҡыт ярҙам итергә тырыша,Яңылыҡтар,211,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/s-yem-mine-r-va-yt-yar-am-iterg-tyrysha-4021978,2024-11-24T22:30:00+00:00
"БР мәғариф һәм фән министры вазифаһын башҡарыусы Илдар Мәүлетбирҙин социаль селтәрҙә белдереүенсә, Тимур икенсе йыл инде яһалма аң өлкәһендә тәрән белемдәргә эйә булыуын күрһәтә, призлы урындар яулай. Тимурҙы ҡотлап, етәксе уны ғаиләһенең, уҡытыусыларының, бөтә республиканың ғорурлығы тип атаған. Еңеүселәрҙе һәм призерҙарҙы Рәсәй мәғариф министры Сергей Кравцов ҡотлаған, Олимпиада илдең төпкөл төбәктәрендәге балаларға ла киләсәктә белгестәре һөнәрен үҙләштереүгә юл асыуын билдәләгән. Олимпиадала яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшеп, улар вуздарға ингәндә өҫтөнлөк ала. Сығанаҡ: Башинформ.",Өфө уҡыусыһы – Бөтә Рәсәй олимпиадаһында икенсе урында,Яңылыҡтар,583,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-18/f-u-yusy-y-b-t-r-s-y-olimpiada-ynda-ikense-urynda-4012711,2024-11-18T11:12:00+00:00
"Бөгөн, 23 ғинуарҙа,  Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Урман башҡорто» исемле әҙәби-музыкаль кисә була. Кисәлә республиканың танылған сәхнә йондоҙҙары, күренекле тел белгестәре һәм Тәтешле районының үҙешмәкәр коллективтары ҡатнаша. Инеү ирекле, 6.",Өфөлә Ғәли Соҡоройҙоң 200 йыллығына арналған әҙәби-музыкаль кисә ойошторола,Мәҙәниәт,272,https://shonkar.com/news/culture/2026-01-23/f-l-li-so-oroy-o-200-yylly-yna-arnal-an-bi-muzykal-kis-oyoshtorola-4547393,2026-01-23T09:40:00+00:00
"Теген машиналары, бесеү өҫтәлдәре алып ҡуйылған, маскселтәрҙәр үреү ҡулайламаһы ла бар. Мәктәп Үҙебеҙҙекелер өсөн тегәбеҙ һәм бәйләйбеҙ. Башҡортостан ирекмәндәр ойошмаһы менән берлектә эшләй. Ирекмәндәр фронтта кәрәге тейә торған әйберҙәр етештерә. Бында һәр әйбергә күңелен, һөйөүен, ҡулдарының йылыһын һалыусы ихлас кешеләр эшләй. Был хаҡта Калинин районы башлығы Ғәзизйән Әхмәтйәнов телеграм-каналында яҙа.",Һәр әйбергә күңел һәм ҡул йылыһы һалына,Яңылыҡтар,409,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-16/r-yberg-k-el-m-ul-yyly-y-alyna-4086098,2025-01-16T13:01:00+00:00
Бөгөн Халыҡ-ара туған тел көнө билдәләнә. Был байрам 1999 йылдың ноябрендә ЮНЕСКО ойошмаһы тарафынан ҡабул ителә һәм 2000 йылдан 21 февралдә билдәләнә башлай. Уның төп маҡсаты – тел һәм мәҙәни төрлөлөктө яҡлау.,Республикабыҙҙа Туған тел көнө уңайынан флешмоб башланды,Йәмғиәт,210,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-21/respublikaby-a-tu-an-tel-k-n-u-ayynan-fleshmob-bashlandy-4131973,2025-02-21T14:32:12+00:00
"Мәҫәлән, Нефтекама ҡалаһынан 63 йәшлек ҡатын осраҡлы ғына рәүештә үҙенең банкка бурыслы булыуын асыҡлаған. Рефинанслау буйынса банк учреждениеһына килгәс, дөйөм суммаһы 266 мең һумдан ашыу булған бер нисә кредиты барлығын белеп шаҡ ҡата. Тикшереү барышында асыҡланыуынса, билдәһеҙ кеше ""Дәүләт хеҙмәттәре"" порталында шәхси кабинетына инеп, уның исеменән кредиттар ала һәм төрлө һатып алыуҙар өсөн түләй. Баҡтиһәң, ҡатын бер көн алда телефонына фотоларҙы йәнләндереү өсөн ҡушымта күсереп алған була. Күрәһең, тап ошо мәлдә уның телефонына зарарлы. -файл эләгә, ул ҡатындың ҡушымталарына инеү мөмкинлеген аса һәм енәйәтселәрҙең енәйәтсел ниәтен тамамларға мөмкинлек бирә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Фотоны ""йәнләндерәм"", тип.",Яңылыҡтар,847,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/foto-terelt-m-tip-4574510,2026-02-11T18:00:00+00:00
4 июнь Өфө-Арена спорт аренаһында Берҙәм Рәсәй Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының төбәк конференцияһы уҙҙы.,Берҙәм Рәсәй партияһы уҙасаҡ һайлауҙарға үҙ кандидатын күрһәтте,Яңылыҡтар,102,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-05/ber-m-r-s-y-partiya-y-u-asa-aylau-ar-a-kandidatyn-k-r-tte-3798481,2024-06-05T09:44:58+00:00
"53 үҫмер информацион технологияларҙың заманса йүнәлештәре менән танышты, оҫталыҡ дәресендә ҡатнашты, яһалма интеллектты ҡулланыу мөмкинлектәрен өйрәнде. – Был фестиваль үҫмерҙәрҙең технология иленә тәүге аҙымы булды. Беҙ 21-се мәктәп менән Киләсәккә билет проектын берләштереп, уҡыусыларға информацион технологиялар өлкәһендә үҙҙәрен һынап ҡарарға, эксперттарға һорауҙары менән мөрәжәғәт итергә мөмкинлек бирҙек. Ошо рәүешле уларға технологияларҙың ҡыҙыҡлы һәм һәр кем булдыра алырлыҡ өлкә икәнен аңларға ярҙам иттек, – ти 21-се мәктәп директоры Екатерина Подымова. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Мауыҡтырғыс өлкә,Мәғариф,956,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-09-19/mauy-tyr-ys-lk-4394692,2025-09-19T13:37:00+00:00
"Заһиҙә Мусина Һәнәк журналының бүлек мөхәррире булһа, Рәзинә Зәйнетдинова-Урманшина – беҙҙең даими автор. Уларҙың икеһе лә, ҡатын-ҡыҙҙар һирәк мөрәжәғәт иткән жанр – юморескала ла уңышлы эшләйҙәр. Көн геройҙарының мажараларын, сәйер ҡылыҡтарын ҡыйыш атып тура тейгеҙеп – төртөп, семетеп алалар. Әҙәбиәт һөйөүселәргә проза өлкәһендә әүҙем яҙышҡан Рәзинә Зәйнетдинова һәм Заһиҙә Мусинаның исемдәре яҡшы таныш. Рәзинәнең – «Килен шәле», «Ҡашлы йөҙөк», Заһиҙәнең «Килен», «Минең ямғырым» китаптарын уҡыусы ихлас ҡабул итте. Күптән түгел улар бергәләп Кемель Токаевтың «Билдәһеҙ эҙ» китабын тәржемә итте. Кемел Тоҡаев ҡаҙаҡ әҙәбиәтендә детектив жанрына нигеҙ һалыусы булараҡ билдәле. Ошо йыйынтыҡҡа ингән повестарында тәртип һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәренең эшенә бәйле ваҡиғалар йәнле итеп һүрәтләнә. Енәйәтселәрҙе ҡулға алыу өсөн милиционерҙар төрлө аҙымдарға бара, хатта ғүмерҙәрен дә хәүеф аҫтына ҡуя. Енәйәт ҡылыусылар ҙа ябайҙан түгел – сит илдә махсус уҡытылған шымсылар. Үҙған йыл аҙағында Рәсәй – Ҡаҙағстан төбәктәре форумында Радий Хәбиров яҙыусының улына - Ҡаҙағстандың президенты Ҡасым-Жомарт Кемел улы Токаевҡа был китапты тапшырҙы. Ҡунаҡтың атаһының аяныслы яҙмышы тетрәндереүе хаҡында ла әйтте. Иң мөһиме - Билдәһеҙ эҙ китабы ике әҙәбиәт, ике милләт араһын йылытыуға, нығытыуға тағы бер аҙым. Афарин ҡыҙҙар, ҙур эш атҡарғанһығыҙ! Һәнәк журналы редакцияһы ҡәләмдәштәребеҙ Заһиҙә Мусина менән Рәзинә Зәйнетдинова-Урманшина һис шикһеҙ Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына лайыҡ, тип иҫәпләйбеҙ!",Беҙҙең авторҙар – Ш. Бабич исемендәге йәштәр премияһына дәғүә итә!,Йәмғиәт,1528,https://henek.info/articles/common_material/2025-10-08/be-e-avtor-ar-sh-babich-isemned-ge-y-sht-r-premiya-yna-d-it-4419062,2025-10-08T11:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоңа кадәр Татарстаннан Мәккәгә ха юлламасы бәяләре үсүе хәбәр ителде.2025 елда Татарстанда 1 800 кеше Согуд Гарәбстанына ха кыла алачак. Узган ел да республикага шуның кадәр квота бүленгән иде. Бу хакта Мәскәүдә узган Ха уздыру шурасы утырышында әйтелде. Киңәшмәдә 2025 елда Русиядән Мәккәгә барлыгы 25 000 кеше бара алачагы хәбәр ителде. Татарстан Диния нәзрәте быел ха оештыру белән бәйле мәсьәләләр бик кыска вакыт эчендә хәл ителергә тиеш дип булачак хаиларныкисәтте. Ха операторлары белән килешүләр 30 мартка кадәр төзелергә тиеш.2025 елда ха кылуның төп көннәре 4-9 июньгә билгеләнгән. Татарстаннан ха юлламасын алучылар Сөгуд Гарәбстанына 15 майдан килә башлар дип көтелә. Быел Татарстаннан Мәккәгә ха юлламасы бәяләре үсте. Бу рубльнең долларга карата төшүе белән бәйле. Узган ел ахырында 2025 елда ха юлламалары 458 мең сумнан башланып 1,3 млн сумга кадәр итәчәкдиелде. Шул ук вакытта бу ел ахырына кадәр дәвам итүче ""отышлы бәя"" дип искәртелгән иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Быел Татарстаннан хага 1 800 кеше барачак,Яңылыҡтар,1029,https://www.azatliq.org/a/biel-tatarstannan-hajga-1-800-keshe-barachak/33298312.html,2025-01-31T12:55:52+03:00
"Про экономику высоких зарплат Президент Владимир Путин открыл пленарную сессию Восточного экономического форума (ВЭФ) с темы экономики, подчеркнув, что основой ее развития является стабильная макроэкономическая политика. Он отметил, что такая политика проводилась властями на протяжении многих лет и приносила положительные результаты. «Экономика России должна быть экономикой с высокими зарплатами. Это не просто слова и не популизм», — заявил глава государства. Об инфляции, уровне бедности и обстановке в России В стране с 2014 по 2024 год уровень бедности сократился с 11,3 до 7,2, подчеркнул Путин. Центральный банк РФ борется с инфляцией и пытается вернуть ее к целевому показателю. Если резко снизить ключевую ставку, то цены будут расти. В России стабильная и предсказуемая как внешняя, так и экономическая политика, «это наше объективное конкурентное преимущество», отметил президент. Россия открыта, не отгораживается ни от кого и открыта для сотрудничества. О перспективах развития Дальневосточного региона Президент Владимир Путин поручил правительству утвердить долгосрочную стратегию развития Дальневосточного федерального округа (ДФО) до 2036 года. В планах строительство новых мостов, в том числе в КНДР через реку Туманная. Мост из России в КНДР должен быть открыт в 2026 году, заявил Путин. На всей территории Дальнего Востока и Арктики предложено запустить единый преференциальный режим для бизнеса с 2027 года. Условия для инвесторов в ТОРах будут сохранены при запуске общих преференций для бизнеса на Дальнем Востоке. За последние 10 лет — лидеры по привлечению инвестиций на Дальний Восток — Якутия, Амурская область, Сахалинская область. Добыча золота и угля на Дальнем Востоке за последние 10 лет выросла почти в 1,7 раза, в том числе благодаря заявительному принципу лицензирования недр, сказал Владимир Путин. Портовые мощности в регионе к 2030 году планируется увеличить с 380 до 495 млн тонн грузов в год. Не менее 10 промышленных бизнес и технопарков с необходимыми площадками и коммуникациями предстоит создать на Дальнем Востоке и в арктических регионах страны. «Дальний Восток должен стать передовым регионом цифрового развития страны», – заявил президент России. В числе поставленных задач также — создать условия для широкого использования беспилотников в Дальневосточном округе, в том числе на землях сельхозугодий и для охраны природы. Применения БПЛА в регионах ДФО требует сама жизнь, отметил Путин. Об ипотеке, жилье Владимир Путин поручил сделать дальневосточную и арктическую ипотеку доступной для многодетных семей, независимо от возраста родителей. Также он поставил задачу распространить дальневосточную ипотеку на вторичный рынок там, где нет предложений от застройщиков. Возможность взять ипотеку под 2 должны иметь не только учителя, но и все работники образовательных учреждений Дальнего Востока и Арктики. Президент назвал обоснованными повышенные выплаты в ДФО при рождении третьего ребенка —  1 млн рублей. Сейчас рождаемость третьих и последующих детей в семьях дальневосточников примерно на четверть выше, чем в среднем по России, пояснил глава государства. Тенденцию оттока населения с Дальнего Востока удается постепенно преодолевать. Молодежь чувствует, что именно на Дальнем Востоке создается будущее России, отметил Владимир Путин. О ситуации на Украине Россия в полном объеме будет соблюдать мирные договоренности по Украине, когда они будут достигнуты, заявил Владимир Путин. Также он сказал, что после достижения мира на Украине необходимости в размещении там западных войск не будет. Гарантии безопасности должны быть и для России, и для Украины, и РФ будет их уважать. По словам президента, он не видит большого смысла в прямых контактах с Владимиром Зеленским, но готов к ним. «Сейчас по ключевым вопросам договориться с Зеленским будет невозможно», — добавил президент. Лучшее место для встречи с Зеленским - Москва. Россия дает стопроцентную гарантию безопасности украинскому лидеру в столице, отметил глава государства. Россию совершенно не устраивает возможное вступление Украины в НАТО. При появлении на Украине войска НАТО будут законными целями для армии РФ, заявил Путин. Материал дополняется. Про экономику высоких зарплат Президент Владимир Путин открыл пленарную сессию Восточного экономического форума (ВЭФ) с темы экономики, подчеркнув, что основой ее развития является стабильная макроэкономическая политика. Он отметил, что такая политика проводилась властями на протяжении многих лет и приносила положительные результаты. «Экономика России должна быть экономикой с высокими зарплатами. Это не просто слова и не популизм», — заявил глава государства. Об инфляции, уровне бедности и обстановке в России В стране с 2014 по 2024 год уровень бедности сократился с 11,3 до 7,2, подчеркнул Путин. Центральный банк РФ борется с инфляцией и пытается вернуть ее к целевому показателю. Если резко снизить ключевую ставку, то цены будут расти. В России стабильная и предсказуемая как внешняя, так и экономическая политика, «это наше объективное конкурентное преимущество», отметил президент. Россия открыта, не отгораживается ни от кого и открыта для сотрудничества. О перспективах развития Дальневосточного региона Президент Владимир Путин поручил правительству утвердить долгосрочную стратегию развития Дальневосточного федерального округа (ДФО) до 2036 года. В планах строительство новых мостов, в том числе в КНДР через реку Туманная. Мост из России в КНДР должен быть открыт в 2026 году, заявил Путин. На всей территории Дальнего Востока и Арктики предложено запустить единый преференциальный режим для бизнеса с 2027 года. Условия для инвесторов в ТОРах будут сохранены при запуске общих преференций для бизнеса на Дальнем Востоке. За последние 10 лет — лидеры по привлечению инвестиций на Дальний Восток — Якутия, Амурская область, Сахалинская область. Добыча золота и угля на Дальнем Востоке за последние 10 лет выросла почти в 1,7 раза, в том числе благодаря заявительному принципу лицензирования недр, сказал Владимир Путин. Портовые мощности в регионе к 2030 году планируется увеличить с 380 до 495 млн тонн грузов в год. Не менее 10 промышленных бизнес и технопарков с необходимыми площадками и коммуникациями предстоит создать на Дальнем Востоке и в арктических регионах страны. «Дальний Восток должен стать передовым регионом цифрового развития страны», – заявил президент России. В числе поставленных задач также — создать условия для широкого использования беспилотников в Дальневосточном округе, в том числе на землях сельхозугодий и для охраны природы. Применения БПЛА в регионах ДФО требует сама жизнь, отметил Путин. Об ипотеке, жилье Владимир Путин поручил сделать дальневосточную и арктическую ипотеку доступной для многодетных семей, независимо от возраста родителей. Также он поставил задачу распространить дальневосточную ипотеку на вторичный рынок там, где нет предложений от застройщиков. Возможность взять ипотеку под 2 должны иметь не только учителя, но и все работники образовательных учреждений Дальнего Востока и Арктики. Президент назвал обоснованными повышенные выплаты в ДФО при рождении третьего ребенка —  1 млн рублей. Сейчас рождаемость третьих и последующих детей в семьях дальневосточников примерно на четверть выше, чем в среднем по России, пояснил глава государства. Тенденцию оттока населения с Дальнего Востока удается постепенно преодолевать. Молодежь чувствует, что именно на Дальнем Востоке создается будущее России, отметил Владимир Путин. О ситуации на Украине Россия в полном объеме будет соблюдать мирные договоренности по Украине, когда они будут достигнуты, заявил Владимир Путин. Также он сказал, что после достижения мира на Украине необходимости в размещении там западных войск не будет. Гарантии безопасности должны быть и для России, и для Украины, и РФ будет их уважать. По словам президента, он не видит большого смысла в прямых контактах с Владимиром Зеленским, но готов к ним. «Сейчас по ключевым вопросам договориться с Зеленским будет невозможно», — добавил президент. Лучшее место для встречи с Зеленским - Москва. Россия дает стопроцентную гарантию безопасности украинскому лидеру в столице, отметил глава государства. Россию совершенно не устраивает возможное вступление Украины в НАТО. При появлении на Украине войска НАТО будут законными целями для армии РФ, заявил Путин. Материал дополняется.",Основные заявления Владимира Путина на ВЭФ. Главное,Йәмғиәт,8333,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-05/osnovnye-zayavleniya-vladimira-putina-na-vef-glavnoe-4374641,2025-09-05T11:35:00+00:00
"Диетолог, гастроэнтеролог Индира Ғималетдинова бының ни тиклем зыянлы һәм ҡасан эсеүе яҡшыраҡ булыуы хаҡында һөйләне.",Ашаған саҡта һыу эсергә яраймы?,Йәмғиәт,117,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-17/asha-an-sa-ta-yu-eserg-yaraymy-4124825,2025-02-17T12:12:45+00:00
"Сәлимйәненең бер туған ҡустыһы Ғәлимйәндең балаларын яратҡанын, һикерткәнен, шулар ыңғайына сабый кеүек уйнағанын күреп, йөрәге өҙөлөрҙәй була ине. Шулай бер көн ҡустыһы ғаиләһе менән килеп киткәндән һуң, Сәлимйән уйланып ултырҙы ла: Фәриҙә, әйҙә, балалар йортонан сабый алайыҡ, - тип ҡуйҙы. Оҙаҡ икеләнде Фәриҙә, шулай ҙа бала йәнле иренең теләгенә ҡаршы килә алманы, ризалашты. Үҙҙәре кеүек ҡараҡай ғына йәш ярымлыҡ Эльвираны һайланы улар. Былай ҙа көйлө тормоштары тағы ла бөтәйеп, ҡотайып киткәндәй булды. Айырыуса Сәлимйәндең шатлығы эсенә һыйманы: ял көндәрендә ҡыҙын эргәләге ҙур ҡалаға алып барып, каруселдәрҙә йөрөтһөнмө, циркка алып барһынмы, ә уйынсыҡтарҙың ниндәйен генә алманы! Фәриҙә, нисек кенә тырышһа ла, балаға ире кеүек эҫенә алманы, әммә ҡаҡмай-һуҡмай матур итеп тәрбиәләне. Йыл артынан йыл үтеп, Эльвира үҫеп етте. Тик ЖЭУ-ҙа тракторсы булып эшләгән Сәлимйән насар ғәҙәткә ылығып китте: эсеүе йышайҙы. Ошо сәбәпле ғаиләлә йыш тауыш-ғауға сыҡты. Шундай низағтарҙың береһендә йөрәкһегән Фәриҙә: ""Ни тип алдырҙың был баланы, яңғыҙ булһам, башым һуҡҡан яҡҡа сығыр ҙа китер инем! – тип әйтеп ысҡындырҙы. Был һүҙҙе тыштан инеп килгән Эльвира ла ишетте һәм атаһы менән әсәһенән дөрөҫлөктө һөйләп биреүҙе талап итте. Дөрөҫлөк хаҡы бик әсе булып сыҡты: яңы 16 йәше тулып, былай ҙа холҡо ауыр ғына булған Эльвира бөтөнләй ҡулдан ысҡынды. Район үҙәгендә күңел асыу урындары байтаҡ ине, шуларҙан ҡайтып инмәне, күрше ҡалаға китеп юғалыуҙары ла йышайҙы. Мәктәпте ташлап, ПТУ-ға инде, тиҙҙән уныһынан ҡыуылды. Ата менән әсәнең әрләү, илау, ялбарыуҙары бер һөҙөмтә лә бирмәне, уның ҡарауы, тиҙҙән ҡалаға китеп юғалып торған Эльвира бәпес тотоп ҡайтып төштө. Ни хәл итәһең тип, сабыйҙы ҡарашып йәшәп ятҡанда, ҡыҙҙары кейәү эйәртеп ҡайтып инде. Уныһы үҙе кеүек еңел тормош яратҡан, бер ҡайҙа ла эшләмәгән әҙәм булып сыҡты. Был икәү ҡорған табындарға Сәлимйән дә ҡушылып киткеләне. Тиҙҙән Эльвира бер-бер артлы тағы ике бала тапты. Фәриҙәнең тормошо тамуҡҡа әйләнде: өйҙә иреш-талаш тынманы, ҡыҙы бер туҡтауһыҙ әшнәләрен өйгә йыйҙы йә сығып китеп юғалды. Береһенән-береһе бәләкәй өс баланы тәрбиәләү, ашатып-эсереү тулыһынса ҡатын иңенә ятты. Ярай, Сәлимйән күндәм ярҙам итте, тик уныһы ла эсеп йонсотто. Көндәрҙән бер көндө бындай тормоштан тамам ялҡҡан, былай ҙа шәптән булмаған һаулығы ҡаҡшаған Фәриҙә үгәй атаһы үлгәндән һуң яңғыҙ йәшәгән әсәһе янына ҡайтты ла китте. Был хәлдән Сәлимйән бөтөнләй шаңҡып ҡалды. Кешенән бурысҡа аҡса алып, ҡатыны янына барып, һөйләшеп тә ҡараны, тик Фәриҙә кире ҡайтмаясағын белдерҙе. Ни хәл итәһең, тормош дауам итте. Ҡартатай хәленән килгәнсә балаларҙы ҡараны: ашарҙарына йүнәтте, мәктәпкә оҙатып ҡаршы алды. Ярай ҙа 60 йәше тулып, пенсияға сығып өлгөргәйне. Эскеһен тыйырға тырышты, шулай ҙа йәшел йылан ағыуынан бөтөнләй ҡотола алманы һәм көтмәгәндә 65 йәшлек ир үлеп ҡалды. Ҡараусыһыҙ, яҡлаусыһыҙ ҡалған өс баланы балалар йортона алып киттеләр. Ҡасандыр әллә ҡайҙан балҡып ултырған йорт-ҡура ташландыҡ хәлдә. Унда сираттағы дуҫы менән Эльвира көн күрә. Күршеләре араһында Фәриҙә ҡайтып китмәһә, бындай хәл булмаҫ ине, тиеүселәр ҙә бар. Һәр кемдең үҙ тормошо, уның да үҙе өсөн йәшәргә хаҡы бар, тип яҡлаусылар ҙа юҡ түгел. Балалар йортондағы өс бала нимә уйлап, нисек көн күрәлер – уныһы инде беҙгә ҡараңғы. Гөлдәр Яҡшығолова",Етем бала аҫраһаң.,Йәмғиәт,3268,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-01/etem-bala-a-ra-a-4297324,2025-07-01T15:27:00+00:00
"4 мая в Ишимбае Глава республики Р. Ф. Хабиров посетил Башкирский кадетский корпус Приволжского федерального округа имени Героя России Александра Доставалова. Здесь готовят будущих специалистов для МЧС России и Вооружённых сил страны. Директор образовательного учреждения Александр Медведев рассказал, что всего в кадетском корпусе занимаются 320 человек – учеников 6-11 классов. Более половины курсантов – уфимцы, остальные ребята – жители районов республики. Здесь же занимается внук Александра Доставалова Олег Шмидт. Р. Ф. Хабиров пообщался с парнем и пожелал ему успехов в учёбе.",Р. Ф. Хабиров посетил в Ишимбае Башкирский кадетский корпус ПФО имени Героя России Александра Доставалова,Яңылыҡтар,584,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-04/r-f-habirov-posetil-v-ishimbae-bashkirskiy-kadetskiy-korpus-pfo-imeni-geroya-rossii-aleksandra-dostavalova-3753804,2024-05-04T18:12:42+00:00
"Итәғәтлелек, башҡалар менән килешеп эшләй белеү, матур мөғәмәлә –кешене биҙәгән күркәм сифаттар. Тик тормошта һәр саҡ барыһы менән дә ризалашып, бөтәһенең дә ыңғайына ғына һыпырып тороп булмай, мәлендә үҙ һүҙеңде әйтә, фекереңде белдерә, теге йәки был мәсьәләгә ҡарата ҡарашыңды яҡлай белеү ҙә кәрәк. Башҡалар нимә тиһә, шуның менән килешкән, бүтәндәр артынан уйлап та тормайынса эйәргән кеше булып үҫмәһен өсөн ата-әсәгә бәләкәйҙән балала үҙ фекерен яҡлай белеү, төрлө хәл-ваҡиғаға үҙ ҡарашын булдырыу кеүек сифаттарҙы тәрбиәләү мөһим. Балаһының кемделер бер һүҙһеҙ тыңлауы, уның артынан бөтөн нәмәне ҡабатлап, эйәреүе кеүек күренештәр менән ата-әсәләрҙең күбеһе осрашҡаны барҙыр. Мәҫәлән, балалар баҡсаһында күләүек кисеп, аяҡ кейемен һыулап ҡайтҡан малайҙан ни өсөн былай ҡыланыуын һораһаң, кемдер һыу кисте, мине лә саҡырғайны, шуға риза булдым тигән яуап алына. Үҫә килә, дәрестән ҡасыуы класташым ҡасҡайны, уға эйәрҙем тип аңлатыла. Үҫмерлек осоронда тартылған беренсе тәмәке, эселгән тәүге рюмка ла, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, кемгәлер эйәреп, компанияға ҡушылып башҡарыла. Башҡалар менән туҡтауһыҙ ризалашыуҙан, һуҡырҙарса уларға эйәреүҙән баланы нисек араларға? Бының өсөн, иң тәүҙә, балаға үҙ шәхесенең мөһимлеген тойорға өйрәтер кәрәк. Шулай уҡ уның тормоштағы ваҡиғаларға, алда торған мәсьәләләргә һәм проблемаларға ҡағылышлы фекере, теге йәки был хәлгә ҡарата үҙ ҡарашы булыуы ла бик мөһим. Ошо фекерҙе ул башҡаларға еткерә, ҡарашын бүтәндәр алдында яҡлай ала икән, был маҡтаулы күренеш. Ошоларға өлгәшеү өсөн психологтарҙың бер-нисә тәҡдименә туҡталып китәйек. 1. Балағыҙҙың теләктәре менән ҡыҙыҡһынығыҙ һәм үҙ фекерегеҙҙе көсләп таҡмағыҙ. Әгәр ҙә һеҙ, әйтәйек, балағыҙҙан ниндәй күлдәк йә футболка кейергә теләүен һорайһығыҙ икән, уның яуабы менән ризалашығыҙ. Һайланған кейем хәл-торошҡа бөтөнләй тура килеп етмәгән осраҡта ғына, сәбәптәрен аңлатып үтеп, икенсе варианттарҙы ҡарарға тәҡдим итергә була. Балағыҙҙы тыңлау ғына түгел, ишетә лә белегеҙ. Ул үҙенең фекере, уй-ниәттәре һеҙгә мөһим икәнлеген күрһен. Ярты һүҙҙә ҡырт бүлеп, ярай, хәҙер шулай итәбеҙ тип әйтеү баланың күңелен һүрелдерә. Киләсәктә уның өлкәндәр менән ниндәйҙер мәсьәләлә фекер алышырға теләген кәметә, сөнки нимә генә тимәһен, барыбер уның теләктәрен иҫәпкә алмаясаҡтар тигән инаныу ҡала. 2. Кәңәш бирегеҙ. Ниндәйҙер ҡарарға килергә ярҙам итегеҙ, әммә уның өсөн ҡарар ҡабул итмәгеҙ. Кәңәш – ул ысынлап та кәңәш булырға тейеш, был процесты нотоҡ уҡыу ға йә иһә әрләү-битәрләүгә әй-ләндереп ебәреү кәрәкмәй. Юғиһә балала ата-әсәһенең кәңәштәренә кире ҡараш тыуып, юрамал киреһен эшләргә теләү тойғоһо тыуыуы мөмкин. Туранан-тура кәңәш бирмәйенсә, ки нә йәләп кенә балаға үҙ фекереңде ет ке рергә була. Әгәр ҙә ул-ҡыҙығыҙ һеҙ ҙең уй-теләкте ишетеп тә, үҙенсә эш ләргә ҡарар итә икән, был осраҡта яуап лылыҡтың тулыһынса уның өҫтөнә ятҡанын аңлатып үтегеҙ. Үҙ һүҙе, эше өсөн яуап тоторға тура килгәнен ул белеп үҫһен, ошо яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алырға ҡурҡмаһын. Яуаплылыҡтан ҡурҡмау – башҡаларға эйәрмәйсә, үҙ һүҙеңде, фекереңде яҡлау белеүгә ҡарата ҙур аҙым. Сөнки был осраҡта һин үҙең өсөн үҙең яуаплыһың, ә кемделер ҡабатлаған мәлдә, мин уға эйәрҙем генә, тимәк яуапты ла ул бирһен тип, бар хәл-ваҡиғаны икенсе кешегә япһарырға ла була. 3. Әйттем, бөттө! Сөнки мин шулай тинем! – тигән әйтемдәрҙән арыраҡ тороғоҙ. Беренсенән, бындай һүҙҙәр балаға был йәки теге мәсьәлә ни өсөн тап шулай хәл ителергә тейеш икәнлеген аңлатмай. Икенсенән, әгәр ҙә ул барыһы өсөн дә тик ата-әсәһенең генә ҡарар ҡабул итеүенә өйрәнә икән, бында нисек үҙ фекерең һәм ҡарашыңды булдырыу тураһында һүҙ алып барырға мөмкин? Был осраҡта, әҙер ҡарарҙы алып, әйтелгән инструкцияларҙы үтәүе бала өсөн иң ҡулайы булып ҡала. Ғаилә ҡорон тотоғоҙ. Бала менән өлкәндәрсә әңгәмәләшергә тартынмағыҙ. Ниндәйҙер мәсьәләне хәл иткән ваҡытта балағыҙҙың фекерен һорарға онотмағыҙ. Ул үҙ һүҙе, уй-маҡсаты ғаиләһендә әһәмиәтһеҙ түгел икәнлегенә инанып үҫһен. Әлбиттә, бында атай менән әсәй араһында ғына хәл ителергә тейешле етди һорау һәм проблемалар хаҡында түгел, бала менән һөйләшеп-килешеп була торған осраҡтар тураһында һүҙ бара. Мәҫәлән, каникулда нимә эшләргә теләй, ниндәй түңәрәктәргә йөрөгөһө килә, тыуған көнөн нисек үткәрергә иҫәп тота һәм башҡалар. Бала һеҙҙең менән уй-фекерҙәре, хыял-маҡсаттары тураһында һөйләшкән ваҡытта уның әйткәндәре, кисерештәре һәм проблемалары һеҙгә, тормош тәжрибәгеҙҙән сығып, сүп кенә булып тойолһа ла, көлөргә, был да булдымы проблема тиергә ашыҡмағыҙ. Уны тыныс ҡына тыңлап, был ваҡиғаға ҡағылышлы үҙ фекерегеҙҙе еткерә белегеҙ. Балағыҙ һеҙҙең терәк-таяныс икәнегеҙҙе тойоп үҫһен.",Һәр кемдең үҙ ҡарашы булһын!,Мәғариф,4563,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-02-04/r-kemde-arashy-bul-yn-4106355,2025-02-04T10:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлеге проект — Телебез үсә, байый, яңа сүзләр дә өстәлеп тора. Урыс теле йогынтысы көчле, кайчак калька тәремәләр дә кереп китә. Шуңа күрә сүзләрнең дөрес тәремәсе, язылышы турында бездә даими фикер алышу бара. Әлеге проект шушы фикерләшүләр нәтиәсендә туды. Сүзлек карточкалар рәвешендә корылган. Һәр сүзнең инглиз һәм рус телләренә тәремәсе китерелә. Карточканың арткы ягында сүзнең йә төшенчәнең аңлатмасы бирелә. Сүзләр барлыгы 8 категориягә бүленгән: Һәр категориядәге сүзләрне сайлап алып карарга була. Сүзлектәге сүзләр өстәлү тәртибендә тезелгән. Шул ук вакытта аларны татар, инглиз һәм рус әлифбалары нигезендә тәртипләп тә була. Шулай ук сүзләрне эзләү мөмкинлеге дә каралган. Моның өчен эзләү юлына эзләгән сүзегезне язарга кирәк. Сүзлектәге карточкаларны дусларыгыз белән дә уртаклаша аласыз. Моның өчен һәр карточканың арткы ягында уң якта өске почмакта уртаклашу төймәсе бар, шунда басып карточканы үзегезгә йөкләп алып, аны дусларыгызга ибәрә аласыз. Аерым сүз, төшенчә йә, гомумән, сүзлек турында уй-фикерләрегез булса, рәхим итеп безгә яза аласыз: .Азатлык белән булыгыз! Туган телебезне бергәләп саклыйк! Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",,Мәғариф,1281,https://www.azatliq.org/a/azatliq-radiosi-azatliq-suzlegen-taqdim-ita/33001635.html,2024-06-25T01:17:36+03:00
"БРИКС әдәбият форумы ачылышы, КазанфикерләрСоңгы бер елда Казанда барлык түрәләрнең телләрендә бер генә сүз — БРИКС. Бөтен чаралар да — дини булсынмы ул, мәдәни, эшлекле булсынмы — барысы да БРИКС саммитына багышланган. Моңа кадәр узган Казан Сабантуе да шуңа багышланган иде. Менә әле дә 11-13 сентябрьдә узган Әдәби форум БРИКС чарасы кысаларында үтте, ул өч көн дәвам итте. БРИКС(ингл. —, ,, , ) — дәүләтара берлек. 2006 елда оешкан. Аңа иң башта Бразилия, Русия, Һиндстан, Кытай илләре керде, соңрак Көньяк Африка республикасы кушылды.2024 елда БРИКСка Мисыр, Эфиопия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре керде. Яңа илләр кушылганнан соң оешма БРИКСдип атала башлады. Былтыр Хавьер Милей Аргентина президенты булып сайлангач БРИКСка керүдәнбаш тартты. БРИКС ыеннарында икътисади, сәяси мәсьәләләр турында фикер алышалар. Берлек халыкара оешма дип саналмый. Аның баш сәркатибе дә, низамнамәсе дә юк. БРИКС эшләрен ел саен үзендә саммит уздыручы берәр ил-әгъза оештыра. 2024 елның көзендә ул Русиядә узачак. Үткәрелү урыны дип Казан шәһәре билгеләнгән. Дөнья банкы мәгълүматына күрә, БРИКС оешмасына кергән илләр ир шарының 30 чамасы мәйданын һәм дөньяда халык санының 42 тәшкил итә. Әлеге оешмага нигездә үсеш алучы илләре керә, югары үсештәге дәүләтләр аның эшендә катнашмый. Форумпрограмыбай, төрле. Өч көн дәвамында түгәрәк өстәлләр, джем-сейшеннар, фикер алышулар, Русия халыклары әдәбияты анталогиясен тәкъдим итү һәм аның турында сөйләшүләр каралган иде. Көн саен төрле язучылар белән очрашулар булды. Чараларның бер өлеше Милли китапханәдә, Василий Аксеновның музей-йортында, ""Сандугач"" китапханәсендә, Татарстанның Язучылар берлеге бинасында узды. Казанга язучылар Кытай, Һиндстан, Гарәп Әмирлекләре, Бразилия, Ираннан килде. Русия үзе дә катнашты, Мәскәү, Петербурдан язучылар булды. Програмга исә Татарстанны аерым язмаганнар, әмма татар исемнәре юк түгел, бар. Татарстаннан катнашкан спикерлар —Альбина Әпсәләмова, Алена Кәримова, Денис Осокин. Өчесе дә татарстанлы, әмма өчесе дә урыс телендә иат итүче язучы, шагыйрьләр. Татарча иат итүчеләр чакырылмаган булып чыга. Әдәби форумның ачылышы 11 сентябрь булды. Ачылыш тантанасына да татар язучылары бары тик кунак буларак чакырылган. Спикерлар, чыгыш ясаучылар арасында алар юк. Форум ачык форматта уза, кем тели, шулар килгән булып чыга, әмма татар телендә иат итүчеләргә сүз бирүче булмаган. Чара үзе дә урысча барган. Моны Казан мэриясе матбугат үзәге әзреләгәнвидеоданда күреп була. Әдәби форумның оештыручы — Казан мэриясенең мәдәният комитеты. Чараларга кемне чакырырга кирәк, очрашуларның кайда һәм ничек узуын да алар хәл иткән. Бу Әдәби форум мэрия даими уздырган ""Аксенов-фест"" кысаларында булды. Аны ел саен зурлап Казан мэриясе уздыра. Дәүләт сатып алу сәхифәсендәге мәгълүматларгакараганда, быел әдәби фестивальгә 15,3 млнсум акча бүленгән. Узган ел исә чараның бюджеты 6,7 млнбелән чикләнгән. Күбрәк акча кирәклеген быел БРИКС кысаларында төрле илләрдән килгән кунакларны кунакханәләрдә урнаштырырга, төрле телләргә тәремәләр оештырырга кирәклеге белән аңлатылган. Азатлык аралашкан язучылар әйтүенчә (әңгәмәдәшләрнең исемнәрен аларның иминлеге өчен атамыйбыз), ""Аксенов-фест"" моңа кадәр татар телендә иат итүчеләргә әллә ни игътибар күрсәтмәгән, әмма быел дөньякүләм масштабта уздырабыз дигән максат куелган икән, төрле дәүләтләрдән килгән кунак язучыларны татар әдәбияты белән таныштырмау — зур хата. Русия хакимиятләре — ""Аксенов фест"" чынында урыс телендә иат итүчеләр чарасы. Ул масштаблы, кызыклы уза. Татар әдәбиятына аерым урын бирелми, әмма кайбер елларда Йолдыз Миңнуллина, Булат Ибраһим, Рүзәл Мөхәммәтшинкебек татар телендә язучы шагыйрьләр, аларның иаты белән таныштыру булды, әсәрләре дә урыс теленә тәремә ителеп, китап булып чыкты, — дип сөйли әңгәмәдәш. — Хәзер бу күренми. Әдәби форум Казанда үтте, анда язучылар каян гына килмәде, үзләре турында сөйләде, китапларын күрсәтте, мактанды, тәрибәләрен уртаклашты. Ә татарлар дөньяда юк кебек. Югыйсә ""менә Русия — күпмилләтле дәүләт, менә Татарстан бар һәм монда туган телендә иат итүчеләр бар, менә алар"" дип таныштыр, китаплары басыла дип күрсәт, ""алар укыла, тарала"" дип сөйлә! Юк, моны аңлату омтылышы булмады. Гәрчә глобальләшү чорында татарларның үз телендә иат итүе, китап бастыру эшен дәвам иттерүе үзе бер феномен. Кемдер китапларын дәүләт ярдәменнән башка да чыгара бит. Үзе яза, үзе сата, үзе әмгыятьтә абруй казанган әдип. Татар әдәбиятының тагын бер зур уңай күренеше бар, ул үле түгел, яшь иатчылар бар, татарча язучылар актуаль темаларга иат итәләр. Сөрсегән темаларга, өстән кушканга язучылар түгел, ә үз фикерләре булган яңа заман кешеләре. Яшь шагыйрьләр дә, язучылар да, драматурглар да бар, берсен дә күрсәтә алмадык. Азатлык аралашкан башка язучы мэрия чакырмады, оештырмады дип үпкәләп утырасы түгел, татар язучыларына үзләренә актив булырга кирәк, дигән фикерне иткерде. — Татарстанның Язучылар берлеге бар. Алар татар язучылары да спикер итеп чакырылырга, менә бу кеше фәлән тема белгече, бусы яңа фикер әйтә ала дип тәкъдим итәргә тиеш. Мэрия Берлек турында белми икән, аларның зур хаталары, әмма Берлеккә дә актив булырга кирәк. Димәк, үзен күрсәтә белми булып чыга. Кызганыч, мин дә форумда татар әдәбияты турында бер ирдә дә юк дип карап йөрдем, — диде ул. Шулай да Әдәби форум програм кысаларында Татарстан Язучылар берлеге бинасында татар язучылары катнашында ике утырыш узарга тиеш иде. Аның берсе 12 сентябрьдә Берлек бинасында булды. ""Кем тәремә өчен авап бирә? Ике телнең иади сөйләшүе. Тәремә ителгән китапның өстенлекләре һәм югалтулары"" дип аталган түгәрәк өстәл оештырылды. Очрашуның модераторы Татарстан Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдуллабелән ""Октябрь"" журналы редакторы Ирина Барметовабулды. Анда төрле илләрдән кунаклар чакырылды. Аерым алганда, Кытай, Һиндстан, Бразилия, Иран, Русия язучылары катнашты. Түгәрәк өстәлдә Рәмис Аймәт, Вахит Имамов, Лерон Хәмидуллин, Рәмис Аймәт, Галиман Гыйльманов, Тәлгать Галиуллин, Рифат Корбановкебек татар язучылары бар иде. Әмма бу очрашу да үпкәләш, бер-берсенә гаеп ату белән тәмамланды. Әдәбият белгече, КФУ укытучысы Миләүшә Хәбетдиновабу чараны тәнкыйтьләп чыкты. Аны ул ""Вконтакте"" социаль челтәрендәязды. Хәбетдинова очрашуның начар оештырылуын билгеләде. Түгәрәк өстәлнең концепциясе уйланылмавын, кунакларга китаплар күргәзмәсе ясалмавын, утырырга урындыклар итмәвен һәм Язучылар берлегендә тәремә тарихын күрсәткән мәгълүмат иткерелмәвен искәртте. Моннан тыш, Хәбетдинова Ркаил Зәйдулланы үзен ""әдәпсез"" тотуда һәм ""исерек"" булуда гаепләде. ""Оят. Очрашуда техникум студентлары бар иде. Укытучы, педагогия институтын тәмамлаган ханым, язучылар берлеге рәисен белмәгәнлектән, модераторларның берсен чыгарып ибәрүне сорады, чөнки ул исерек диде. Аңа оят булды, ә татар язучыларына оят түгел иде. Оят хисен югалткан исерек ""итәкчене"" алып чыгарга бер генә ир кеше дә табылмады. Ркаил абый, сез минем халкымны дөнья әмәгатьчелеге алдында хур иттегез! "" дигән ул. Галимә Язучылар берлеге әгъзаларына мөрәәгать итеп, чираттан тыш идарә ыелышын үткәреп, бу хәлне тикшерүне таләп итә. Әдәбият форумы ачылышында Ркаил Зәйдулла (сулдан икенче)Хәбетдинова Ркаил Зәйдулланы, түгәрәк өстәлләр уздырырга дәүләт акча бирсә дә, аны тиешле дәрәәдә оештыра алмауда гаепләде. Язучылар берлеге рәисе аркасында Әдәби форумда татар язучыларын лаеклы итеп тәкъдим итү дә, ачылу тантанасында бер генә татарча шигырь яңгырамау да Зәйдулла аваплылыгында, дип язды. ""Сез (Ркаил Зәйдуллага эндәшеп - ред. ) — безнең язучылар көзгесе, милләтнең йөзе. Шуның өчен без програмда юк, бернәрсә әзерләп күрсәтә дә алмыйсыз. Әдәби фестивальдә ачу тантанасы вакытында бер татар шигыре дә яңгырамады. аваплык сездә. Сез — депутат. Сез —итәкче. Эшне оештыра алмыйсыз"", дигән юл. ""Вконтакте""да купкан бәхәстә Ркаил Зәйдулла үзен яклады. ""Коточкыч донос бу. Фотога карагыз әле — мин исерек кешегә охшаганмы? Анализ алганмы Миләүшә? Мин эмоциональ кеше, шуңа кызмача да күренәмдер. Мәскәү кунаклары безне статист итеп кенә күрмәкче иде. Миләүшәне мин үзем чакырдым, чыгыш ясарга өндәдем, сүз бирдем. Менә сиңа рәхмәт. "" дип язды. Түгәрәк өстәлдә татар әсәрләре турында сүз аз булды, концептуаль сөйләшү булмады, кешеләр әзерләнмәгән иде дип сөйләде чарада катнашучы. — Кунакларга түгәрәк өстәлнең темасын аларның Берлеккә килер алдыннан гына әйткәннәр дигән хис калды. Берсе дә әзер түгел иде. Бернинди дә анализ ясалмаган иде. Татар әсәрләре турында фикер алышу аз иде, — диде ул Азатлыкка. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казандагы әдәби форум: татарлар кайда?,Татарстан,8481,https://www.azatliq.org/a/33118860.html,2024-09-13T21:36:32+00:00
"М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты деканы, филология фәндәре докторы Ләйлә Миҙхәт ҡыҙы Хөсәйенова әйтеүенсә, Иҙел майҙансығында йәш уҡытыусыларҙың һәм Әсә теле республика педагогик оҫталыҡ бәйгеһе еңеүселәре һәм ҡатнашыусылары эшләгән. Секция эше икегә бүлеп ойошторолған. Береһендә мастер-класс булһа, икенсеһендә - тренинг. Мастер-класта Вадим Зәйнулла улы Толомбаев   йәш уҡытыусыларға һәм буласаҡ уҡытыусыларға яһалма интеллекты ҡулланып, башҡорт теле дәрестәрендә ҡыҙыҡлы формалар эшләргә өйрәтте, ә инде психология фәндәре кандидаты Алһыу Рәшит ҡыҙы Биктаһирова стрестан һаҡланыу юлдарын күрһәтте, сөнки уҡытыусыларҙың эше йыш ҡына күҙгә күренмәгән стресс менән дә бәйле. Төрлө йәштәге уҡытыусылар психолог менән рәхәтләнеп аралашты, үҙҙәрен көсөргәнештән һаҡлау күнегеүҙәрен бергәләп уйын форматында өйрәнде. Артабан Белем лекторийында, һуңынан ""Урал батыр"" кабинетында (Рәсәйҙә берҙән-бер кабинет) йыйылып, эш барышында барлыҡҡа килгән һорауҙар хаҡында һөйләшеү ойошторолдо, бик матур тәҡдимдәр индерелде. Йәш уҡытыусылар белемле, дәртле, креатив икәнлектәрен күрһәтте. Ҙур теләк менән мәктәптә эшләп йөрөйҙәр. Киләсәктә тағы ла яҡшыраҡ итеп эшләү методтары һәм алымдары ҡаралды. Альбина Ғөбәйҙуллина.",Бөтә Рәсәй башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары съезының икенсе көнө.,Аңлатма,1268,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-13/ii-b-t-r-s-y-bash-ort-tele-m-bi-te-u-ytyusylary-s-ezyny-ikense-k-n-4232766,2025-05-13T14:25:00+00:00
Иртәгә Өфөнөң Көрәш һарайында ҡатын-ҡыҙҙар араһында бокс буйынса Рәсәй чемпионаты старт ала.,Иң көслө ҡыҙҙар Өфөгә йыйыла,Спорт,92,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2025-11-28/i-k-sl-y-ar-f-g-yyyyla-4485127,2025-11-28T10:30:00+00:00
"Бөгөн Республика Хөкүмәтенең оператив кәңәшмәһендә Радий Хәбиров Рәсәй Президентының тура бәйләнеше барышында Владимир Путиндың Башҡортостандың эшен һәм мөмкинлектәрен юғары баһалауы тураһында иҫкә төшөрҙө. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, дәүләт башлығы Башинформ мәғлүмәт агентлығы журналисының Рәсәй-Тажикстан индустриаль паркын булдырыу проекты тураһында һорауына яуап биреп, беҙҙең төбәктең потенциалын баһаланы. Рәсәй яғынан оператор булып Башҡортостан сығыш яһай. Проектты үҫеш корпорацияһы тормошҡа ашыра. ""Һеҙ бөтәгеҙ ҙә Президенттың тажик технопаркы хаҡында әйткәнен ишеттегеҙ, – тип мөрәжәғәт итте республика Башлығы Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары – республиканың сәнәғәт, энергетика һәм инновациялар министры Александр Шельдяевҡа. - Беҙҙә ике ҙур проект бар, икеһе лә ашығыс. Был, әлбиттә, Тажикстанда технопарк, беҙ нимә менән шөғөлләнергә кәрәклеген аңлайбыҙ. Һәм Үзбәкстан. Александр Шельдяев хәбәр итеүенсә, Рәсәй-Тажикстан технопаркын булдырыу буйынса юл картаһы әҙер, проектты тормошҡа ашырыуға федераль бюджеттан финанслау 2026 йылда килә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡыҙыу эш башланды,Иҡтисад,1162,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-22/y-yu-esh-bashlandy-4517259,2025-12-22T15:15:00+00:00
"Китап байрамы ваҡытында үткән Таланттар йондоҙлоғо концерты мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың һәләттәрен асыу майҙансығы булып торҙо. Ул инде 14 тапҡыр уҙғарылған, ә бөгөнгө байрамда иң-иңдәрҙе бер урынға тупланы.","""Таланттар йондоҙлоғо"" балҡышы",Яңылыҡтар,214,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/talanttar-yondo-lo-o-bal-yshy-4259929,2025-06-01T23:01:54+00:00
"Литературу привезли из Беларуси, Казахстана и Кыргызстана. Впервые принимает участие издательство из Ирана. Как всегда, гостей ждет серия творческих встреч с писателями, в том числе с Олегом Роем, телеведущей, актрисой, писательницей Оксаной Федоровой и поэтом, участником СВО, командиром противотанкового взвода Сергеем Лобановым. В режиме нон-стоп на Акмуллинской сцене будут идти спектакли. А на главной сцене в 19.00 начнется спектакль Театра Российской Армии «Девочки», посвященный Зое Космодемьянской. В целом, первый день форума посвящен Великой Отечественной войне, СВО и пройдет под девизом «Слово о подвиге». Например, в Национальном музее РБ откроется выставка «Война в судьбе моей страны». Башкирское издательство «Китап» представит книги, посвященные 80-летию победы в Великой Отечественной войне. Концерт даст Сергей Нихаенко, участник СВО, поэт из Донбасса.",В Уфе стартовал первый день книжной ярмарки «Китап-Байрам»,Йәмғиәт,872,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-30/v-ufe-startoval-pervyy-den-knizhnoy-yarmarki-kitap-bayram-4257114,2025-05-30T15:15:00+00:00
"Райондарҙа махсус хәрби операция яугирҙәренә төрлөсә ярҙам итә халыҡ. Шундай уңғандарҙың береһе Мәләүездә йәшәй. Алисә Үҙәнбаева, ҡала һәм район кешеләренә рәсем төшөрөү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәреп, унан  йыйылған аҡсаны МХО-ға ебәреүҙе изге бер ғәҙәт итеп алған. 14 йәшлек үҫмер ҡыҙы ла әсәһенең хәйриә акцияһына үҙ өлөшөн индерә. Һуңғы арала ғына алты оҫталыҡ дәресе ойошторған улар. Яңыраҡ ҡына егерме мең һумдан ашыу аҡса йыйып ебәргәндәр. Бында бөтөнләй һүрәт төшөрә белмәгәндәр ҙә ҡапыл асылған һәләттәренә аптырап ҡала. ""Ошо – минең тәүге һүрәтем. Бәләкәстән рәсем төшөрөүгә барымым булманы. Шуға килеп сығырмы, юҡмы, тип кенә барғайным дәрескә. Бәйләнештә селтәрендә мотлаҡ шедевр килеп сығасаҡ, тип яҙылған ине бит, ҡыҙыҡһыныуым көслө булды. Мольберт артында уҡытыусы аңлатыуын иғтибар менән тыңлағас, күңелем асылып, ышаныс барлыҡҡа килде. Оҙаҡ ҡына аҡ ҡағыҙға текәлеп ултырҙым әле,  ә һуңынан бирелеп киттем төшөрә башланым. Өс сәғәт бер мәл кеүек кенә тойолдо. Талғын музыка уйнай, йәнгә рәхәт. Тәүге һүрәтем үҙемә шундай оҡшаны – Алисәгә рәхмәт. Ил һаҡсыларына, мохтаждарға ярҙам итә алыуыма бер шатланһам, рәсем ҡулымдан килә икәненә тағы ҡыуандым"", – тип яҙа Алисә Самат ҡыҙының оҫталыҡ дәресендә булған Гүзәл.  Алисә олоһоноң да, кесеһенең дә  йөрәгенә асҡыс табып дәртләндерә, ҡыҙыҡһындыра һәм ҡатмарлы ғына һүрәт төшөрөү серҙәрен ябай итеп аңлата белә. Уның дәресенә килгәндәр, үҙҙәре лә һиҙмәҫтән, оҫтаға әйләнә. Ире Рафаэль дә ҡатынының бар башланғысын хуплап тора. Үҙәнбаевтарҙың миһырбанлы ғаиләһендә өс ҡыҙ һәм  ике ул үҫә. Балаларын да, төрлө яҡлап үҫтереү менән бергә, тормошто яратырға, кешелекле, кеселекле булырға, һәр кемгә ихтирам менән ҡарарға өйрәтә улар. Оло йөрәкле, изге күңелле рәссам башҡалар яҙмышына ла битараф ҡала алмай, хәйриә акцияларында йыйылған аҡса мәрхәмәтлек фондтары аша киләсәгебеҙҙе яҡлап һуғышҡан ир-егеттәребеҙгә, ауырыу балаларға ярҙамға файҙаланыла. Акцияла ҡатнашҡан һәр кем дошманды еңеүгә үҙ өлөшөн индерә алыуына һөйөнә. Ихлас ярҙамыбыҙ батырҙарыбыҙға файҙа килтерер, тип ышанам, – ти Алисә. Ул, урындағы ""Сатурн"" телевидениеһында тыуған ерендә барған ваҡиғалар, ҡаһарман яҡташтары тураһында йөрәккә үтерлек тапшырыуҙар әҙерләп тә, зәңгәр экрандар аша йәшәүгә көс-ҡеүәт бирә, йәш күңелдәргә изгелек, илһөйәрлек орлоҡтары һала. Шулай уҡ кешеләрҙә, киләсәк быуында һынлы сәнғәткә, ижадҡа һөйөү тәрбиәләй. Фотолар: ғаилә архивы.",МХО-ға ярҙам итә,Яңылыҡтар,2391,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-16/mho-a-yar-am-it-4086263,2025-01-16T14:42:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрӘтисенең сәламәтлеге начарайгач, Киевтан аннексияләнгән Кырымга бармакчы булган кырымтатар Ление Умерованы Русия дүрт айдан артык сак астында тота. Бу хакта ""Кырым хокук яклау төркеме""хәбәр итә. Хокук яклаучылар мәгълүматынча, былтыр 4 декабрьдә Ление Умерова Киевтан Кырымга барырга тиеш булган, чөнки аның әтисе яман шеш белән авырый. Грузия-Русия чиген үтеп чыгуыннан соң, кызны Русия куәт оешмалары вәкилләре тоткарлаган. Янәсе ул тәртип зонасы кагыйдәләрен бозган.16 мартка кадәр Лениене Владикавказ янындагы Чит ил ватандашларын вакытлыча тоту үзәгендә тотканнар. Шәһәр яны район мәхкәмәсе аны ""дәүләт чиге тәртибен бозу""да (Административ хокук бозулар кодексының 18 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип тапкан һәм ике мең сум штраф салган. 16 мартта төнлә Ление Умерова вакытлы тоту үзәгеннән чыгарылган. Шулай да кыз үзе сөйләвенчә, капка янында аны дүрт ир-ат утырган машина көтеп торган. Ление Умерова үзен тотып алуларын, башына пакет кидереп, Владикавказның таныш булмаган районына китерүләрен, шунда калдырып китүләрен сөйли. Кызны шунда ук полиция патруле тоткарлаган. Ни сәбәпле тоткарлауларын сорагач, аңа ""полиция хезмәткәрләренә буйсынмау"" турында беркетмә төзегәннәр. Ленин районы мәхкәмәсе кырымтатар кызына 15 тәүлек административ сак биргән. Вакытлыча тоту изоляторында утырган чагында кызга тагын бер шундый ук беркетмә төзелгән: янәсе ул телефонын полициягә бирмәгән. 27 мартта шул ук мәхкәмә аны кабат 15 тәүлеккә сак астына ибәргән. Лениены Беслан шәһәрендәге вакытлы тоту изоляторына күчергәннәр. 9 апрельдә аңа полициягә буйсынмау турында тагын бер беркетмә төзегәннәр. 11 апрельдә Владикавказның Совет районы мәхкәмәсе кызга янә 15 тәүлек административ сак биргән. ""Административ сак билгеләгән булып, кызны ибәрмичә тотып торалар. Бу тупас рәвештә хокук бозу, анда сәяси эзәрлекләү һәм ялган административ эшләр ачу билгеләре дә бар. Сак астында тотып, кызга инаять эше ачарга әзерләнүләре бар, дип сагаям"", ди ""Кырым хокук яклау төркеме"" идарә рәисе Ольга Скрипник. Ление Умерованың абыйсы Азиз Умеровисә, ""ул бер генә инаять кылды"" – Кырымда туган кеше булса да, Русия паспорты алмады, дип искәртә. ""Халыкара хокук нормаларын бозып, террорчы ил гаепсез кешене – Украина ватандашы булган 25 яшьлек кызны тотык итеп тота. Битараф булмаган бөтен итимагый активистларны, хокук яклау оешмаларын, дәүләт хакимияте оешмаларын Лениене әсирлектән коткарырга булышырга чакырам"", дип мөрәәгать иткән Азиз Умеров. Русия куәт оешмалары вәкилләре Ление Умерованы тоткарлаулары турында рәсми хәбәр итмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хокук яклаучылар: Русия әтисе янына Киевтан Кырымга барырга чыккан кырымтатар кызын берничә ай сак астында тота,Яңылыҡтар,2636,https://www.azatliq.org/a/32360239.html,2023-04-12T08:33:15+00:00
"Бер ваҡыт ир кеше яҡшы кәйефтә уянып, ихатаһына сыҡһа, унда сүп-сар тулы бер биҙрә ултыра ти. Ул биҙрәне ала, сүбен түгә, һауытын ялтырап таҙарта һәм иң ҙур, өлгөргән, ҡыҙыл, тәмле алмаларҙы тултырып күршеһенә индерә. Күршеһе ишеген шаҡығас: ""Ниһайәт, мин уның маҙаһына тейҙем! "" - тип ҡыуана. Ирешергә әҙерләнеп ишеген асһа, ә теге уға алмалар һалынған биҙрәһен бирә лә: - Кем нимә менән бай, шуның менән бүлешә инде! - тип, алма тулы биҙрәһен күршеһенә һуҙа.",АҠЫЛЛЫЛЫҠ ТУРАҺЫНДА ҠИССА,Йәмғиәт,460,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-05-23/a-yllyly-tura-ynda-issa-3780569,2024-05-23T16:56:00+00:00
"Зәринә Фәйзиева2020 елның көзендә Токионың чит телләр университетында татар теле дәресләреукытыла башлады. Ул дәресләрне татар телен үзе өйрәнеп үзләштергән аспирант Юто Хишиямаоештыра һәм укыта. ""Курсның максаты – студентларны татар теле һәм татар дөньясы белән таныштыру"", дип сөйләгән иде Азатлыкка Юто. Күп тә узмады, әлеге курсларның беренче имешләре дә күренә башлады. Анда татар телен өйрәнгән Зәринә Фәйзиевабыел Халыкара татар теле олимпиадасында катнашып, призлы урын яулый алды. Алга таба да татар телен камилләштерү нияте бар, ди ул. Зәринәгә 23 яшь. Тумышы белән Үзбәкстанның Сәмәрканд шәһәреннән. Хәзер Токиода яши. Әтисе – үзбәк, әнисе – таик, үзен ул Сәмәрканд кызы дип атый. Азатлык яшь кыз белән татар телен өйрәнүе һәм дөньяга карашы турында сөйләште. Зәринә Фәйзиева— Зәринә, башта үзегезнең Япониягә ничек күченгәнегезне аңлатыгызчы. Токиода сез кайда укыйсыз? — Балачагымны Сәмәркандта үткәрдем, монда урта мәктәптә урыс телендә белем алдым. Миңа 10 яшь булганда, әтигә эше сәбәпле Малайзиягә күчәргә кирәк иде, гаиләбез белән анда күчендек, шунда 2 ел яшәдек. Урта мәктәпне тәмамлагач, мин Япониягә килергә булдым. 2015 елда монда килеп, башта 2 ел дәвамында япон телен өйрәндем. Шуннан соң инде Токио чит телләр университетының япон теле һәм мәдәнияте факультетына белем алырга кердем. Хәзер монда лингвистика юнәлешендә укыйм. — Ә татар телен сез кайчан һәм ничек өйрәнә башладыгыз? Моңа нәрсә этәрде? — Мин үзем кечкенәдән телләрне өйрәнергә яратам. Таик, үзбәк, урыс телләреннән тыш инглиз, корея, япон, испан телләрен беләм, яратып сөйләшәм. Татар теле белән электән кызыксына идем. Кызыксынуның сәбәбе – әтиемнең әбисе – Казан татары. Ул угыш алды елларында Сәмәркандка килгән, анда үзбәк кешесенә кияүгә чыккан. Шуңа күрә, ни кызганыч, минем гаиләмдә беркем дә татарча сөйләшми. Мин татарча иркен сөйләшә алсам, вафат булган әбиемә якынлаша алырмын дип уйлыйм. Татар телен яхшы белгәннән соң, берәр вакыт Татарстанга, әбиемнең туганнары янына барырга бик телим. Һәм менә узган елның көзендә безнең университетта татар теле дәресләрен укыта башладылар. Аларны Халыкара татар теле олимпиадасында иңү яулаган Юто Хишияма алып бара. Мондый дәресләр үткәрелгәнен ишетүгә үк, бу курсны сайларга булдым. Хәзер татар телен өйрәнә башлавыма 6 ай булды. — 6 ай гына өйрәнсәгез, ә татарча инде шактый яхшы беләсез, афәрин! Дәресләрдә сез нишлисез? Телне башка урыннарда да үзләштерәсезме? Токио чит телләр университетында— Юк, татарча мин бары тик университет дәресләрендә генә өйрәнәм. Алар япон телендә укытыла, инде дистәдән артык дәрес оештырылды. Укытучыбыз Юто китабынактив куллана, безнең дәреслек ул. Китапны татар телен өйрәнгән берничә япон кешесе язган: Акира Сакурама, Мидзуки Сакурама һәм Юто Хишияма үзе. Дәресләр бездә бик кызык үтә. Миңа шунысы ошый, телдән тыш без Татарстан, татарлар турында да шактый күп кызыклы мәгълүмат алабыз. Татарстанның үзе турында бу дәресләрдә бик күп белдем. — Татар телен өйрәнү сезнең өчен авырмы? Нинди авыр яклары бар, ә нәрсә, киресенчә, сезгә иңел бирелә? — Татар телен өйрәнү минем өчен һич тә авыр түгел. Ул үзбәк теле белән бер үк төрки телләр гаиләсенә карый бит, лексика, сүзләрне аңлау бик иңел. Дөрес, минем төрки тел белүем һәм телләр белән бик кызыксынуым сәбәпледер. Икенче яктан, сүзләргә басымны дөрес кую авыррак. Шулай ук грамматик формаларны урынлы һәм дөрес итеп куллану авырлык тудыра. Мәсәлән, үзбәк телендә берәр нәрсә күрергә теләгәндә "" "" диләр, әмма татар телендә ""күрәсем килә"" диләр. Татар теле олимпиадасында катнашканда, мин нәкъ шундый хата ясадым да: ""Татарстанга барасым килә"" дип әйтү урынына, ""баргым килә"" дип әйтеп куйдым. Шуның сәбәпле бераз оялып та алдым. — Олимпиадада катнашу турында күбрәк сөйләгезче? Быел ул ничек узды, сезгә ошадымы? — Телне әле өйрәнә башлау сәбәпле, быел мин олимпиадада беренче тапкыр катнаштым. Коронавирус аркасында ул онлайн оештырылды. Күп төрле илләрдән олимпиадада катнашучылар әдәби, сокландыргыч татар телендә шундый матур презентацияләр ясады, бик ошаттым! Сөйләгәннәрен тыңлап таң калдым. Пандемия аркасында олимпиадага Казанга бара алмавым кызганыч булды, әлбәттә. Тик чын, матур татар телен ишетү дә – бәхет булды, минем өчен кызыклы тәрибә булды бу. Олимпиадада үзем призлы урынга лаек булдым. Дөресен әйткәндә, моны көтмәгән идем, чөнки телне әле ярты еллап кына өйрәнәм бит, татарча яхшы беләм дип әйтә алмыйм. Шулай да мин призлы урынга лаек булуыма шатландым. Киләсе елларда белемемне тагын да яхшырак шомартып катнашачакмын! — Ә телдән тыш сезгә татарларда, татар мәдәниятендә нәрсә ошый? Зәринә пешергән чәкчәк— Татар милли ризыкларын бик яратам. Кызганыч, Казанда, Татарстанда әле булганым юк, һәм чын милли ризыкларны ашау бәхетенә әле ирешмәдем. Шулай да, без татар ризыкларын үзебез тырышып пешерәбез. Үзем әзерләгән чәкчәк бик тәмле, миңа нык ошады! Бер вакыт, Мидзукига кунакка барганда, алар бик тәмле өчпочмаклар пешергән иде, бик яратып ашадым, тәмле ризык. — Киләчәккә планнарыгыз нинди? Татар телен өйрәнүегезне дәвам итәсезме? — Хәзер мин дүртенче курс студенты. Әлегә иң зур максатым – диплом эшен язып тәмамлау. Аннан ераграк карарга да куркам, әлбәттә, магистратурага кереп, укуымны дәвам итәргә ниятлим. Укуым белән беррәттән мин бар көчемне татар телен тагы да яхшырак өйрәнүгә, шомартуга куячакмын, сүз бирәм. Татар телендә иркен сөйләшә башлаганнан соң, мин Татарстанга, әбиемнең туганнары янына барырга телим. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Татарча өйрәнүче Зәринә: ""Чын татар телен ишетү – бәхет булды""",Татарстан,5626,https://www.azatliq.org/a/31251349.html,2021-05-14T21:00:51+00:00
"Бер ҡасан да тормошом еңел булманы. Алты бала үҫтек, мин иң өлкәне. Эскән атай, йыйыштырыусы булып эшләгән сирле әсәй, өйҙә туҡтамаған ғауға, бер ҡасан да етмәгән аҡса. Береһенән-береһе бәләкәй балаларҙы гел мин ҡараным. Ашатыу, арттарын йыуыу, йыйыштырыу, бөтмәҫ мал-тыуар, баҡса – барыһы ла минең өҫтә ине. Улар арҡаһында бала сағым да, йүнле йәшлегем дә булманы. Туғыҙынсы класты тамамлау менән яндағы ҡалаға уҡырға тип училищеға ҡастым. Артымдан беренсе йөрөй башлаған егеткә кейәүгә сыҡтым. Юҡ, яратманым да үҙен, тик нисек тә булһа өйҙәге тормоштан ҡотолорға, уларҙан алыҫыраҡ булырға теләнем. Бер уңмағас, уңманы инде тормош. Ирем йүнһеҙ, һаран, әшәке кеше булып сыҡты. Хәҙер мин уның һәм мәғәнәһеҙ ғаиләһенең хеҙмәткәренә әйләндем. Өйҙө ҡарауым етмәгән, әсәһенә лә алып ҡайтып бөтә эште минән эшләтәләр, аҙаҡ ҡәнәғәт булмай ҡалалар ине. Йүнһеҙ килен тип кенә йөрөттөләр. Йәшләй генә бер-бер артлы ике ҡыҙ бала таптым. Иремдең холҡо йылдан-йыл ауырлашты. Эшендә шелтә алһа ла, машина тоҡанмаһа ла, хатта ямғыр яуып торһа ла мин ғәйепле. Көйһөҙ сағына эләкһәң, һуғып та осора ине. Тик ике баланы алып ҡайҙа китәһең? Түҙҙем инде. Бар наҙымды ҡыҙҙарыма бирергә тырыштым. Ләкин үҙем күрмәй үҫкән йылыны балаларға ла дөрөҫ бирә алманым ахыры. Ялҡау, яһил, эгоистар булып үҫтеләр. Миңә ярҙам итеү, күңелемде уйлау тигән нимә бәләкәйҙән булманы. Оҡшамаһа ҡысҡыра, илайҙар ине, ҙурая төшкәс был битарафлыҡҡа әйләнде. Хәҙер инде үҙ балаларымдың ҡолона әйләндем. Шулай йәшәп ятҡанда ҡапыл ирем вафат булды. Шаңҡып ҡалдым. Мин улай-былай иткәнсе был ике ҡыҙ пенсияларын үҙҙәренә юлланы, өйҙән сығып китте. Береһе ятаҡта йәшәй, икенсеһе әхирәтендәме, егетендәме. Өс йыл элек икенсегә кейәүгә сыҡтым. Һәйбәт кеше тура килде, мине ихтирам итә. Улыбыҙ тыуҙы, әле уға ике йәш. Ниһайәт, ҡатын-ҡыҙ һәм әсә бәхетен татыным кеүек. Ләкин ҡыҙҙар ныҡ йәнде көйҙөрә. Өйгә ҡайтмайҙар ҙа тиерлек. Ҡайтһалар, һуҙылып ятып телефон ҡарайҙар, миңә ярҙам итеү баштарына ла инеп сыҡмай. Аҡсалары булһа, магазинға сығып тәмле нәмә алалар, тик миңә бирмәй үҙҙәре генә ашай. Миңә бөтөнләй битарафтар, йә әрләшәләр. Атайҙы яратабыҙ, һин йүнһеҙ тиҙәр. Үҙҙәре исмаһам бер тапҡыр ҙа ҡәберен барып таҙартманы. Тормошомдан да һыҙып ташлай алмайым, араларҙы лы яҡшыртып булмай. Ҡайһы ерҙә яңылыштым икән? Әле тәүге иремә кейәүгә сыҡҡанға, уға ошо ике баланы тапҡанға үкенәм. Ирҙән дә бәхет булманы, ҡыҙҙар ҙа йонсота. Ауыр бала сағым өсөн еңел йәшлек тә булманы тип йән көйә. Хәҙер 40-ҡа етеп барғанда барыһы ла яйланды кеүек, тик кем белә, улым ниндәй булып үҫер ҙә, ирем ниндәй кешегә әйләнер тип ҡурҡам. Бер булмаған бәхет булмаҫтыр. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ошо ике баланы тапҡаныма үкенәм.,Йәмғиәт,2710,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-11/osho-ike-balany-tap-anyma-ken-m-4573087,2026-02-11T01:15:00+00:00
"Казанда ""Гермоген"" фильмы премьерасы19 июльдә Казанда ""Святитель"" фильмы премьерасы узды. Авторлары ""документаль"" дип игълан иткән бу фильмның Русия күләмендәге премьерасы 4 ноябрьдә генә булачак. Бу премьера исә Казан изге ана иконасы табылуга 443 ел тулуга багышланды. 21 июльдә Казанда шул хөрмәттән тәре йөреше дә үткәреләчәк. ""Святитель"" фильмы Казан һәм Әстерхан митрополиты, соңрак Мәскәү патриархы булган Гермоген язмышы турында. Явыз Иван Казанны яулап алганнан соңгы елларда ул руханилык эшен Казан чиркәүләренең берсендә поп буларак башлаган, яхшы хезмәте өчен патриархка кадәр үскән. ""Святитель"" фильмы ""М"" сәүдә-күңел ачу үзәгендә урнашкан кинотеатрда бушлай күрсәтелде. Башланырга ярты сәгать кала, 300 кешелек зал шыплап тулган иде. Кеше һаман килә торды, ишек төбендә басып, баскычларда, экран төбендәге идәндә утырып, ятып караучылар да булды. ""әй көне, атна уртасында, фильмга ничек шулкадәр кеше ыелды? "", дигән сорауга, тамашачыларның берсе авап бирде. ""Һәр чиркәүнең """"та һәм социаль челтәрләрдә уртак төркемнәре бар. Чиркәүгә актив йөрүчеләр шул төркемнәрдә исәпләнә. Алар безгә булачак чаралар турында шулар аша хәбәр итә һәм ыелышып киләбез"", диде бер ханым. ТамашачыларФильм башланганчы, Казан һәм Татарстан митрополиты Кириллэкран аша халыкка мөрәәгать итә. Ул фильмны карарга куша һәм анда сурәтләнгән вакыйгаларны хәзерге вазгыять белән чагыштыра. — Хәзер дә, Гермоген кебек, үз каны белән ватанына мәхәббәтен дәлилләүче, аны тышкы, эчке дошманнардан саклаучы кешеләр бар. Патриарх Гермоген образы үз тирәсендә әмәгатьчелек фикерен формалаштыручы чын, нык рухлы шәхесне чагылдыра, — ди ул. Фильм мондый сүзләр белән башланып китә: ""Ил дөрләп янды һәм канга батты. Туган туганга каршы сугышты. Хатын-кызларга, картларга, балаларга да мәрхәмәт булмады. Европаның иң көчле дәүләтләре Русиягә каршы берләште. Дошманнар аны читтән дә камап алды, эчтән дә имерде. Беркайчан да Русия имерелүгә моның кадәр якын булмады. Ул иңсен, яңарсын өчен, халыкка какшамас терәк, ил символы булырлык авыр миссияне үзенә алырдай кемдер булырга тиеш иде. Яшь, нык кешеләр өчен дә авыр бу вазифаны 80 яшьлек Мәскәү патриархы Гермоген үзенә алды. Руханисыз авыл да тормый, диләр. Ә бөек дәүләт иңсен өчен, бөек рухани яклавы кирәк. ""Алга таба Русия актерлары Екатерина Гусева, Александр Балуев, Дмитрий Певцов, төрле чиркәүләр яки декорацияләр фонында, Гермогенның язмышын, шул еллар тарихын сөйли. Фильмда католиклар белән православларны чагыштырганда Русия белән Көнбатыш цивилизациясен кискен капма-каршы куялар. Көнбатыш илләрендә яшәүче кеше, урыстан аермалы буларак, гел байлык, карьера, хакимият турында гына уйлый икән. Урыс кешесенең Көнбатыш кешесеннән нигә көчлерәк булуын да аңлаталар: барсына сәбәпче – православ менталитеты. Икенче дөнья сугышында да Совет гаскәре шуның аркасында иңгән икән. ""Инде мең ел буе Көнбатыш һәм Көнчыгыш цивилизация үз кыйммәтләрен төрлечә күрә һәм мең ел буе Көнбатыш үз кыйммәтләрен иң хаклысы дип саный. Кем ул урыс кешесе дигән сорауга авап та шундадыр: синең нинди милләттән булуың, Аллага ышану-ышанмавың да мөһим түгел, иң мөһиме–гаделлек һәм бурыч төшенчәсен аңлау бар, ә аның тамырлары православиедә яшерелгән. Икенче дөнья сугышын гына искә алыйк. Көнбатыш илләрнең күпчелеге, Австрия, Һолландия, Бельгия, Дания хәтта Франция, көрәшмичә дә диярлек, Һитлерга бирелде. Көнбатыш менталитеты карашыннан бу, күңелсез булса да, зирәк адым, шулай итеп алар гомерләрен һәм күпмедер милекләрен саклап кала. Ә овет солдаты үзен башкача тота. Брест кальгасы, Сталинград, Мәскәү өчен ул соңгы тамчы канына кадәр сугыша. Югыйсә, әсирлеккә бирелеп, гомерен саклап кала алыр иде. Көнбатыш кешесе моны аңлый алмый. Ә совет сугышчыларының, бәлки, күбесе Аллага ышанмагандыр да, әмма алар православие мантыйгында фикерләгән, шул үзенчәлекле урыс менталитетында уйлаган"", диелә фильмда. Полякларга каршы сугыш, Гермогенның үз мөрәәгатьләре белән халыкны сугышка күтәрүе, Минин белән Пожарскийны илһамландыруы турында да күп сөйләнде. Фильмнан соң аның режиссеры, халыкара кинофестивальләр лауреаты, ""Ника"" һәм ""Золотой Орел"" кинопремияләре номинанты Алексей Барыкинны тамашачы басып алкышлады, ""афәрин"" дип кычкырды. Ул премьера өчен мөмкин кадәр зур кинозал сайлауларын, әмма барыбер кешенең сыеп бетмәвен әйтеп, гафу үтенде. Бу фильмның Русиядә премьерасы бары тик ноябрьдә генә буласын әйтте. Алексей Барыкин-— Бу бары тик Казан өчен генә махсус премьера. 21 июльдә Казан Изге ана иконасы табылуга 443 ел тула, сездә тәре йөреше була. Премьера шуңа багышланган. ""Святитель"" фильмы – Казан Изге ана иконасы трилогиясенең өченче өлеше. Моңа кадәр ""Заступница"" һәм ""Осанна"" фильмнары дөнья күргән иде. Бу өч фильм элек кинотеатрларга прокатка чыга алмаса, хәзер алар бар Русия буенча тулаем прокатка чыгачак. Күпләрнең соравы белән 4 ноябрьдә – Халыклар бердәмлеге көнендә Мәскәүдә зур премьерасы булачак та, шуннан соң аны илнең барлык урыннарында зур экраннардан карый алачаклар. Шуңа бу сезнең өчен генә күрсәтелгән фильм, — диде Барыкин. Трилогияне төшерү ун елга сузылган, ә ""Святитель"" фильмы ике ел элек төшерелгән. Монтажлауга бер ел киткән. Барыкин сүзләренчә ул нәкъ кирәкле вакытта чыгарыла. — Бу фильм ике ел элек төшерелде. Ул вакытта вазгыять бөтенләй башка иде. Актуаль булмаган, заман таләпләренә авап бирмәгән бу фильмны нәрсәгә төшерәбез инде, дип уйладык. Кирәк булмас дип тә курыктык. Бәлки, Гермоген турында башка вакытта сөйләргә кирәктер, дидек. Фильм әзер булды һәм, ни гаәп, бу искиткеч тарих бүгенге вакыйгаларга авап бирә булып чыкты. Без әле бер ел элек, фильмны монтажлаганда, болай булыр дип көтмәдек тә һәм, Аллаһ ихтыяры белән, ул нәкъ шушы вакытта чыкты, — диде Алексей Барыкин. ""Әйе, әйе"", дип кул чапты халык. ""Бик вакытлы чыккан! "", дип кычкырдылар залдан. Фильмнан күренеш""Беренче канал""дан күрсәтергә планлаштырасызмы? "", дигәнгә, ул Казан тамашачысының фильмга реакциясен күрсәтергә кирәк, дип белдерде. — Күрсәтәләрме, юкмы – бу алардан тора. ""Осанна""ны тәкъдим иткән идек, алар каршы килде. ""Үзебез Елизаветта Федоровна турында фильм төшердек, үз эксклюзив материалыбыз бар"", диделәр. Сезнең шундый реакцияне ""Беренче канал"" итәкчеләренә, Эрнстка, Добродеевага күрсәтергә кирәк. Ул очракта алырга да мөмкиннәр, — диде Барыкин. Ул бу фильмнарны төшерергә Казан меценаты Андрей Кылмаковның акча бирүен дә билгеләп үтте. Фильм Казан һәм Мәскәүнең тарихи урыннарында төшерелгән. Бу эшләрдә Казан кирмәне, Казан федераль университеты, Казан сәнгать институты, аның студентлары, укытучылары да ярдәм күрсәткән. ""Чукындыру сәясәтенең дәвамы""Явыз Иваннан башлап мәбүри чукындыру сәясәтен өйрәнгән тарихчы, галим әлеге фильмны төшерү һәм премьерасын башта Казанда уздыруны чукындыру сәясәтенең әле дә дәвам итүе дип саный. Ул, эшен югалтырга куркуы сәбәпле, исемен язмау шарты белән генә бу хакта сөйләргә риза булды. — Максатлары -— православиене әелдерү. Күреп торасыз, бу эш хәзер дә актив төстә дәвам итә. Армиядә дә поплар бар, алар барлык солдатларны бергә чукындыра, яңа корабларны суга ибәргәндә, яңа объектлар ачылганда да шулар килеп чукындыра. Күптән түгел, Соль-Илецк суында коенучыларны поп килеп чукындырып китте. Православие дәүләт дине дәрәәсендә бит. Тик бу хакта хәзер кычкырып әйтергә ярамый, шунда ук авызыңны ябалар, — ди ул. Тарихчы әйтүенчә, Гермоген мәбүри чукындыру эшләрендә турыдан-туры катнашкан, аны әелдерү максатыннан, үз эзләнүләрен үткәргән, чукындыру турында фәрманнар чыгаруга йогынты ясаган. — 1593 елда Гермоген инициативасы белән фәрман чыга. Әле аңарчы, ул 1552 елдан башлап Казанда чукындыру эшләре юнәлешендә эзләнүләр үткәреп, бу эшкә нәтиә ясый. Шул эзләнүләрдә, татар алпавытларына ялланып эшләгән урыс крепостнойларның ислам диненә күчүенә игътибар итә. Шушы фактлар аша, алпавытларның да формаль яктан гына христиан динен кабул итүен, чынлыкта, ислам дине тотуын ачыклый. Алар балаларына да татар исемнәре куша, татар зиратына ирләнәләр. Шуны күргәч, ул беренче эш итеп, Казан тирәсендә үз христиан каһарманнарын уйлап чыгара. Яңа чукынган керәшеннәрне, урысларны, татарлар һөүменнән үлгән итеп күрсәтеп, изгеләр рәтенә күтәрә, алар исеменә бәйрәмнәр оештыра башлый. Казан Изге ана иконасы килеп чыгуның максаты да каһарманнар уйлап чыгару, халыкны могизаларга ышандыру, шуның аша православиегә китерү була. Шулай ук Казанның бер өлеше Явыз Иван килүгә кадәр үк христианлашкан булган итеп күрсәтергә тырыша, шул хакта тарихын яза. Ул язганнар нәтиәсендә, яңа чукынган татарларны ыеп, православиегә укытулар оештырыла. Алар догалар ятлый, чиркәүдәге гыйбадәтләрдә катнаша. Казанда Яңа керәшен бистәсе оештырыла һәм төрле төбәкләрдәге керәшеннәрне шунда ыярга телиләр. Авылларда чиркәүләр бик юк, ә Казанда бар, шунлыктан аларны башкалада ыеп, дини тәрбия оештыралар. Татар авылларындагы мәчетләрне имерү зарурлыгы мәсьәләсен дә Гермоген кабат күтәрә. Шактый эш башкара ул, — ди тарихчы. ""Гермоген турындагы фильмның премьерасын иң беренче итеп Казанда уздыруның максаты нидә дип уйлыйсыз"", дигән сорауга ул әле дә чукындыру сәясәтенең дәвам итүен әйтте. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан өчен генә махсус премьера: татарларны чукындыручы Гермоген турында фильм чыкты,Татарстан,9070,https://www.azatliq.org/a/31951607.html,2022-07-20T12:53:01+00:00
"Төшөндә өйҙә мәйет күрһәң, теләгеңә ирешерһең, ти Мөхөтдин ибн Ғәрәби. Төшөндә үҙҙеңде мәйеттәр менән киткәнеңде күрһәң, йәки мәйеттәр менән булыуыңды күрһәң, йәки үлгәндәр менән йөрөгәнеңде күрһәң, әжәлең яҡын килер. Билгеле бер мәйет өсөн төшөңдә ҡәбер ҡаҙһаң, зәхмәткә (ауырыуға) осрарһың. Төшөңдә мәйеткә берәр нәмә бирһәң, йәки мәйет үҙеңә берәр нәмә бирһә, халыҡ араһында мал артыр, осһоҙлоҡ ирешер. Төшөңдә үҙеңдән мәйет ҡасһа, юғалһа, ғүмерең оҙон булыр. Төштә мәйет илаһа, ул мәйет иман менән киткән булыр, рәхәткә һәм ниғмәткә ирешер. Әгәр төшөңдә мәйет көлһә, яҡшыға юраланыр. Төштә үҙеңде мәйет итеп, үлгән итеп күрһәң, ғүмерең оҙон булыр. Төшөңдә үҙеңде мәйет итеп, үлгән итеп күрһәң, өмөтөң хасил булыр. Төшөңдә ғүреңде күрһәң, ғибәрәт алырһың, гонаһларыңдан тәүбә ҡылыуға һәм сабыр итеүгә ишараттыр, тиелә Йософ пәймбәр тәғбирнәмәһе. ндә. Төшөңдә үлгән әҙәмде ҡәбергә ҡуйғаныңды күрһәң, ҡоролоҡ һәм аслыҡ килеп, ғазабы ҡаты булыр, тиелә «Төхфәт — мөлөк» китабында. Төшөңдә яңы вафат булған кешенәң алда элегерәк үлгәндән бер-бер артлы һүҙ ишетһәң, шул уҡ һүҙҙе ул көндө тере әҙәмдән ишетерһең. Төшөңдә тере кеше мәрхүмгә берәр нәмә бирһә, йәки үлгәнгә нимәлер бирһәң, ул нәмә аслыҡ, йә ҡоролоҡ булыр. Әгәр ҙә инде үлгән берәр әйберҙе тере кешегә, йәки үҙеңә бер нәмә бирһә, шул нәмә ҡулға кереүгә юраланыр, йә билдәле булмаған урындан хәбәр килер, йә ҡулыңа мал инер. Төштә үлгәнде күреү — яҡшы һүҙле кеше булыр, тиелә шул уҡ «Төхфәт-мөлөк»тә. Төшөңдә үлгәнде тере итеп күреү—маҡсатка ирешеү ул. Төшөңдә үлгәнде көлөүсе итеп күрһәң, ғазаптан арынырһың. Әгәр ҙә бер ауырыу кешене үлгән икән тип төшөңдә күрһәң, уның йәне өсөн саҙаҡа бирергә кәрәк, ғазабынан имен булырһың. Төшөңдә үҙеңде үлгәнһең итеп күрһәң, ғүмерең оҙон булыр, әммә ул харап булыр (бушҡа үткән). Әгәр ҙә үлгән кешене тере хәлендәге күрһәң, ул, килеп, үҙеңде ҡосаҡлаһа-ҡосһа, йәшең оҙон булыр. Әгәр тере кеше үлгән кешене ҡосаҡлаһа, был төште күреүсенең ғүмере аҙ аҙ ҡалған, өйөндә айырылышыу булыр. Төшөңдә терене үлгән тип күрһәң, ғүмере оҙон булыр һәм һағыш-ҡайғынан ҡотолор, тиелә «Йосыф пәйғәмбәр тәғбирнәмә»ндә. Төштә үлгәнде тере күрһәң, тиелә ошо уҡ китапта, был донъяла һәм Ахирәттә ҡәҙерле булырһың, ниндәй теләгең бар, шуға ирешерһең. Төшөңдә үлгәндең илағанын күрһәң, ул үлгән иманһыҙ булыр, әммә ул төште күреүсегә яҡшылыҡ ирешер. Төшөңдә үлекте ашаһаң, халыҡ өсөн ҡәҙерле булырһың, тиелә ошо уҡ китапта. Төшөңдә үлгәнде саф, таҙа кейем кейгән тип күрһәң, һөйөнөстәр. Төштә ил башлығының үлеп терелеүен күрһәң, ул ил башлығы ғәҙеллек менән хөкөм йөрөтөүсе булған икән, яңынан ғәҙеллекте илдә урынлаштырыр, тиелә «Төхфәтел — мөлөк»тә. Төшөңдә берәр йәки бер хайуан кешене үлтергәнде күрһәң, ил башлығынан зәхмәт ирешер. Төштә үҙеңде йәнһеҙ итеп күреп, ҡабат терелгәненде күрһәң, өмөтөң аҡланыр, тип әйтә Мөхөтдин ибн Ғәрәби. Төштә үҙеңде үлгәнһең икән тип күрһәң, ғүмерең оҙон булыуға юра, тип әйт ул. Төшөңдә үлгән кешенең илағанын күрһәң, тип әйтә Мөхөтдин ибн Ғәрәби, ул кеше иман менән үтткән, һәм рәхәткә ниғмәткә ирешер, көлһә, яхшылыр. Әгәр төшөңдә билдәле бер үлеүсегә ҡәбер ҡаҙғаныңды күрһәң, йәғни билдәле бер үлгәнгә атап төшөңдә ҡәбер ҡаҙһаң, зәхмәткә осрарһың. Төшөңдә үлеккә бер нәмә биреүҙе, йә үлектән бер нәмә алыуҙы Мөхөтдин ибн Ғәрәби халыҡ араһында бик арзан һәм мал-тыуар күп булыуға юрарға кәңәш итә. Төшөңдә мәйет йыуыусыларҙы күрһәң, намаҙыңды ҡуйыу ҡурҡыуға юралар, тиелә «Тәғбирнәмә-йәнәби тәржемәһе»ндә. Төшөңдә имамды үлгән, йәғни был донъянан киткән тип күрһәң, ҡала харап булыр. Әгәр ҙә төштә үҙеңде үлгәнһең, мәйет икәнһең тип күрһәң, тиелә «Тәғбирнәмә-йәнәби тәржемәһе» китабында, башҡа бер үлгән кешене илауҙа күрһәң, был төш — динеңдәге боҙоҡлоҡтар, иманыңды нығытып, шәриғәттең һәм дин юлыңды төҙәтергә тейешле. Бер кеше төшөндә үҙен үлгән тиеп күреп, бынан һуң терелгәнен күрһә, ул сәфәр сығар һәм унан һуң өйөнә ҡайтыр. Бер хәбәрҙә иһә: был төштө күргән кеше элгәре гөнаһ ҡылыр, унан һуң тәүбә итер, тиелә. Үҙеңде үлем хәлеңдә, йәғни йән биргән хәлеңдә күрһәң, йәбер-золом-яуызлыҡ эшләрһең. Төшөңдә үләндәрҙе күреп илаһаң, йәғни үлгәндәр янында илауҙы күрһәң, йәки үлектәр янында башҡа хәлдәрҙе күрһәң, өйөндә йығылырһың һәм дә шуға оҡшаш нәмәләр булырҙар. Бер билдәле үлгәнде икенсе мәртәбә терелгән тип күрһәң, ул үлек зарланыуҙан башҡа сифатта иһә, уның үлеменән һуң ҡалған ҡатынының башҡа бер кешегә кейәүгә сығыуына юралана. Төштә тауышһыҙ үлгән менән ҡатышып илау — шатлыҡтыр. Төштәге һыҡтау, ниндәй генә илау булмаһын, әгәр ҙә ул тауышһыҙ булһа, күҙеңдең һәр даими нурлы булыуынандыр. Әгәр ҙә үлгәнде ҡәберҙә күрһәң, мал булыр, әммә эштәреңдең мөшкөллөлөгелер. Бер үлгән кешене халыҡ араһында күрһәң, наҙан һәм белемһеҙ кешеләр араһында булыуына юраланыр. Төшөңдә үҙеңде үлгән хәлендә күрһәң, ғүмерең оҙон булыр, тиелә «Тәғбирнәмә-йәнәби тәржемәһе» китабында ла. Төшөңдә үлгәндәр менән һөйләшһәң, изгелек табаһың. Әгәр ҙә үлгәндәрҙән ҡасҡаныңды төшөңдә күрһәң, ҡатының үҙеңдән риза булмағанлыҡтан ошо төш һиңә керер. Бер кеше үлекте төшөндә ашаһа, изгелеге артыр. Әгәр ҙә бер кеше үлгәнде өйгә ҡайтырға өндәһә, өйгә индерһә, малы күп булыр, йә ул үлггәнде йыназала күреп, Аллаһы Тәғәләнең рәхмәте өсөн мосолмандар менән дуҫлашыр. Төшөңдә берәр йыназаның күктә йөрөгәнен күрһәң, бер ҡала башлығының, йәки ғали кешенең үлеме менән юраланыр, йә иһә ғиззәттән төшөрөлөп, иленән ситтә йәки хаж юлында вафат булыуына аңлатма ҡылыныр. Төшөңдә йыназа үлеге үҙеңдән касса, ғүмере оҙон булыр. Бер кеше үҙен үлгән һәм күмелер тип күрһә, алыҫ сәфәргә барып, мал-тыуар табар, байлыҡ ҡаҙаныр. Төшөңдә ләхеткә бер үлгән кешене ҡуйғаныңды күрһәң, йорт төҙөүенә тип юрала. Әгәр ҙә бер мәйет ҡуйылыусы ҡәбергә тупраҡ ырғытып, өҫтөнә балсыҡ өйһәң, шул ер миҡдарынса мал табарһың. Белмәгән-күрмәгән бер мәйет өсөн ҡәбер ҡаҙғанынды төшөңдә күрһәң, шул күргән урыныңда йорт һалырһың. Әгәр ҙә үҙеңде мәрхүм булған өсөн ҡәбер эсендә күрһәң, йә үҙеңә ҡәбер ҡаҙыһаң, Аллаһы Тәғәләнең ризалығы булырҙай эш башҡарырһың. Төштәге ҡәбер — тотҡонлоҡтор.",Төштә мәйет күрһәң.,Йәмғиәт,5959,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2024-04-09/t-sht-m-yet-k-r-3721390,2024-04-09T13:28:00+00:00
3 декабрҙә Өф вуз-ара студенттар кампусында «Йәштәр эшҡыуарлығы» түңәрәк өҫтәле үтәсәк. Сессия халыҡ-ара эшҡыуарлыҡ аҙналығы сиктәрендә үтәсәк.,"Өфөлә ""Йәштәр эшҡыуарлығы мәктәбе"" проектына старт биреләсәк",Иҡтисад,143,https://bashgazet.ru/news/i-tisad/2025-11-28/f-l-y-sht-r-esh-yuarly-y-m-kt-be-proektyna-start-birel-s-k-4485968,2025-11-28T16:31:06+00:00
Коръәннең Кулиев тәремәсе унбер ел элек басылган иде,Коръән тәремәсе тыелуга мөселманнар да өлеш керткән,Донъя,52,https://www.azatliq.org/a/25115221.html,2013-09-23T16:01:53+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанга 2025 елның тугыз аенда 140 мең мигрант килгән. Аларның күпчелеге Үзбәкстан, Таикстан, Казакъстан, Азәрбайаннан, шулай ук Һиндстан, Кытай, Төркия һәм Мисырдан. Республика хөкүмәтендә хәбәр итүләренчә, мигрантларның 62 эш өчен килгән. Үзбәкстаннан килүчеләрнең 70, Таикстаннан - 20 һәм Азәрбайаннан - 5 - эшче мигрантлар. Элек Башкортстан башлыгы Радий Хәбировреспубликага эшче куллар итмәвен белдергән иде. ""Безгә мигрантлар кирәк. Эшли торган, кануннарны, безнең гореф-гадәтләрне таныган танучы мигрантлар кирәк"", дигән идеул. Элегрәк Башкортстанда эшчеләр итмәве турында республика Хезмәт министры Ленара Ивановадабелдергәниде. ""Безгә ирләр итми. Эшче куллар итмәве белән бездә коточкыч хәл"", дигән иде ул.2023 елның уртасыннан Башкортстан хакимияте икътисадның төп проблемы булып эш кадрларының итмәвен атый башлады.",Башкортстанга иң күп килүче эшче мигрантлар Үзбәкстаннан,Яңылыҡтар,856,https://www.azatliq.org/a/33562821.html,2025-10-17T15:43:43+00:00
"""Бер йома намаҙы менән икенсе йома намаҙы араһында уҡылған көндәлек биш фарыз намаҙ ике йома араһында ҡылынған кесе гонаһтарҙың ярлыҡаныуына сәбәп булып тора, әгәр ошо арала оло гонаһтар ҡылынмаһа. "". ""Йома көндө, Ислам динен тотҡан һәм һәр саҡ Аллаһҡа доға менән мөрәжәғәт итеп торған ҡолоноң доғаһын Аллаһ яуапһыҙ ҡалдырмаясаҡ, бер сәғәт бар. "" ""Кем йома көндө (йәки йомаға ҡарата төндө) ""әл-Кәһф"" (""Мәмерйә"") сүрәһен уҡый, шул кешене уның менән Аллаһ йорто (Ҡәғбә) араһындағы нур яҡтыртып торасаҡ. "" ""Һеҙҙең өсөн иң яҡшы көн - йома көнө. Был көндө күп итеп миңә салауаттар әйтегеҙ, сөнки улар миңә күрһәтеләсәк. "" ""Әгәр мосолман кешеһе йома көндө тулы ғөсөл алып таҙарынып, тәненә (сәсенә) өйөндә булған еҫле мисек һөртөнөп, йома намаҙына барһа, унда ултырған башҡа мосолмандарға ҡамасауламайынса, күпме кәрәк шул тиклем намаҙ уҡыһа, шунан имам һөйләгәндәрҙе тыныс ҡына ултырып тыңлаһа, уның ошо ике йома араһындағы гонаһтары ярлыҡаныр. """,Йома хәҙистәре,Аңлатма,941,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-09/yoma-h-ist-re-4421510,2025-10-09T17:04:00+00:00
Республикаға грипҡа ҡаршы 505 540 доза вакцина килтерелгән. 17 сентябргә 464 меңдән ашыу кешегә прививка яһалған. Күҙәтеү ведомствоһында иҫкәртеү саралары тураһында онотмаҫҡа һәм прививка яһатырға саҡыра.,Эпидемик миҙгел башланды,Сәләмәтлек,204,https://henek.info/articles/----+-+/2025-09-23/epidemik-mi-gel-bashlandy-4398312,2025-09-23T10:50:00+00:00
"""Русиянең сугышка каршы комитеты"". Иллюстратив фотофикерләрРостов өлкәсендәге мәхкәмәләр Дондагы Ростовта яшәүче Алисә Анисимоваһәм Батайскидан Галина Зазимконыбиш мең сум штрафка тарткан. Аларны Русиядә ""теләнмәгән оешма"" эшчәнлегендә катнашуда гаепләгәннәр дипязакуәт оешмаларына якын булган ""Че по Ростову? "" телеграм каналы. Беркетмә төзү сәбәбе итеп ""Русиянең сугышка каршы комитеты"" (""Антивоенный комитет России"") телеграм каналында ""Русиягә каршы"" комментарийлар язу күрсәтелгән диелә. Шулай ук Анисимова һәм Зазимконы әлеге каналга язылуда да гаепләгәннәр, ди ""Че по Ростову? "" телеграм каналы. Әлеге мәгълүматның дөреслеген раслаучы документлар юк әлегә. ""Агентство"" телеграм каналыязуынча, мәхкәмә карарлары беркайда да басылмаган. Элегрәк тарату максаты булмаса, ""теләнмәгән оешма"" постлары астында фикер калдыру куркыныч дип саналмый иде. ""Теләнмәгән оешма""ның материалларын тараткан, аңа язылган һәм комментарлар калдырган өчен нәрсә янаганы турында Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Русиянең сугышка каршы комитеты"" социаль челтәрендә фикер калдыру өчен штрафка тарта башлаганнар",Яңылыҡтар,1060,https://www.azatliq.org/a/33587229.html,2025-11-11T11:04:26+00:00
"Уйлап ҡараһаң, кешегә ғүмер бер генә тапҡыр бирелә һәм уны матур итеп үткәрергә кәрәк. Әммә тормошта улай ғына булмай шул. Ҡайһы саҡта кеше бөтөнләй үҙ ғүмере өсөн яуаплы түгел, ул башҡалар өсөн йәшәй, үҙен ҡорбан итә һәм ни тиклем бәхетһеҙ булмаһын, нимәлер үҙгәртергә хәленән килмәй. Ҡәнәғәтһеҙлек тойғоһо артҡандан арта бара һәм был фажиғәгә килтереүе ихтимал. Апайым бер йүнһеҙгә кейәүгә сыҡты. Ситтән ҡараһаң, башҡа ирҙәр менән сағыштырғанда яҡшы кеүек – эсмәй, тартмай. Бөтәһе менән дә матур һөйләшә, ылыҡтыра белә. Әммә бер ҡасан да йүнләп эшләгәне булманы, балалары үҫкән саҡта осто-осҡа ялғап, аслы-туҡлы йәшәнеләр. Йорт эсендә ул ысын-ысынында тиран ине. Йылдар үткән һайын көләкәс апайым кипте, күҙҙәрендә нур һүнде. Иң аяныслыһы шунда: ул апайымды кәмһетә торғас, уны йүнһеҙ хужабикә, насар ҡатын һәм әсә тигәнгә ышандырған. Апайымдың был хәлде үҙгәртерлек, ошо иҫәүәндән айырылып, артабан яңы тормош башларға хәле лә, теләге лә юҡ ине. Йәш сағында апайым ап-аҡ йөҙлө, матур, һомғол ҡыҙ булһа, ошо йылдар эсендә ул үҙ-үҙенә бөтөнләй ҡул һелтәне, оҙон, төҫһөҙ күлдәктәр, әбейҙәр кейә торған кофталар кейеп йөрөй, косметика ҡулланмай башланы. Ул ғына түгел, ире уға китап уҡырға ҡушмай ине! Йәнәһе, ваҡытты бушҡа сарыф итә, ана, ашарға бешерһен йә балалар менән булһын. Ә күпме китаптарҙы утҡа ташлағанын белһәгеҙ! Туғандарыбыҙ менән дә аралашырға яраманы – ғәйбәт сәйнәп, ләстит һатып ваҡытты йүнһеҙҙәр генә үткәрә булды уның һүҙе. Апайым уға нисек кенә ярарға тырышманы! Тик ирен тыңлаған һайын уның башҡа һыймаған талаптары артҡандан-арта барҙы. Әлбиттә, өлкәнәйгән һайын, күҙе асылһа ла, ул түҙергә, сабыр булырға һәм тиктомалдан уны асыуландырмаҫҡа тырышып йәшәне. Беҙ ҙә уны был тотҡондан ҡотҡарыға аҙ тырышманыҡ. Әммә апайым ыңғайламаны. Бәғзеләр, ул ир апайыңа ҡул күтәрә инеме, тип һорар. Туҡмағанын иҫләмәйем, әммә әхлаҡи яҡтан уны шул тиклем ҡаҡшатты. Апайҙың тормошто яратыуы, йәшәү көсө һүнгәндән-һүнә барҙы. Балалары ла атаһы юлын ҡыуа ине. Бөтәһенән дә ялҡтым, ҡотолаһы ине,  –  һуңғы ваҡытта уның ауыҙынан ошо һүҙҙәрҙе йыш ишетергә тура килде. Был хәлдең аҙағы аяныслы – апайым яман сирҙән йәшләй генә теге донъяға китеп барҙы. Апайҙан иҫтәлек булып  үҙ ҡулдары менән йәшереп кенә яҙған көндәлектәре, ҡыҙыҡлы әкиәттәре ҡалды. Уны нисек теге иҫәр ир күрмәгәндер – вафаты алдынан осрашҡанда йәшереп кенә миңә биргәйне. Бына ошо миҫал тағы берҙе шуны иҫбатлай: үҙ-үҙеңде яратырға кәрәк! Хатта мөмкинлектәреңде арттырып баһалағанда ла хилаф түгел – тормош барыбыр үҙ яйына төшөрә. Ҡыҙҙарға иһә тормош ипәшен һайлағанда һаҡ булығыҙ, күрәләтә тороп һеҙҙе кәмһеткән һәм һеҙҙең иҫәпкә үҙенең баһаһын күтәргән иҫәрҙәргә кейәүгә сыҡмағыҙ, ип әйткем килә М. Наилә исемле ҡатын һөйләгәндәрҙән.",Сибәр ҡыҙҙан ҡарасҡы яһаны.,Хикәйә,2707,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-12-18/sib-r-y-an-aras-y-ya-any-3572074,2023-12-18T16:43:00+00:00
"Башҡорт телендә лә ундай үҙгәрештәр бар: телмәребеҙгә заманса һүҙҙәр килеп инә, ҡайһылары дөрөҫ тәржемә лә ителмәй. Әммә мине күберәк ата-бабаларыбыҙ борон ҡулланған һүҙҙәрҙең ҡулланылыштан төшөп ҡалып, онотола барыуы борсой. Мәҫәлән, күпме йылдар ""Сыбай ҡашҡа"" тигән башҡорт халыҡ йырын ""Һыбай ҡашҡа"" тип йырланылар. ""Сыбай"" тип яҙылған, ""сывай"" тип әйтелгән был һүҙ ҡашҡаның бер төрөн белдерә. ""Һыбай ҡашҡа"" тиһәң һыбай ат йәки һыбайлы кеше тигән мәғәнә килеп сыға бит. Ә ""сыбай"" һүҙе аттың маңлайынан алып, морон осона тиклем төшкән аҡ һыҙатты аңлата. ""Сыбай"", ""сыбата"" тигән һүҙ ""оҙон"" тигәнде аңлата. Борон тау юлдары буйлап аттарҙы парлап, тройка егеп йөрөп булмаған. Ғәҙәттә, тар юлдарҙа аттарҙы бер-бер артлы итеп еккәндәр. Урыҫтар быны ""гуськом"" ти, ә башҡортса ""сыбата егеү"" тип атала. Тәүсығанаҡтан йырҙы яңылыш ишетеп, һүҙҙәрен дөрөҫ аңламай яҙып алып, артабан хаталы итеп йырлау уғата күңелһеҙ күренеш. Бына башҡорт халыҡ йыры ""Сибай""ҙың да тәүге юлдары бик ҡыҙыҡ итеп үҙгәртелгән. Инде бер 50-60 йыл тирәһе ""Йәшел генә сана, зәңгәр дуға ектерһәнә, Фатимам, туратҡа"", тип йырлайҙар. Моғайын, борон йырсылар улайтып йырламағандыр, сөнки кантон башлығының санаһы йәшел, дуғаһы зәңгәр, тәртәһе ҡара булыуы мөмкин түгел. Ғиллә йәшел менән зәңгәр һүҙҙәренең алмашыуында. Бер ҙә ""йәшел сана"" түгел, ә ""йәшәнкә сана"". Йәшәнкә сана - ул урыҫтарҙың ""кашауай"" тип йөрөтөлгән саналарының бер төрө, киң, уңайлы итеп эшләнә. Сибай яҡтарындағы халыҡ һаман да йәшәнкә сана тип һөйләй, һәр хәлдә, ул кантон башлығы ултырып йөрөргә бик ҡулайлы булған. Ә ""зәңгәр"" тигәне ""зеңгер"" тигәнде үҙгәртеүҙән килеп сыҡҡан. Хәҙер беҙ ""ҡыңғыраулы мәктәп йылдары"" тип әйтәбеҙ, ә беҙ уҡыған заманда мәктәбебеҙ зеңгерле ине. Зеңгер бирә торғайныҡ, тик һуңынан звонокка күстек. Зеңгер - ул бәләкәй генә еҙ ҡыңғырау, уны кантон башлыҡтарына ғына аттарына ҡуйырға рөхсәт иткәндәр, теләһә кем ҡуйып йөрөй алмаған. Шулай итеп, ""Йәшәнкә лә сана, зеңгер дуға ектерһәнә, Фатимам, туратҡа"" тигән йыр һүҙҙәре бөтөнләй икенсе мәғәнә бирә. Кантон башлығы бик ҙур түрә, уның үҙенең тыуған яғына, Атайсалына ҡайтып түрә булғыһы килә. Был йырҙа телгә алынған Атайсал тыуған ил мәғәнәһендә түгел, ә аныҡ ауыл атамаһы. Әлбиттә, шағирҙарыбыҙҙың ""Атайсал"" һүҙенә тыуған ил мәғәнәһе һалып ижад итеүе бер ҙә зыян түгел, булһын. Ләкин ""Сибай"" йырында Атайсал Иҫке Сибай ауылының боронғо атамаһы. Йырҙа шул ваҡыттағы түрәләрҙең атрибуттары күренеп ята: йәшәнкә сана, зеңгер дуға, турат (ҡара ат). Бөгөн ҡара джиптарҙа, яҡтыртҡыстар ҡуйып елдереп йөрөгән түрәләрҙән бер нәмәһе менән дә айырылмай. Был электән килгән йола, тимәк. Шунан, йырсыларға әйтә торған тағы бер дәғүәм бар: башҡорт телендә киләсәкте белдергән ҡылым формаһы -ар, -әр ялғауы менән генә барлыҡҡа килмәй, -ыр, -ер, -ор, -өр ялғауҙары ла шул мәғәнәне бирә. Мәҫәлән, киләр түгел, ә килер, сығар түгел - сығыр. Беҙҙең йырсыларҙың ""киләрһеңме"", ""сығарһыңмы"" тип йырлауы дөрөҫ түгел. Икенсенән, йырсылар йыш ҡына баҫымды дөрөҫ ҡуймай йырлайҙар. Хатта радио, телевидение хеҙмәткәрҙәренең шул хаталарҙы тиражлап тороуына ҡарап, мәктәп уҡыусылары ла шулай һөйләшә башланы. Ҡылымдың -маҫ, -мәҫ ялғауҙары баҫымлы була, уның ҡыҫҡартылған формаһы -мам, -мәм дә баҫымлы. ""Бармам"", ""арымаҫ"", ""талмаҫ"" тигәндә баҫым - һуңғы ижеккә, ""ҡарамаҫтан"" тигәндә лә баҫым һуңғы ижеккә төшә. Баҫымды дөрөҫ ҡуймай һөйләү артыҡ әллә ниндәй ҙур бәлә түгел дә кеүек бер ҡарауға. Ләкин был башҡорт теленең үҙенсәлеген юҡҡа сығара. Мәҫәлән, башҡорт һәм татар телендә баҫымдар тап килә, ләкин бер урында ғына айырма бар. Татарса ҡылымдың хәбәр һөйкәлешенең хәҙерге заман өсөнсө зат ялғауы баҫымһыҙ. ""Улар ни эшләй? "" тигән һорауға татарса ""баралар"", ""ҡайталар"", ""киләләр"" тип яуап биргәндә баҫым икенсе ижеккә төшә, ялғау баҫымһыҙ. Ә башҡорт телендә, киреһенсә, баҫым һуңғы ижеккә, ялғауға төшә. Бына ошондай айырмаларҙы, туған телебеҙҙең үҙенсәлектәрен, боронғо һүҙҙәрҙе һаҡларға кәрәк. Сөнки ике тел бер-береһенә игәлеп торғанда, береһе мотлаҡ үткерләнә төшөп, икенсеһенә оҡшап китә. Ҡайһы тел көслөрәк, ҡайһы халыҡ үҙенең әсә телендә дөрөҫ һөйләшеүгә юғары яуаплылыҡ менән ҡарай, шул үҙенекен таға башлай. Әйҙәгеҙ, башҡорт теленең киләсәге өсөн борсолған милләттәштәр, телмәребеҙгә иғтибарлыраҡ булып, дөрөҫ һөйләшәйек! Вәкил ХАЖИН, педагогика фәндәре кандидаты.",ТУҒАН ТЕЛДӘ ДӨРӨҪ ҺӨЙЛӘШӘЙЕК!,Йәмғиәт,4258,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-17/tu-an-teld-d-r-yl-sh-yek-3730636,2024-04-17T08:20:00+00:00
"Изоляция чорында килеп туган кризис авыл мәчетләренә дә китереп сукты. Алар матди кыенлыклар кичерә. Иман йортларында сәдакалар кими, коммуналь хезмәтләр өчен чыгымнар арта, бурычлар ыела, имамнарга гаиләләрен ашату кыенлаша. Әлеге проблемны беренче итеп Татарстан мөфтияте үзе күтәргән иде. Бу уңайдан мөфти Камил Сәмигуллинаеруча авыр хәлдә калган район һәм авыл мәчетләрен, имамнарны финансларга карар итте. Хәзер мәчетләрнең матди хәле нинди? Коммуналь чыгымнарны түли алалармы? Сәдакалар ни дәрәәдә кимегән һәм алар мөфтияттән ярдәм алганмы? Азатлык төрле авыл имамнары белән сөйләште. Кукмарадагы Хәйрия мәчетеХәйрия мәчете Кукмара шәһәрендә урнашуына карамастан матди кыенлыклар кичерә. Мәчет имамы Илсур Рәхмәтуллинсөйләвенчә, коммуналь бурычлар ыелган. ""Авыр инде. Кеше йөрмәгәч, мәчеткә сәдакалар юк. Әлегә без әәттә, диде ул Азатлыкка. — Ярдәм сорап кешеләргә мөрәәгать итәргә туры килер, мөгаен. Узган айларда чыгымнарны капларга эшмәкәрләр ярдәм итте. Хәзер ылылык өчен түләү бетә, хәлләр иңеләячәк инде. Мәчетне ылытыр өчен чыгымнар зур. Безнең мәчетне ылытыр өчен бер айга 14,5 мең сум түләү килә. Кеше йөрмәгәч, су аз тотыла, ут та аз кулланыла. Килеп азан әйткәндә генә кушабыз. Мөфтияттән ярдәм көтәбез. Бәлки, булыр дип әйттеләр. Кукмара районы имам-мөхтәсибе Рәдиф Тимергалиев ярдәм булыр дип әйткән иде. Сүз коммуналь түләүләр турында бара. Хакимияткә ярдәм сорап мөрәәгать итмәдек. Без генә түгел, башка мәчетләр дә бар. Кукмараның үзәк мәчете генә дә әнә нинди зур бит, ди Илсур хәзрәтКукмара районының Аш-Буи авылы мәчетендә дә хәлләр катлаулануын сөйләделәр. Моңа кадәр ыелган акчага чыгымнарын каплый алганнар, алга таба хәлләр ничек булыр – билгесез, ди алар. Аш-Буи авылы имамы Мансур Тимеров сүзләренчә, иң күп чыгымнар мәчетне ылыту өчен тотыла. Газга аена 10 мең сум тирәсе түләгәннәр, электр өчен азрак чыга – аена 300 сум тирәсе. Мансур Тимеров— әмәгать булмагач, сәдакалар кимеде. омгаларда сәдакаларны алып керә идек. Хәзер күләменнән ук сизелеп тора. Өч кеше белән сәдака ыелмый. Болай барса, мәчетләрне тотып булмас. Әлегә коммуналь хезмәтләр өчен түләүләрне калган акча белән капладык. ыелган акчаларны түләгәч, ут һәм газ өчен түләүләргә бурычлар зур булмады. Әмма алга таба ничек булыр – әлегә белмибез. Аллаһ кодрәте киң, аңа сыенабыз. Елына мәчетне ылытыр өчен 55-60 мең сум кирәк. ылылыкны кабызып ибәрү өчен дә түләргә кирәк, аны да санасаң, елына 100 мең сумга баса. Безнең тирәдәге алты мәчеттә дә шундый хәл. Ә безнең якларда – бик зур авыллар. Булганы белән кышларны чыктык, әлһәмдүлиллаһ. Кышка да шулай булса, кешедән сорап хәл итәсе була инде. Эшмәкәрләрдән сорасаң, кире какмыйлар. Питрәч районының Татар тау иле авылы мәчете исә үзенең социаль програмнарын кыскартырга булган. Авылда 700 ләп кеше яши. Имам Зифирәләлетдинизоляция чоры мәчет тормышын үзгәртте, бик күңелсез, дип сөйләде. — Бездә ел саен төзелеш була торган иде. Мәчетне яңарта торган идек, балалар мәйданчыгы ясаттык, лагерьлар оештырдык. Быел бу эшләрне күтәрә алмабыз дип уйлыйбыз. Финанс мәсьәләсендә авырлык күзәтелә. Сәдакалар да кимеде. Кеше мәчеткә кермәгәч, сәдакасы да салынмый. Коммуналь хезмәтләр өчен түләүләрне капларга дип ыелган акча бар иде, әлһәмдүлиллаһ. Шул акчалар белән мәсьәләне хәл иттек. Ашларда сәдаканы өстәл уртасына тәлинкә куеп ыябыз да мәчеткә тапшырабыз. Ун кешегә кадәр ыелып өчесен, идесен үткәрергә рөхсәт итәләр иде бит. Шул ыелган сәдакалар булгач бик авыр булмады. Быел Рамазан ае күңелсезрәк уза инде. Хәерлегә булсын. Пандемия булгач, авыррак булды. Халык булмагач, безгә дә күңелсез. Намазлар укыта, вәгазьләр сөйләнә, укыту эшләре алып бара идек. Бу эшләр оештырылмады. Узган елларда ифтарлар оештыра идек, көн аралаш булса да, мәчеткә йөрүче 20-25 кеше белән бүлешеп авыз ачтыра идек. Болар быел берсе дә булмады. Мәчет буш торды, ди Зифир хәзрәт. Бөгелмә районының Кодаш авылы мәчетендә дә сәдакалар кимегән. Ләкин халык ярдәм итеп тора, шуңа да коммуналь түләүләр белән проблем чыкмаган. Мәчеттә биш вакыт азан әйтелә, ләкин әмәгать белән намаз укулар юк. Имам Рәфкать СафиуллинАзатлыкка сөйләвенчә, берничә көн элек Росгвардия вәкилләре мәчеткә килгән. — Коронавирус вакытында да мәчеттә биш тапкыр азан әйтелде. Бер-ике кеше генә кереп укып чыга мәчеткә. Кешеләр фитыр сәдакаларын китерә, аларга дога кылабыз. Авыр хәлдәге күпбалалы гаиләләргә ярдәм итәргә уйлыйбыз. Бу хәл кайчан бетә дип көтеп утырабыз. Гаетне пылаулар пешереп үткәрербез дип уйлаган идек, ләкин кеше ыеп булмый бит. Бездә даими рейдлар үтә. Карабашка да, авылга да бер-ике көн элек Росгвардия хезмәткәрләре кереп китте. Тикшерәләр, штраф белән яныйлар. Мәчетнең чыгымнары бар, халык аңлый, ярдәм итә. Безнең авылда бер генә эшмәкәр бар, аңа сабышып ятмыйбыз. Рәфкать хәзрәт мөфтияттән ярдәм булачагы турында ишетмәвен сөйләде. Кодаш авылы мәчетенә әлегә бердәнбер ярдәм – районның әмигъ мәчетенә һәр мәхәлләгә антисептиклар бирәләр икән. Балтач авылы мәчетеКама Тамагы районының 150 кешелек Балтач авылы имамы Нияз Вафинмәчеттә бернинди проблем да юк дип белдерде. Пандемиягә кадәр мәчеткә 10-12 кеше йөри торган булган. — Сәдака килә, Аллаһның биргәненә шөкер. Шәһәрдән кайтып фитыр сәдакалары калдырганнар иде. Коммуналь хезмәтләр өчен түләүләр авыр түгел. Акча итә, керем бар бит. Түләү кыен түгел. Бу юлысы мөхтәсиб үзе килеп ыйды. Безне районга чакырмады. Мәчеттә ут өчен генә түләүләр бар. Өч мең сумнан дә ким булганы юк. Бер дә сүндергәнем юк, мәчетне электр энергиясе белән ылытабыз, ди Нияз хәзрәт. Азатлык Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллиннан Татарстанның кайсы мәчетләренә ничек ярдәм күрсәтелде һәм авыл мәчетләренең проблемын ничек хәл итәргә мөмкин дип сорашты. Мөфти нинди мәчетләргә һәм нинди күләмдә ярдәм иткәнен төгәл әйтмәде. Камил Сәмигуллин— Мәчетләр мөселманнарның сәдакалары хисабына гына көн күрә, шушы акчалар торак-коммуналь хезмәтләрне түләп барырга мөмкинлек бирә. Хәзер исә алар бик авыр хәлдә калды. Нәзарәт, чыннан да, мөмкинлекләрдән килгәнчә, аеруча авыр матди хәлдә калган авыл имамнарына һәм мәчетләргә финанс ярдәме ибәрде. Аны имамнар һәм мәчетләр арасында бүлгәләү мәсьәләсен без мөхтәсибәтләрдәге хәзрәтләрнең үз карамакларына тапшырдык, чөнки ирлектәге ситуацияне алар яхшырак белә. Әмма, билгеле, әлеге матди ярдәм мәчетләрнең дә, имамнарның да килеп туган чыгымнарын каплый алмый. Хәдистә Кыямәт көнне иде төрле кеше Аллаһы Тәгаләнең гарше күләгәсенә лаек булыр, ди. Шуларның берсе - күңеле мәчет белән бәйле булган кеше. Дин кардәшләребез шушы авыр көннәрдә үзләре яратып йөргән мәчетләрен онытмыйча, имамына шалтыратып хәл-әхвәлләрен белешеп, мәчетнең коммуналь хезмәтләренә сәдакасын ибәрсә, зур ярдәм булыр иде. Андый очракта кайчак 50 сум да мөһим бит. Әйе, мәчетләр әлегә бикле, әмма тормышның иң авыр мизгелендә, үзебезгә бик кирәк чакта без Аллаһка ялварабыз, хәзрәтләрдән киңәш сорыйбыз, мәчеткә сәдака биреп яхшыга өмет итәбез. Мәчетләр бары тик мөселманнарга гына кирәк – ярдәмнәребездән мәхрүм итмик аларны, диде Сәмигуллин. Казанның Киндери бистәсе мәчете дә ураза аенда ябык. Мәчет имамы Марат Вәлиуллин Азатлыкка мөселманнарның мәчетләр ачылуын зарыгып көтүе турында сөйләде. 5Киндери мәчете имамы: ""Мөселманнар мәчетләрнең ачылуын көтә""","""Болай дәвам итсә, мәчет тоту авыр булачак""",Дин,7131,https://www.azatliq.org/a/30625410.html,2020-05-22T08:43:20+00:00
"Училищеның 4-се курсында академ отпуск алып, армияға китергә хәл итә егет.",БАШҠОРТ ҠУРАЙЫН ДАНЛАП,Мәҙәниәт,74,https://shonkar.com/articles/culture/2025-01-30/bash-ort-urayyn-danlap-4101965,2025-01-30T10:00:00+00:00
"""Гәзиттәр уҡығанда Әсәйҙе һатам тигән яҙмаға күҙем төшөп, тәнем эҫеле-һыуыҡлы булып китте. Мәскәүҙәге Бауман районында булған хәл тураһында яҙылған ине унда. Уҡып сыҡҡас, шаҡтай ваҡыт һушымды йыя алмай ултырҙым, унан яңынан уҡып сыҡтым. Йөкмәткеһе ҡыҫҡаса былай. Мәскәүҙең Бауман районында фатир һатыла, шундай уҡ торлаҡ менән сағыштырғанда хаҡы байтаҡҡа осһоҙ. Сәбәбе – фатир хужаһы, 47 йәшлек банкир ир, ғаиләһе менән Эквадор иленә күсенгән. Әммә бер мәшәҡәтле яғы бар: был өйҙә ирҙең 82 йәшлек әсәһе йәшәй. Һәм ул берҙән-бер торлағын һатыуға теше-тырнағы менән ҡаршы икән. Ғүмер буйы институтта уҡытҡан, улын яңғыҙ үҫтергән әсә кеше хәҙер суд юлын тапай, ләкин еңелә икән. Баҡһаң, улы фатирҙы үҙ исеменә генә хосусилаштырған, ә ҡарт әсә унда хужа булыуға хоҡуҡһыҙ, пропискала ғына тора ти. Фатирҙы әсәһе менән бергә һатып ебәреү өсөн банкир туғыҙ миллион һумлыҡ торлаҡты 6,5 миллион һумға һатыуға ҡуйған. Әсә кеше улы менән икеһенең араһын килене боҙҙо тип һанай, сөнки шул ҡатын менән тора башлағас, улының әсәһе янына килеп тауыш ҡуптарыуы йышайған. Әбейҙең иң ҡурҡҡаны - ҡара риэлторҙар. Уларҙың ошондай осһоҙ фатирҙарҙы һатып алып, торлаҡ эйәләренән ҡотолоу өсөн әллә ниндәй енәйәттәр ҡылыуы тураһында гел һөйләп, яҙып торалар бит. "" Миләүшә Хәйруллина. ""Тормоштан алынғандар"" төркөмөнән. Нәсих Хәлисов фотоһы. ""Гәзиттәр уҡығанда Әсәйҙе һатам тигән яҙмаға күҙем төшөп, тәнем эҫеле-һыуыҡлы булып китте. Мәскәүҙәге Бауман районында булған хәл тураһында яҙылған ине унда. Уҡып сыҡҡас, шаҡтай ваҡыт һушымды йыя алмай ултырҙым, унан яңынан уҡып сыҡтым. Йөкмәткеһе ҡыҫҡаса былай. Мәскәүҙең Бауман районында фатир һатыла, шундай уҡ торлаҡ менән сағыштырғанда хаҡы байтаҡҡа осһоҙ. Сәбәбе – фатир хужаһы, 47 йәшлек банкир ир, ғаиләһе менән Эквадор иленә күсенгән. Әммә бер мәшәҡәтле яғы бар: был өйҙә ирҙең 82 йәшлек әсәһе йәшәй. Һәм ул берҙән-бер торлағын һатыуға теше-тырнағы менән ҡаршы икән. Ғүмер буйы институтта уҡытҡан, улын яңғыҙ үҫтергән әсә кеше хәҙер суд юлын тапай, ләкин еңелә икән. Баҡһаң, улы фатирҙы үҙ исеменә генә хосусилаштырған, ә ҡарт әсә унда хужа булыуға хоҡуҡһыҙ, пропискала ғына тора ти. Фатирҙы әсәһе менән бергә һатып ебәреү өсөн банкир туғыҙ миллион һумлыҡ торлаҡты 6,5 миллион һумға һатыуға ҡуйған. Әсә кеше улы менән икеһенең араһын килене боҙҙо тип һанай, сөнки шул ҡатын менән тора башлағас, улының әсәһе янына килеп тауыш ҡуптарыуы йышайған. Әбейҙең иң ҡурҡҡаны - ҡара риэлторҙар. Уларҙың ошондай осһоҙ фатирҙарҙы һатып алып, торлаҡ эйәләренән ҡотолоу өсөн әллә ниндәй енәйәттәр ҡылыуы тураһында гел һөйләп, яҙып торалар бит. "" Миләүшә Хәйруллина. ""Тормоштан алынғандар"" төркөмөнән. Нәсих Хәлисов фотоһы.","""Әсәйемде һатам! """,Йәмғиәт,2635,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-06-14/s-yemde-atam-3810187,2024-06-14T19:46:00+00:00
"Кырым белән Херсон өлкәсе чигендә тикшерү урыныУкраина ягы керткән үзгерешләргә күрә, 14-16 яшьлек үсмерләр чикне бер кеше, ягъни әнисе йә әтисе озатуында уза алачак. Элек чиктән узу өчен баланы әти-әнисе бергә озатырга йә берсе генә булса, икенчесеннән ышанычнамә таләп ителә иде. Украина Кырымда алынган ышанычнамәне танымагана күрә, әти-әниләр Украинага чыгып украин ышанычнамәсен әзерләп кайтырга мәбүр иде. Шуннан соң гына бала чикне бер кеше озатуында уза ала иде. Әти-әниләре Кырымда яшәгән 14-16 яшьлек үсмерләрнең Украина уку йортында укуы турында мәгълүмат бердәм дәүләт электрон базасында расланса, бу үсмерләр чикне озатусыз да уза алачак дип хәбәр итә о Украинаның чик саклау хезмәте.14 яше тулган үсмерләр украин паспортына документлар тапшыру өчен Украинага барганда чикне әти-әниләре белән узарга тиеш. Кырымга кайтканда паспортлары әле әзер булмаса, украин миграция хезмәте аларның кемлеген раслаган белешмә биреп украин чигеннән уздыра. Бу үзгәрешләр аннексияләнгән Кырымда яшәүче украин ватандашларына украин чиген узуны иңеләйтү өчен кертелә.2014 елдан соң Украина үзенең югары уку йортларында, техникумнарда Кырым мәктәпләрен тамамлаган укучылар өчен урыннар аера башлады, берничә украин өлкәсендә уку үзәкләре булдырып, кырымнар өчен имтиханнарны украин програмнары буенча тапшыру, украин мәктәпләрендә Кырымда торып онлайн уку мөмкинлекләре оештырды. Кырымдагы югары уку йортларының дипломнары дөньяда танылмавы сәбәпле Кырымнан китеп Украина уку йортларында укыган укучыларның саны берничә меңга итә. Кырымнан Украинага чиктән узуны иңеләйтү карарын Украина хөкүмәте 2019 елның 24 декабрендә кабул иткән иде. Бу карар 9 февраль көченә керде.",Украина үсмерләр өчен Кырым чиген узуны иңеләйтә,Яңылыҡтар,1665,https://www.azatliq.org/a/30425157.html,2020-02-09T14:46:59+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырырчы Украинаның Луһански өлкәсенә барып концерт куйган. Башкорт ырчысы ( чын исеме -Арслан Тимиров, Башкортстанда танылган ырчы Азамат Тимировның улы) Украинага барганын, Русия басып алган ирләрдә булганын хәбәр итте. Үзенең битендәурысча ""Ниһаять, мин Ватанны саклаучылар каршында чыгыш ясый алдым! "" дип язган. ""Дошманнар белән сугышкан каһарманнарны күрер өчен фронт чигенә үк барасы идем, барысы да анда барырга кыюлык тапмый. Һәм менә без монда, гармун, курайда уйнап кыю солдатлар белән халык ырларын һәм заманча ырларны башкарабыз. Кешеләрнең күзләрендә моң булуга карамастан без аларга дәрт өсти алдык. Луһански өлкәсененең Петровск шәһәрендәге М. Шәйморатов исемендәге 22 нче мәктәптә чыгыш ясау бәхете тәтеде. Бу мәктәп кайчандыр фашистлар тарафыннан кулланылган, монда кораллар саклаганнар. Башкортстан аны тәртипкә китерде, заманча мәктәптә балалар белем ала. Гаәпләндем, балалар башкорт халык биюләрен бии, башкорт мәдәнияты белән кызыксына. Сәфәр нәтиәле килеп чыкты"", дигән ул. Һәм сәфәрне оештыруда Сибайның Башкорт дәүләт драма театры мөдире Илнур Әбдерәшитовка, продюсер, эшмәкәр Илһам Үтәшевка, курайчы Салават Хәлиловка рәхмәт белдергән. Бу язманы 5 меңнән артык кеше хуплаган, шул ук вакытта бер тәүлек эчендә 200 дән артык комментар ыйган. Фикер калдыручылар арасында ырчыны тәнкыйтьләүчеләр шактый, аңардан күңел кайтулары турында язалар. ""Көтмәдем синнән"", ""Бу сугышта башкортлар Русияне яклап төркемләп үлә – кемнән яклыйлар, аңлашылмый. Русиягә беркем дә һөүм итмәде, Русия чит илгә басып керде. Ичмасам, бер юньле башкорт ырчысы барлыкка килгән дип уйлаган идем синең хакында, әмма син дә Хәбиров астына яттың. Яхшы акча түлиләрдер, әмма намус дигән төшенчә бар"", ""Күңелем кайтты, моңа кадәр сиңа теләктәшлек белдерә идем, хәзер бетте, әти-әнием сугыш начар дип тәрбияләде. Ичмасам, башкорт тарихын өйрән, укы, без гомергә суверенитетка омтылган халык булдык, патшасыз яшәгән халык. Күз яшьләрем чыкканчы гарьләндем синең өчен"" кебек сүзләр күпләп язылган. Комментарлар калдыручылар Баймак эше нигезендә сиксәнләп кешенең төрмәләрдә утыруын да искә төшергән һәм ырчыга Украинага баргансың икән, аларга ярдәм буламы дип сораганнар. ""Ә Баймакта кулга алынучылар янына концерт белән барачаксыңмы? Яки аның өчен түләмиләрме? "", ""Күрәсең, Хәбировның хуплавы башкорт халкының мәхәббәтеннән өстенрәк"". Комментар язучылар арасында ырчыны үзенә ошамаган фикерләрне сөртеп бара дип гаеп атучылар да бар. Шул ук вакытта аның Русия басып алынган Украина иренә барып ырлавын хуплап язучылар да бар. ның аккаунтына 53 меңнән артык кеше язылган.2022 елның декабрендә Башкортстан ырчысы Радик Юльякшин (Элвин Грей) да Русиядәге концертларын кичектереп, Донбасска Украинага каршы сугышучы Башкортстан хәрбиләре алдында чыгыш ясаргакиткән иде. Ул социаль челтәрләрендә концертларын күчерүен ""мин башка ирдә кирәк"" дип аңлатты. Юльякшин Донбасска Башкортстан парламенты башлыгы Константин Толкачевбелән барды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкорт ырчысы Русия басып алган Украина ирләренә барган. Аны бу гамәле өчен сатлыкан дип тәнкыйтьлиләр,Яңылыҡтар,3076,https://www.azatliq.org/a/bashkort-jirchisi-baby-ti-rusiya-basip-algan-ukraina-jirlarena-bargan-ani-bu-gamale-ochen-satlikjan-dip-tankiytlilar-/33327374.html,2025-02-25T13:21:29+03:00
"быуатта ауыл ерлеге Нуғай даруғаһы Бөрйән волосы кешеләре  тарафынан  урыҫтарға  һатыла.  Сығышы  Даниянан булған, аҙаҡ Рәсәй империяһына  хеҙмәт  иткән  хәрби  дворян Карл Ефимович Сиверс була яңы хужа. Латвиялағы билдәле Венден һарайының эйәһе лә ошо немец. Ырымбур яҡтарынан уҡ килеп, баҡыр иретеү заводы төҙөйҙәр бында. Ни өсөн ул төпкөл урманға инеп, тиерһегеҙ? Ә тап шул урман өсөн дә. Баҡырҙы иретеүгә бик күп яғыулыҡ талап ителә. Быға иһә бушлай үҫкән ағастан да ҡулайлыһы юҡ. Шулай итеп, Вознесенка  заводын  төҙөү  1753 йылда башлана. 1772 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Сиверс был ерлеккә 2363 тирәһе крепостнойын ғаиләләре менән алып килеп урынлаштыра. Завод эшләй, әммә Пугачев ихтилалы мәлендә таланып, емерелеп ҡала. Бына шундай ҡыҙыҡлы ла, ҡыҙғаныс та тарих бөгөнгө Ырғыҙлы ауылын күп милләтле иткән дә. Бөрйән районындағы ошондай әллә нисә мәҙәниәт-те, динде һәм менталитетты бергә һыйҙырып, татыу халыҡ итеп йәшәткән уникаль күренеш ул. Шуға ла улар ауылдарына арналған китапсыҡты «Меңдәр араһында берәү» тип атаған. Ырғыҙлылар – көслө күс Баллы ауыл ул Ырғыҙлы. Һәр йортта тиерлек умарталыҡ тоталар, күптәр солоҡсолоҡ менән дә шөғөлләнә. Ҡыҫҡаһы, һәр өйҙә тигәндәй өҫтәлгә бал ҡуялар ҙа аҙыраҡ ҡорттары хаҡында һөйләп алалар. Йәғни, әңгәмәләшеп китеү өсөн нейтраль тема. Шундай ҡыҙыҡлы үҙенсәлек аңғарҙыҡ ырғыҙлыларҙа. Ауыл «Айыҡ ауыл» республика конкурсында ҡатнашҡан. Әммә хәҙер беҙ һөйләйәсәк күрһәткестәр – улар бер бәйгегә әҙерлек барышында ғына барлыҡҡа килә йәки һөҙөмтәләр бирә торған төшөнсәләр түгел. Мәҫәлән, ауыл халҡының тотошлайы менән саңғысылар булыуы. Тота килеп кенә был спорт төрөнә ылығып та, бер-ике йыл эсендә оҫтарып та булмай. Ныҡлы физик һәм рухи көс талап итә ул. Ырғыҙлыла иһә тәпәй баҫҡанынан алып пенсионерына тиклем саңғыла йүгерә. Йүгерә генә түгел, район, төбәк, республика кимәлендәге ярыштарҙа һыр бирмәйҙәр. Ауылдың үҙ командаһы бар. Бәләкәй спортсының да ҡулында – бер ҡосаҡ миҙал, өлкәндәрҙең дә өҫтәлен ҡаплап Маҡтау грамоталары ята. Ҡатын-ҡыҙҙар журналы булараҡ, уҡыусыларыбыҙға был ауылдың иң оло һәм иң көслө саңғысыһын ғына күрһәтеп үтергә булдыҡ. Рәйсә Байрамғәле ҡыҙы Һөйөшева ул. Сығышы менән Күгәрсен  районы Беренсе Түкәт ауылынан, 1983 йылдан ошонда килен булып төшөп тамыр йәйгән ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе. Һәм уның яҙмышында ла саңғы ҙур роль уйнай. Ә ул былай килеп сыға: Мораҡ универмагының спорт бүлегендә саңғы һатып торған йәш Рәйсәне Ырғыҙлының физкультура уҡытыусыһы Әмир Ирғәле улы күреп ҡала ла ғашиҡ була. Магазинға инеп бер генә  һөйләшә, икенсе килгәнендә исемен дә белмәгән ҡыҙға «һине һоратырға ата-әсәйемде ебәрәм» ти. Һәм шулай итә лә. 37 йыл бергә ғүмер кисерә, дүрт балаға ғүмер бирә улар. Үкенескә күрә, әллә нисә быуын балаларын саңғыға баҫтырған һәм уларҙа спортҡа ҡарата һөйөү уятҡан Әмир ағай биш йыл элек баҡыйлыҡҡа күскән. Ә Рәйсә апай уның яҡты иҫтәлегенә бағышлап ярыштар үткәрешә генә түгел, үҙе лә ярыша һәм көнләшерлек күрһәткестәргә өлгәшә. – Ырғыҙлыны мин килгәндән яраттым һәм башҡа төйәктә көн күреүҙе күҙ алдына ла килтерә алмайым. Был – көс-ҡөҙрәт биреүсе ерем, шатлыҡ-ҡыуанысымды, ҡайғы-хәсрәтемде бергә күтәрешкән, балаларымдың бишеге булған, һағынып ҡайтыр ҡәлғәм. Ырғыҙлы – шулай уҡ һөнәрселәр ауылы. Заманында бында сплавҡа төрлө төбәктәрҙән халыҡ йыйыла, леспром-хозға белгестәрҙе торлаҡ биреп саҡырып уҡ алалар. Урман хужалығы ҡарамағында ферма ла, ат һарайы ла, кирбес заводы ла, тимерлек, төрлө оҫтаханалар, ашхана, пекарня һәм бер нисә магазин була. Йылҡы малы ныҡ үрсетелә заманында, сөнки бөтөн урман эшен ат менән башҡаралар, тракторҙар 60-сы йылдар аҙағында ғына килеп етә. Шуға ла ауылда сана-арба, ҡамыт-дуға кеүек ат егеү ҡорамалдарын етештереү үҫешкән була, оҫталары тирә-яҡта дан ҡаҙана. Яр буйында оло ҡаҙандарҙа һыу ҡайнатып имән, ҡайын ағастарын бөгәләр сана-дуғаға, мастерскойҙарҙа шорник тип аталған оҫталар тиренән йүгән-дилбегә киҫә. Урман ҡырҡыусыларға һәм һал ағыҙыусыларға көрәк, элмәк, балта кеүек махсус ҡоралдар етештерелә ауылда. Унан ҡала балта оҫтаһы һөнәренә өйрәнеү ҙә яҡшы үҫешә. Хатта уҡыусылар мәктәпкә парта-ултырғыстарҙы үҙ ҡулдары менән эшләп ала. Ҡатын-ҡыҙҙар ҙа һынатмай: бөтөн ир-егеттәр хеҙмәтен башҡа-рыуҙан тыш, тегенселектә  лә  маһирлыҡ  яулайҙар. Фуфайканан башлап күлдәктәргә тиклем, эшселәр кейеме лә, балалар әйбере лә, ҡәҙимге өйҙәрҙәге ябай ҡатындар ҡулынан барлыҡҡа килеп, магазиндарға ҡуйыла. Халыҡ етештерә лә, сауҙа итә лә белгән. Ырғыҙлыларҙың һөнәрселәр икәне бөгөн дә өйҙәр төҙөлөшөнән, фронтондар биҙәлешенән күренә, ә инде «Башҡортостан» милли паркы музейын-дағы ағас һындарҙың һәр береһе тере, бына осоп йә сабып китер кеүек! Ә бит оҫталары балалар ғына. Шулай уҡ утыҙлап ғаилә туристик бизнес менән шөғөлләнә, әле ауыл эргәһендә ете турбаза төҙөлөү өҫтөндә. Миләүшә Ҡаһарманова.",Ырыҫлы ауыл Ырғыҙлы,Аңлатма,4744,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-14/yry-ly-auyl-yr-y-ly-4467442,2025-11-14T13:49:00+00:00
"Өфөнөң Дәүләт автоинспекцияһы мәғлүмәттәре буйынса, иртәнге сәғәт 7-ләр тирәһендә водитель ""Фольксваген Джетта"" автомобилендә Рәсәй урамы буйлап китеп барғанда тротуарҙа торған йәйәүлеләрҙе бәрҙергән. 20 һәм 19 йәшлек ике егет төрлө йәрәхәттәр ала. Уларҙы медицина учреждениеһына оҙаталар. Юл-транспорт ваҡиғаһы буйынса административ тикшереү башланған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Йәйәүлеләр тапалған,Яңылыҡтар,531,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/y-y-lel-r-tapal-an-4564222,2026-02-04T14:18:00+00:00
Районда байрам көндәрен файҙалы һәм сәләмәт үтһен өсөн төрлө ярыштар ойошторола. Кисә Күсем һәм Ташбулат ауылдарының боҙ майҙансыҡтары хоккей һөйөүселәрҙе махсус хәрби операцияла һәләк булған яугирҙәр иҫтәлегенә үткәрелгән ярышҡа йыйҙы.,Әбйәлилдә - хоккей ярышы,Яңылыҡтар,236,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/by-lild-hokkey-yaryshy-4528641,2026-01-04T20:30:00+00:00
"Төркиядә суфый дәрвишләре биюе, архив фотосыСоңгы вакытта элек мөселманнар арасында бернинди тарткалаш булмаган, хәзер төрле агымнар аркасында, өлкәннәр белән яшьләр, бер мәхәллә белән икенче мәхәллә бер-берсен аңламый дип зарлану артты. 21-25 ноябрь Казанда оештырылган ""Мәхәллә 2.3"" мөселман лидеры мәктәбендә исламдагы төркемнәр, аерым алганда суфыйчылык, фундаментализм (сәләфи, ваһһабичылык) һәм традицион ислам турында сүз барды. Дин белгече Мөхәммәт Сәләхетдинчыгышында 70-80 нче елларда суфыйлар, сәләфиләр кебек бүленеш һич булмаганын әйтте. ""Дин кардәшеңне күргәч, шатлана, кочаклаша идең. Төрле юнәлешләргә бүленү бездә 90 нчы еллар башында барлыкка килде"", ди ул. ""Мәхәллә 2.3"" чарасыКоръән тәфсирен язучы, галим Илмир Кулиев Русия исламында фундаментализм юнәлеше 90 нчы еллар уртасында, Совет берлеге таркалу, ""тимер пәрдә"" имерелү аркасында барлыкка килә дип саный. Аның фикеренчә, моңа Русиягә чит ил дини әһелләре килү һәм шәкертләрнең чит илгә укырга китү сәбәпче булган. Кулиев белдергәнчә, фундаментализм яки сәләфиләр юнәлешенә рәсми караш сәяси вазгыятькә бәйле. ""Согуд Гарәбстаны патшасы Сәлман бин Габделазиз әл-Согуди Русиягәкилгәч, сәләфилеккә караш үзгәрде. Ягъни биредә итимагый-сәяси аспект та үз ролен уйный"", ди Кулиев. Дин белгече белдергәнчә, Дагыстанда ваһһабиларны кысрыклап чыгару өчен соңгы елларда суфыйлар хәрәкәтен махсус үстергәннәр, аларга административ һәм сәяси ресурс биргәннәр. Элегрәк ""Звезда Поволжья"" газеты баш мөхәррире Рәшит Әхмәтов Татарстан мөфтие Камил Сәмигулинныда суфыйдигән иде. ""Суфыйлар рухи камиллеккә ирешү белән шөгыльләнә. Сәләфиләр – барлык дини аспектларны туп-туры мәгънәдә кабул итүчеләр. Ләкин бу хәрәкәтләр барысы да сәяси вазгыятькә бәйле"", ди Кулиев. Мөхәммәт Сәләхетдин сүзләренчә, бүгенге көндә мөселманнарны төркемнәргә бүлүдән читләшергә кирәк, аның урынына дини белемне арттыру зарур. Үрнәккә ул Босния мөселманнарын китерде. Галим билгеләгәнчә, әлеге Европа илендә мөселманнар күп түгел, ләкин дини белем дәрәәсе югары булганга, төркемнәр һәм хәрәкәтләр арасында низаглар юк. Суфыйчылыкка тукталып, дин эшлеклесе Габдеррауф Забировсоңгы вакытта фәнни әмәгатьчелек тарафыннан суфый идеологиясенә игътибар арта, аны Төркия, көнбатыш илләрендә ентекләп өйрәнәләр дип әйтте. Ул тарихи яктан суфыйчылыкның Идел Болгарстанында, Алтын Урда һәм Казан, Әстерхан, Кырым, Касыйм, Себер ханлыкларында киң әелгәнен һәм әһәмияткә ия булганын ассызыклап үтте. ""Суфыйчылык мөселманнарны берләштерә торган, шулай ук милли көрәшкә, азатлык хәрәкәтләренә рухландыра торган фактор ролен дә уйнаган. 1552 елда Явыз Иван Казанны яулаганда, рус гаскәре кирмән диварын имереп кергәч үз халкын якларга иң элек Кол Шәриф хәзрәтләре баскан"", ди Забиров аның суфый булуын ассызыклап. Тарихчы Айдар Хәйретдиновисә аның сүзләре белән тулысынча килешеп бетмичә Казан явында Явыз Иван ягына чыккан татар-мөселманнар арасында да суфыйлар булуын искә төшерде. Чара модераторы Орһан амалның""Татарстанда хәзер суфыйлар бармы? "" дигән соравына тарихчы: ""Бүгенге көндә Татарстанда актив суфый шәехләр яки тарикатьләр турында мәгълүмат юк"" дип авап бирде. Забиров исә Татарстанда тарикатьләр, төрле шәехләрнең мөритләре булуын әйтә, ләкин социаль институт буларак эшләмәвен билгели. Бүгенге көндә Татарстанда рәсми дини итәкчелек мөселманнарның игътибарын традицион исламга юнәлтергә тырыша. Адвокат Тәүфикъ Василовэлегрәк Азатлыкка традицион ислам ул диннән тайпылган сектадигән иде. Форумда Орһан әмал белдергәнчә, бу терминны аңлауда авырлыклар бар, ләкин киң мәгънәдә ул ирле гореф-гадәтләрне исәпкә алган ислам моделе буларак кабул ителә. ""Мөселманнар өчен традиция – ул иң элек Мөхәммәд пәйгамбәр традициясе"", дип ассызыклады үз чыгышында дин белгече Рөстәм Нургалиев. Аның сүзләренчә, дин галимнәре гореф-гадәтләрнең шаригать кысаларында каралуына каршы түгел, әгәр дә ул гореф-гадәтләр үзләре шаригатькә, аятьләргә, хәдисләргә каршы килмәсәләр. Мисал өчен, Нургалиев, кеше вафат булгач өчесе, идесе, кырыгын үткәрү йолаларына кагылып узды. Кайберәүләрнең ""бу йолалар исламга каршы килә"" дип әйтүенә карамастан, белгеч сүзләренчә, алар халыкка файдага гына. ""Бу күптән күрмәгән туганнарны бергә ыеп, аларга ислам турында вәгазь сөйләү өчен бер дигән ысул"", ди ул. Аның сүзләренчә, гореф-гадәтләр төрле төбәк һәм халыкларның дини тормышына төрлечә чагыла. Мәсәлән, төрекләр дә, татарлар да хәнәфи мәзһәбендә булса да, беренчеләре ат итен ашамый, икенчеләре аны яратып куллана. Дин белгече Әхмәт Ярлыкаповүз чыгышында билгеләгәнчә, традицион ислам термины ""традицион булмаганнарны"" билгеләү һәм бүлү өчен дә кулланыла. Бу очракта еш кына ""традицион булмаганнар"" ""начар"" һәм ""дөрес түгел"" төсмеренә ия булып кала. Аның сүзләренчә, һәр төбәктә традицион булмаган исламга төрле дини төркемнәр һәм хәрәкәтләр кертелергә мөмкин. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Исламда ""дөрес"" һәм ""дөрес түгел"" агымнар",Дин,4837,https://www.azatliq.org/a/28874698.html,2017-11-24T12:00:44+00:00
"Русское слово Мәскәү нәшриәте балалар һәм үҫмерҙәргә төрлө жанрҙарғы китаптар тәҡдим итә, шулай уҡ мәктәп дәреслектәре, уҡытыусылар өсөн әсбаптар сығара. Китап байрымының өсөнсө көнөндә ул Ил тарихы ғаилә тарихы аша: нисек итеп шәжәрәне бала менән бергәләп өйрәнергә? тигән темаға интерактив үткәрҙе.  Шәжәрә темаһы беҙгә, башҡорттарға,  бик таныш һәм яҡын, сөнки ете быуын шәжәрәңде  белеүҙең әһәмиәте беҙҙең ҡанға һеңгән. Бөгөнгө сара иһә тамырҙарҙы өйрәнеү һәм белеү зарурлығын ил күләмендә аңлағандарын күрһәтте. Ил тарихы күҙәнәктәрҙән – айырым кешеләрҙең тарихынан хасил була. Һәр кешенең, һәр ғаиләнең үҙ тарихы, үҙ яҙмышы бар. Уларҙы белеү балаға үҙенең кемлеген асыҡларға, ҡатмарлы тормош юлдарында дөрөҫ йүнәлеш һәм тотороҡлолоҡ алырға ярҙам итә. Ә баланы шәжәрәһен асыҡларға нисек итеп өйрәтергә һуң? Ошо һорауға яуапты Русское слово нәшриәте сығарған Моя родословная книга тигән китапта табырға була. Уның авторы – тарих фәндәре кандидаты Кирилл Кочегаров. Интерактивта өлкәндәр үҙ тормошонан  ҡыҙыҡлы осраҡтарҙы һөйләне, ә балалар үҙенең шәжәрә ағасын эшләп, буласаҡ вариҫтарына хат яҙып ҡараны. Сараны Русское слово нәшриәтенең вазифалы кешеләре – иҡтисад фәндәре кандидаты Инна Буторина, тарих уҡытыусыһы Юрий Кочеров алып барҙы. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Китап байрамында шәжәрә төҙөү тураһында,Яңылыҡтар,1675,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/kitap-bayramynda-sh-zh-r-t-tura-ynda-4259686,2025-06-01T18:26:00+00:00
"- Минпросвещения РБ выступает системным интегратором, который координирует создание единого образовательного пространства. Разработанный по нашей инициативе на Форуме «Взлетай! » модельный стандарт предпрофессиональных классов стал основой для построения «бесшовной» системы, связывающей школы, вузы и предприятия республики. Сегодня мы видим реальные результаты этой системной работы. В текущем учебном году в республике функционируют 325 инженерных классов; 199 – медицинских; 181 – педагогических; 257 – аграрных; 19 – предпринимательских; 298 кадетских классов разных направленностей и 103 -класса, - подчеркнул ключевую роль ведомства в формировании образовательной политики региона министр просвещения Республики Башкортостан Ильдар Мавлетбердин. В рамках мастер-класса ведущие преподаватели медуниверситета провели серию лекций, охватывающих ключевые темы в области химии, такие как «Химическая термодинамика и биоэнергетика», «Химические свойства неметаллов и их соединений», а также «Химические свойства переходных металлов». На практике педагоги определяли молекулярные формулы органических соединений и находили решения задач повышенной сложности в рамках программы ЕГЭ. Экспертами мастер-класса выступили: заведующая кафедрой общей химии, д. ф. н. , профессор Светлана Мещерякова, доценты Вячеслав Королев, Алина Шумадалова и Александр Мельников. - Одна из главных задач, которая поставлена руководством нашего Университета - со школьной скамьи работать с ребятами, которые выбрали профессию врача. В общении с учителями и директорами школ мы увидели запрос на взаимодействие и обмен опытом педагогов со всей республики по химии и биологии. Поэтому мы собрали на своей площадке учителей химии из дальних городов и районов региона, - сказала руководитель проектного управления по развитию образования БГМУ Минздрава России, д. м. н. , профессор, заведующий кафедрой нормальной физиологии Алия Каюмова. Педагоги посетили научные лаборатории БГМУ в Межвузовском кампусе, отметив современную оснащенность и высококвалифицированный кадровый состав лаборатории. - Мы получили массу рекомендаций для качественной подготовки детей. Мне очень понравилось содержание и глубина прочитанных нам лекций, впечатлили научные современные лаборатории БГМУ. Была рада увидеть, что наши выпускники работают в этих лабораториях. Раньше в школе превалировала меловая (теоретическая) химия, а сейчас приоритет практическим работам. На семинаре нам подробно рассказали, как интересно проводить занятия, - отметила участница семинара, учитель химии Гимназии 1 Уфы Татьяна Ведерникова. Проректор по учебной работе БГМУ Вероника Изосимова отметила, что химия является одним из основных предметов для поступления в Университет. В прошлом году в Башкирии стобалльниками по ЕГЭ стало рекордное количество ребят – 74. Из них 24 человека стали студентами БГМУ Минздрава России. Университет активно создает профильные медицинские классы по всей республике и за ее пределами, а в рамках университетского онлайн-проекта Павловские (малые) медицинские классы школьники в рамках занятий активно погружаются в мир химических наук вместе с преподавателями вуза. Важно, что онлайн-лекции можно послушать из любой точки мира. Впервые в рамках приемной кампании 20262027 годов в Университете выделены бюджетные места на специальности «Медицинская биохимия» и «Медицинская биофизика». В медицинских университетах химия является ключевым профильным предметом для абитуриентов. -  Наши студенты с первого курса погружены в инновационную научную среду университета, БГМУ готовит врача-исследователя, который генерирует новые научные идеи, синтезирует материалы и разрабатывает отечественные медицинские технологии. Через месяц мы реализуем такой же мастер-класс для учителей биологии. В дальнейшем мы планируем создать особый Комитет, участниками которого станут учителя химии и биологии, - поделился ректор БГМУ, академик РАН, профессор Валентин Павлов. В университете на основе химии активно развиваются и научные лаборатории. Так, на базе лаборатории поиска малых таргетных молекул, которая функционирует в Межвузовском студенческом кампусе, ученые занимаются синтезом биологически активных веществ, радиофармацевтических лекарств, непосредственно стандартизацией данных веществ, проводят фармакологические испытания на сердечно-сосудистую систему и центральную нервную систему. Совсем недавно химики БГМУ Минздрава России синтезировали уникальные тиетаносодержащие соединения, которые ранее не существовали и не были изучены. Эти вещества могут стать основой для создания оригинальных, принципиально новых по структуре и механизму действия отечественных антидепрессантов. Ожидается, что благодаря проводимым исследованиям ученым БГМУ Минздрава России удастся повысить эффективность лечения депрессивных расстройств. На площадке лаборатории молекулярных гибридов БГМУ разрабатывают пептиды и биоконъюгаты, которые имеют практическую значимость для медицины, химии, биологии и биотехнологии. Основываясь на методах биологии и химии, ученые работают над модификацией и трансформацией цепочек аминокислот для того, чтобы пептиды начали проявлять те функции и свойства, которые нужны для использования в терапии. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Межвузовском кампусе Уфы провели мастер-класс для учителей химии,Йәмғиәт,5911,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-16/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-proveli-master-klass-dlya-uchiteley-himii-4539965,2026-01-16T15:54:00+00:00
"""Шамил"" мәчетендә вегетариан ифтарСөт ризыклары сату белән көн күрүче эшмәкәр Искәндәр иһангәрәевүзе итле ризыктан тулысынча баш тартмаса да, гаиләсендәгеләрнең барысы да вегетарианнар. Аларны иттән баш тартырга нәрсә әлеп итә? ""Азатлык"" бу сорауга авапны ифтарда эзләп карады. 5""Шамил"" мәчетендә вегетариан ифтар мәлесеиһангәрәевлар гаиләсендә беренче булып үзе өчен ит ризыкларын хәрәм дип игълан итүче хуабикә була. Иттән баш тартуга Ләйсән иһангәрәеваны ире алып кайткан корбан сарыгы этәргән. Ләйсән иһангәрәева""Сарык күзенә күзем төште, аның күзендә шуның кадәр курку күрдем мин, хәзер дә күз алдыма килсә, елыйсым килә. Шуннан соң мин кызыл ит ашый алмадым, бер ел чамасы балык белән тавык ите ашый идем, аннары Казандагы вегетарианнар белән таныштым, аларның фәлсәфәсе күңелемә ятты"", ди Ләйсән. Аның иттән баш тартуына инде алты ел. Күңел дә тынычрак, сәламәтлеккә дә зарланырлык түгел ди ул. Ир – баш, хатын – муен. Муен кая борылса, баш шунда карый дигәндәй, Искәндәр дә тора-бара Ләйсән тарафдарына әверелә. Тик тулысынча түгел. Искәндәр иһангәрәев""Балык белән тавыкны ашыйм. Әмма өйдә ит ашамыйбыз. Эштә балык ашыйм. Өйдәге ике суыткычның берсенә итнең кергәне дә юк, икенчесендә кунаклар килгәндә булгалый"", ди Искәндәр. Искәндәр гаиләсендә хәзер хатыны, улы, килене, хәтта кечкенә оныклар да ит ризыгына кагылмый. Ә менә энекәше, популяр шоумен, телевидениедә тапшырулар алып баручы Булат Бәйрәмов(иһангәрәев – паспорттагы фамилия, Бәйрәмов – тәхәллүс) ""үземне якын киләчәктә вегетариан дип күрмим, тик мин аларның тормыш рәвешен, идеологиясен хөрмәт итәм"" диде. Булат Бәйрәмов– Ит миңа бик тәмле, мин итне бик яратам, бик тәмле итеп әзерләсәң генә, тәмләткечләр белән. Ә тәмләткечләр – шул ук үсемлекләр ул, дип әйтергә тели Булат, абыйсы кебек үк энергияне үсемлекләрдән алу кулайрак икәнлеген өстәп. Пәйгамбәребез итне ике атнага бер ашарга киңәш иткәнИскәндәр иһангәрәев үзе биш вакыт намаз иясе, гаилә әгъзалары да ислам кушканча яшәүне өстен күрә. Ходайның боерыгы – корбан чалу да алар өчен ваиб, тик мал итеннән авыз итмичә генә. Шунысы кызык, Искәндәрнең дуслары – башка дин вәкилләре, ул төп иганәче булып торган Пища жизни хәйрия фондында күпчелеге кришна тәгълиматында. Ифтар өчен тәгам әзерләүне иһангәрәев шул кришначылардан сорый: ""Минем дусларым бар, ""Пища жизни"" ширкәте, сорадым алардан, монда (""Шамил"" мәчетенә) килеп пешерә аласызмы дип. Алар юк ди, чөнки монда ит пешерелә, кухня чиста булырга тиеш, бер дә ит пешерелмәгән ир"". Сукбайларны ашату белән мәшгуль булган фонд итәкчесе Булат Салимановкришначы булуына карамастан, мөселман йолаларына да хөрмәт белән карый. Булат Сәлиманов""Изге Рамазан ае бара, һәр традициягә дә шундый вакытта изге гамәлләр кылырга кирәк. Ә вегетарианлык ул файдалы туклану гына түгел, кешеләргә, барлык ан ияләренә зыян китермәү, мәрхәмәтле булу фәлсәфәсе дә. Шуңа без ит ашамыйбыз. Аннан тулысынча баш тарта алмаучыларга тавык, күркә итеннән авыз итүне киңәш итәр идем, тик һич тә зур гәүдәле хайваннарны чалмаска кирәк. Кришначылар ит, сөт, йомырка кебек ризыктан тулысынча баш тартса да, ""Шамил"" мәчете табынында тавык һәм казылыклар, камыр ризыгы күренгәләде. Бу гади мөселманнарның авыз ачтыруга китергән сәдака күчтәнәчләре икән. Токмач ашы белән итле бәрәңге урынына гына һинд сый-нигъмәтләре чыгардылар, чәйне имбирлы эчемлек алмаштырды. ""Шамил"" мәчетендә вегетариан ифтарШәригать күзлегеннән караганда, болар барысы да хәләл азык, бисмилла әйтмичә суелган хайван гына безгә хәрәм, ди әлеге мәхәллә имамы Мәхмүт Шәрәфетдинов. Ул үзе өч ел элек кызыл иттән баш тарткан, сәбәбе – элек еш тамак шешеп чирләп интегә идем, ди, хәзер салкын тигәне дә юк. Мөселман кешесе ирекле, хәләл итне ашарга да, ашамаска да мөмкин. Мәхмүт хәзрәт әйткәчә, Мөхәммәт пәйгамбәр үзе терлекләрдән алына торган ризыкны гына түгел, гомүмән ашау-эчүне чамадан арттырмаска кушкан: ""Мин пәйгамбәребезнең иткә мөнәсәбәте нинди булган икән дип ныклап хәдис китапларын актардым. Һәм шундый хәдис таптым, әмагать"", дип сөйләде ифтар вәгазендә дин әһеле: – ""Пәйгамбәребез әйтә: ике атнадан да иртәрәк ит ашамагыз дип. Киңәш буларак, ашасаң, гөнаһлы буласың дигән сүз түгел. Ике атнага бер ашагыз дип әйтә. Башка бер хәдисендә кырык көннән артыграк тыелып тормагыз дип әйтә. Коръәнне дә без ныклап өйрәнсәк, нечкәлекләре белән, бер әйбер күрә алабыз. Коръәндә иләк-имешләр турында иде тапкыр артыграк сөйләнә. Ит турында бер тапкыр әйтелсә, иләк-имеш турында иде тапкыр әйтелә. Димәк, сәламәт булырга теләгән кеше, сәламәтлеген сакларга теләгән кеше, ит ашаган очракта да, иләк-имеш, яшелчәләргә күбрәк басым ясарга тиеш һәм монда зур шифа бар"". Әлеге мәгълүмат авыз ачуга килгән мөселманнарга тәэсир иткәнме, әйтүе кыен, тик Азатлык хәбәрчесе намаз бүлмәсенә тәравих укырга юнәлгән ике кешенең үзара сөйләшеп баруын ишетте. ""Иттән баш тартырга ыенмыйм әле"", диде 20-25 тирәсендәге егет.","Казанның ""Шамил"" мәчетендә вегетариан ифтар мәлесе үтте",Дин,4827,https://www.azatliq.org/a/29281422.html,2018-06-09T11:54:55+00:00
"Ашығыс ярҙам. Дауахана. Табиптар барыһын да эшләне, тик бәпесем ваҡытынан бик ныҡ алда тыуырға уйлағайны шул.","""Мин - үҙенсәлекле бала әсәһе. """,Мәғариф,109,https://shonkar.com/news/s-y-r-m-kt-be/2025-02-10/min-ens-lekle-bala-s-e-4115461,2025-02-10T16:08:06+00:00
"БМО Гомум ыенында тавыш бирү нәтиәләрефикерләромга көнне БМО Гомум ыены Израил һәм ХӘМӘС фәләстин радикаль төркеме арасында сугышны туктату турында 22 гарәп дәүләте әзерләгән резолюциясен хуплады. Документны 120 ил хуплаган, алар арасында Кытай һәм Русия дә бар. 14 ил, шул исәптән, Израил, АКШ, Австрия, Хорватия, Чехия, Гватемала, Маарстан каршы чыккан. Тагын 45 ил тавыш бирүдән тоткарланып калган. Гарәп илләре исеменнән Иордания тәкъдим иткән резолюция текстында кичекмәстән тынычлык урнаштырырга, БМОның Якын Көнчыгыштагы агентлыгына фәләстин качакларына ярдәм итүнең имин юлларын ачарга чакырыла. Израил БМОны һәм ул кабул иткән резолюцияне тәнкыйтьләде. Дәүләтнең БМОдагы вәкиле Гилад Эрдан БМОның бер тамчы легитимлыгы да калмады дип белдерде. Аныңсүзләренчә, ХӘМӘС белән бернинди дә сөйләшүләр булырга тиеш түгел, Израил радикал төркемнең янә явызлыклар кылуына юл куймаячак, кул кушырып утырмаячак. Резолюциянең юридик көче юк, әмма бу БМОның ХӘМӘС һәм Израил арасындагы бәрелешләргә беренче авабы. Элегрәк БМОның Иминлек Шурасы дүрт тапкыр бер фикергә килә алмады. Госманлы империясе таркалганнан соң гасыр башында Милләтләр Лигасы (хәзерге БМО) Британиягә Фәләстин һәм төбәкнең элек Госманлы Төркиягә караган ирләре белән идарә итү мандаты бирә. Мандат 1947 елга кадәр гамәлдә була. Әмма Фәләстин бәйсезлек ала алмый, ә бу ирләргә Европадагы фашизмнан качкан яһүдләр күчә башлый.1947 елда Британия Фәләстин мәсьәләсен БМОга тапшыра. БМО, төрле вариантларны караганнан соң, фәләстиннәрнең үзбилгеләнүгә хокуклары барлыгын раслый һәм британ мандатын туктатырга, ә ирләрне ике дәүләткә – яһүд һәм гарәп дәүләтләренә бүләргә тәкъдим итә. Иерусалимга аерым халыкара статус бирү карала. Шулай итеп, Израил дәүләте барлыкка килә. Һәм ул берничә сугыш дәвамында Фәләстин ирләре исәбенә үз мәйданын арттыра, ә 1967 елда Газзә сызыгын һәм Көнбатыш ярны, шул исәптән Көчыгыш Иерусалимны оккупацияли. Әлеге вакыйгалар аркасында гарәп халкы күпләп күченергә мәбүр була. Бу урыннарда яһүд авыллары барлыкка килә. Әлеге хәлләрне халыкара оешмалар хөкем итә.1974 елда БМОның Гомум ыены тагын бер кат үз сүзен әйтә: фәләстиннәрнең мәсьәләнең гадел чишелешенә хакы бар. Киләсе елны тиешле Комитет төзелә.1987 елда, 20 елдан артык хәрби оккупациядән соң, Газзә сызыгында һәм Көнбатыш ярда ""Беренче интифада"" дип аталган күтәрелеш була. Яшьләр, хатын-кызлар, балалар, эшчеләр – барысы да демонстрацияләрдә, эш ташлауларда катнаша һәм салымнар түләүдән баш тарта. 2000 елда фәләстиннар икенче интифада оештыра. Ике очракта да протестларны Израил иминлек көчләре бастыра.1987 елда, ""Беренче интифада"" вакытында ХӘМӘС төркеме оеша. Ул Газзә сызыгында хакимлек итүче фәләстин хәрәкәте. ХӘМӘС хартиясендә Израил һәм яһүдләр дошман буларак күрсәтелә. Әлеге хәрәкәтне төрле террор гамәлләре оештыруда гаеплиләр. Ул Израил, Канада, АКШ, Япония, Европа берлеге, Америка дәүләтләре оешмасы һәм башка илләр тарафыннан террорчы оешма булып танылган. Хәрәкәтнең эшчәнлеге Үрдүн, Мисырда тыелган. Шул ук вакытта ХӘМӘС Русия, Норвегия, Төркия, Кытай, Катар, Ислам хезмәттәшлеге оешмасы илләрендә танылган һәм террорчы оешма булып саналмый.2007 елда ХӘМӘС Фәләстин идарәсе белән каршылыкка кереп, аның хакимиятен танудан баш тартты һәм Газзә сызыгында үз хакимиятен урнаштырды.","БМО Газзә сызыгында сугышны туктату турында резолюция кабул итте, Израил документы тәнкыйтьләде",Яңылыҡтар,3254,https://www.azatliq.org/a/32657598.html,2023-10-28T06:42:24+00:00
"Фазыл ВәлиәхмәтовфикерләрИртәгә, 17 сентябрьдә, Екатеринбурның Үзәк хәрби мәхкәмәсендә татар милли хәрәкәте ветераны Фазыл Вәлиәхмәтовэше нигезендә беренчел утырыш билгеләнгән. Бу мәхкәмәнең рәсми сайтында күренә. Башта утырыш 5 сентябрьгә билгеләнгән булган, аннары – 12 сенә. Әмма икесе дә Вәлиәхмәтовны мәхкәмәгә китермәү сәбәпле, узмаган. Тикшерү вакытында пенсионер Казандагы тикшерү изоляторында тотыла иде.70 яшьлек Вәлиәхмәтовны ""Русия армиясен кабаттан дискредитацияләү"" турындагы маддә нигезендә гаеплиләр. Әлеге гаепләү ""Вконтакте"" социаль челтәрендә 2023 елның декабреннән 2024 елның февраленә кадәр чыккан биш постка кагылса, ""террорчылыктны аклау"" гаепләве бер постка нигезләнгән. ""Өч комментарийда психолог-лингвистика экспертизасы Русия кораллы көчләрен дискредитацияләү билгеләрен тапмады. Ә тагын берсен гаепләү материалларына кертелмәде, чөнки ул армияне ""дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә административ эш үз көченә кергәнче басылып чыккан иде"" дип белдерә ОВД-Инфо. Хокук яклаучылар билгеләп үткәнчә, армияне ""дискредитацияләү"" турында маддә нигезендә бер пост калдырылган, ул татар телендә. ""Террорчылыкны аклау"" маддәсе нигезендә тикшерү Вәлиәхмәтовны Русиядә террорчы оешма дип танылган ""Русия азатлыгы"" легионының мөрәәгате сылтамасын бастырган өчен гаепли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Екатеринбур Үзәк хәрби мәхкәмәсендә Фазыл Вәлиәхмәтов эше карала башлый,Яңылыҡтар,1382,https://www.azatliq.org/a/33532054.html,2025-09-16T14:47:23+00:00
"Гәрәй Мәгъсүманов2019 елның апрелендә мари гөсләләре Мари Иленең Таулы Мари пәрәмәченнән соң икенче бренды булып теркәлде. Республиканың берничә музыка мәктәбендә әлеге халыкның борынгы музыка коралында уйнарга өйрәтәләр. Мари сәнгать әһелләре дә гөсләдә чыгыш ясый. Яңа гөсләләрне Мәскәүдәге фабрикада яки биредә яшәүче оста Гәрәй Мәкъсүмановтан ясатып була. Берничә ел элек татар гөсләләре ясый башлаган оста соңрак мариларныкын да өйрәнеп алган. Мари гөсләләре республикада әле совет чорында да күпләр яраткан музыка коралы була. Гөсләчеләрне Мари Иле автономиясе көнен яки Мари Иле парламентының 80 еллыгын (былтыр) бәйрәм итү кебек тантаналы чараларда чыгыш ясарга чакыралар.1920-нче елларда этнографлар мари гөсләләрендә уйналган көйләрне граммофон тәлинкәләренә яздырып алган. Аларның күпчелеге төрле дини йолалар вакытында уйнала торган, дин белән бәйле көйләр булган. Шул ук вакыттат гөсләчеләр туйларда да уйнаган. ХХ гасыр башында Таулы Мари район үзәге Козьмодемьянскидагы мәктәп-остаханәдә гөсләләр ясаганнар. Тарихчылар әйтүенчә, бу музыка коралында элек бары ирләр генә уйный торган булган. Хәзер исә ул хатын-кызлар музыка коралы санала. Белгечләр моны әлеге уен коралының мәүсилек йолаларында күп кулланылуы белән аңлата: мари ирләрен басып алучылар бу халыкны көчләп чукындыру вакытында барлык гөсләче ирләрне үтереп бетергәннәр. Элек гөсләләрне Таулы Мари районы осталары да ясый торган булган. Әмма соңгы елларда алар ясаган гөсләләр балаларны башлангыч дәрәәдә өйрәтергә генә яраклы булган. Йошкар-Оладагы Дәүләт президент сәнгать мәктәбе мөдире Николай Смирновәйтүенчә, хәзер республикада барлыгы бер йөзләп гөслә бар. Аларның күпчелеге Мәскәүдә ясалган. Башкала Йошкар-Олада, Звегиновода һәм Таулы Мари районында мари гөсләләрендә уйнарга өйрәтүче музыка мәктәпләре эшләп килә. Гәрәй МәгъсүмановГәрәй Мәгъсүманов — Мари Илендәге татар мәдәнияте үзәгенең гөсләчеләр ансамбле сәнгать итәкчесе. Ул бала чагында бу музыкаль инструментның яңгырашын ишетүен әле дә хәтерләве турында әйтә. Мәгъсүманов Мари-Төрек районында туып үскән. Татар гөсләләре — керәшен татарларының музыка коралы ди ул. 2016 елда ул Татарстандагы бер авылдан борынгы гөслә табып алып кайта һәм шуңа карап үзенең беренче гөсләсен ясый. ""Ул чакта мин үзлегемнән, ялгыша-ялгыша өйрәндем, гөсләнең аерым кисәкләрен бер-беренә ничек ябыштырырга белмичә шөрепләр белән беркетә идем"", ди Мәгъсүманов. Өч ел эчендә ул инде егермедән артык татар гөсләсе ясаган. Аның ансамблендә хәзер барысы да ул ясаган гөсләләрдә уйный. 5Гөсләләр ясаучы Гәрәй Мәкъсүманов үз музыка коралларын күрсәттеТатарстаннан да аңа гөслә сорап мөрәәгать итәләр, Балтачы, Арча һәм Саба районы гөсләчеләре ул ясаган музыка коралларында уйный. Күптән түгел Бурятия татар милли мәдәни мохтарияте дә гөслә сораган. ""Татар гөсләләре аша мари гөсләләре белән дә кызыксына башладым"" ди Гәрәй Мәгъсүманов. Мари гөсләләре татарныкыннан матуррак күренә, аларның кыллары да күбрәк. Аермалык шунда ук күренсен өчен оста аларны милли орнаментлар белән бизәргә булган. Мари гөсләсеУл инде барлыгы ун мари гөсләсе ясаган. Башта ул аларны үз өендә ясаса, хәзер татар мәдәнияте йортында гөслә остаханәсе барлыкка килгән. Николай Смирнов Гәрәй ясаган гөсләләр әле вакыт сынавын узмаган ди. Смирнов Мари Илендә мари гөсләләре ясарлык осталарның инде булмавын әйтә. Музыка кораллары вакыт узу белән бозыла ди ул. Төп проблемнарның берсе — агач өслекнең кыллар тартып каеруга түзә алмыйча, вакыт узу белән ярылуы. Смирнов элегрәк үзе дә гөсләләр ясап караган булган. Заманында тыелган бу музыка коралын республиканың милли бренды итеп теркәү аның популярлыгын торгызырга ярдәм итәр дип өметләнә ул.",Мариларга гөслә ясаучы татар остасы,Татарстан,3633,https://www.azatliq.org/a/30038936.html,2019-07-04T21:02:52+00:00
"Благовещенда 30 балалы ғаилә йәшәй Ошо хәбәр аптыратты, һоҡландырҙы, шул уҡ ваҡытта ҡыҙыҡтырҙы ла. Һәм беҙ уларҙы эҙләй башланыҡ. Благовещен ҡалаһы хакимиәтенә шылтыратып, Иринаның телефон номерын таптыҡ. Тауышынан, һөйләшеүенән үк буласаҡ героинябыҙҙың булдыҡлы кеше икәнлеге һиҙелә. Тормошо хаҡында һөйләп, ул беҙҙе тағы ла нығыраҡ албырғатты. Ғаилә башлығының тиҙҙән МХО-нан ҡайтасағы, уларға республика етәксеһе киләсәге хаҡында ла хәбәр итте. Йырлай-йырлай Благовещенға юл тоттоҡ. Ә башыбыҙҙа бер һорау: шул тиклем ҙур ғаиләне нисек бер мәҡәләгә һыйҙырырға? Тыштан ҡарағанда ҙур булмаған йорт эргәһенә килеп туҡтайбыҙ.  Беҙҙе   Руслан улдары ҡаршы ала. Шул инеүҙән оҙон бер көнгә иҫ киткес ғәжәп, мажаралы, һоҡланғыс донъяға сумабыҙ! Бына ул – оло күс – ҙур ғаиләнең әсәһе Ирина. Шунда уҡ хужабикәнең бай телмәренә әсирләнәбеҙ. Ә ниндәй көслө энергетика унда! Шул минуттан уҡ был ханымдың нисек итеп анау тиклем бала-сағаны бер тупҡа туплай һәм, иң мөһиме, уларҙы туғанлыҡ ептәре менән бәйләй алыуына төшөнгәндәй булабыҙ. Барыһы ла мөхәббәттән башлана! Вәхит менән танышҡанда, Ирина ике балалы яңғыҙ ҡатын була. Шунда ла шәхси  эшен башлап,    магазин тота. Бер көн һатыусыһы ауырып китеп, прилавка артына хужабикә үҙе баҫа. Тап шул мәлдә магазинға Вәхит килеп инә. Тәү күрешеүҙән улар башҡа айырылышмай тигәндәй. Ир кеше сәләмәт тормош алып барыуы, тотороҡло, ныҡлы булыуы менән ҡатынды үҙенә ҡарата. Бергә йәшәп китәләр, уртаҡ  ҡыҙҙары Регина тыуа. 2004 йылда  Ирина менән Вәхит малай артынан барырға йыйына. Хатта бер генә түгел, икене вәғәҙә итә уларға яҙмыш, игеҙәк көтәләр. Тик. төрлө сәбәптәр арҡаһында был бәхет яҙмай ғаиләгә. Бәпестәрен юғалтыу ғына түгел, әсәнең дә хәле ҡыл өҫтөндә ҡала. Ярай әле Вәхит көнө-төнө янында була, ҡатынының өшөгән ыҡсым ҡулдарын үҙенең ҙур йылы устарынан ысҡындырмай, күтәреп йөрөтә, ҡабаттан атларға өйрәтә. Шул хәлендә лә Ирина дауахананан балаһыҙ сығырға теләмәй. Табиптар баҙап ҡала: «Нисек инде, үҙен ҡарарлыҡ булмаған ҡатын бала алмаҡсы? » Иринаға йән өрөүсе һүҙҙе ире Вәхит әйтә: «Бәпес алып сығабыҙ», – ти ул береһенә лә бәхәскә урын ҡалдырмаҫтан. Ҡатын да ҡапыл хәлләнеп киткәндәй була, өмөт, әйтерһең, ҡанат ҡуя. Бөтөн документ юллау мәшәҡәттәрен ире үҙе башҡара һәм ҡатынын, вәғәҙә иткәненсә, дауахананан бәпәй менән алып сыға. Йөклө килеш инеп, бәпес күтәреп сыҡҡас, күптәр быны тәбиғи ҡабул итә, ысынбарлығын белеүселәр аҙ була. Асылда, баланы Ирина ысынлап үҙенеке тип ҡабул итә, уға ныҡ өйрәнә. Шул әсәлек көсө менән ул нығынып, аяҡҡа баҫып китә. Бөгөнгө көндә ошо улы, Артур исемле егет, ил алдындағы изге бурысын үтәй – әрмелә хеҙмәт итә. Бала баланы тарта Бишенсе бала булып ғаиләгә Люба килә. Ул Иринаның Злата тигән ҡыҙы менән бер класта уҡыған була. Злата көн һайын ҡайта ла Любаның ни тиклем яғымлы, яҡшы булыуы хаҡында һөйләй. Тик ҡыҙыҡай ғаиләһенән уңмаған икән. Әсә кеше яйлап Любаны үҙҙәренә саҡыра, аралаша, тормошо менән ҡыҙыҡһына. Бала килеп йөрөй, бында үҙенә оҡшағас,  ҡалырға тәҡдим итәләр. Күсә лә килә уларға Люба. Әлеге көндә Любовь ғаиләле, үҙе ике бала әсәһе һәм үҫкән ерен онотмай, ул бында йыш ҡунаҡ. Злата менән Любаның класында тағы ла Настя тигән ҡыҙ уҡыған була. Настяның ата-әсәһе юҡ, уның да Злата менән Любаларҙың өйөндә йәшәгеһе килә. Был хаҡта ике ҡыҙ ипләп кенә әсәләренә еткерә. Ирина балаларҙы күҙәтеп йөрөй ҙә риза була – Настяны ғаиләгә алалар. Тик хәл-ваҡиғалар бының менән генә тамамланмай әле. Настяның игеҙәге Миша һәм тағы ла Коля исемле ағаһы булып сыға. Ирина менән Вәхит ултырып һөйләшә лә, туғандарҙы бер-береһенән айырмаҫҡа теләп, малайҙарҙы ла биреүҙәрен һорайҙар. Был хаҡта ишеткән тәрбиәселәр аптырай. «Мишаһы ярай инде, ә Коля бит ауырыу, аҡылға зәғиф», – тиҙәр. Әммә Ирина был малайҙы йәлләй. Ун алты йәшлек үҫмерҙең аҡыл кимәле алты йәшлектеке кеүек кенә, тормошҡа яраҡлашмаған. Тиҫтерҙәре унан көлә, шунлыҡтан Коля бәләкәйҙәр менән генә аралаша икән. Ирина һәм ғаиләләге башҡа балалар Коляны аңлап ҡабул итә, уға ҡәҙимге кешегә кеүек ҡарай, үҙен йәмғиәттә, өҫтәл артында тотоу тәртиптәрен өйрәтә. Әсә кеше уны эйәртеп магазинға эшкә алып йөрөй, кеше менән аралаштыра. Шул егет тиҙҙән колледжға уҡырға инә. Ике махсус урта белем ала  –  электрик һәм программист һөнәрҙәрен үҙләштерә. Әлеге ваҡытта ул үҙе уҡып сыҡҡан колледжда урам һепереүсе, хужалыҡ        буйынса ярҙамсы булып йөрөй. Уны яраталар, хөрмәт итәләр. Ирина иһә Коляһының кеше булып китә алыуына ҡыуана. Шулай итеп, әсә һәр баланың ғаиләгә нисек килеп эләгеү сәбәптәрен бөтә нескәлегендә хәтерләй, тарихтарын сәғәттәр буйы тәфсирләп һөйләргә әҙер. Мәҫәлән, Элеонора ун йәшендә генә килә: уның әсәһе юл фажиғәһендә һәләк булған. Үгәй атаһы ҡыҙҙан баш тарта һәм, «шифаханаға барабыҙ» тип алдап, балалар йортонда ҡалдырып китә. Ҡыҙыҡай тәрән стресс кисерә. Балалар йорто директоры, Иринаға шылтыратып, Элеонораны үҙҙәрендә йәшәтеп тороуҙарын үтенә. Сөнки өй шарттарына өйрәнгән Элеонораға унда бик ҡыйын була. Ирина уны өйөнә алып ҡайта, ә ҡыҙ, асылып китеп, хужалыҡта ярҙам итергә тотона. Өйҙәге башҡа балалар, аҙыраҡ әсәйҙәрен көнләшепме, яңы ҡыҙыҡайға ҡаршы төшә, шулай ҙа Ирина уны ҡалдыра. Һөҙөмтәлә, Элеонора үҙенең әрһеҙлеге, эшсәнлеге менән ҙур ғаиләнең ышанысын да, һөйөүен дә яулай, бөгөн ул барыһына ла кәрәк кешегә әйләнгән. Уға инде ун һигеҙ йәш. Русланды Иринаға 11 айлыҡ ҡына сағында бирәләр. Ир менән ҡатын унан баш тарта алмай. Сөнки малай бик оҡшай уларға, икенсенән, ҡолаҡтары Вәхиттекенә оҡшаған. Русланға эйәреп, уның ағаһы Илгиз килә. Уныһы насар ишетә, әммә иренгә ҡарап «уҡый» белә. Был сикләнгәнлек егеткә еңел атлетика буйынса Рәсәй чемпионы булырға ҡамасауламай. Әле лә ул төрлө ярыштарҙа ҡатнаша, буш ваҡыттарында таксиҙа эшләй. Илгизгә дәүләт фатир ҙа биргән. Ғөмүмән, Ирина бөтә балаларына ла дәүләттән бушлай тәғәйен фатирҙарҙы юллап ала бара. Әгәр ҙә ҡайҙалыр ғәзиздәренә ҡарата ниндәйҙер ғәҙелһеҙлек күрһәтелһә, шундуҡ ярҙамға ташлана. Мәҫәлән, егерме йәшендә уларға килеп йәшәр мөйөш тапҡан Толяның тормошон юлға һала, документтарын юллай, фатир алып бирешә. Әле Толяға утыҙ дүрт йәш. Ул үҙ фатирында донъя көтә. «Алтын ҡуллы, бөтә төҙөлөш, балта эштәрен үҙе башҡара, хатта бәйләргә лә оҫта», – тип маҡтай уны Ирина. 30-сы бала – үзбәк ҡыҙы Пандемия ваҡытында балалар йортонда тәрбиәләнеүселәрҙе ғаиләләр буйлап тараталар. Ирина менән Вәхиткә бер туған дүрт малай килә. Әсә һөйләүенсә, малайҙар шул тиклем ҡулсыр, тиктормаҫ, шаян була. «Бер эштән ҡайтыуыбыҙға диван һүтелеп, бүлмә уртаһында ҡыуыш барлыҡҡа килгән. Икенсе тапҡыр обойҙар ҡуптарылып иҙәндә ята ине. Тыныслыҡ бөттө. Урайбыҙ ҙа ремонтҡа тотонабыҙ. Был, бер яҡтан, беҙҙе берләштерҙе. Ә икенсенән, дизайнды яңыртып торорға ярҙам итте», – тип көлөп иҫләй Ирина. Әле ул малайҙар үҫкән инде. Икәүһе – колледжда, икеһе мәктәптә белем ала. Хужабикә ҡыҙҙарын бөтә өй эштәренә өйрәтә, шул уҡ ваҡытта уларға әхирәт тә, серҙәш тә. Яйлап балалар үҫә һәм, үҙ ишен табып, ғаилә ҡора тора. Әле һигеҙ ҡыҙы һәм биш улы башлы-күҙле, балалар үҫтереп, айырым йәшәй. Вәхит иһә – улдарының арҡаһы ла, дуҫы ла, кәңәшсеһе лә. Ололары Артем хәҙер, аталары һуғышҡа киткәс, уның урынына ғаиләне етәкләй. Кесе туғандарын өйөрөп, ойоштороп алып йөрөй ул. Ғаилә 13 туй үткәргән. Ҡоҙалар менән һөйләшеп, кафела ла, ресторанда ла, хатта үҙҙәре йәшәгән өйҙә лә яһағандар мәжлестәрҙе. Бөгөн бер бала ла ятаҡта тормай, һәр береһенең фатиры йә йорто бар. Әйтергә кәрәк, ғаилә ун йорт төҙөгән. Өйҙәрҙе Артем етәкселегендә бергәләшеп күтәрәләр. Толя – евроремонт оҫтаһы, Коля электрик бит инде. Һәр эште үҙҙәре тота ла башҡара. Ҡыҫҡаһы, тотош урам – ошо ғаиләнеке. Быларҙан тыш, йәштәр әсәләре хеҙмәт иткән балалар баҡсаһына һоҡланғыс беседкалар ҙа, әкиәт персонаждары ла, ял урындары ла яһап ҡуйған. Ә унда әле был ғаиләнән ете бала йөрөй, бер ҡыҙҙары тәрбиәсе булып эшләй. Ҡыҙыҡ өсөн әйтеп киткәндә, бөгөн Ирина менән Вәхиттең ун биш ейән-ейәнсәре бар. Шуныһы мөһим: был ғаиләлә балаларға бирелгән пособиелар сарыф ителмәй, аҡсалары исемдәренә яҙылған иҫәптә йыйылып ята, ун һигеҙ йәштәре тулыуға һәр береһенең үҙ капиталы, фатиры йә өйө була. Бына шундай ышаныслы мөнәсәбәттәр, ихтирам һәм һөйөү эсендә йәшәй балалар. Күптән түгел ғаиләгә 30-ы бала килгән. Рената – үзбәк ҡыҙы. Уны өс  йәшендә бер ғаилә тәрбиәгә алған була, тик  үҫмерлек осоро проблемалары башланғас, кире ҡайтарғандар. Балалар йорто етәкселеге тағы ла Иринаға мөрәжәғәт итә. Тик ҡатындың был ҡыҙға айырым иғтибар бүлергә ваҡыты юҡ, тейешле ярҙамды бирә алмай ҡуйырмын тип шөбһәләнә һәм инде айырым йәшәгән Настяһына бара. Ҡыҙы иһә әсәһенең теләген күтәреп ала. Һөҙөмтәлә, Рената менән шөғөлләнеү, уҡыуын яйға һалыу, дөрөҫ юлға баҫыуға булышлыҡ итеү бурыстары өлкән апай – Настяға һалына. Һөнәре буйынса медицина хеҙмәткәре, көслө, талапсан холоҡло ҡыҙының мөмкинлектәренә ышана Ирина. Шулай итеп, ҡара сәсле, ҡара күҙле Рената ҙур ғаиләгә килеп эләгә. Был хәл Вәхит МХО-ла саҡта була. Ул отпускыға ҡайтыуға ғаиләһе артып тора икән. «Мин юҡта 30 булып киткәндәр», – тип йылмая атай. Ул, ғөмүмән, күп һөйләмәй, тыныс, күҙәтеүсән. «Аҡыллы булып күренер өсөн һөйләшмәйем  шулай»,  –  тип       шаярта. Юморға маһир булыуы, ипле холҡо ир кешегә хөрмәт һәм ышаныс уята. Махсус хәрби операция Ғаилә махсус хәрби операцияға ҙур өлөш индерә. Вәхит үҙе, ике улы һәм өс кейәүе – һуғышта. Күңел саҡырыуы, илһөйәрлек, Ватан алдындағы бурыс тойғолары уларҙы МХО-ға ҡушылырға өндәгән. Ғаилә һуғыштағы туғандарына ярҙам итә. Ирина волонтерҙар рәтенә баҫҡан. Улар МХО-лағылар өсөн күмәкләшеп һалма киҫеп киптерә, ит быҡтырып яба. Ит өсөн быҙауҙар алып үҫтерәләр, ҙур майҙанға кәбеҫтә сәсәләр. Әлеге мәл балконда гөрләп үҫеп ултырған баҡса үҫентеләре лә мәле еткәс һатылып, килеме һуғыштағыларға ярҙамға ебәреләсәк. Ирина ирен МХО зонаһына оҙатҡанда ла, ялға ҡайтҡанында ла «ГАЗель»дәрендә бергә ултырып йөрөй, шунда гуманитар ярҙам да тейәп алалар. Руль артында улдары, кейәүҙәре алмашлап бара. Мәғлүм булыуынса, был ғаиләгә республика Башлығы Радий Хәбиров килеп, Вәхит Вәлиевҡа Генерал Шайморатов ордены тапшырған. Роза Хуснуллина.",Благовещенда 30 балалы ғаилә йәшәй,Аңлатма,9921,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-11-06/blagoveschenda-30-balaly-ail-y-sh-y-4454961,2025-11-06T10:59:00+00:00
"2025 йылдың аҙаҡҡы өс көнөндә, 29, 30 һәм 31 декабрҙә йылы булырмы, һыуыҡмы, ҡар яуырмы, ямғырмы, буран сығырмы, тип ҡыҙыҡһыныусыларға яуап бар.",Декабрҙең һуңғы көндәре нисек булыр?,Яңылыҡтар,144,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/dekabr-e-u-y-k-nd-re-nisek-bulyr-4520460,2025-12-25T10:05:00+00:00
"Сығарылыш уҡыусылары, уҡытыусылар һәм ата-әсәләр өсөн дөйөм ҡала байрамы 24 майҙа 14:00 сәғәттә ""Торатау"" конгресс-холы майҙанында була.",Өфөлә 4300 уҡыусы өсөн һуңғы ҡыңғырау яңғырай,Яңылыҡтар,136,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-20/f-l-4300-u-yusy-s-n-u-y-y-yrau-ya-yray-3775500,2024-05-20T22:28:00+00:00
"Иллюстратив фото. Төмән өлкәсе Тубыл районында татарлар яши торган Ишмән (Ачир авыл берәмлегенә карый) авылыннан ике ир агуланып Төмәндәге хастаханәгә салынган. Авыру билгеләренә карап һәм бу ирләр яшәгән ирдәге эпидемилогия торышын тикшереп, табиблар аларга гаффски чире дигән диагноз куйган. Авыруларны агулану билгеләре белән авылдан Тубылга 15 февральдә китергәннәр. Аларның организмында агулы матдәләр рөхсәт ителгәннән дистә меңнәрчә тапкыр арткан диелә. Табиблар агуны чыгару өчен чаралар күрә, пациентларның хәле яхшыруга таба бара дип сөйләгән. Хәзер Ишмән авылы халкына эчәргә чиста су китерелә, балалар табибы, терапевт, фельдшер һәм өч шәфкать туташыннан торган табиб бригадасы авылда яшәүчеләрдән анализлар ала, аларны сәламәтлеген тикшерә дип хәбәр ителә. Роспотребнадзор белгечләре суны, туфракны, суүсемнәр һәм Ишмән күлендәге балыкны да тикшерәдиелә.2019 елның октябрендә Тубыл районы Ачир авылында сәер чир тарала дипхәбәр ителгән иде. Башта авылда этләр һәм мәчеләр үлгән, аннары кешеләрнең дә аяк-куллары алына башлаган. Бу авылдан өч кеше хастаханәгә ибәрелгән. Әлеге авыру гаффски чире түгел микән дип шикләнелде.2020 елның октябрендә шул ук районның Изәмәт авылында ике кеше дә шундыйрак билгеләр белән хастаханәгә эләккән булган. Гаффски авыруы агулы балык ашаганнан килеп чыга. Башта кеше, берәр начар әйбер ашаган кебек, коса, тәне кызыша, аннары аяк-куллары тартыша һәм хәрәкәтләнми башлый. Бик нык агуланса, эчке органнарының мускул тукымалары имерелә, 1-2 процент очрак үлемгә китерергә мөмкин. Бу чир бер кешедән икенче кешегә күчми. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Төмән өлкәсендәге Ишмән авылында ике кешедә гаффски чире расланган,Яңылыҡтар,1808,https://www.azatliq.org/a/31109548.html,2021-02-18T12:34:15+00:00
"Бына Таһир – йырсы, музыкант Зәйнетдиндең концертында. Зәйнетдин ағаһына ҡурайҙа уйнап күрһәткән. Зәйнетдин ағаһы, моғайын, уны хуплап, күңелен үҫтереп тә ебәргәндер әле. Шунан ул ҡорос ихтыяр эйәһе Рөстәм Нәбиев менән осрашҡан, бергәләп фотоға төшкәндәр. Туймазы егете Рөстәм Нәбиев Омскиҙа армия хеҙмәтендә саҡта казарма емерелеп ҡазаға тарыған һалдаттарҙың береһе була. 24 хеҙмәттәше харабалар аҫтында һәләк була. Ә 20-ләбе имгәнә. Улар араһында Рөстәм дә була. Күп операциялар кисерә. Аяҡһыҙ ҡала. Әммә үҙен юғалтмай. Инвалидтар спортында бейеклектәр яулай, Эльбрусты буйһондора, блогер булараҡ  та киң билдәлелек алды. Өлгө алырлыҡ кеше. Бына шундай шәхестәр менән танышып ҡайтҡан Таһир Рәхимов.",Таһир Өфөнән ҡанатланып ҡайтҡан,Яңылыҡтар,700,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-08/ta-ir-f-n-n-anatlanyp-ayt-an-4189448,2025-04-08T15:25:00+00:00
"Бер өләсәйем йылғала күпме теләйем, шунса һыу инергә рөхсәт итә торғайны. Бер мәлде шулай эҫе көндә өс сәғәт буйы һыуҙан сыҡманым да, эҫе тейеп дауаханаға эләктем, өс көн ни үле, ни тере көйө йөрөнөм. Ул өләсәй миңә төнгә тиклем йөрөргә лә рөхсәт бирҙе, йәштәштәрем араһында бер ун өс йәшлек миңә генә бындай бәхет татығас, минән олораҡ егеттәр менән аралаша башланым, бер мәлде быларҙың мәкер ҡорғанын аңғарып саҡ ҡасып ҡотолдом. Ул өләсәй көнөнә ете ҡап чипсы ашаһам да әрләмәй торғайны, бер мәлде шулай ныҡ итеп ашҡаҙаным ауыртты. Ә икенсе өләсәй. . Олораҡ егеттәр менән төнгә хәтле йөрөтмәне, ҡаты-ҡото ризыҡты аш, ит, салаттан һуң әҙ генә ашатты, һыуҙы ярты сәғәттән оҙаҡ индермәне, тыңламаһам әрләп тә алды. Ул мине яратҡан бит, шуға ҡурсалаған. Минең алдымда яманатлы булырға ла ҡурҡмайынса, һаулығым һағында торған, уның өсөн минең хәүефһеҙлегемдән дә мөһимерәк нәмә булмаған донъяла. Ул өләсәйемде бик яратам, әммә был яратҡанымды һуңлап аңланым шул. Интернет селтәренән тәржемә ителде.",Ике өләсәйем бар ине.,Йәмғиәт,995,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2024-11-06/ike-l-s-yem-bar-ine-3998158,2024-11-06T17:33:00+00:00
"Көн боҙолоу арҡаһында Сибай менән Ҡыйғы районы командалары килеп етә алмаған. Уйын йомғаҡтары буйынса 2024 йылғы абсолют еңеүсе тип Нефтекаманан Башҡорт гимназияһының матур командаһы иғлан ителгән. Икенсе урында – балтастар, өсөнсө урында – Дәүләкән районы командаһы. Сығанаҡ",Хәүефһеҙ юл шаяндары көс һынашҡан,Яңылыҡтар,275,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-15/h-ef-e-yul-shayandary-k-s-ynash-an-4009476,2024-11-15T11:50:00+00:00
"Кесе йома, 12 июндә, Рәсәй көнө билдәләнә, ә 8 марттағы ял 13 июнгә күсерелде. Шаршамбыла эш ваҡыты бер сәғәткә ҡыҫҡара.",Июндә республика халҡын өҫтәмә ял көнө көтә,Яңылыҡтар,120,https://henek.info/news/novosti/2025-05-15/iyund-respublika-hal-yn-t-m-yal-k-n-k-t-4236522,2025-05-15T13:05:00+00:00
"«Һабаҡташтар» Бик бейектә, йыраҡтарҙа, Емелдәйҙәр йондоҙҙар. Ҡайҙарҙа һеҙ дуҫ егеттәр, Ҡайҙарҙа һеҙ дуҫ ҡыҙҙар? Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ? Йөрәгем урынынан ҡуба, Атылғанда йондоҙҙар. Хәлдәрегеҙ нисек икән Дуҫ егеттәр, дуҫ ҡыҙҙар? Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ? Йәш саҡтарҙы, дуҫ саҡтарҙы, Күрәм йылдар өҙмәһен. Йылдар өҙә алмағанды Бәләм, елдәр өҙмәҫен. Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ? Һеҙҙе уйлайым да моңланам Минең һабаҡташтарым. Сәләм булып барып етһен Һеҙгә минең йырҙарым. Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ?",Матур йыр: «Һабаҡташтар»,Мәғариф,740,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-02-05/matur-yyr-aba-tashtar-4109524,2025-02-05T15:05:00+00:00
Төбәктә биләмәләрҙе комплекслы үҫтереү проекты буйынса тәүге йорт файҙаланыуға тапшырылды.,Яңы йорт,Яңылыҡтар,90,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/ya-y-yort-4521236,2025-12-25T18:15:21+00:00
Башҡортостандың Ағиҙел ҡалаһы хакимиәте башлығы Денис Ирназаров социаль селтәрҙә махсус операция биләмәһенән ҡайтыуы тураһында хәбәр иткән.,Ҡала башлығы МХО-ла булып ҡайтҡан,Махсус хәрби операция,139,https://ye102.ru/articles/care/2025-12-17/ala-bashly-y-mho-la-bulyp-ayt-an-4510808,2025-12-17T09:50:00+00:00
"Мәдинә"" мәктәбеКүпкатлы йортның беренче катында урнашкан мәктәп зур түгел, якын килмичә, рәшәткәле ишекләр артындагы алтактасын да күреп булмый. Шуңа да карамастан, ул Русиядә дәүләт мәгариф стандартларына туры килә торган белем өстенә гарәп телен дә укытучы беренче мәктәп санала. Мәктәп итәкчесе Хава Татаева Азатлыкка мәктәпкәчә яшьтәгеләр белән эшләү, изоляция чорында онлайн-укыту, быелгы уку елындагы саклык чаралары турында сөйләде. — Бездә башлангыч мәктәп, беренче сыйныфтан дүртенче сыйныфка кадәр. Мәскәү мәгариф департаменты лицензиясе нигезендә укытабыз. Балалар биредә гадәти мәктәптәге фәннәрне — рус телен, математиканы, әдәби уку, тирә-юньне өйрәнә, плюс әдәби гарәп теле һәм инглиз теле. Телләрне беренче сыйныфтан өйрәнәләр. Беренче баскычта сөйләм, аралашу теле, киләсе баскычларда гына уку, грамматика. Балалар беренче сыйныфтан ук тел мохитенә эләгә. Уку әсбаплары— Сыйныфлар зурмы? — Бер сыйныфта максимум ун бала. Балаларның һәрберсенә индивидуаль караш, чөнки балалар саны күп түгел, мөгаллим һәрберсе белән дә шөгыльләнә ала. Уку төркем эчендә бара, чөнки безнең өчен балаларның үзара тату яшәргә өйрәнүе, ярдәмчел булуы бик мөһим, конкуренция шартларында түгел. Балалар бездә тулы көн буе - иртәнге тугыздан кичке алтыга кадәр, шуңа күрә өч тапкыр ашатабыз, ашау хәләл: иртәнге, төшке, кичке аш. — Сездә ислам дәресләре укытыламы? — Юк, дини дәресләр укытмыйбыз. Әдәби гарәп теле дәресләре генә бар. Уку бүлмәсе— Карантин вакытында укыттыгызмы? — Әйе, онлайн-форматка күчтек, бездә ул бик уңышлы узды. Карантинның беренче көнендә үк, Роспотребнадзор мәктәпләр ябылачак, диюгә без итез генә дистанцион укуга күчә алдык, укытучыларны да өйрәттек — онлайн укуны кызыклы итү өчен нинди ысуллар кулланырга, ничек балаларны арытмаска, чөнки дистанцион уку офлайн укудан аерыла. Быелгы уку елы турында да ата-аналардан күп сораулар килә, без шәһәрнең мәгариф департаменты һәм Роспотребнадзор күрсәтмәләре нигезендә эшлибез, әлегә онлайн уку турында күрсәтмә килмәде. Сыйныф саен зарарсызландыручы Дезар аппараты тора. Роспотребнадзор кушканча, алар һәр мәктәптә тора. Мондый аппаратлар бездә мәктәп ачылганнан бирле тора иде, элек бу киңәш ителгән әйбер генә булса, пандемия вакытында мәбүригә әйләнде. Уку әсбаплары— Барысы ничә бала укый? — Әйткәнемчә, бер сыйныфта ун балага кадәр. Уку башлангач килүчеләр дә була. Әлегә якынча егерме биш бала. Укучылардан тыш әле мәктәпкәчә яшьтәгеләр өчен әзерлек төркеме дә бар, анда да якынча унлап бала йөри. — Мәктәп кайчан ачылды? — 2018 елда ачылдык, 2019 елда лицензия алдык. Без — хосусый мәктәп, ата-аналар балаларын укыту өчен абонемент сатып ала. Уку бүлмәсе— Нинди милләт балалары укый? — Бездә аерым милли эшчәнлек юнәлеше яки милли комьюнити юк, башлыча Идел буе һәм Кавказ халыклары балаларын китерә. Бу бездә гарәп теле булуы белән, ата-аналар балаларын традицион гаилә кыйммәтләрендә тәрбияләү белән бәйле. Гомумән, милләтләр бик күп төрле, балалар күп төрле төбәкләрдән. Татарлар, дагълар, кабарда-балкарлар, чеченнар, ингушлар һәм башкалар бар, бездә милләт буенча аеру юк. Милли география бик зур, традицион гаиләләрдә тәрбияләнүче балаларның үзара милли гадәтләре белән уртаклашуларын күзәтүе бик кызык.","Мәскәүдәге ""Мәдинә"" мәктәбе гарәп телен дә укыта",Татарстан,3183,https://www.azatliq.org/a/30818402.html,2020-09-03T07:46:00+00:00
"Полинаға 11 генә йәш булһа ла, уның МХО-ға ярҙам өсөн, Рәсәй именлегенә хеҙмәт иткән өсөн, Украин нацизмын Еңеүгә өлөш индергән өсөн  тигән миҙалдары бар. Наградаларҙы ҡыҙыҡайға Дәүләт Думаһында тапшырғандар! — Яугирҙарға арналған шиғырҙарҙы яҙҙырып, роликтарҙы интернетҡа  һалам. Ҡарауҙар күп, — ти уҡыусы ҡыҙ. — Бынан тыш,  «Ал елкәндәр» йәштәр үҙәге нигеҙендә мин ирекмәндәр штабы астым. Беҙ, биш ҡыҙ, маскировка селтәрҙәре үрәбеҙ, гуманитар ярҙам йыябыҙ. Мәктәптән һуң Полина театр вузына инергә хыяллана. Текстарҙы бик тиҙ иҫендә ҡалдыра икән: — Хатта мәктәптә бирелгән шиғырҙарҙы ла тәнәфес ваҡытында ун минутта ятлап өлгөрәм, – ти ул. Аманат Ирекмәнлек",Уҡыусы ҡыҙ МХО яугирҙары өсөн шиғырҙар яҙҙыра,Махсус хәрби операция,659,https://amanat.su/news/care/2025-08-22/u-yusy-y-mho-yaugir-ary-s-n-shi-yr-ar-ya-yra-4358599,2025-08-22T18:45:00+00:00
"1 июль Украина Югары Радасы 325 тавыш белән (конституцион купчелек 300 тавыш) ""Украинаның асаба халыклары хакында"" канун өлгесе кабул итте. Документ Украина асаба халыклары итеп ""Кырым ярымутравында формалашкан кырымтатарларны, караимнарны һәм кырымчакларны"" билгели. ""Украинаның асаба халыклары Украинада үзбилгеләнүгә хокуклы, Украина Конституциясе кыссаларында үз сәяси статусларын билгелиләр, ирекле рәвәштә үзләренең икътисади, социаль, мәдәни үсешләрен гамәлгә ашыралар. Канун нигезендә асаба халыкларның вәкаләтле оешмаларының хокукый статусы, аларны ресурс ягыннан тәэмин итү, шулай ук Украинаның асаба халыкларының халыкара дәрәәдә вәкиллеге мәсьәләләрен билгели"", диеләканунда. Канун нигезендә Украинаның асаба халыкларына үзенчәлекле халыклар буларак, этник бөтенлекне, мәдәни кыйммәтләрне мәхрүм итүгә, төрле формада күпләп яшәү урыннарыннан чыгып китүгә яки мәбүри күченүгә, теләсә кайсы формада мәбүри ассимиляцияләүгә яки мәбүри интеграцияләүгә, аларга каршы юнәлдерелгән расачыл, этник яки дини нәфрәт күзгатуга юнәлтелгән теләсә нинди гамәлләрдән хокукый яклау гарантияләре билгеләнгән. Әлеге канунны Югры Радага 18 майда Украина президенты Владимир Зеленскийкертте. Ул урыс халкы хокукларына кагылмый. Русиядә тыелган Кырымтатар милли мәлесе рәисе Рефат Чубаровканунны гамәлгә ашыру механизмнары безгә бәйле булачак диде Киевтан эфирга чыгучы бәйсез телеканалына. Русия Президенты Владимир Путин 30 июньдә туры эфирда халык сорауларына авап бирү вакытында Украинаның ""Асаба халыклар турында"" кануны урысларның хокукларын кыса дип белдерде. Украинада кабул ителгән канун асаба халыклар итеп яшәгән урыннарыннан читтә үз илләре булмаган, бу ирдә формалашкан халыкларны асаба халыклар итеп таный. Мондый статуска Кырымда кырымтатарлар, караимнар, кырымчаклар ия булганын раслый. Украинада яшәгән руслар, беларуслар, маарлар, румыннар һәм башка халыкларның хаклары Украинаның милли азчылыклар турында кануны белән билгеләнә. Русиянең аз санлы асаба халыклары кануны буенча исә саннары 50 меңннан ким булган халыклар асаба халыклар итеп исәпләнә. Украинада кабул ителгән канун буенча мондый чикләү каралмаган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкның әсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнең каналына кушылырга онытмагыз!","Киев кырымтатарлар, караимнар һәм кырымчакларны Украинаның асаба халыклары итеп таныды",Яңылыҡтар,2369,https://www.azatliq.org/a/31337096.html,2021-07-02T05:16:23+00:00
"""Мөслим-Сити"" проектыБашкортстанда Русиядә иң зур булачак әмигъ мәчет һәм аның тирәсендә Мөселман-Сити дигән купшы исемле мөселман утраучыгын булдыру сүздә генә калырга мөмкин. Соңгы вакытларда бу төзелеш белән бәйле бик күп гауга чыкты. Үз вакытында Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте төзелүче әмигъ мәчет тирәсендә 15 катлы торак йортлар, кунакханә, балалар бакчасы булдыру турында зурдан кубып сөйләгән иде. Нәзарәт әлеге күчемсез милектән килә торган керем мәчетне тотарга һәм дини чаралар уздыруга китәр дип өметләнүен әйтте. Мөслим-Сити дип аталган бу утраучык төзелешенә 3-5 миллиард сум кирәк булачак дип исәпләнде. Соңгы атнада Мөслим-Ситига карата тәнкыйть арта бара. Бер яктан урыс православ чиркәвеканәгатьсезлегенбелдерә. Уфа һәм Стәрлетамак митрополиты Никон сүзләренчә, Диния нәзарәте тәкъдим иткән яңа проект артык киң әеләчәк, ә башта анда мәчет кенә булыр дип уйланылган. Шунда якында гына урыс православ чиркәве барлыгын искә алып, мәчет белән чиркәүнең бергә торуы диннәр татулыгын чагылдырыр иде, диде ул шәһәр хакимияте башлыгына язган хатында. Икенче яктан, Архзащита берләшмәсе активистлары май аенда узган әмәгать тыңлауларында Мөслим-ситины тәнкыйтькә тотты. Покров чиркәвен Мөслим-Сити проекты кысаларындагы күпкатлы торак йортлары белән каплау бернинди архитектура кысаларына сыймый. Шулай ук әлеге йортлар мәчетне дә күренмәслек итәчәк, диде Архзащита итәкчесе Павел Егоров. Аның сүзләренчә, бу төзелешкә ирле халык та канәгатьсезлеген күрсәткән, чөнки аларны өйләреннән күчерү каралган булган. Кайбер йортлар инде сүтелгән дә. Узган атнада бу тәнкыйтьләргә төзелешнең төп иганәчесе булган Башкортстанның элекке президенты Мортаза Рәхимов итәкләгән Урал фонды да кушылды. МәчетФондның вәкиле Ришат Зайнагабтдинов сүзләренчә, мәчет төзелешен эшләтүче Башкортстан мөфтияте белән аны төзүче Алтын Курай оешмасы итәкчелегендә берүк кешеләр, ягъни мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтулин, аның беренче урынбасары Әюп Бибарсов һәм мөфтият эшләре белән идарә итүче Илдар Ишеев утыра һәм шуңа алар әлеге оешмалар арасында килешүне өзәргә чакырган булган. Шул ук вакытта кыйммәтле төзелеш материалларын арзанракка алмаштыру тәкъдим ителгән, әмма ике ай вакыт узуга карамастан, бер генә таләп тә үтәлмәгән. Шуңа бу таләпләр үтәлгәнче Урал вакыфы мәчет төзелешен финанслауны туктатып торырга карар кылган. Шул ук вакытта алар арбитраж аркылы Диния нәзарәтеннән 56,85 милллион сумны кире кайтаруны таләп иткән, чөнки бу акчалар алар фикеренчә мәчет төзелешенә түгел, ә Мөслим-Сити өчен ир арендалау хокукын сатып алуга киткән. Шулай ук Зайнагабетдинов Мөслим-Сити проекты төзелеше белән дә килешмәүләрен яшермәде. Башта бернинди зур катлы йортлар төзү күздә тотылмады. Бары мәчет һәм аның янында хәләл кафе һәм мөселманнар ихтыяларын канәгатьләндерә торган берничә бина гына булыр дип күздә тотылды. Мөслим-Сити дигән исем белән дә ашыкканнар, чөнки Урыс православ чиркәве патриархы Кирилл Башкортстанга сәфәре барышында Мортаза Рәхимов белән очрашканда, бер генә төзелеш тә конфессияара низаг тудырмаска тиешлеге турында килешенде, диде ул. Башкортстан итәкчелеге бу гаугадан ерак торырга тырыша. Республика башлыгы Рөстәм Хәмитов һәм хөкүмәттән бернинди белдерүләр булмады. Республика башлыгы каршындагы дәүләт-конфессияара мөнәсәбәтләр шурасы рәисе Вячеслав Пятков барлык сорауларны сөйләшеп хәл итәргә чакырды. Башта тыныч кына мәчет төзелешен тәмамларга кирәк, чөнки аны меңнәрчә кеше көтә. Аннары инде тирә-яктагы төзелеш турында уйларга була, диде ул. ""Урал"" фонды итәкчесе Мортаза Рәхимов(сулдан икенче) һәм мөфти Нурмөхәммәт НигъмәтуллинУфа шәһәре башлыгының беренче урынбасары Александр Филлипов исә журналистлар белән очрашуда мэриянең Мөслим-Сити проектын кире кагарга ыенуынәйтте. Башкортстан мөселманнары Диния нәзарәте мөфтие Нурмөхәммәт хәзрәт элегрәк белдерүенчә, алар барлык мәсьәләләрне Башкортстан митрополиясе белән хәл итәргә әзер. Шулай ук мәчет төзелеше өчен башка иганәче таба алуларын да белдерделәр. Бөтендөнья башкорт корылтае башкарма комитетының элекке рәисе, Уфадагы сәясәт белгече Азамат Галин Мөслим-Ситиның төзеләчәгендә шикләнә. Барлык низаг та чыгымнарны контрольдә тотмау төсмерендә бара. 2009 елны мин хөкүмәт утырышында катнаштым һәм анда төзелешкә бүленгән 70 миллион сумның кайда китүен тикшерделәр. Төзелеш туктатылып торды. Шуннан химаячеләр шурасы төзергә булдылар, әмма хәзер инде башка низаг килеп чыкты. Мөгаен Урал фонды төзүче ширкәтне алмаштырып мәчетне төзеп бетерер. Мөфтият башка иганәчеләрне таба алмаячак, чөнки анда әле иң аз дигәндә дә мәчет эшен төгәлләү өчен бер миллиард сум кирәк. Мөслим-Ситига килгәндә, ул мөгаен тора-бара онытылыр, чөнки аны беркем финансламаячак. Уралга бу кирәкми, ә төбәкнең моңа акчасы юк, диде ул.","Уфадагы ""Мөслим-Сити"" төзелеше сүздә генә калыр мөгаен",Башҡортостан,4695,https://www.azatliq.org/a/27940271.html,2016-08-24T14:38:52+00:00
"Иллюстратив фотоЭстониянең мәгариф һәм фән министрлыгы дөнья харитасында Кырымны Русиянеке дип күрсәткән инглиз теле дәреслекләрен мәктәпләрдән кире кайтарып ала. Дәреслекне нәшрияты ике ел элек чыгарган булган. Авторлар дөнья харитасын интернеттан алган. Бу турыда Эстониянең порталыяза. Дәреслектәге хаталы хаританы Эстония украиннары конгрессы вәкилләре күреп алган. Алар бу турыда нәшриятка һәм илнең мәгариф министрлыгына мөрәәгать иткән. Нәшрият вәкилләре дәреслектәге хата ялгыш ибәрелгәнен, моның явыз ният белән эшләнмәгәнен белдергән. Без үз сайтыбызда хаританы дөресләдек, бу хәл өчен гафу үтендек. Дәреслекне сатып алган кешеләргә хаталы битләрне алыштырыр өчен аларны яңадан бастырып ибәрергә тәкъдим иттек. Ләкин мәгариф министрлыгы безнең дәреслекне бөтенләе белән алыштыруны сорый дип аңлаткан нәшрият мөдире Ааво Кенник. Аның сүзләренчә, әлеге дәреслекне бөтен Эстониядә 200 дән артык мәктәп куллана. Эстония мәгариф министрлыгы канцлеры Март Лайдметсчыннан да шундый карар кабул ителгәнен раслаган. Бу очракта дәреслектә мәгълүмат хаклыкка туры килми, чөнки Эстония Кырым ярымутравының оккупацияләнүен һәм аннексияләнүен танымый дигән канцлер. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый.",Эстониядә Кырымны Русиянеке дип күрсәткән дәреслекләрне гамәлдән чыгаралар,Яңылыҡтар,1477,https://www.azatliq.org/a/30569789.html,2020-04-22T09:00:16+00:00
"Эдем БекировфикерләрБу хакта кырымтатарларның Мәлес рәисе Рефат Чубаров хәбәр итте. ""Русия варварларының иң киң таралган явызлыгы — [Украина] ватандашларын подвалда тоту. Анда алар Русия ватандашлыгын һәм паспортын алырга теләк белдерергә тиеш. Баш тарткан кешеләр физик әзаларга дучар була һәм Русия оккупантларына үзләренең шәхси милкен — йортын, машинасын тапшырырга мәбүр ителә, шуннан соң тыңламаучыларны оккупацияләнгән зонадан депортациялиләр"", дип язган Чубаров челтәрендә. Шушы көннәрдә кырымтатарлар укмашып яшәгән Генически районы Новоалексеевка авылында Русия гәскәрләре берничә тапкыр рейдлар үткәреп, элек хуалары эвакуацияләнергә мәбүр булган йортларга кереп урнаша башлаган. Шундый ""урнашу""га, иң беренче чиратта, Украина дәүләтенә тугрылыклары белән танылган кешеләрнең йортлары дучар ителә. Эдем Бекиров 2018 елның декабрендә Кырымга керергә тырышканда Русия хакимиятләре тарафыннантоткарлана. 2019 елда ул РФ белән Украина арасында узган әсирләр алмашу нәтиәсендә Украинаның кыйтга өлешенә кайтарыла. Русиягә буйсынган Акмәчет (Симферополь) мәхкәмәсе 2021 елның июнендә читтән торып Бекировны — ""шартлаткыч матдәләрне саклаганы өчен"" — 7 ел төрмәгә һәм 150 мең сумлык штрафка хөкем итте. Бекиров бу карарны ""халыкны куркыту"" дип бәяләгән иде. Херсон өлкәсе русияләр тарафыннан басып алынганнан соң, Бекировлар гаиләсе Новоолексеевкадан Украинаның башка өлешенә эвакуацияләнергә мәбүр булды. Рефат Чубаров Русия гаскәрләре басып алган Украина ирләрендә кешеләрне урлау, әфалау, эвакуацияләнергә мәбүр булганнарның йортларына урнашу кебек күренешләр киң таралган, әмма күпләр әлеге фактларны ачарга курка, ди. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Херсон өлкәсендә Русия гаскәрләре кырымтатарларның йортларына басып кереп урнаша башлаганнар,Яңылыҡтар,1724,https://www.azatliq.org/a/32267652.html,2023-02-12T13:45:31+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШ Конгрессының Вәкилләр пулаты (аны хәзерге вакытта республиканнар контрольдә тота) 22 майда салымнар һәм чыгымнар проектын кабул итте. Әлеге проектка президент Доналд Трампның сайлау алды кампаниясендә яңгыраган күп кенә вәгъдәләре кергән. ""Мөгаен, бу безнең ил тарихында кайчан да булса имзаланган иң зур канун проекты булачак"", дип шәрехләде бу вакыйганы Трамп. Ак йортның хәзерге башлыгы бу документны шулай ук ""зур һәм матур канун проекты"" дип тасвирлый. Конгрессменнар хуплаган әлеге пакет Трампның беренче мөддәте вакытында кертелгән салым ташламаларын озайта. Шушы канун проектына күрә өстәмә сәгатьләрдә эшләнгән акчага (овертаймга) да салым бетерелә, АКШның үзендә итештерелгән машиналарга алына торган автокредитларга ташламалар кертелә, хәрби чыгымнар арттырыла, АКШ чигендәге иминлекне һәм тәртипне саклауга да күбрәк акча бүленеп бирелә. Шул ук вакытта язганча, әлеге пакет социаль яклауга кагылган ике зур програмны шактый гына кыскарта: сүз аз керемле кешеләргә һәм инвалидларга ярдәм итә торган һәм азык-төлек талоннары турында бара. Конгрессның бюджет идарәсе мәгълүматынча, әлеге канун киләсе ун ел дәвамында АКШның дәүләт бурычын 3,8 триллион долларга арттырачак, дип яза. Вәкилләр пулатындагы барлык демократлар да әлеге канун проектына каршы тавыш бирде. Спикер Майк Донсон республиканнарның төрле төркемнәрен канәгатьләндерер өчен берничә тапкыр чигенергә мәбүр булды. Хәзер документ республиканнар кулындагы Сенатка ибәрелә. Анда ул берникадәр үзгәрешләр кичереп, президентка имзалауга ибәреләчәк. Доналд Трамп документны 4 июльгә кадәр алырмын дип өметләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",АКШ Конгрессы пулаты Трамп тәкъдим иткән чыгымнар проектын кабул итте,Яңылыҡтар,1743,https://www.azatliq.org/a/aksh-kongressi-pulati-tramp-takdim-itkan-chigimnar-proektin-kabul-itte/33422162.html,2025-05-22T22:38:07+03:00
"2 сентябрҙә сираттағы киңәйтелгән оператив кәңәшмәлә райондағы оператив хәл торошо, һаулыҡ һаҡлау һәм халыҡты медицина хеҙмәтләндереүе өлкәһендәге ағымдағы хәл, райондың көнүҙәк мәсьәләләре ҡаралды. -Ауыл биләмәләрендә төҙөкләндереү эштәре барышын ныҡлап яйға һалыу мотлаҡ. Был матурлыҡ өсөн генә түгел, һәр ерендә тәртип, таҙалыҡ булған урында хәүефһеҙлекте тәьмин итеүе лә еңелерәк. Бигерәк тә ҡарауһыҙ ҡалған хужаһыҙ йорт-ҡуралар янғын сығыу хәүефе менән янай. Районда һуңғы арала киҫкен респиратор вирус инфекцияһы менән сирләүселәр артҡан. Профилактика сараларын үтәп, үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы ауырыуҙарҙан һаҡларға тырышығыҙ: шәхси гигиена ҡағиҙәләрен үтәргә, артыҡ һыуыныуҙан һәм йылыныуҙан да һаҡланырға, шулай уҡ сәләмәт йәшәү рәүешен алып барырға кәрәк. Үткән аҙнала сысҡан биҙгәге ауырыуы менән зарарланыуҙың 3 осрағы теркәлгән. Сысҡан биҙгәгенә ҡаршы вакцинация юҡ, шуға күрә унан хәүефһеҙлек сараларын күреп кенә һаҡланып була. Шәхси таҙалыҡ ҡағиҙәләрен үтәү – иң яҡшы һаҡланыу сараһы. Ҡулдарҙы һабынлап йыуырға, туҙан күп булғанда тын алыу юлдарын һаҡларға, кимереүселәр зарарлаған аҙыҡты ашамаҫҡа – ябай, әммә мөһим ҡағиҙәләр. «Һанлы тигеҙһеҙлекте бөтөрөү 2.0» федераль программаһына ярашлы халыҡ һаны 100-ҙән 500-гә тиклем еткән ауылдарҙы мобиль Интернет менән тәьмин итеү буйынса тауыш биреү башланды. Ул 9 ноябргә тиклем барасаҡ. Быйыл исемлеккә беҙҙең райондан Мәһәҙей, Мәндәғол, Ғәлиәкбәр, Ҡолғана, Тимер ауылдары индерелгән. Барығыҙҙы ла тауыш биреүҙә әүҙем ҡатнашырға саҡырам. 2024 йылғы тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса Килдеғол, Мораҙым, Яңы Мөсәт ауылдары был прогораммага индерелде. Әлегә мәлгә улар буйынса ер участоктары рәсмилләштерелгән. Вышка урындарын әҙерләү сентябрь аҙаҡтарына күҙаллана. 2 сентябрҙән муниципаль район биләмәһендә һыу инеү миҙгеле тамамланды: алдан рәсми урындарҙа ойошторолған ҡотҡарыу постары дежурлығы туҡтатыла, һыу ятҡылыҡтарында һыу инеү тыйыла. Муниципаль район биләмәһендә Урындағы башланғыстарҙы яҡлау программаһын, ""Реаль эштәр"" партия проектын тормошҡа ашырыу мәсьәләһе ҡаралды. Программалар урындарҙа социаль әһәмиәтле проблемаларҙы хәл итеүгә йүнәлтелгән, мәҫәлән, территорияларҙы төҙөкләндереү, инфраструктура объекттарын ремонтлау һәм спорт майҙансыҡтары булдырыу. Һәр ауылда тиҙ арала хәл итеүҙе талап иткән проблемалар бар. Район халҡын мөмкинлектәрҙе ҡулланырға, ауылдарыбыҙҙы төҙөкләндереү буйынса проекттарҙы тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнашырға саҡырам. Һәр берегеҙгә уңышлы эш аҙнаһы һәм яҡшы кәйеф теләйем! – тип хәбәр итә социаль селтәрҙә район хакимиәте башлығы Р. Абдуллин. Сығанаҡ: Рамиль Абдуллин","Кәңәшмәнең төп темалары - вируслы инфекция, сысҡан биҙгәге, һыу инеү миҙгеле.",Сәләмәтлек,2574,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-09-03/k-shm-ne-t-p-temalary-virusly-infektsiya-sys-an-bi-g-ge-yu-ine-mi-gele-4371858,2025-09-03T14:50:00+00:00
"Благовещен районынан 52 йәшлек ҡатын муттарға 6,5 миллион һум аҡса күсергән.",Ниңә генә аралашҡандыр.,Яңылыҡтар,76,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-23/ni-gen-aralash-andyr-4518459,2025-12-23T14:52:26+00:00
"Республиканское министерство предпринимательства и туризма опубликовало календарь новогодних мероприятий, которые состоятся в регионе с 26 декабря текущего года по 9 января будущего.",Календарь новогодних событий в Башкирии,Йәмғиәт,182,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-20/kalendar-novogodnih-sobytiy-v-bashkirii-4066932,2024-12-20T22:30:00+00:00
"Кырымдагы бер тентүдә катнашучы куәт хезмәктәре (архив фотосы)14 ноябрь Судак янындагы Токълук (Богатовка) авылында яшәүче грек-рим көрәше тренеры, кырымтатар Исмет Салиевйортында тентү узды. Рәсми булмаган мәгълүматларга караганда, тентү террорчылык нигезендә ачылган эшне тикшерү кысаларында узган. Бу хакта Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе әгъзасы Гаяна Юксель-тахәбәр итте. Аның сүзләренчә, Салиев йортына барлыгы тугыз кеше: тикшерүчеләр, кораллы куәт хезмәткәрләре иртәнге сәгать алтыда килгән. Салиев үзе спорт ыенына киткән булган, өйдә булмаган, хатыны бик курыккан. Тентүчеләр корал, наркотиклар эзләгән. Тентү башланган вакытта ук Исмет Салиевның күршеләре аның өе янына ыелган. Исмет Салиев - Кырымтатар халкы корылтаеның алтынчы чакырылыш делегаты, Кырымда танылган тренер, Судакта бертуган Салиевлар спорт үзәге итәкчесе. Бу клубта дистәләрчә бала һәм үсмер күнегүләр уза. Клуб көрәшчеләре халыкара, Украинада узган ярышларда катнаша. Салиев шулай ук Украинаның көрәш ыелма такымына кергән спортчыларны әзерли. Кайбер мәгълүматларга караганда, әти-әниләргә балаларын Украинада узучы ярышларга ибәрмәсеннәр өчен өндәүләр һәм басым булган. ""Тентү принципиаль карашта торган профессиональ тренерны куркыту өчен эшләнә"", дип саный Юксель.27 октябрь Судакта ирле мәлес әгъзасы Ильвер Аметовөендә урнашкан этнографик музейда тентүузган иде. Аметовка 300 сум штраф салынды.2014 елда Русия аннексияләгәннән соң Кырымда төрле сәбәпләр белән кырымтатарларны тоткарлау, хөкем итү, аларның югалу, үтерелү очраклары даими булып тора.",Кырымда көрәш тренеры Исмет Салиев йортында тентү узды,Яңылыҡтар,1535,https://www.azatliq.org/a/30271375.html,2019-11-14T12:39:30+00:00
"Иртәгә, 6 сентябрҙә, шулай уҡ яуым-төшөм фаразланмай. Һауа температураһы төндә 2, 7, урыны менән 0, -2 градусҡа тиклем һалҡынайтып, ҡырау төшөүе мөмкин, көндөҙ 15, 20. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","0, -2 градусҡа тиклем һалҡынайта, ҡырау төшә",Яңылыҡтар,598,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-05/0-2-gradus-a-tiklem-al-ynayta-yrau-t-sh-3912652,2024-09-05T10:58:00+00:00
Баш ҡалабыҙҙың «Башҡортостан» дәүләт концерт залында йыл һайын Башҡортостан Башлығы Шыршыһын үткәреү изге йолаға әүерелде.,Өфөлә төп Шыршы байрамы үтте!,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/f-l-t-p-shyrshy-bayramy-tte-4520803,2025-12-25T13:52:09+00:00
"Миләүшә Саяғәфәр ҡыҙы 2023 йылдың декабрендә  журналист коллегалары  менән МХО биләмәһендә  була һәм ошо командировка  буйынса «Һуғышҡа ҡатын-ҡыҙ ҡарашы» тип аталған  мәҡәләләр серияһын яҙа. Яҙғандарымды халыҡ йылы ҡабул итте һәм улар буйынса бик  күп хат-хәбәрҙәр алдым. Бер аҙҙан «Интеллигент» хикәйәһе тыуҙы, ул хәрби-патриотик темаға арналған әҙәби, музыкаль һәм һынлы сәнғәт әҫәрҙәре буйынса үткәрелгән республика конкурсында  «Әҙәбиәт» номинацияһында икенсе урынды яуланы. Минеңсә, тап ошо сәбәптән минең тексымды һайлағандар, – ти прозаик Миләүшә Ҡаһарманова. Яҙыусы Зөһрә Ҡотлогилдинаның диктант өсөн  Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған «Беҙ – һуғыш балалары» тигән дүртенсе китабынан өҙөк алынған. Был текст башҡорт телен өйрәнә башлаусылар өсөн. Диктантты ике форматта яҙырға мөмкин. 26 апрелдә - М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, - Өфө фән һәм технологиялар университеты, - Башҡортостандың Мәғарифты үҫтереү институты, - БР Милли музейы, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайы, - Әхмәтзәки  Вәлиди исемендәге Милли китапхана, - Өфө күп профилле һөнәри колледжы, - Өфө сауҙа-иҡтисад колледжы, - Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеү үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, - Өфө ҡалаһы хакимиәтенең мәғариф идаралығы майҙансыҡтарында  оффлайн яҙырға була.  Ә 26-28 апрелдә  онлайн  форматта үтә.  Дикторҙар  менән тура эфир 26 апрелдә 11:00 сәғәттә Башҡортостан юлдаш телеканалында башлана.",Быйылғы диктант Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арнала,Яңылыҡтар,1449,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-04-24/byyyl-y-diktant-b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-arnala-4211810,2025-04-24T16:48:00+00:00
"МХО-ға ярҙам итеү – бөгөнгө көндә һәр кемдең изге бурысы. Ғафури районының, Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың тыуған төйәге, Еҙем-Ҡаран ауылында йәшәүсе гүзәл заттар ҙа ылау менән ярҙам итергә тырыша. Бөгөн – Еҙем-Ҡаран мәктәбенең ашханаһында борщ, солянка эшләгәндәр. Араларында ауыл мәҙәниәте, мәктәбе хеҙмәткәрҙәре, хаҡлы ялдағы апайҙар, улы МХО-ла йөрөгән  әсәйҙең  булыуы ла һөйөнөслө күренеш. Сөнки уларҙың барыһын да бер үк теләк, маҡсат берләштерә. Донъялар тиҙерәк тынысланһын ине!",Улар беренсе булып өйрәнгән,Махсус хәрби операция,509,https://shonkar.com/news/care/2025-10-17/ular-berense-bulyp-yr-ng-n-4431696,2025-10-17T19:00:00+00:00
"Башваткыч – Азатлык укучылары фикеренчә иң яхшы фильмБүгенге көндә кино өлкәсе медиа кырының әйдәп баручы өлешенә әйләнде. Дөнья буйлап атна саен дистәләгән фильм, мультфильм, сериал, документаль фильмнар чыга. Алар идеология, пропаганда, күңел-ачу, әмгыятьтәге теге яки бу проблеманы күтәрү, аларга игътибар әлеп итү һәм башка максатлар үти. Кызганычка каршы, дөнья күләмендәге фильмнарны татар телендә карау мөмкинлеге юк. Татар фильмнарны да бик сирәк чыга. Моны истә тотып, татар теленең кулланылыш даирәсен киңәйтү максатыннан Азатлык 2015 елда Киноханә шәлкемен ачып ибәрде. Аның кысаларына дөньяда чыккан яңа фильмнар турында мәгълүмат, рецензияләр, яңалыклар тәкъдим ителә. Киноханә шәлкеме узып баручы елга нәтиә ясарга, елның иң кызыклы, мәгънәле һәм уңышлы фильмнарны барларга булды. Бу эштә безгә хөрмәтле укучыларыбыз да ярдәм итте. Берничә атна дәвамында без Азатлыкның Вконтактедагы сәхифәсендә 2015 елның иң яхшы фильмы? дигән сораштыру уздырдык. Сораштыруда 300-дән артык кеше катнашты. Нәтиәләр ясарга вакыт. Иң яхшы фильм""Башваткыч"" мультфильмыннан күренешАзатлык укучылары фикеренчә, елның иң яхшы фильмы булып Башваткыч мультфильмы тора. Аның өчен 100 дән артык кеше тавыш бирде. ""Башваткыч""– балалар өчен генә түгел, өлкәннәр өчен дә карарлык мультфильм. Ул аеруча балалар хис-кичерешләрен аңларга теләүче әти-әниләр өчен кызыклы булыр. Фильм үзәгендә баланың һәм, гомумән, бөтен кешеләрнең башында булган хисләр, аларның тотышы һәм кешегә тәэсире тора. Әлеге мультфильмны Азатлык укучылары гына түгел, башка тамашачылар да яратты кебек. Мәсәлән, дөньякүләм фильмнар базасы булган сайтында Топ-250 исемлегендә ул 90 нчы урында. Русиянең популяр Кинопоиск порталында да ул барлык фильмнар арасында 108 нче урынга менде. Башваткыч мультфильмы иң яхшы анимацион мультфильм номинациясендә Оскар премиясенә дә тәкъдим ителде. Күп кенә кинотәнкыйтьчеләр фикеренчә, беренчелекне нәкъ ул яулар. Беренче бишлек""Марслы"" филмыннан күренешИкенче урында 60-лап тавыш белән Марслы фильмы бара. Быелның октябрендә генә дөнья күргән бу фильм фән һәм астрономиягә зур кызыксыну уята алды. Фильмда ның Арес дип аталган миссиясе вакытында үлгән дип саналган астронавт Марк Уотниның исән булып Марс планетасында бер үзе калуы тасвирлана. Исән калыр өчен ул көченнән килгәнне эшли: махсус шартларда бәрәңге үстерә, ир белән элемтә урнаштырырга тырыша, рационнарын саный. Шул вакытта ирдә аны коткару максатында эшләр алып барыла. Шпионнар күпере фильмыннан күренешӨченче урынга Шпионнар күпере ( ) дип исемләнгән тарихи драма чыкты. Чын вакыйгаларга нигезләнгән бу фильм Джеймс Донован исемле Бруклин адвокаты турында. Салкын сугыш чорында хакимият аны Берлинга советлар кулына әсир төшкән очучыны коткару турында сөйләшүгә ибәрә. Фильмдагы пацифизм фикерләре хәзерге катлаулы халыкара вакыйгаларга да бер ишарә кебек кабул ителә. Дүртенче урынны АНКЛ агентлары исемле комедияле боевик алды. Ул дөньяны коткаруга омтылган өч агентның маараларын күрсәтә. Бишенче урында – Уч алучылар фильмының икенче өлеше. Супергеройлар турындагы бу фильмнының төп анатарлары – яшүсмер егетләр. Исемлектә булмаганнар Исемлектә шулай ук Кингсмэн серле хезмәте, Башкара алмаслык миссия 5, Кырмыска-кеше, Яхшы динозавр фильмнары өчен тавыш бирелде. Азатлык исемлеккә барлык фильмнарны да куя алмады, әлбәттә. Игътибарыбыздан читтә калган яхшы картиналар күп булды, кызганычка каршы, аларны барысын да санап бетереп булмый. Декабрь ахырында гына дөнья күргән Йолдыз сугышлары фильмын исемлеккә кертеп булмаган иде. Шулай да аның күп рекордлар куюы аны да елның иң уңышлы фильмы итә. Бүгенге көндә исемлегендә ул 21 нче урынга менә алды. Киноханә шәлкеме бу фильм турында рецензия әзерли. Шулай итеп 2015 кино елы ахырына якынлашты. Аның нәтиәләре әле алдагы елның беренче айларында Оскар, Алтын глобус кебек күпсанлы премияләр биргәндә ясалыр. Без исә, дөньяның иң уңышлы, мәгънәле һәм матур фильмнарын алдагы елда барларбыз.",Азатлык укучылары 2015 елның иң яхшы фильмнарын сайлады,Мәҙәниәт,3906,https://www.azatliq.org/a/27457054.html,2015-12-30T12:12:48+00:00
"Өфөлә Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә Рәсәйҙе яңынан асабыҙ. Бергә күргәҙмәһе асылды. Ул Рус география йәмғиәтенең 180 йыллығына арналған. Экспозицияла М. Греков исемендәге хәрби рәссамдар студияһы ағзаларының һәм М. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һаҡланған эштәр урын алған. Рәссам Андрей Дареев әйтеүенсә, Башҡортостан уның өсөн илһам сығанағы булып тора. Өфөлә тәүге тапҡыр булһа ла, йыл һайын Белорет районына килә икән. Бында рәссамдар урындағы халыҡ менән таныша, ҙур картиналар яҙа. Тап беҙҙең ерлектә башҡарылған эштәр тамашасыларға бик оҡшай. Студия ағзалары махсус хәрби операцияла ла эшләй. Улар яугирҙәр менән аралаша, тәьҫораттарын картиналарҙа сағылдыра.",Рәсәйҙе яңынан асабыҙ. Бергә,Яңылыҡтар,696,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-24/r-s-y-e-ya-ynan-asaby-berg-4359378,2025-08-24T14:00:00+00:00
"На Российском промышленном форуме, который пройдет в Уфе с 12 по 14 ноября, обсудят основы технологического развития страны, сообщает пресс-служба правительства республики. В рамках форума состоятся и специализированные выставки — «Машиностроение», «Металлообработка» и «Инновационный потенциал Уфы». В этом году в них примут участие 80 компаний из 15 регионов России, 45 которых участвуют впервые. Экспозиция охватывает весь спектр отрасли: металлообрабатывающее оборудование, инструменты и оснастка; промышленные роботы, контрольно-измерительные машины и приборы; станочная оснастка, сварочное и лазерное оборудование, СОЖ для металлообработки, машиностроения и многое другое. В деловой программе ожидается проведение 32 мероприятий с участием 200 федеральных и региональных экспертов из России, Беларуси, Казахстана и Кыргызстана.",Кемдәр нимә эшләй?,Иҡтисад,833,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-10-28/kemd-r-nim-eshl-y-4444932,2025-10-28T20:05:00+00:00
"45 йәшлек ҡатын, 21-се ҡала дауаханаһына ҡолағы ауыртыуына зарланып, мөрәжәғәт итә. Был хаҡта социаль селтәрҙә Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. Стандарт тикшереү аныҡ картина бирмәй, шуға күрә диагнозды аныҡлау өсөн компьютер томографияһы тәғәйенләнә. Уның һөҙөмтәләре табиптарҙы ла, пациентты ла хайран ҡалдыра: ҡолаҡтың эсендә ручканың  башына  оҡшаған сит әйбер табыла. Ҡатын уның ҡолағына нисек эләгеүен аңлата алмай. Сит предметтың ҡолаҡ яны шыйыҡ биҙенә һәм бит нервыһына яҡын булыуы хәлде ҡатмарлаштыра. Был йәрәхәтләнеү һәм шешеү хәүефе тыуҙыра, шуға күрә уны сығарыу бик ауыр була. Операцияны яңаҡ-йөҙ хирургтары үткәреп, ул хирургик юл менән ят әйберҙе ҡолаҡ эсенән сығара.",Шок! Ҡатын-ҡыҙ ҡолағында ғәжәп нәмә табылған!,Яңылыҡтар,719,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/shok-atyn-y-ola-ynda-zh-p-n-m-tabyl-an-4566274,2026-02-05T17:10:00+00:00
"Украинада сугышфикерләрРусиядә яшәүчеләрнең яртысы диярлек (48 проценты) Кремльгә Украина белән низагта тынычлык турында сөйләшүләргә күчәргә вакыт дип саный. Бу сугыш башланганнан соң, 2022 елның языннан иң зур күрсәткечләр. Тынычлык турында сөйләшүләр уздыруга каршы килеп, сугышны дәвам итү яклы тавыш биргәннәрнең күрсәткече - 39 процент. Бу хакта ширкәте уздырган сораштыру нәтиәләренә таянып, ""Вёрстка""иткерә. Тынычлык турында сөйләшүләр уздыру тарафдарлары арасында хатын-кызлар һәм 45 яшькә кадәрге кешеләр күбрәк, ә ирләр һәм бу яшьтән өлкәнрәкләр сугышны дәвам иттерү яклы. Шулай ук сораштыруда катнашканнар өчен мондый тәкъдимне кем яңгыратачагы да мөһим. Сораштырылганнарның 18 проценты бу Русия президенты Владимир Путинкабул иткән карар булса, тынычлык турында сөйләшүләрне хупламаячагын әйткән. Сораштыруда катнашучыларның 66 проценты сугыштагы хәзерге позицияләрне тотып тору яклы, 60 проценты һөүмгә күчүне хуплый ә 32 проценты гаскәрне Украинадан чыгаруны тели. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина белән тынычлык турында сөйләшүләр уздыру яклы русияләрнең саны беренче тапкыр сугышны дәвам иттерү тарафдарларыннан артып киткән,Яңылыҡтар,1077,https://www.azatliq.org/a/32685718.html,2023-11-15T11:43:47+00:00
Киноға алып барғаны ла булды. Дискотекала ла рәхәтләнеп бейегәйнек. Ҡосаҡлашып паркта йөрөй торғайныҡ.,Егетем эҙһеҙ юғалды,Йәмғиәт,102,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-18/egetem-e-e-yu-aldy-4162059,2025-03-18T17:03:44+00:00
"Фильмнан күренешФильмның сюжеты гади. Бер зур шәһәрдә (Казан) кешеләрне аңсыз анварга, тере мәеткә әйләндерүче билгесез, әмма бик куркыныч вирус котыра. Төп геройлар – 25 яшьлек Вика һәм аның энесе Макс – бу мәшхәрдән чыгып качу юлларын эзли. Исән калганнар өчен шәһәр читендә махсус лагер ачылган. Хәрбиләр автобуслар белән хатын-кызларны, балаларны чыгара. Вика белән Макс та шунда эләгергә тырыша. Фильмның режиссеры Тимур Романов. сәхифәсенә әйтүенчә, алар кешеләрнең авыр шартларда яшәп калу көчен, бер-беренә мөнәсәбәтләрен, ул мөнәсәбәтләрнең ничек үзгәрүен күрсәтергә тели. Тимур бу эшкә Казандагы кино мәктәбен тәмамлагач алынган. Алты-иде фикердәш табып башта тема сайлаганнар, вируста тукталганнар, аның таралу рәвешен өйрәнгәннәр, галимнәр, психологлар белән киңәшкәннәр. Сценарий авторы – Алинә Галимуллина. -. язуынча, фильм ирле эшмәкәрләр ярдәме белән төшерелә. Авторлар әйтүенчә, бу – коммерция проекты түгел. Зур экраннарга чыгу-чыкмавы әлегә билгесез. Төшерү эшләре июнь-июль айларында башкарыла, август-сентябрьдә – монтаж, фильм октябрьдә әзер булыр дип көтелә. Әлегә аның трейлерын карый аласыз.",Казанда зомби турында фильм төшерелә,Мәҙәниәт,1117,https://www.azatliq.org/a/27080368.html,2015-06-18T20:17:02+00:00
"В Уфе в рамках форума «Креастан» на питчинге творческих проектов представили презентацию пространства «Культура». Новый проект основателя универмага «Фабрика» Анны Уваровой – многофункциональное пространство, которое объединит разные направления искусства республики, в том числе моду, туризм, музыку, ИТ-технологии, народные промыслы и др. – Каждый представленный проект – это не просто идея, а реальный потенциал для развития экономики региона и создания новых рабочих мест. Мы стремимся сформировать в республике комфортную среду для деятельности креативного бизнес-сообщества. И сегодняшний питчинг – одно из ярких подтверждений того, что выбранный вектор развития абсолютно верный, – отметил Первый заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан – министр экономического развития и инвестиционной политики региона Рустам Муратов. В свою очередь, проект «Культура» будет объединять местных производителей – дизайнеров, ремесленников, которым необходимо помочь реализовать замыслы, освоить российский и международный рынки. – Проект «Культура» – это не только ритейл, не только магазины, а целое культурное пространство, «посольство» Республики Башкортостан, – рассказала председатель попечительского совета Благотворительного фонда «Территория счастья» Каринэ Хабирова. – Мы хотим распространять культуру народов нашей республики, тем более, что такой запрос есть. Уникальность Башкортостана в том, что на его территории проживает 160 национальностей. Эксперт из Санкт-Петербурга Дмитрий Тимуршин отметил значимость данной инициативы для продвижения региона за его пределами и наращивания инвестиций в данную область за счет формирования соответствующей аналитики. Сооснователь проекта «Ремесленный шоколад из Башкирии» Марина Григорьева рассказала о кластере авторских музеев-мастерских «Культурный код» в Стерлитамаке. Их главный принцип – «чтобы было нескучно». Здесь гиды совмещают в себе роли и педагога, и аниматора. Для посетителей, как взрослых, так и детей, предусмотрены интерактивные экскурсии, мастер-классы, дегустации, обучающие курсы и проведение праздников. В кластер входят такие музеи, как «Музей-мастерская шоколада полного цикла», Галерея локальной живописи «Стерлитамак и шиханы», Музей чувашского костюма и другие. – Стерлитамак всегда славился своими мастерами, ремесленниками, ярмарками, – говорит Марина Григорьева. – Культурный код города – это труд, созидание. Я сама ремесленник, и мы (ремесленники) решили объединиться в кластер. Будем заново переосмыслять ремесленно-мастеровую историю нашего города, популяризировать ее посредством авторских музеев. Учредитель и руководитель проектов АНО РПИ «Территория развития креативных индустрий города Агидель», председатель Фонда «Живая Уфа» Артур Рахметов и директор АНО Центр развития территорий «Уфимское ожерелье», сооснователь архитектурного бюро «Ахмадуллин-Аркитектс» Адель Ахмадуллина представили проект «Лаборатория «Креативные пространства университета»». Это программа для учащихся Института экосистем бизнеса и креативных индустрий (ИЭС) и АСИ УГНТУ по созданию креативного пространства в стенах университета для студентов. Основным форматом лаборатории был выбран воркшоп. Во-первых, потому что использовался практико-ориентированный подход – каждая команда сразу применила на практике модели, методы и результаты, которые были получены в рамках участия в программе. Во-вторых, в рамках экспериментальной программы предлагалось выявлять запросы путем исследований. Цель лаборатории – разработать и запустить механизмы преобразования незадействованных площадок университета в креативные пространства, где сформируются сообщества творчески-ориентированных студентов. В свою очередь, директор Центра спортивного программирования, алгоритмической робототехники, кибербезопасности и киберспорта УУНИТ Святослав Пегов рассказал о проекте создания видеоигры на основе башкирского эпоса «Сердце Урала». Авторы ставят целью сделать игру, которая обретет успех у игроков за счет увлекательного сюжета, ярких персонажей и уникального сеттинга. Проект направлен на формирование интереса к первоисточнику – башкирскому эпосу и мифологии. Участие в питчинге приняли лидеры креативного бизнеса республики, эксперты, представители творческих профессий.",Күп функциялы арауыҡ сәнғәттең бөтә йүнәлештәрен берләштерергә мөмкинлек бирәсәк,Йәмғиәт,4245,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-25/k-p-funktsiyaly-arauy-s-n-tte-b-t-y-n-lesht-ren-berl-shtererg-m-mkinlek-bir-s-k-4219923,2025-04-25T12:40:00+00:00
"Перед вручением наград прошла содержательная дискуссия. Режиссеры, руководители театров, артисты и члены жюри собрались, чтобы обсудить ключевые вопросы: специфику работы режиссера в любительском театре, методы работы с детьми и выбор современной драматургии, которая увлечет как исполнителей, так и зрителей. Жюри в этом году проделало огромную работу: отсмотрело 124 спектакля разных жанров – от военной прозы до комедий-буффонад. Театральный критик и член жюри Ирина Шамсутдинова рассказала корреспонденту газеты «Республика Башкортостан», что спектакли оценивались не с субъективных позиций «нравится – не нравится». Она отметила, что у каждого члена жюри был свой опыт, видение и ракурс, но несмотря на различия, они находили общее решение. Ирина Шамсутдинова также добавила, что, просмотрев коллективы, члены жюри были в восторге от большого количества детских театров-участников, которых оказалось даже больше, чем молодежных. Критик отметила, что у всех этих любительских театров разные возможности, в том числе финансовые, и важно уже то, что дети приходят в коллективы, а взрослые с ними работают, особенно в случае школьных театров. В республике активно развивается любительское театральное движение. На сегодняшний день здесь работает около двух тысяч театральных коллективов. Среди них 82 имеют почетное звание «образцовый», еще примерно 100 отмечены другими наградами и званиями. Отмечается и появление новых коммерческих театров. Отдельно члены жюри подчеркнули, что фестиваль открыт для постановок на национальных языках. В качестве примера они привели прошлогоднего победителя – коллектив, который выступал на татарском языке. Кира Каринская, студентка Высшей школы информационных и социальных технологий УГНТУ, играет в Народном студенческом театре «Ст. Арт». Его спектакль «Спроси когда-нибудь у трав» по «Молодой гвардии» Александра Фадеева стал лауреатом второй степени. Любовь Киры к театру нашла выход даже в техническом вузе. – Театром я увлекаюсь давно, занималась в студии Константина Хабенского, хотела поступать в театральный институт, но меня, к сожалению, не взяли, – рассказала Кира. – Я поступила в УГНТУ, и когда узнала, что в нем есть театр, то сразу туда пошла. В театре меня привлекает то, что можно побыть в разных ролях, разными людьми. Это способ прожить множество жизней. Это познание себя и, мне кажется, одна из форм передачи миру своего мироощущения – через историю другого человека. У нас играют люди технических специальностей, горняки, нефтяники, но, как ни удивительно, порой это люди с более тонкой душевной организацией, чем гуманитарии. Обладателем звания Лауреата степени на региональном этапе фестиваля стал коллектив «Лики». Такого же высокого результата добилась вокально-театральная мастерская «Этюд» из Стерлитамака (руководители – Ильдар Сахапов и Гузель Юсупова), представившая спектакль «Чучело» по повести Владимира Железникова. Теперь победители будут защищать честь Башкортостана на окружном этапе фестиваля. Это событие вновь продемонстрировало богатство и разнообразие любительского театрального движения, существующего благодаря искренней любви его участников к искусству. Материал, фото ""Молодежная газета""",В Уфе объявили победителей фестиваля «Театральное Приволжье»,Аңлатма,3172,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-12/v-ufe-ob-yavili-pobediteley-festivalya-teatralnoe-privolzhie-4504054,2025-12-12T11:31:00+00:00
"Боевые товарищи со всей страны съедутся в Уфу, чтобы встретиться, поделиться опытом и обсудить насущные вопросы. Ассоциация ветеранов СВО теперь в МАХ Подписывайтесь на каналассоциацияветеранов СВОветераны СВО Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Встреча боевых товарищей,Махсус хәрби операция,332,https://uchbash.com/articles/care/2026-02-10/vstrecha-boevyh-tovarischey-4573022,2026-02-10T21:38:00+00:00
"Уның бойороғона ярашлы, хеҙмәт уңыштары һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн Башҡортостан Республикаһы Башлығы секретариаты начальнигы Татьяна Пашкова, Башҡортостан Республикаһы Башлығының Эксперт идаралығы начальнигы Сергей Путенихин Рәсәй Федерацияһы Президентының Почет грамотаһы менән бүләкләнде.",Путиндан - лайыҡлы наградалар!,Яңылыҡтар,299,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/putindan-layy-ly-nagradalar-4529170,2026-01-05T09:25:00+00:00
"Әлшәй районы Һарай ауылында тыуып-үҫкән ""Закат"" позывнойлы яугир юғары дәүләт наградаһына - ""Батырлыҡ өсөн"" миҙалына лайыҡ булған!","Дан һиңә, ҡыйыу ир!",Яңылыҡтар,130,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/dan-i-yyyu-ir-4517466,2025-12-22T18:00:00+00:00
Быйыл Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө шәмбегә тура килә.,8 март байрамында өҫтөлмә ял буламы?,Йәмғиәт,52,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-04/8-mart-bayramynda-t-lm-yal-bulamy-4144279,2025-03-04T13:03:09+00:00
"АКШ дәүләт сәркатибе Энтони Блинкен. Архив фотосыфикерләрАКШ дәүләт сәркатибе Энотони Блинкен Киевка килгән. Бу хакта УНИАН һәм Европейская правдахәбәр итә. Блинкенның Киевка килергә мөмкин булуы турында 4 август, дүшәмбе көнне украин медиаларыязган иде. Дәүләт департаменты бу сәфәр хакында рәсми игълан итмәде. Шәһәр үзәген ябуларыхәбәр ителә. Украина журналисты Илья Пономаренковидео чыгарды, анда Блинкенга Патрон исемле этне күрсәтәләр. Бу эт Украина ирләрен миналардан арындыруда катнашты һәм бөтен дөньяга танылды. Видеода дәүләт сәркатибе этне кулына ала. Бу сәфәрнең башка нечкәлекләре турында әлегә хәбәр ителмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",АКШ дәүләт сәркатибе Энтони Блинкен Киевка килде,Яңылыҡтар,722,https://www.azatliq.org/a/32580532.html,2023-09-06T07:24:29+00:00
"фикерләрАннексияләнгән Кырымда Татарстан балалары ял итә торган аланнар куәт һәм иминлек оешмаларының аерым контролендә. Бу хакта Татарстан яшьләр эшләре министрлыгыныңматбугат хезмәтендәхәбәр иттеләр, дип яза""Коммерсантъ"". Аланнарда гадәттән тыш хәл турында кисәтүче профилактик чаралар үткәрәләр диелә. Аннексияләнгән ярымутрауда Татарстаннан 235 бала ял итә. Аларны ""Сатера"" һәм ""Сәләт Ак Барс"" аланнарына урнаштырганнар. Кара диңгез буенда республикадан барлыгы бер меңләп баланың ял итүе әйтелә. әй башыннан анда барлыгы өч меңләп бала ял иткән, бер меңләп баланы августта ибәрәчәкләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда Татарстан балалары ял итә торган аланнар куәт һәм иминлек оешмаларының контролендә дип ышандыралар,Яңылыҡтар,688,https://www.azatliq.org/a/32518192.html,2023-07-25T10:02:18+00:00
"""ӨФӨ"" аэропортында Франциянан оло еңеү менән ҡайтып килгән яҡташтарыбыҙҙы ҡаршы алдыҡ.",Яҡташтар Франциянан оло еңеү менән ҡайтты,Яңылыҡтар,86,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-07-16/ya-tashtar-frantsiyanan-olo-e-e-men-n-aytty-4315948,2025-07-16T22:30:00+00:00
"Крыктытау сыртыфикерләрБашкортстанның Әбәлил районында ""Русская медная компания"" (РМК) вәкилләре белән ирле халык очрашуы узды. Катнашучылар яңа карьер төзелешенә кискен каршы чыкты. Очрашудан видеоны ""Аспекты"" басмасычыгарды. — Әбәлил районында бердәнбер шул Крыктытау гына калып килә. Учалыда бөтен ирдә казып бетергәннәр, анда берни үсми. Сукаладылар да, киттеләр. Минем иремне казуга мин каршы. Без каршы! , — дип сөйләде очрашуда катнашучыларның берсе. Аның сүзләрен ыелган халык алкышларга күмде. Ширкәт вәкилләре проектның куркынычсыз булуын дәлилләргә тырышты, әмма аларның авапларыннан эшне башлау турында карар инде кабул ителгәнлеге аңлашылды, дип яза ""Аспекты"". Элегрәк РМК Крыктытау тау сыртында геология эзләнү эшләрен игълан итте. ирле халык бу табигать һәйкәленең юкка чыгуына һәм эчәр су чыганакларын югалтуга китерәчәк дип борчыла. Алты ел элек ширкәт бу урынны үзләштерергә теләгән иде, ләкин ул чакта проект халыкның көчле каршылыга аркасында туктатылган. Халык, Крыктытауны үзләштерүгә каршы чыгып, үзара элемтә өчен чатлар оештыра, мөрәәгатьләргә имзалар ыя. Әмма хакимият басым ясый башлады: чатларның берсен оештырган ханымны инде полициягә ""профилактик әңгәмәгә"" чакырганнар. ""Хәзер мин дә, чат та күзәтү астында"", дип кисәткән ул. — Әбәлил районындагы хәл шартлау ноктасына итәргә мөмкин, — дипсаный Уфадагы сәясәт белгече, ""Ачык сәясәт"" каналы күзәтүчесе Андрей Потылыцын. — Хакимият ирле халык белән казу эшләре шартлары турында килешә алмаса, хәлнең кискенләшүе ихтимал. Радий Хәбировидарәсенең эчке сәясәт өчен аваплы блогының һөнәри яраксызлыгын исәпкә алганда, андый ихтимал зур. Без файдалы казылмаларны үзләштерүгә бәйле кечкенә һәм зур низаглар вакытында ничек итеп сөйләшүләрнең һәлакәтле рәвештә өзелгәнен яхшы хәтерлибез. Эчке сәясәт һәм итимагый оешмалар белән эшләү өчен аваплы ""кече төркем"" – язмача хисаплар төзергә оста, ләкин турыдан-туры низаглы хәлләрдә халык белән аралашу осталыгы аларда бөтенләй юк, — дип саный белгеч. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Әбәлил районы халкы Крыктытау сыртында карьер төзелешенә каршы чыкты,Яңылыҡтар,2066,https://www.azatliq.org/a/33399784.html,2025-04-29T06:17:16+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар бер тоткынга 10 мең сум урлау турындагы инаятьне үз өстенә алырга куша. Аңа кадәр бу эштә гаепле кешене ике ел буе ачыклый алмыйлар. Тоткынга шуның өчен тәмәке бирергә һәм инаять эшен вакыты чыкты дип ябарга сүз биргәннәр — ул риза булган. Эш материаллары мәхкәмәгә киткәч, ялган ачыкланган. Татарстанда опер Ришат Әхмәтовһәм өлкән тикшерүче Евгений Осиповәзадан азат ителгән. Бу хакта ""Травмпункт""хәбәр итә. Татарстанның Бөгелмә шәһәр мәхкәмәсе Лениногорски районы эчке эшләр бүлегенең ике хезмәткәрен вазифаи инаятьләр кылуда гаепле дип тапты. Тикшерүче Евгений Осиповны вәкаләтләрен арттыру (инаять кодексының 286 нчы маддәсе, 1 нче өлеше), хәрәмләшү эшләре (инаять кодексының 292 нче маддәсе, 1 нче өлеше) һәм дәлилләр белән хәрәмләшүдә (инаять кодексының 303 нче маддәсе, 2 нче өлеше) гаепләп ике ел да ике айга ирегеннән мәхрүм итү карары чыкты. Ә опер Ришат Әхмәтовны вәкаләтләрен арттыруда һәм дәлилләр белән хәрәмләшүдә гаепләп — ике елга хөкем иттеләр. Шул ук вакытта аларның тикшерү изоляторында һәм йорт сагында утырган вакытлары исәпкә алынган һәм мәхкәмә аларны әзадан азат иткән. инаять эше материалларыннан күренгәнчә, 2019 елда опер Ришат Әхмәтов һәм өлкән тикшерүче Евгений Осипов тоткын Александр Косаевка 10 мең сум урладым дип инаять кылуын танырга куша. Аңа кадәр бу эштә гаепле кешене ике ел буе ачыклый алмаган булалар. Тикшерү фаразынча, полиция хезмәткәрләре моны ""инаятьләрне ачу күрсәткечләрен арттыру өчен"" эшләгән. Әхмәтов белән Осипов тоткынга шуның өчен тәмәке, хәмер вәгъдә иткәннәр һәм инаять эшен вакыты чыкты дип ябачакбыз дип ышандырган. Косаев ризалашкан, инаятьне үз өстенә алган, банк картасын язган. Тик бу мәгълүматлар инаять эше материаллары белән чагышмаган. инаять эше материалларын мәхкәмәгә ибәргәннәр һәм анда моның ялган дәлилләр булуы ачыкланган диелә. Прокурор полиция хезмәткәрләренең һәркайсын 15 әр елга гомуми тәртипле колониягә хөкем итүнесораган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда инаятьләрне ачу күрсәткечен арттыру өчен ялган дәлилләр китергән ике полиция хезмәткәрен әзадан азат иткәннәр,Яңылыҡтар,2071,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-jinayatlarne-achu-kursatkechen-arttiru-ochen-yalgan-dalillar-kitergan-ike-politsiya-hezmatkaren-jazadan-azat-itkannar/33106859.html,2024-09-05T12:47:19+03:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, урыны менән бер аҙ ҡар яуа. Ел көньяҡ -көнбайыштан секундына 3-8 метр. Һауа температураһы төндә -18, -23, урыны менән -28, көндөҙ -9, -14.",Көн торошо,Яңылыҡтар,159,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/k-n-torosho-4566714,2026-02-06T09:40:00+00:00
"После регистрации участников ждали два этапа конкурса – дистанционный и очный. В заключении дистанционного этапа были выставлены оценки, по которым определились полуфиналисты. Второй этап – очный – полуфинал и финал. На полуфинале в Перми участники будут решать кейсы по тематическим вызовам, демонстрируя свои компетенции, в том числе «сотрудничество» при работе в команде. Наши ребята совместно с другими участниками из Приволжского федерального округа уже собрались в Перми. Школьники успели побывать на экскурсиях: осмотрели город, посетили выставку «Оружие Победы», исторический парк «Россия – Моя история» и арт-объект «Счастье не за горами». Второй день смены был насыщен на образовательные лекции, практические работы и мастер-классы. В Башкортостане ведется планомерная работа по созданию благоприятных условий для развития обучающихся и их поддержке. Так, например, впервые с ноября 2018 года учреждены ежегодные премии Главы республики победителям и призерам Всероссийской олимпиады школьников и иных олимпиад и конкурсов, а также подготовившим их педагогическим работникам. 100 стипендиатов Главы Республики Башкортостан получают ежегодную стипендию за высокие достижения в интеллектуальной деятельности, за спортивные достижения и результаты в области искусства. СПРАВОЧНО: Конкурс «Большая перемена» – флагманский проект Российского движения детей и молодежи «Движение первых». Организаторами Конкурса выступают Федеральное агентство по делам молодежи, Общероссийское общественно-государственное движение детей и молодежи «Движение первых», автономная некоммерческая организация «Россия – страна возможностей», автономная некоммерческая организация «Большая перемена».",Школьники Башкортостана участвуют в полуфинале Всероссийского конкурса «Большая перемена»,Яңылыҡтар,1682,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-16/shkolniki-bashkortostana-uchastvuyut-v-polufinale-vserossiyskogo-konkursa-bolshaya-peremena-3888009,2024-08-16T10:59:00+00:00
"Көндәлек яҙырға яраттым. Был шөғөлөм бала саҡтан килә ине. Юҡ, иҫтәлек дәфтәре түгел, просто көндәлек. Физрала кейә торған триколар була торған ине. Иҫләйһегеҙҙер әле, ҡыҙҙар, оҙағыраҡ кейһәң, тубыҡтары сығып китә торған ине. Шуның артҡы кеҫәһе булды. Дәфтәрҙән шуға һыймалы ғына итеп блокнот ҡырҡып алабыҙ ҙа нимәләрҙер яҙып, шул кеҫәлә йөрөтәбеҙ. ""Записная книжка"" тигән булып йөрөттөк үҙен. Ҙурыраҡ кластарҙа уҡығанда инде блокноттарға күстек. Был яғына инде кемдер яҙҙы, кемдер яҙманы. Ә мин яҙҙым. Общий дәфтәрҙең яртыһындай ҙурлыҡта, шаҡмаҡ битле, эсендә биттәре күп кенә, һорғолтораҡ төҫлө ике блокнотты (блокноттар өсәү ине, береһенә шиғырҙар яҙылған ине) тултырғансы яҙҙым. Хәҙер уйлаһам да ҡыҙыҡ булып китә үҙемә лә. Ниҙәр генә яҙылмай ине унда? .. Беренсе ""мөхәббәт"", уң яҡта ул, был яҡта был, тип ""мөхәббәттәр""ҙең ҡайһыныһын һайларға белмәй ""ҡаңғырған"" ваҡыттарым һ. б. ваҡиғалар вис яҙылған ине унда. Кейәүгә сыҡҡас, мин уларҙы әсәйемә әйтеп, унда ҡалдырып торҙом. Әсәйем: - Былай ҙа избенка башы тулы һеҙҙең ҡалмаларығыҙ, ташла ла ҡуй, - ти. Мин: - Юҡ, ташларға йәлләйем, иҫтәлек бит ул, килгән-киткәндә уҡып алырмын, өҫтәп яҙырмын, - тип уны бәләкәй өй башына ташлатмай, шифоньерының аҫҡы кәштәһенә һалып киттем. Оҙаҡ йылдар ятты ул унда. Оло улым 10-11 класҡа уҡырға Һарағыға барҙы. Өләсәһе кейемдәрен шул шкафҡа һалырға ҡушҡан. Күҙенә теге блокноттар тәл булған. Әлбиттә, ҡулына алған һәм уҡый башлаған. Ике блокнот яҙма уға китап кеүек тойолғандыр инде, рәхәтләнеп уҡыған. Унан алда ла алып уҡыусылар була торған инее. Әсәйем әйтһә лә, мин, уҡыһындар, тип ҡул ғына һелтәй инем. Тик бер ваҡыт кемдәрҙер килгәндә улым тағы ла көлә-көлә теге блокнотты аҡтарып, уҡып ултыра икән. Шул ваҡытта юҡ булды улар. Әсәйем, утҡа тыҡтылар, тигән булды. Эҙһеҙ юғалды. Шиғырҙар дәфтәре лә юғалды. Йәшерен нәмәләр юҡ кеүек тойолдо миңә. Булғандыр ҙа, тик ул ябай ғына яҙмалар эскерһеҙ бала сағымдың, хыялый йәшлегемдең бер иҫтәлеге генә ине. Иҫләмәнем мин ул яҙмаларҙы. Өҙөк-өҙөк кенә ҡайһы саҡта иҫкә төшкөләне. Бына, мәҫәлән, Байназарҙа котельныйҙа эшләгәндә башыма кирбес төшөүе, төшөрөүсенең исем-шәрифе яҙылған, аҙағынан шиғыр: Котельныйҙа эшләгәндә Кирбес төштө башыма. Больницаға килтергәнгә Рәхмәт, тим, дуҫтарыма. Ә ҡалған юлдарын инде иҫләмәйем. Унан инде йәшлектең төп темаһы - тәүге һөйөү, үкенестәр һ. б. Мөхәббәтме? Мөхәббәт - ул Ҡайғы ла ул, һағыш та, Ярһыуҙар ҙа, яныуҙар ҙа, Ҡыуаныс та, шатлыҡ та. Уларҙың юғалыуына ышанмай, избенка башын менеп ҡарамаҡсы булдым. Әсәйем: -Ыҙалама. Унда ҡалғандарын - һинекен дә, апайындыҡын да йыйып, мунсаға яҡтым, - ти. Иҫтәлек дәфтәрҙәре, хаттар (апайым менән икебеҙҙеке) шул избенка башында иҫке сумаҙан эсендә һаҡлана ине. Улары йәл булманы ул, ә көндәлектәр йәл ине. Әле бына бөгөн ейәнсәрем ҡыҙыҡ һорау биреп ҡуйҙы: - Өләсәй, һин ҡыҙҙар менән уйнарға яраттыңмы, әллә малайҙар менәнме? - Ә һин кемдәр менән уйнарға яратаһың? - тип ҡайтарып һораным үҙенән. - Мин - малайҙар менән. Улар ошаҡлашмайҙар, үсекләшмәйҙәр, ярҙам итеп ебәрәләр, - ти был. - Уларҙың да төрлөһө бар инде. Миңә лә малайҙар менән уйнауы күңеллерәк булғандыр, күрәһең, сөнки гел малайҙар менән уйнап үҫтем, - тигән булдым. .Ейәнсәремдең һорауы бала сағыма алып ҡайтты. Беҙ, атайымдың туғандары, бер тирәлә йәшәнек. Беҙ - күршебеҙҙә ике туған ҡустыһы Сабир ағайымдар, унан ары бер туған һеңлеһе һәм кейәүе - Ғәрифә апайымдар, ҡаршы күршебеҙ Нух ағайымдар. Бөтәһенең дә ғаиләһендә балалар күп. Шау-гөр килеп, урам тултырып уйнап үҫтек. Тик. ҡыҙҙарҙан минең тиңдәшем берәү генә ине - Ғәрифә апайымдың ҡыҙы Венера. Ул урамда беҙҙең менән ихлас уйнаһа ла, урмандарға, йылғаға йөрөмәне. Шуның өсөн дә бергә йөрөгән иптәштәрем гел малайҙар булды. Ҡайҙарҙа ғына йөрөмәнек беҙ! Ул йыуа, ҡымыҙлыҡ, еләк тип урман гиҙеүҙәр, йылғанан балыҡ тотоп (һөҙәбеҙ), уны ҡурып ашауҙар. Атайым менән әсәйемдең мине шулай йөрөгән өсөн әрләп ултырғандарын иҫләмәйем. Әсәйем генә ""малайҙар атаманы"" тип һуҡранып ала ине. Нисек әрләһендәр инде, ҡушылған эштәрҙе ""эшләп"" бөткәнмен, бәйләнерлек сәбәп юҡ. Мине бергә алып йөрөү, йәиһә әкиәт тыңлау өсөн ҡустыларым минең эштәремде эшләшәләр ине. Эштәрем гел малайҙар эшләрҙәй тышҡы эштәр: утын ярам, өйөп ҡуям, ҡапҡа һеперәм, һарай таҙалайым. Апайымдың елкәһендә өй эштәре - тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ. Һыуҙы икәүләп ташыныҡ, керҙе икәүләп йыуҙыҡ. Беҙгә өлкәнерәк малайҙарҙан икәү генә ҡушылып йөрөнө. Нух ағайымдың ике улы, Факил һәм Вәсил ағайҙарым. Факил ағай балыҡ һөҙөштө. Һарағы йылғаһында балыҡ күп булғандыр инде, арыуыҡ эре балыҡтар эләгә ине. Факил ағай үҙенә бер-нисә балыҡты ала ла ҡайтып китә. Ә беҙ йылға буйында ҡурып, ашап ҡайтабыҙ. Хәҙер ҙә аптырайым, беҙҙе барып әрләп, тикшереп йөрөүсе лә булманы. Икмәк-майҙы ла, таба-фәләнде лә биреп сығарырҙар ине. Бәләкәйҙән Сабир ағайымдың Таһир исемле улы менән нығыраҡ уйнаным. Минең шундай матур куклам (ҡурсағым) булды. Мама тип әйтер ине, атлар ине. Шуны икәүләп етәкләп алып йөрөр, мәтенән мейес, һауыт-һабалар эшләр инек(((Донъя көтөргә өйрәнгәнбеҙ инде. Һүҙҙе көндәлек тураһында яҙыуҙан башлағайным, әллә ниндәй иҫтәлектәргә төшөп киттем. Көндәлектәрҙе һуңынан да яҙып ҡараным, тик кеше уҡып ҡуймаһын, әллә ни тиерҙәр, тип, байтаҡ ваҡыт үтһә, йыртып ташлай инем. Иҫтәлек дәфтәрҙәрен, көндәлектәрен, фотоларын һаҡлаған кешеләргә һоҡланам, улар бит һине бала саҡҡа, йәшлеккә алып ҡайта, донъя мәшәҡәттәренән арындыра, күңелгә ял бирә. Зәйтүнә Айытбаева, Бөрйән районы, Ҡолғана ауылы.","Избенка башы тулы һеҙҙең ҡалмаларығыҙ, тиер ине әсәй.",Йәмғиәт,5389,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-11/izbenka-bashy-tuly-e-e-almalary-y-tier-ine-s-y-4310532,2025-07-11T09:25:00+00:00
"Ә әхирәте Сәмәриә туҙ һағыҙынан өҙөлмәне. Сыртылдығын сығарып, матур итеп сәйнәй ине. Күҙҙәрен дә сырт-сырт йомғолап ала ләззәт сигеп. Һағыҙҙы сәйнәй белергә лә кәрәк бит әле. Ҡайһы берәүҙәр ауыҙҙарын да япмай сәйнәй, күпере - төкөрөктәре лә күренә хатта. Кит, ғибрәт! Оялмай ҙа үҙҙәре. Ә әхирәте Сәмәриә. Әхирәткә күскәнендә лә ауыҙында туҙ һағыҙы бар ине. Хәҙисә үҙе ипләп кенә сығарып алды. Бала саҡта ҡыҙҙар Сәмәриәнән һағыҙ һораһалар, устарын йәйәләр ҙә: - Сем-сем - семәкәй, ҡана миңә бәләкәй! Һағыҙ бирсе, Сәмәкәй! - ти торғайнылыр. Сәмәриәнән һағыҙ алалар ҙа Хәҙисәнең алдына килеп баҫалар: - Сем-сем - семәсүк, ҡана миңә бәләкәсүк, борсаҡ ҡорот, Хәҙисүк! Береһе лә юҡ әхирәттәренең, бер Хәҙисә ҡалды буҙ булып. - Кем ғүмерен йәшәйемдер ул тиклем туҡһанды үткәнсә, йөҙгә еткәнсә. Тороп атлай башлаған ерҙән лып итеп кире урынына ултырҙы. - Тәүбә, тәүбә! Аҡ тәүбә! Тәүбә әстәғәфирулла! Нимә әйткәнемде белмәй китәм, алйыған әбей! Кем гүренә кем инһен! Йә Раббым, ризамын, ризамын. Ошо яңғыҙлығым үҙәккә үткәнгә әйтеп ебәрҙем. Яңғыҙ шул Хәҙисә. Яңғыҙ булмаған сағы булдымы икән һуң? Булды. Егерме йыл бәхеттең аҡ елкәнле көймәһендә йөҙҙө Хәҙисә. ""Ҡыҙ баламды минең, буҙ баламды"", тип һөйә ине Хәҙисәне әсәһе. Әсәй ҡуйынында буҙ бала бәхетле, иркә, күңеле бөтөн, донъяһы теүәл булалыр, шуға ла ул буҙҙыр, тип уйлай ине Хәҙисә. Ә тегеләр күмәк булғас, уларға иркәләү теймәйҙер. Был бәхет бер ҡасан да бөтмәҫ, атай-әсәй бер ҡайҙа ла китмәҫ кеүек. - Һиңә рәхәт, һин бер үҙең генә! Ҡыҙҙар шулай тиҙәр, әсәһе ""буҙ балам"", тип һөйә, атаһы ""буҙыҡай, ҡыҙыҡай"", тип шаярта. Бәхет икән буҙ булыу! - Һиңә рәхәт! Бөтә нәмәң бар! Ҡурсаҡ кеүек кейенәһең. Беҙҙең кейем ямау өҫтөндә ямау, - тип көнләшә ине ҡыҙҙар. Бар шул, ҡалайтһын булғас. Тик Хәҙисәнең дә юғы бар. Бөтә нәмәһе булыу менәнме? Ағайың йә апайың, ҡусты-һеңлеләрең булмағас. Өй беренсә ете-һигеҙ бала булғанда, Хәҙисәләре бер бөртөк кенә ине Шәкирйән менән Ғәрифәнең. Ҡалайтһындар инде тыуған береһе үлеп тик торғас. Ул саҡтарҙа ни. Герман һуғышынан һуң гыраждары һуғышып киткән, бик яман аслыҡтар булған. Әллә ниндәй күмәк ауырыуҙары сығып ҡына торған. Хәҙисәнең игеҙ һыңары малайға ла ғүмер бирмәгән, исмаһам. Ҡара сәсәк яман булған, ти бит элек. Нисек бер дауаһы булмаған икән? Хәҙисәнең игеҙе ир бала булһа ла бирешкән. Илап ҡына ятып үлгән. Шәһит тип атап ерләгәндәр. Ә Хәҙисәнең уң күҙенә аҡ һалған шул ауырыу. - Һин дә саҡ ҡалдың инде, - ти торғайны әсәһе. - Сәсәктең ояһы уң күҙеңдә булды. Үҙеңдең йылы ғына кесекәйеңде күҙеңә тамыҙҙым, битеңде йыуҙым. Битеңдең ала танығы ҡалманы бит хатта, ҡара ҡысыу баҫты ла ҡуйҙы. Үҫә килә Хәҙисә буҙыҡайҙың, буҙ баланың сәстән һыйпап, арҡанан һөйгән саҡтағы яратып ҡына әйткән һүҙ түгеллеген аңлай башланы. Ун ете йәш ине Хәҙисәгә. Әхирәттәренә эйәреп, тәүге тапҡыр Ҡыҙҙар тауына киске уйынға сыҡҡайны. Күңелле була икән бында! Бейене, уйнаны, көлдө, шаярҙы. Ҡыуанып йөрөп ҡайтты. Икенсе уйынға күрше ауыл егеттәре лә килгәйне. Ҡыҙҙар тауы гөрләп торҙо ул йәйге төндә. Йәйҙең ҡыҫҡа төндәрендә ни байыған ҡояштың шәфәғе юйылып өлгөрмәҫтән, таң һыҙыла башлай. Өлгөрөп ҡал уйнарға ла, башҡаһына ла. Егеттәрҙең бер-икеһе тау итәгенә төшөп, ҡыҙыу-ҡыҙыу һөйләшеп сыҡтылар. Ҡыҙ бүлешкәндәрҙер һәр саҡтағыса. Мозафар тигән егет Хәҙисә эргәһенән китмәне. Үҙенең дә йөрәге бар икәнен, ҡайҙа тора икәнен шунда саҡ белде Хәҙисә. Мәңге онотмаҫ Хәҙисә ул йәйге таңды. Бейенеләр, уйнанылар, көлдөләр, шаярҙылар. Ҡайтырға булып, хушлаша-таралыша башлағас, Хәҙисә лә ҡыҙҙар артынан ынтылды. - Һайт, ҡыр кәзәһе! Сабыр ит! - Мозафар Хәҙисәнең оҙон толомон эләктереп алды. - Көт әле саҡ ҡына. Һүҙем бар. Егет Хәҙисәнең толомон ысҡындырҙы ла ике яурынынан тотоп, үҙенә борҙо. - Хәҙисә, әйҙә, ысынлап, ихласлап танышайыҡ, осрашып йөрөйөк. Һине бик оҡшаттым мин, Хәҙисә. Ҡурҡма минән, оялма. Башыңды ҡалҡытсәле, Хәҙисә. Хәҙисә башын күтәреп, Мозафарға төбәлде. Ә таң шундай аяҙ, шундай яҡты. Хәҙисәнең бәхетенә ҡарышҡан шикелле яҡты. Үҙәктәрҙе өҙөп, һандуғас сутылдай. Ә Мозафар шул тиклем сибәр, шул тиклем яҡын. Тик матур ҡуңыр күҙҙәре шаҡ ҡатыуҙан ҙур итеп асылған. Хәҙисә сейә һөйәген алырға булып, урынынан торҙо. Юҡ, быныһын алыштырыр, бигерәк бөтөп киткән. Сейә үәринйәһенән бер бөртөк емеш алды ла тышын һыҙырып, һөйәген ҡапты. - Сем-сем, семәсүк, борсаҡ ҡорот Хәҙисүк. Берегеҙ ҡалһасы миңә иптәшкә, ҡыҙҙар. Тәҙрә янына килеп ултырҙы. Әүәлге кеүек сәғәт буйы Ҡыҙҙар тауына ҡарап тора алмай хәҙер, аяҡ быуындары тотмай. Ҡыҙҙар тауы уларҙың ҡаршыһында ғына, ана, йылға аръяғында. Үтте инде, ҡалды. Мозафарҙың ҙур асылған матур ҡуңыр күҙҙәре шунда ҡалды. Ҡыҙҙар тауына теге таңдан һуң Хәҙисә башҡа йөрөмәне. Әсәһенең алдына ятып иланы-иланы ла. - Буҙ булмаһаң ғына ярар ине, балаҡайым, зарлы яңғыҙ ҡалайтырһың? Әсәһе лә иланы. Ҡыйылып киткән ҡаштар, оҙон керпектәр аҡ һалған күҙҙе, текә маңлай, төп-төҙ нәфис танау, бешкән сейә төҫөндәге ирендәр, икенән үреп төшөрөлгән ҡап-ҡара сәстәр, тал сыбыҡтай зифа буй-һын йөҙөңә һибелгән тәрән шаҙраларҙы йәшерә алмай икән. Хәҙисә кеше менән башын эйеп һөйләшеп өйрәнде, күҙҙәрен ҡуйы керпектәре менән күләгәләне. Йәшлек үҙенекен итә бит - ит ултырып, тулыланып китте Хәҙисә. Бите лә шымарҙы, буйтым тигеҙләнде. Эшкә тилбер, һөйкөмлө һөйәк йәш ҡыҙға һуғыштан ҡайтҡан ирҙәр ҙә ымһынып ҡарай башланы. Ул саҡта ирҙәр һанда-һаяҡ ине шул. Ҡатын йорто - быуа быу. Хәҙисә яманат сығарманы, үҙен ипле тотто. Уға ла өлөш ҡалған шулай ҙа. Һуғыштан алда уҡ ниндәйҙер ғәйеп тағылып ҡулға алынған, һуғышҡа Карлагтан штрафбатҡа алынып, тура алғы һыҙыҡҡа ебәрелгән, һуғыш бөткәс, тағы ете йыл хеҙмәт иткән 35 йәшлек сал егет ҡайтты ауылға. Илдән сығып киткәненә ун биш йыл үткән. Шәкирйән ағай, Ғәрифә еңгә, тип Хәҙисәләргә туҡталды туғанлығы булмаһа ла. Исеме - Мозафар. Колхоз эшенә егелде иртәгеһенә үк. Өйҙә һирәк тап булыштылар. Көҙ етте шулай йәшәп. Бер кисте Хәҙисә киске һауындан ҡайтып, ҡулын йыуып тора ине, атаһы менән Мозафар ағаһының һүҙҙәренә ҡолаҡ һалды. - Нишләп һаман һин? Башҡа кеше юҡмы ни калхузда? - Халастуйҙарҙы йыялар бит, ағай. Минең ни, симейә юҡ. - Ҡайҙа ебәрәләр, нишләп ебәрәләр? - Хәҙисә ҡалғанын тыңлап бөтмәне, ҡото осоп, Мозафарҙың алдына барып баҫты. - Китмә, ағай! Китмә, Мозафар! Мине симейәң итеп ал! Мозафар шаҡҡатты, атаһы телдән яҙҙы, әсәһе илап ебәрҙе. Хәҙисә үҙе, оялып, битен устары менән ҡапланы ла сығырға уҡталды. - Хәҙисә, туҡта, Хәҙисәкәй. Һуң, мин бит. Миңәме, бараһыңмы? Ысынмы ни, Хәҙисә? - Барам! Ал мине, ағай. Мозафарҙы тәүге төндәрендә тағы аптыратты Хәҙисә. - Хәҙисә. Һин һаман. Һин ҡыҙмы ни һаман, Хәҙисә? - Ҡыҙ булмай, егет булайыммы? Мына бушҡа аптыраған. Ҡыҙыҡ хәбәр һалдырып ятаһың! Матур йәшәнеләр. Бер-береһен яраттылар, ҡәҙер иттеләр. Балалары булманы тик. - Минән юҡтыр ул, Хәҙисә. Йәшкә лә олораҡмын. Анау типкеләүҙәренә. Анау барак һыуыҡтарына. Һиңә бала кә-рәктер, ҡалайтайыҡ? - Кәрәк булһа, ҡалайтаһың? Таштан йүкә һуяйыҡмы, кәрәк тип? Балаһыҙҙар бер беҙ генә түгел бит. Бары еткән беҙгә. Һине биргәнгә шөкөр. Буҙ булып ҡалырмын инде ғүмерем буйы, тип ҡайғыра инем. Бәхетем ҡалҡты, Мозафар, һиңә ризамын, ризамын. Артыҡ бәхет кәрәкмәй - үкенескә була ул. Мозафарының әкиәт өйө һымаҡ итеп һалған өйөндә көн итә Хәҙисә. Ҡырҡ йыл көн итә. Хәҙисә үҙе шулай ти: ""Көн итәм"", - ти. Егерме йыл бәхеттең аҡ елкәнле көймәһендә йөҙөп йәшәгәйне, инде ҡырҡ йыл йәне яңғыҙ. Ҡыҙҙар тауы - ҡайғылашы. Йөрәктән, баштан сыҙаманы аҙаҡҡа табан Мозафары. Лагерь касафаты ла, һуғыштыҡы ла булғандыр инде. Түшәк тартып, оҙаҡ та ятманы. - Тубыҡтан һыу эсендә торғанымда, примой пападанйа осороп алһын да китһен на щурт, илап ҡалыр кешем юҡ, тип иланым акупта. Ир ғүмерендә бер иланым шунда. Мына икенсегә илайым. Һин илап ҡалма, буҙыҡай. Васыятым был. Тубыҡтан һыу эсендә был юлы тора алмам. Бөгөн иртәнсәк әллә төш итеп күрҙе, әллә был көйө күҙ алдына килде - Ҡыҙҙар тауына ҡул болғап саҡыра Хәҙисәһен Мозафар. Сәмәриәләр ҙә күренеп-күренеп ҡала тауҙа. - Барам, барам. Алырһың тағы симейәң итеп. Ятып ял итеп алайым да тәүҙә. Көт. Буҙ - яңғыҙ, ишһеҙ. Гыраждар - граждандар.",БУҘ БАЛА,Хикәйә,7928,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-08/bu-bala-4342669,2025-08-08T11:40:00+00:00
"В мероприятии приняли участие писатели Башкортостана, молодые авторы, студенты филологического факультета Уфимского университета науки и технологий. Приглашенный спикер рассказал о роли художественной литературы в деле воспитания молодого поколения. -Отрадно, что в Республике Башкортостан организовали конкурс с солидным призовым фондом для создания патриотических произведений. Хоть мы и говорим на разных языках, у нас Родина одна. Защищать ее интересы сообща - главная задача писателя. Поэтому после того, как определят лучших патриотических произведений, наиболее близкие мне по духу буду переводить на чувашский язык. - отметил он. В работе секции выступила и директор издательства ""Инеш"" Гульнара Белозерова. Издание патриотических 10 книг в рамках проекта ""Голос эпохи"" она назвала уникальным событием. Напомним, что конкурс среди профессиональных писателей на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" был проведен Союзом писателей Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы РБ. Призовой фонд составил рублей. ФСГОРБ Гранты РБ нкогранты 2023","Дмитрий Моисеев: ""Лучшие произведения переведем на чувашский язык""",Яңылыҡтар,1074,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-29/dmitriy-moiseev-luchshie-proizvedeniya-perevedem-na-chuvashskiy-yazyk-3706319,2024-03-29T10:22:00+00:00
"Өфө фән һәм технологиялар университетының инженер-уҙыш командаһы Чжэнчжоуҙа 2025 халыҡ-ара ярыштарының уҙыш өлөшөндә ҡатнашҡан берҙән-бер Рәсәй вәкиле булды. Сара Йәштәр һәм балалар милли проектының маҡсаттарына тап килә, тип хәбәр иттеләр республиканың Мәғариф һәм фән министрлығынан. Ҡатмарлыһауашарттарынаҡарамаҫтан, 40 машинаның 10-ы трассанан төшә, командаһы лайыҡлы һөҙөмтә күрһәтә, Яғыулыҡ һөҙөмтәлелеге категорияһында алтынсы урынды биләй. – Бындай старттар студенттарҙың профессиональ кимәлен арттыра, үҙҙәренең көнәркәшлек һәләтен күрһәтергә, халыҡ-ара бәйләнештәр булдырырға мөмкинлек бирә. Беҙгә Ҡытайстуденттарыкилә һәм беҙгә уҡырға һәм тәжрибә уртаҡлашырға килеүҙәре тураһында һөйләй. Бындай башланғыс түбәндә хуплау табыр, тип ышанабыҙ, — тип билдәләне команда етәксеһе Максим Рәжәпов. Йәштәр һәм балалар милли проекты (национальный проект Молодежь и дети) таланттарҙы үҫтереү һәм йәштәрҙең үҙҙәрен тормошҡа ашырыу өсөн мөмкинлектәр булдырыуға йүнәлтелгән. Милли проект үҙәгендә-мәктәптәр төҙөү һәм ремонтлау, уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү, уҡытыуҙың яңы методикаларын һәм уҡытыу өсөн уңайлы шарттар булдырыу. Милли проектшулай уҡ донъя кимәлендәге кампустар селтәрен үҫтереүҙе һәмӨҫтөнлөк 2030 программаһы буйынса юғары уҡыу йорттарына ярҙам итеүҙе күҙ уңында тота. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Башҡортостан студенттары - Ҡытайҙа уҙышта,Йәмғиәт,1572,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-24/bash-ortostan-studenttary-ytay-a-u-yshta-4442379,2025-10-24T19:00:00+00:00
"Также вы можете принять участие в благотворительной акции «Добрая подписка» и подписать на замечательные газеты и журналы семьи участников СВО и нуждающихся. Все подписные квитанции будут участвовать в розыгрыше призов «Подпишись и выиграй». Победитель будет определен в прямом эфире телеканала БСТ в передаче «Салям» в июле 2025 года. Мероприятие пройдет с 9.00 по 20.00 по адресу г. Уфа, ул. Ленина 26, магазин «Китап». 6","Иртәгә ""Китап"" магазинына килегеҙ!",Яңылыҡтар,423,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-24/irt-g-kitap-magazinyna-kilege-4289185,2025-06-24T21:37:00+00:00
"Кырымтатарлар йортларында тентүләрРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырымда ФСБ, эчке эшләр министрлыгы һәм Росгвардия хезмәткәрләре ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлегендә катнашуда шикләнелгән кырымтатарлар йортларында тентүләр үткәрә. Бу хакта Русиянең Кырмдагы ФСБ идарәсенә сылтанып Русия мәгълүмат чаралары хәбәр итә. Шикләнелүчеләрнең саны һәм аларның исемнәре әйтелми. ""Кырым бердәмлеге"" оешмасы мәгълүматына күрә, тентүләр Акмәчеттә, Акмәчет районында һәм Белогорски районы Владимировка авылында, барлыгы 20 ләп урында бара. Активистлар хәбәр итүенчә, Акмәчетнең Каменка бистәсендә тентү барган кварталны Росгвардия камап алган, ирле халыкны өйләренә кертмиләр.2014 елда Кырым Русия тарафыннан аннексияләнгәннән соң, ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы эшчәнлегендә катнашуда шикләнелеп барлыгы 31 кырымтатар эзәрлекләнүгә дучар булды. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы Русиядә 2003 елда тыелды, Украинада ул ирекле эшли. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Кырымда кырымтатарлар йортларында тентүләр бара,Яңылыҡтар,1677,https://www.azatliq.org/a/29844732.html,2019-03-27T07:23:53+00:00
"Бер нисә минуттан шул уҡ көләмәсте яңынан ҡабатлаған. Хәҙер инде бик аҙ ғына кеше йылмайып ҡуйған. Аҡыл эйәһе өсөнсө тапҡыр ҙа бер үкте һөйләгәс, береһе лә көлмәгән дә, йылмаймаған да. Ҡарт был хәлгә йылмайып ҡына ҡуйған да, ""Бер үк көләмәскә гел көлә алмайһығыҙ. улай булғас, ниңә бер үк сәбәп арҡаһында гел илайһығыҙ? "" - тип әйткән.",Бер үк көләмәскә. Хикмәтле хикәйәт.,Хикәйә,335,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-12-22/ber-k-k-l-m-sk-hikm-tle-hik-y-t-3083302,2022-12-22T17:40:00+00:00
"Медиамәктәптә шөғөлләнгән 15 балаға БР Журналистар союзы рәйесе Вәдүт Исхаҡов  Мин – йәш Шәһитсе таныҡлығы тапшырған. Таныҡлыҡ алыусылар араһында Мөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейының 5-се синыф уҡыусылары Юлдашбаева Альбина, Аллабирҙина Әминә, Билалова Әмирә лә булған. Журнал Башҡортостан Башлығы гранттары фонды ярҙамында сығарылған. Сығанаҡ: 136-сы башҡорт лицейының ВК сәхифәһе.",Шәһитселәр таныҡлыҡ алған,Яңылыҡтар,397,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-06/sh-itsel-r-tany-ly-al-an-4147205,2025-03-06T14:34:00+00:00
"Быйыл 12 июнь кесаҙнаға тура килә. Бынан тыш, 8 марттағы ял көнө 13 июнгә күсерелде, 14 һәм 15 июнь – ғәҙәти ял көндәре. 11 июндә эш ваҡыты бер сәғәткә ҡыҫҡара. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Июндә лә ял итәбеҙ,Яңылыҡтар,833,https://henek.info/articles/novosti/2025-05-12/iyund-l-yal-it-be-4231120,2025-05-12T14:35:00+00:00
"«Штурм отрядында хеҙмәт иттем. Унда сираттағы заданиела етди яраландым. Алғы һыҙыҡта булғанда беҙгә гуманитар ярҙам, һүҙ менән дә ярҙам иттеләр. Яраланып өйгә ҡайтҡас, бер ҡайҙа ла үҙ аллы йөрөй алманым, миңә барыһы ла ярҙам итте. Хәҙер протездарға өйрәндем, махсус хәрби операциянан ҡайтыусыларға ярҙам итеүҙә ҡатнашырға теләйем», — ти Тимур Дәүләтбаев. МХО ветераны ҙур ҡалаға күсеп, үҙен спортта ла һынап ҡарарға теләй. ""Ватан һаҡсылары"" фонды амбассадорҙары, дүрт тапҡыр паралимпия чемпионы Ирек Зарипов менән аралашҡандан Тимурҙың ошондай хыялы ла барлыҡҡа килгән. Ә күптән түгел Тимурға «Ватанды һаҡлаусылар» фондынан ҡул менән идара ителгән автомобиль асҡыстары тапшырылды. ""Фондтан машина алыу мөмкинлеге тураһында һөйләгәндә, тәүҙә ышанманым. Бына, ғариза биргәндән һуң, дүрт ай үтте һәм мин асҡыстар алдым. Ярҙам өсөн фондҡа рәхмәт, хәҙер, эш буйынса, күнекмәләргә, туғандарыма бара алам"", - тип уртаҡлаша ветеран. Аҡъярға руль артында Тимур үҙе юлланды, ә был - баш ҡаланан 500 саҡрымдан ашыу. Уның янында һәр ваҡыт - социаль координаторҙар, улар кәңәш, кәрәк- яраҡтар менән дә ярҙам итә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ике аяғын юғалтҡан яугир машиналы булды,Яңылыҡтар,1277,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/ike-aya-yn-yu-alt-an-yaugir-mashinaly-buldy-4530199,2026-01-06T19:22:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта бөтен түрәләрне дә фронтка ибәрмиләр. ""Алар артык күп беләләр һәм каһарманнар булып әйләнеп кайтулары бар, аннан соң алар үзләрен утырткан кешеләрдән үч алырга мөмкиннәр"", ди адвокатлар.2022 елдан башлап Русиянең барлыгы йөздән артык төбәкләрдәге һәм муниципаль түрәсе, депутаты, тәртип саклау оешмасында эшләүчеләре инаять аваплылыгыннан качу өчен Украинадагы сугышка киткән. Бу хакта ВВС-ның урыс хезмәтеиткерә. Журналистлар әйтүенчә, фронтка киткән түрәләр арасында федераль дәрәәдәге бер генә түрә дә юк. Күпчелеге сугышка тикшерү астында булган өчен яки ришвәт алу, бюджет акчаларын урлау һәм вәкаләтләреннән явызларча файдалануда гаепләнеп хөкем ителгәнгә киткән. Тәртип саклау оешмаларының элекке хезмәткәрләре арасында үтергән өчен хөкем ителгән кешеләр дә бар. Мәсәлән, Тува республикасының Кызыл шәһәреннән инаять эзләве бүлеге итәкчесе Орлан Сарыг-Донгакһәм аның кул астында эшләүче хезмәткәр Алим Кендентоткарланган ирне яндырганнары өчен хөкем ителгән булган. Сугышка киткәннәр һәм 2024 елда фронттаһәлак булганнар. Куәт оешмаларында эшләүчеләр һәм түрәләр арасыннан 17 кеше сугышта үлгән, 23 е исән кайткан. 61 кеше әле дә фронтта, диелә. Шул ук вакытта язмада әйтелгәнчә, бөтен түрәләрне дә фронтка ибәрмиләр. ""Артык күп беләләр һәм каһарманнар булып әйләнеп кайтулары бар, аннан соң алар үзләрен утырткан кешеләрдән үч алырга мөмкин"", дип сөйләгән басмага ришвәтчелек белән бәйле эшләр адвокаты. Ул исемен күрсәтмәүне сораган. ВВС чыганаклары әйтүенчә, хакимиятләр тоткыннарның фронтка китү теләген хуплый, әмма бу процессны саклану министрлыгы башта ФСБ белән килештерә. ""Түбән катлауларда"" сугышка ибәрү активрак бара, әмма бу эш белән ФСБ яки тикшерү комитетының үзәк идарәсе шөгыльләнә икән, фронтка ибәрү үтенечен канәгатьләндермәскә дә мөмкиннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русиядә инаять аваплылыгыннан качып йөздән артык түрә һәм куәт оешмасы вәкиле Украинадагы сугышка киткән,Яңылыҡтар,1942,https://www.azatliq.org/a/rusiyada-jinayat-javapliliginnan-kachip-yozdan-artik-tura-ham-kuat-oeshmasi-vakile-ukrainadagi-sugishka-kitkan/33327531.html,2025-02-25T16:18:13+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр1 март Берлинда Русия оппозициясенең берләшкән маршы узды. Мөһаирлектәге оппозиция лидерлары Юлия Навальная, Илья Яшин һәм Владимир Кара-Мурза оештырган маршта оппозициянең үлгән-үтерелгән лидерлары —Борис Немцов һәм Алексей Навальный да искә алынды. Марш фотоларында алгы рәтләрдә Татарстан байрагы да күренде. Без Татарстан туграсы төшкән байракны тотып маршка чыккан кешене эзләп таптык. Ул Уфада яшәгәндә Навальный штабы әгъзасы булган, хәзерге вакытта Һолландиядә сәяси сыену алган активист Айдар Исмәгыйлев булып чыкты. Айдар — Марш ничек узды? Татарстан байрагына аерымигътибар итүчеләр булдымы? — Татар байрагы Юлия Навальная митингында катнашучы һәр икенче кешедә елмаю уятты. Кешеләр аны ылы, ниндидер үзенчәлекле яхшы хис белән кабул итте. Кемдер борылып: ""Татарстан супергуд! "" дип кычкырды, ә башкалар: ""Син татармы? Оһо, көнләшәм! "" диде. Бу сүзләрдә һәм карашларда чын кызыксыну, теләктәшлек һәм хөрмәт кенә иде. Әлбәттә, теләсә нинди массакүләм чарада кебек үк, маргиналь кешеләр дә табылды — берничә яшь урыс нацисты һәм шул исәптән Светов тарафдарлары (сугышка каршы митингка Русия байрагы белән чыгарга өндәгән Михаил Светов — ред. ). Ләкин аларга берәү дә игътибар итмәде, чөнки чараның максаты — сугышка каршы чыгыш ясау, Путинга һәм сугышка каршы протест белдерү иде. Шунысы мөһим: төрле сәяси тарафларга карамастан, без бер-беребезгә теләктәшлек белдердек, һәм бу көнне безне Алексей Навальныйның Путин режимы белән көрәш өчен гомерен биргән каһарманлык гамәленә ихтирам берләштерде. Мин чарада Татарстанны танытырга тырыштым һәм сугышка каршы митингта татарларны танытуым белән горурланам. Без бар, без яшибез, һәм без Илья Яшин, Юлия Навальная, Владимир Кара-Мурза һәм ""Ирекле Русия"" фонды кебек адекват, сәламәт сәяси көчләр белән эшләргә әзер. Татарстан — бу каршылыкның аерылгысыз бер өлеше, һәм мин моны митингта иткерә алуыма шат. Минем өчен Юлия Навальная митингында Путинга каршы коалицияне хуплау гына түгел, ә үз республикам — Татарстан белән таныштыру да мөһим иде. Үземнең көрәштәшләрем, шул исәптән Навальный тарафдарлары булганнар белән төбәктәге вәзгыять, чынлыкта тыелган татар теле проблемнары турында сөйләштем. Бу проблемны демократик хәрәкәтне хуплаучы кешеләргә иткерә алуыма шатмын. Көткәнемчә, яшь фашистлар тарафыннан провокацияләр дә булды, әмма бу — гадәти хәл, мондый хәл белән очрашырга туры килә. Әмма башкасы күпкә мөһимрәк: митингта мин фикердәшләремне очраттым, рухландым. Алда әйткән Михаил Световның татар байрагы аркасында миңа ташлануыннан соң (сүз ""Х"" челтәрендәге тартышу турында бара — ред. ), миңа акылдан шашкан урыс нацистлары язды, ләкин рәхмәт сүзләре язучылар күбрәк иде. Башкортстан һәм Татарстаннан мөһаирләр: ""Безнең байрак белән чыкканың өчен рәхмәт. Без үзебез катнаша алмадык, әмма безнең өчен бу бик мөһим"", дип язды. Европа, АКШ, Төркия, Әрмәнстан һәм Һолландиядәге дусларым да зур ярдәм күрсәтте. Бу безнең күп булуыбызны, ""Башкалар тозакта вакытта, мин ирекле була алмыйм"" икәнне раслый. —Милли азчылык вәкилләре ""либераллар —шул ук империалистлар"" дигән фикердә. Ә сез сәяси карашлар аермасы хакында ни уйлыйсыз? — Без тарихи турбулентлык чорында яшибез, һәм аеруча хәзер төрле сәяси көчләр белән, барыннан да элек, Путин режимына һәм аның империалистик сугышына каршы торучылар белән сәяси диалогны хуплау мөһим. Бу әһәттән Навальныйның хәзер Юлия Навальная әйдәгән хәрәкәте татар диаспорасы белән диалогка чыгарга мөмкин, һәм диалог алып бару кирәкле сәламәт сәяси көчкә әверелә. Алар белән федератив шартнамәне, Татарстан автономиясенең киләчәген, милли азчылыкларның хокукларын һәм татар теле статусын да кертеп килешергә, фикер алышырга була. Мин Уфада Навальный штабының бер өлеше идем һәм аларны, минем ватандашларым-татарлар кебек үк, һәрвакыт мине һәм башка иптәшләрне хуплый торган тәртипле һәм тәвәккәл кешеләр буларак беләм. Бу бигрәк тә яшь урыс нацистлары һәм фанатик Олег Кашинһәм Михаил Светов белән контрастта аеруча ачык чагыла, алар Русиянең барлык милли азчылыкларына нәфрәт белән карый. Хәзер киң коалиция булдыру бик мөһим, чөнки, минем тыйнак карашка, иң сәламәт демократик урыс оппозициясе бүген — Навальный такымы. Әмма без көннән-көн күбрәк сәяси көчләр барлыкка килә торган дәвердә яшибез һәм хәзер берләшергә һәм хәрәкәт итәргә вакыт итте. Без һәммәбез дә тулысынча Путин режимы күзләве астында: татарлар, башкортлар, ЛГБТ, транс-шәхесләр — һәрберебез. — Айдар, мөһаирлектәге тормышыгыз ничек уза? — Мөһаирлектәге тормыш — өзлексез хәрәкәт. Ул үзгәрүчән, әмма һич күңелсез түгел. Хәзер мин Һолландиядәге әмгыятькә ияләшергә тырышам: һолланд теленнән бар имтиханнарымны да тапшырдым, Нидерланд ИКЕАсында эшлим. Мөһаирлек минем өчен мөһим тарихи процессларның бер өлеше булу мөмкинлеге дә. Мин һоризонталь элемтәләрне үстерергә, көрәштәшләр белән очрашырга, сәяси мөһаирлеккә ярдәм итәргә тырышам. Әле кичә генә Берлинда Һамбургтан килгән навальныйчылар һәм дус татар кызы белән очраштым, алар миңа шәһәр күрсәтте, һәм бу — танышу гына түгел, ә зур теләктәшлек челтәрен үстерү дә. Узган ел ахырында сәяси тоткыннар белән тарихи алмаш узгач —Кара-Мурза, Лилия Чанышева, Илья Яшин, Мин уңчыларга каршы демонстрацияләрдә — ""Германия өчен Альтернатива"", Путин һәм сугыш режимына, Европадагы неофашист экспансиясе формаларына каршы чараларда катнашам. Волонтер буларак Украина качакларына ярдәм итәм, сәяси мөһаирләр белән очрашам, Германиядә һәм Нидерландта сул партияләр белән элемтәдә торам. Узган әйдә мин төркеме акциясендә аларның перфомансларының бер өлеше буларак катнаштым. Бу минем өчен үзенчәлекле һәм символик нокта иде: мин турында 17 яшьтә беренче тапкыр белдем, аларның музыкасы тәэсирендә һәм протест сәнгатендә үстем. Еллар узгач, инде 30 яшьтә, мин Берлинга эләктем һәм аларның акцияләренә кушыла алдым. Надежда Толоконниковага барысы өчен дә рәхмәт әйттем, чөнки нәкъ менә аның ярдәмендә мин каршылык сәясәте белән кызыксына башдым, бу мине фәлсәфәгә һәм фәлсәфи белем алуга китерде. Моннан тыш, мин танылган немец фотографы Рика Бургерныңфотосессиясендә катнаштым. Ул мине үз эшендә сурәтләп кенә калмады, фотокитабына минем тарихны да кертте, чөнки тормышымдагы мөһим темаларны — сәяси мөһаирлек, татар тиңдәшлеге, һомосексуальлек һәм """" мәдәниятенең яңа дулкын темасын күрде. Шулай итеп, минем тарихым аның китабының бер өлешенә әйләнде. Мин Европа сәяси тормышына актив кушылдым. Күп очракта мине Лимоновның әүвәлге авантюрист рухы, аның мөһаирлек юлы илһамландыра. Күпмедер мәгънәдә минем хыялым — шундый ""татар Лимонов""ы булу: сул карашлы хыялый, эш кешесе, авантюрист булу, ул әле бай тормыш белән яшәп кенә калмый, киләчәктә үз республикасы, Татарстан һәм Башкортстан өчен дә файда китерә ала. Мөһаирлектә мөһим тормыш тәрибәсе туплана. Мин — Уфа татары, әмма бу ике республика — минем тиңдәшлегемнең, минем тарихымның мөһим өлеше. Кайда гына булсам да, мин тарихны күзәтеп кенә калмыйм, мин аның бер өлеше булырга тырышам. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Берлиндагы митингка Татарстан байрагы белән чыккан Айдар Исмәгыйлев: ""Кемдер борылып: ""Татарстан супергуд! "" дип кычкырды""",Донъя,6920,https://www.azatliq.org/a/berlindagi-mitingka-tatarstan-bayragi-belan-chikkan-aydar-ismagiylev-kemder-borilip-tatarstan-supergud-dip-kichkirdi-/33334369.html,2025-03-04T00:01:08+03:00
"Ял көндәренә һауа торошо билдәле булды. Синоптиктар хәбәр итеүенсә, шәмбе, 26 июлдә, урыны менән бер аҙ ямғыр яуасаҡ. Ел төньяҡтан талғын. Һауа температураһы төндә 10,15, көндөҙ 19,24. Йәкшәмбе, 27 июлдә шулай уҡ төндә лә, көндөҙ ҙә ямғыр яуыуы ихтимал. Ел төньяҡ талғын, урыны менән көсәйүсән. Һауа температураһы төндә 8,13, көндөҙ 17,22.",Ял көндәрендә ниндәй һауа торошо көтөлә?,Йәмғиәт,339,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-25/yal-k-nd-rend-nind-y-aua-torosho-k-t-l-4325972,2025-07-25T09:34:00+00:00
"Пермь өлкәсе Октябрь районы Байчын (Басино) авылында Сабантуй бәйрәме, 1926 ел (Китапта басылачак фото)Пермь төбәге Октябрь районы мәдәният йортында Сылва-Ирен татарлары тарихын өйрәнүчеләренең фәнни конференциясе үтте. 4 декабрьдә узган бу чарада тарих фәннәре докторы Фәйзелхак Ислаевның Октябрь районында яшәгән татарлар тарихына багышланган ""Октябрь шәһәр округының татар авыллары тарихы"" исемле китабының электрон версиясе дә тәкъдим ителде. Азатлык аның авторы белән Сылва-Ирен татарлары һәм аларга багышланган китап турында сөйләште. —Сылва-Ирен татарлары кемнәр алар, аларны ни өчен мондый исем белән атыйлар? Фәйзелхак Ислаев— Пермь төбәгенең Октябрь районында Казансу чамасы зурлыгындагы Ирен елгасы ага. Барлык авыллар диярлек шушы елга кырында урнашкан. Бу елга Күнгер дигән шәһәрдә Сылва дигән елгага кушыла һәм алга таба Чулманга таба китә. Бу төбәк Уралның көнбатышында урнашкан. Районда 23 татар авылы бар. Монда яшәүче татарлар барлык халыкның 40 процентына якын. Шушы Сылва һәм Ирен елгалары буенда урнашканга күрә безнең як татарларын Сылва-Ирен татарлары дип йөртәләр. Сылва елгасы—Галимнәр Пермь өлкәсендә элек-электән татарларның ике этник төркеме яшәп килә, дип әйтә. Аның берсе Тол елгасы тирәсендә, ә икенчесе Ирен һәм Сылва елгалары тирәсендә яши. Алар бер-береннән аерыламы? — Алар бер-береннән берничек тә аерылмый дияр идем. Һәр авылда үзгәчәрәк әйтелгән берничә сүз табарга була. Шуны галимнәр күреп ала да, монда икенче төрле икән, дип сөйли башлый. Дөресен генә әйткәндә, Пермь төбәге, Свердлау, Чиләбе, Башкортстанның төньягы — барысы да -кый дип сөйләшә. Бардымкый, кайттымкый дибез. Ә ул безгә Ногайлардан килгән. Ирен елгасы—Бүгенге көндә шушы елгалар янында яшәүче татарларның саны билгелеме? — Октябрь районында 10 меңләп татар яши. 1989 елгы анисәптә Пермь өлкәсендә 150 меңләп татар һәм 50 меңләп башкорт яшәве теркәлгән. (2010 елгы анисәптә — 116 меңләп татар һәм 33 меңләп башкорт - ред. ) Барда районында яшәүчеләр арасында башкорт дип язылган шактый гына татарлар да бар. Шуңа күрә аларны башкорт галимнәре ""гайнә башкортлары"" дип атыйлар. Әмма аларның паспортта язылганнан башка, башкортлыклары юк, миңа калса. Алар нәкъ безнең шикелле татар инде. Моның тарихи нигезе дә бар. Чөнки Тол буе авыллары элек Уфа өязенә кергән. Ә безнең як Күнгер өязенә. Һәм шул сәбәпле ул үзенә күрә административ яктан аерылган. Әмма кыз алу-бирүләр дәвам иткән. Шуңа күрә бәйләнеш булган. Этник яктан, сөйләм ягыннан мин әлләни аерма юк дип уйлыйм. Кызганыч, хәзер Пермь ягыннан булуыбызны күрсәткән телебез сүнеп бара. Мине шул бик борчый. Чөнки бу — безнең байлык. Телне бит диалектлар баета. Октябрь районы Чидәш (Седяш) авылында Мәлик һәм Элвира Шәмсетдиновлар йорты—Сез язган китапка тукталабыз икән, аны язу фикере ничек туды, сезне нәрсә этәрде? — Мин гомер буе тарих белән шөгыльләндем. Үзебезнең якның тарихын да язган идем. ИЯЛИга килгәч, миңа Пермь татарларының тарихын язу вазифасын йөкләделәр. Һәм мин бу темада 4 елга якын эшләдем. Китапның беренче бүлеге менә шул вакытта ыелган материаллар нигезендә эшләнде. Казанда галим Альберт Борһановоештырган ыелышларга төбәкләрне өйрәнүчеләр ыела башлагач, безнең яклардан да төбәкне өйрәнүчеләр килә башлады. Күп тапкыр якташлар белән очрашып, сөйләшеп утырырга туры килде. Шул очрашуларның берсендә үзебезнең төбәк татарлары турында китап язарга дигән фикергә килдек. Аннан район башлыгына кереп сөйләштек һәм боз шулай кузгалды. —Китапның эчтәлеге нидән гыйбарәт? — 400 биттән артыграк булган бу китап ике өлештән тора. Беренче өлештә Пермь төбәгендәге татарларның тарихы аңлатыла. Бу өлешен мин яздым. Монда Пермь татарларының килеп чыгышы турында мәгълүмат бирелә. Аннары Пермь ягын колонизацияләү процессы күрсәтелә. Ничек итеп урысларның акрынлап татар авыллары янына килеп урнашуы аңлатыла. Бу өлештә шулай ук Пермь төбәгендәге милли азатлык хәрәкәте кебек темалар да язылган. Ә икенче өлеше 23 авылның һәрберсенә багышланган аерым кечкенә очерклардан тора. Аларны һәр авылдан берничә кеше тарихи чыганакларга таянып язды. Кайбер авылныкын бер кеше, кайберсенекен 3-4 кеше язды. Аларның кайберсе 4-5 биттән тора, 20 битлекләре дә бар. Октябрь районы Самар авылында күмәк хуалыкта эшләүчеләр, 24 апрель 1949 (Китапта басылачак фото)—Китапны урыс телендә язгансыз. Нигә урысча язарга булдыгыз? — Моның ике сәбәбе бар. Беренчедән, китапны язар алдыннан Октябрь районы администрациясе башлыгы белән очраштып сөйләштек. Планнарыбызны аңлаттык. Бераз ярдәм сорадык. Эшләп бетергәч китапны чыгарырга ярдәм итәрмен диде. Китапны урысча язарга дип килештек. Икенчедән, балалар, яшьләр, урысча булса да, үз тарихын укысын дидек. Бу — беренче этап. Икенче этапта аны татарча чыгарырга да ниятебез бар. —Китапта телгә алынган авыллар турында мәгълумат кайдан алынды? — Иң беренче чиратта без архив материалларыннан мәгълүмат алдык. Безнең яктагы авылларга бераз бәхет елмайган бит. Чөнки урыслар монда анисәпне 1623 елдан ала башлаган. Менә шул елдан башлап безнең яктагы анисәпләр мәгълүматлары барысы да сакланган. еллардагы анисәп саннарын Пермь архивыннан шәхсән үзем таптым. Аны укып, эшкәртеп ""Гасырлар Авазы"" журналында бастырып чыгардым. Аннан 1678, 1794 елгы елгы анисәпләр материалы бар. Аннары 1719, 1747, 1762 еллардагы беренче, икенче, өченче ревизия материаллары кулланылды. Шулай ук 1816 елгы анисәп материалы табылды. Мин боларның барын да үзем укып, эшкәртеп, хәзерге хәрефләргә күчердем һәм аны китапның кушымтасы итеп өстәдек. Чөнки шулар нигезендә һәркем үз нәселенең шәәрәсен эшли ала. Һәм шуны эшләсен дип махсус керттек. Шуңа күрә китапның күләме дә 400 биттән артык килеп чыкты. —1989 елгы анисәп саннарына караганда, Пермь өлкәсендә 150 меңләп татар, 50 меңләп башкорт теркәлгән. Архивлардагы сез тапкан тарихи анисәп материалларында татар һәм башкортлар турында нинди мәгълүматлар теркәлгән? — Әйткәнемчә, безнең яктагы иң беренче анисәп материалы 1623 елгы. Ул анисәптә Пермь ягында бернинди дә башкорт юк. Монда яшәүчеләр барысы да татар дип язылган. Гомумән, элек-электән үк башкортлар безнең якта булмаган. —Бу китапны язуның максаты нидән гыйбарәт иде? — Максаты — борынгы бабаларыбызны онытмау. Борынгы эзләребез тау, елга, күлләрдә дә сакланган. Безнең төбәктә Пугачев баш күтәрүләренә бәйле төрле хатирәләр, риваятьләр сакланып калган, сюжетлар бар. Ватандашлар сугышы, Яшелләр хәрәкәте вакыйгалары булган. Болар документларда сакланып калган. Менә боларны яшь буын бик белми. Боларны үзем өйрәнгәч бу мәгълүматларны китапка теркисем килде. —Китап кайчан басылып чыгачак? — Хәзергә электрон версиядә тулысынча әзер. Китапка һәр 23 авылның фотоларын, төрле сурәтләрен, мәктәп, мәчет, танылган кешеләрнең фотоларын куярга ыенабыз. Хәзерге китапны бастыру өчен акча күчерү турында сөйләшүләр бара. Типография белән сөйләшенгән. Акча күчүгә бастыру эшенә тотынабыз. Басма китап киләсе елның беренче яртысында өлгерер дип уйлыйм. Авыл хәбәрчеләре ыены, 1926 ел (Китапта басылачак фото)—Тиражы күпме булачак? Аны кайдан алып булачак? — Әлегә төгәл билгеле түгел. Шул 500 чамасы булыр дип уйлыйбыз. Китап сатуга дип уйланылмады. Беренче чиратта авылларыбызның китапханәләренә китәчәк, галимнәргә биреләчәк. Бу эш белән Октябрь районы татар әмгыяте шөгыльләнер дип уйлыйм. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""1623 елгы анисәптә Пермь ягында бернинди дә башкорт юк""",Татарстан,7423,https://www.azatliq.org/a/31603622.html,2021-12-14T23:35:44+00:00
Башҡортостанда «Турист картаһы» системаһы индерелә башланы.,Башҡортостан буйлап сәйәхәт итһәгеҙ,Яңылыҡтар,59,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/bash-ortostan-buylap-s-y-h-t-it-ge-4505668,2025-12-13T12:35:00+00:00
"Күҙҙең яуын алып торған Рабиға коллекцияһы тамашасыларға ла, жюриға ла оҡшаған. Башҡорт милли кейеменең ҡабатланмаҫ үҙенсәлеге менән заманса стилдәрҙе ҡушыу һөҙөмтәһендә тыуған ижад емештәре, ысынлап та, ифрат матур. Проект Президент мәҙәни инициативалар фонды ярҙамында тормошҡа ашырыла. Сығанаҡ: ""Ағиҙел"" БХК ДУП-ының ВК сәхифәһе.",Башҡорт күлдәктәре лайыҡлы баһа алды,Яңылыҡтар,332,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-25/bash-ort-k-ld-kt-re-layy-ly-ba-a-aldy-3944762,2024-09-25T15:59:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 16 июньдә көндез Украинаның барлык төбәкләрендә дә һава кисәтүе яңгырады. Украина һава көчләре Киевка һәм Киев өлкәсенә баллистик ракетлар белән һөүм итүләрениткерде. Киев мэры Виталий Кличкобелдерүенчә, Украина башкаласының Подольски районында шартлау булган. Ул шәһәргә әле дә ""ракетлар оча""диде. Украина кораллы көчләрехәбәр итүенчә, беренчел мәгълүматларга күрә һава һөүменнән саклау көчләре алты ""Кинжал"", алты ""Калибр"" ракетын һәм ике күзләү дронын бәреп төшергән. Бүген Киевка Украинада тынычлык миссиясе турында фикер алышу өчен Африка илләре лидерлары килде. Делегацияне Көньяк Африка Республикасы Сирил Рамафосаитәкләде. хәбәренчә, Рамафоса һәм Африка илләренең башка лидерлары Бучадабулган. агентлыгымәгълүматынча, Африка илләре Мәскәү белән Киев арасында атышны туктату өчен ""ышаныч чаралары"" әзерләгән. Аерым алганда бу Русия гаскәрләрен украин ирләреннән китүне, Беларус ирләрендә атом-өш коралларын урнаштырудан баш тартуны һәм Халыкара инаять мәхкәмәсенең Владимир Путинны кулга алу турындагы карарын туктатып торуны һәм чикләүләрне йомшартуны күз уңында тота. Украина тышкы эшләр министры Дмитрий Кулеба Киевка ракет һөүмен соңгы берничә атнада иң көчлесе булды диде һәм моны ""Русиянең тынычлык түгел, күбрәк сугыш теләвен күрсәтеп"" Африкага тапшырган ""сигналы"" дип атады.17 июньдә Африка илләре лидерлары Путин белән сөйләшү өчен Мәскәүгә киләчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Африка илләре лидерлары Киевка килде, Русия шәһәрне ракет һөүменә тотты",Яңылыҡтар,1494,https://www.azatliq.org/a/32462235.html,2023-06-16T10:41:00+00:00
"Кескәй матурҡайҙар өсөн оҫталыҡ дәрестәре, ижад күргәҙмәләре, билдәле кешеләр менән осрашыуҙар ойошторолған. Улар өсөн фотозоналар, визаж студиялары эшләне. Ҡыҙҙарҙы һәм  улар тураһында арымай-талмай хәстәрлек күреп йәшәгән әсәләрҙе ҡотларға Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров килгән. Ул фиҙакәр әсәләргә рәхмәт белдерҙе, һәммәһен яҡынлашып килгән 8 Март менән ҡотланы.  Ҡайһы бер ҡыҙыҡайҙарҙың аталары әле махсус хәрби операцияла йөрөй икән. Республика етәксеһе уларға үҙенән сәләм еткереүҙәрен һораны. Башҡортостан Башлығының тормош иптәше Каринэ Хәбирова ла тормош һынауҙарына бирешмәгән балаларҙы, уларҙың әсәләрен ҡотлап, изге теләктәрен еткерҙе. Балда ҡатнашыусылар Том Сойер тигән спектакль ҡараны, һәр береһенә бүләктәр тапшырылды. Күптәр республика Башлығы менән селфи эшләне. Сығанаҡ: Башинформ.",Кескәй принцессалар балға йыйылды,Яңылыҡтар,805,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-04/kesk-y-printsessalar-bal-a-yyyyldy-4144839,2025-03-04T20:12:00+00:00
"Алексей ЖуравлевфикерләрРусия думасы депутаты һәм ""Ватан"" (""Родина"") фиркасе лидеры Алексей Журавлев""дус булмаган"" илләрнең тауарларына ""Русия дошманы итештергән"" дигән тамга куярга тәкъдим итә. Бу хакта ""Новости"" агентлыгыиткерә. Журавлев сүзләренчә, Көнбатыш ширкәтләренең күпчелеге Русиядән китүен белдерсә дә, ил базарында кала бирә һәм элеккечә үз тауарларын сатуны дәвам итә. ""Мондый тауарларны ""Русия дошманы итештергән"", дип тамгаларга кирәк, эре хәрефләр белән, иң күренә торган урынына. Сатып алучы акчасын биргәндә, дошманны финанславын белеп торсын"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Дума депутаты ""дус булмаган"" ил ширкәтләре  тауарларын ""Русия дошманы итештергән"" дип тамгаларга тәкъдим итә",Яңылыҡтар,670,https://www.azatliq.org/a/32401770.html,2023-05-08T12:00:45+00:00
"фикерләрКазан федераль университетында (КФУ) гасыр башында Русия империясе белән идарә иткән император Александр -гә һәйкәл куелачак. Соңгы бер гасырда Русия императорларына Казанда бер һәйкәл дә куелмады. Бу юлы әмәгатьчелек белән фикер алышмыйча урыс патшасына сын кую карары кабул ителде. Белгечләр Татарстанда урыс империясе аңын күрсәтү көчәя дип саный. Александр -гә бюст уку йортының төп бинасы биләмәләрендәге бакча уртасындаурнаштырылачак. Аны Казан университетының 220 еллыгы уңаеннан куярга булганнар. Нәкъ менә Александр фәрманы белән уку йорты ачылган. Һәйкәлнең рәсми ачылышы 22 ноябрьгә билгеләнгән. Анда Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны көтәләр. Дәүләт сатып алулар сайтындагы белешмәләргә күрә, Александр -гә бюст кую өчен университет 1,3 млн сум тоткан. Казанда бервакытта да яңа тарихта самодержавие символлары, аларның патшаларына бәйле һәйкәлләр булмады һәм куелмады. Бары 1895 елда Казан Кирмәне янында Александр гә һәйкәл куела. Аңа аны крепостной хокукын бетергән өчен куйган булалар. Әмма 1918 елда һәйкәлне большевиклар имерә. Хәзерге вакытта бу урыннан ерак түгел генә татар шагыйре Муса әлилгәкуелган һәйкәл тора. Башка бер императорга һәйкәл кую турында Казанда бер гасырдан соң гына уйлана башладылар. 2005 елда Казанның меңъеллыгына багышлап ""Бора"" (""Кольцо"") янында Петр гә һәйкәл куясылар иде. Тик татар әмәгатьчелеге каршы чыкты. Татар итимагый үзәге (ТИҮ) һәм Татарстанның мөслимәләр берлеге активистлары пикетка чыкты һәм 7 меңнән артык имза ыйды. Милли хәрәкәт вәкилләре Петр -не ""татар халкының рухи геноцид атасы"" дип атады. Нәтиәдә ул урынга тарихчы Лев Гумилевкаһәйкәл куелды.2016 елда Казанның Кабан күлендә Әби патшага (Екатерина ) да һәйкәл куяргателәделәр. ТИҮ пикетка чыгып, Әби-патшага һәйкәл Казанга бөтенләй куелмаска тиеш диде. Активистлар урыс патшабикәсе нугайларга каршы геноцид уздырган, кырымтатарларны Кырымнан куган, ""Русия империясе — халыкларның төрмәсе булган"", дипбелдерде. Дөнья татар яшләре форумы һәйкәлгәкаршы чыкты. Нәтиәдә, Казанда Әби патшага һәйкәл пәйда булмады.2023 елның октябрь аенда ""Алабуга Политех"" уку йортында Сталин сыныкуйганнариде. БЕЛЕШМӘ: Александр (1777–1825) — Русия империясе императоры, елларда идарә иткән. Идарә итүнең башлангыч чорында ул либераль реформалар кабул иткән дип санала. Аерым алганда, иператор сенат эшчәнлеген киңәйткән, министрлыклар системын булдырган. Мәгариф тармагында реформалар башкарган, шул исәптән 1804 елда Казан университеты ачкан. Крепостнойлыкны чикләү омтылышын алып барган.1812 елгы Наполеон сугышында иңә. Анда 6 меңнән күбрәк татар катнашкан дипсанала. Аерым алганда, 1812 елда Наполеонга каршы сугышта нагайбәкләр дә катнашкан, бу вакыйга хәзерге районның авылларына атамалар бирүгә дәсәбәп булган. Сугыштан соң, реформалар туктатыла. Моңа кадәр Русия императорларына һәйкәл куюга әмәгатьчелек каршы чыкса, бу юлы — ләм-мим. Дөрес, Александр -гә һәйкәл кую турында фикер алышу оештырылмады, аңа сынны әмәгатьчелектән качып шыпырт кына урнаштырдылар. — Без Петр -гә, Екатерина -гә һәйкәл куйдыртмадык. Хәзер көрәшерлек әмәгатьчелек кайда соң? Мин үзем Төркиядә. Әмма белдерү белән чыгачакмын, — диде ТИҮ рәисе Фәрит Зәкиев. Аның фикеренчә, Александр -гә һәйкәлне кую артында Мәскәү түгел, Казан тора. — Казан университетының ректоры бөек галим Лобачевскийбулган. Хәзер данлыклы һәм шөһрәтле уку йорты башында надан юрист Ленар Сафинныкуйганнар. Менә Путин һәм Медведев кебек һуманитар кешеләр дә безне упкынга алып бара. Миңнеханов та, Сафин да — Путинның көчекләре. Алар аның авызына карап кына торалар. Аңа ярар өчен шундый гамәлләр кылына, — ди ул. Сәясәт белгече Руслан Айсин Казанда Александр -гә һәйкәл кую артында Мәскәүнең махсус сәясәте ята дип саный. Аныңча, Татарстанның КФУга йогынтысы зур түгел. — Урыс патшаларына һәйкәл кую — империалистик сәясәткә, ә Александр шәхесе — Путинның сәяси доктринасына туры килә, — ди Айсин. — Ул Русия патриотлары өчен Наполеонны тар-мар иткән, Берлин һәм Парижга кергән мәртәбәле патша буларак кабул ителә. Йомшак булса да, урыс коралын дан итүче бер патша. Татарстанда да патшалык һәм имперчылык алга сөрелә. Айсин фикеренчә, Александр -дән татар әмгыяте өчен артык файда булмаган. Казан университетының идеясы — империя яулап алган яңа ирлекләргә бюрократларны әзерләү, чөнки хакимияткә Урта Азия, Кавказ халыклары белән идарә итүче белемле кешеләр кирәк булган. — Университетның ачылышы татарга берничек тә кагылмаган. Беренче вакытта татарларны уку йортына кертмәгәннәр. Шуннан соң гына аларга ирекле тыңлаучы буларак университетка керергә рөхсәт иткәннәр. Александр -нең татарга әллә ни файдасы булмаган. Моннан тыш, Александр вакытында татар файдасына булмаган карарлар кабул ителә, дип өсти Руслан Айсин. Аеруча, Наполеон сугышында татарларның көчен кулланганнан соң, ул татар-мөселман, украин, Польшадагы милли хәрәкәтләргә каршы торырга кушкан. Чөнки Русиягә кайткан хәрбиләр Европадагы тәртипләрне һәм ирекне күреп, аны үз ирләрендә булдырырга теләгән. Шуның нәтиәсендә 1925 елда декабристлар күтәрелеше була. ""Бу Татарстанда империя аңын күрсәтү""Тарихчы Дамир Исхаков Бизнес"" ""гасөйләвенчә, бүген КФУда Александр, Конфуций сыннар куелган вакытта татар галимнәренә урнаштырылган бер һәйкәл дә юк. — Университет Шиһабетдин Мәраникебек күп кенә татар шәхесләре белән тыгыз бәйләнгән булган. Әмма нигәдер аңа (университет территориясендә) һәйкәл куелмаган. Шуңа күрә уку йорты итәкчелегенең бу адымын мин Татарстанда империя аңын күрсәтү дип саныйм һәм хупламыйм, — дип белдерде ул. Татарстан дәүләт заказы агентлыгы баш мөдире Яков Геллер Бизнес""""га әйтүенчә, һәйкәл кую сәяси мәсьәлә булып кала. — Бу тулысынча сәяси мәсьәлә. Бер яктан, мин Мәскәү олысының Казан ханлыгына буйсынуы символы итеп Александр Невскийгаһәйкәл куяр идем. Ләкин сәяси яктан бу дөрес булмаячак. Икенче яктан, Русиянең буйсындыру һәм киңәю символы буларак Явыз Ивангаһәйкәл куярга мөмкин. Әмма милли күзлектән караганда, бу. Аңлагыз, минем фикерләрем сәяси вәзгыять белән туры килми, — диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татарстанда патшалык һәм имперчылык алга сөрелә"". Казанда Русия императорына беренче һәйкәл кую кемгә кирәк?",Татарстан,6052,https://www.azatliq.org/a/33205490.html,2024-11-17T21:24:11+00:00
"Йыйында Башҡортостан, Ырымбур, Силәбе, Ҡурған, Һамар, Һарытау, Свердловск өлкәләре, Татарстан Республикаһы, Ханты-Манси автономиялы округы – Югра, шулай уҡ Ҡаҙағстан Республикаһы мәктәптәре, балалар баҡсалары, юғары белем биреү ойошмалары, һөнәри белем биреү ойошмаларының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары ҡатнаша. Бынан тыш, съезға ата-әсәләр йәмәғәтселеге вәкилдәре, башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслектәре авторҙары, милли мәғариф өлкәһе ветерандары саҡырылған. Көндөң беренсе яртыһында съезда ҡатнашыусылар туғыҙ тематик майҙансыҡта башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыуҙың көнүҙәк мәсьәләләрен тикшерә. Сәғәт 3-тә пленар ултырыш һәм уҡытыусыларҙы дәүләт наградалары менән бүләкләү тантанаһы була.",Өфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының съезы башланды,Йәмғиәт,703,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-13/f-l-bash-ort-tele-m-bi-te-u-ytyusylaryny-s-ezy-bashlandy-4232490,2025-05-13T12:05:00+00:00
"Саламнан ясалган арт-объектларфикерләр3 июньдә Башкортстанның Кырмыскалы районы Таусеңер авылында ""Яңгыра, чалгы! "" республика бәйрәме үткән. Анда Башкортстанның төрле районыннан үлән белән дәвалаучылар һәм печән чабучылар ыелган. Бу хакта Башкортстан хөкүмәте вице-премьеры Ирек Сәгыйтовхәбәр итте. Шунысы үзенчәлекле: бәйрәмне ""ватанпәрвәр рухта"" үткәргәннәр: чара узган урынга саламнан Украинадагы сугыш белән бәйле арт-объектлар ясап куйганнар. Бу хакта ""Пруфы"" басмасыиткерә. Балалар өчен дип ясалган салам шәһәрчектә мультфильм каһарманнары да урын алган, саламнан тамгасы куелган танк, шулай ук берничә Русия солдатының карачкысын да ясап куйганнар. Окоп та ясаганнар, анда һәлак булган хәрбиләрнең фотоларын элеп куйганнар. Шул ук вакытта басма искәртүенчә, саламнан ясалган хәрбиләрне ошатып бетермәүчеләр дә булган. ""Каһарманлык күрсәтергә теләгәннәрдер, безнекеләр бирешми дип. Әмма сугышчыны утыртып булса да куярга ярамаганмы – үлеп яткан кебек яткырганнар"", дип фикер белдергән басмага күргәзмә фотоларын ибәргән чыганагы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда печән чабу бәйрәмендә балалар өчен саламнан солдат карачкылары һәм танклар ясап куйганнар,Яңылыҡтар,1134,https://www.azatliq.org/a/32445150.html,2023-06-05T10:00:21+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмә аңа әзаны кичектереп торырга булган, чөнки аның балаларына әле 14 яшь тулмаган. Аннан читкә чыкмау турында имза алганнар һәм иреккә чыгарганнар диелә. Әдъгамова ""Баймак эше""ндә йорт сагына утыртылган бердәнбер кеше иде. Самарның Промышленный районы мәхкәмәсе ""Баймак эше""ндә гаепләнүче 29 яшьлек Минзия Әдъгамованы дүрт ел колониягә хөкем иткән. Бу хакта карарны чыгарган хөкемдар Варвара Базеваның ярдәмчесенә сылтама белән""Медиазона""яза. Аны ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану""да гаепле дип тапканнар. Мәхкәмә Әдъгамовага бирелгән әзаны кичектереп торырга булган, чөнки аның балаларына әле 14 яшь тулмаган. 27 гыйнварда хөкем карары игълан ителгәннән соң, кызның чикләү чарасын үзгәртеп, читкә чыкмау турында имза алганнар һәм иреккә чыгарганнар. Әдъгамова ""Баймак эше""ндә изоляторга утыртылмыйча, йорт сагы бирелгән бердәнбер кеше иде. инаять эзәрлекләвенә кадәр Баймак районы мәхкәмәсе аңа былтыр 17 гыйнварда булган халык ыенында ""полиция хезмәткәренә буйсынмаган"" өчен (Русия Административ кодексының 19.3 маддәсе, 1 өлеше) 60 сәгать мәбүри эш бирде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Самардагы мәхкәмә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Минзия Әдъгамованы дүрт ел колониягә хөкем иткән",Яңылыҡтар,1269,https://www.azatliq.org/a/samardagi-mahkama-baymak-eshe-nda-gaeplanuche-minziya-adgamovani-durt-el-koloniyaga-hokem-itkan/33291871.html,2025-01-28T16:21:53+03:00
"2010 йылда армия сафына алынған егет тормошон хәрби хеҙмәт менән бәйләгән. Новосибирск, Алыҫ Көнсығышта хеҙмәт иткәндән һуң, 2011 йылда контракт төҙөй. Өс тапҡыр Сирияла булып ҡайта. Хәрби заданиеларҙа ҡаһарманлыҡ күрһәткән батыр бик күп миҙалдар менән наградланған. Прапорщик званиеһына эйә Дикийҙың хәрби хеҙмәттә булыуына 15 йыл тула. Әлкә-2 хәрби часендә уның менән бергә ағаһы ла хеҙмәт итә. 23 йыл хәрби тәжрибә туплаған Бөрйән егете әлеге мәлдә шулай уҡ махсус хәрби операцияла ҡатнаша, водитель бурысын үтәй. Бер туғандарҙың хәрби хеҙмәткә ылығыуына аптырайһы түгел – улар 25 йыл тормошон хәрби хеҙмәткә бағышлаған бабайҙары юлын һайлаған. МХО-ла техник ротаның етәксеһе вазифаһын башҡарған яугир ошо көндәрҙә ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан. Ейәнсура һылыуы менән ике бала тәрбиәләй. Хәрби бурысын өлгөлө башҡарған, үҙен юғары класлы белгес, ҡыйыу һәм маҡсатҡа ынтылыусан һалдат, үҙ иленең ысын патриоты итеп күрһәткән ҡаһарман яҡташыбыҙға һаулыҡ, тиҙерәк еңеү менән ҡайтыуын теләп ҡалабыҙ. Әлфинә Юлсурина. Бөрйән районы.",Тормошон хәрби хеҙмәткә арнаған,Махсус хәрби операция,1026,https://shonkar.com/news/care/2025-08-25/tormoshon-h-rbi-he-m-tk-arna-an-4360910,2025-08-25T16:13:00+00:00
"Профессор Л. А. Алексеев исемендәге халыҡ-ара тармаҡ фәнни конференцияһы 28 ноябрҙә Өфөнөң Вуз-ара кампусында үтте. Уның маҡсаты - нефть һәм газ тармағын етештереү объекттарында уңышлы һәм оптималь индереү өсөн производство мәсьәләләрен хәл итеү, осрашыуҙа ҡатнашыусы компаниялар араһында хеҙмәттәшлек һәм тәжрибә уртаҡлашыу.",Вуз-ара кампуста нефть һәм газ скважиналарын үҙләштереү мәсьәләләре ҡаралды,Мәғариф,325,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-11-29/vuz-ara-kampusta-neft-m-gaz-skvazhinalaryn-l-shtere-m-s-l-l-re-araldy-4486989,2025-11-29T22:30:00+00:00
"Мошенники связались с женщиной по телефону. Они предложили инвестирование на торговой площадке, что и заинтересовало жертву. Операцию аферисты проводили на протяжении 2 недель, поддерживая связь с жертвой. Уфимка перевела на счет обманщиков более 800 тысяч рублей, которые взяла в кредит в банке. На подобную уловку попалась и жительница Учалинского района. Здесь мошенники «водили за нос» 59-летнюю пенсионерку более 6 месяцев. Постоянно связывались с ней через мессенджер «Телеграм». Поверив лжеброкерам женщина лишилась более 1 миллиона рублей. По фактам мошенничеств возбуждены уголовные дела. Уважаемые жители Республики Башкортостан! Не соглашайтесь на предложения неизвестных лиц! Проявляйте осторожность и бдительность при общении по телефону или в мессенджерах. Не пересылайте денежные средства анонимным абонентам и на неизвестные счета. Пресс-служба МВД по Республике Башкортостан",За сутки в республике зарегистрировано 7 фактов мошенничества,Яңылыҡтар,891,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-12/za-sutki-v-respublike-zaregistrirovano-7-faktov-moshennichestva-3882526,2024-08-12T20:37:00+00:00
"Об этом в соцсети сообщил министр образования и науки РБ Ильдар Мавлетбердин. - Вечером 10 августа ребята ушли в лес за грибами и не вернулись. Родители и родственники детей сначала пытались найти их самостоятельно, но позже обратились за помощью к спасателям. Их нашли! Сейчас дети в безопасности! Уважаемые родители, ребята! Если вы планируете отправиться в лес, то будьте предельно внимательны и осторожны. В лесу следует помнить о безопасности: не оставлять детей без присмотра, не отходить далеко друг от друга, не забывать брать с собой аптечку и заряженный телефон. Не забывайте, что в лесу можно заблудиться, поэтому лучше заранее ознакомиться с картой местности. Перед выходом в лес сообщите друзьям или родственникам о своих планах. Это поможет в случае непредвиденной ситуации. Берегите себя и своих близких!",В Иглинском районе двое подростков потерялись в лесу,Яңылыҡтар,819,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-12/v-iglinskom-rayone-dvoe-podrostkov-poteryalis-v-lesu-3881564,2024-08-12T11:02:00+00:00
Русия дәүләт шурасы утырышында Равил Гайнетдин (у) дини китапларга дөрес экспертиза үткәрә алырдай федераль комиссия төзергә чакырды,"Китап тыю ""фестивале"" туктатылырмы?",Дин,132,https://www.azatliq.org/a/1509113.html,2009-03-13T00:04:18+00:00
"""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумының Вильнюстагы утырышы, 2024 елның гыйнварыфикерләрРусия Югары мәхкәмәсе ""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумын террорчы оешма дип таныды. Бу хакта Русия Баш прокуратурасының матбугат хезмәтехәбәр итте. Моннан тыш, Русия Баш прокуратурасы әлеге оешмага милләткә һәм төбәкләргә карап оештырылган 172 төркем карый дип саный. Алар арасында ""Балтыйк республикасы фиркасе"", ""Ингрия"" хәрәкәте, ""Төньяк Кавказ халыклары конгрессы"", ""Ирекле Якутия"" фонды, ""Ерак Көнчыгыш конфедерациясе"" күрсәтелә. Татар яки башкортларга бәйле аерым төркемнәр матбугат хезмәте хәбәрендә юк, башка оешмалар соңрак Террорчы оешмалар реестрында чыгачак. ""Русияне дустанә булмаган илләргә буйсынган аерым дәүләтләргә бүлү — чит илдә яшеренеп ятучы милләтче-сепарастик хәрәкәтләр лидерларының үз алларына куйган максатлары шул"", диелгән хәбәрдә.2023 елда форум Русиядә ""теләнмәгән оешма"" диптанылган иде. ""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумы Польшада теркәлгән. Форум сайтында әйтелгәнчә, хәрәкәтнең төп максты - ""Русияне структур яктан үзгәртү һәм төзәтү"". Аның әгъзалары ""Путиннан соңгы бәйсез дәүләтләрнең күчеш хакимиятләрен һәм хөкүмәтләрен булдыру алымнарын карый"". Форум спикерлары арасында татар активисты Нәфис Кашапов, башкорт активисты Руслан Габбасов, Русия оппозиционеры Илья Пономарев, Америка аналитигы Януш Бугайскиһәм башкалар бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумы Русиядә террорчы оешма дип танылды",Яңылыҡтар,1461,https://www.azatliq.org/a/33212165.html,2024-11-22T13:09:41+00:00
"назад накануне Дня Республики Радий Хабиров объявил 10 октября Днём курая в Башкортостане. В программе концерта – известные народные мелодии в современной обработке, разножанровые народные песни, башкирские танцы. Их исполняют более 30 музыкантов – специалисты с профильным высшим образованием. Руководителем коллектива является заслуженный артист России, народный артист Башкортостана Азат Аиткулов. После выступления ансамбля Глава республики пообщался с исполнителями. Радий Хабиров поблагодарил кураистов за яркое выступление и рекомендовал подготовить план дальнейшей деятельности ансамбля. Республика готова оказать коллективу необходимое содействие в его реализации. Фото О. Вильданова",В День курая Радий Хабиров посетил концерт Государственного ансамбля кураистов,Аңлатма,692,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-15/v-den-kuraya-radiy-habirov-posetil-kontsert-gosudarstvennogo-ansamblya-kuraistov-4427965,2025-10-15T12:45:00+00:00
"Зөләйха Иғәш ҡыҙы Рыҫҡолова Әбйәлил районы Күсем ауылында тыуып үҫкән.  Бала сағы, бөтә ҡорҙаштарыныҡы кеүек, ябай ауыл өйөндә үтә. Ул саҡта, Зөләйха Иғәш ҡыҙы һөйләүенсә, бөтә ҡаралтыны, йорт кәрәк-ярағын халыҡ үҙе эшләй. Ҡыҙҙың әсәһе балаларына, күрше-күләнгә кейем тегә.  Оҫта ҡуллы әсә балаҫтар һуға, башҡа ҡул эштәренә лә ихлас була. Зөләйхаһы дүрт малай араһында үҫә.  Ҡыҙ кешегә ашарға бешереү,  һауыт-һаба йыуыу, өй йыйыштырыу, иҙән йыуыу кеүек бөткөһөҙ мәшәҡәттәр менән булырға тура килә. Унан – Өфө, вуз. Утыҙ ете йыл мәктәптә математика уҡыта. Зөләйха Рыҫҡолова олоғая килә халыҡтың әүәлге ҡул эштәренә илтифат һала башлай. Һәр башҡорт ҡатын-ҡыҙының милли кейеме булырға тейеш, тигән фекерҙе ихласлап тормошҡа ашырырға тотона ул. Үҙенә, ҡыҙына, килененә, ейән-ейәнсәрҙәренә милли кейем тегә. Башҡорт биҙәүестәрен эшләп өйрәнә. Шунан ҡорама юрғандар ҡороу менән мәшғүл була. Аллы-гөллө арҡыры һәм буй юрғандар ҡорай. Унан әсәһенән ҡалған көрөҫкә ҡулланыу табыла – балаҫ һуғырға оҫтарып ала. Зөләйха ханымдың тормош иптәше сәңгелдәк, ҡолға ише кәрәк-яраҡ эшләргә әүәҫләнә. Улар Жуковтағы йорттарының ихатаһына тирмә ултырта, тирмәгә башҡорт көнкүреше әйберҙәрен ҡуя. Үҙе бер музей кеүек булып китә был тирмә. Әле бына Башҡорт кавалерия дивизияһы музейының бер залында ҡул эштәре күргәҙмәһе барлыҡҡа килде. Унда Зөләйха Рыҫҡолованың байтаҡ эше ҡуйылған. Сараны асҡандан һуң Зөләйха Иғәш ҡыҙы күргәҙмәне күрергә килгән кешеләргә һәр экспонат тураһында һөйлне.  Бында ул теккән, сиккән башҡорт күлдәктәре, һөлгөләр, сергетыштар, шулай уҡ һандыҡтар һәм башҡа күп ҡомартҡылар бар. Мәҫәлән, Зөләйха Иғәш ҡыҙы Белорет районы Сермән ауылындағы элекке старшинаның ейәнсәренең сергетышы реконструкцияһын эшләй. Һөлгөләрҙең дә үҙ тәғәйенләнеше булған. Мәҫәлән,  Ҡурған башҡорттарында ҡыҙ һоратырға барғанда һөлгө менән ҡайтыу тиҙҙән туй булырына ишаралаған, сөнки бүләк һөлгө ҡыҙ яғының ризалығын аңлатҡан. Ошонда уҡ әүәләп һындар, ҡурсаҡтар эшләү менән мауыҡҡан Ләлә Камалетдинованың эштәре лә урын алған. Был ике күргәҙмә бер-береһен тулыландырып тора. Сөнки Ләлә Мотоғулла ҡыҙының эштәре лә башлыса башҡорт ҡыҙҙарын, батырҙарын, халыҡ ижады персонаждарын һынландыра. Ләлә Мотоғулла ҡыҙы – Ғафури районы Сәйетбаба ауылынан. Хаҡлы ялдағы башланғыс синыфтар уҡытыусыһы. Күргәҙмәне асыу сараһында ул бала саҡ хәтирәләре менән уртаҡлашты, сөнки әлеге шөғөлө шул осорҙа тамыр алған. Бәләкәй сағында Ләлә иптәштәре менән Өйә йылғаһы буйында уйнарға ярата. Йорт эргәһенән генә ағып ятҡан был йылғаның балсыҡлы ярҙары тарта уларҙы. Балсығы әүәләү өсөн бик йәтеш була. Хәҙерге балалар Барби менән уның яҡындарының һындарын, уның мөхите әйберҙәрен, уйынсыҡтарын, йыһаздарын магазиндан һатып алһа, Өйә буйы балалары быларҙың бөтәһен үҙҙәре балсыҡтан яһап, шулар менән уйнап үҫә. Ҙурайғас инде, һәммәһе артта ҡала. Кейәүгә сығыу, Себергә китеү, оҙаҡ йылдар мәктәптә балалар уҡытыу. 2003 йылда Ләлә Мотоғулла ҡыҙы тормош иптәше менән Башҡортостанға әйләнеп ҡайта. Өйҙә тик ултырмаҫ өсөн бала саҡ шөғөлөн иҫенә төшөрә. Быға бер ваҡиға сәбәпсе була. Бер күршеһендә ул япон ҡурсағын күрә. Ҡурсаҡты бүләк итеп Американан килтергәндәр, хәҙер ул турҙә матур сувенир булып ултыра. Ә башҡорт ҡыҙҙарының бейегән мәлен һынландырғанда нисек булыр ине икән? !  Ләлә Камалетдиновала бына шундай теләк тыуа.  Ныҡышмалыҡ, тырышлыҡ, яңыны өйрәнергә ынтылыу үҙенекен итә. Тәжрибә туплана, һындар торған һайын нәзәкәтлерәк, тотороҡлораҡ була бара. Һындарҙың ҡулдарын хәрәкәттә – күтәртеп, ян-яҡҡа йәйҙереп эшләү, ҡурай кеүек нескә  деталдәрҙе яһау күнекмәһе үҙләштерелә. Былары, моғайын, иң ҡыйыны булғандыр. Бер ыңғайҙан Ләлә Мотоғулла ҡыҙы башҡорт милли кейеме деталдәрен, төҫтәрен һәм үҙенсәлектәрен дә өйрәнә. Шулай итеп, Ете ҡыҙ композицияһы хасил була. Уны автор ярты йыл буйы эшләй. Фәйзи Ғәскәров исемендәге Халыҡ бейеү ансамбле башҡарған бейеү ерлегендә ижад итә. Урал батырҙың дейеү менән алышы һыны Урал батыр эпосын һөйләү конкурсы барышында тыуа. Һуғыштарҙа ҡатнашҡан олаталары образдарын да һынландыра ижадсы. Оҫта ҡуллы Ләлә Камалетдинова һәм Зөләйха  Рыҫҡолова ижады менән танышыу өсөн Дим биҫтәһендәге 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы музейына килегеҙ, үкенмәҫһегеҙ. Күргәҙмәне асыу сараһында тимер юлсылар колледжынан килгән уҡыусылар ҡатнашҡайны. Тәүҙә әллә ни ҡыҙыһынмағандай тойолһалар ҙа, авторҙарҙың һөйләгәне балаларҙы тиҙ арала йәлеп итеп, темаға ылыҡтырҙы. Уларҙың күҙҙәре янып китеүе, һорауҙар биреүе, ҡайтырға сыҡҡанда рәхмәттәр әйтеүе нәҡ шуны раҫланы.",Күргәҙмәлә – мауыҡтырғыс ижад,Яңылыҡтар,4452,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-07/k-rg-m-l-mauy-tyr-ys-izhad-3958485,2024-10-07T15:05:00+00:00
"Бөрйән районы мәшғүллек үҙәгенең Әсәй булдыра тигән берҙәм көнө сиктәрендә  эшһеҙлек буйынса иҫәптә торған ҡатын-ҡыҙға, махсус хәрби операцияла  ҡатнашыусының ғаилә ағзаһына, Парикмахер йүнәлеше буйынса һөнәри әҙерлек үтеү тураһында сертификат тапшырылды.",Һөнәрле булырға теләһәгеҙ.,Йәмғиәт,255,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-01/n-rle-bulyr-a-tel-ge-4178915,2025-04-01T09:55:00+00:00
"Камил СәмигуллинфикерләрТатарстан мөселманнары Диния нәзарәте делегациясе мөфти Камил Сәмигуллинитәкчелегендә басып алынган Луһански ""халык республикасы""на барган. Алар анда һуманитар йөк илткән. Бу хакта Диния нәзарәтеиткерә. Нәзарәт хәбәрендә әйтелгәнчә, Луһански юнәлешендәге бу хәрби бүлекчәдәге солдатларның 90 проценты - Татарстан ирләре. Хәрбиләргә аерым алганда ятьмәләр, компьютер техникасы, ылыткычлар, окоп бинокльләре, газ баллоннары, дарулар тапшырылуы әйтелә. Фетнәчел Луһанскига сәфәре барышында Сәмигуллин Татарстанның көньяк-көнчыгыш төбәге казые Марат Мәрданшинбелән Луһански, Северодонецки һәм Татарстанга төзекләндерергә бирелгән Лисичански шәһәрләрендә булган. Русия Украинадан басып алган Луһанскиның әмигъ мәчетендә Татарстан мөфтие омга намазы үткәргән диелә. ""итәкчеләр әлеге төбәкләрдәге татарларны Татарстан мәдрәсәләренә укырга ибәрү турында килеште"", дип хәбәр итте Татарстан мөфтияте матбугат хезмәте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мөфтие басып алынган Луһански мәчетендә намаз үткәргән,Яңылыҡтар,1029,https://www.azatliq.org/a/32806227.html,2024-02-05T14:41:21+00:00
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы төбәк-ара конкурсының абсолют еңеүсеһе  – СМАРТ 2-се Республика күп профилле полилингваль гимназияһының башҡорт теле уҡытыусыһы Наҙгөл Хәбибуллина. Башҡортостандың йыл уҡытыусыһы конкурсында: Абсолют еңеүсе – Стәрлетамаҡтың 5-се гимназияһының физика уҡытыусыһы Ренар Хәйбуллин; 2-се урын – Яна Майкова, Өфөнөң Ә. Фәйзуллин исемендәге 39-сы гимназияһы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы; 3-сө урын – Ирина Никитина, Өфөнөң 93-сө физика-математика лицейы тарих һәм йәмғиәт белеме уҡытыусыһы. Лауреаттар: Винер Кәримов, Ҡариҙел районы 1-се мәктәбенең хәүефһеҙлек һәм Ватанды һаҡлау нигеҙҙәре буйынса уҡытыусы-ойоштороусы; Евгения Шинова, Өфө районы Чесноковка ауылының Горчилин исемендәге мәктәбе рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Туған тел һәм әҙәбиәт буйынса иң яҡшы уҡытыусы конкурсында: 1-се урын – Алина Кәримова,  Стәрлетамаҡтың 6-сы гимназияһы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы; 2-се урын – Гөлфиә Ғиләжетдинова, Стәрлетамаҡтың 17-се мәктәбе татар теле һәм әҙәбиәте  уҡытыусыһы; 3-сө урын – Ираида Сөнәғәтуллина, Саҡмағош районы Йомаш ауылы мәктәбе сыуаш теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Лауреаттар: Сибайҙың 7-се мәктәбе башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Светлана Арыҫланова; Илеш районы Иҫке Күктау мәктәбе татар теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Венера Ғәлиуллина. Төрлө номинацияларҙа еңеүселәр асыҡланды, бына ҡайһы берҙәре: Иң яҡшы йәш уҡытыусы – Луиза Хәсәнйәнова, Нефтекама ҡалаһы 2-се мәктәбе башланғыс синыфтар уҡытыусыһы; Иң яҡшы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы – Алена Минлина, Шаран ауылының 2-се мәктәбе уҡытыусыһы; Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса йыл уҡытыусыһы төбәк-ара конкурсының Уҡытыусы-профессионал номинацияһы наградаһы – Гөлназ Хужахмәтова,  Стәрлетамаҡтың Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияһы уҡытыусыһы; Профессияға тоғролар номинацияһында – Филиә Закирова, Силәбе өлкәһенең Ҡоложбай мәктәбе уҡытыусыһы; Педагогик перспектива номинацияһында – Наҙгөл Йомашева, Силәбе өлкәһе Сыбаркүл районы уҡытыусыһы; Рус география йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһенең иң яҡшы география уҡытыусыһына призы – Ирина Салтыкова, Кушнаренко ауылы гимназияһы уҡытыусыһы. Фотола: Наҙгөл Хәбибуллина һәм БДПУ ректоры Салауат Сәғитов. Сығанаҡ: БДПУ-ның ВК төркөмө.",Иң яҡшы уҡытыусылар асыҡланды,Яңылыҡтар,2212,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-15/i-ya-shy-u-ytyusylar-asy-landy-4158102,2025-03-15T11:02:00+00:00
"Правительство страны направит более 23,3 млрд рублей на единовременные выплаты, приуроченные к 80-й годовщине Победы в Великой Отечественной войне. Соответствующее распоряжение уже подписано.",Подписано распоряжение о единовременной выплате фронтовикам ко Дню Победы,Йәмғиәт,191,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-27/podpisano-rasporyazhenie-o-edinovremennoy-vyplate-frontovikam-ko-dnyu-pobedy-4139746,2025-02-27T21:50:00+00:00
"Мероприятие ежегодно объединяет первокурсников, обучающихся в столичных вузах, и направлено на укрепление связей башкирской студенческой диаспоры. Баш Перваш — это не только праздник знакомства, но и важная площадка для адаптации студентов, впервые оказавшихся вдали от дома. Здесь участники узнают о деятельности землячеств и общественных объединений, находят единомышленников, получают поддержку и возможность стать частью активного башкирского сообщества в Москве. В программе — знакомство с деятельностью Ассоциации студентов и аспирантов Башкортостана, презентация Полномочного представительства Республики Башкортостан при Президенте Российской Федерации в Москве, концертная программа, дегустация национальной кухни и молодежная дискотека. Участие в мероприятии бесплатное. Начало в 10:00, место проведения — Москва, ул. Доброслободская, д. 6, стр. 2 (м. Бауманская). Для студентов, у которых в этот день предусмотрены занятия, организаторы предоставляют официальные справки для учебных заведений. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Москве пройдет посвящение первокурсников из Башкортостана — Баш Перваш 2025!,Аңлатма,1122,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-17/v-moskve-proydet-posvyaschenie-pervokursnikov-iz-bashkortostana-bashpervash-2025-4431095,2025-10-17T12:54:00+00:00
"Тентүләр Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда шикләнелүче кырымтатарлар йортларында узды. Тентүдән соң Риза Омеров, Эскендер Сулейманов, Айдер Джеппаровтоткарланган, аларга каршы инаять эшләре ачылган. Тентү узган йортларда ФСБ белән бергә Росгвардия, полиция хезмәткәрләре булган. Тентү вакытында Риза Омеров хатынының вакытыннан алда баласы туа башлаган, аны хастахәнәгә алып киткәннәр. Алушта янындагы Корьбек (Изобильное) авылында ирле мәчет имамы Ленур Халилов Алушта районы Кучюк Ламбат (Малый Маяк) авылында Месутов Русланйортларында да тентү узды. Эльдар Кантемиров Алуштада тоткарланып үзе яшәгән Шумхай (Заречное) авылына китерелгән. Кырым теләктәшлеге Карасубазарда барган тентү хакында төшерелгән видеоны - урнаштырды. Риза Омеровның әтисе Энвер Омеровны Дондагы Ростовка, кияүе Рөстәм Исмаиловны хөкем итүче мәхкәмәгә барганда Керич янында тоткарлаганнар. Аның кайда булуы мәгълүм түгел. Берничә ел элек Энвер Омеров Азатлыкка аннексияләнгән Кырымда мөселманнарны эзәрлекләүләр турындасөйләгән иде. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Кырымтатарлар йортларында тентүләр һәм тоткарлаулар узды,Яңылыҡтар,1797,https://www.azatliq.org/a/29990919.html,2019-06-10T08:16:21+00:00
"- Хәрбиҙәребеҙгә 40-сы гуманитар йөктө алып барҙыҡ! Нәҡ Раштыуа байрамына ир-егеттәр өйҙән посылкалар һәм хәбәрҙәр алды. Тыуған яҡтың йылыһы бөгөн улар өсөн иң мөһим таяныс. Был сәфәр Бакал ҡалаһының ""Боевое братство"" менән хеҙмәттәшлегебеҙ һөҙөмтәһе булды. Бергә тырышҡанда, һәр эш башҡарып сығырлыҡ. Айырым рәүештә Бакал ҡалаһының битараф булмаған кешеһе - Андрей Александрович Караваевҡа рәхмәт белдергем килә. Андрей Александрович яҡлаусыларыбыҙға посылкаларҙы алып барыу өсөн транспорт бирә. Бына шундай кешеләр беҙҙең ныҡлы тылды тәшкил итә! Был сәйәхәтте ойоштороуҙа ҡатнашҡан һәм ярҙам иткән һәр кемгә ҙур рәхмәт. Һеҙҙең изге йөрәктәрегеҙ һәм ҡатнашлығығыҙ беҙҙең яугирҙарға көс һәм ышаныс бирә. Берләшкән саҡта беҙ көслөбөҙ. Үҙебеҙҙекеләрҙе ҡалдырмайбыҙ! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡулдан ҡулға тапшырылған гуманитар йөк,Яңылыҡтар,941,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/uldan-ul-a-tapshyryl-an-gumanitar-y-k-4541072,2026-01-18T15:18:00+00:00
"– Юнир, әлбиттә, республикала Буранбай ауылын белмәгән кеше һирәктер, шулай ҙа тыуып үҫкән мөхитең, һине ҙур тормошҡа сығарған ғаиләң, атай-әсәйең менән яҡындан таныштырып үт әле. – Мин Фәриҙә менән Шәмсетдин Һағынбаевтарҙың татыу, матур ғаиләһендә тыуып үҫтем. Ғаиләлә өс бала – ағайым, апайым һәм мин. Аңлауығыҙса, мин – кинйәкәү, иң иркәһе, иң шаяны, тигәндәй. Ағайым менән апайым Сибай ҡалаһында төпләнде, мин – Өфөлә. Һәр беребеҙ ғаиләле булып, балалар үҫтереп, атай-әсәй биргән тәрбиә һабаҡтарын һәр саҡ иҫтә тотоп, уларҙың йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәй йәшәргә тырышабыҙ. Ял һәм байрамдарҙа тыуып үҫкән йортобоҙға, ҡәҙерле атай-әсәйебеҙ янына ашҡынып ҡайтабыҙ. – Йыр-моңға һәләт кемдән күскән? Ғаиләгеҙҙә һинән башҡа йырсылар бармы? – Йырға һәләт күберәк әсәйемдән күскәндер. Ул күрше Сыңғыҙ ауылынан, талантлы Солтангилдиндәр нәҫеленән. Уның ағайҙары, ҡустылары – барыһы ла йырсылар, гармунсылар, бейеүселәр. Шулай уҡ әсәйем яғынан олатайҙарым дин әһелдәре булған, уларҙың көслө, моңло тауыштары менән Ҡөрьән сүрәләрен уҡыуын олораҡ быуын әле лә иҫләп һөйләй. Әсәйем оҙаҡ йылдар ауылдағы Гәүһәркәй фольклор ансамблендә йөрөнө, ул бик моңло йырлай. Гәүһәркәйҙәр беҙҙең ерлеккә генә хас халыҡ ижады өлгөләрен тергеҙеп, ауылда үткән һәр байрамды йәмләй. Күрше-тирә ауылдарға барып, концерттар ҡуйып, район кимәлендә үткән сараларҙа ҡатнашып, тормоштан йәм табып йәшәгән ауылдаш апайҙарға, еңгәйҙәргә афариндан башҡа һүҙ юҡ. Атайыма бәйле бер ҡыҙыҡ нәмәне лә әйтеп үтәйем: ул Сибайҙа училищела уҡыған осоронда хорҙа йырлаған. Үҙе сәхнәлә сығыш яһап йөрөмәһә лә, уның яғынан да туғандарым – йыр-моңға маһир кешеләр. Бына шулай, сәнғәткә тартылыу миңә атай-әсәйемдән, тыуған еремдән, тәбиғәттән күскәндер. Ә инде туғандарыма килгәндә, ғаиләлә минән башҡа балалар – апайым менән ағайым йырламай. Уның ҡарауы, улар минең һәр уңышыма ҡыуанып, яңы үрҙәргә дәртләндереп тора. – Ә ҡасандан йырлай башланың? Профессиональ сәнғәткә юл нисек һалынды? – Бала саҡта, мәктәптә уҡыған йылдарҙа бөтөнләй йырламаным. Әлбиттә, йыр дәрестәрендә, концерттарҙа барыбыҙ ҙа ҡатнаша инек, әммә яңғыҙыма сәхнәгә сығырға тура килмәне. класта уҡығанда, уҡытыусыбыҙ Фәттәх Фәррәх улы Аралбаев ҡурай түңәрәгенә йәлеп итеп, халҡыбыҙҙың ошо мәшһүр музыка ҡоралында уйнарға өйрәтте. Уға ҙур рәхмәтлемен. Ауылдағы туғыҙ йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, яҙмышымды сәнғәт менән бәйләргә ҡарар итеп, Сибайға – колледжға юлландым. Ҡурай бүлеген һайланым. Уҡытыусыбыҙ Джон Мусин мине тыңлап ҡараны ла, ҡустым, тауышың матур, әйҙә һине үҙемә алам, тине. Риза булдым, әммә ул күсеп киткәс, уҡытыусыһыҙ ҡалдым. Камил Вәлиев тыңлап ҡарағас, тауышың үҙгәрә, йырларға ярамай, тип ҡурай бүлегенә күсерҙеләр. Һуңғы курстарҙа уҡығанда үҙемдән-үҙем тағы йырлай башланым. Шулай итеп, Гәлсәр һандуғас кеүек билдәле конкурстарҙа ҡатнашып, яңынан-яңы йырҙар яҙҙырып, йыр сәнғәте донъяһына килеп индем. – Йырсы булыу менән бер рәттән, ҡурайҙы ла ташламайһың. Был йәһәттән дә байтаҡ еңеүҙәр яуланың буғай. – Эйе, ҡурай – юлдашым, моңдашым, яҡын дуҫым кеүек. Ул бәләкәй саҡтан минең тормошомда булды һәм киләсәктә лә мотлаҡ буласаҡ. Ҡурай мине рухландыра, моңландыра, берәй моңло көй уйнаһам, нисектер күңел ял итә. Октябрьский ҡалаһында үткән Ҡурай республика байрамында, Зыя Хәлилов исемендәге төбәк-ара конкурста – Гран-при, Ишмулла Дилмөхәмәтов, Йомабай Иҫәнбаев кеүек мәшһүр ҡурайсылар иҫтәлегенә үткәрелгән бәйгеләрҙә призлы урындар яуланым. Шулай уҡ 2016 йылда Туймазы ҡалаһында уҙған Оҙон көй төбәк-ара конкурсында Гран-при яулауым менән дә ғорурланам. – Һинең башҡарыуыңдағы популяр йырҙар күптәр күңеленә хуш килә. Әсәй, мине таңда уят әле, Тәгәрәне бешкән алмалай ғүмер, Йәшел яулыҡ һәм башҡа йырҙарың күптән хитҡа әйләнгән. Репертуар өсөн йырҙарҙы нисек һайлайһың? – Минең өсөн йырҙың моңо ла, һүҙҙәре лә мөһим. Йыр мәғәнәле булырға тейеш. Еңел-елпе һүҙҙәр теҙмәһенән торған йырҙарҙы башҡара ла алмаҫ инем, моғайын. Йырҙы күңелеңдән, йөрәгеңдән үткәреп башҡарһаң ғына, ул тамашасы күңеленә барып етә, уның иң нескә хистәренә ҡағыла, күңел ҡылдарын сиртә ала, тип уйлайым, шуға күрә репертуар һайлауға бик етди ҡарайым. – Бөгөн йырсылар күп. Береһенең исеме онотолоуға икенсеһе пәйҙә булып тора. Йыр сәнғәтендә үҙеңде танытыу, юғалып ҡалмау өсөн ниндәй сифаттарға эйә булырға кәрәк? – Хоҙай биргән талант, һәләт – бик мөһим нәмә, әлбиттә. Уны һаҡларға, үҫтерергә кәрәк. Ә уңышҡа өлгәшәм тиһәң, тырышлыҡтың булыуы шарт. Йөҙ генә түгел, хатта ике йөҙ процентҡа эшләү зарур. Бөгөн үҙен үҫтерергә теләгән йәштәргә юлдар асыҡ, технологиялар көслө, файҙалана ғына бел. Әгәр аныҡ маҡсат ҡуйһа, тырышлыҡ һалһа, таланты, һәләте булған кеше юғалып ҡалмай, үҙенә барыбер юлдар яра ала. – Ғаиләң менән яҡынданыраҡ таныштырып үт әле. – Кәләшем – Баймаҡ районының Иҫке Сибай ауылы ҡыҙы Эльвира Йәлил ҡыҙы Утарбаева-Һағынбаева. Ул мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта. Үҙем Өфө ҡалаһының Мираҫ йыр-бейеү ансамблендә ҡурайсы-йырсы булып эшләп йөрөйөм. Ике ул тәрбиәләйбеҙ: Байрасҡа – алты, Ғайсарға – дүрт йәш. Улдарымдың икеһендә лә йыр-моңға һәләт барлығы әле үк күренә. Быйыл Байрас Тамыр телеканалы ойошторған Бишек йыры республика конкурсында ҡатнашты, финалға сығып, тотош ғаиләбеҙ менән сығыш яһарға тура килде. Шул тиклем йөкмәткеле, рухлы сара булды, улдарыбыҙ үҙҙәрен лайыҡлы тотоп, бик матур сығыш яһаны. – Артистар бик әүҙем, ваҡиғаларға бай тормошта йәшәй. Ҡыҙыҡ хәлдәр ҙә булып алалыр. Шуларҙың береһен һөйләһәңсе? – Бынан ике йыл самаһы элек ансамблдең бер нисә артисына Өфө ҡалаһының элекке башлығы Өлфәт ағай Мостафин мәрхүм менән Симферополь ҡалаһына барырға насип булды. Бик матур ҡаршы алдылар. Кис етди генә сараны асыу тантанаһы планлаштырылған ине. Беҙгә сит ерҙә үҙебеҙҙең мәҙәниәт, сәнғәт өлгөләре менән таныштырыу бурысы ҡуйылды. Көндөҙ сығыш яһай торған урынға барып, репетиция үткәрҙек. Беҙҙең ҡала башлығы һөйләгәндән һуң мин ҡурайҙа уйнарға тейешмен. Йәшәгән урынға лифт менән тура йөрөргә өйрәттеләр. Киске сара алдынан мин, милли кейемдәрҙе оҙағыраҡ кейеп, төркөмдән артта ҡалдым. Тиҙерәк барып етеү өсөн төшкөһөн әйткән лифтҡа ингәйнем, ул туҡтаны ла ҡуйҙы. Китмәй ҙә, сығып та булмай. Өҫтәүенә телефонымды ла алмағанмын. Шул тиклем эҫе. Төймәләргә баҫҡылайым, ҡурай һауыты – ҡаты ғына футляр менән лифтҡа һуғам – файҙа юҡ. Минең шаулауымды бер эшсе ишетеп ҡалып, саҡ асып сығарҙы. Сәхнә янына барып еткәндә Өлфәт Мансур улы һөйләп бөтөп, минең сығышты иғлан итеп торалар ине. Йүгереп барған килеш сәхнәгә сығып, ҡурай уйнап ебәрҙем. Шулай, тирләп-бешеп, саҡ уйнап төштөм. Әлбиттә, республика делегацияһының сығышына зыян килтермәүемә ныҡ ҡыуандым. – Белеүебеҙсә, төрлө сараларҙы, байрамдарҙы алып бараһың, концерттарҙа ҡатнашаһың, эшләп тә йөрөйһөң. Ял итергә, ғаилә менән бергә булырға ваҡыт ҡаламы? – Эйе, шөкөр, гөрләп торған тормошта йәшәйем. Үҙемә шулай оҡшай ҙа хатта. Ваҡытты дөрөҫ бүлеп, әлбиттә, ялға ла, ғаиләгә лә иғтибарымды йәлләмәҫкә тырышам. Беҙ төрлө сараларға, концерттарға, театрға йөрөргә яратабыҙ. Өфө янындағы Нуғай ауылында үҙ йортобоҙҙа йәшәгәс, ихатала физик эш башҡарыу, ял көндәрендә баҡсала усаҡ яғып, шашлыҡ бешереү, ауыл мунсаһында рәхәтләнеп сабыныу ҙа – үҙе бына тигән ял ул! Тормошта булғанына шөкөр итеп, әллә ни ҙур талаптар ҡуймай, әммә үҙ алдыма аныҡ маҡсаттар билдәләп йәшәйем. Атай-әсәйемдең, туғандарымдың, ғаиләмдең именлеге – оло бәхет. Һаулығым, ижадым, Хоҙай биргән һәләтем, йәшәр өсөн йортом бар – ул да бәхет. Киләсәктә лә ошо изге ҡиммәттәрҙән айырмаһын. 2023 й. Дуҫтар, Юнир Һағынбаев «Йырҙарҙа — халыҡ тарихы» исемле концертына саҡыра! 25 ғинуарҙа Республика халыҡ ижады үҙәгенең «Атайсал» мәҙәни үҙәгендә билдәле ҡурайсы һәм йырсы Юнир Һағынбаевтың «Йырҙарҙа — халыҡ тарихы» исемле концерт-программаһы үтәсәк. Тамашала башҡорт халыҡ йырҙары, ҡурай моңдары, классик, ретро һәм яңы йырҙар яңғырайасаҡ. Билеттарҙы һылтанма аша һатып алырға мөмкин: .6 «Пушкин картаһы» ғәмәлдә «Атайсал» мәҙәни үҙәге – Өфө ҡалаһы, Кустарная урамы, 17. 25 ғинуар, башланыу ваҡыты - 18:00",Гөрләп торған тормошта йәшәйем,Мәҙәниәт,7890,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2026-01-19/g-rl-p-tor-an-tormoshta-y-sh-yem-4541691,2026-01-19T11:38:00+00:00
"Медицина учреждениеһының баш табибы Ирина Карамова һөйләүенсә, поликлиника 28 меңдән ашыу кешене хеҙмәтләндерә, көнөнә 450 кешене ҡабул итә ала. Бинала туғыҙ терапия участкаһы һәм көндөҙгө стационар урынлашҡан. Киҫкен респиратор вирус инфекцияһы билдәләре булған пациенттарҙы ҡабул итеү өсөн айырым инеү урыны һәм уңайлы көтөп тороу урыны булған яңы бокс булдырылған. Ремонттан һуң кабинеттар һаны 44-тән 51-гә тиклем артҡан. Халыҡтың льготалы категориялары өсөн «Башфармация» дәүләт унитар предприятиеһы дарыуҙар биреү пункты ойошторолған. 28 койкаға иҫәпләнгән көндөҙгө стационарҙа уңайлы палаталар йыһазландырғандар, процедуралар өсөн яңы ултырғыстар ҡуйғандар. Медицина учреждениеһы биналары шулай уҡ хәрәкәт мөмкинлектәре сикләнгән пациенттарҙы ҡабул итеү өсөн яраҡлаштырылған. – Мәҫәлән, эндоскопия бүлеге дүрт заманса фиброгастродуоденоскопия һәм фиброколоноскопия кабинетын үҙ эсенә ала. Ремонттан һуң тикшеренеүҙәр һанын арттырырға һәм йыл һайын 3 меңдән ашыу процедура башҡарырға планлаштырабыҙ  – тип билдәләне Ирина Карамова. – Поликлиникала заманса һанлы маммограф та ҡуйылған. Медицина учреждениеһының айырым кабинеты махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына өҫтөнлөклө медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн тәғәйенләнгән. Бында Радий Хәбиров Шайморатов батальонында хеҙмәт иткән МХО ветераны Урал Әхмәров һәм хәрби госпиталдең операцион шәфҡәт туташы Ләйсән Рәхмәтуллина менән аралашты. Ул Өфөнөң Ашығыс медицина ярҙамы клиник дауаханаһына эшкә ҡайтырға ниәтләй. Башҡортостан Башлығы шулай уҡ яңы дауалау физкультураһы залын һәм 50 кешегә иҫәпләнгән конференциялар залын ҡараны. Бында оператив кәңәшмәләр, алдынғы медицина үҙәктәре менән телекүперҙәр һәм шәкәр диабеты, артериаль гипертония, онкология, ревматология ауырыуҙары, склероз менән сирләгән пациенттар өсөн һаулыҡ мәктәптәре ойошторола. Билдәләп үтергә кәрәк: Өфөнөң Совет районы хакимиәте башланғысы менән өҫтәмә рәүештә поликлиникаға яҡын урынлашҡан күп фатирлы йорттарҙың фасадтарына һәм подъездарына косметик ремонт үткәрелгән, тротуарҙар һәм подъезд юлдары яңыртылған, урам яҡтыртыу монтажланған. – Поликлиникала барыһын да яңырттыҡ – ҡыйыҡ, фасадтар, эргә-тирәләге биләмә, йыһаздарҙы, шулай уҡ яңы ҡорамалдар ҡуйылды, – тине журналистар менән әңгәмәлә Радий Хәбиров. – Өфөнөң беренсел һаулыҡ һаҡлау звеноһын яңыртыуға йыл һайын 1,5 миллиард һум бүлеү тураһында килештек. Был беҙҙең республика программаһы, ә райондарҙаа федераль программа сиктәрендә яңы поликлиникалар төҙөүҙе дауам итәбеҙ.",Өфөлә КБСМП поликлиникаһы яңыртылды,Яңылыҡтар,2491,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/f-l-kbsmp-poliklinika-y-ya-yrtyldy-4561662,2026-02-02T19:00:00+00:00
"Президент России Владимир Путинподдержал идею американского коллеги Дональда Трампао личной встрече. Об этом рассказал помощник российского лидера Юрий Ушаков, передает РИА Новости. Будапештв качестве возможного места проведения российско-американского саммита первым упомянул Трамп, Путин поддержал эту идею, отметил чиновник. «Условлено, что представители двух стран без промедления займутся вопросами подготовки саммита, который может быть организован, например, в Будапеште», — сказал Ушаков. Трамппровелдвухчасовой разговор с Путиным 16 октября. По его словам, в ходе диалога был достигнут «большой прогресс». Американский лидер также рассказал о будущей встрече с российским коллегой, которая планируется в Будапеште. Он также пообещал обсудить с Зеленским свой разговор с президентом России. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин поддержал идею Трампа о встрече в Будапеште,Йәмғиәт,976,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-17/putin-podderzhal-ideyu-trampa-o-vstreche-v-budapeshte-4433823,2025-10-17T17:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБарлыгы 31 һава аланын сакламакчылар. Русия хакимиятләре һава аланнарын дроннардан саклауга кимендә 11 миллиард сум тотачак. 2028 елга кадәр Русиянең барлыгы 31 зур һава аланын дроннардан саклаячаклар. Бу федераль объектларга да, хосусый милек булып саналучыларга да кагыла. Бу хакта бүген, 25 сентябрьдә ""Ведомости""хәбәр итте. Басма ""Инфраструктураны үстерү, иминлекне тәэмин итү һәм пилотсыз авиация системнарын сертификацияләүнең махсуслаштырылган системын формалаштыру"" проектының яңартылган версиясенә таяна. Бу проектны 14 августта, дәүләт проектлары утырышында Русия премьер-министры Михаил Мишустинэшләп бетерергә кушкан иде. Русиянең Украина белән өченче ел дәвам иткән сугышында пилотсыз очкычлар моңарчы күрелмәгәнчә күп кулланыла. Алар ярдәмендә сугыш кырында да, фронт сызыгы артында урнашкан объектларга да һөүм итәләр. Русия хакимиятләре көн саен диярлек украин дроннарын бәреп төшерүе турында хисап бирә. Алар шул исәптән Татарстанга, шулай ук Мәскәүгә дә очып килә. Мондый куркыныч булганда һава аланнары очышларны туктатып тора, очкычлар кабул итми.31 май иртәсендә Татарстанга бишенче тапкыр пилотсыз очкычларһөүм итте. Росавиация боерыгы белән Казан һәм Түбән Кама һава аланнары очкычларны кабул итүдән һәм очыртып ибәрүдән туктап торды, соңрак һава аланнарының кабат эшли башлавы хәбәр ителде. Әле 28 августта гына да дроннар куркынычы аркасында Татарстанда ике һава аланыэшләми торды. Соңрак билгеле булганча, пилотсыз очкыч Татарстан яныннан үтеп китеп, күршедәге Киров өлкәсендәге объектларга һөүм иткән.9 майда ""Газпром нефтехим Салават"" оешмасына дронһөүм итте. Бу Украинада сугыш башланганнан бирле Башкортстанга очып килгән беренче пилотсыз очкыч булды. Суырту станциясе корылмасына зарар килгән, әрәхәтләнүчеләр булмады диделәр. Шулай ук Русиягә пилотсыз очкычлар очып килүе нәтиәсендә корал саклана торган келәтләр һәм башка хәрби объектлар зарарлануы һәм юк ителүе очраклары дабулды. Мондый вакыйгалар турында Русия хакимиятләре бик аз мәгълүмат бирә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия хакимиятләре һава аланнарын дроннардан саклауга 11 млрд сум түгәчәк,Яңылыҡтар,2141,https://www.azatliq.org/a/rusiya-hakimiyatlare-hava-alannarin-dronnardan-saklauga-11-mlrd-sum-tugachak-/33134282.html,2024-09-25T10:55:59+03:00
"""Урал балалары тауышы"" республика йәш сәсәндәр бәйгеһендә ҡатнашыуға ғаризалар ҡабул ителә. Ярыш Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылына һәм республикала иғлан ителгән Ҙур һәм татыу ғаилә йылына арнала. Бәйгелә мәктәп уҡыусылары, музыка һәм сәнғәт мәктәптәрендә тәрбиәләнеүселәр, педагогик һәм сәнғәт-мәҙәниәт  колледждары студенттары ҡатнаша. Балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәр 5–11 йәшлектәр, 12–16 йәшлектәр, 17–20 йәшлектәр төркөмдәрендә  оҫталыҡ буйынса көс һынашасаҡ. Ҡатнашыусылар башҡорт эпостарынан өҙөктәрҙе башҡортса йә башҡорт теле диалекттарында башҡара, сығыштың оҙонлоғо 4 минуттан артмаһын. Ғаилә менән сығыштар хуплана. Ғаризалар һәм яҙмалар 24 мартҡа тиклем ҡабул ителә ( электрон почтаһына). Конкурс ике этапта үтә: - видеоматериалдарҙы жюри баһалай (24–26 март) - Сибайға барып сығыш яһау (31 март – 1 апрель). Положение бында. Сығанаҡ: Республика халыҡ ижады үҙәге.",Йәш сәсәндәр бәйгеһендә ҡатнашыуға ғаризалар алына,Яңылыҡтар,874,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-09/y-sh-s-s-nd-r-b-yge-end-atnashyu-a-arizalar-alyna-4570752,2026-02-09T15:32:00+00:00
"Китаплар тышлыкларыфикерләрАмерикада татар балалары өчен инглиз һәм татар теллләрендә ""Без татарлар! "" (""! ) китаплары нәшер ителгән. Китапларның авторы һәм нәшире - Американың Төньяк Каролина штатында яшәүче Маргарита Нигъмәтуллина. Китапларның басылып чыгуы турында Маргарита -тагы Америка белән Канада татарларын берләштергән Кардәшлек төркемдә хәбәр итте. Ул ике бала әнисе буларак читтә балалар өчен китаплар сатып алу мөмкинлеге чикле булганга үзе бу эшкә тотынганын сөйли. Балалар чит мәдәният мохитендә үссә дә, алар тамырларын, гореф-гадәтләрен белергә тиеш дип саный. ""Минем ике балам бар, алар - татарлар, әмма Америкада үсәләр. Минем өчен аларның милләтләре белән кем булулары белеп үсүләре, тамырларын танып белүләре һәм туган телләре, мәдәниятләре белән горурланулары мөһим. Шул теләк "", ? -! "" китаплар сериясен булдырырга ярдәм итте"", дип язган ул. Китаплар саны алтау һәм алар бер-берсенә бәйле. Төп китапка өстәмә буяу китаплары да ясалган. Китаплар ике телдә - инглизчә һәм татарча нәшер ителгән. Алар бик гади тел белән язылган. Китаплар милли ризыклар, татар бәйрәмнәре турында аңлата, ""гаилә"", ""әни"", ""әти"", ""әби"", ""бабай"", ""мәхәббәт"", ""дуслык"" һәм башка төшенчәләр белән таныштыра. Шулай ук балалар татарча әлифба, саннар, геометрик фигураларны да өйрәнә ала. Буяу китапларында да татар мәдәниятенә һәм балалар өчен якын образлар, рәсемнәр урнаштырылган. Иллюстрацияләр ясалма фәһем ярдәмендә ясалган. Китапларда татар милли ризыклары, музыкаль уен кораллары сурәтләр бар. Автор тулы татар гаиләсенең персонажларын тудырган. Маргарита Нигъмәтуллина китаплар санын арттырырга ниятли, каты тышлы энциклопедия рәвешендә китап буларак нәшер итәргә тели. Моннан тыш ул киләчәктә китаплардагы персонажлар анимация ярдәмендә анландырырга теләве турында да яза. ""Хәзерге вакытта мин милли ырлар нигезендә анимацияле фильмнар юнәлешендә эш башландым, ыр иат итәсем килә. Бу балаларга тарих, музыка аркылы белем алуны иңеләйтәчәк. Минем өчен бу китаплар бик кадерле. Бу минем һәм сезнең балалар өчен әби-бабайлардан килгән мәдәният, үзебезнең тамырлар белән тоташтыручы күпер. Кайда гына яшәсәк бу элемтәне саклау кирәк"", дип язган ул Кардәшлек төркемендә. Китапларның тиражы зур түгел, алар сату платформасында алырга мөмкин. Бәясе 10 доллардан башлана. Ул Америка, Канада татарларын китапларны сатып алуны сорады, бу аның гаиләсе өчен матди ярдәм булачак һәм алга таба иат итәргә этергеч бирәчәк, дигән. Маргарита Нигъмәтуллина тумышы белән Башкортстаннан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Америкада татар балалары өчен ""! "" китаплары нәшер ителгән",Яңылыҡтар,2569,https://www.azatliq.org/a/33555302.html,2025-10-09T10:58:50+00:00
"Лена КолесниковафикерләрЧиләбе өлкәсенең канун чыгару ыены депутаты Лена Колесниковаихтыяри булып Украинадагы сугышка киткән, дип иткерә""Новости"" агентлыгы. ""Әйе, аның ""махсус хәрби операция"" (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ) барган урынга ихтыяри булып китүен раслыйбыз. Моның өчен аңа бернинди киртәләр дә юк"", дигәннәр агентлыкка Чиләбе парламенты матбугат хезмәтендә. Аның контракты күпме вакытка төзелүе турында мәгълүмат юк. Чиләбе өлкәсе парламенты рәисе Олег Гербер Колесникова контрактын декабрьдә яки гыйнварда имзаладыдигән. Ул сугышта килеш тә депутат вазифаларын дәвам итәчәк диелә. Лена Колесникованың сугышка ире артыннан китүе искәртелә. Аның тормыш иптәше - Русия думасы депутаты Олег Колесников. ""ВКонтакте""дагы сәхифәсендә Колесников ихтыяри булып сугышка китүен хәбәр иткән иде. Ул Русия һава-галәм көчләренең ""Гром-Каскад"" пилотсыз очкычлар бригадасы итәкче урынбасары. Колесниковларның өч баласы бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чиләбе өлкәсе татар конгрессын итәкләгән Лена Колесникова ире артыннан сугышка киткән,Яңылыҡтар,1043,https://www.azatliq.org/a/32836782.html,2024-02-27T07:52:05+00:00
Был турала республика Башлығы Радий Хәбиров дүшәмбелә үткән оператив кәңәшмәлә һөйләне һәм тейешле указға ҡул ҡуйыуы тураһында белдерҙе.,Башҡортостанда фәнни-технологик үҫеш буйынса дәүләт комитеты булдырылды,Яңылыҡтар,136,https://tanburz.ru/articles/novosti/2025-03-07/bash-ortostanda-f-nni-tehnologik-esh-buyynsa-d-l-t-komitety-buldyryldy-4148193,2025-03-07T08:30:00+00:00
"Бөгөн аяҙлы-болотло, иртән ҡар яуа. Ел көньяҡтан, төньяҡ-көнбайыштан, уртаса тиҙлектә. Һауа температураһы -5, аяҙайтҡанда -15 градус.",Көн торошо,Яңылыҡтар,133,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/k-n-torosho-4563304,2026-02-04T07:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАныңча, бу идарә итү моделенә бәйле. Русия Дәүләт думасы рәисе Вячеслав Володин Татарстан белән Башкортстан чагыштырды. Бу хакта ул бүген торак-коммуналь хуалыгы мәсьәләсенә багышланган парламент утырышындабелдерде. Аныңча, ике республика мисалында идарә итү тәрибәсен күрсәтергә була. — Татарстан һәм Башкортстанны алыгыз. 90 нчы еллар башында Башкортстанның база мөмкинлекләре зуррак иде. Алар аны кулланмады. Татарстан исә, файдаланды. Моны эшләгән кешеләргә рәхмәт әйтергә генә кирәк. Нәтиәдә, бүген алар икътисади яктан көчерәк төбәк — донор төбәк. Башкортстан — реципиент төбәк. Шуңа да без идарә итү моделенә карарга тиеш, — диде ул. Соңгы ярты елга булган рәсми мәгълүматларга караганда, Башкортстан финанс һәм икътисади яктан Татарстаннан ике тапкырга диярлек калыша. Мәсәлән, Татарстан ел ахырына кадәр эчке төбәк продуктын 5 трлн сумга иткерергә ыенса, Башкортстан — 2,6 триллионга исәп тота. Ярты елда Башкортстан үз-үзен ашата алмаучы дотацион республика буларак 164,5 млрд сумлык салым ыйган. Донор республика саналучы Татарстанда, мәсәлән, 710 млрд сум тәшкил итә. Ягъни, Татарстанда 4,3 тапкырга күбрәк салымнар ыела дигән сүз. Шул ук вакытта Башкортстан үз кеременең чирек өлешен генә Мәскәүгә ибәрә, Татарстан — 65-70 процентын. Икътисад белгече Наталья Зубаревич фикеренчә, Татарстан башка төбәкләр арасында үзенең аерым статусын саклый, ә менә Башкортстан күрше республиканы икътисадның бер өлкәсендә дә куып итә, хәтта якынлаша да алмаган. Төп сәбәпләрнең берсе — Татарстанның күпкә мөстәкыйльрәк булуында. Нефть, сәнәгать өлкәсе Башкортстан итәкчелеге кулында түгел, диул. Бүгенгә Татарстанның икътисади нигезен тәшкил итүче ""Татнефть"" ширкәте республика карамагында калса, ""Башнефть"" ширкәте — федераллар кулында. Моңа кадәр Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов Башкортстан икътисадының проблемын идарә итү алымнарының начар булуына бәйләп аңлаткан иде. Мәсәлән, Башкортстанда салым ташламалары, Татарстанга караганда, дүрт тапкырга күбрәкбирелгән. Шул ук вакытта Татарстан бюджеты керемнәре ике тапкырга күбрәк булып кала. Аныңча, күпчелек салым ташламалары ""Роснефть"" карамагындагы ""Башнефть""ка бәйле нефть оешмаларга ясалган. Нәтиәдә, 2024 елның 8 аенда Башкортстанның табыш салымы 20 процентка кимеп, бары 35,7 млрд сум тәшкил иткән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Дума рәисе Башкортстанның Татарстаннан артта калу сәбәбен атады,Яңылыҡтар,2326,https://www.azatliq.org/a/duma-raise-bashkortstanning-tatarstannan-artta-kalu-sababen-atadi/33170618.html,2024-10-23T18:15:40+03:00
"""Балаларҙың фекерләү ҡеүәһен үҫтереүсе  уйынсыҡтарға күберәк өҫтөнлөк бирәбеҙ, бөгөн бәләкәй ҡыҙыбыҙ өсөн ағас конструктор, үҙемә резина менән атыусы пистолет һатып алдыҡ. Бала саҡтан хыялланған инем, – тине артист. Йәш ғаилә бәпәй көтә,  көҙгөһөн яратҡан ҡатыны Регина малай  бүләк итәсәк. Тимәк, йәш артисҡа машина, пистолет уйнарға  иптәш буласаҡ. Ирҙәр ғүмер буйы бала булып ҡала, тиҙәр, – тип йылмая әңгәмәсебеҙ һәм, мине уйынсыҡтар магазинына индерергә ярамай, сөнки ассортименттың яртыһын һатып алырға әҙермен, тип өҫтәй. Заһир Зәйнетдинов, эше күп булыуына ҡарамаҫтан, һәр ваҡыт ҡыҙы менән булырға  ваҡыт табырға тырыша. – Ҡыҙымдың тыуыуы мине тулыһынса үҙгәртте. Ул инде  бөтөнләй атай ҡыҙы – минең менән генә йоҡлай, китергә кәрәк саҡта ебәрмәй. Бергә уйнайбыҙ, йөрөйбөҙ. Уға ни бары бер йәш тә ун ай. Өйҙә ҡыҙыбыҙ менән башҡортса һөйләшәбеҙ. Файҙалы һәм башҡорт телендәге  йәнһүрәттәр ҡарайбыҙ. Ул республика Башлығы грантына төшөрөлгән «Балалар» йәнһүрәтен ярата. Уны балаларға һәм  өлкәндәргә лә ҡарарға  тәҡдим итәм, – ти Заһир Зәйнетдинов. «Әйҙә уйнарға» фестивале – Башҡортостандың яңы бренды, бөтә илдә республиканы танытырға, уйындар индустрияһын үҫтереүгә этәргес бирә, тип иҫәпләй артист. – Был байрам беҙҙе бала саҡҡа ҡайтара. Беҙ, өлкәндәр,  шатлана белмәй башланыҡ. Ә балаларҙы хатта ябай әйберҙәр ҙә һоҡландыра: улар иртән уяна һәм яңы көнгә шатлана, – тип иҫәпләй йондоҙ. Ул  яратҡан уйынсығын да иҫенә төшөрҙө. Дүрт йәшендә уға конкурста сығыш яһағандан һуң клоундар төшөргән машина бүләк итәләр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был уйынсыҡты ҡустыһы ватҡан. Бала сағын иҫенә төшөрөп, әле шуға оҡшаш уйынсыҡ һатып алған.",төркөмө лидеры: Уйнарға әле лә яратам!,Яңылыҡтар,1632,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-07/zainetdin-t-rk-m-lidery-uynar-a-le-l-yaratam-4268905,2025-06-07T21:31:00+00:00
"""Һоббит: көтелмәгән сәяхәт"" фильмы постеры, 2012 елДжон Толкинның ""Һоббит, яки Ары-бире"" әсәре тулысынча татар теленә тәремә ителәчәк. Бу хакта моңарчы Һарри Поттер турында китапларны татарчага тәремә итүне оештырган Айдар Шәйхин""Татар китабы йорты"" -ында узган туры эфирда белдерде. Шәйхин сүзләренчә, ул хәзер Толкин фэнтези дөньясының тарихын чагылдырган ""Сильмариллион"" китабының өлеше булган ""Айнулиндалэ"" бүлегенең татарчага тәремәсен тәмамлап килә. Әзер булуга ул интернетта урнаштырылачак, диде ул. — Алдагы планыбыз — волонтерлар төркемен ыеп, Толкинның иң танылган әкияте ""Һоббит, яки Ары-бире""не татар теленә тәремә итү. Кайчан башкарып чыга алуыбызны әйтә алмыйм, бу эшкә теләк белдерүчеләр кушылыр дип өметләнәм, — дип сөйләде ул. Айдар Шәйхин искәрткәнчә, беренче тапкыр татар телендә Толкин 2016 елда Азатлык сәхифәсендә дөнья күрде. Азатлыкның""Тәремәханә""бүлегендә әсәрнең бер өзеге татарчатәкъдим ителдеһәм укучыларда кызыксыну уятты. ""Татар китабы йорты"" итәкчесе сүзләренчә, алга таба Джоан Роулингәсәрләрен дә татарчага тәремә эшен торгызу планнары бар. Дөньякүләм танылган әсәрләрне татарчага тәремә итү мөһим, бу татар теленең кулланылышын арттыра, дип сөйләде Айдар Шәйхин.3 гыйнвар көнне танылган инглиз язучысы, тел белгече Джон Рональд Руэл Толкин тууына 130 ел тулды. Ул иң күренекле инглиз язучыларның берсе булып санала, язучы барлыгы 200 дән артык публикация, алар арасында 37 китап авторы булган. Киң танылуны Толкин ""Һоббит, яки Ары-бире"", ""Балдаклар хөкемдары"" һәм ""Сильмариллион"" әсәрләрен язганнан соң яулый, бу китаплар 50 дән артык телгә тәремә ителә, гасыр мәдәниятенең күренекле өлеше була. ""Балдаклар хөкемдары"" белән ""Һоббит"" әсәрләре нигезендә югары бюджетлы фильмнар төшерелә. Айдар Шәйхин шулай ук Һарри Поттер турында китапларны татарчага тәремә итү эшеноештырды. Бүгенге көндә иде китапның беренче икесен татарча укып була. Тәремәчеләр аны ""фанат тәремәсе"" дип атый, ягъни алар автор хокукын бозмыйча, китапны рәсми бастырмыйча, бары тик анатарлар өчен татарча текст тәкъдим итә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Джон Толкинның ""Һоббит"" әсәре татар теленә тәремә ителәчәк",Яңылыҡтар,2270,https://www.azatliq.org/a/31649319.html,2022-01-11T14:31:14+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл моны ""технологик дуэль"" дип атады. Бүген, 19 декабрьдә узган туры элемтәдә Русия президенты Владимир Путин Русиянең яңа ""Орешник"" ракеты өстенлекләре турында телгә алды. Бу ракет атом шартлаткычы белән дә һөүм итә ала. Путин аның техник үзенчәлекләре белән мактанды һәм ракетның чын һөүм ясаган чагындагы мөмкинлекләрен күрсәтү өчен, һава һөүменнән саклану системы аны бәреп төшерергә тырышып карасын өчен, ""Орешник"" белән ""Киевка һөүм итәргә"" тәкъдим итте. Һөүм итү өчен һәдәф булачак объектны ул АКШка һәм Көнбатышның башка илләренә сайлап алырга тәкъдим итте, алар Киевка хәрби ярдәм күрсәтә. ""Алар (Көнбатыш белгечләре) безгә һәм ясаган анализлары өчен үзләренә акча түләүче Көнбатыш белән АКШ вәкилләренә гасырның үзенә күрә бер технологик тәрибәсен, югары технологияле дуэлен үткәрергә тәкъдим итсен. Киевта һөүм итәрдәй берәр объект билгеләсеннәр, үзләренең ракетларга каршы, һава һөүменә каршы көчләрен шунда тупласыннар, ә без анда ""Орешник"" белән һөүм итәрбез дә, нәрсә буласын карарбыз. Без мондый тәрибәгә әзер"", диде ул.21 ноябрьдә Русия Днепрга ""Орешник"" беләнһөүм иткән иде инде. Тик ул атомлы түгел иде. Элегрәк Путин Киевка ""Орешник"" ярдәмендә һөүм итү белән берничә тапкыр янады. Соңгы тапкыр бу 28 ноябрьдә, Күмәк иминлек килешүе оешмасының (ОДКБ) Астанада үткән ыенында булды. Ул чакта Путин ""Орешник""ның аналоглары ""дөньяда юк һәм тиз генә булмаячак та"", дигән иде. Путин Русиянең берничә әзер ""Орешник"" ракеты бар дип ышандыра. Көнбатыш белгечләре моңа шикләнә һәм ракет әле тулысынча эшләнеп бетмәгән ди. Путин Русия ирләренә Көнбатыш ракетлары белән һөүм итсәләр, моңа ""Орешник"" белән авап бирәчәкбез дип куркыта. Ә һәдәфләрне ""Украина кораллы көчләре Көнбатыш коралы белән кая һөүм итүенә карап сайлаячакбыз"", ди. Бу ""Киевтагы карарлар кабул итү үзәкләре дә"" булырга мөмкин, диде Путин. Аның әйтүенчә, Украина да Мәскәү белән Петербурдагы дәүләт дәрәәсендәге әһәмиятле объектларга һөүм ясамакчы булган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Путин Русия ""Орешник"" белән һөүм итсен өчен, Көнбатышка Украинадагы бер объектны сайлап алырга тәкъдим итте",Яңылыҡтар,2003,https://www.azatliq.org/a/putin-rusiya-oreshnik-belan-hojum-itsen-ochen-konbatishka-ukrainadagi-ber-obektni-saylap-alirga-takdim-itte/33245679.html,2024-12-19T14:30:41+03:00
"В Республике Башкортостан уже более 270 тысяч жителей, как многоквартирных, так и частных домов, пользуются этим приложением, которое направлено на решение различных вопросов ЖКХ в одном окне. Только за первые четыре месяца 2025 года пользователи отправили более 1,5 миллионов заявок в управляющие организации, из которых 8,5 составили коллективные заявки, когда несколько собственников ожидают решения по одной проблеме. Замминистра строительства и ЖКХ РФ Константин Михайлик отметил, что цифровизация ЖКХ важна не только для собственников, но и для профессионалов отрасли. Уровень ответственности организаций ЖКХ в ответах на обращения собственников растет: доля просроченных запросов без ответа снизилась почти вдвое по сравнению с аналогичным периодом прошлого года. Также отмечается снижение доли обращений, перенаправленных в Госжилинспекцию, что свидетельствует о том, что собственники и управляющие организации все чаще решают вопросы напрямую. Самой популярной функцией приложения остается оплата счетов за жилищно-коммунальные услуги без комиссии через Систему Быстрых Платежей. Майское обновление упростит процесс оплаты благодаря появлению корзины платежей, позволяющей оплачивать все актуальные счета одним действием. Также в платежных документах появится новый статус «Переплата», который поможет пользователям управлять своими счетами более удобно. Совсем скоро в приложении появится новая функция – возможность подачи аварийной заявки. Это позволит жильцам оперативно связываться с аварийной службой своей управляющей организации через приложение, что может существенно ускорить устранение аварий и минимизировать ущерб.",Количество скачиваний мобильного приложения «Госуслуги Дом» превысило 10 млн,Йәмғиәт,1636,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-14/kolichestvo-skachivaniy-mobilnogo-prilozheniya-gosuslugi-dom-prevysilo-10-mln-4234790,2025-05-14T14:44:00+00:00
"КырымтатарларАннексияләнгән Кырымда Мәскәүдән куелган ирле хакимият ярымутрау тарихы дәреслегеннән Икенче дөнья сугышында кырымтатарларның роле турындагы өлешен юк итәргә вәгъдә биргән. Элегрәк кырымтатар активистлары бу дәреслекләрне мәктәпләрдән һәм китапханәләрдән алып куюны сораган иде. Мәскәүнең ""Просвещение"" нәшриятында 2018 елда дөнья күргән 10 нчы сыйныф өчен ""История Крыма"" (""Кырым тарихы"") дәреслегендә кырымтатарлар Икенче дөнья сугышы елларында нацилар белән хәзмәттәшлек итте дигән бүлекләр кырымтатарларда ризасызлык уятты. Кырымтатар активистлары бу дәреслекне экстремистик дип бәяләде һәм кулланудан алуны таләп итеп, республиканың мәгариф, фән һәм яшьләр министры Наталья Гончароваисеменәхат язды. Активистлар дәреслек милләтара, динара мөнәсәбәтләрне кыздыра дип саный. Бу елның февралендә Гончарова дәреслекнең мәктәпләрдән алынуынбелдерде. Хакимият белдерүенчә, үзгәртелгән дәреслек киләсе уку елына әзер булырга тиеш.",Кырым тарихы дәреслегеннән кырымтатарларның нацилар белән хезмәттәшлеге турында бүлек юк ителәчәк,Яңылыҡтар,941,https://www.azatliq.org/a/29924727.html,2019-05-06T15:34:46+00:00
"Ҡышын уҡ эшен башлай ҙа йәй буйы күҙҙең яуын алырҙай аллы-гөллө сәскәләр араһында бал ҡортолай бөтөрөлә ул. Айгөл һоҡланғыс петуния үҫтереү серҙәре менән бүлеште: Петунияны ла, башҡа ваҡ орлоҡтарҙы ла еүеш тупраҡтың йә торф таблеткаларының өҫтөнә генә сәсәбеҙ. Үтә күренмәле шыптыр йә һауыттың ҡапҡасы менән ябабыҙ ҙа йылы, яҡты урынға ҡуябыҙ. 5 – 7 көндән, шытып сыҡҡас, ҡапҡасты алабыҙ, яҡты урынға урынлаштырабыҙ. Бер айҙан үҫентеләрҙе һирәкләтеп ултыртабыҙ. Тағы ла бер айҙан берәрләп стакандарға күсерәбеҙ. Уларҙың төбөн тишәбеҙ, сөнки артыҡ һыу һарҡып сығырға тейеш. Петуния ҡояшлы урында, өлгөргән серетмә һалынған йомшаҡ ҡына тупраҡта үҫергә ярата. Һыуҙы артыҡ күп һипкәнде үҙһенмәй. Петунияның ҡыуаҡлы сорттары һуҡмаҡтар буйлап үҫтереүгә ҡулай. Ампель сорттары ергә һирәк сәселә, уларҙың араһы 1 – 1,5 метр тәшкил итергә тейеш, сөнки бер сәскә 1 – 3 квадрат метр ерҙе биләй. Һауытҡа ултыртһағыҙ, 5 литрҙан да кәм булмағанын һайлағыҙ. Мәҫәлән, тайдал сортын кәмендә 30, ә иң яҡшыһы 200 литрлыҡ һауытҡа ултыртыу яҡшы. Петуния һыуыҡҡа сыҙамлы. Тамыры яҡшы үҫешкән үҫентене ергә ултыртһағыҙ, ул 10 градус һалҡынға ла бирешмәҫ. Тамыры бик яҡшы үҫешмәгән булһа, 0 йә 1 градус һалҡынды кисерә ала. Шуны ла әйтеп үтәйек: петуния күпереп сәскә атһын өсөн, профессиональ орлоҡтар сәсергә кәрәк.","Вәт, тамашааа! Күҙҙәр ҡамаша!",Йәмғиәт,1293,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-02/v-t-tamashaaa-k-r-amasha-3871385,2024-08-02T14:38:00+00:00
Республикала Яңы йыл байрамдарында ярты меңдән ашыу һырғалаҡ эшләйәсәк. Был хаҡта ЦУР-ҙағы оператив кәңәшмәлә БР Дәүләт техник күҙәтеү комитеты рәйесе Урал Искәндәров хәбәр итте.,500-ҙән ашыу һырғалаҡ ҡуйыласаҡ,Яңылыҡтар,178,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/500-n-ashyu-yr-ala-uyylasa-4516992,2025-12-22T13:16:47+00:00
"Рәүфә Рәхимовафикерләр4 октябрьдә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе ""Пруфы"" басмасын гамәлгә куючы Рәүфә Рәхимованы Русия гаскәрне кимсетүдә (Административ хокук бозулар кодексының 20.3.3 маддәсе, 1 өлеше) гаепле дип тапкан һәм 30 мең сум күләмендә административ штраф салган. Бу хакта ""Пруфы"" редакциясе хәбәр итә. Адвокатлар Сергей Макаренкоһәм Илнур Сәлимановәлеге карарны шикаять итәргә ыена. Алар фикеренчә, моның нигезендә сәяси сәбәпләр ята, чөнки Рәхимова ""махсус хәрби операция"" башланганнан бирле ""фронтта Русия сугышчыларына, ДНР һәм ЛНРдан килгән качакларга, Курски өлкәсендә Украина гамәлләреннән зыян күргән кешеләргә ярдәм итте"", ул армияне дискредитацияли алмый. Моннан тыш, Мәскәүдә бәйсез экспертиза уздырыла, ул Рәхимова сүзләрендә Русия кораллы көчләрен дискредитацияләү тапмаган. ""Башинформ"" дәүләт агентлыгыязуынча, Рәүфә Рәхимованың социаль челтәрләрдәге кайбер постларын анализлап, хокук саклау оешмалары вәкилләре ""Пруфы"" хуасы ""махсус хәрби операциягә карата тискәре караш формалаштыра"" һәм республика кешеләрен сугышка барудан баш тартырга чакыра дигән нәтиәгә килгән. Рәүфә Рәхимова әлеге хәлне аңа карата ""сәяси заказ"" дипатады. ""Телефон хокукы беркая да китмәде. Мондый карарлар артында конкрет кешеләрнең конкрет мөрәәгатьләре ятканын барыбыз да белә. Минем постларда бернинди дә дискредитация юк дип саныйм. Һәм профессионал белгечләр дә шулай саный. Беләсезме, илне чынлап та нәрсә дискредитацияли? Шушы мәхкәмә карары. Ватанны без ничек кенә яратсак та, аңа никадәр тугры булсак та, аның үсешендә никадәр генә ярдәм итсәк тә, кайчак бер түрәнең мәнфәгатьләре Русия мәнфәгатьләреннән мөһимрәк булып чыга"", дип язды ул. Әлеге эш нигезендә беренче утырыш 18 сентябрьдә булырга тиеш иде. Рәхимова чит илдә булу сәбәпле, утырыш күчерелде. Медиаменеджер бүген дә юк иде. Адвокатлар утырышны ансыз гына карауны сораган. ""Башинформ"" язуынча, Рәүфә Рәхимованың Төркиядә яшәү рөхсәте бар, ул әлеге вакытта шунда. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Пруфы"" басмасы хуасы Рәүфә Рәхимовага ""гаскәрне кимсетү"" өчен штраф салынган",Яңылыҡтар,2030,https://www.azatliq.org/a/33146217.html,2024-10-04T11:50:49+00:00
"""Кабатлап әйтәбез, без халыкара кануннарны бозып уздырылган чара нәтиәсендә килеп туган де-факто хәлне танымыйбыз һәм Украинаның бербөтенлегенә һәм суверенитетына теләктәшлек белдерәбез. Без Кырымдагы хәлләрне, бигрәк тә Кырымда яшәүче кырымтатарларны күзәтеп торачакбыз"" диелә министрлыкбелдерүендә. БУ ТЕМАГА: Кырым ""референдум""ына дүрт ел. Тормыш кайсы якка үзгәрде? Элегрәк Украина тышкы эшләр министры Павел Климкин Русия президенты вазифасына намзәт Ксения Собчакның Кырымда кабаттан референдум уздыру тәкъдимен куркыныч дип атаган иде. АКШ Дәүләт департаменты матбугат сүзчесе Һезер Науэрт та Русия Украина ирен аннексияләүне каплар өчен ""ялган референдум"" уздырды дип белдерде. Халыкара оешмалар Кырым оккупациясен һәм аннексиясен канунсыз дип таныды һәм Русия гамәлләрен тәнкыйть итте. Көнбатыш илләре икътисади чикләүләр дә кертте. Русия ярымутрауны оккупацияләүне инкарь итә, моны ""тарихи гаделлекне тергезелү"" дип атый.","Төркия тышкы эшләр министрлыгы: ""Кырым ""канунсыз референдум"" нәтиәсендә аннексияләнде""",Яңылыҡтар,931,https://www.azatliq.org/a/29103939.html,2018-03-16T11:32:59+00:00
"Ә әбей бабайҙы айнытҡысҡа тапшырырға яратҡан. Бабай рюмкаға тотоноуы була, телефонға йәбешә, милиция саҡыртып, уны тапшыра. Шул уҡ милицияға, үҙе алып килгән таныш-белештәренә меңдәрсә операция яһаған бабайҙы! Йәй дачала йәшәп, үҙен йыл буйы етерлек ҡайнатмалар, тоҙланған йәшелсәләр менән тәьмин иткән бабайҙы! Бер ваҡыт әбей тағы туҙынған: – Ни өсөн һин, ҡарт шайтан, һаман мунса башын япмайһың? Һиңә күпме әйтергә була! – Ни. ҡаҙағын алдым инде, хәҙер уларҙы ҡайнатырға кәрәк. – Нимә? Ҡаҙаҡтарҙымы? Ҡайнатырға? ! – Эйе, эйе! Нимә, белмәй инеңме әллә? Ҡайнатһаң, улар оҙағыраҡ сыҙай, ныҡлыраҡ була – мин телевизорҙан Беҙҙең йорт – Рәсәй тапшырыуынан ишеттем. – Улайһа, ярай. Әбей плитаға кәстрүл ҡуйған, бабай унда ҡаҙаҡтарҙы һалған да үҙе күршеләргә инеп киткән. Шылтыратырға. Психтар йортона. Йәнәһе, шулай-шулай, минең әбейем аҡылдан шашты, ләкин мин түҙҙем, хәҙер түҙә алмайым. Бөгөн теплицала эшләп өйгә инһәм, ул миңә ҡаҙаҡтарҙан аш бешереп маташа! Унда башта ышанмайҙар, бабай элекке медикмын тип үҙе менән таныштырғас ҡына киләләр. Бабай алдамаған, дөрөҫөн һөйләгән: кәстрүлдә – ҡаҙаҡтар, плита янында – әбей. Әбейҙе бәйләгәндәр. Тегеһен-быныһын асыҡлағансы, әбей психтар йортонда өс көн ҡунған. Тынысландыра торған дарыуҙар менән дауалағандар. Әйләнеп ҡайтҡас, тыңлаусанға әйләнгән. Д. ҠӘЙЕПҠОЛОВ. ""Һәнәк""тән))",Әбей менән бабай,Юмор,1321,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-06-13/bey-men-n-babay-4275859,2025-06-13T20:30:00+00:00
"2026 йылдың 1 ғинуарынан Рәсәйҙә минималь эш хаҡы күләме - 27 093 һум. Башҡортостанда иһә Урал коэффициенты менән бергә 31 157 һум (НДФЛ тотолғансы). Рәсәйҙең Хеҙмәт кодексында яҙылғанса, эш хаҡы МРОТ-тан аҙыраҡ булырға тейеш түгел.",Башҡортостанда эш хаҡы артҡандан-арта…,Яңылыҡтар,232,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/bash-ortostanda-esh-ha-y-art-andan-arta-4536804,2026-01-14T14:20:00+00:00
"Ҡалтасы районынан Бикмырҙиндар ғаиләһендә шатлыҡлы ваҡиға, унда ете ҡыҙ һәм өс малай үҫә, улар араһында игеҙәктәре лә бар.",Башҡортостанда йәшәүсе ҡатын унынсы балаһын тапҡан,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/bash-ortostanda-y-sh-se-atyn-unynsy-bala-yn-tap-an-4500955,2025-12-10T12:55:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр6 февральдә Башкортстанның Стәрлетамак шәһәр мәхкәмәсенә Русия гаскәре турында ""фейк"" тарату турында инаять эше карауга кертелгән. Аны ""СССР ватандашлары"" (Русиядә экстремист оешма дип табылды һәм тыелды - ред) хәрәкәте тарафдары Евгений Шепелевка ачканнар. Бу хактагы мәгълүмат мәхкәмә сайтында чыкты, дип иткерә""Аспекты"". Иргә каршы инаять эшен былтыр 2 ноябрьдә ачканнар. Ул Украинаның Изюм шәһәрендә Русия гаскәре кылган гамәлләр турында пост чыгарган булган. Тикшерү белешмәләренчә, Шепелев бу язманы 2022 елның 16 сентябрендә үзенең ""ВКонтакте""дагы сәхифәсендә чыгарган. Хәзерге вакытта бу сәхифәне карап булмый. Шепелевның өендә тентү үткән, аның техникасын һәм ""СССР ватандашлары"" оешмасы символикасы булган документларын тартып алганнар. Чикләү чарасы буларак иргә читкә чыгуны тыйганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда мәхкәмәгә ил гаскәре хакында ""ялган хәбәр"" тарату турында яңа эш кергән",Яңылыҡтар,919,https://www.azatliq.org/a/32807696.html,2024-02-06T15:31:13+00:00
"Китап һөйөүселәр өсөн ожмахҡа тиң урын Ленин урамындағы 26-сы йортта урынлашҡан һәм 180 квадрат метрлыҡ майҙанды биләй. Яҡты һәм иркен һатыу залында башҡорт әҙәбиәтенең классиктарының һәм йәш яҙыусыларҙың китаптары, шулай уҡ, башҡа Рәсәй халыҡтары әҙәбиәтенән тыш, милли башҡорт сувенирҙарын да табырға була. Тағы ла, яңы китап кибетендә ултырып ял итеп, китап уҡып алыу өсөн йомшаҡ ҡәнәфиҙәр, йәнә лә төрлө саралар уҙғарыуға тәғәйенләнгән лекторийҙың да булыуы уны заман менән бергә атлаған мәҙәни локацияларҙың береһе итә. Киләсәктә бында яҙыусыларыбыҙ, ижади шәхестәр менән төрлө осрашыуҙар, оҫталыҡ дәрестәре үтер, китап презентациялары гөрләр, яңы магазин халыҡтың яратҡан урынына әүерелер, бының өсөн бөтә шарттар ҙа бар. Китап магазинының асылыу тантанаһына Өфөлөләр эркелеп килде, рәхәтләнеп китап һайлап ҡына ҡалманы, ихласлап үҙ-ара аралашып та өлгөрҙө. Ни тиһәң дә, элекке урындағыһы февралдә үк ябылғас, үҙебеҙҙең башҡорт китаптарын йәһәт кенә барып алырлыҡ, шул арала фекерҙәштәреңде осратып гәпләшерлек урындың ваҡытлыса эшләмәүе үҙен һиҙҙереп өлгөргән икән. Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай ҙа был һөйөнөслө ваҡиғаны ҡала халҡының күптән көтөүе хаҡында әйтеп үтте: Зәйнәб Биишева исемендәге Китап нәшриәтенең үҙенең заманса магазины булыуын беҙ күптән теләп, оҙаҡ көттөк. Ниһайәт, Башҡортостаныбыҙ Башлығы Радий Фәрит улының ярҙамы менән был хыял да тормошҡа ашты. Элекке тар ғына кибет менән сағыштырғанда, бында мөмкинселектәр бөтөнләй икенсе, һатыуға ҡуйылған китаптарҙың да тематикаһы бик киң. Яҙыусы менән китап уҡыусылар осрашырлыҡ уңайлы зал булыуына айырыуса һөйөндөм. Магазин асылыу тантанаһы айҡанлы уҙған осрашыу ҙа шунда үтте, бик матур булды. Киләсәктә Китаптарға ҙур уңыштар теләйем! Яҙылған әҫәрҙәр кәштәлә ятырға тейеш түгел, улар үҙ уҡыусыһына барып етһен ул, яңы Китап магазины әҙип менән уҡыусы араһындағы ышаныслы күпер булһын! Хәйерле сәғәттә!",Өфөнөң тарихи үҙәгендә яңыртылған Китап магазины асылды,Яңылыҡтар,1889,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2024-09-20/f-n-tarihi-gend-ya-yrtyl-an-kitap-magaziny-asyldy-3938309,2024-09-20T12:38:00+00:00
"Почётными гостями и участниками торжественной церемонии стали: Рахимов Юлай Ситдыкович — выпускник, воин, инициатор и спонсор проекта, директор ООО «УРАЛГРЕЙТ». Аминев Айрат Зиннатович — Глава Администрации Муниципального района Абзелиловский район. Хакимов Айдар Салаватович — начальник МКУ отдела образования. Кадыров Рустэм Эристович — Глава администрации сельского поселения Янгильский сельсовет. Миникеев Ришат Мингажевич — ветеран педагогического труда. Стрелкова Мария Прохоровна — мама участника СВО Стрелкова Николая Владимировича. Кабинет стал результатом общего труда и уважения к нашему героическому прошлому и настоящему. Здесь будут храниться истории, проводиться «уроки мужества», и отсюда молодое поколение будет брать примеры истинного патриотизма и любви к Родине. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Юлай Рахимов – инициатор и спонсор кабинета воинской славы в родной школе,Мәғариф,905,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-22/yulay-rahimov-initsiator-i-sponsor-kabineta-voinskoy-slavy-v-rodnoy-shkole-4546502,2026-01-22T14:24:00+00:00
"Ҡара тәнле малай режиссер Айнур Асҡаровтың ""Йыл ғаиләһе"" фильмында төп ролде башҡарғайны.",Блогер Булат ролен башҡарған Габриэль вафат,Мәҙәниәт,89,https://yanshishma.com/articles/sangat-ostalary/2025-06-18/bloger-bulat-rolen-bash-ar-an-gabriel-vafat-4281151,2025-06-18T22:13:06+00:00
Хөрмәтле юғары мөфтөй Тәлғәт-хәҙрәт Тажетдин! Хөрмәтле туғандар! Һеҙҙе изге Рамаҙан айы тамамланыу һәм Ураҙа байрамы менән ихлас ҡотлайым! Уважаемый Верховный муфтий Талгат-хазрат Таджуддин! Уважаемые соотечественники!,Радий Хабиров принял участие в коллективном намазе в честь праздника Ураза-байрам и поздравил всех мусульман с праздником,Яңылыҡтар,218,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-10/radiy-habirov-prinyal-uchastie-v-kollektivnom-namaze-v-chest-prazdnika-uraza-bayram-i-pozdravil-vseh-musulman-s-prazdnikom-3722322,2024-04-10T11:39:37+00:00
"Мусина Динара Бәхтиәр ҡыҙы Өфө ҡалаһының 3-сө балалар поликлиникаһында педиатр булып эшләй. ""Бала сағымдан табип булырға хыялландым. Балаларҙы яратам. Шуға ла, педиатр һөнәрен һайланым"", - ти Ейәнсура ҡыҙы. Динара Бәхтиәр ҡыҙына эшендә уңыштар теләйбеҙ!",Табип булырға хыяллана,Йәмғиәт,253,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-11-20/tabip-bulyr-a-hyyallana-4475372,2025-11-20T15:12:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Корылтайда идарә әгъзалары гына сайланырга тиеш дип саный. Татарстан Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдуллаоешманың низамнамәсен (уставын) үзгәртергә чакырды. Бу хакта ул бүген Язучылар берлегенең утырышында белдерде. Ул Корылтайда сайланган идарә әгъзалары үзара гына рәисне билгеләп куярга тәкъдим итә. Аның сүзләренчә, низамнамәнең яңа проекты инде әзер. Моңа кадәр Корылтай ыеп, аны үзгәртер өчен ""ковид һәм сугыш"" комачау иткән. ""Шуңа да яңа корылтай ыеп булмады. Аның өчен финанс чыгымнары да кирәк. Минем тәкъдимем шундый. Уйлагыз әле: президент республикасы һәм парламент республикасы бар. Безнең язучылар берлеге президент республикасына туры килә. Рәис үзе идарә әгъзаларын тәкъдим итә. Корылтайда иңеп чыккан кешегә каршы килмиләр. Ул үзенең фикердәшләрен, үзенә каршы килмәгән кешеләрне сайлый, яшерен-батырын түгел. Гомумән, мин сәяси системда парламент республикасы яклы кеше. Корылтай башта идарәне сайлап, аннан соң идарә рәисне сайларга тиеш дип саныйм мин"", диде ул. Ркаил Зәйдулланың бу фикеренә язучы Нәибә Сафинакаршы төште. ""Бөтен язучылар юк дип әйттеләр, һаман шуны кузгатасыз, — диде ул. — Рәисне бөтен язучы сайларга тиеш, вертикаль түгел"". ""Синең әйткән сүз белән генә бармый бит дөнья. Рәис эшләми икән, аны ул чагында корылтай гына алып ташлый ала. Корылтайны кем ыя? Идарә белән сайланган рәисне теләсә-кайчан алып ташлап була ала. Мин үземә каршы сөйлим, гомумән. Хакыйкать кыйммәтрәк. Мин уйларга азык кына бирдем"", диде Зәйдулла авап йөзеннән. Татарстан Язучылар берлеге низамнамәсен үзгәртү мәсьәләсе оешмага Ркаил Зәйдулла рәис итеп сайлангач күтәрелә башлады. 2022 елның 8 апрелендә чираттан тыш Корылтай үткәрергә ыендылар. Шулай да бер атна кала, техник сәбәпләргә сылтап, ыенны билгесез вакыткакичектерделәр. Мәртәбәле язучыларның күбесе бүген үк бу үзгәрешкә каршы чыкты. Моннан тыш, алар низамнамәгә башка үзгәрешләр дә кертеләчәге, аларга да каршы булуы турында хәбәр итте. Язучы Фәүзия Бәйрәмова Азатлыкка сөйләгәнчә, рәисне сайлау тәртибен үзгәртү берлектә авторитар режим урнаштыруга, элекке демократиянең бөтенләй юкка чыгуына китерәчәк. Язучы Фоат Галимуллинбу гамәлләрне демократиядән тайпылу, кирегә чигенү дип атады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ркаил Зәйдулла кабат Татарстан Язучылар берлеге рәисен корылтайда сайламаска тәкъдим итте,Яңылыҡтар,2327,https://www.azatliq.org/a/rkail-zaydulla-kabat-tatarstan-yazuchilar-berlege-raisen-koriltayda-saylmaska-takdim-itte/32881113.html,2024-03-28T14:22:47+03:00
Уның 2024 йылдың мартында хәбәрһеҙ юғалған 14 йәшлек Дамир Әҙеһәмов булыуы ихтимал.,Өфөлә Ағиҙел йылғаһы буйында кеше һөлдәһе табылған,Донъя,83,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-05/f-l-a-i-el-yyl-a-y-buyynda-keshe-ld-e-tabyl-an-4267096,2025-06-05T20:15:00+00:00
"Бүздәк районында «Бәлешфест - 2025» милли аш-һыу фестивале уҙҙы. Республика башлығы һәм хөкүмәте ярҙамында үткәрелгән проект Башҡортостан халыҡтарының милли аш-һыуын һаҡлауға, өйрәнеүгә һәм үҫтереүгә йүнәлтелгән.",250 килограмм ауырлыҡтағы гигант бәлеш,Донъя,212,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-13/250-kilogramm-auyrly-ta-y-gigant-b-lesh-4347893,2025-08-13T13:45:00+00:00
"Бөгөн Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров «Әр-Рәхим» мәсетенең яҡтыртыу композицияларын ҡараны. Әлегә өс әҙер композиция күрһәтелде. «Беҙ архитекторҙар һәм белгестәр фекерен иҫәпкә алып, коллектив ҡарар ҡабул итәсәкбеҙ. Әммә иң мөһиме, беҙ төҙөлөштө тергеҙҙек. Әгәр ҙә һеҙ минән: «Ҡасан төҙөлөп бөтәсәк? », — тип һораһағыҙ, мин «Хәҙер» тип яуап бирә алмайым. Беҙгә төҙөргә лә төҙөргә. Мәсет күптән тора, беҙ проект документацияһын бер аҙ тикшерҙек, һәм барлыҡ төҙөлөш ҡағиҙәләрен үтәп, барыһын да ентекле эшләйбеҙ, бының өсөн мин Марат Вәсимовҡа рәхмәтлемен, ул ҙур тәжрибәгә эйә. Был бик ҡатмарлы проектта алда тағы ла ҙурыраҡ сығымдар буласаҡ», — тип белдерҙе Радий Хәбиров.",Матур «Әр-Рәхим»!,Яңылыҡтар,675,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-29/matur-r-r-him-4446546,2025-10-29T21:33:00+00:00
Бөгөн төндә Өфөнөң Белоозерская урамында ике фатирлы йортта ут сыҡҡан.,Ҡот осҡос янғын.,Яңылыҡтар,70,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-17/ot-os-os-yan-yn-4510707,2025-12-17T08:54:52+00:00
"–Дөрөҫөн әйт, Ғәли, был иншаны кем яҙҙы? –Белмәйем шул, Гөлнара Ирек ҡыҙы, мин кисә йоҡларға иртәрәк ятҡайным. Ҡыҙ егетенә, үпкәләп: – Егет кеше яратҡан ҡыҙын өс һүҙ менән ҡыуандырырға тейеш: яратам, һатып алам, барабыҙ! Егет: – Ярай, улайһа. Ял итергә яратам, ҡар- маҡ һатып алам да балыҡ тоторға барабыҙ! - Улым, ""икең""де ҡасан төҙәтәһең? - Тырышам да ул, атай. Тик уҡытыусы апай журналды ҡулынан төшөрмәй Атай-әсәйем гел көнкүреш техникаһына ҡарата миңә ҡарағанда яҡшыраҡ мөнәсәбәттә булды. Иҫләйем, атайым һәр саҡ: — Тәәәк! Видикты һүндерәбеҙ, уға ял итергә кәрәк! - ти торғайны",Шәмбе көләмәстәре,Юмор,582,https://amanat.su/articles/k-l-m-st-r/2024-10-26/sh-mbe-k-l-m-st-re-3984429,2024-10-26T16:50:00+00:00
"92-се йәшендә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы СӨЙӘРҒОЛОВ МУЛЛАЙӘН ЗЫЯЙЕТДИН улы вафат булды. Артистың ғаиләһенең, яҡындарының, коллегаларының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Ул меңәрләгән тамашасыларҙың яратҡан актеры булып мәңге хәтерҙә ҡаласаҡ. Хушлашыу 14 декабрҙә 10:00 сәғәттә М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында үтә.","Бәхил бул, яратҡан артисыбыҙ!",Мәҙәниәт,415,https://shonkar.com/news/culture/2025-12-13/b-hil-bul-yarat-an-artisyby-4505768,2025-12-13T15:10:00+00:00
"Бөгөн, 2 апрелдә, урыны менән бер аҙ ямғыр яуыуы ихтимал. Ел көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан талғын, көндөҙ айырым райондарҙа көсәйеүсән. Һауа температураһы көндөҙ 14, 19 градус.",19 градусҡаса йылыта,Яңылыҡтар,176,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-02/19-gradus-asa-yylyta-4180685,2025-04-02T12:00:00+00:00
"Әбейе үлеп киткәс, ҡарт улы менән килененә йәшәргә килә. Ҡарттың ҡулдары ҡалтырай, күҙе лә насар күрә икән. Тәуге мәлдәрҙә улы, килене, 4 йәшлек ейәне менән бер өҫтәл артында ултырып ашай бабай. Әммә уның сынаяҡты тота алмай, ашьяулыҡҡа бер туҡтауһыҙ сәй түгеүе, ҡулдары ҡалтырау сәбәпле, йә ҡалағын, йә икмәген иҙәнгә төшөрөп ебәреүе килен кешенең йәненә тейә башлай. Ҡарттың яңғыҙын бер бүлмә мөйөшөнә урынлаштырып, ашарға айырым бирергә ҡарар итәләр. Бер-ике тапҡыр тәрилкәне төшөрөп ватҡас, бабайға ағас һауыт ултырталар. Бер көндө 4 йәшлек малай урамда тапсыҡтар араһында ултыра икән. Уның мөкиббән китеп уйнағанын күреп, атаһы: ""Улым, нимә эшләйһең? "" тип һорай. Малай: ""Әсәйем менән һиңә ағастан һауыттар эшләйем, атай. Һеҙ ҡартайғас, һеҙгә кәрәк буласаҡ бит"", тип яуап бирә. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: бала тәрбиәләүҙең иң яҡшы һәм берҙән-бер дөрөҫ ысулы - тәрбиәне үҙеңдән башлау. Бала ата-әсәһенең үҙ-үҙен тотошон, һөйләшеү манераларын аңына һеңдереп бара. Фото Олеся Вильданова",Хикмәтле хикәйә,Аңлатма,979,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-14/hikm-tle-hik-y-4426768,2025-10-14T16:12:00+00:00
"Ярышта Рәсәйҙең 20 төбәгенән 273 шахматсы ҡатнашасаҡ. Башҡортостан командаһында Өфө, Стәрлетамаҡ, Салауат, Октябрьский, Ағиҙел, Благовещен ҡалаларынан, Өфө, Асҡын, Ғафури райондарынан, йәнә Нуғай, Карпов ауылдарынан бәләкәй шахматсылар сығыш яһаясаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Бәләкәй шахматсылар көс һынашасаҡ,Яңылыҡтар,270,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-08/b-l-k-y-shahmatsylar-k-s-ynashasa-4306358,2025-07-08T10:52:00+00:00
"Бөрйән районының Яңы Монасип ауылында бер теремек кенә бабай йәшәй. Донъяһы бөтөн, үҙе йор һүҙле, бошонмаҫ кеше. Балалары башлы-күҙле булып үҙ донъялары менән мәж килһәләр, бабайыбыҙ ейән-ейәнсәрҙәренең килеп хәл белеп китеүҙәренә һөйөнөп, Аллаһ бирһә, 100 йәшкә тиклем йәшәргә тырышам әле, тип үҙенең хәтирәләре менән уртаҡлашты. «Үткән тормош юлын китап итеп яҙһаң, һәр беребеҙҙең әллә нисә китабы булыр ине», - тип башланы ул һүҙен.",Күргәндәре - том-том китаплыҡ,Йәмғиәт,435,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-13/k-rg-nd-re-tom-tom-kitaply-4156246,2025-03-13T15:33:19+00:00
"Благодаря проекту «Медицинские кадры» национального проекта «Продолжительная и активная жизнь» больше специалистов, в том числе молодых, трудоустраиваются в государственные медицинские организации. Одним из участников программы «Земский доктор» является врач-невролог Бурзянской ЦРБ Тайфур Аюпов. Он окончил в 2014 году Башкирский государственный медицинский университет по специализации «Неврология». С 2015 года Тайфур Мубарякович работает в Бурзянской больнице, предоставляя жителям квалифицированную неврологическую помощь. — Моя главная задача — обеспечить качественную медицинскую помощь, особенно пожилым людям, чтобы они могли вести активную и полноценную жизнь. Важно, чтобы каждый получил своевременную диагностику и лечение, ведь здоровье нервной системы — залог хорошего самочувствия и долголетия, — отметил врач-невролог Тайфур Аюпов. Отметим, что в Республике Башкортостан ведется системная работа по решению кадрового вопроса в здравоохранении — одного из самых сложных вызовов для всех регионов России. Только в 2024 году удалось привлечь на 320 врачей больше, чем в 2023-м. Это стало возможным благодаря федеральным программам «Земский доктор», «Земский фельдшер» и проекту «Врачи для малых организаций». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Бөрйән дауаханаһында Ауыл докторы эшләй,Сәләмәтлек,1399,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-05-19/b-ry-n-dauahana-ynda-auyl-doktory-eshl-y-4241563,2025-05-19T16:00:00+00:00
"Уға ни бары 36 йәш кенә ине. Икенсе балаһын тапҡандан һуң реанимацияға эләгеп мәрхүм була. Беҙ яратҡан йырсыһыҙ ҡалһаҡ, ире Илгиз ҡатынһыҙ, ике балаһы - Кәрим менән Кәмилә әсәйһеҙ етем ҡалды. Вәсилә Разиф ҡыҙы Фәттәхова 1979 йылдың 31 декабрендә Белорет районының Ботай ауылында донъяға килә. Салауат Низаметдитдинов  исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжының хор бүлеген тамамлай.1999 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәи институтының  вокал бүлегенә уҡырға инә. Октябрь айында йырсы Айҙар Ғәлимов төркөмө менән бэквокал башҡарыусыһы булып гастролгә китә. Татар телендә башҡарған «Тыуған яҡ» хиты буйынса киң билдәле, был йыр Башҡортостанда ғына  ғына түгел, бөтә Рәсәй буйынса, шул уҡ ваҡытта халыҡ-ара билдәлелек яуланы. Йырҙың күп өлөшөндә тик Вәсиләнең тауышы һәм һуҡма музыка ҡоралдары яңғырай, был уның йырын, татар эстрадаһының һәр ваҡыт тиерлек баян тауышы яңғыраған төп]йырҙарынан айырып тора. Был йыр «Гәлсәр һандуғас»  эстрада йыры фестиваленең «Интернациональ йыр» номинацияһында иң яҡшы тип таныла, шулай уҡ 2008 йылда йыл һайын үткәрелгән «Татар йыры» халыҡ-ара татар йыры фестивалендә «10-йыллыҡтың иң яҡшы хиты» номинацияһында лауреат булды. Башҡорт телдәрендә халыҡ һәм эстрада йырҙарын профессиональ башҡарыусыларҙың «Башҡорт йыры»  телевизион конкурсында ҡатнашты. Башҡа билдәле йырҙары — «Әйтелмәгән мөхәббәтем», «Яңғыҙ миләш», «Атайым», «Алмағас сәскәһе», «Шахтер йыры».2016 йылдың 26 ғинуарында  Өфөлә, икенсе балаһы (ҡыҙы) тыуғандан һуң өҙлөгөү арҡаһында вафат була. Өфө ҡалаһында Көньяҡ зыяратта «Дан аллеяһында» ерләнгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Вәсилә Фәттәхованың арабыҙҙан китеүенә 10 йыл тулды,Яңылыҡтар,1746,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/v-sil-f-tt-hovany-araby-an-kite-en-10-yyl-tuldy-4549993,2026-01-26T09:08:00+00:00
"Һорауҙарға Алмаз хәҙрәт яуап бирҙе. – Өйләнеү, кейәүгә сығыу – һәр кешенең бурысы. Пәйғәмбәребеҙ (с. г. в) ла: ""Өйләнеүҙә бәрәкәт бар, ниғмәттәр"", – ти. Кеше ниндәйҙер сәбәптәр буйынса өйләнмәгән икән, ваҡыты еткәс, өйләнер. Сит кеше иһә бындай һорауҙар менән аптырата алмай. Был – әҙәпһеҙлек.","""Ҡасан өйләнәһең? "" тип һорарға яраймы?",Дин,293,https://shonkar.com/articles/iman-nury/2025-05-26/asan-yl-n-e-tip-orar-a-yaraymy-4250991,2025-05-26T21:05:00+00:00
"Моңло тауышлы Миңзәлә Түләбаеваның ""Ҡыҙыл бөрлөгән"" тигән йырын тыңлап ҡарағыҙ әле, дуҫтар! ""Минң өр-яңы ""Ҡыҙыл бөрлөгән"" йырының клибын ҡарарға саҡырам, дуҫтар! Йәмл Саҙалы буйҙарында йәш гройҙарыбыҙ Әминә Фәхртдинова, Мирсал Татлыбавтар мнән төштөк. Йәштәрҙ йәлп иттрүҙә ярҙам күрһәткән Сирғол мәҙәниәт йорто хҙмәткәр Фәниә Йскәнйәроваға, прокт авторы Рафиҡ Ғүмәр улы Ноғомановҡа, билдәл ржисср Ирәндк Иҙрисовҡа сикһҙ рәхмәтмд блдрәм! Алла бирһә, оҙаҡламай тлвизор экрандарында күррбҙ тип ышанам! "" - тип яҙған йырсы үҙенең ""Бәйләнештә"" сәхифәһендә.",Ошо йыр һеҙгә оҡшаймы?,Мәҙәниәт,551,https://shonkar.com/news/culture/2025-08-07/osho-yyr-e-g-o-shaymy-4340950,2025-08-07T09:39:00+00:00
"– Одним из главных условий для развития науки региона, повышения престижа профессии учёного, является создание достойных современных условий для работы молодых исследователей. Так, открытие новых лабораторий, модернизация уже функционирующих площадок направлены на комплексное развитие научных исследований и разработок в области передовых технологий, обеспечение быстрого перехода результатов исследований в стадию практического применения. Уверена в том, что наши грантополучатели смогут грамотно реализовать средства и выйти на новый уровень научных исследований, –  отметила председатель Госкомитета РБ по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. Все научные коллективы, получившие гранты, ведут исследования в области приоритетных направлений научно-технологического развития нашей страны. Например, на кафедре «Строительные конструкции» уже несколько десятилетий изучают долговечность железобетона. В Лаборатории нанотехнологий цементных систем имени профессоров А. Ф. Полака и Н. Х. Каримова успешно исследуют долговечность бетона на наноуровне. Но - не долговечность арматуры, поскольку сейчас здесь нет необходимого оборудования. Выигранный грант позволит закрыть эту потребность и расширить исследования. Аспиранты кафедры «Экоинжиниринг, природообустройство и экологические технологии» ведут исследования в области экологии и защиты окружающей среды. Их работы направлены на определение параметров углеводородного загрязнения территорий, выбора подхода к их санации, повышение качества почвогрунта и подземных вод. Модернизация материально-технической базы лаборатории повысит качество проведения экспериментальных исследований ученых. – Качество их исследований напрямую зависит от инфраструктуры, в которой аспиранты работают. Нашей целью было направить ресурсы либо на создание новых, либо на модернизацию существующих лабораторий, где аспиранты могут проводить свои научно-исследовательские работы, – поделился заместитель председателя конкурсной комиссии, проректор по учебно-методической работе УГНТУ Денис Гулин. – Радует, что поданные заявки были разносторонними. Где-то планируют создать одну большую установку, на которой разные аспиранты будут решать различные задачи. А где-то это дооснащение существующих лабораторий научным или исследовательским оборудованием для решения узконаправленных задач. В целом, судя по заявкам, мы сможем увидеть первые результаты уже через год на защитах диссертационных работ аспирантов. При подведении итогов экспертная комиссия оценивала планируемые показатели и имеющийся задел. Основными критериями стали наличие публикаций в ведущих отечественных и зарубежных рецензируемых научных журналах, патентов на изобретения и свидетельств на программные продукты, а также участие в международных и российских конференциях. Кроме того, учитывалась планируемая загрузка оборудования в часах. Профессор кафедры «Технологические машины и оборудование», руководитель научной школы «Прочность, долговечность, живучесть объектов нефтегазовой отрасли» Искандер Кузеев считает, что гранты помогают решать многие задачи. –  Научная школа возникает, когда в течение продолжительного времени доктор наук активно занимается подготовкой аспирантов и докторантов. Отличительной особенностью такой школы является постоянное генерирование нового научного результата. Для того, чтобы получить такой результат, необходимо проводить измерения или испытания, которые еще не производились. Естественно, возникает потребность в новых приборах, испытательных машинах. Иногда их приходится создавать самим. В такой ситуации грантовая поддержка научных коллективов администрацией вуза - это залог успешной исследовательской деятельности. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Вуз-резидент Межвузовского кампуса Уфы учредил гранты на создание лабораторий,Мәғариф,5241,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-07-22/vuz-rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-uchredil-granty-na-sozdanie-laboratoriy-4323147,2025-07-22T18:00:00+00:00
Әмирә Билалова.  Өфө ҡалаһының М. Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейының 5 А синыфы уҡыусыһы.,Әмирә конкурсҡа ҡушылды,Конкурстар,98,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-10/mir-konkurs-a-ushyldy-3923651,2024-09-10T14:24:00+00:00
"Еще более 5 млн рублей отдали мошенникам за минувшие сутки жители Башкирии, сообщили в пресс-службе МВД по региону. Среди пострадавших — 82-летняя уфимка, которой позвонили неизвестные и представились сотрудниками портала «Госуслуги», банковскими служащими и сотрудниками правоохранительных органов. Под предлогом проверки абонентского номера, а в дальнейшем и предотвращения мошеннических действий пожилая женщина перевела аферистам почти 2,1 млн рублей. Из них 1,3 млн рублей — личные сбережения, остальные деньги — заемные. Возбуждено уголовное дело. В Янаульском районе в тот же день произошла аналогичная ситуация. 43-летняя женщина перевела мошенникам 1,750 млн рублей, из которых только 250 тысяч рублей были личными накоплениями, остальные деньги принадлежали ее сыну. Также возбуждено уголовное дело. «В случае поступления сомнительного звонка, в котором говорится о совершении в отношении вас незаконной операции, рекомендуется прервать беседу. Не переводите свои денежные средства на якобы безопасный счет, не сообщайте незнакомым лицам по телефону свои персональные данные, а также банковские реквизиты, не устанавливайте на свой телефон неизвестные вам приложения по рекомендациям незнакомых вам лиц. Соблюдайте бдительность при переводе денежных средств по неизвестным реквизитам, пользуйтесь только проверенными сайтами», — отмечается в сообщении пресс-службы МВД по Башкирии.",Мутлашыусылар ял итмәй,Йәмғиәт,1391,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-13/mutlashyusylar-yal-itm-y-4312257,2025-07-13T14:48:00+00:00
"Русия каһарманы, Мамадыш районы егете Ирек МәгасүмовфикерләрТатарстан десантчылары берлеге, республиканың чик буе сакчылары берләшмәсе һәм Русия каһарманы Дамир Исламов исемендәге хәйрия фонды Мамадыш районы егете, Русия каһарманы Ирек Мәгасүмовның Конституциядә каралган хокуклары бозылу турында ачык хат язган. Моңа ""Бизнес ""игътибар иткән. Ачык хатта хәрби кардәшлек вәкилләре Мәгасүмовка каршы ачылган инаять эше материаллары белән ентекле танышуын әйтә. Хәрбинең яклавы бу инаять эшен антлы утырышчылар (присяжныйлар) карасын дип сораган иде, тик үтенеч кире кагылды, ди. Татарстанның хәрби кардәшлек вәкилләре бу карар белән килешмәвен әйтә, тиешле оешмаларның моңа игътибар итүен сорый. Дамир Исламов исемендәге фонд итәкчесе Валериан Алмазовфикеренчә, әлеге карар Мәгасүмовның Конституциядә каралган хокукларын, төгәлрәк әйткәндә 47 нче маддәне боза. Бу маддәнең 2 нче өлешендә ""федераль кануннарда каралган очракларда, инаять кылуда гаепләнүченең үзенә ачылган эшне антлы утырышчылар катнашындагы мәхкәмәдә карауларына хокукы бар"", диелгән, дип искәртә ул. Алмазов үзенә билгеле мәгълүматларга таянып, Русия Украинадан басып алган яңа төбәкләрдә 2027 елның 1 гыйнварына кадәр антлы утырышчылар институты булмаячагы турында сөйли. Әмма бу Мәгасүмовның мәхкәмәсен мондый институт булган төбәккә күчерүдән баш тарту өчен сәбәп була алмый, ди ул. Элегрәк Русия каһарманының хатыны Анна Мәгасүмовабасып алынган Луһанскидагы мәхкәмә Ирекнең мәхкәмә тыңлауларын Ростов өлкәсенә күчерүдән баш тарттыдигән булган. Татарстан хәрби кардәшлегенең ачык хатына ""Русия танкчылары берлеге"" итимагый хәрәкәте, ""Русия чик буе сакчылары"" берлеге һәм Русия сугыш инвалидлары итимагый оешмасының Самар бүлекчәсе дә кушылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз.",Татарстан хәрби кардәшлеге Луһанскида 18 яшьлек кызны үтерүдә гаепләнүче Русия каһарманы Ирек Мәгасүмовны яклап чыкты,Яңылыҡтар,1810,https://www.azatliq.org/a/32856595.html,2024-03-11T07:06:43+00:00
"1. Йән тыныслығын тәбиғәт ҡосағында эҙлә. Яңғыҙың ғына. Тәбиғәт тынысландырыр ҙа, һорауҙарыңа яуап та табылыр һалҡын башҡа. 2. Йәй ялан аяҡ күберәк йөрөргә кәрәк. Ерҙән көслө энергия килә организмға. 3. Һыу - тәбиғәт бүләк иткән мөғжизә. Һыуһыҙ тереклек юҡ. Һыуҙы һаҡлап ҡына тотон. Йәйге йылы көндәрҙә һыу кисеп йөрөү организмға бик күп көс бирә. 4. Таҙа һыу эс, шишмә йә ҡоҙоҡ һыуы. Ҡайнаған һыу - үле һыу. Ер йөҙөндәге бөтөн тере йән һәм үҫемлектәр ҙә 60-80 һыуҙан тора. Һыу менән тулыландырып торорға кәрәк күҙәнәктәрҙе. 5. Үле аҙыҡты күп ашама. Өҫтәлдә һәр ваҡыт йәшелсә, емеш-еләк булһын. 6. Итле аҙыҡты аҙнаһына 2-3 тапҡырҙан күберәк ашарға ярамай. Ашҡаҙанға эшкәртеүе бик ауыр итте. Үлән генә ашаған атта күпме көс! Йыл әйләнәһенә арымай саба. Ит менән туҡланған айыуҙың көсө ярты йылға ғына етә. Ҡыш буйына ҡыбырлай ҙа алмай ята. 8. Һыуҙы йыш эсһәң, ашҡаҙанға күп аҙыҡ һыймай. Кешегә көстө күп ашау бирмәй, ә дөрөҫ туҡланыу бирә. 9. Ураҙа тотмаһаң да, аҙнаның бер көнөндә ашҡаҙанға ял бирергә кәрәк. Һыу йә ҡатыҡ ҡына эсергә мөмкин. 10. Был донъяла бөтә нәмә лә кеше өсөн. Ҡояш көнө-төнө яҡтыртып торһа, кешегә ял булмаҫ ине. Төн кешегә ял өсөн. Көндөҙ яҡты саҡта эштәреңде эшләп ҡал. 11. Саф һауала күберәк йөрө. Йылыға өйрәтмә организмыңды. Йылы яратҡан кеше тиҙ ҡартая. Бигерәк тә йоҡо бүлмәһе һалҡынса булырға тейеш. 12. Ҡәһүә һәм кибет сәйенән баш тарт. Улар - наркотик. Үлән, япраҡ, сәскә йыйып киптереп, йыл буйына сәй урынына эс. 13. Һәр нәмәлә сама бел: ашауҙа, һөйләүҙә, эштә лә, уйында ла. Үтә ҡыҙыл булма, тиҙ уңырһың. 14. Ашағандан һуң ятһаң, ашаған аҙығың ашҡаҙаныңа таш булып ятыр. 15. Сихырҙан йыраҡ бул. Сихырсылыҡ, күрәҙәселекте Хоҙай үҙ итмәй. Күрәҙәлек итеүсе генә түгел, уға ышанып барыусы ла гонаһлы. Яҙмышыңды алдан белергә тырышыу ул Хоҙайҙан оло булырға маташыуға тиң. 16. Йәнгә иң яҡшы дауа - эш. Башыңда йөҙ төрлө уйҙар сыуалмаһын өсөн ни менәндер мәшғүл булырға кәрәк. 17. Кешеләргә ҡарата сабыр һәм яғымлы бул. Әммә ҡол яһарға ирек бирмә. Үҙеңде яҡлай ҙа бел. ""Өләсәйҙәр мәктәбе"" төркөмөнән",Ололар кәңәшенә ҡолаҡ һалайыҡ,Мәғариф,2028,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-08-06/ololar-k-shen-ola-alayy-3874961,2024-08-06T14:24:00+00:00
"Рауил Бикбаев исемендәге 102-се башҡорт гимназияһының 6 а синыфы ""Аманат""ҡа яҙылған. Етәксеһе Камалова Алиса Сәғәҙәт ҡыҙы.",Бөтөн синыф менән — Аманатҡа!,Яңылыҡтар,122,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-15/b-t-n-sinyf-men-n-amanat-a-4051649,2024-12-15T15:20:00+00:00
"""Һаман шул Мәүлиҙә бит әле: сәсен ҡойроҡ һымаҡ бәйләгән, әллә ҡасанғы күлдәген кейгән, тырнаҡтары маникюр-педикюрҙың ни икәнен белмәй. Шул кейеме майға батҡан тракторисҡа кейәүгә сыҡты ла, донъяның бер рәхәтен күрмәй, ошо ауылдан башҡа ерҙе белмәй йәшәп тик ята. Бер ниндәй үҫеш, яҡшыға ынтылыш юҡ. Ҡурҡмай өсөнсө бала тапҡан бит әле ул, хәйерселәрҙе арттырып. Үҙең өсөн йәшәп ҡалыр кәрәк был донъяла! Ә нисек мәктәптә яҡшы уҡый торғайны. Ата-әсәһе лә, уҡытыусылар ҙа уны өлгө итеп ҡуя, әллә кем булыр тип ҙур өмөттәр бағлай ине. Бына хәҙер мине күрһендәр ҙә уға ҡараһындар! "" - тип ҡасандыр әхирәте булған ҡатынды өҫтән генә ҡарап тикшерҙе Зәмирә һәм ҡаршылағы көҙгөнән үҙ сағылышына ҡәнәғәтлек менән күҙ һалды. Унан уға йәшәүҙең серен белгән ҡиәфәтле, үҙ-үҙенә ныҡ ышанған, һауалы, биҙәнгән-төҙәнгән, заманса кейенгән, һары ҡыҫҡа сәсле, матур аҡ йөҙлө ҡатын ҡарай ине. Зәмирә мәктәптә уртасылдар рәтендә йөрөнө лә, башҡалар кеүек юғары уҡыу йортона ынтылып тормайынса, бухгалтерҙар әҙерләй торған курсты бөтөп, бер ресторанға эшкә урынлашты. Артабан инде ситтән тороп өҫтәмә юғары белем алды. Хәҙер ҙур ғына ойошмала баш иҡтисадсы булып эшләй. Ҡала тормошон бик тиҙ үҙ иткән зирәк ҡыҙ етеҙ үҙгәргән заман менән бер ҡатарҙан барырға тырыша. ""Һаман яңғыҙһың, әхирәт. Илнур ҙа һине көтөп арып, яңыраҡ өйләнеп ҡуйҙы"", - Мәүлиҙәнең ниҙер эшләп йөрөгән арала әйткән һүҙҙәре уны уйҙарынан арындырып ебәрҙе. ""Эһе, хәҙерҙән һинең һымаҡ балаға батып ултырырғамы? Әлегә үҙемде кемгәлер бәйләгем килмәй, балалар табып та өлгөрөрмөн тип уйлайым. Үҙем өсөн йәшәп ҡалырға кәрәк. Әлегә килеп-китеп йөрөүсем бар, ваҡыт үткәрергә ярай ул. Мин - уға, ул миңә ҡарата бер ниндәй яуаплылыҡ тотмайбыҙ, бер кем бер ни өсөн бурыслы түгел, ирекле ҡоштар кеүекбеҙ. Донъя, балалар мәшәҡәттәре, аҡса етмәү кеүек проблемалар йәнде игәмәй, тыныс ҡына ял итәбеҙ. Миңә шулай уңайлы: ирҙең артынан йыуырға ла кәрәкмәй, ул килә тип бешеренергә лә түгел. Берәй заман ныҡлап ғаилә ҡорорға уйлаһам, уны ҡайтармай ҙа ҡуйырмын. Быныһынан ялҡһам, икенсеһен табыуы ауыр түгел, сөнки мыжыҡ ҡатындарынан ялҡып, ҡайҙалыр ял итеп, һауа алмаштырырға яратҡан ир заты күп ул. Миңә, әлбиттә, уларҙың барыһы ла кәрәкмәй, иң мөһиме - кеҫәһе ҡалын һәм йомарт булһын. Әлегә бындай тормош ялҡытмаған, үҙем өсөн йәшәйем дә тәүҙә, шунан күҙ күрер. "". Ошондай һөйләшеүгә лә ун биш йыллап уҙып киткән икән. Хәҙер Зәмирәгә күп тә түгел, әҙ ҙә түгел - 40 йәш. Ваҡыт байтаҡ үтһә лә, һаман шулай ыҫпай, матур ҡатын. Тик олоғая барған һайын үҙен эс бошорғос яңғыҙлыҡ тойғоһо кимерә, эргәһендә терәк -таяныс булырҙай кешенең кәрәклеге үҙен һиҙҙерә, иптәшкә берәй бала табып алырға ваҡыт тигән уй һуңғы арала йыш килә, үҙенә пар булырҙай лайыҡлы таныш ирҙәрҙе барлай. Ниңәлер ошоғаса йөрөгән ирҙәренең береһе лә, ғүмерлек йәрем бул, тип уның ҡулын һорап килгәне, йә булмаһа кинәйәләп тә аңғартҡаны юҡ. Ҡайһы берҙәре осрашыуҙан ҡаса, хатта асыҡтан-асыҡ башҡаса уны ҡыҙыҡһындырмауы тураһында белдергәндәре лә бар. Ваҡытлыса осрашыу-һөйөшөүҙәр, буш һүҙҙәр ҡатындың үҙенә лә ҡыҙыҡ түгел хәҙер. Уға ныҡлы мөнәсәбәт, эргәһендә тоғро, ышаныслы, бер үк хыялдар менән янған иптәш кәрәк. Ә ҡайҙан табаһың ундайҙы, бүтәндекен һалдырып алырмын тип әйтеүе генә еңел, берәү ҙә күнегелгән тормошонан ваз кисеп, өр-яңынан башлағыһы килмәй, әгәр ҙә арала ҙур мөхәббәт ятмаһа. Ғүмерҙе сағыу үткәрәм тип иң мөһименән - бала бағыуҙан тороп ҡалған ҡатындың күңелен хәҙер үкенес, эс бошоу, яңғыҙлыҡтан ҡурҡыу тойғолары сорнаған. Элеккесә һауалы түгел хәҙер Зәмирә, ә уйлы-ғазаплы. Күпме йәшәлгән, төрлө хәтирәләр ҙә етерлек, ә күңелдә бушлыҡ. Иң ҡыҙғанысы - уны бер нәмә менән тултырып та, үткәндәр тураһында онотоп та булмай.","Һуңланың шул, әхирәт! ..",Әҙәбиәт,3640,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-26/u-lany-shul-hir-t-4551296,2026-01-26T21:45:00+00:00
"С приветственным словом к молодым предпринимателям обратился Глава Республики Башкортостан Радий Хабиров: - У России и Казахстана есть отличные возможности для сотрудничества молодых предпринимателей. Это подтверждается многолетним опытом взаимодействия и тесными отношениями между нашими странами, основанными на братстве и уважении, что поддерживается лидерами Касым-Жомартом Токаевым и Владимиром Путиным. В особенности Башкортостан имеет давние исторические и культурные связи с Казахстаном, так как веками назад кочевники способствовали формированию казахской и башкирской наций. У нас общие история, культура, традиции и язык, что делает наше сотрудничество естественным и неизбежным. Мы придаем огромное значение развитию бизнеса с Казахстаном, который сейчас переживает успешный этап. Надеюсь, ваш визит принесет новые дружеские связи, позволит глубже понять жизнь в Башкортостане и других регионах России, и станет основой для укрепления дружеских отношений между нашими странами. Желаю вам много успехов и приятных впечатлений от пребывания в Башкортостане.",Форум молодых лидеров России и Казахстана,Яңылыҡтар,1067,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-26/forum-molodyh-liderov-rossii-i-kazahstana-4024412,2024-11-26T14:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2024 ел шәхесе — кем ул? Татар-башкорт дөньясында ел дәвамында әмгыятькә тәэсир ясаган шәхес өчен тавыш бирүдә катнашырга тәкъдим итәбез. Бу исемлеккә сез лаеклы дип санаган шәхесләр кермәгән дип саныйсыз икән, безнең социаль челтәрләрдә языгыз.2024 ел ахырына якынлаша. Азатлык узып баручы елга йомгак ясауны башлый. Аны, гадәттәгечә, ел шәхесен сайлау, аңа тавыш бирү белән башлап ибәрәбез. Һәм бу эшне, хөрмәтле укучыларыбыз, сезгә тапшырабыз. Татар-башкорт дөньясында 2024 ел шәхесе дип кемне сайлар идегез? Редакциябез ел дәвамында эшчәнлекләрен күзәткән, башкорт вә татар исемен яңгыраткан, тормышны уңай якка үзгәртергә тырышкан, көрәшкән 9 кешене тәкъдим итә. Бу — безнең тәкъдим генә, сез дә үзегез лаеклы дип санаган шәхесләрнебезнең социаль челтәрләрдәтәкъдим итә аласыз. Сораштыру безнең сайтта һәм-каналдабара, ул 29 декабрь көнне туктаячак. Тавыш бирү нәтиәсе сәхифәбездә 30 декабрь көнне игълан ителәчәк. Хөрмәтле укучыларыбыз, быел кемгә тавыш бирәсез? Татар-башкорт дөньясында 2024 ел шәхесе — кем? активист, ""Башкорт"" милли оешмасының элекке рәисеСугыш башлаганнан соң басымга дучар булган, ләкин илдән китмәгән активист Фаил Алсыновны быел Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Аның өстеннән әләкне Башкортстан башлыгы Радий Хәбировүзе язды. Хөкем карарын чыгару көнендә Алсыновны якларга дип меңнәрчә кеше килде, полиция таратырга тырышса да, аларкитмәде, таралмады. Бу протест чарасыннан соң Башкортстанда ""Баймак эше"" барлыкка килде, дистәләрчә кешегә каршы инаять эшләре алып барыла. тел активистыРәсми Татарстанның татар теле язмышына игътибар кими барган вакытта телне кайгырту активистлар һәм һәвәскәрләр илкәсенә төште. Германиядә яшәүче Айгөл Әхмәтанархитектор булып эшләсә дә, буш вакытында "" "" дип аталган проектыналып бара. Анда ул татар телен инглиз телле кешеләргә өйрәтә, кызыклы материаллар әзерли. Айгөл татар телен һәм мәдәниятен төрле милләтләргә танытырга тырыша. башкорт ырчысыБашкорт эстрадасында билгеле ырчы Алтынай Вәлитов Фаил Алсыновны яклап күп чыгышлар ясады, социаль челтәрләрдә зур аудиториясен Алсыновны яклап чыгарга өндәде. Моның өчен сәяси басым аркасында ул чит илгә китәргәмәбүр булды. Бүгенге көндә ул АКШта сәяси качак статусын алыргатырыша. ""Ак Барс"" хоккей такымының баш тренерыЧыгышы белән Чиләбедән булган Әнвәр Гатиятуллин""Ак Барс"" такымының баш тренеры итеп билгеләнгәч, татар телен өйрәнә башлавын белдерде. Ул уеннардан соң оештырыла торган матбугат очрашуларын татарча исәнләшүдән башлый. Еш кына ул уен турында татар телендә берәр өмлә әйтә. Быел кайбер журналистлар тренерның татарча өмләләре аркасында ризасызлык белдерде, хәтта КХЛга (Континенталь хоккей лигасы) шикаять язарга ыенуын әйтте. Аларга авап биреп, Гатиятуллин ""Бу — минем туган телем"" дип татар телен яклап чыкты. Бу зур мөнбәрдән татар шәхесе авызыннан татар теле турында яңгыравык белдерү булды. әмәгать эшлеклесе, Татар итимагый үзәге рәисеТатар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиевоешманың Русиядә экстремистик булып танылуы, Русия Украинага каршы сугыш башлавы сәбәпле Төркиягә китәргә мәбүр булды. Мөһаирлектә тормышы иңел булмаса да (Зәкиев берничә операция кичерде), ул сәяси эшчәнлеген туктатмый, пикетларга чыга, чыгышлар, белдерүләр ясый, мөрәәгатьләр яза, Украинадагы сугышны тәнкыйтьли һәм татар халкы, теле өчен көрәшен дәвам итә. Быел ул мөһаирлектә 70 яшентутырды. журналистАлсу Кормашжурналистик эшчәнлеге өчен Русиядә кулга алынган һәм Алсу күпсанлы халыкара премияләр иясе булды, төрле чараларда актив чыгыш ясый. Дөнья күләмендә яңгыраган чыгышларында ул матбугат иреге, Русиядәге сәяси тоткын журналистлар язмышы, татар-башкорт мәсьәләсенкүтәрә. Аның кызлары исә Американың Ак йортында татарча беренче сөйләшкән татарларбулды. башкорт -белгече, ""Һомай"" акыллы колонкасын уйлап табучыБыел ясалма интеллект нигезендә эшләүче башкортакыллы динамик Башкортстан уку йортларына, киң әмәгатьчелегенә таратылды. ""Һомай"" дип аталган акыллы колонканы уйлап табучы һәм итәкләүче Айгиз Кунафинмоның белән чикләнми, проектны мари теленә һәм кайбер башка милли телләргә тарату эшеналып бара. Айгиз Кунафин 2017 елдан бирле башкорт теленә басым башланганнан бирле туган телен яклау, аны үстерү юлларын эзли, башкорт теле турында чыгышлар ясый, туган телне өйрәнүгә, мәктәпләрдә балалар туган тел итеп башкорт телен сайлауга өнди. башкорт активисты, Азат милләтләр Лигасының вәкиле актерУзган ел азагында чыккан ""Слово пацана"" (""Егет сүзе"")сериалы Русиядә зур популярлык яулады. Сериалда төп рольләрнең берсен башкарган татар егете Рузил Миңнекаевзур йолдызга әйләнде. Аны Русиянең төрле проектларына төшергә чакыралар, ул күп тапшыруның көтелгән кунагы. Норлаттан булган һәм татарча иркен сөйләшкән Рузил бу тапшыруларда еш кына үзенең татар булганын һәм татарча сөйләшүен дә әйтә. Хөрмәтле укучылар, тавыш бирү 29 декабрьгә кадәр дәвам итә, нәтиәләр 30 декабрьдә чыгачак. Безнең исемлеккә керми калган, сез ел шәхесе итеп күрергә теләгән башка кешеләрнең исемнәрен түбәндәрәк Икенче урында – ырчы Айгөл Гайсина, өченче урында – башкорт активисты Фаил Алсынов. Өченче урынны башкорт активисты Руслан Габбасовалды. Икенче урынны укучыларыбыз активист Ольга Мисиккабирде, өченче урынны башкорт активисты Таһир Вахитовалды. Икенче урынны Мәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларын оештырган Лилиана Сафина, өченче урынны язучы, милли хәрәкәт активисты Фәүзия Бәйрәмоваалды. Икенче урында МДУ аспиранты Азат Мифтахов, өченче урында удмурт галиме, үз-үзенә ут төртеп шәһит булган Альберт Разин. Икенче урында – ырчы Элвин Грей, өченче урында фигуралы шуучы Алинә Заһитова. Икенче урында – Сол НЦе мәктәбе мөдире Павел Шмаков, өченче урында ""Башкорт"" оешмасы (2020 елда Русиядә экстремистик оешма буларактыелды) итәкчеләре Фаил Алсыновһәм Руслан Габбасов. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар-башкорт дөньясының 2024 ел шәхесен сайлыйбыз,Татарстан,5817,https://www.azatliq.org/a/tatar-bashkort-donyasining-2024-el-shahesen-sayliybiz/33216277.html,2024-12-02T01:43:41+03:00
"Рөстәм МиңнехановфикерләрДроннарның инфраструктура корылмаларына һөүм итү куркынычы югары булу сәбәпле, Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановһава киңлекләрен күзәтү чараларын көчәйтергә кушкан. Бу хакта ул Татарстан хөкүмәтендә узган киңәшмәдә әйткән дипхәбәр итә""Татар-информ"" республика итәкчесенең матбугат үзәгенә сылтанып. Миңнеханов билгеләп үткәнчә, күк йөзен күзәтүгә ирлек башлыкларын һәм ирле үзидарә хезмәткәрләрен, социаль оешмаларның, икътисад корылмаларының, авыл хуалыгы ширкәтләренең һәм крестьян-фермер хуалыкларының аваплы кизү һәм төнге сакчыларын әлеп итәргә кирәк. Дроннар тавышын ишеткән очракта, күзәтүчеләр бу хакта оператив рәвештә ""112"" номерына хәбәр итәргә, аларның кайсы урында күренгәнен һәм аның кайсы юнәлештә очуын әйтергә тиеш, дип яза агентлык. Татарстанда атнасына берничә тапкыр дроннар һөүме куркынычы тәртибе кертелә. Кайвакыт һава аланнары да ябылып тора. Русиянең Украинага каршы сугышын алып бару өчен Татарстан сугышчылар ибәреп һәм икътисади яктан ярдәм итә. Русия хәрбиләре басып алган Украинаның Лисичански һәм Рубежное шәһәрләрен республика төзекләндерә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең Украинага каршы сугышын алып бару өчен ярдәм итүче Татарстан итәкчелеге һава киңлеген күзәтү чараларын көчәйтергә мәбүр,Яңылыҡтар,1200,https://www.azatliq.org/a/33615617.html,2025-12-07T15:08:06+00:00
Импортозамещающий проект Межвузовского кампуса вошел в число победителей Академии инноваторов в Москве,Импортозамещающий проект Межвузовского кампуса вошел в число победителей,Мәғариф,102,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-05-06/importozameschayuschiy-proekt-mezhvuzovskogo-kampusa-voshel-v-chislo-pobediteley-4226495,2025-05-06T15:50:00+00:00
"«Мин килен булып төшкәндә ҡайным менән ҡәйнәмә ҡырҡ биш йәш тә тулмаған ине. Икеһе лә һау-сәләмәт, емертеп донъя көтөр саҡтары. Кейәүгә сыҡмаған бикәс, өйләнмәгән ҡәйнеш булыуға ҡарамаҫтан, улар беҙҙең бергә йәшәүебеҙҙе теләне. Арыу уҡ ваҡыттан һуң башҡаланырға булғас, ҡәйнәм ҡырҡа ҡаршы төштө, әйтмәгән һүҙе ҡалманы. Шулай ҙа иптәшем менән район үҙәгенә күсеп, йорт һалып индек, тырышып эшләнек, балалар үҫтерҙек. Бикәсем кейәүгә сығып, тыуған йортонан китте. Төпсөк бала – ҡәйнешем өйләнгәс, башланды ла инде мәхшәр. Туйҙан алда уҡ ҡәйнәм үҙ сәйәсәтен ҡайырҙы: бер ҡайҙа ла китмәйһегеҙ, бергә йәшәйһегеҙ, һеҙ беҙҙе көтөргә тейеш. Әммә йәштәр ҡалала төпләнергә ҡарар итте. Йәш кенә килендәшем ниндәй генә ҡарғауҙарға дусар булманы. Шул ыңғайы туҡмаҡтың бер башы беҙгә лә төшә. Ул хәлдәрҙән һуң егерме биш йыл үтте, ҡайным гүр эйәһе булып ҡалды. Хәҙер үҙебеҙ – олатай-өләсәй. Тик ҡәйнәм һаман талауҙан туҡтамай. «Игелекһеҙҙәр, мине ҡарамайһығыҙ, ҡартайғас, кәрәгем юҡ», – тип һуҡрана. Шул холҡо менән тамам биҙҙерҙе. Аҙна һайын тигәндәй барып ярҙам итәбеҙ, ҡушҡан йомошон үтәйбеҙ, һорағанын алып бирәбеҙ. Тик ниңәлер балаларының үҙ аллы йәшәүен ҡабул итә алмай». Эйе, ҡайһы бер ата-әсә балаларының буй еткереп, башҡаланыуын ауыр кисерә. Һөҙөмтәлә быуындар араһында аңлашылмаусанлыҡтар килеп сыға. Психологтар бының бер нисә сәбәбен билдәләй. 1. «Мин балама башҡа кәрәкмәйем». Ошондай уй арҡаһында ололарҙың күңелен бушлыҡ биләп алыуы, бөтөн донъяға һәм балаһына үпкә тотоуы ихтимал. Бындай кире уй-хистәрҙән ҡотолоуҙың иң яҡшы ысулы – күңелеңә ятҡан һәм шатлыҡ килтергән шөғөл табыу. Балаларығыҙ бәләкәй саҡта, үҙегеҙгә ваҡыт ҡалмағанда нимә тураһында хыялланыуығыҙҙы иҫкә төшөрөгөҙ. Бәлки, шул эштәргә тотонор мәл еткәндер? Ошоғаса һирәк аралашҡан туғандар, дуҫ-иштәр менән дә бәйләнештәрҙе нығытырға була. Балдан татлы ейән-ейәнсәрҙәрегеҙ ҙә һеҙҙең ярҙамға һәм иғтибарға мохтаж. 2. «Минең хаталарҙы ҡабатлап ҡуймаһын». Ата-әсә ғүмер буйы балаһын төрлө хаталарҙан, бәлә-ҡазаларҙан араларға тырыша. Был тәбиғи. Ҡайһы берәүҙәр тормошҡа ашмаған хыялдарының балаларында үтәлеүен теләй. Тик барыһы ла беҙ уйлағанса ғына бармай шул. Теләк-маҡсаттарҙың тура килмәүе үҙ-ара мөнәсәбәтте ҡаҡшата, өлкәндәр буйһондороусы сифатында ҡабул ителә башлай. Был осраҡта ни эшләргә һуң? Иң тәүҙә баланың үҙенсә йәшәргә хоҡуғы барлығын аңларға һәм ҡабул итергә кәрәк. Бының бер ҡурҡынысы ла юҡ. Өлкәндәр, тормош тәжрибәһенән сығып, аҡыллы кәңәш, фәһемле фекер әйтә ала. Ә балаларҙың ата-әсә һүҙенә ҡолаҡ һалыуы, уларҙың күңелен ҡыймауы мөһим. Тик ахыр сиктә, үҙ тормошона ҡағылышлы ҡарарҙы кеше үҙе ҡабул итергә тейеш. 3. «Балама һөйөү һәм иғтибар биреп еткермәнем». Ысынлап та булған йә иһә уйлап сығарылған ғәйеп тойғоһо кисергән ата-әсә, хатаһын төҙәтәм тип, балаһының тормошонда өлгөрлөк күрһәтә башлай. Был тойғонан ҡотолор өсөн ҡайһы берҙә асыҡтан-асыҡ һөйләшеү ҙә етә. Бер-берегеҙ менән аңлашҡандан һуң, үткәндәргә ишекте ябып, был һорауға ҡабат әйләнеп ҡайтмаҫҡа тырышығыҙ. Балаһының ҙур тормошҡа аяҡ баҫыуын ауыр кисергән, бының менән килешә алмаған ата-әсәләргә тағы бер ҡатындың һөйләгәндәрен миҫал итеп килтергем килә. «Яратҡан кешемә кейәүгә сығып, һау-сәләмәт, алмалай матур өс бала таптым. Ирем менән уларҙы кеше араһында кәм-хур итмәй үҫтерҙек. Теләгәндәре алдарында булды. Ҡағылмай-һуғылмай, иркәләнеп буй еткергән балаларыбыҙ тормошҡа яраҡһыҙ булып сыҡты. Бер-бер артлы үҙ донъяларын ҡорһалар ҙа, һаман беҙҙең ярҙамһыҙ йәшәй алмайҙар. Ҡыҙыбыҙға ипотекаға фатир алып бирҙек. Эшкә төшөп, түләүҙе еңеләйтһен өсөн ейәнебеҙҙе көтөргә алдыҡ. Ике улыбыҙға өй һалып, бурысҡа баттыҡ, улар ҙа баш баҫып бер урында ғына эшләмәй. Үҙ шөғөлөн дә асып ҡаранылар, ҡырҙа ла йөрөп ҡайттылар, тик аҡсаларын ғына күргән юҡ. Хаҡлы ялға сыҡһам да, эшләйем, сөнки ипотеканы түләргә, бурыстарҙы ҡайтарырға кәрәк. Аҡса кәрәккән һайын, «Әсәй, шуныңса ғына биреп тор инде», – тип йүгерә лә киләләр. Кешеләрҙең үҙ аллы донъя көткән, ата-әсәләренә ярҙам иткән балаларына ҡарайым да, бәләкәстән үҙаллылыҡ, булдыҡлылыҡ тигән сифаттарҙы ла үҫтерергә кәрәк булғанын аңлайым». Үрҙә яҙғандар – миҙалдың икенсе яғы: ҡайһы бер атай-әсәйҙе балаһының үҙ аллы тормош көтә башлауы күңел төшөнкөлөгөнә этәрһә, икенселәр был мәлде көтөп ала алмай. Ғөмүмән, нисә йәштә генә булһа ла, ата-әсә өсөн бала һәр саҡ сабый булып ҡала. Шулай ҙа уның инде бәләкәй түгеллеген аңларға, шәхси тормошҡа хоҡуғын ихтирам итергә кәрәк. Балалар иһә ата-әсәһенә ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеп, олоғайған көндәрендә терәк-таяныс булырға тейеш. Ғәлиә СӘЛИХОВА. А. Королев фотоһы",«Мин балама башҡа кәрәкмәйем».,Аңлатма,4505,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-20/min-balama-bash-a-k-r-km-yem-4543800,2026-01-20T15:57:00+00:00
"«Әйҙә, уйнайыҡ! » Бөтә Рәсәй фестивалендә уйынсыҡ башҡорт бал ҡортон да, һыуһарҙы ла, терпене лә күрергә, хатта һатып алырға ла мөмкин.",Уйынсыҡтың ниндәйе генә юҡ!,Яңылыҡтар,135,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-05/uyynsy-ty-nind-ye-gen-yu-4267141,2025-06-05T20:53:00+00:00
Фестивалдең өсөнсө көнө Өфө ҡалаһының йәш тамашасы театрының «Богатырь Степан Ромашкин» спектакль-әкиәте менән тамамланды.,Фильм-әкиәт тә ҡараныҡ.,Мәҙәниәт,122,https://yanshishma.com/articles/sangat-ostalary/2025-06-08/film-ki-t-t-arany-4269217,2025-06-08T13:11:38+00:00
"Ниһайәт, гүр эйәһе булыр мәле еткәс, ир быны Хоҙай Тәғәләнең үҙенән һорарға баҙнат иткән. Хоҙай уға шулай тип яуаплаған: ""Ҡатын-ҡыҙҙы яралтҡанда, мин уны һәр яҡтан камил итергә тырыштым. Уға бар донъяны йөкмәп алырлыҡ, балаларын барлыҡ ел-дауылдарҙан ышыҡларлыҡ ныҡлы яурын бирҙем. Бар һыҙланыуҙарға ла сыҙаһын өсөн саяларҙан-сая рух һирптем. Һис зарланмай гел алға барһын, шул уҡ ваҡытта артта ҡалғандарҙы ла ҡайғыртһын өсөн көслө ихтыяр бирҙем. Бала-сағаһын төрлө шарттарҙа ла, хатта бик рәнйетеүҙәрен күргән хәлдә лә, өҙөлөп яратыуҙан туҡтамаһын өсөн сикһеҙ изгелек күндерҙем. Иренең етешһеҙлектәренә ҡарамаҫтан, уға һәр ваҡыт терәк булһын, ҡалҡан булып уның йөрәген һаҡлап торһон өсөн оло сабырлыҡ бирҙем. Яҡшы ир һөйгәнен бер ҡасан да юрамал үпкәләтмәҫ, тик ундай ир-егеттең дә үҙ йәрен төрлөсә һынап ҡарауы ихтимал. Гүзәл затҡа ана шуны төшөнөрлөк аҡыл бирҙем. Ә иң аҙаҡтан ҡатын-ҡыҙға күҙ йәштәрен бүләк итергә булдым. Ниңә, ҡайҙа, ҡасан иларға – уныһы тик үҙ хоҡуғында"". Башдонъя",Ниңә был ҡатындар илай икән?,Йәмғиәт,987,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-02/ni-byl-atyndar-ilay-ik-n-3871142,2024-08-02T11:56:00+00:00
"Синыфыбыҙҙа бөтәһе 21 уҡыусы. Һәр кемдең үҙен ""Яҙыл да бүләк от! "" уйынында ла һынап ҡарағыһы килә. ""Аманат"" журналы берәүҙе лә битараф ҡалдырмаҫ, тигән ышаныста ҡалабыҙ. Сәләм менән, класс етәксеһе Зөлфиә Әхмәт ҡыҙы Моратова.",Ташбулаттар ҙа ҡушыла,Яңылыҡтар,226,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-20/tashbulattar-a-ushyla-4060787,2024-12-20T09:59:00+00:00
202627 уҡыу йылынан Рәсәй мәктәптәрендә яңы фән уҡытыла башлай.,Яңы фән индерелә,Мәғариф,63,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-07-29/ya-y-f-n-inderel-4330677,2025-07-29T11:48:05+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук әйге аланнарда сүгенү сүзләре булган, ""яшерен мәгънә"" йөртүче ырларны һәм ""ят агентлар""ның ырларын уйнатырга ярамый. Татарстанның балалар аланнарында совет классикасын, ""Татаркино""ның заманча фильмнарын һәм гаилә кыйммәтләре, спорт, галәм турындагы заманча Русия фильмнары күрсәтергә тәкъдим ителгән. Бу хакта ""Бизнес ""га үсмерләрнең ялы өчен аваплы ""Лето"" республика үзәгендәсөйләгәннәр. Русия мәгариф министрлыгы киңәш иткән совет классикасы арасында ""Сугыш һәм тынычлык"", ""Тыныч Дон"" кебек мәктәптә укый торган китаплар нигезендә төшерелгән фильмнар да, ""Чучело"", ""Кечкенә Вера"" драмасы, ""Бриллиант кул"" комедиясе дә бар. Фильмнарның тулы исемлеге Русия мәдәният министрлыгы сайтынакуелган. Заманча фильмнар арасында гаилә кыйммәтләре турында, мәсәлән, былтыр чыккан ""Чебурашка"" фильмын күрсәтергә кушканнар. ""Татаркино""ның ""Әлдермештән Әлмәндәр""анимация фильмында караячаклар диелә. Элегрәк басма Татарстанның балалар аланнарында кайбер ырларның тыелуы турындаязган иде. Мәсәлән сүгенү сүзләре, ""яшерен мәгънә"" йөртүче ырларны һәм ""ят агентлар""ның ырларын уйнатырга ярамый. Балаларга Григорий Лепс, Динә Гарипова, Дима Билан, Хәния Фәрхи һәм башкаларны тыңлатырга тәкъдим итәләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда әйге аланнарда балаларга совет чоры һәм гаилә кыйммәтләре турындагы фильмнар күрсәтергә кушканнар,Яңылыҡтар,1351,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-jayge-alannarda-balalarga-sovet-chori-ham-gaila-kiymmatlare-turindagi-filmnar-kursaterga-kushkannar/32971743.html,2024-05-30T09:56:05+03:00
"Команда «Ольга и миньоны» из Стерлитамакского филиала УУНи Т борется за победу во втором этапе чемпионата «Битва роботов» в Москве! 11 октября они сразятся с командами из России, Индии и Бразилии. Ольга Бражникова, капитан команды: «Мы — единое целое, и наша цель — создать робота, который сможет адаптироваться к стратегии противника. Жду ярких боёв и ценного опыта! » Тимур Чернов: «Ответственен за конструкцию и надежность робота. Использовали нестандартные инженерные решения, чтобы сделать его маневренным. » Богдан Сагадеев: «Это наш первый международный опыт. Мы долго готовили робота, чтобы он был устойчивым к атакам. Надеюсь, тактика сработает! » Азалия Вахитова: «Программирование — самое сложное. Мы добавили уникальные алгоритмы и сейчас тестируем их. Это шанс показать, что даже студенты из регионов могут создавать сильные идеи! » Наставники: Азат Даминов, Сергей Гусятников и Ришат Хусаинов — помогают команде развиваться и достигать новых высот.","Һай, малаҙис та инде Стәрлетамаҡ студенттары!",Йәмғиәт,962,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-26/ay-mala-is-ta-inde-st-rletama-studenttary-4403745,2025-09-26T14:25:00+00:00
"Ынйы-ынйы ҡарҙар яуа, Ғәжәп матур көн бөгөн. Ҡулға тотоп алғы килә Ҡарҙың һәр бер бөртөгөн.",Матур көн,Яңылыҡтар,91,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-21/matur-k-n-4516120,2025-12-21T09:54:54+00:00
"Упраздняются также уведомления о постановке на учет или снятии с учета, направляемые организациям, индивидуальным предпринимателям и физическим лицам. Наряду с выпиской из ЕГРН постановку на учет или снятие с учета в налоговом органе будут подтверждать выписка из ЕГРЮЛ (Единого государственного реестра юридических лиц), выписка из государственного реестра аккредитованных филиалов, представительств иностранных юрлиц и выписка из ЕГРИП (Единого государственного реестра индивидуальных предпринимателей). По итогам процедур постановки на учет или снятия с учета в налоговом органе, начатых до года и не законченных по состоянию на эту дату, вместо свидетельств и уведомлений будут выдаваться выписки.",С года свидетельство о постановке на учет в налоговом органе,Аңлатма,701,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-19/s-1-yanvarya-2026-goda-svidetelstvo-o-postanovke-na-uchet-v-nalogovom-organe-4354424,2025-08-19T16:53:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр49 яшьлек Елена Сизова бу төнне вакытлыча тоту изоляторында үткәргән. Якында тикшерү комитеты аңа чикләү чарасы билгеләүне сорап мәхкәмәгә мөрәәгать итәчәк. Тикшерү комитетында сорау алганнан соң Татарстан гигиена һәм эпидемиология үзәге баш табибы Елена Сизованы тоткарлаганнар. Бу хакта чыганакларына таянып, ""Бизнес ""яза. Басма язуынча, Татарстанның икътисад полициясе һәм тикшерү комитеты Сизованы әй көне тикшерә башлаган булган, ул чакта Татарстанның гигиена һәм эпидемиология үзәгендә контрактларны бүлешү белән бәйле инаять эше ачылган иде. Сизовага каршы крсәтмәләрне бу инаять эшендә шикләнелүче бер эшкуар биргән, ул үзәккә реагентлар сату белән бәйле тендерны откан булган. Августта Гигиена һәм эпидемиология үзәгендә эшләүче билгесез хезмәткәрләргә инаять эше ачылуы дахәбәр ителде. Куәт оешмалары вәкилләре 1,6 млн сум урлануын ачыкланган. Моны сатып алына торган тауарларның бәясен арттырып күрсәтеп эшләгәннәр диелә. Әлегә моны кем эшләве билгеле түгел, дип язган иде. Сизова бу төнне вакытлыча тоту изоляторында үткәргән. Якында тикшерү комитеты аңа чикләү чарасы билгеләүне сорап мәхкәмәгә мөрәәгать итәчәк диелә. Елена Сизовага 49 яшь. Ул Татарстан гигиена һәм эпидемиология үзәге белән 2019 елдан итәкчелек итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Татарстанның гигиена һәм эпидемиология үзәге итәкчесе тоткарланган,Яңылыҡтар,1390,https://www.azatliq.org/a/media-tatarstanning-gigiena-ham-epidemiologiya-uzage-jitakchese-totkarlangan/33117219.html,2024-09-12T12:38:10+03:00
"Өфө мәктәптәрендә бөгөн дә ""Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы - 2024"" төбәк-ара конкурсында ҡатнашыусы уҡытыусыларҙың асыҡ дәрестәрен ҡарау дауам итә.","""Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы - 2024"" конкурсы ҡыҙыу төҫ ала",Яңылыҡтар,157,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-29/bash-ort-tele-m-bi-te-yyl-u-ytyusy-y-2024-konkursy-y-yu-t-ala-3662983,2024-02-29T14:46:40+00:00
Ул абитуриент билдәләгән түбәндәге параметрҙар буйынса һөнәр һәм уҡыу йортон һайлау мөмкинлеге бирә: - балдар һәм БДИ-ла тапшырылған предметтар; - юғары уҡыу йортоноң ҡайҙа урынлашыуы; - дөйөм ятаҡтың һәм хәрби кафедраның булыу-булмауы; - теләгән уҡыу формаһы (көндөҙгө йәки ситтән тороп уҡыу). Сервис аша белем биреү программаларын сағыштырырға һәм бюджет урындары тураһында мәғлүмәт алырға була – студентҡа төрлө сайттарҙан юғары уҡыу йорттары тураһында мәғлүмәт эҙләргә кәрәкмәй. Шулай уҡ сервис аша конкурс исемлектәрендә үҙенең позицияһын күҙәтеп барырға мөмкинлек бар. Юғары уҡыу йортона уҡырға инеү өсөн документтарҙы ҡабул итеү комиссияһына бармайынса 2025 йылдың 20 июненән тапшырырға мөмкин. АңлатабыҙБашҡортостан,Дәүләт хеҙмәттәрендә уҡыу йортона инеүселәр өсөн «Тормоштағы хәл» сервисы эшләй,Йәмғиәт,723,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-24/d-l-t-he-m-tt-rend-u-yu-yortona-ine-sel-r-s-n-tormoshta-y-h-l-servisy-eshl-y-4292252,2025-06-24T17:35:00+00:00
"Аризона университетында татар милли ризыкларын тәкъдим итү, сулда – Алимә СәлахетдиновафикерләрАризона дәүләт университетының Критик телләр институты татар теленнән әйге курслар укыта башлады. Бу хакта Азатлыкка университетта татар телен укыткан Алимә Сәлахетдиновахәбәр итте. Дәресләр әен 7 атна дәвамында барачак. Быел дәресләргә онлайн һәм офлайн кушылып була. Татар теле курсларына берничә укучы йөри, ди Сәлахетдинова. Алар татар телен башлангыч дәрәәдә үзләштерә. Укучылар арасында татар телен профессиональ яктан өйрәнүче лингвистлар да, АКШка күптәннән күченгән татарларның оныклары да бар. Америкада укучы студентлар татар теле курсы өчен 8-10 баллы кредит алырга мөмкин, бу АКШта академик кредитлар системы өчен яхшы баллар дип санала, ди укытучы. Электән үк татар телен укыткан Аризона университетында, берничә еллык тәнәфестән соң, татар теле янә 2022 елда укытыла башлады. Анда татар теле дәресләрен Канадада яшәүче татар теле активисты, онлайн-мәктәп итәкчесе Алимә Сәлахетдиноваалып бара. Институтның элекке башлыгы Ирина Левин Азатлыкка биргән әңгәмәсендә университетның максаты – укучыларның үзләре өйрәнгән телдә сөйләшә башлавы, дипсөйләде. Татар теле курслары Аризона университетында 2001 елдан бирле оештырыла. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аризона университетында татар теле дәресләре башланды,Яңылыҡтар,1330,https://www.azatliq.org/a/32445576.html,2023-06-06T06:39:33+00:00
"Бынан егерме биш йыл самаһы элек, телевизорҙан Айһылыу менән Ғайсарҙы күрер өсөн, кистәрҙе көтөп алғанығыҙҙы иҫләйһегеҙме? Тәүге башҡорт сериалы ""Ай ҡыҙы""нда Эльмира Юлдашева менән Азат Йыһаншин телевизор ҡараусының йөрәген тәүге сериалдарҙан уҡ арбап алған ине. Актерҙарҙың оҫта уйнауы менән бергә ваҡиғалар барған ауылдың тәбиғәте лә иҫ китмәле матур ине. Бынан егерме биш йыллап ваҡыт үткәс, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артисы Эльмира Юлдашева киноның күп өлөшө төшөрөлгән Белорет районының Асы ауылындағы ""тыуған йорто""на, эш сәфәре менән барғанда, янына барып күреп киткән. ""Күптән ошо йорт алдына барып хәтирәләргә бирелеп алғым килә ине. Бөгөн шул яҡҡа юлыбыҙ төшкәс, барып килергә булдым"", - ти Эльмира Юлдашева.",Егерме биш йылдан һуң өйөнә ҡайтҡан,Мәҙәниәт,747,https://shonkar.com/news/culture/2025-06-26/egerme-bish-yyldan-u-y-n-ayt-an-4292105,2025-06-26T22:33:00+00:00
"Ул тамашасылар күңелен йырлы ролдәре менән яуланы. Хәйретдин (Йәш йөрәктәр), Ғиззәт (Еҙнәкәй), Хәсән (Йырланмаған йырым һин) образдарының уңышы Алмаздың моңло тауышына ла бәйлелер, моғайын.","Мин талантлымын, тиергә ярамай.",Мәҙәниәт,189,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-24/min-talantlymyn-tierg-yaramay-4134093,2025-02-24T10:39:20+00:00
"Министр просвещения России Сергей Кравцов провел заседание комитета Госдумы по бюджету и налогам, посвященное обсуждению проекта федерального бюджета на 2026–2028 годы в рамках реализации государственной программы «Развитие образования». По итогам заседания депутаты поддержали законопроект в первом чтении. Особое внимание было уделено увеличению финансирования образовательной сферы. Так, объемы бюджетных ассигнований запланированы следующим образом: на 2026 год 669,1 млрд рублей; на 2027 год 719,5 млрд рублей; на 2028 год 806,9 млрд рублей. Кроме того, были учтены дополнительные меры поддержки системы среднего профессионального образования (СПО). За счет перераспределения средств удалось увеличить финансирование государственных заданий по федеральным учреждениям СПО на сумму порядка 8 млрд рублей ежегодно. Министр выразил благодарность министерству финансов за успешное сотрудничество и подчеркнул важность выделения достаточных средств для качественного развития образовательного процесса в стране. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Глава минпросвещения представил проект расходов на образование в 2026 году,Мәғариф,1134,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-10-16/glava-minprosvescheniya-predstavil-proekt-rashodov-na-obrazovanie-v-2026-godu-4429306,2025-10-16T11:14:00+00:00
"Хашим Мостаев йылдарҙа — Ф. Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе, йылдарҙа балетмейстер һәм консультант була. «1978 йылда барлыҡ дәүләт ансамблдәре конкурсында беренсе урынды яуланыҡ, ә ул һалған «Ҡумыҙ менән бейеү» стилләштерелгән иң яҡшы халыҡ бейеүе өсөн махсус призға лайыҡ булды. Ә конкурстың рәйесе легендар Моисеев ине», — ти Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Гүзәл Әбсатарова. Хашим Мостаев — балет артисы, педагог-балетмейстер, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, М. Ғафури исемендәге республика премияһы лауреаты, профессиональ балет сәнғәтенә һәм башҡорт халыҡ хореографияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Ленинград хореография училищеһын тамамлаған, С. М. Киров исемендәге Ленинград опера һәм балет театрында эшләгән. Ф. Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамблендә «Ҡумыҙ менән бейеү», «Ирәндек», «Азамат», «Бөрйән ҡыҙҙары», «Сәскә атыусы ҡурай», «Башҡорт вальсы» һәм башҡа бейеүҙәр ҡуйған. Олег Яровиков фотоһы","""Бөрйән ҡыҙҙары» бейеүен кем ҡуйған?",Мәҙәниәт,1055,https://shonkar.com/news/culture/2025-09-11/b-ry-n-y-ary-beye-en-kem-uy-an-4383042,2025-09-11T09:00:00+00:00
"Сулпан Хасанов из села Мраково Кугарчинского района стал единственным победителем республиканской акции «Новогодний марафон», объявленной издательским домом «Республика Башкортостан» в декабре минувшего года.",Жители Башкирии выписывают газеты и выигрывают хорошие призы,Йәмғиәт,208,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-11/zhiteli-bashkirii-vypisyvayut-gazety-i-vyigryvayut-horoshie-prizy-4164706,2025-03-11T15:10:00+00:00
"Себештәргә күҙ теймәһен өсөн, уларҙы иләккә ултыртып, бер нисә минут төтөндә тоталар. Тауыҡты көтөү ҡайтҡанда баҫырға ултырталар - себеше күп була. Берҙе бир, Берҙе бирһәң, уңды бир, Йән башына тигеҙ бир, - тип һамаҡлаһаң, себеш уңа тип ышанған боронғолар. Башҡорт халыҡ ижады Себештәр бер урынға өйөлөп ятһа, тимәк, уларға йылы етешмәй. Өйкөлөшкән себештәр бер-береһен тапай, аҫта ҡалғандарының хәле бөтөүе, тыны быуылыуы бар. Шуға күрә, үҫеп нығынып алғансы, ҡыҙыл лампа (инфракрасная лампа) ҡуйыу кәңәш ителә. Тауыҡ себештәре, ҡаҙ бәпкәләре ҡоро урынды ярата, өйрәк һыуға, дымға бирешеп бармай. Өйрәк бәпкәләренә емде лә һыулыраҡ әҙерләгеҙ. Ҡаҙ бәпкәләренә ойоған һөт килешеп етмәй, уларҙың аҙығын әсемәгән һөткә болғарға кәрәк. Ҙурайған (бер нисә аҙналыҡ) себештәр, бәпкәләр алһағыҙ, нимә ашап йәшәгәндәр, шуны дауам итегеҙ, яйлап үҙегеҙҙең аҙыҡҡа күсерегеҙ. Һатыуҙа бөтә төр ярмалар бар, әммә үҙегеҙ эшләп алһағыҙ – яҡшыраҡ. Мәҫәлән, ҡаҙ, өйрәк бәпкәләре өсөн бойҙай, һоло һәм кукурузды ваҡ итеп ярҙырып әҙерләнгән ҡатнаш аҙыҡ шәп буласаҡ. Себештәр янында һәр ваҡыт ҡом һәм таҙа көл торһон. Көл тауыҡ себештәре, бройлерҙарға һәр төрлө паразиттарға ҡаршы көрәш өсөн кәрәк, улар ваҡыты-ваҡыты менән көл ваннаһы ҡабул итергә тейеш. Ҡоштарҙың рационына витаминлы үләндәр – кесерткән, клевер, бәпембә, меңъяпраҡ һ. б. индерергә онотмағыҙ. Әгәр әлегә ҡош алмаған булһағыҙ, алған көндө үк профилактика йәһәтенән түбәндәге ҡатнашманы эсерергә мөмкин: бер стакан һөткә бер йомортҡа һарыһын һалып болғатығыҙ. Ошо шыйыҡсаға бысаҡ осонда ғына порошоклы антибиотик (тетрациклин йәки биомицин) һалып болғатығыҙ. Яҡшы итеп болғатҡас, пипетка ярҙамында һәр себешкә йәки бәпкәгә икешәр тамсы дарыу бирегеҙ. Ҡош-ҡортоғоҙ имен, теүәл үҫеп китһен. Көҙгөһөн себештәрегеҙҙе һанап, ҡыуанып ултырырға яҙһын!",Себешегеҙ күп булһын тиһәгеҙ,Йәмғиәт,1788,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-08/sebeshege-k-p-bul-yn-ti-ge-4228440,2025-05-08T16:38:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПетицияне 5,4 меңнән артык кеше имзалаган. Мөрәәгать авторлары мондый үзәкне элек көллият булган бинада ачуларына канәгать түгел. Ул мәктәпләргә, балалар бакчаларына нык якын урнашкан ди. Бу атнада, 17 декабрь көнне Уфаның Черниковка районында элекке тоткыннарга пробация үзәге ачылган. Республиканың гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры Ленара Ивановаәйтүенчә, Пробация үзәге ""иректән мәхрүм итү урыннарыннан кайткан кешеләр өчен өй, ресурс үзәге, таяну ноктасы булачак"". Вице-премьер Азамат Абдрахмановәлеге үзәктә көн саен 40 ка кадәр кеше ярдәм ала алачак, дип белдергән иде. Оешма өч катлы бинада урнашкан, биредә исә 2022 елга кадәр Уфа сәнгать-һуманитар көллияте булган. Элекке тоткыннар өчен пробация ачылуы турындагы хәбәрдән соң, петициячыккан, аны берничә көн эчендә биш меңнән артык кеше имзалаган. Петициядә Уфаның Орджоникидзе районында яшәүчеләр һәм биредәге балаларның әти-әниләре әлеге үзәкне ачуга каршы чыккан. ""Элек инаять кылган кешеләр белән эшләүне күз уңында тотучы пробация үзәге булдыру — ихтирамга лаеклы бер тәкъдим. Әмма аның өчен сайланган урын шикләр уята. Ул торак кварталлар, балалар бакчалары, мәктәпләр, кешеләр күп була торган урыннарга нык якын"", — диелә петициядә. Петиция авторлары оешманы ябарга һәм башка урынга күчерергә, яки бу оешманы балалар бакчасы, мәктәп итеп үзгәртеп иһазландырырга тәкъдим итә. . ирле халык сүзләренчә, районда мәгариф оешмалары итми: укучылар ике сменада укый, бүлмәләрдә 40 ар кеше утыра, ә параллель сыйныфларның саны кимендә биш. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда яшәүчеләр Уфада элекке тоткыннар өчен пробация үзәге ачылуга каршы петиция имзалый,Яңылыҡтар,1573,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-yashauchelar-ufada-elekke-totkinnar-ochen-probatsiya-uzage-achiluga-karshi-petitsiya-imzaliy/33247387.html,2024-12-20T19:04:56+03:00
"Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура министрлығы Өфөләге Төҙөүселәр скверын яңыртыу буйынса проекттар конкурсы иғлан иткәйне. Унда Вуз-ара кампус резиденты, Өфө дәүләт нефть техник университеты студенттары ла ҡатнашты.",Студенттар ҙа төҙөкләндереүгә өлөш индерә,Яңылыҡтар,221,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-26/studenttar-a-t-kl-ndere-g-l-sh-inder-4521589,2025-12-26T09:50:00+00:00
"Атай кеше, Артур Зөфәр улы, Урал тау-байыҡтырыу комбинаты Сибай филиалында – энергоустановкаларҙы, инженер-техник селтәрҙәрҙе һәм энергоцех ҡоролмаларын эксплуатациялау хеҙмәте  начальнигы, Әлфиә Азамат ҡыҙы  йәмәғәт туҡланыуы предприятиеһында баш бухгалтер булып эшләй. Уларҙың ике улдары бар: Кәримгә 12 йәш, Эльдарға 7 йәш. Ғаиләлә спорт, хәрәкәт иң абруйлы урында тора. Әлфиә Азамат ҡыҙы күп йылдар инде спортзалға йөрөй, бодибилдинг менән шөғөлләнә. Йәйәүләп көн һайын оҙон аралар үтә. Кәримде лә бодибилдингҡа өйрәтә. Кәрим волейбол уйнай, музыка мәктәбендә лә шөғөлләнеп өлгөрә, быйыл гитара класын тамамлай. Кинйәләре Эльдар шашка менән мауыға, Знайка интеллектуаль олимпиадаһында икенсе урын алған. Ял көндәре  ғаилә паркҡа сыға, велосипедта, самокатта йөрөйҙәр. Үткән йәй ҡойоп ямғыр яуып торғанда Нөгөш һыуһаҡлағысына барғандар, ә Ағиҙел буйлап һалда аҡҡан ваҡыттары селлә мәленә тап килгән. Тәбиғәт, йәнле аралашыу виртуаль донъянан ни тиклем яҡшыраҡ, яҡтыраҡ, күңеллерәк икәнен балаларына һеңдерергә тырыша әсәй менән атай. Татыу һәм әүҙем ғаиләнең улдары олатай-өләсәйҙәре менән гел аралашып тора. Әсәйҙәре яҡлап өләсәләре Зәбирә Сырлыбаева (ҡыҙғанысҡа ҡаршы, олаталары Азамат Ханнан улы мәрхүм булған), аталары яҡлап өләсәй-олатайҙары Һәҙиә менән Зөфәр Байғотлиндар ғаиләгә үҙҙәренең ҡотон һәм нурын өҫтәп ебәрә. Беҙ Байғотлиндар ғаиләһе менән Сибайский рабочий гәзите аша таныштыҡ. Йылы мәҡәлә менән уның геройҙары эргәһенән битараф ҡына үтеп китеп буламы? Сығанаҡ: Сибайский рабочий.",Йәнле аралашыуға ни етә,Яңылыҡтар,1500,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-05/y-nle-aralashyu-a-ni-et-3912990,2024-09-05T13:12:00+00:00
"Зыян күреүсегә коммуналь компания хеҙмәткәре булып танышҡан берәү шылтыратып, приборҙарҙы алмаштырыуға яҙылырға тәҡдим иткән — уларҙы ашығыс рәүештә алмаштырырға кәрәк, юғиһә штраф һаласаҡтар тигән. Ә яҙманы раҫлау өсөн ул ебәрелгән кодты яңғыратыуҙы һорай. Шулай итеп ""мошейник""тарҙың традицион схема эшләй башлаған. Ҡорбанға ""хәүефһеҙлек хеҙмәте хеҙмәткәре"" шылтыратып, уларҙың мутлашыусылар булыуын хәбәр итә, әйтелгән код ярҙамында улар ""Госуслуги""ға инеп, кредит аласағын әйткән. Шуға күрә бөтә аҡсаны «хәүефһеҙ иҫәпкә» күсерергә кәрәк тигәндәр. Пенсионер ҡатын банктан 300 мең аҡса алған һәм уларҙы күрһәтелгән иҫәпкә күсергән.","""Счетчик"" алмаштырабыҙ тип 300 мең һум аҡсаһын һалдырғандар",Яңылыҡтар,633,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-10/schetchik-almashtyraby-tip-300-me-um-a-sa-yn-aldyr-andar-4532866,2026-01-10T15:00:00+00:00
"Рефат ЧубаровБу документ өчен 71 ил уңай, 25 е – каршы тавыш биргән, 77 е – битараф калган. Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаровузган ел кабул ителгән резолюция өчен бирелгән тавышлар кабатланды диде. Узган ел резолюция өчен 73 ил, быел 71 ил уңай тавыш бирде, ләкин бу елгы резолюция узган елдагысына караганда да катырак. Без тавыш бирүдә катнашкан 173 илнең позициясен тикшерәчәкбез. Русияне яклаган илләр арасында Төньяк Корея, Сүрия, Венесуэлла, Беларус кебек илләр булуы аларның Путин режимын яклаганнарын күрсәтә, диде ул. Рефат Чубаров шулай ук Кырымтатар халкы лидеры Мостафа әмилев, иреккә чыккан Ахтем Чийгоз, Мәлеснең АКШтагы вәкиле Айла Бакаллы, Корылтай делегаты Рустем Умеров БМОның комитеты эшендә катнашып, төрле илләрнең вәкилләре белән очрашып сөйләшүләр алып барганын да хәбәр итте. Украина тышкы эшләр министрлыгы ""БМОның гомум мәлесе утырышы алдыннан комитетның болай тавыш бирүе дөньяның Кырымның деоккупациясе мәсьәләсендә Украинаны яклавын күрсәтә. Русиянең оккупацияләнгән Кырымда инаятьчел сәясәт алып баруын дәвам итүе, узган ел кабул ителгән резолюциянең бер маддәсен дә үтәмәве, репрессияләрнең артуы яңа документ әзерләүгә сәбәп булды"", дип белдерде. Документ, элекке резолюциядә каралганча, Русияне Һаага халыкара мәхкәмәсе карарын үтәргә, халыкара мониторинг төркемнәрен Кырымга кертергә, кеше хокукларын тупас рәвештә бозуны туктатырга чакыра. Резолюция өлгесен Украина белән бергә 40 ил тәкъдим итте. Кабул ителгән резолюция өлгесе БМО гомум мәлесенең пленар утырышында декабрь урталарында каралыр дип көтелә. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.","Чубаров: ""БМО яңа резолюция өлгесендә Русиягә тагы да катырак тәнкыйть белдерә""",Яңылыҡтар,1614,https://www.azatliq.org/a/28855199.html,2017-11-15T09:56:30+00:00
"Бысаҡ хужаһы Енәйәтсе енәйәт ҡылған урынға ҡабат бара, тип уйланы Райфат Миңнуллович Райханаларҙан ҡайтырға йыйынғанда. Күңеле лә ошо мәлдә ашығырға ҡушып һиҙҙерттеп елкенеп ҡуйҙы. Аяғын саҡ-саҡ һөйрәп атлаған полиция вәкилен хужабикә йәлләне. – Улым, бар ағайыңдарҙы ял йортона алып барып ҡуй, – тине. – Ҡараңғы ла төштө, эт-ҡошҡа юлығып ҡуймаһындар. Ҡунаҡтар өйҙән сығыуға ҡеүәтле сит ил машинаһы, хужаһы менән, ҡапҡа алдында уларҙы көтөп ултыра ине. – Ҡустым, йәһәтерәк булайыҡ йәме, – тине Райфат Миңнуллович машинаға ултырғас. – Елдәй осоп ҡына барып етәбеҙ, ағай, – тине Илмир йылмайып. – Ҡалалағы һымаҡ тығындар юҡ беҙҙә. Көн бөгөн дә болотло ине. Күҙгә төртһәң дә күренмәҫ ҡараңғы кистә һауа саф, еләҫ, тын алыуы рәхәт булһа ла, тәүлектең был мәле полиция лейтенантының күңелендә йәнә шик уятты. Ял йорто янына килеп туҡтағас, Райфат Миңнуллович машинанан төшкәндә улар йәшәгән йортта фонарь янып-һүнгән кеүек ут баҙлағаны күҙенә салынып ҡалды. Енәйәтсе енәйәт урынына ҡабат килә тигән уй уның мейеһен ҡабаттан телеп үтте. Хәүеф һиҙеп, Гөлдәниәнең ҡустыһына үҙҙәре менән кереүен үтенде. Ҡатыны дежур шәфҡәт туташы янынында ҡалған балаларын алырға киткәс, Райфат Миңнуллович  Илмир менән бер-береһенә ымлашып ял итергә килеүселәр йәшәгән йорттар яғына йүнәлделәр. Өй янына яҡынлашҡас та, унда кеше йөрөгән аяҡ тауыштары, нимәнеңдер төшөп киткәне ишетелде. Йортҡа кереү менән Илмир үҙенә ташланған ирҙең эсенә һуҡты. Тегеһе бөгөлөп төшкәс, ике ҡулын артҡа шаҡарып бәйләп, өҫтөнә менеп ултырҙы. – Дамир, инәңде! Һинең һүҙеңде тыңлап. – тип иҙәндә йөҙ түбән ятҡан ирҙең үҙ алдына һөйләнеүенән Илмир шунда уҡ таныны. – Закир ағай, был һеҙме? Нишләп кеше йортона төшөп бутанып йөрөйһөгөҙ? – тип аптырап та, асыуланып та һораны Илмир ауылдашынан. Был ваҡытта Дамир менән Райфат Миңнуллович тас та тос һуғыша ине. Полиция лейтенантына ярҙам кәрәккәнен аңлап Илмир ауылдашы Закирҙың өҫтөнән төшкәндә, Дамирҙың бысағы ялт итеп ҡалды. Күҙ асып йомған арала, сабылған үлән кеүек, Райфат Миңнуллович иҙәнгә гөрһөлдәп ауҙы. Ул арала тәҙрәне ултырғыс менән ватып Дамир сығып ҡасты. Илмир утты яҡтыртҡас, эсенә бысаҡ ҡаҙалған Райфат Миңнуллович иҙән уртаһында ята, кофтаһы буйлап ҡан һарҡый башлаған. Янына эйелгәс: – Туғаным, бысаҡты алма! Ярамай! – тип әле генә үҙе һалып ҡуйған Закир телгә килде. Ул иҙәндән тороп килә ине. – Ниңә? – Илмирҙың күҙҙәрендә асыулы осҡондар уйнаны. – Күрмәйһеңме ни, ярҙам итергә кәрәк! – Бысаҡты алһаң, ҡан һиптерәсәк. Ярҙам итеп өлгөрөп булмаясаҡ! Бар ҡатынынан әйт! Тиҙ генә берәй сараһын күрергә, табип саҡыртырға кәрәк! – Ғүмере буйы балта эшендә йөрөп төрлөһөн күргән оҫта юғалып ҡалманы. Райфат Миңнулловичтың төймәләрен ысҡындырҙы. Баш аҫтына карауатта ятҡан мендәрҙе алып һалды. – Да-а-амирҙы то-то-торға кәрәк! – тип һөйләнде был ваҡытта Райфат Миңнуллович. – Борсолмағыҙ. Һеҙгә көсөгөҙҙө һаҡларға кәрәк, – тине әле генә өй баҫып кергән Закир. – Ҡулға ҡабыр, әллә ҡайҙа китмәҫ. Ул арала шәфҡәт туташы ултырған күрше йорттан Илмир менән Райфат Миңнулловичтың ҡатыны йүгереп килеп еттеләр. Ирен күргәс башта ҡатыны бөгөлдө лә төштө. Илмир берәй сараһын кисекмәҫтән күрергә кәрәк икәнлеген әйткәс кенә, аңына килгәндәй булып, телефондан шылтыратырға тотондо. Йорт эсендә элемтә йүнләп булмағас, тышҡа сығып китте: – Ҡәйенбикәм, тиҙ арала санавиация ебәреү сараһын күр. Райфат үлә, – тигәнен өйҙәге ирҙәр яҙа-йоҙа ғына ишетеп ҡалды. Бер нисә минуттан Зөлфиә ҡабаттан йортҡа керҙе лә, телефондың теге осонда Илмирҙы һорауҙарын әйтте. Был Саимә ине. Тиҙ арала вертолет осорасаҡтар икән. Тик төшөү урыны барлығы-юҡлығы хаҡында белешәләр ине. Райфат Миңнулловичты ҡатыны, яңы килеп еткән ял йортоноң дежур шәфҡәт туташы менән ҡалдырҙылар ҙа, ике ир вертолет төшөрлөк урын – көтөүлек, халыҡ телендә Түңәрәк ялан тип аталған урынға йүгерҙеләр. Юл ыңғайы Илмир ауылдаштар чатына ярҙам кәрәклеген белдереп смс-хәбәр ебәрә һалды. – Ағай, нимә тип Дамирға эйәреп өй баҫып йөрөйһөң ул? – тип һораны Илмир Закирҙан машинаһына икәүләшеп ултырғас. – Һәйбәт кенә кеше һымаҡһың да. – Ярҙамың кәрәк тип килгәс, башта ҡаршы төшә алманым. – Балта оҫтаһы башын аҫҡа эйҙе. – Ниндәй эш икәнен белгәс, баш тартып ҡараған инем дә, һуң ине. – Кәзә тәкәһе кеүек итеп һөйрәп килтермәгәндер бит. – Илмирҙың тауышында асыулы ауаздар сағылып ҡалды. – Бет саба тип. – Һөйрәп килтермәне. – Закир тамағын ҡырып ҡуйҙы. – Урманға керергә ярамаған ваҡытта бер нисә тапҡыр ағас һорап алған инем. Бура һораусылар күбәйгән саҡта. – Ишкәнһегеҙ икән ишәк суҡмарын. Уға тарыма, тарыһаң арыма. – Ағас йыҡҡан ваҡыттағы фото-видеолар миндә һаҡлана. Әле лә акт яҙа алам. Йә төрмә, йә ҙур күләмдәге штарф көтә һине, тигәс, аяҡ тартмаһа ла килдем инде. Былай уҡ килеп сығырын кем белгән. – Закир ысын күңелдән үкенә ине. Яланға килеп етеү менән, машинаның фарын яҡтыртып ҡуйып, бер яҡ мөйөштә усаҡ яғырға сытыр-сатыр йыя башланылар. Бер нисә минуттан бер нисә машина менән ауылдаштары ла килде. Күптәр ял йортонда нимә булғанлығын тулыһынса белмәһә лә, хәбәрҙәр ине. Түңәрәк яланға төрлө яҡлап машиналарын ултырттылар ҙа, вертолет тауышы ишетелеү менән фарҙарын яҡтыртырға һөйләштеләр. Ул ваҡытта ҙур ғына усаҡ яғырлыҡ сытыр ҙа йыйылған ине. – Илмир, әйҙә, яралыны бында килтереү сараһын күрә һалайыҡ. – Тағы Закир икән. – Бер генә секундты ла әрәм итергә түгел. Кеше ғүмере менән шаярырға ярамай. – Шуға өй баҫып йөрөйһөгөҙ шул. – Илмир бөгөн ишеткән, күргән ваҡиғаларынан һаман да тыныслана алмай ине. Етмәһә, апаһының үлеменә бәйле эште башларға торған Райфат Миңнуллович хәл өҫтөндә ята. – Ҡустым, мин ғәйебемде танмайым. Кәрәк икән хөкөмдән дә ҡурҡмайым. Үҙемдең ҡылығым өсөн яуап бирермен. Әммә әлегә асыуҙы онотоп торорға, ярҙам итеү сараһын күрергә кәрәк, – тине Закир тыныс ҡына. Ял йортона ҡабаттан барыуҙарына Райфат Миңнулловичтың йөҙө аҡ ҡағыҙ кеүек ағарған һәм йыш-йыш тын алып ята ине. Күҙҙәре йомоҡ булһа ла, аңында. Шәфҡәт туташы ҡан баҫымын үлсәй, тиҙерәк дауаханаға алып барырға кәрәклеген әйтте. – Ошонда һалып алып бара торайыҡ, - тип ял йортоноң һаҡсыһы носилка алып килде. Өс ир яралыны ипләп кенә һалып күтәреп алып киттеләр. Ярты юлды үтеүгә күктә вертолет геүләгәнен ишетеп, аҙымдарын ҡыҙыулаттылар. – Ҡан күп юғалтҡан. Ҡотҡарып өлгөрмәй ҡалыуыбыҙ бар. Район дауаханаһына алып барайыҡ. Аңлауымса ул бынан тау аша ғына, - тине Өфөнән килгән табип. – Тик районда ҡан табып булырмы һуң уға бирерлек? – тип икенсеһе икеләнде. – Белеүемсә, беренсе ыңғай төркөм барыһына ла ярай. Мин районда билдәле донор, – тине Закир. Ул Дамирға енәйәт ҡылғаны өсөн үкенә һәм Райфат Миңнулловичҡа нисек тә булһа ярҙам итергә тырыша ине. – Улайһа, әйҙәгеҙ, беҙҙең менән. Моғайын, һеҙҙең турала белешмә район дауаханаһында барҙыр бит? – тип табиптар уны үҙҙәре менән саҡырҙы. – Дамирҙан һаҡ булығыҙ. Ул хәҙер йыртҡыс януар хәлендә, – тине Илмирға Райфат Миңнуллович үҙен вертолетҡа күтәреп кереткән саҡтарында. Бер нисә сәғәт эсендә яҡын кешеләргә әйләнгән Райфат Миңнулловичтың ғаиләһен Илмир үҙҙәренә алып ҡайтып китте. Был төндә лә ямғыр яуасағын хәбәр итеп йылға буйындағы тирәктәр шаулашты.",Йырым ҡалыр. Детектив повесть. Дауамы (5). Рәзинә Зәйнетдинова,Әҙәбиәт,6981,https://shonkar.com/news/-bi-t/2026-01-09/yyrym-alyr-detektiv-povest-dauamy-5-r-zin-z-ynetdinova-4532200,2026-01-09T19:07:00+00:00
"Чарада катнашучылар14 май Башкортстан Татар итимагый үзәге (ТИҮ) кырымтатар сөргенен искә алуга багышлап утырыш үткәрде. Чарада яңгыраган кайбер фикерләрне сезнең игътибарга тәкъдим итәбез. Утырышны ТИҮ идарәсе әгъзасы Алмаз Хәбибуллиначып ибәрде, чыгышында ул сөрген еллары турында мәгълүмат китерде. Алмаз Хәбибуллин кырымтатар байрагы белән— 1944 елның 18-20 маенда 183 меңнән артык кешене машиналарга төяп вокзалларга алып килеп, тимер юлы аша сөргенгә сөрәләр. 151 меңнән артык кеше Үзбәкстанга эләгә. Калганнары Казакъстан, Таикстанга, бер өлеше Кострома, Урал, Мари урманнарын кисәргә озатыла. Кырымтатарлар мәгълүматына күрә, сөргенгә барлыгы 228 543 кеше дучар була. 1967 елда СССРның Югары Советы депортациянең нигезсез булуы турында карар чыгара. Ләкин барыбер кырымтатарларга үз ирләренә кайту мөмкинлеге бирелми. Кырымтатарларны сөрүне алар арасында нациларга хезмәт итүчеләр булган өчен дип аңлаталар. Ләкин 12 миллионнан артык урыс кешесенең дә нацилар белән хезмәттәшлек итүе билгеле. Аларның гаиләләре сөргенгә дучар булмаган, — диде Алмаз Хәбибуллин. Марат РамазановМатематика фәннәре докторы Марат Рамазанов: — Кырымтатарлар сөргенгә озатылганчы комлыкларда бакчалар үстерә алган. Моның өчен алар яңгыр суларын ыйган, ташлардан таулар өеп, иртән шуларның чыгын ыеп файдаланган. Бик тырыш халык. Бүген Кырымда 2 миллион урыс һәм 200 мең татар яши. Мәсьәләләрне хәл иткәндә күпчелек тавышка карыйлар. Шуңа кырымтатар проблемнары чишелеш тапмый, — диде Марат Рамазанов. Фәния ЧембарисоваТИҮ идарәсе әгъзасы Фәния Чембарисова: — Явыз Иван Кырым ханлыгы гаскәрләре килеп иткәнче Казанны алырга тырышкан. Югыйсә, кырымтатар гаскәре килеп итсә, аларга, бәлки, Казанны алу насыйп та булмас иде. Икенче бөтендөнья сугышында катнашкан кырымтатарлар яшәгән ирләренә кайтып гаиләләрен таптыра башлагач, аларны ыеп яр буена алып чыгып атканнар. Лилия ХөсәеноваТИҮ идарәсе әгъзасы Лилия Хөсәенова: — Кырымтатарлар проблемнарын бар дөньяга иткерә алды. Без – Башкортстан татарлары проблемнарыбызны шулай яңгырата алмадык. Хөкүмәттән тел статусы, мәктәпләр сорап кына аларга ирешеп булмый. Без проблемнарыбызны бар дөньяга яңгыратырга тиеш. Кырым татарларына автономия ышандырган иделәр. Ләкин бирмәделәр. Русиянең бер төркем зыялылары Украина һәм Кырымга Русия президенты үткәргән сәясәтне яклап мөрәәгать белән чыккан иде. Анда Татарстанның халык шагыйре Ренат Харис, Татарстанның фольклор ансамбле итәкчесе Айдар Фәйзрахманов, Татарстанның халык артисты Илдус Әхмәтанов, Башкортстаннан композитор Нур Даутов, Уфа сәнгать академиясе профессоры Миләүшә Мортазина һәм башкалар бар. Без ул кешеләрнең кемлеген белергә, онытмаска һәм халыкка иткереп тотырга тиеш, — диде Лилия Хөсәенова. Рамил ХөсәеновБашкортстан татар итимагый үзәге рәисе урынбасары Рамил Хөсәенов: — Кырымтатарларга Украина дәүләтендә дә иңел булмады. ирләрен канунлаштыруны суздылар. Украинаның элекке премьер-министры Арсений Яценюк заманында татарларның ир таләп итүләренә каршы чыгыш ясаган иде. Бүген алар Кырымдагы татарларның урынын яхшы аңлый һәм узган сәясәтләре өчен оялалардыр дип уйлыйм. Канада парламенты Кырым татарларына карата үткәрелгән 1944 елгы депортацияне геноцид дип тану кирәклеген күтәргән иде. Аны берничә дәүләт хуплап каршы алды. (Узган атна Латвия Сеймы Совет берлегендә кырымтатарларны депортацияләүне геноцид диптаныды—ред. )2014 елда Русия президенты Кырымдагы репрессиягә эләккән халыкларны реабилитацияләү карары чыгарды. Кырымтатарларга автономия ышандырдылар. Ләкин ул тормышка ашмады. Сугыш чорында, чигенер урын юк, артта Мәскәү дигән кебек, безнең артта — кырымтатарлар, — дип чыгыш ясады Рамил Хөсәенов. Чарада Кырым кушылганнан соң 70 тән артык кырымтатарның хөкем ителүен, 100 дән артык баланың әтисез калуын, хәбәрсез югалганнар булуын да искә алучылар булды. Утырышта кырымтатар сөргене уңаеннан 18 май каршылык чарасы уздырырга килештеләр. Ул Уфадагы сәяси репрессия корбаннарына куелган һәйкәл янында узачак. (Кырымтатар сөргененә багышланган пикет 18 май Казанда даузачак. — ред. )Чара күмәкләп ""Гүзәл Кырым"" ырын башкару белән тәмамланды.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була.","""Чигенер урын юк, артта — кырымтатарлар""",Башҡортостан,4641,https://www.azatliq.org/a/29940781.html,2019-05-14T21:01:36+00:00
"""Татнефть"" лототибыфикерләрУкраина Юстиция Татарстан икътисадының нигезен тәшкил тиүче ""Татнефть"" ширкәте активларын дәүләт файдасына хосусыйлаштырырга ыена. Ширкәтнең милке 47,2 миллион доллар күләмендә бәяләнә, дип хәбәр итте юстиция министры урынбасары Ирина Богатик. ""Украина Юстиция министрлыгы Югары ришвәтчелеккә каршы мәхкәмәсе В. Д. Шашин исемендәге ""Татнефть"" активларын дәүләт кеременә санкция рәвешендә алу турындагы дәгъвалар белән мөрәәгать итте. Активлар якынча 2 миллиард гривен (47,2 миллион доллар) күләмендә бәяләнә"", – дип язды Богатик -тагы үзбитендә. Сүз корпоратив хокуклар, ягулык станцияләре (АЗС), нефть базалары, транспорт чаралары һәм Харьков белән Полтава өлкәләрендәге иһазлар турында бара. Мондый карарга нигез булып ""Татнефть"" ширкәтенең ""Русия сәяси итәкчелеге контролендә торуы һәм агрессор илнең бюджетына зур керемнәр бирүе"" санала диелгән.2022 елның августында Украина хөкүмәте Владимир Зеленскийның Русиянең Украинадагы мөлкәте һәм активларын конфискацияләү турындагы боерыгын килештергән иде.2022 ел ахырында Украина дәүләт тикшерү бюросы (ГБР) Татарстан ширкәте — ""Татнефть""нең 115 күчемсез милкен кулга алу алуы турында белдерде. Бу — нефтебазалар, ягулык салу станцияләре, яшәү өчен каралмаган биналар, ир кишәрлекләре, 118 бензин ташу техникасы һәммашиналар.2024 елда Татарстанда ""Татнефть"" салым түләүнекиметте, шул ук вакытта Русия бюджетына республика нефтьчеләре салымнарны арттырды. Русиядә","Украинада ""Татнефть"" активларын хосусыйлаштырырга ыеналар",Яңылыҡтар,1438,https://www.azatliq.org/a/33292038.html,2025-01-28T14:06:00+00:00
"Изгелектәр ишектәре асылған, доғалар күккә күтәрелгән, Раббыбыҙҙың рәхмәте яуған мәл — Ғәрәфә! Хажда булмаһаҡ та, беҙ ҙә йөрәк менән ошо мәлдә ҡатнаша алабыҙ. Кемдеңдер доғаһы — ошо көндө яҙмышын үҙгәртә. Иң фазиләтле зикер: ""Лә иләәһә илләллаһу уәхдәһү лә шәрикә ләһ, ләһул-мүлку үә ләһул-хәмду, үә һүә ғәлә күлли шәйин ҡәдир. "" Был зикерҙе Ғәрәфә көнөндә пәйғәмбәрҙәр ҙә иң күп ҡабатлаған. Мөмкин тиклем күберәк — 100, 1000 йәки унан да күберәк — уҡығыҙ. Доғалар (транскрипция): Тәүбә һәм һорау доғаһы: ""Аллаһүммәғфир ли, үәрхәмни, үтжбүрнии, үәһдини, үә ғаафини, үәрзүҡни. "" Мәғәнәһе: Йә, Раббым! Мине ярлыҡа, рәхмәт ит, етмәгәндәрҙе тулыландыр, тура юлға күндер, һаулыҡ бир һәм ризыҡ менән нығыт. Ғәрәфә көнөндә эшләргә кәрәкле ғәмәлдәр: Ураҙа (хажда булмағандар өсөн — үткән һәм киләһе бер йыллыҡ гонаһтар юйыла) Намазҙы ваҡытында уҡыу Ҡөрьән уҡырға йә тыңларға Зикерҙәрҙе күпләп ҡабатлау Ғәфү үтенеү, тәүбә, доғалар Үҙең, туғандарың һәм бөтә өммәт өсөн ихлас теләк. Һинең йөрәгеңдән сыҡҡан доға — Раббыңа яҡын. ""Йә, Раббым! Беҙҙе Ғәрәфә көнөндә гонаһтарҙан азат ителгән бәндәләреңдән ит! """,ҒӘРӘФӘ КӨНӨ — ИХЛАС ДОҒАЛАР КӨНӨ!,Дин,1095,https://agideljurn.ru/news/rukhi-khazinalar/2025-06-05/r-f-k-n-ihlas-do-alar-k-n-4266437,2025-06-05T14:51:00+00:00
"Башым ҡатты, кәңәш кәрәк, ярҙам итегеҙ, тип башланған хат килде беҙгә. Баш ҡалала йәшәгән ҡатын үҙенең аһ-зары менән уртаҡлашҡан һәм кәңәш һорай икән. Улыма 28 йәш. Аҡыллы, тырыш, сибәр егет. Тимур ныҡ изге күңелле, ипле, бер аҙ оялсан. Интернетта бер ҡыҙ менән танышҡан. Айгөл уға үҙе башлап яҙған һәм аралашып киткәндәр. Фотоһын күрҙем, бик сибәр ҡыҙ, һушты алырлыҡ. Яҙышыуҙары ла матур, тыйнаҡ, юмор менән. Шулай ике-өс ай самаһы аралаштылар. Улым янына барырға, осрашырға тәҡдим итһә лә, төрлө сәбәптәр табып, баш тартып килде. Ә инде улым ныҡлап ғашиҡ булғас, янына саҡырып алған. Баҡһаң, ҡыҙ сирле икән. Инвалид креслоһында ултыра, ДЦП. Тимур уны күргәс баҙап ҡала. Улым, ысынлап, уға ғашиҡ булғайны, быны мин дә һиҙә инем. Тик сирле булыуы уны шок хәлендә ҡалдыра. Ҡыҙ иһә тәүге осрашыуҙа улыма нығыраҡ ғашиҡ була, кәйефе күтәрелә, дәртләнә. Быны күргәс, Тимур уға бер нимә лә әйтә алмай. Ҡайтҡас иһә балтаһы һыуға төшкән кеүек йөрөй. Улым юғары белемле, һәйбәт урында эшләй. Яңы төҙөлгән йорттан фатир алды, әле унда ремонт яһай һәм айырым сығырға әҙерләнә. Бер һүҙ менән әйткәндә шәп кейәү. Мин дә бер бөртөк улымды һәйбәт ҡыҙға өйләнер, ейән-ейәнсәрҙәр табып бирерҙәр тип үҫтерҙем. Ә был ҡыҙ менән киләсәге бармы икән? Ул һау балалар табып бирә алмаҫ. Ғөмүмән, инвалид ҡатын алыу бик ҙур яуаплылыҡ та бит. Йәш кенә сағында сирле кәләш ҡарап ултыра алырмы? Тимур аптырап минән кәңәш һорай, тик нимә тип әйтергә лә белмәйем. Үҙе әллә ғашиҡ булған, әллә йәлләй. Ҡырҡа юҡ тиер инем, ҡаршылашып, алып ҡуйыр тип ҡурҡам. Уның менән бергә бул тип тә әйтә алмайым, сирле килен кәрәкмәй. Баш ҡатҡан. Нисек ипләп кенә улымды уның менән ташлаштырырға икән? Һеҙ бындай хәлдә ни эшләр инегеҙ? Фото нейроселтәр ярҙамында булдырылды.",Улыма ундай бәхет кәрәкмәй,Йәмғиәт,1727,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-03/ulyma-unday-b-het-k-r-km-y-4561577,2026-02-03T00:20:00+00:00
"Ҡабатланмаҫ моңо, йырҙары, үҙенә генә хас тауышы менән тамашасыларҙы әсир итеүсе Бөрйәндең талантлы ҡыҙы - Башҡортостандың халыҡ артисы Әлфиә Юлсурина 65 йәшлек юбилейын билдәләй. Әлфиә Мырҙабулат ҡыҙы Өфө сәнғәт училищеһын тамамлағандан һуң Бөрйән район мәҙәниәт һарайында художество етәксеһе булып эшләй. 1996 йылдан алып Башҡорт дәүләт филармонияһында артист-вокалист. Йырҙарҙы бар күңелен һалып башҡарыуы, халыҡҡа еткерә белеүе менән айырылып торған Бөрйән ҡыҙы халыҡ араһында үҙ тамашасыһын тиҙ таба. Бар ғүмерен сәнғәткә бағышлаусы Әлфиә Мырҙабулат ҡыҙы Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һәм халыҡ артисы тигән мәртәбәле исемдәргә эйә.","""Ғүмеремдең бәхетле осорон кисерәм""",Йәмғиәт,647,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-25/meremde-b-hetle-osoron-kiser-m-4212160,2025-04-25T08:33:19+00:00
"Башҡортостан уҡыусылары Минең геройым кем? Бөтә Рәсәй иншалар конкурсында ҡатнаша ала. Эштәр 2025 йылдың 30 декабренә тиклем ҡабул ителә. Конкурста 5-11-се класс уҡыусылары ҡатнаша ала. Унда ҡатнашыу өсөн үҙеңдең геройың тураһында ижади эш яҙырға – уның менән таныштырырға, ҡыҫҡаса биографияһын һөйләргә һәм иншаға график портрет ҡушып ебәрергә кәрәк. Иң яҡшы эштәр «Дөрөҫ дәфтәрҙәр» тематик серияһы тышлыҡтарына урын аласаҡ. Еңеүселәр 2026 йылдың мартында Мәскәүҙә Рәсәй Мәғариф министрлығында бүләкләнә. Тулыраҡ мәғлүмәт - конкурстың сайтында:",Уҡыусыларҙы иншалар конкурсында ҡатнашырға саҡыралар,Мәғариф,545,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-18/u-yusylar-y-inshalar-konkursynda-atnashyr-a-sa-yralar-4513352,2025-12-18T19:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘмма Ту-214 не ""Аэрофлот"" теләгәнчә үзгәртүләре бар. Аерым алганда хәзерге Ту-214 ләрнең кабинасы өч кешегә: ике пилот һәм бортинженерга каралган. Чит илләрнең очкычларында бортинженерлар өчен урын каралмаган. ""Аэрофлот"" та ике пилот булса итә ди. 2010 елларда ""Аэрофлот"" Ту-214 тән баш тарткан иде. Якындагы еларда ""Ростех"" ""Аэрофлот"" һава ширкәтенә Казанның Горбунов исемендәге авиация заводында итештерелгән 11 Ту-214 очкычын сатачак. Дәүләт корпорацияләре ныклы килешүләр төзегән. Бу хакта РБКбелән әңгәмәсендә ""Ростех"" башлыгы Сергей Чемезовәйткән. Аерым алганда ""Аэрофлот"" таләпләренә туры китереп очкычларның кабиналарын үзгәртәчәкләр диелә. ""Кайчан тапшырылачак - вакытын сөйләшәбез. Алар, әлбәттә, киләчәктә тагын алырга тели. Шул ук вакытта очкычларга үзгәрешләр кертелүен телиләр - хәзерге вакытта алар өч экипаж әгъзасына каралган, аларда ике экипаж әгъзасы гына булырлык итеп үзгәртүне сорыйлар. Без хәзер шушы юнәлештә эшлибез"", дигән Чемезов. Төп проблем - Ту-214 очкычларының, әйтик, очкычларыннан аермалы буларак өч экипаж эгъзасына каралган булуы. Ике пилоттан тыш Ту-214 тә бортинженер да булырга тиеш, ул очкычтагы төрле системнарны контрольдә тота. Чит ил очкычларында бортинженерлар күптән юк. Казан заводы да Ту-214 нең кабиналарын шулай үзгәртер дип фаразлана.2010 нчы елларда ""Аэрофлот"" Ту-214 тән баш тарткан иде. Казан авиация заводы чит илләрнең һәм итештерүчеләре белән көндәшлекне күтәрә алмады. Бортинженерларның ""артык"" булуы аркасында гына түгел, ягулыкны күп якканга да. Аннан соң чит илләрнең лизинг ширкәтләре очкычларны отышлырак ставка белән сатты. Хәзер исә Украинага каршы сугыш башлаган Русиягә чикләүләр кертелде һәм Русиянең һава ширкәтләре илдә итештерелгән очкычларга канәгать булырга мәбүр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Аэрофлот"" Казанда итештерелгән 11 Ту-214 очкычын сатып алачак",Яңылыҡтар,1895,https://www.azatliq.org/a/aeroflot-kazanda-jiteshterelgan-11-tu-214-ochkichin-satip-alachak/32951321.html,2024-05-17T12:14:40+03:00
"Әлбиттә, үҙ кеҫәһенән түгел, завод бай бит. Был ғына етмәй, завод өсөн шул уҡ фирманан арендаға бүлмәләр алып, йәнә ай һайын яртышар миллион һум түләй, ә үҙендәге биналар буш тора. Тик ирҙең изге уйын хоҡуҡ һаҡсылары аңламай, уны коррупцияла ғәйепләп, енәйәт эше асалар. Әле Петров, башын тотоп, ҡараңғы бүлмәлә ултыра икән. Ғаиләне ҡараған өсөн дә төрмә янағас, артабан нисек йәшәргә, кемгә ышанырға, тип уфтана, имеш.",,Яңылыҡтар,419,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-12-08/-4498012,2025-12-08T13:55:00+00:00
Барыһы ла яҡшы буласаҡ! Үҙегеҙҙе ошоға көйләгеҙ. Бөгөн - йома. Яҡшы теләктәр ҡабул була торған көн.,Хәйерле иртәләр!,Яңылыҡтар,99,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/h-yerle-irt-l-r-4513332,2025-12-19T08:00:00+00:00
"Өфө дәүләт нефть-техник университетында (ӨДНТУ) — донъя кимәлендәге Евразия фәнни-тикшеренеү үҙәгенең вуз-ара кампусы резидентында – пилотһыҙ авиация өлкәһендә импортты алмаштырыу буйынса әүҙем эш бара. Былтырҙан алып ӨДНТУ-ның Реверсив инжиниринг үҙәгендә Приоритет 2030ға – стратегик академия лидерлығы программаһына – ярашлы, аграр һәм сәнәғәт дрондары өсөн ике тактлы двигателдәр эшләү буйынса проект тормошҡа ашырыла. Университет инженерҙары сит ил өлгөләренән күсермәй, ә яҡшыртылған продукт булдырыу йәһәтенән эшләй. Конструкторлыҡ эшләнмәләре менән бер рәттән, университетта кадрҙар мәсьәләһен дә хәл итәләр. Өфө дәүләт нефть техник университеты кафедраларыныңбереһендәпилотһыҙ осоу аппараттары операторҙары һөнәренә уҡытыу ойошторолған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Реверсив инжиниринг үҙәгендә аграр һәм сәнәғәт БПЛА-лары өсөн двигателдәр эшләнә,Махсус хәрби операция,854,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-02-13/reversiv-inzhiniring-gend-agrar-m-s-n-t-bpla-lary-s-n-dvigateld-r-eshl-n-4582729,2026-02-13T19:30:00+00:00
"Даниил Гаврилов, уроженец Стерлитамака. Сейчас он учится в физтех-лицее им. П. Л. Капицы в Московской области. В составе сборной России он уже побеждал в Азиатской олимпиаде по физике. Поздравляем наших молодых парней и надеемся, что государство сделает всё, чтобы они применяли свои таланты в России. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Башкирский школьник завоевал золото на 54-й Международной олимпиаде по физике,Яңылыҡтар,424,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-29/bashkirskiy-shkolnik-zavoeval-zoloto-na-54-y-mezhdunarodnoy-olimpiade-po-fizike-3866353,2024-07-29T19:48:00+00:00
"Темәс педучилищеһында укыған ваҡытта, 1948 йылдың июнендә, миңә Мөжәүир хәҙрәт менән ике тапкыр осрашырға тура килде. Беҙ һуңғы курста имтихандарға әҙерләнәбеҙ. Йәшәгән ятаҡхананың тирә-яғы сауҡалыҡ, шунда һалҡында әҙерләнә торғайныҡ. Бер көндө уҡып ятҡанда йоҡлап киткәнмен, ә иптәш ҡыҙҙар ҡайтҡан. Уянып китһәм, күкрәгем аша йылан шыуышып бара, ҡысҡырып, йүгереп ҡаса башланым, тын ҡурылды. Иптәштәрҙе саҡырам, ләкин үҙ тауышымды ишетмәйем, һөйләшә алмайым. Хәҙер ни эшләргә? Табипҡа мөрәжәғәт иттем. Ул мине Баймаҡ дауаханаһына ебәрҙе. Атай-әсәйемдәргә хәбәр иткәндәр. Әсәйем ат менән килеп етте. Дауаханаға түгел, тура Мөжәүир хәҙрәткә алып китте. Мин олатайға күренергә ҡурҡам, сөнки комсомол сафындамын. Комскомитетта тикшерерҙәр, комсомолдан сығарырҙар, ә олатай, дини кеше булараҡ, ҡабул итмәҫ тип уйлайым. Ауылдан таң беленеү менән сыҡҡайныҡ, иртүк барып еттек. Олатай ишек алдында йөрөй ине. Ихлас сәләмләште, тик, атты туғармағыҙ, ҡапҡа тышына бәйләп тороғоҙ, оҙаҡламаҫһығыҙ, тип өйгә алып инде. Әсәйем хәлде һөйләй башлағайны: Килен бөтәһен дә беләм. Ошондай һылыу ҡыҙҙың һөйләшмәй ҡалыуы мөмкин түгел. Сикәләре алма кеүек, сәс толомдары ҡыҫҡа булһа ла, ҡалын икән, -тип сәсемде тотоп, башымдан һыйпап һөйҙө лә инәйгә ҡымыҙ ҡойоп бирергә ҡушты. Миңә сынаяҡ өҫтө менән үҙе тотторҙо. Беҙ ҡымыҙ эскән арала әсәйемә: Килен, Баймаҡҡа инеп, килендәшеңдә сәй әсегеҙ. Тик бында булғанығыҙҙы әйтмә, ә юл һорашҡан бул, - тине. Ә миңә: - һылыу ҡыҙым (һылыу булыу ҡайҙа ул), ҡурҡма, тикшермәҫтәр, һорашмаҫтар, үҙең һөйләмә, - тине. Баймаҡҡа беҙ сәғәт 3-4-тәргә әйләнеп килдек, һәм. самауыр ҡайнағансы мин һөйләшә лә башланым (башҡа нескәлектәрен һөйләп тормайым). Хәҙер имтиханға барып етергә кәрәк. Синыфҡа барып ингәндә, дәрес башланғайны (алгебранан яҙма эш). Бөтәһе лә тын да алмай миңә төбәлгән. Мәрйәм Зариповна урынынан торҙо. - Һаумыһығыҙ, ултырырға мөмкинме? - тигәс, бөтә синыфташтарым, йылмайып, эшкә тотондо. Ысынлап та, ни өсөн хәҙрәткә барҙың, нисек булды, тигән һорауҙар булманы, тәртибемде комскомитетҡа ла ҡуйманылар. Хатта үҙемдең бер туған ҡустым, һеңлеләрем, 40 йылдан ашыу бергә йәшәгән ирем дә һорашманы. Рәхмәт уларға. Хәҙрәт олатайҙың әйткән дүрт һүҙенең (ҡурҡма, тикшермәҫтәр, һорашмаҫтар, ябылма) асылы бик тә тылсымлы булыуын, уның кешене аяныслы фәжиғәнән ҡотҡарыуын аңлайым һәм ғүмерем буйы уның рухы алдында баш эйәм. һөйләмәҫкә ҡушһа ла, һөйләнем, ғәфү итер. Тәбиғәттең фажиғә лә, тылсымлы мөғжизә лә бирә алыуын инҡар итергә ярамай. Бөтөнләй һораманылар түгел. Бик күп йылдар үтеүгә ҡарамаҫтан, иҫкә төшөрөүселәр бар. Мин ундайҙарға иғтибар итмәҫкә тырышам. Ә икенсе осрашыу былай булды. Беҙ йәшәгән ауылда олатайҙың туғандары, ауылдаштары бар ине. Шуларҙың береһе хәҙрәтте ҡунаҡҡа саҡырған һәм бөтә ауыл халҡы уны хөрмәтләп ҡунаҡ итте. Беҙ ҙә, һарыҡ һуйып, олатайҙы ҡунаҡ итергә булдыҡ. Ул өйгә етәрәк: - Ә-ә-ә, һылыу ҡыҙым, һаумы, нисек йәшәйһең? - тине. Һәйбәт, һеҙҙең фатихала, - тип яуапланым. Шулай булырға тейеш, - тип, ул түргә үтте. Ашъяулыҡ алдында шаян һүҙҙәр һөйләп, көр күңел менән ултырҙы (минең менән булған хәлде иҫкә алманыҡ). Йола буйынса, оло кешегә башты ла һалғайныҡ. Үҙе киҫеп һоғона ла беҙгә лә өлөш итә. Иремә һоғондора ла: - Баш та ҙур икән, һоғондороусы ла шәп икән, - тип мәрәкәләй. Мине дауалауы тураһында өндәшмәне. Тик һаман да: ""һылыу ҡыҙым, бирешмә, ныҡ бул"", - тине. Шуға күрә мин уны кеше күңелен, кисерештәрен аңлаған, кеселекле, изге, тылсымлы мөғжизәгә эйә булған шәхес тип иҫемдә тотам.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Кеше күңелен аңлаған шәхес,Аңлатма,3456,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-08/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-keshe-k-elen-a-la-an-sh-hes-4341902,2025-08-08T10:00:00+00:00
"В рамках праздника прошла презентация книги ""Скандинавские мифы"". Мы побеседовали с авторами и художником издания. Соавтор книги Александр Иликаев рассказал следующее: "" Когда крупнейшее российское издательство ""ЭКСМО"" вышло к нам с предложением издать книгу ""Скандинавские мифы"", я задумался. Потому что, казалось все пересказано, написано по этой теме. Начал изучать и обнаружил, что последняя книга по мифам была издана в 60-х годах, и была рассчитана на детскую аудиторию, естественно, это был неполный пересказ. Вместе с соавтором Ренартом Шариповым взялись пересказать по новому скандинавские мифы. В процессе написания много вещей открыли: обнаружили, что мифы о путешественнике Ибн-Фадлане имеют только научные переводы. Наша книга написана популярным языком, предназначена для старшеклассников и студентов, также ее с удовольствием читают взрослые"". Художник издания Лариса Салиева отметила: ""Мифология для меня была всегда увлекательна, еще со студенческой поры. В процессе издания книги познакомилась с блестящими авторами, глубже углубилась в этот увлекательный мир. Благодаря авторам я думаю, у нас получился таинственный, завораживающий мир мифологии. Авторы помогали, подсказывали, следили за тем, чтобы одежда, быт персонажей соответствовали тому историческому периоду, который описывался в книге"". Презентация книги прошла успешно: мероприятие собрало много заинтересованных гостей, атмосфера была очень тёплой и дружелюбной.",Сегодня в столице прекрасный праздник,Яңылыҡтар,1442,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-30/segodnya-v-stolitse-prekrasnyy-prazdnik-4257677,2025-05-30T19:03:00+00:00
"…Ҡатын бер ҡулы менән иренең күлдәген үтекләне, икенсеһе менән бутҡа бешерҙе, ул арала борхолдап сәйнүк ҡайнаны. Тәҙрә артындағы ҡараңғылыҡ, шыйығая төшөп, тора-бара күкһел томанға әүерелде. – Хәйерле иртә! – иренең йоҡоло тауышы ҡатындың зитына тейҙе. – Хәйерле. – тип үсекләне уны ҡатыны. – Йоҡоң туйҙымы һуң? – Юҡ! – Йоҡоң туямы һуң инде һинең берәй ҡасан? – үтектең ҡырына тейгән бармаҡ осо ҡара янды, бүлтеү ирендәр турһайҙы, аҡһыл йөҙҙө тимгел таптар сыбарланы. – Бупылдаҡ! – Азат Зәлифәнең сикәһенән үпте лә һыны ҡатып көлөп йыуыныу бүлмәһенә инеп китте. Наҙланып ҡына йоҡлап ятҡан баланы уятып, торғоҙоп, кейендергәнсе ахмалға төштө ҡатын. Бала туҡтауһыҙ мыжыны, ниҙер таптырҙы, бүлмә уртаһына ятып тыпырсынып иланы. – Айбулатҡа өҫкө кейемен кейҙерә тор әле? – тип һөрән һалды Зәлифә сынаяҡтарҙы сайған арала. – Әү! – тип ҡысҡырҙы уға ире икенсе бүлмәнән. – Кейендерә тор Айбулатты! – ҡатын өҙә-йолҡа сәсен тараны, битенә кершән яҡты, фатир буйлап йүгереп сумкаһын эҙләне. – Шарфы ҡайҙа ул? – Өҫкө элгесте ҡара. – Ә бейәләйҙәре? – Тартмала йә кеҫәһендә. Зәлифә сумкаһын табып, кәрәкле ҡағыҙҙарын тултыра башланы, асҡысын, телефонын, башҡа кәрәк әйберҙәрен барланы. – Улар унда юҡ! – Нисек инде юҡ? – Зәлифә, мин һуңлап барам. – Улайһа бар, йүгер! – Шылтыратырмын, йәме! – Азаттың яңғырауыҡлы тауышы ишеккә ҡыҫылып тороп ҡалғандай булды. Ҡатын тәҙрәгә моңһоу ғына ҡараш ташланы: тумалаҡ ҡына ире алпан-толпан баҫып автобус туҡталышына йәһәтләй ине. Көрт йырып сана һөйрәп китеп барған ҡатындың йөрәге янды. Үтек эҙенән янған яра ише һулҡылдай ине ул. Бөтә нәмәгә шул бер мин, – тип йәнә мыжыны Зәлифә эсенән генә. – Иттең бөтөп барғанын да һиҙмәй, миңә генә кәрәкме шул ит? ! Мин магазин тауығына ла риза. Картуфты ла ҡолаҡ итен өс көн ашағас ҡына алып ҡайта. Картуф ашамаһам да күңелем тыныс. Миңә кәрәкме ни ул? .. Саналағы кескәй Айбулаттың көйләй-көйләй, уймаҡ ирендәре менән иҫнәп, бармаҡтары менән уйнап китеп барғанын ишетмәне лә, күрмәне лә Зәлифә. Күҙен күтәрмәй бер туҡтауһыҙ атланы ла атланы үсеккән ҡатын. Ярһып илаған баланы тәрбиәсегә тоттороп сығып абына-һөрөнә йүгергәндә эшенә етәрәк көҙгө ише ялтырап ятҡан боҙ тротуарҙа тайып йығылды. Ниндәй көн булды һуң был! ? тип үрһәләнде аҡһай-туҡһай баҫҡыстарҙан күтәрелгән ҡатын. Заманова һаман эшкә һуңлай! – тип шелтәләп ҡаршы алды уны етәксеһе. Зәлифә иһә ҡып-ҡыҙыл булып ни тиергә белмәй торған ҡатындың һаулығын да алмай, кабинетына инеп китте лә ишеген шарт япты, хатта фойе тәҙрәләре сыңлап ҡуйҙы. Хәле бөтөп, тамам ҡара тиргә төшөп урынына ҡунаҡланы йәш ҡатын. – Барығыҙ ҙа планеркаға! .Планерканың аҙағына тиклем саҡ түҙеп ултырҙы Зәлифә. Бармағы ла, аяғы ла түҙгеһеҙ булып һыҙлай ине уның. Өҫтәүенә, әллә арыуҙан, әллә эсе бошоуҙан йөрәге сәнсеп ауыртты. Ҡатын һаман да иренә үсекте, һаман да улын кейендерешеп, ярҙам итмәгәнен кисерә алманы. Көндәлек арыу-талыуҙар, өлгөрәм, еткерәм тип йүгерекләүҙәр тау кеүек ишелде лә төштө бисара ҡатынға. Күпме егеттәр арттан йөрөнө, ә мин, иҫәр, шул бәндәне һайлағанмын. Һуҡыр! Алйот! Үҙе матур ҙа түгел бит әле, исмаһам, ҡәҙимге, белеме лә юҡ, буйы ла. Етмәһә, нимә әйтһәң дә иҫәр кеше кеүек көлә лә йөрөй. Хәҙер, планерканан сыҡҡас та, шылтыратам, ҡаты һөйләшәм, баҙарға барып килһен, Айбулатты баҡсанан алһын, ашарға бешерһен. Планерка тамам булғас, Зәлифә йүгерә-атлай кабинетына йомолдо, хатта аяғы ауыртыуы ла бер мәлгә онотолоп торҙо. Сумкаһын аҡтарыпмы аҡтарҙы, аптырағас, өҫтәлгә бушатты – телефоны өйҙә тороп ҡалған бит һуң! Ҡатын уртын сәйнәне, кабинетында яралы януар ише бәргеләнде. Ул бит һаңғырау ише бер нәмә лә күрмәй ҙә ишетмәй ҙә! Нимә әйтһәң дә үҙе, ярай, ти, үҙе бер нәмәһен дә эшләмәй, һүҙен үтәмәй. Баланы бар тип тә белмәй, баҡсаға барып урағаны ла юҡ! Зәлифә кабинетынан паровоз ише фырылдап сығып китте, дөрләне, төтәне! Берәйһенән телефон һорап торайым да шылтыратайым әле! Нимә уйлағанымды әйтәм дә һалам. Маҡтанып йөрөмәһен! Балаға түгел, миңә бер иғтибары юҡ, тунын да үҙем алдым, алтын алҡаларын да! Әллә нимәләр уйлап бөттө Зәлифә, уйҙары ҡара болот һымаҡ башына ишелеп төштө. Етәксеһе йөҙө ҡара янып телефон теләнселәп йөрөгән ҡатынды кабинеттарҙың береһенән эҙләп табып алды. – Понимаешь, һеҙ что себе позволяете? Ҡасан йүнләп эшләй бшлайһығыҙ? Һеҙ ҡасан. Марш бынан, Заманова. Иренең телефон номерын инде йыйып бөттөм, шылтыратыу ебәрҙем тип торғанда Зәлифәгә аппаратты кире коллегаһына биреп, етәксеһе артынан күндәм генә эйәреп сығып китергә тура килде. Нервыны ашаны был ир! – тип уйланды Зәлифә етәксе нотоҡ уҡыған арала. – Әллә Интернет аша хат ебәрәйемме икән? Ул бит төшкө аш мәлендә сайтта ултыра! Былай булмай, гел генә түҙеп, өндәшмәй нисек йәшәмәк кәрәк? Ҡатын йәһәт кенә компьютерҙы тоҡандырҙы, кәрәкле сайтты эҙләп тапты. Яҙам, – тип уйланы ул ҡәтғи генә. – Ундай ялҡау, яуапһыҙ кешегә минең янда урын юҡ, тип яҙам. Әйҙә үҙең йәшәп ҡара, үҙең ашарға бешер, үҙең кейемеңде үтеклә, үҙең баҙарға барып ит һайла! Арыным, ялҡтым, башҡаса. Илһамланып хат яҙған ҡатын ишек асылып ябылғанын да, йыйыштырыусының мыштым ғына иҙән йыуа башлағанын да шәйләмәне. Ярым һуҡыр әбейҙең галоштары иҙәндә аунап ятҡан пилотҡа эләгеүе электр утын һүндерҙе лә ҡуйҙы: Зәлифәнең көнө буйы ҡаш төйөп йөрөүҙән шешмәкләнеп киткән күҙҙәре мониторҙың былт итеп һүнеүенән тертләп китте. Булманы, – тип уйланы Зәлифә автобус тәҙрәһенә башын терәп балалар баҡсаһына китеп барған килеш. – Шылтыратып та, хат яҙып та булманы. Ярай, ҡайтҡас һөйләшермен. Уның нескә бармаҡтары туңған тәҙрәлә кескәй генә түңәрәк уйымдар яһаны. Ҡатын көн дауамында ап-аруҡ тынысланғайны, ҡапыл күкрәген бөрөп алған асыуы һүрелә төшкәйне. Бер уйлап ҡараһаң, Азат матур итеп әйткәнде лә аңлай инде ул. Мине лә, Айбулатты ла ярата. Беҙ тип үлеп тора барыбер. Миңә бер яман һүҙ әйткәне, бармаҡ менән дә тейгәне юҡ. Ә мин, иҫәр, дыуамал, үсексән бисә. Үҙ уйҙарынан үҙе йылмайҙы ҡатын, автобуста бәүелеп килеп ойоп киткәнен дә һиҙмәгән. Балалар баҡсаһына килеп еткәнсе ап-аруҡ йоҡлап килгән һәм тыныслана төшкән ҡатындың түңәрәк матур йөҙө яҙылып, алһыуланып киткәйне. Беҙгә күберәк ял итергә кәрәк, – тип һәүетемсә генә уйланды йәш ҡатын. – Әллә ниндәй тормош менән йәшәйбеҙсе. Бер күтәрелеп күккә ҡараған юҡ, әйтәгүр. Ығы-зығы ялҡытты, ваҡытты дөрөҫ бүлергә өйрәнергә кәрәк. Зәлифә алланып ултырған ҡышҡы миләштәргә, күп йыуылыуҙан уңа яҙған яулыҡты хәтерләткән күк йөҙөнә баҡты. – Әс-сәй! Ҡаршыла туптай кейенгән Айбулатты санаға ултыртып алған Азат күренде. – Өшөнөк, арыныҡ, асыҡтыҡ! – тип һөрән һалды ире һәм артынса балалар кеүек шарҡылдап көлөп ебәрҙе. – Бөгөн Айбулатты алырға мин килдем, телефоның яуап бирмәй. Сабый бала ише тәтелдәгән иренә ҡарап торған ҡатын бөгөн тәүгә йылмайҙы, уның йылмайыуынан хатта күк йөҙө лә яҡтырып, таҙарынып киткәндәй булды. Үсеккән, талсыҡҡан ҡатын, гүйә, юҡҡа сыҡты, иренең бер көлөүенән моңһоу уйҙар һыпырып алғандай юҡ булды, күҙҙәрҙе ҡамаштырған ҡара болоттар таралып киткәндәй тойолдо. – Иртәгә баҙарға барайыҡтар, – тип өндәште иренә Зәлифә иркә тауыш менән. – Барайыҡтар һуң, ит алайыҡтар, – уйнап һөйләшкән ир йәнә күңелле итеп көлөп ебәрҙе лә үҙенә һыйына төшкән ҡатынының ҡулынан етәкләне. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ҮСЕККӘН ҠАТЫН,Хикәйә,7719,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2026-01-07/sekk-n-atyn-4530542,2026-01-07T12:10:00+00:00
"Муса әлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры. Архив фотосыфикерләрКазандагы Муса әлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры 2024 елгы Шаляпин фестивалендә Пуччининың ""Турандот"" операсында чыгыш ясарга тиеш булган музыкантларга һәм ырчыларга саллы акчалар түләячәк. Тик бу спектакльне тамашачыга күрсәтә алмый калганнар иде, чөнки 18 февраль көнне инде тамашачылар ыелып беткәч, спектакль башланырга санаулы минутлар калгач театрнысу басты. Тамашачыларны өйләренә кайтарып ибәрделәр, ә билет өчен түләгән акчаларын 10 көндә кире кайтарырга вәгъдә иттеләр. Дәүләткә сатып алулар сайтында берьюлы берничә контракт чыкты, аларга ярашлы тамашаны кую өчен чакыртылган артистлар гонорарларын ""Турандот"" спектакле репитицияләрендә катнашкан өчен"" алачак, дип яза""Бизнес "". Аерым алганда иң саллы гонорар - 514 мең сум Италия дирижеры Марко Боэмига түләнәчәк. ""Геликон-опера""дан бас Алексей Тихомиров(Тимур партиясе) - 228 мең сум, Зур театрдан Марат Гали(Понг партиясе) 101 мең сум алачак. Моннан тыш тенор Иван Гынгазов""Аида"" спектаклендә Радамес партиясен һәм ""Турандот""та Калаф партиясен башкарган өчен 791 мең сум алу турында контракт төзегән булган (бер чыгыш өчен 395,5 мең сум). Шулай итеп татар опера һәм балет театры тамашачы күрә алмый калган спектакль өчен республика бюджетыннан (оешма шуннан финанслана) 1,2 млн сумнан артык акча түләячәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татар опера һәм балет театры күрсәтелми калган спектакль өчен 1,2 миллион сумлык гонорар түләячәк",Яңылыҡтар,1463,https://www.azatliq.org/a/32836865.html,2024-02-27T09:00:23+00:00
"Яңы стандарттар ҡабул ителде, улар 2025 йылдың 1 июленән ғәмәлгә инә. Уға ярашлы, форманы етештереү, тамғалау һәм төрөү буйынса талаптар ҡуйыла. Блузка, жилет, пиджак, свитер, күлдәк, сарафон, юбка, салбар һәм комбинезон мәктәп формаһы төрҙәре тип билдәләнә. Кейемдә баланы йәрәхәтләрлек элементтар булмаҫҡа тейеш. Дизайн буйынса аныҡ шарттар юҡ. Аяҡ кейеме һәм спорт әйберҙәре өсөн дәүләт стандарты ҡаралмаған.",Рәсәйҙә мәктәп формаһы ГОСТ буйынса тегелә,Яңылыҡтар,411,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-02/r-s-y-m-kt-p-forma-y-gost-buyynsa-tegel-3908213,2024-09-02T16:12:00+00:00
"Болгарда бу көздә ачылачак ислам академиясе бинасында беренче рәсми чара – Русия мөселман мәгарифе шурасы утырышы үтте. Болгар ислам академиясе тирәсендә вазгыять ара-тирә шактый куерып ала. Ректор кем булачак, анда кемнәр укыячак, кемнәр укытачак кебек сораулар әмәгатьчелектә күтәрелеп килә. Бинада узган беренче рәсми чарада моңа бераз ачыклык кертелде. Тарихи Болгар шәһәренең көньягында, ""Яңарыш"" вакыфы төзегән Ак мәчеттән ерак булмаган урында ак мәрмәр белән капланган биналар комплесы ерактан ук күзгә ташлана. Бинага чит-ят кешене кертмиләр. Ислам мәгарифе шурасы утырышына килгән кайбер мәдрәсә мөдирләре бинада инде кунарга өлгергән. Академия бинасында беренче төн уздыручы дин әһелләре шулар булган. Бина хәйран зур булып, бер-берсе белән бәйләнгән иде өлештән тора. Аның төп өлеше зур конференцияләр залы (амфитеатр), китапханә, пыяла түбә астындагы намаз залы һәм уку-кыту бүлмәләреннән гыйбарәт. Калган алты бинада укучылар һәм укытучылар яшәячәк. Шушы купшы һәм затлы бинада аның киләчәге хакында сөйләделәр. Дөресрәге, ул төрле төбәкләрдән килгән мәдрәсә мөдирләренә бинаны тәкдим итү чарасы булды. Ислам мәгарифе шурасы утырышында Русия төбәкләреннән килгән мәдрәсә мөдирләре генә түгел, Татасртан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев тә катнашырга тиеш дип әйтелсә дә, аның урынына Татарстан президенты идарәсе итәкчесе Әсгать Сәфәров чыгыш ясады. Мәдрәсә мөдирләре ыенына Мәскәүдән дә зур түрәләр килгән иде. Русия президентының эчке сәясәт идарәсенең дини оешмалар белән эшләү департаменты итәкчесе урынбасары Алмаз Фәйзуллин (танылган шагыйрь Равил Фәйзуллинның улы), Русия хөкүмәтенең мәдәният департаменты каршындагы милли мөнәсәбәтләр һәм дини берләшмәләр бүлеге киңәшчесе Алексей Зенько да булды. Ислам мәгарифе үсешенә багышланган башка ыеннардан аермалы буларак, бу ыелыш тулаем Болгар академиясенә багышланды. Әлегә Болгар академиясе ректоры вазифасын Казанның элекке мэры, хәзер Татарстан президенты ярдәмчесе Камил Исхаков башкара. ыелган халык алдында ул чыгыш ясап, Болгар академиясенең рәсми теркәлү узганлыгын әйтте. Академиядә дүрт юнәлештә белем биреләчәк: ислам фикых, гакыйдә, ислам икътисады һәм тәфсир юнәлешләрендә магистрлар әзерләнәчәк. Уку програмнары әзер, аны белгечләр тикшерә дип белдерде. Ислам мәгарифе шурасы утырышында Камил Исхаков тагын бер кызыклы яңалык әйтте. Ул да булса, Болгарда голәмә шурасы төзеләчәк. Элек Русиядә голәмә шурасы төзергә тырышулар шактый булды, әмма алар эшләп китә алмады. Болгар академиясенең бүгенге хәле белән таныштыргач, анда уку-укыту ничек оештырылачагы хакында өч ширкәт вәкиле сөйләде. Монда, укыту өстәле дә үзе бер фабриканы хәтерләтә. Бөтен ире компьютерлаштырылган өстәлне әмәгатькә дә күрсәттеләр. Соңрак, тагын бер ширкәт вәкиле урамда да дәрес үткәрергә мөмкинлек биргән янә бер өстәлне күрсәтте. Аның эче тулы компьютер булып чыкты. Ягни, булачак магистрлар ак мәрмәрдән туйсалар, Ак пулат хәрабәләре янына барып, шул ноутбукны алып, шунда ук интернеттан сабак ала алалар. Өченче ширкәт вәкиле исә читтән торып Болгар академиясендә уку хакынды сөйләде. Ансы да компьютер аша һәм махсус санак програмнары нигезендә булып чыкты. Заманча иһазланган уку йортында укырга теләп 60 тан артык кеше инде быелдан ук гариза язган. Шулар арасыннан утызлабын сайлап алырга ыеналар. Ислам мәгарифе шурасы утырышының омга намазыннан соң булган икенче өлеше ябык ишекләр артында булды. Әмма, купшылык һәм технологияләр белән шыплап тутырылган бу бинада нинди академия булачак соң? Азатлыкка Русия ислам университеты ректоры, Русия ислам мәгарифе шурасы рәисе Рәфыйк Мөхәммәтшинкыскача аңлатма бирде. 5Рәфыйк Мөхәммәтшин: ""Болгар ислам академиясендә татар теле дәресләре булмаячак""– Болгар академиясе бөтенләй яңа типтагы уку йорты булачак. Без биредә магистр һәм докторларны әзерләргә ыенабыз. Уфада, Казанда яки башка шәһәрләрдәге ислам университетларында бакалавр тәмамлаганнар бирегә килеп магистр һәм доктор була алалар. Бу ислам югары белем бирү системының тагы да югары дәрәәсе дип әйтер идем. – Академиянең концепциясе һаман да киң әмәгатьчелеккә күрсәтелми бит. Шуңа күрә күп төрле сүзләр йөри. – Болгар академиясе турында сүз барганда – ул федераль проект. Аны Русия президенты хуплады, шуңа күрә дә инде ул татар проекты түгел. Моны да белергә кирәк. Ул Татарстанда булса да, без Русиянең төрле төбәкләреннән яшьләрне укытырга тиешбез. Безнең Русиядә традицион ислам дине хәнәфи һәм шәфигый мәзһәбләрендә булган. Шуңа күрә дә, Болгар академиясендә татарларны гына укытыйк, башкалар килмәгез дип без әйтә алмыйбыз. Федераль проект буларак, без аны тормышка ашырырга тиешбез. Аны татарларны саклап калучы бер проект дип карау дөрес булмас иде. Әммә, һичшиксез, Хәнәфи мәзһәбе дин өлкәсендә генә түгел, гореф-гадәтләребезне гасырлар буе саклап килгән мәзһәб. Безнең Хәнәфи мәзһәбе традицияләре дию – ул татар телен, гадәтләребезне саклау дигән сүз. Болгар академиясе моңа да хезмәт итәчәк. – Татар илаһият галимнәре өйрәнеләчәкме? – Барсы да өйрәнеләчәк. Диссертацияләрнең темалары татарларда, Русия мөселманнарында менә шушы илаһият гыйлемен өйрәнүгә багышланган булачак. Мәрани дә, Курсави, Утыз-Имәни һәм башкаларның мираслары бөтенесе дә өйрәнеләчәк. Моңа шикләнергә кирәкми. Биредә инде ни өчен татар теле кафедрасы юк дигән сүз дә яңгырый. Мин тагын бер кабат кабатлап әйтәм, сүз магистр һәм докторлык диссертацияләре турында бара. Һәм шуңа күрә монда, Болгар академиясенә укырга килгән яшьләрнең татар теле инде булырга тиеш. Монда мин доктор булам дигән кешене, әлиф, дип, би дип, таяк сузып, тактага язып өйрәтү дөрес түгел. Шуңа күрә татар теле ул мәдрәсәләрдә, Русия ислам институтында (мәсәлән без РИУда татар теле кафедрасы ачтык) өйрәнелергә тиеш. Биредә татарча, борынгы чыганакларны укый ала торган яшьләрне ыярга тиешбез. Шуңа күрә, әйдәгез, менә Болгар академиясендә татар теле кафедрасы ачыйк дигән сүзләр, академиянең концептуаль нигезләрен бераз боза. Татар телен юкка чыгару түгел, ә киресенчә, аны магистр, докторлык дәрәәсендә куллану турында сүз бара.","""Болгар ислам академиясе – татар проекты түгел""",Дин,5961,https://www.azatliq.org/a/28591209.html,2017-07-02T19:34:43+00:00
"Зарема Әхәт ҡыҙы Әхмәтйәнова 1945 йылдың 28 майында БАССРҙың Шаран районы Ерекле ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуа.  Өфө нефть институтын тамамлағандан һуң (1968) Андижан һәм Өфө ҡалаларының төрлө учреждениеларында эшләй. 1983 йылдан алып БАССР Яҙыусылар союзының художестволы әҙәбиәтте пропагандалау бюроһы, 1987–88 йылдарҙа. Баш ҡ ортостан ҡ ы ҙ ы журналында, 1990–92 йылдарҙа. А ҡ бу ҙ ат журналы хеҙмәткәре булып эшләй. Балалар өсөн яҙылған Гөлдәрем исемле тәүге шиғри йыйынтығы 1979 йылда донъя күрә. Йәшел шыршы (1983), Йәйҙә ҡалайыҡ (1986) шиғырҙар һәмСәңгелдәк тип аталған(1993) повестар йыйынтыҡтарының төп темаһы – тәбиғәткә һөйөү, илһөйәрлек, әхлаҡи ҡиммәттәр, үҫеп килгән быуынды тәрбиәләүҙә ғаиләнең һәм әсәнең роле. Кәкре күләгә (1990) сатирик һәм юмористик хикәйәләр йыйынтығы авторы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шағирә, 1992 йылдың 9 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат була. Шаран районының Шаран ауылында З. Әхмәтйәнова исеме менән урам аталған, тыуған ауылындағы мәктәптә уның исемендәге стипендия булдырылған, бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.",Шағирә Зарема Әхмәтйәнованың тыуыуына 80 йыл,Яңылыҡтар,1052,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-28/sha-ir-zarema-hm-ty-novany-tyuyuyna-80-yyl-4252977,2025-05-28T09:00:00+00:00
"Ләбиб ЛеронЯзучы, ""Безнең мирас"" журналы баш мөхәррире Ләбиб Леронкөзен узачак Татарстан Дәүләт шурасы сайлавында катнашырга ыенуын белдерде. Хәзер ул Ык буе бер мандатлы сайлау бүлгесендә бәйсез намзәт буларак сайлау көрәшенә чыгу өчен имза ыю эшләре белән йөри. Әлеге бүлгегә Леронның туган районы Актаныш, шулай ук Минзәлә һәм Мөслим районнары керә. Леронга бу сайлауда катнашу мөмкинлеге бирелсә, аның көндәшләре Дәүләт шурасының Дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты рәисе Алберт Хәбибуллин(""Бердәм Русия""), ""Гадел Русия"" фиркасенең Зәй бүлеге шурасы әгъзасы Сергей Зыков, КПРФтан Алмаз Гомәровһәм ЛДПРдан Рунар Фәрхетдиновбулачак. Азатлык Ләбиб Лерон белән аның Дәүләт шурасына нинди максатлар белән керергә ыенуы турында сөйләште. — Журналист буларак мин гел юлда, бөтен районнарга да йөрим, андагы чишелмәгән проблемнарны күрәм. Элегә энергия ташып торганда шул проблемнарны чишәргә булышасым, халыкка хезмәт итәсем килә. Үз гаиләмне генә алсам да, халыкны борчыган проблемнар минем гаиләмдә дә бар. Минем хатыным — укытучы. Шуңа күрә мин укытучыларның кәгаз тутыру эшенә күмелгәнлеген беләм. Эш эшлисе, балаларны чын мәгънәсендә тәрбиялисе урынга укытучылар урамнарга чыгып әләмнәр болгап йөрергә мәбүр. Кая кирәк булса, хакимият шул ук укытучыларны йомышчы малай урынына чаптыра. Мәктәпләрдә татар теленә һөүм башлангач минем хатыным да башка укытучылар кебек авыр хәлдә калды, елашып беттеләр. Әлегә эшләп йөри, әмма бик авыр булды, тел мәсьәләсе минем йөрәгемә бик каты сукты. Мин, баш мөхәррир буларак, татар теле укытучылары белән даими очрашып торам. Татар теле укытучыларының да, башка укытучыларның да хәле, ничек яшәве турында каяндыр укып, кемнәндер ишетеп кенә түгел, үзләреннән беләм. Яшьләр проблемнарын алсак, минем ике кызым бар. Ләйлә һәм Айсылу. Айсылу яшь гаиләләргә рәтенә керә. Яшь гаиләләрнең ссуда, кредит алу, кече бизнес ачу проблемнары да мине борчый. Андый проблемнар күп. Аларны рәсми рәвештә теркәп үз програмымны әзерләргә телим. Безнең күп кенә матур авыллар бетеп бара. Ул авылларда йортларны алдан төзетеп яшь гаиләләрне шул әзер йортларга кайтарырга, аларга ир һәм ссуда бирергә кирәк дип уйлыйм. Аннан соң аларга акрынлап түләү мөмкинлеге бирергә кирәк. Эшләргә атлыгып торган, энергияләре ташып торган күп кенә яшь егетләрне беләм. Күбесенең мөмкинлекләре юк, акчасы юк, ә аларга ипотека алу бик авыр. Дәүләт шундыйларны күреп алып аларга ярдәм итсен иде. Шундый яшьләргә ярдәм итү өчен республика күләмендәге програм әзерләү мәсьәләсен күтәрер идем. Пенсия яшен арттыру да борчый мине. Күпләр, бигрәк тә ирләр пенсия яшенә дә итә алмый үлеп китә. Минем бер күршем пенсиягә чыгуга шулай китеп барды, бер ай пенсия ала алдымы, юкмы — белмим. Ничә татар язучысы пенсиягә дә чыга алмый үлеп китте. Пенсионерлар турында да програмым бар. Әлегә рәсми теркәлмәгән килеш ул турыда тәфсилләп сөйләп тормыйм. Күп кенә авылларда, бигрәк тә Актаныш якларында юлда мобиль интернет эшләми. Ә хәзер эшмәкәрлек белән шөгыльләнгән яшьләргә интернет бигрәк тә кирәк. Хәтта телефон сигналы булмаган авыллар да бар. Авылны яшәртү өчен анда интернет кирәк. Ә авылларның бетүе безнең Татарстан һәм татар халкы өчен бик зур фаига булачак. Минем улым Бәхтияр — инвалид. Мин инде 29 ел буе шул улым белән йөреп районнардагы һәм Казандагы медицинаның, хастаханәләрнең нинди авыр хәлдә булуын, алардагы проблемнарны да беләм. Хәзер күпләр танышлык ярдәмендә генә табиблыкка укып чыга. Ул табибларның белемнәре бармы, юкмы — анысын белмим. Шундыйларны хәзер бүлек мөдирләре итеп куялар. Мин барган хастаханәдә шундый бер яп-яшь кенә кызны бүлек мөдире итеп куйганнар иде. Кирәк чакта эзләп карадык, таба алмадык. Бәлки төне буе йөргән булгандыр, безгә кирәк чакта ул бүлмәсендә йоклап утырган булып чыкты. Дәүләт шурасына сайлансам бу проблемнарны да күтәрер идем. — Әмма сез әйткән бу проблемнар Дәүләт шурасы гына хәл итә торган проблемнар түгел бит. Күп нәрсәне Русия думасы чыгарган кануннар билгели. Күп нәрсә бюджетның ничек бүленүеннән дә тора. — Мин аларның барысын да аңлыйм. Татнефтьнең күпме акчалары федераль үзәккә киткәнен дә беләм. Әмма аларга гына карап, алардан өмет итеп утырсак, без алга бара алмыйбыз. Без үзебез нидер эшләргә тиеш. Хәзер татар стратегиясе карала. Әгәр ул кәгазьдә генә калса, без бер адым да алга китә алмаячакбыз. Без нәрсә дә булса эшләргә тиешбез. Һәркем үз өлкәсендә эшләргә тиеш. Кемдер үз авылында чишмә ача, кемдер юл кертә, кемдер кафе ача. Барысы да халык мәнфәгате өчен эшләнергә тиеш. — Сез сайлауда көрәшергә теләгән бүлгегә Актаныш, Мөслим һәм Минзәлә районнары керә. Бу районнар гел хакимияттәге ""Бердәм Русия"" өчен башка районнардан күбрәк тавыш биреп килә. Ә бу сайлауда сезнең төп көндәшегез — Дәүләт шурасының Дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты рәисе, ""Бердәм Русия"" әгъзасы Алберт Хәбибуллин. Бу районнарда аны иңеп булыр дип ышанасызмы? — Әгәр дә иңәсемә ышанмасам, бу сайлауга чыгып та тормас идем. Беренчедән мин халык арасыннан чыккан гади кеше, әлегә сәясәт белән бозылмаган кеше. Минем үз хезмәтем, үз яшәешем белән яулаган Ләбиб Лерон дигән исемем бар. Шушы исемем — минем таныклыгым. Бу районнар — минем туган ягым. Туган ягым миңа бу мәсьәләдә булышыр дип уйлыйм. Мин үзем дә чын-чынлап халкыма, менә шушы туган ягыма булышу максаты белән барам сайлауга. Язучылар хакимият башлыкларын, мэрларны иңеп чыккан очраклар да бик күп булды бит. Без язучылар артистлардан шуның белән аерылабыз: без бернинди дә акча артыннан йөрмәдек. Мин хәзер кайтып шул якларда йөрергә тиеш булам. Без һәрвакыт юлда. Аларның күңелен борчыган мәсьәләләр — мине дә борчыган мәсьәләләр дип әйтергә кирәк. Күбесен белеп бетермисең бит инде кайсы районда нинди проблемнар булуын. Шуңа күрә хакимият башлыклары белән дә мин яхшы мөнәсәбәттә. Журналист һәм язучылык хезмәте хакимият белән даими аралашып торудан тора. Мин әтием — тракторчы булган кеше. Һәм бик каты күңелем төште ирләрнең шундый ташландык хәлгә калуына. Күп районнарда ташландык ирләр барлыгын беләм. Инвесторлар берни чәчми. Алар иминиятләштерә дә, соңыннан һава торышы әйбәт булмады, ир салкын иде, уңыш начар булды дип акчасын гына алалар. Ә анда шайтан таягы үсеп утыра. Шундый хәлгә төшерелгән ирләр — проблем. Кайбер элекке чәчүлекләрдән инде каеннар үсеп утыра. — Сайлаучылар сезнең өчен тавыш биргән очракта да, ялган кәгазьләр ташлап яки тавышларны үзләренә кирәкчә санам башка кешене уздырырга мөмкиннәр дигән шик бар. Ул хакта ни уйлысыз? — Андый шик булуын беләм. Тавышларны санау дөрес булсын. Аллаһ Тәгаләдән шуны гына сорыйм. Шундый вакытта ялган әйберләр булмасын. Бер шәһәрдән икенче шәһәргә барганда алмаштырулар булмасын. Күзәтүчеләрне чыгарып ибәреп икенче кәгазьләр тутыру булмасын. Ялган озакка чыдамый, хакыйкать барыбер бәреп чыгачак. — Соңгы вакытта халыкның сайлауларга өмете кимеде. Ничек тавыш бирсәң дә нәтиәсе гадел түгел дип халык сайлауга йөрми башлады. Сезнең катнашу сайлауга игътибарны арттырып ""Бердәм Русия""гә ярдәм итү генә булмасмы? — Мин аларын әйтә алмыйм. Халык надан түгел. Хәзер бөтенесе дә укымышлы. Барысын да күрәләр һәм беләләр. Ләкин өметсез — шайтан. Әгәр кулыбызны селкеп утырабыз, сайлауга бармыйбыз, мөнәсәбәтебезне белдермибез икән, дөрес эшлибез дип уйламыйм. Намзәтләрне белергә, биографияләрен өйрәнергә кирәк. Кешенең биографиясеннән күп әйбер күренә. Укымышлы кеше бу әйберне аңларга тиеш. Хәзер бит хакимияткә баеган кешеләр килде. Биш ел элек тә киңәшләшеп карадым. Ул вакытта миңа ""Син майонез патшаларын иңә аласыңмы? "", диделәр. Минем бүгенге көндә бер тиен дә акчам юк. Ләкин мин дусларга, танышларга ышанам һәм сайлау вакытында миңа да финанс ярдәме кирәк булачак. Шунсыз булмый да ул. Эш урыныңнан, кемнеңдер булышуыннан файдалану фиркаләргә, депутатларга ышанычны бетерде. Ләкин без һаман шулай булачак дип барсак, безнең ил һәм Татарстан алга китмәячәк. Разил Вәлиевләр һәм гомумән халык мәнфәгатьләрен яклап чыгыш ясаган депутатлар берничә генә булдылар. Алар чыгыш ясамаса, безнекеләр аларны сүгә башлый. Ә бит 70-90 процент депутатлар беркайчан да трибунага чыгып та карамады. Хәтта сессияләргә килеп йөрмәгәннәрен дә беләм. Алар шул байлык белән барган. Һәм хәзер дә депутатлыкка барырга теләмәүләре шул байлыклары тупланган булу белән бәйле. Шул байлыкны милек декларациясендә күрсәтәселәре килми. Халык намзәтләрнең нинди максат белән баруын дөрес аңласын иде. Партия мәфнәгатен кайгыртып барамы ул, яки гади сайлаучыны яклап барамы. — Сайланган очракта нинди канун өлгеләре тәкъдим итәр идегез? — Әле әзерләп куйган програмнарым юк. Мин әле апрельдә генә хәл иттем. Хәзер өйрәнәм. Киләчәктә ачыклабрак әйтермен. Мин әле рәсми теркәлмәгән. Әле имзалар ыярга тиешмен. Документларым беркем бәйләнерлек булмаска тиеш. Хилафлыклар булырга тиеш түгел. Кеше имза ыйганда ялган мәгълүматлар кереп китәргә мөмкин. Ә бу депутатлыкка барганда ярамый торган хәл. Бу мин белгән авыллар бит инде. Шул авылларда эшләдем Минзәләдә. Мөслимне дә аркылыга-буйга йөргән кешемен. Актанышны да беләм. Шуңа миңа кешеләр белән очрашу кызык. Аларның күбесе мине белә. Үз авылдашы кебек елмаеп каршы алалар. Татар тотып карамый ышанмый диләр. Мин шундый татарлардан инде.","Ләбиб Лерон: ""иңәсемә ышанмасам, бу сайлауга чыгып та тормас идем""",Татарстан,9053,https://www.azatliq.org/a/30056443.html,2019-07-15T11:45:57+00:00
"Был хәлгә егерме йылдарҙан ашыу ваҡыт үтте. Шулай кисләтеп, район үҙәге Иҫәнғолға ҡайтып киләбеҙ, халыҡ телендә көтөү ҡайтҡан саҡ. Таҙлар тигән ауылдың күперенә етәрәк бер боролмаға машина үрләй башланы һәм иптәшем ҡапыл ғына рулде һул яҡҡа тартып бара башланы. Мин, нимә тип һул яҡҡа бораһың, ул яҡтан бармайҙарҙаһа, тип әйтеп тә өлгөрмәнем. Ҡаршыбыҙға ап-аҡ кейемдә, ҡара сәсе яурындан, йөҙөн күреп өлгөрмәнем, бер ҡатын пәйҙә булды. Әллә ҡайҙан килеп сыҡты, был яҡта тау, һул яҡтан туп-тура бейек яр! Ир, улым менән мин ҡысҡырғанды ишетмәй, теге бисәнең ҡаршыһына уҡ китте. Мин тиҙ генә бар көскә шайтан доғаһын ҡысҡырып уҡый башланым. Теге бисәне, машинаның мин рулен турайтып өлгөрөп китеп барғанда, тәҙрә эргәһенән артҡа үткән ыңғайы, әйләнеп улым менән биленә тиклем ҡараныҡ, ә бисә жигули машинаһының артҡы капоты бейеклегендә һикереп ебәрҙе лә, ят тауыш. .иһаһаа, тип сығарҙы һәм аҡ салбар һымаҡ нәмәһенең аяҡ остары бер-береһенә йәбешкән бармаҡтары күренеп тора ине. Доға уҡыйым да  уҡыйым ҡысҡырып, улыма секунд араһында ҡарама тием. Бер минут та үтмәгән ваҡыт аралығы хәл булды ла, ир кире уң яҡҡа сыҡҡас әйтһәк, ниндәй бисә, ҡайҙа ул, нишләп һулға борайым ти рулде, тип аптыратты. Әле булһа ла шул урындарҙан үткәндә доғалар уҡып үтәм. Шул ерҙә, юлдан аҫтараҡ бер памятник та тора, кемдер инде, урыны йәннәттә булһын"". Ышанырғамы, юҡмы? СӘЙЕР ДОНЪЯ",Улай ҙа була икән.,Йәмғиәт,1361,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-11-16/ulay-a-bula-ik-n-4011018,2024-11-16T11:09:00+00:00
"Тултырма тултырыу өсөн үпкә, бауыр һәм әҙерәк һум ит алына. Шулай уҡ алдан йыуып бүрттерелгән ярты стакандай дөгө, бер баш һуған, тәменсә тоҙ, борос кәрәк. Ит тартҡыстан үткәрелгән эс-бауыр һәм иткә тоҙ, борос ҡушып яҡшылап болғарға. Шуға ярма өҫтәргә кәрәк. Бөтә массаны яҡшылап болғап эсәктәргә тултырырға. Тултырманы башҡа иткә ҡушмай айырым кәстрүлдә бешерергә кәрәк. Ул талғын утта ике сәғәттәй бешә. Ярылмаһын өсөн оҙон энә менән бер нисә урындан тишкеләргә кәрәк була. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тултырма,Яңылыҡтар,653,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/tultyrma-4537022,2026-01-14T23:00:00+00:00
"2024 йылдың 24-26 майҙа Өфөлә «Халыҡтар дуҫлығы - әҙәбиәт дуҫлығы» - тигән халыҡ-ара китап йәрминкәһе үтәсәк. Төп саралар Совет майҙанында уҙғарыласаҡ. Сара Башҡортостандың баш ҡалаһында икенсе тапҡыр үткәрелә. Быйыл Өфөгә Рәсәй Федерацияһының 18 субъектынан, шулай уҡ яҡын сит илдәрҙән 223 нәшриәт килә. Йәрминкә Бер нисә темаға: Өфө ҡалаһының 450 йыллығына, махсус хәрби операцияға ярҙам итеүҙең патриотик темаһына, бөйөк шағир Александр Пушкиндың 225 йыллығына, Башҡортостан әҙәбиәтен үҫтереүгә арнала. Китап йәрминкәһе асылыу датаһы ла символик – ул 24 майҙа – славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көнөндә үтәсәк. Баш ҡалаға билдәле яҙыусылар, рәссамдар, артистар, Рәсәйҙең һәм яҡын сит илдәрҙең ҙур нәшриәттәре вәкилдәре киләсәк, улар араһында детектив жанрында китаптар авторы Дарья Донцова, билдәле яҙыусы, сценарист, продюсер Олег Рой, шулай уҡ Рәсәй театр һәм кино актеры Александр Олешко, билдәле алып баруысы Оксана Федорова һәм башҡалар.2024 йылдың 24-26 майҙа Өфөлә «Халыҡтар дуҫлығы - әҙәбиәт дуҫлығы» - тигән халыҡ-ара китап йәрминкәһе үтәсәк. Төп саралар Совет майҙанында уҙғарыласаҡ. Сара Башҡортостандың баш ҡалаһында икенсе тапҡыр үткәрелә. Быйыл Өфөгә Рәсәй Федерацияһының 18 субъектынан, шулай уҡ яҡын сит илдәрҙән 223 нәшриәт килә. Йәрминкә Бер нисә темаға: Өфө ҡалаһының 450 йыллығына, махсус хәрби операцияға ярҙам итеүҙең патриотик темаһына, бөйөк шағир Александр Пушкиндың 225 йыллығына, Башҡортостан әҙәбиәтен үҫтереүгә арнала. Китап йәрминкәһе асылыу датаһы ла символик – ул 24 майҙа – славян яҙмаһы һәм мәҙәниәте көнөндә үтәсәк. Баш ҡалаға билдәле яҙыусылар, рәссамдар, артистар, Рәсәйҙең һәм яҡын сит илдәрҙең ҙур нәшриәттәре вәкилдәре киләсәк, улар араһында детектив жанрында китаптар авторы Дарья Донцова, билдәле яҙыусы, сценарист, продюсер Олег Рой, шулай уҡ Рәсәй театр һәм кино актеры Александр Олешко, билдәле алып баруысы Оксана Федорова һәм башҡалар.",Дарья Донцова менән Оксана Федорова ла килә,Яңылыҡтар,1880,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-23/darya-dontsova-men-n-oksana-fedorova-la-kil-3780774,2024-05-23T21:17:00+00:00
Бөгөн Өфөлә тәжрибә һәм яңы белем менән уртаҡлашыу өсөн Волга буйы федераль округының төрлө төбәктәренән 200-ҙән ашыу ҡатнашыусы йыйылды.,Йәш туған тел һәм әҙәбиәт уҡытыусылары форумға йыйылды,Мәғариф,137,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-06-17/y-sh-tu-an-tel-m-bi-t-u-ytyusylary-forum-a-yyyyldy-4279424,2025-06-17T16:17:26+00:00
"Краснокама районының Сауыҙбаш ауылында хаҡлы ялдағы ҡул эше оҫтаһы Наталья Солтанова менән танышыу форсаты тейҙе. Уның бер генә эше лә бер-береһен ҡабатламай, хатта ябай ғына һымаҡ тойолған ойоҡбаштарҙы ла ул әллә нисә төрлө биҙәктәр менән  эшләй. Үксәләрен генә  дүрт төрлө итеп бәйләй. – Бала саҡта шифаханала ял иткәндә бәйләмгә оҫта бер ҡыҙ менән таныштым. Уға ҡарап, минең дә шул тиклем бәйләргә өйрәнгем килде. Энә урынына ручканың стержендарын ҡулланып, үҙемсә бәйләргә өйрәндем. 18 йәшемдә һеңлемә капюшонлы ҡупшы ғына кофта бәйләп бүләк иттем. Бик яратып кейҙе уны һеңлем. Ул ваҡытта бәйләм өсөн ептәр ҙә бик юҡ ине. Төрлө әйберҙәрҙе һүтеп бәйләргә тырыша инем. Бәйләмгә оҫта бер апайым да өйрәтте, төрлө журналдар бирә торғайны. Шулай итеп был шөғөлдө ғүмер буйы ла ташламаным, – тип һөйләне Наталья Геннадьевна. Ҡул эше оҫтаһының өйө тулы бәйләнгән әйбер. Уларҙың ниндәйе генә юҡ. Балалар кейемдәре лә, ололарҙыҡы ла етерлек. Ойоҡбаштары ла башҡаларҙыҡына оҡшамаған. Махсус хәрби операциялағы яугирҙәргә уңған ханым 50 пар ойоҡбаш бәйләп ебәргән. Йылылығын ғына түгел, уңайлылығын да хәстәрләй бәйләм оҫтаһы. Тыуған яҡтарынан ситтә йөрөгән нисәмә һалдат уларҙы кейгәндә рәхмәттәр әйткәндер. –Бәйләм эшенән күңелемә ҡәнәғәтлек алам, – ти бәхетле йылмайып ҡул эше оҫтаһы. Ғаиләһе тураһында ла айырым бер йылылыҡ менән һөйләне. Тормош иптәше Марат Әнүәр улы менән йәш саҡта Сарапулда танышалар. Ул ваҡытта ҡыҙ шунда йәшәгән була, егет ауыл хужалығы техникумында уҡый. Оҙон буйлы, матур егет ғашиҡ итә уны. Шулай итеп рус ҡыҙы менән татар егете яҙмыштарын бәйләй. Сауыҙбашта 1982 йылдан ғүмер итәләр. Наталья Геннадьевна яйлап татар телен дә өйрәнгән, йырҙары ла күңеленә яҡын. Солтановтар ғаиләһендә улдары Руслан, Тимур һәм ҡыҙҙары Катя донъяға килә. Һәр милләткә ҡарата хөрмәт, ихтирам бәләкәйҙән тәрбиәләнә был ғаиләлә. Ҡыҙҙарының һәм бер улдарының тормош юлдаштары ла татар милләтенән. Бына шулай татыу ҙур бер ғаилә булып  ғүмер итә Солтановтар. Автор фотоһы.",Яугирҙәргә 50 пар ойоҡбаш бәйләп ебәргән,Махсус хәрби операция,1972,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-02-05/yaugir-rg-50-par-oyo-bash-b-yl-p-eb-rg-n-4566411,2026-02-05T20:10:00+00:00
"Римма Мырҙина – (1984) Баймаҡ районының Түбә ҡасабаһы ҡыҙы. БДУ-ның Сибай институтының филология бүлеген тамамлай. Тормош иптәше Камил менән бер ҡыҙ, ике ул үҫтерәләр. Мин бәхетле Был тормоштоң шундай ҡунағы мин – Бәхет кенәм күккә уйылған. Хоҙай биргән ерҙә барынан Риза булып, шуға туйылған. Күп кәрәкмәй миңә фанилыҡтан, Нәфсе тигәндәрем тыйылған. Ҙур ҙа түгел, кескәй өйөмә Барлыҡ туғандарым йыйылған. Мин бәхетле, хатта күҙҙәремдә Шул бәхеттән нурҙар ҡойолған. Әле генә хыялымда булған Әсә бәхетен дә тойолған. Ауыр саҡта асыуҙарым булһа, Улар инде күптән юйылған. Йән дуҫтарға тамсы шигем юҡ – Ул шиктәргә биктәр ҡуйылған. Йондоҙло күпер Һеҙгә тиеп күнелемдән Һыуҙар алдым сүмесләп, Барып етә һалайым тип, Бөттөм хатта түккесләп. Ерҙән түгел, күктән осам – Сүместә һыу түгелде, Бар Йыһанға нурҙар бөркөп Йондоҙ булып һибелде. Йондоҙҙарҙың күплегенән Яңғыҙ ай ҙа көнләшер. Теләк теләгәндә йондоҙ Күктән атылып төшөр. Һалҡындарҙа туңмаҫ күңел, Һис булмаҫ ул һалҡын боҙ. Ем-ем итеп балҡыр күктә Булып бер яҡты йондоҙ. Күктәр Күктәремә күптән менгәнем юҡ, Етенсе ҡат әллә юҡһына. Аяҡтарым ерҙә торһалар ҙа, Күңел үҙе күккә талпына. Осоп китер инем торған ерҙән – Юҡ шул талпынырға ҡанатым. Ғүмер яҙым һөйөү бүләк иткәс, Шул күктәргә менеп йән аттым. Яңғыҙлыҡтан ҡурсыу эҙләгәндәй, Зәңгәр күккә баға күҙҙәрем. Хыялымда күктәрҙә йөҙһәм дә, Ерҙә ҡала минең эҙҙәрем. Бөтмәҫ мәшәҡәте тормоштоң Яндырып та ала, бешерә, Фанилыҡтың артыҡ мәшәҡәте Күктән бәреп ергә төшөрә. Тормош карабы Фанилыҡтың карабында Еләбеҙ йөҙләп, меңләп. Тәҡдир-ел алға ҡыуалай, Тормош диңгеҙен иңләп. Караптағы кешелек тә Үҙенсә төрлө-төрлө. Берәүҙәре саф күңелле, Ә бәғзелә ул керле. Вайымһыҙҙар ҙа бар бында, Һәр нәмәнән ҡәнәғәт. Берәүҙәр мөғжизә көтә, Һанайҙар минут, сәғәт. Ижадҡа сумған ҡайһылар, Уларға шундай рәхәт. Берәүҙәр аҡса хисаплай, Байлыҡта, тиеп, бәхет. Батырҙарҙың күҙендә – ут, Ҡайһылар тос фекерле. Берәүҙә яҡшы уйҙар ҙа, Икенселә – мәкерле. Ғашиҡтар ҙа был карапта Мөхәббәттән иҫерә. Бәғзеләрҙе бөтмәҫ бурыс Бар донъянан биҙҙерә. Изге булһаң, был карапта Рухың булыр сәләмәт. Тоғролоҡтан тайпылмаһаң – Тормош үҙе бер йәннәт. Ғүмеремдең ете йәйғор төҫө Ғүмеркәйҙәр сағыу булмаҫ ине, Төҫһөҙ булһа оҡшап тамсыға, Шуға ла бит Хоҙай был тормошто Йәйғор төҫтәренә мансыған. Ғүмеремдең еңеү, намыҫ төҫө, Ҡыҙыл төҫө бер ҙә уңмаһын. Ҡыҙыл уттай янһын йөрәгем, Ҡышҡы һалҡындарға туңмаһын. Йәйғорҙоң бар тағы йәшел төҫө, Йәшлегемме шундай төҫ алған? Ғүмеремдең матур йәйҙәре лә Гөл-сәскәгә генә сорналған. Йәшәйештә һары төҫтө алған Һағыштарҙан азат түгелмен. Ғүмер көҙөм йонсоу килгәндә Һағышланып йәшем түгермен. Таҙалыҡ та бәхет төҫө аҡтыр, Юлдаш булыр ғүмер ҡышымда. Ул төҫтәргә тоғро була ҡалһам, Бәхеткәйем торор ҡаршымда. Йәйғоромдоң зәңгәр төҫө иһә Ирек ҡошо осора күңелдән. Был тормошта кеше булып ҡалыу Түгел икән бигүк еңелдән. Төндәремә шаршау ҡуйғандай, Йәйғорҙоң бар ҡара-күк төҫө. Күк төҫтәр ҙә матур үҙенсә, Сыҡмаһа тик бары күк еҫе. Әлдә әле сағыу йәйғорға Хоҙай ҡара төҫтәр бирмәгән. Әйтерһең дә, кеше ғүмерендә Ҡара төҫкә урын теймәгән. Ниңә генә тәтәй йәйғорҙо Алып булмай икән ҡулыма? . Ете төҫлө йәйғор күпер һалған Бөгөнгөнән барыр юлыма.",Зәңгәр күккә баға күҙҙәрем.,Йәмғиәт,3141,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-08-25/z-g-r-k-kk-ba-a-k-rem-4360675,2025-08-25T14:49:00+00:00
"Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡорбандар бар. Ут менән һаҡ булығыҙ!",Бер төндә ике йорт янған,Яңылыҡтар,54,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/ber-t-nd-ike-yort-yan-an-4528587,2026-01-04T17:00:00+00:00
"Сайлаулар бара, Татарстан Фәннәр Академиясе ыелышы, 2010 ел.",Фәннәр Академиясенә яңа әгъзалар сайланды,Мәғариф,60,https://www.azatliq.org/a/2052482.html,2010-05-25T17:57:34+00:00
"Һигеҙ меңдән ашыу мәктәп уҡыусылары Рәсәй Геройы Максим Серафимов исемендәге Патриот паркында башланғыс хәрби әҙерлек үтә. Был хаҡта ойошманың генераль директоры Александр Старшинин Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың аҙна һайын уҙған кәңәшмәһендә белдерҙе. Патриот паркының майҙанында өлкән класс уҡыусыларын үткән йылдың июненән алып әҙерләй башланылар. Бының өсөн элекке хәрби часть биләмәһендә казарманы төҙөкләндерҙеләр, унда 200 кеше йәшәрлек Авангард уҡыу үҙәген булдырҙылар, саф плацы, спорт майҙансыҡтары, парашют-десант вышкаһы төҙөнөләр, хәрби техникаһы музейы үҙ эшен башланы. Быларҙан тыш, Патриот паркында Геройҙар уҙышы хәрби-спорт уйын өсөн Рәсәйҙәге иң ҙур майҙан төҙөлгән. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ошондай патриотик үҙәктәрҙең тағы ла республика буйлап филиалдары булдырыла тип хәбәр итте. Беренсеһе Баймаҡ районындағы Күлтабан ауылында булһа, икенсеһе Ҡыйғы районындағы Маяк балалар лагерендә урынлашасаҡ, ә өсөнсөһө Стәрлебаштағы Орленок һауыҡтырыу лагерендә үҙ эшен башлаясаҡ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Мәктәп уҡыусылары хәрби әҙерлек үтә,Яңылыҡтар,1232,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2023-09-18/m-kt-p-u-yusylary-h-rbi-erlek-t-3443915,2023-09-18T18:28:43+05:00
"уртаклашуртаклашбастыр1997 елдан бирле беренче тапкыр Муса әлил исемендәге премияне фән, мәгариф, тәрбия һәм башка өлкәдәге казанышлар өчен бирүдән туктарга мөмкиннәр. Бу хакта коррупциягә каршы экспертизада булгандокументкасылтама белән ""БИЗНЕС ""яза. Татарстан Яшьләр министрлыгының матбугат хезмәтендә аңлатуларынча, фән, мәгариф һәм тәрбия өлкәләре Муса әлил премиясенә бүтән карамаячак, чөнки бу өлкәләр Мәгариф һәм фән министрлыгына карый. — Татарстанда әлеге юнәлешләрнең үз конкурслары һәм премияләре бар. Мәсәлән, ""Педагогик эшчәнлектәге казанышлар өчен Татарстан республикасының иң яхшы укытучысы"", ""Елның иң яхшы яшь укытучысы"", ""Ел укытучысы"" конкурслары һәм башкалар"", — дип аңлаталар Яшьләр министрлыгында. Моннан тыш, Яшьләр министрлыгы яшьләр эшмәкәрлеген һәм цирк сәнгатен дә Муса әлил исемендәге премиядән алырга тәкъдим итә, чөнки бу тармакларда инде күп еллар гаризалар килмәгән. Татарстан Мәгариф һәм фән министры урынбасары Алсу Әсәдуллина, Казан Инновация университетының (ИЭУП) фәнни эшләр проректоры Игорь Бикеев, Татарстан Композиторлар берлеге рәисе урынбасары Резеда Әхиярова, Яшьләр эшләре министры урынбасары Айгөл Сабироваһәм тагын берничә кеше Муса әлил премиясен тапшыру комитетыннан чыгарылган. Шул ук вакытта комитетка яңа әгъзалар кертелгән: Камал театры режиссеры Айдар Габбасов, ""Әкият"" курчак театрының сәнгать итәкчесе Илгиз Зәйниев, Татарстан Рәссамнар берлеге рәисе Анатолий Крылов, Казан дәүләт консерваториясендә кафедра мөдире Эльмир Низамов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр",Татарстанда Муса әлил премиясен фән һәм мәгариф өлкәсендәге казанышлар өчен бирүдән туктарга мөмкиннәр,Татарстан,1607,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-musa-jalil-premiyasen-fan-ham-magarif-olkasendage-kazanishlar-ochen-birudan-tuktarga-momkinnar/33084248.html,2024-08-19T14:13:02+03:00
"Был олимпиадала ""Аҡбуҙат"" журналы ла үҙ призын булдырҙы. Һәм быйыл был Дипломға түбәндәге уҡыусылар эйә булды: - Вилиә Хөсәинова, Р. Ғәрипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия- интернатының 9 класс уҡыусыһы (уҡытыусыһы - Шөғәйепова Лүзә Хәбир ҡыҙы); - Наҙгөл Әхметвәлиева, Әлшәй районы Раевка ауылының 5-се класс уҡыусыһы (уҡытыусыһы - Әхмәтйәнова Земфира Йәғфәр ҡыҙы). Ҡотлайбыҙ! Имен, яҡты, уңышлы киләсәк теләйбеҙ һеҙгә! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Телебеҙгә - хөрмәт һәм ихтирам!,Яңылыҡтар,655,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-01-13/telebe-g-h-rm-t-m-ihtiram-4535454,2026-01-13T12:24:10+05:00
"1960 йылдарҙа театр һәм йыр сәнғәте үҫешкән йылдар ине. Ул саҡтарҙа мәшһүр Фәриҙә Ҡудашева, Мәғәфүр Хисмәтуллин кеүек йырсылар менән бер рәттән, Илфаҡ Смаков, Филүс Гәрәев, Мәғфирә Ғәлиева, Рамазан Йәнбәков кеүек йәш йырсылар башҡорт эстрадаһын биҙәнеләр. Беҙҙең Ишембай районы Этҡол ауылына ла килеп концерт ҡуйып китә ине улар. Элек ҡунаҡханалар булмау сәбәпле, артистар фатирҙарға төшөп йөрөй ине. Ғәҙәттә, клуб мөдире Зәйтүнә апай беҙҙең өй матур булғас, артистарҙы беҙгә урынлаштыра торған ине. Мин үҙем дә уларҙың килеүен түҙемһеҙлек менән көтөп ала инем. Сөнки улар, минең өсөн иң мөһиме, концертҡа бушҡа инергә саҡырыу ҡағыҙы бирә торғайны. Минең саҡырыу ҡағыҙы менән килгәнде күрһендәр әле тип, маһайып инеп китә торғайным клубҡа. Бер ваҡыт беҙгә Өфө ҡурсаҡ театры килде. Ике артист ағайҙы беҙгә йортҡа урынлаштырҙылар. Береһе киң күкрәкле, күҙҙәре осҡон сәсеп тора, икенсеһе буйға бәләкәйерәк ине. Әнейем (мин әней тип үҫтем) мине улар менән бергә ашарға ултыртты. Бала саҡ, иҫәр саҡ бит инде, тоттом да әнейемдән: «Ниңә минең итем аҙ ул? » – тип һораным. Шунда инде теге киң күкрәклеһе миңә: «Мә-мә, ҡустым, аша», – тип үҙенең иттәрен өҫтәне. Әнейем миңә шелтәле ҡараш ташланы, мин яңылышлыҡ эшләгәнемде аңланым. Ашағандан һуң улар тышҡа сығып, өҫкө кейемдәрен сисеп, ҡар менән ышҡындылар. Беренсе тапҡыр күрҙем мин был хәлде. Кисен клубта осҡон сәсеп торған күҙле ағайым Шүрәле ролен башҡарҙы. Бик ҡурҡыныс ине ул Шүрәле. Балалар ғына түгел, хатта иң алғы рәттә ултырған Ғәтифә апай, ҡурҡышынан артҡы рәткә күсеп ултырҙы. Ул, һуңынан мәшһүр йырсы булып киткән Мәүлетбай ағай Ғәйнетдиновтың апаһы ине. Йылдар үтте. Мин үҙем артист булып киттем. 1990 йылдарҙа, гастролдәр ваҡытында, беҙ Өфө ҡурсаҡ театры менән осрашып, бер ҡунаҡханала йәшәргә тура килде. Мин шул саҡ һәр береһенән, һеҙ киң күкрәкле, осҡон сәсеп торған күҙле артисты белмәйһегеҙме ул, тип һорашып йөрөнөм. Тағы күпмелер йылдар үтте. Беҙҙең Салауат театры режиссерҙарының береһе – Ким Рәүф улы Нәҙершин, «Тамаша» журналында мемуар яҙып сыҡты. Мин 1960-68 йылдарҙа ҡурсаҡ театрында эшләнем – тигән һүҙҙәрҙе уҡығас, башыма ҡылт итеп, туҡта әле, был бит мин эҙләгән, осҡон сәсеп торған күҙле ағай булып сыға, тигән фекер килде. Уның фотолағы күҙҙәренә ҡарайым һәм ҡылт итеп теге әртис ағай күҙ алдыма килеп баҫа. Бына бит, ике йыл бергә эшләп йөрөгәнбеҙ, ә мин уны ҡайҙалыр ситтә эҙләп йөрөгәнмен. Иҫең китерлек. Тик был турала Ким ағайҙың үҙенә әйтергә тура килмәне. 1990 йылда ул театрҙан китте. Бик күп матур спектаклдәр ҡуйҙы ул беҙҙә. Үҙе театр бинаһындағы бер бәләкәй генә бүлмәлә йәшәне. Ҡайһы бер режиссерҙар кеүек фатир һорап та йөрөмәне. Әле яңыраҡ ҡына беҙҙең Ким ағайыбыҙ был донъянан китеп барҙы. Бик йәл һәм ҡыҙғаныс. Үткән йылдың сентябрь айында, Йоматау шифаханаһында ял иткәндә, беҙ Гөлсәсәк менән, күстәнәстәр алып, ул йәшәгән фатирға барҙыҡ. Тик ҡатыны: «Ул йоҡлай, йөрәгенә операция эшләнеләр, тулҡынланырға ярамай», – тип уның янына индермәне. Беҙ уға асыуланманыҡ, уның һауығыуын теләп сығып киттек. Тик улын юғалтыу, яратҡан режиссерлыҡ эшенән мәжбүри китеү ҡайғыһын кисергән йөрәк түҙмәгән. Ә кеше үлгәс беҙ уны данлайбыҙ, маҡтайбыҙ. Ҡурҡыныс. Яҡуп ШӘРИПОВ, Башҡортостандың халыҡ артисы. ""Тамаша"" журналы, 1-2024","«Мә-мә, ҡустым, аша»",Тарих,3209,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-02-21/m-m-ustym-asha-3652692,2024-02-21T14:04:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Русиядә тикшерү изоляторларында, махсус тоту урыннарында (спецприемник), мәхкәмәләрдә, полиция бүлекчәләрендә һәм полиция машиналарында кимендә 50 кеше үлгән, диписәпләп чыгарган""Вёрстка"". Басма дәүләт оешмалары һәм медиалар чыгарган хәбәрләрне анализлаган. Иң күп үлемнәр тикшерү изоляторларына туры килә - бер ел эчендә анда 22 кеше үлгән. Полиция бүлекчәләрендә - 14, тоткарлаган чакта - биш, полиция машиналарында - дүрт, махсус тоту урыннарында - ике, мәхкәмәдә - бер, әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) машинасында - бер һәм тикшерү изоляторыннан хастаханәгә китергәч бер кеше үлгән. Вафат булучылар арасында 48 ир-ат һәм ике хатын-кыз бар диелә. 11 кешенең янәсе йөрәге белән проблемнары булган, 11 кеше үзенә кул салган, ә тугыз кеше ""кисәк кенә үзен начар хис итә башлагач"" үлгән. Кимендә ике кеше полиция әфалаганнан соң һәлак булган, тикшерү изоляторында наркотиклар белән агуланып бер кеше, хроник авырудан бер кеше, медицина ярдәме махсус күрсәтелмәгәнгә бер кеше вафат булган. Ә бер кешене камерадашлары үтергән. Тагын 13 кешенең үлем сәбәпләре билгеле түгел диелә. Үлүчеләрнең уртача яше - 45,5. Исемлектә иң яшь кеше - Якутиянең Белая Гора бистәсеннән 13 яшьлек мәктәп укучысы. Аны өенә аңсыз рәвештә машина багажнигына салып полиция хезмәткәрләрекитергән. Иң өлкән мәрхүмгә 73 яшь булган, Николай Бухонинпедофилиядә шикләнелгән. Ирне тикшерү изоляторында үле килештапканнар, аның төрле тән әрәхәтләре булган. Мондый үлемнәр кимендә 34 торак пунктта теркәлгән, алар арасында Уфа да бар. ""Вёрстка"" харитасыннан күренгәнчә, Уфада полиция яки әзаларны үтәү федераль хезмәте машинасында үлү очрагы булган. Мәсәкүдә - ун кеше, Дондагы Ростов белән Екатеринбурда - өчәр, Липецки, Оренбур һәм Самарда икешәр кеше үлгән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: 2023 елда Русиядә тикшерү изоляторларында, полиция бүлекчәләрендә һәм тоткарлаган чакта кимендә 50 кеше үлгән",Яңылыҡтар,1869,https://www.azatliq.org/a/32799242.html,2024-01-31T08:22:08+00:00
"– Мөмкин, – тине Хамрай Ибраевич. – Беҙ работниктың нисек эшләүен генә түгел, хатта баҡсала нисек ял итеүен дә белергә тейешбеҙ. Хәмәтйәндең күңеле күккә һикерҙе. Былай булғас шыта ул, йәғни мәҫәлән, үрләй. – Ҡасан рәхим итерһегеҙ? – тип һораны ул һаҡ ҡына. – Яҡшы эште оҙаҡҡа һуҙырға ярамай, – тине Хамрай Ибраевич. – Мин бөтә ғаиләм, бала-сағам менән ошо шәмбелә үк килеп төшөрмөн. Көт. Хәмәтйән күп итеп араҡы, шампанский һатып алды һәм, түрәһенә сюрприз яһар өсөн, уларҙың бер нисәһен алмағас, сейә төптәренә күмеп сыҡты. «Труллә-лә, бруллә-лә, һоп! » Шаҡ ҡатҡан Хамрай Ибраевичтың күҙ алдында Хәмәтйән алма төбөнән «Экстра»ны һурып сығара һәм өҫтәп ҡуя: «Хәмерҙе лә беҙ, Хамрай Ибраевич, аҡсаға алмайбыҙ, баҡсала ғына үҫтерәбеҙ. Бруллә-лә, труллә-лә, һоп! Сейә аҫтынан ер һалҡынын тартҡан шампанский килеп сыға. Пух! Шампанский бөкөһө түшәмде шапылдата һәм Хәмәтйән менән Хамрай ҡосаҡлашып йыр һуҙа: «Әлмәли, әлмәли, бер ултырыу әллә ни. » Улар йырлаған арала Хамрай Ибраевичтың ҡатыны, ҡәйнәһе, бала-сағаһы баҡсала еләк, сейә, ҡарағат йыя. Йәлме ни, әйҙә йыйһындар. Емеш-еләк киләһе йыл тағы үҫә ул йәки баҙарҙан һатып алаһың. Ә бына дәрәжә баҡсала ла үҫмәй, баҙарҙа ла һатылмай. Уны тик үҙеңдең түрәң генә бирә. Хамрай Ибраевичты ҡаршы алырға әҙерлек эштәре аҙна кис үк тамам булды. Йома көнгә ҡайһы бер ваҡ-саҡ эш кенә ҡалды. Бына шул саҡ Хәмәтйәндең башына уй төштө: «Әгәр шәмбегә тиклем баҡсаға төшһәләр? Еләк-емеште утап сыҡһалар? Улай ғына ла түгел, алмағас, сейә төптәренә күмелгән араҡы, шампанскийҙарҙы шылдырһалар? » Ниңә уның башына бындай сәйер уй килгәндер – ул хәҙер үҙе лә аңламай. Бурҙарҙың баҡса таҙартҡан саҡтары булғылай, әммә был һирәк осрай һәм ғәҙәттә көҙ йәки ҡыш була. Шулай ҙа әле генә уйлаған уйынан Хәмәтйән ҡурҡып уҡ китте һәм күршеһе Ҡолмәткә йүгерҙе. Ҡолмәт – баҡсаның һөнәрмәне, уның булдырмаған эше юҡ, баҡсаны төрлө жуликтан һаҡлау буйынса әллә ниндәй серле ҡоролмалар ҡора белә. Бер мәл шулай Ҡолмәттең үтә оҫталығы, үтә һөнәрмәнлеге арҡаһында саҡ бәлә килеп сыҡманы. Уҙған йыл ул баҙына ярым автомат ҡапҡас яһап ҡуя. Ғәжәп, гүзәл, һоҡланғыс ҡапҡас була ул! Ул бурға баҙға төшөргә рөхсәт итә, әммә кире сығармай, бур баҙға төшөү менән ҡапҡас автоматик рәүештә ябыла ла ҡуя. Булғас була бит ул. Ҡолмәт ике аҙнанан баҡсаһына килһә, әлеге ярым автомат ҡапҡасты асһа, сәстәре үрә баҫа. Баҙҙа өшөп-туңған, дер-дер ҡалтыраған, битен шырт йөн баҫҡан, ябығып бөткән бер бур ултыра, ти. Ул бер аҙна буйы Ҡолмәттең бөтә вареньеһын ашап бөткән. Әле иһә сей картуф кимереп ултыра икән. Ҡолмәт шаҡ ҡатҡан. Әгәр тағы берәй аҙна килмәгән булһа, ни булыр ине. Шуны уйлауҙан, Ҡолмәт ҡапыл ғына тотлоға башлай. Дөрөҫ, бур менән ул тыныс ҡына айырылыша. Йәнәһе, һин дә бер кемгә лә ләм-мим, мин дә. Теге бур был хәлде берәйһемә һөйләгәндерме, юҡмы, әммә Ҡолмәт үҙе ярты йыл үткәс тә энәһенән ебенәсә теҙеп һалды. Шунан һуң ул шаҡ ҡатырғыс уйлап табыуҙарын, рациональ тәҡдимдәрен ташланы. Хәмәтйән Ҡолмәткә килеп инде һәм үҙенең баҡсаһына бөгөн үк бурҙарға ҡаршы система уйлап табыуҙы һәм ҡороп биреүҙе һораны. – Күпме һорайһың, шул тиклем бирәм, – тине ул һөнәрмәнгә. – Сөнки минең бөтә тормошом, карьера баҫҡысына менеүем ошо системаға бәйләнгән, – Хәмәтйән уға үҙенең идеяһын һөйләп бирҙе. – Б-булмай! – тип ҡырт киҫте һөнәрмән. – Т-теге с-саҡта ла с-сүт-с-сүт к-кеше ү-үлтер-мәнем. Әммә Хәмәтйән Ҡолмәттең аяғына йығылып, бик-бик үтенеп һораны: – Һинең өсөн үҙем үлермен, тигәндәй, ул-был була ҡалһа, хөкөм алдында үҙем яуап бирермен. «Үҙем яһаным», – тиермен. Ниһайәт, Ҡолмәт риза булды. Бындай ҡатмарлы системаны бер көндә эшләү мөмкин булмаған хәл ине. Шуға күрә ул Хәмәтйән баҡсаһына ҡасандыр үҙе өсөн эшләгән, әммә теге ҡурҡыуҙан һуң һарайға ташлап ҡуйылған системаны ҡуйҙы. Шулай итеп, Хәмәтйән йома көн ҡалаға эшкә барып килгәнсе, жуликтарға ҡаршы оборона системаһы әҙер ине инде. Был системаның хикмәте шунан ғибәрәт – баҡсаны бер итеп арҡыры-буй тимер сымдар тартыла. Хужа үҙе баҡсала булған саҡта сымдар лыпын ергә ята – абынмай-һөрлөкмәй баҡсала эшләп йөрөүеңде бел. Ә төнөн рычагты, йәғни һалмауырҙы тартып ҡуяһың — бөтә сым бер ҡарышҡа ерҙән күтәрелә. Ул саҡта лутсы баҡсала йөрөмә инде һин. Тоҙаҡҡа эләккән шикелле абынаһың да ҡолайһың һәм тағы куй-чауа була. Шәмбе етте. Хәмәтйән утҡа баҫҡан бесәй һымаҡ Хамрай Ибраевичты көттө – электричкалар туҡталышы менән баҡсаһы араһында йүгерҙе. Иртәнге электричкалар китеп бөттө – түрә килмәне. Хәмәтйән ни уйларға ла белмәне. Киләһе электричка төштән һуң, сәғәт дүрттәрҙә генә булырға тейеш ине. Ләкин түрәһенең дүрттә килере уның башына ла һыйманы. «Яҡшы эштәр иртән эшләнә», тип уйланы ул. Ул, ҡалҡыулыҡ башына менеп, муйынын һуҙа-һуҙа, тағы оҙаҡ ҡына көттө. Унан асыуы килеп ҡул һелтәне, алмағас аҫтынан һалҡынса ғына араҡы сығарып эсеп алды, ҡапҡыланы, һыҙғырғыланы ла, жуликтар инмәһен өсөн рычагты тартып серем итергә ятты. Түрәһе дүрттәге электричка менән килгән хәлдә лә, уға бик күп ваҡыт бар ине әле. Ләкин түрәһен көтөүгә бик күп нервы көсө түккәнгә күрә, Хәмәтйән серем итеп кенә ҡалманы, урынына тәгәрәү менән ғырылдығын сығарып йоҡлап та китте. Бер аҙҙан, машинаға ғаиләһен тейәп, Хамрай килеп етте. Саҡ тапты ул Мәмәтйәнычтың баҡсаһын. Өс йөҙ иллеләп баҡса, алты линия. Ә суҡынған Хәмәтйән иһә линияһыҙ-ниһеҙ әллә ҡайҙа шыр урман эсенә инеп ултырған. Бына Хамрайҙар эркелешеп машинанан төштө: үҙе, эреле-ваҡлы дүрт балаһы, ҡатыны Нәсихә ханым, ҡәйнәһе. Хамрай эшләпәһен һалып, маңлайына бәреп сыҡҡан бөрсөк-бөрсөк тирен  һөртөп алды, ҡыҙара-бешеп ултырған емеш-йәшелсәне күреп, ҙур ҡәнәғәтлек менән үҙ-үҙенә: «Был ҡырым сиреүенең тамағын туйҙырабыҙ, әләйһәң», – тип ҡуйҙы. Еләк-емештең муллығын уның ғаиләһе лә күрҙе. Улар аһ та уһ тип һоҡланды, әле үҙен күрмәҫ борон был йомарт хужаны – Хәмәтйәнде маҡтанылар. Артабан ваҡиғалар абына-һөртөнә «шарт» та «шорт» йылдам алға тәгәрәне. Хамрайҙың дүрт ҡыҙы, һуттары тамып, ҡып-ҡыҙыл йылҡылдап ултырған эре еләктәрҙе күреп, «Мамочки! » тип ҡысҡырып ебәрҙе лә түтәлдәргә ябырылды. Шул саҡ ҡыҙҙарҙың береһе, ниндәйҙер тимер сымға абынып, ергә йөҙ түбән барып төштө. Уныңса булмай кемдер әллә ҡайҙан атып та ебәрҙе: – Пух! Хамрайҙың бисәһе, хисле йөрәкле Нәсихә ханым, балаһын күтәреп алырға ниәтләнеп, алға ынтылды һәм, икенсе тимер сымға абынып, киҫелгән серек уҫаҡ шикелле, ергә ауҙы. Унан Хамрай Ибраевичтың ҡәйнәһе йөҙ түбән барып төштө. Бәҙрәф һымаҡ бер ҡоролма эсенән йәнә кемдер гөпөлдәтте: – Пух! – Хәмәтйән! – тип йән өҙгөс тауыш менән ҡысҡырып ебәрҙе Хамрай. – Атма! Был – беҙ! Хәмәтйән иһә был мәлдә тәмле-татлы төштәр күрә ине. Имештер, ул начальнигы менән шампанский бөкөләре шапылдата: – Пух! Унан, ҡосаҡлашып, йырлап ебәрәләр: «Әлмәли, әлмәли, бер ултырыу әллә ни. » – Пух! – инде баҡса төпкөлөндә ултырған йорттан гөпөлдәтәләр ине. Хамрай: «Был мәлғүн минең ғаиләне ҡырып бөтә бит! » – тип, ауыр кәүҙәһен еңел итеп, йортҡа ташланды, йәнә шул саҡ ҡәһәрле тимер сым шарт итеп өҙөлөп тә китте. Хамрай күтәрмәгә килеп менде, «пух» итеп патрон шартланы, һәм шундуҡ уның ҡолаҡ төбөнә утлы пыж килеп тә ҡунды. Йорттан күҙе-башы тонған Хәмәтйән иләҫләп килеп сыҡты. Ул бер ни ҙә аңламай ние. Хамрай Ибраевичтың бала-сағаһы еләк түтәлдәре араһында тәгәрәшеп ята, бер ҡарсыҡ сәнскеле крыжовник араһына ҡолаған Нәсихә ханыма нишатыр еҫкәтә. Хамрай Ибраевич үҙе, утлы пыжды усында әүәләтеп, ҡайҙа ташларға белмәйенсә күтәрмә төбөндә тыпырлап тора. – Хамрай Ибраевич, ғәфү итегеҙ! – тине Хәмәтйән. – Мин хәҙер. Ул, Хамрай Ибраевичты ҡойондорор өсөн, алма төбөндә үҫкән «Зубровка»ны тартып сығарырға йүгерҙе, йүгерҙе лә үҙе ҡорған ярымавтомат системаның өсөнсө оборона һыҙығына абынып ҡолап китте. Сымға тоташтырылған тәте йорттоң стенаһына ҡуйылған патронға килтереп һуҡты: – Пух! Хәмәтйән, сымдан арынып, алмағас аҫтынан «Зубровка» эҙләп аҙапланғансы, йортона инеп, табын әҙерләгәнсе, гәлсәр фужерҙарҙы теҙгәнсе, ҡунаҡтар  ҡолаған ерҙәренән тороп, рәтләнеп-ҡағынып, хужаны ҡәһәрләй-ҡәһәрләй, машинаға ултырыша ла башлағайны инде. Хәмәтйән, үкенесенән яман ҡысҡырып, ҡулындағы шампанскийҙы һелкә-һелкә, ҡунаҡтар артынан йүгерҙе: – Китмәгеҙ! Зинһар, китмәгеҙ!         Х-хамрай И-ибрае-вич! – тине ул, тотлоға-тотлоға. – Х-хәҙер ш-шампанский асабыҙ! Шул саҡ артыҡ күп болғаныуҙан һәм ҡул йылыһынан шампанский бөкөһө шарт иттереп атып ебәрҙе лә шап иттереп Хамрай Ибраевичтың елкәһенә килеп ҡунды: – Пух! Түрә, ауыртҡан елкәһен ыуа-ыуа, бер генә һүҙ әйтте: – Дуңғыҙ! Газик асыулы тырылдап, шарт-шорт шартлатып китеп тә барҙы. Хәмәтйәндең ҡалтыранған ҡулдарына тотҡан шампанскийы машинаның артҡы номерына шарап һиптертте. Машинаның газ торбаһынан дүңгәләкләнеп сыҡҡан тишекле түңәрәктәр генә күренеп ҡалды. Улар, гүйә, Хәмәтйәнгә: «Бына һиңә дәрәжә! Ноль! Ноль! » – тип, уға табан шарт та шорт ата ине.",Ағиш ГИРФАНОВ ПУХ! (Сатирик хикәйә),Хикәйә,8639,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-10-27/a-ish-girfanov-puh-satirik-hik-y-4442141,2025-10-27T10:41:00+00:00
"Ҡамырға әсетке әҙерләү өсөн 23 стакан йылымыс һөткә 30 грамм яңы (булмаһа, самалап ҡороһон алырға мөмкин) сүпрә, ондоң яртыһын һалып, 2 сәғәткә ситкә ҡуйып торорға. Аҡ майҙың яртыһына шәкәр һалып иҙгәс, тоҙ, 2 йомортҡа, ҡалған һөттө өҫтәп бутарға. Ҡалған он менән әсеткене һалып, ҡамыр баҫырға. Уны 2 сәғәт йылыла тоторға. Был ваҡытта ҡабарған ҡамырҙы бер нисә тапҡыр баҫып төшөрөргә. Картуфты әрсеп бешергәс, ҡалған аҡ майҙы, бер аҙ йылы һөт һалып иҙергә. Ҡамырҙан йомро шәнкәләр әүәләп, уртаһына стакан менән баҫып, картуф иҙмәһен һалырға. Ситтәренә бер йомортҡа һарыһын туғып һөртөргә. 180 градусҡа тиклем эҫетелгән мейестә 30 – 40 минут бешерергә. Бешеп сыҡҡас, аҡ май менән майларға. Ҡамырға әсетке әҙерләү өсөн 23 стакан йылымыс һөткә 30 грамм яңы (булмаһа, самалап ҡороһон алырға мөмкин) сүпрә, ондоң яртыһын һалып, 2 сәғәткә ситкә ҡуйып торорға. Аҡ майҙың яртыһына шәкәр һалып иҙгәс, тоҙ, 2 йомортҡа, ҡалған һөттө өҫтәп бутарға. Ҡалған он менән әсеткене һалып, ҡамыр баҫырға. Уны 2 сәғәт йылыла тоторға. Был ваҡытта ҡабарған ҡамырҙы бер нисә тапҡыр баҫып төшөрөргә. Картуфты әрсеп бешергәс, ҡалған аҡ майҙы, бер аҙ йылы һөт һалып иҙергә. Ҡамырҙан йомро шәнкәләр әүәләп, уртаһына стакан менән баҫып, картуф иҙмәһен һалырға. Ситтәренә бер йомортҡа һарыһын туғып һөртөргә.180 градусҡа тиклем эҫетелгән мейестә 30 – 40 минут бешерергә. Бешеп сыҡҡас, аҡ май менән майларға.",Картуф шәңгәһе,Аңлатма,1376,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-05/kartuf-sh-g-e-4355828,2025-09-05T11:00:00+00:00
"Эш былай булған. Апай өйгә ҡайтһа, ире өйҙә юҡ, ти. Әммә өйҙә тәмле ҡыҙҙырылған балыҡ еҫе сыға икән. Коллегам бик аптыраған, ире айныған да берәйһенән балыҡ һатып алып, уның ҡайтыуына бешереп ҡуйған тип уйлаған. Шатлығынан ашыға-ашыға табаны асып ебәргән. Ә унда. тауыҡ сепейҙәре йәбешеп ята, ти. Ире кетәклеккә инеп, себеш сығарып ултырған тауыҡты ҡыуып төшөрөп. Уның йомортҡаларын алып кереп ҡыҙҙырған. Иҫерек булғас, йомортҡа эсендәге етлегеп тә бөтмәгән себештәрҙе күрмәгән дә инде. Ҡайтып, шул бешергән себештәрен ашармы икән тип көттөм, ҡайтманы, – ти коллегам. Социаль селтәрҙәге бер ҡатын ауыҙынан.","Эсмәгеҙ, ирҙәр!",Юмор,606,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-17/esm-ge-ir-r-4202236,2025-04-17T15:45:00+00:00
"Төп сәхнәлә 16.00 сәғәттә мәҙәни программа башлана. Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры  балаларҙы Корней Чуковский әҫәре буйынса ҡуйылған  «Айболит һәм Бармалей»  тигән мюзикл менән ҡыуандырасаҡ. Ошонда уҡ 17.00 сәғәттә «Дурацкий ц Ырк» башлана. Спектакль тамашаһын  донъя буйлап үткән фестивалдәр  ҡатнашыусыһы «Высокие Братья» урам клоунадаһы театры күрһәтә. 18.00 сәғәттә төп сәхнәлә программаны  фестивалдең махсус ҡунағы   с (Әмирхан Батабаев) дауам итә. 19.00 сәғәттә төп сәхнәлә  «Тыныс йоҡо, кескәйҙәр! » тапшырыуы һәм уның алып барыусыһы  Антон Зорькин сығыш яһай. Ярты сәғәттән йәнһүрәт, унан һуң «Суртан әмере буйынса» тигән фильм күрһәтелә, төп ролдәрҙә – Никита Кологривый менән Мила Ершова (20.00). СОЮЗМУЛЬТФИЛЬМ майҙансығында көнө буйы  оҙон буйлы ҡурсаҡтар Винни-Пух  менән Пятачок бәләкәй ҡунаҡтарҙың күңелен асыр. 11.00  сәғәттән башлап 3-моделләү, анимация, пластилинография, уйынсыҡтар эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үтә. Аҡмулла  сәхнәһендә (педуниверситет эргәһе) Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрының, Өфө Йәш тамашасы театрының  тамашалары, йәнһүрәттәр бара. Һүрәттәрҙә: Әйҙә уйнарға фестивале күренештәре. Фестивалдең матбуғат хеҙмәте фотолары.",Уйнарға килегеҙ!,Яңылыҡтар,1174,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-05/uynar-a-kilege-4265734,2025-06-05T12:02:00+00:00
"Шулай уҡ республикала «Пилотһыҙ авиация системалары» милли проекты буйынса төбәк ғилми-етештереү үҙәге майҙансығында 20-нән ашыу компания-резидент берләштерелә. «Иҡтисад тармаҡтары өсөн яңы белем биреү программаларын эшләү һәм квалификациялы заказсылар әҙерләү, йәштәрҙе йәлеп итеү һәм яңы технологияларҙы асыҡлау өсөн БАС буйынса ярыштар уҙғарыу, МХО ветерандарын социаль яраҡлаштырыу өсөн гражданлыҡ һөнәрҙәренә ҡайтанан уҡытыу менән шөғөлләнәсәк белем биреү үҙәген булдырыу планлаштырыла», — тип билдәләнеләр республика министрҙар кабинетының матбуғат хеҙмәтендә.",Башҡортостанда БПЛА өсөн «Урал аръяғы» полигоны булдырыла,Яңылыҡтар,566,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/bash-ortostanda-bpla-s-n-ural-ar-ya-y-poligony-buldyryla-4573384,2026-02-11T09:00:00+00:00
"Ангмагссалик шәһәре, көнчыгыш ГренландияфикерләрДания автономиясе булган Гренландия премьер-министры Муте Эгедедөньядагы иң зур утрауның мөстәкыйльлегенә өндәгән чыгыш ясады. Бу сүзләр Гренландия хөкүмәте сайтында бастырылган яңа ел мөрәәгатендә бар, дипяза. — Безнең ил өчен киләсе адымны ясау вакыты итте. Хезмәттәшлеккә киртәләр тудыручы, колониаль чор богаулары дип атарга мөмкин булган проблемнарны бетерү мсәьәләсендә эшләргә тиеш, — диде ул. Сәясәтче Дания хезмәттәшлекнең тулы тигезлек булдыруга китермәвен искәртте. Башка илләр белән хезмәттәшлек һәм сәүдә мөнәсәбәтләре бары тик Дания аша гына дәвам итә алмый, дип өстәде ул. Эгеде сүзләренә караганда, соңгы берничә елда Гренландия парламенты һәм хөкүмәте Гренландия конституциясен эшләп чыгару өчен кирәкле адымнар ясаган. — Гренландия халкының мөстәкыйльлеккә ирешү мөмкинлеге автономия турындагы канун нигезләмәләрендә теркәлгән, һәм бу мөстәкыйльлеккә ирешү өчен хокукый нигез булдырды. Гренландияне мөстәкыйль дәүләт буларак оештыру эше башланды, — дип өстәде премьер-министр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Гренландия премьер-министры Даниядән бәйсез булырга тәкъдим итте,Яңылыҡтар,1140,https://www.azatliq.org/a/33263095.html,2025-01-04T08:58:33+00:00
"Акмәчеттәге базар. Кырымда февраль аенда минималь азык-төлек ыелмасы бәясе, узган ай белән чагыштырганда, 1,7 процентка арткан. Бу хакта Федераль дәүләт статистикасы хезмәтенең Кырым һәм Акъяр шәһәре идарәсехәбәр иткән. Тулаем алганда, 2021 ел башыннан минималь азык-төлек ыелмасы (аның бәясе февраль аенда бер кешегә исәпләгәндә 4750,9 сум тәшкил иткән) бәясе 2,1 проценттан артканыны хәбәр итте статистика хезмәте. Ике ай эчендә тауар һәм хезмәт күрсәтүләрнең ыелмасы бәясе дә үзгәргән: гыйнвар аенда ыелма 16360,88 сум торса (2020 елның декабренә караганда 0,7 ка күбрәк), февраль аенда — 16417,13 сум. Ягъни арту бер проценттан күбрәк. Бу Русиядәге уртача күрсәткечкә туры килә, ләкин Көньяк федераль бүлгесе буенча уртача күрсәткечтән артып китә. Февраль аенда Кырымда кулланучы бәяләре узган ай белән чагыштырганда 0,8 процентка арткан. Инфляция үсешенең зур өлеше азык-төлек тауарларына туры килә: бер ай эчендә аеруча кыяр, суган, банан, яшел тәмләткечләр, тавык һәм йомырка кыйммәтләнгән. Шулай да спиртлы эчемлекләргә бәяләр бераз төшкән. Элегрәк рәсмиләр Кырымдагы уртача хезмәт хакы Русиякүләм уртача хезмәт хакыннан 30 процентка калышканыныбелдергән иде. ирле хакимият исә кырымнарны ""Кырым язы""ның иде еллыгына багышланган бәйрәм чараларына чакыра. Кайбер мәгълүматларга караганда, Акмәчеттәге бюджет оешмаларында эшләүчеләрне 18 март үзәк мәйданда узачак концертка килергә өнди башлаганнар. Кырым референдумы 2014 елның 16 мартында уздырыла. Тавышка ике сорау куела: Рәсми нәтиәләргә күрә, тавыш бирүдә сайлаучыларның 83,10 катнашкан. Шуларның 96,77 беренче вариантны (Русиягә кушылу) сайлаган. Икенче вариант (Украинада калу) өчен 2,51 тавыш биргән. Референдум халыкаракануннарны бозып үткәрелә. Дөнья илләрнең күбесе аның нәтиәләрен танымый. Русия референдум нәтиәләренә таянып Кырымның Мәскәү тарафлы итәкчеләре белән Кырымның Русиягә кушылуы турында килешү имзалый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Кырымда ел башыннан минималь азык-төлек ыелмасы бәясе 2 процентка арткан,Яңылыҡтар,2129,https://www.azatliq.org/a/31155902.html,2021-03-17T13:58:06+00:00
"Изге йөрәкле егет буласаҡ  «тимер ат»тың хужаһы — батыр һалдатҡа хат та яҙып һалған. Илһөйәр егеткә һоҡланырға ғына ҡала. Айгиз — һин башҡаларға өлгө! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Айгиздән — яугирҙарға өр-яңы мотоцикл,Махсус хәрби операция,541,https://yanshishma.com/articles/care/2026-02-13/aygizdan-yaugir-ar-a-r-ya-y-mototsikl-4576248,2026-02-13T01:10:00+00:00
"Кәрим Яушев һәм Фәрит Габдрәхим (уртада) туксанынчы еллардагы каршылык чарасында– Кәрим әфәнде, Башкортстандагы милли хәрәкәт нинди шартларда туды? ТИҮнең оешу тарихын искә төшереп узсак иде. – Башкортстанда татар милли хәрәкәтен башкортларның татарны рухи бууга корылган сәясәте тудырды, дияргә була. 70 нче еллар азагында, Башкорт өлкә комитеты итәкчеләре Нуриев-Шакировныңмилли сәясәте нәтиәсе буларак, республикадагы татар балаларын гаммави рәвештә башкортча укытуга күчерделәр. (Зыя Нуриевреспубликаны елларда, Мидхат Шакиров елларда итәкләде– ред. ). Моннан тыш, анисәпләрдә татарларны башкорт итеп язу, татар язучыларын, шагыйрьләрен башкортныкына әйләндерү, татар телендә иат итүнең рухи учакларын сүндерү халыкта, әлбәттә, ризасызлык тудырды. Совет берлегендә дә Михаил Горбачевның ""үзгәртеп кору"" һәм хәбәрдарлык сәясәте башлангач, татар ата-аналары КПСС Үзәк комитетына балаларын башкортча укытуга каршы меңләгән хатлар яудырды. Шундый шартларда, 1988 елны Уфада ""Галиман Ибраһимов исемендәге Татар мәдәниятен сөючеләр клубы"" оешты, Аның рәисе итеп Нил Бәдретдиновсайланды. Шул елның көзендә мин дә клуб эшенә кушылып киттем һәм аның аваплы сәркатибе итеп сайландым. Минем кушылу әлеге клуб эшенең сәяси яссылыкка күчүенә китерде дип раслый алам. Шул ук 1988 елны Казанда ТИҮ оештыру комитеты төзелде. Аның итәкчесе итеп Марат Мөлековсайланды. Алар белән киңәшләшкәннән соң без Уфада Башкортстан ТИҮе төзергә булдык һәм низамнамәсе буенча сәяси оешма иттек. 1989 елның 14 гыйнварында Уфаның РТИ мәдәният сараенда меңләгән кеше катнашлыгында үткән ыенда ТИҮ төзү хупланды. Мин президиумда утыра идем, бастым да: ""Тантаналы рәвештә игълан итәм – шушы минуттан башлап Башкортстанда ТИҮ эшли башлый"", дидем. Шул чактагы көчле кул чабулар, шатлыклы йөзләр һаман күз алдымда тора. – ТИҮ белән сез итәкчелек иткән еллардагы төп казанышлар дип нәрсәләрне атар идегез? Кәрим Яушев– Милли максатларга дәүләт дәрәәсендә ирешү өчен рәсми хакимиятне үз мәнфәгатеңдә эшләргә мәбүр итә белү кирәк. Ләкин моның өчен ""өстә"" утыручыларның синең, оешмаң белән исәпләшүе, яратмасалар да, ихтирам итүе, партнер итеп күрүе кирәк иде. Без моңа ирешә алдык дип исәплим. Беренчедән, без ""Телләр турындагы канун""ның 2000 нче елларда гына кабул ителүенә ирештек, шулай булмаса, татар телен укыту бүгенгедән дә түбәнрәк дәрәәгә төшәр иде. Ул канунның кабул ителүен 4-5 елга кичектерү зур иңү булды һәм туган телебезне беразга булса да саклап калды. Икенче зур казанышыбыз – Уфа ""Нур"" Татар дәүләт театрын ачу. Монда шунысын да истә тотарга кирәк – Уфада татар дәүләт театры ачу кирәклеген белдереп аерым шәхесләр дә, милли оешмалар да хакимият органнарына хатлар яздылар. Болар барысы да файдага булды, әлбәттә. Әмма хатлар язып кына зур проблемны чишеп булмый. Хакимият органнары белән турыдан-туры контактка керергә, сөйләшүләр алып барырга кирәк иде. Мин шушы юлдан киттем. Моның өчен иң башта хөкүмәткә хат яздым. Аннары шуны күтәреп өйдән-өйгә йөреп, республикадагы иң күренекле шәхесләрнең имзаларын ыярга керештем. Йосыф Гәрәй, Наар Нәми, Ибраһим Абдуллин, Борис Домашников, Риза Магазов, Радик Сибәгатовкебек күренекле шәхесләр тәкъдимемне күтәреп алып, берсүзсез кул куйдылар. Ике кеше генә мөрәәгать астына кул куймады. Аннары шушы хатны күтәреп, фикердәш дип санаган кешеләрне ияртеп, КПСС өлкә комитетының идеология буенча секретаре Әхнәф Дилмөхәммәтов, аннары ул вакыттагы Башкортстан министрлар шурасы рәисе Марат Миргазәмовянына кердем. Алар тәкъдимебезгә каршы төшмәде. ""Нур"" театры ачылуга мәрхүм Мәит Мөдәрисовның керткән өлешен аерым билгеләп үтәм, аны һәрвакыт истә тотарга кирәк. Мин театр мәсьәләсен чишүне сәяси яссылыкта алып барсам, Мәит Мөдәрисов аны практик рельсларга салу белән шөгыльләнде. Өченче зур казаныш – республика итәкчелеге белән берлектә 1991 елда – ""Өмет"" гәзитен, 1994 елда – ""Тулпар"" журналын чыгаруга ирешү, Башкортстан ""Китап"" нәшриятында татар телендәге китаплар нәшер итүне айга салу булды. Моның өчен шулай ук киңкүләм әмәгатьчелек фикеренә таянып, хатлар, мөрәәгатьләр оештырдык, хакимият бусагасын бертуктамый таптарга туры килде. Ләкин максатыбызга барыбер ирештек. Дүртенчедән, 1991 елның июнендә Октябрьски шәһәре янында ""Ык елгасы – Берлин дивары"" акциясен оештырдык. Ул фаигале язмыш нәтиәсендә төрле республикаларга таралган татарлар арасындагы ясалма чикләрне, һичьюгы рухи чикләрне юкка чыгару максатын куйган иде. Төрле каршылыклар очраса да, без бу чараны лаеклы итеп үткәрүгә ирештек. – Ә үкенечтә калган, ирешә алмаган максатлар булдымы? – Ирешә алмаган беренче максатым – Татарстанда ""Туганнарның сагынган чагы"" дип аталган Башкортстан татарлары көннәрен оештыра алмавыбыз. Әлеге чараны үткәрүдә ярдәм сорап 1992 елда Татарстан хөкүмәтенә мөрәәгать иттек. Тиздән аннан Разил Вәлиевимзасы белән хуплау хаты килеп төште. Шуны күтәреп Башкортстан министрлар шурасы рәисе Анатолий Копсовянына кереп киттем. Ул әлеге чараны Башкортстан казнасыннан финанслау турындагы карарга кул куйды. Ләкин бу карар үтәлмәде. Анатолий Копсовның кул астындагы чиновниклар тәгәрмәчкә таяк тыгып Татарстанда Башкортстан татарлары көннәрен үткәрмәүгә ирештеләр. Бик аяныч, әлбәттә. Югыйсә, без 700-800 кеше – Башкортстаннан чыккан татар галимнәре, язучы-шагыйрьләре, сәнгать әһелләре, мәгариф хезмәткәрләре, эшкуарлар, унике төркем булып, Татарстанга өч юнәлештән килеп керергә тиеш идек. Һәр районда тантаналы чаралар, очрашулар үткәргәч, Чаллы шәһәрендә бер төркемгә берләшеп, Казанга юл алырбыз дип ниятләгән идек. Ни кызганыч, насыйп булмады. Тормышка ашмаган тагын бер максатым – Уфада ""Кыйбла"" исемле татар гәзитен чыгару. Ул татарны күкләргә чөеп мактауга корылган басма булырга тиеш түгел иде, киресенчә, итешсезлекләребезне күрсәтеп, алардан котылу юлларын эзләү-ачыклау бурычын куярга тиеш иде. 2005 елда мин бу тәкъдим белән Бөтендөнья татар конгрессы итәкчелегенә чыктым. Алардан хуплау алдым, финанс чыгымнарын каплауны да вәгъдә иттеләр. Уфага кайткач, шәхси ширкәтемне ачып, хисапчы яллап эш башладым. Беренче сан тулаем әзер булды, янә икесенең материаллары тупланды. Ләкин Казан алдады. Конгресстан бер тиен акча да килмәде. Нәтиәдә, мин үзем яллаган хисапчыга берничә ел үз акчамнан хезмәт хакы түләп торгач, шәхси ширкәтемне ябарга мәбүр булдым. Чөнки акчасыз гәзит чыгару мөмкин түгел иде. Менә шундый ""ятим"" иңелүләр дә очраштыргалады тормыш юлымда. – Башкортстан Татар итимагый үзәгенең юбилейлары билгеләнгәне булдымы? – ТИҮнең 5 еллыгын үткәрү хәтердә. Шул РТИ мәдәният сарае халык белән шыгрым тулы булды. Күпләр басып кына тора алды, байтак кеше урын итмәү сәбәпле, кире борылырга мәбүр булды. Мин оешманың итәкчесе буларак үткән эшләргә анализ ясадым, алда торган бурычларны санадым. Чыгышлардан соң зур концерт булды, аннан соң йөзләгән көрәштәшләр табынга ыелдылар. Башкортстан татар итимагый үзәге оештырган пикет, 2011 елТИҮнең 25 еллыгын Татарстанның ул вакыттагы Башкортстандагы вәкиле Альберт Максютовүзенең резиденциясендә дистәләп кеше катнашлыгында үткәрде, бүләкләр тапшырды. Бүген инде ТИҮнең 30 еллыгын искә алучы да булмады, шул исәптән бүген үзләрен ТИҮ итәкчеләре дип йөрүчеләр дә. Бу очраклы хәл түгел, әлбәттә. Эш юк, бернинди нәтиә юк. Бары тик атнага бер үзара очрашып, кемнедер сүгеп, нәрсәдер турында гәпләшеп таралышучы дистәләгән картлар гына бар. Бик кызганыч. – ТИҮ, милли хәрәкәт тарихын киләчәк буынга да иткерәсе иде. – Бу эш бара. Мин бүген Башкортстандагы милли вазгыять, татар милли хәрәкәте тарихына багышланган китап язу белән мәшгуль. Минемчә, ул бик эчтәлекле булачак. Ни дисәң дә ""Галиман Ибраһимов исемендәге Татар мәдәниятен сөючеләр клубы""ның да, ТИҮнең дә төп документлары минем кулда. ТИҮдән киткәндә, аларны калдыра алмадым. Ни дисәң дә ул документлар ТИҮ исеменнән кабул ителсә дә, аларның барысын да мин үзем әзерләгән идем. Азатлык Башкортстан Татар итимагый үзәгенең 30 еллыгы уңаеннан оешманың бүгенге рәисе Кадерле Имаметдиновка да берничә сорау белән мөрәәгать итте. – ТИҮнең 30 еллыгын нинди кәефләр, башкарылган эшләр белән каршы аласыз? Кадерле Имаметдиновка– ТИҮгә үз ышанычларын югалтмаган татарларыбызның утырышларыбызга даими килеп йөрүләре безнең өчен олы шатлык. Күптән түгел генә үзләрен татар мәнфәгате өчен зур көрәшчеләр дип йөрткәннәр бүгенге көнне башка фронтка күчеп беттеләр. Бүгенге көнне ТИҮ көрәшенең зур өлеше интернетта, идеологик фронтта бара. Ул фронтта төрки туганнарыбыз арасында казакълар беренчелекне тотса, Татарстан татары мәрткә киткән диярсең, алар үзләрен сиздерми диярлек. Бу яссылыкта көрәшүчеләр арасында нәкъ Уфа ягы татарлары алда бара. – Заманында ТИҮ республикада билгеле, абруйлы оешма иде. Аның белән исәпләшәләр иде. Хәзер ул күләгәгә кереп бара кебек? – Уфа ягы татарлары, әйткәнемчә, көрәшнең яңа ысулын унышлы үзләштереп, Татарстанга караганда нык алда баралар. Дөрес, безнең ТИҮ әгъзаларыбызның байтагы бу ысулны үзләштерә алды, тик куллану ягыннан бик сүлпәннәр. Минемчә, ТИҮ бөтенләй күләгәдә түгел, ә алдынгы сафларда, күп вакыт, мәсәлән, бик азып киткән башкорт, яки шундый ук усал казакъ көрәшчеләренә тиешле каршылык күрсәтеп бара. Интернетта Уфа ягы татарлары, ТИҮ сүзе гел күренеп, ишетелеп тора. Моңа кадәр Башкортстан ТИҮен белмәүчеләр дә булса, ул хәзер дөньяда ярыйсы билгеле, аның көрәше бөтен дөньяга күренә. – Юбилей уңаеннан нинди дә булса чара узачакмы? – Исәп бар. Конференция, аннары концерт оештырырга дип торабыз. – ТИҮгә ни өчен өлкән яшьтәгеләр генә йөри? Яшьләрне әлеп итү буенча нәрсә эшләнә? – Монысы, бәлки, иң авыр сораудыр. Шуңа гына игътибар итик: яшьләрнең кумиры Элвин Грей(Радик Юльякшин) булган заманда аларда милли хәрәкәт кайгысы була аламы? Үзен башкорт дип санаучы Элвин Грейны татарлар аеруча ярата. Димәк, татарга шундый рухи азык кирәк. Димәк, аның рухи кыйблалары шулай. Андый халыкка милли хәрәкәт кирәк микән? – Оешманың киләчәген ничек күзаллыйсыз? – Минемчә, ТИҮнең киләчәге бар. Без интернетка зур өметләр баглыйбыз. Киләчәктә барлык милләттәшләр дә аның аша берләшеп, фикер алышып, кирәк булса дәррәү мәнфәгатьләрен яклап урамга чыгарлык булып үсәрләр дип уйлыйм.","Уфада ТИҮ оешуга 30 ел: ""Искә алучы да юк""",Тарих,9958,https://www.azatliq.org/a/29715466.html,2019-01-20T21:00:41+00:00
"На нем была достигнута договоренность о том, что до конца года региональная Общественная палата совместно с Министерством здравоохранения республики запустят пилотный проект по подготовке текстов башкироязычных вывесок для медицинских учреждений. Методические рекомендации будут основаны на данных, полученных от Республиканской клинической больницы имени Г. Г. Куватова, Городской клинической больнице 9 г. Уфы, одной из детских поликлиник и центральных районных больниц республики. К работе по переводу будут приглашены эксперты из Академии наук Республики Башкортостан. Переводы бланков, официальных вывесок можно сделать в автоматизированной системе АИС ""Башперевод"". По словам члена региональной Общественной палаты, директора АНО по сохранению и развитию башкирского языка Гульназ Юсуповой, в республике уделяется особое внимание использованию башкирского языка в публичном пространстве - как одному из государственных языков Башкортостана. В августе она провела общественный мониторинг вывесок в двух больницах Уфы на предмет правильности использования башкирского языка. Мониторинг показал, что порой громоздкие, длинные конструкции из переведенных слов с русского на башкирский, становятся нечитабельными. Медицинскую терминологию сложнее переводить, поскольку нужно соблюдать не только правильность перевода, но еще и легкость восприятия слов для многочисленных пациентов, которые приезжают в больницы. Необходимо стремиться к тому, чтобы перевод был еще доступным и понятным. В этом медикам могут помочь профессиональные лингвисты. Заместитель начальника отдела информационно-аналитической работы и развития здравоохранения Министерства здравоохранения Республики Башкортостан Гаяз Бикташев отметил, что медицинские учреждения республики пользуются русско-башкирским толковым словарем медицинских терминов, но более узкий справочник, с уже готовыми переводами необходимых словосочетаний на башкирский язык, конечно, будет более удобным для использования. Он поблагодарил коллег за готовность помочь с переводом, отметив, что вывески - это не только формальное исполнение закона в области использования государственных языков Башкортостана, но и популяризация башкирского языка среди населения и формирование культуры. – Мы понимаем, что язык – живой организм, он меняется, появляются новые слова, новые требования в законодательстве, возможно, со временем нужно будет справочник обновлять. Но мы уверены, что на ближайшие несколько лет, этот сборник может стать рабочим механизмом для медицинских учреждений республики, – сказала руководитель Аппарата Общественной палаты Башкирии Элина Гатауллина. Начальник отдела перевода Института башкирской энциклопедии Академии наук Республики Башкортостан Гульназ Кабирова отметила, что в их структуре квалифицированным переводом на башкирский язык занимаются с 2023 года, уже есть успешный опыт взаимодействия с больницами, с санаториями по этим вопросам. Гульназ Юсупова добавила, что в АИС ""Башперевод"" дает сертификат сертифицированного перевода с ЭЦП для обеспечения юридической силы перевода с русского языка на башкирский текстов (бланков, печатей, штампов, штемпелей), вывесок с наименованиями государственных органов, организаций, предприятий и учреждений.",В Башкирии стартует проект по переводу вывесок медучреждений на башкирский язык,Йәмғиәт,3217,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-11/v-bashkirii-startuet-proekt-po-perevodu-vyvesok-meduchrezhdeniy-na-bashkirskiy-yazyk-4383965,2025-09-11T15:45:00+00:00
"Гөлнара ВӘЛИЕВА, Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры солисы, йырсы: - Иң яҡты, матур ваҡиға ул беҙҙең театрҙа ҡуйылған Джоаккино Россининың ""Севильский цирюльник "" операһында (режиссеры – Мәскәүҙән килгән Сергей Широков) төп роль – Розинаны башҡарыу булды.",Һүҙ – елдәй елеп килгән Йылҡы йылы хужаларына,Яңылыҡтар,267,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-01/eld-y-elep-kilg-n-yyl-y-yyly-huzhalaryna-4526075,2026-01-01T18:30:00+00:00
"Күршеләренең эте бер ваҡыт тыйыла алмайынса өрә лә өрә. Көнөн дә өрә, төнөн дә өрә хәсис. Инде һис бер тәҡәттәре ҡалмай быларҙың. Туҡтатырға әмәлен дә белгән кеше юҡ. Ҡыш мәле була. Урамдың был яғындағы баҡсалар Әйгә үк барып терәлгән. Әй ярында кәртә лә кәрәкмәй. Көпә-көндөҙ тигәндәй, ҡояш байырға әле өй бейеклеге ара ҡалған саҡта, аръяҡтан боҙ менән ҡапланған Әй аша шып-шым ғына сығып, бер өйөр бүре әлеге эт ятҡан әүен янына килеп етә. Бер-икеһе, бесәнлеккә менеп, этте һөйрәп төшөрә. Күмәкләшеп тегене башын – башҡа, аяҡтарын аяҡҡа тураҡлап, таратып ташлайҙар. Хатта үстәрен ҡандырыр өсөндөр, күрәһең, ҡолаҡтарын өҙөп алып, ҡар өҫтөнә ырғыталар. Ҡайҙа ул берәй ерен ашау йәки ҡанын эсеү! Нәфрәттәре шул ҡәҙәр ҙә көслө булғандыр, ахыры, бахыр йыртҡыстарҙың. Һис бер тауышланмайынса эштәрен бөтөрөп, китеп тә бара бүреләр. Был драма хаҡында бары тик ҡар өҫтөндәге эҙҙәргә ҡарап ҡына, ғәжәпкә ҡалып, һығымта яһай ауыл халҡы. Бына шунан бирле: тиктәҫкә күп олома, олоһаң, әлеге ҡоторған эт хәленә төшөүең бар, тигән уйға килдем, – ти Баһауетдин. – Сөнки тәбиғәттә беҙ белмәгән илаһи аҡыл бар. Ә бит кешеләр тормошонда ла, тәбиғәттә лә яуызлыҡтан, ялғанлыҡтан, эт булып олоуҙан яман нәмә юҡ. Берәүҙәр, ана, изге башҡорт тупрағында үҫеп, һимереп, ҡотороп, хәҙер башҡорттоң йөҙөнә ҡарап өрөүҙән дә тартынмайҙар. Үҙегеҙҙең ҡара башығыҙға, ҡара йөрәгегеҙгә булһын, мәлғүндәр! Һеҙҙең өрөүгә, һеҙҙең шыңшыуға ҡарап, башҡорт кәмхур булмаҫ, башҡорт рухы түбән төшмәҫ, башҡорт йәне мәңге бөйөк торор, башҡорт халҡы үҙ яҙмышын залимдарҙан таптатмаҫ! Башҡорт теле, башҡорт моңо Урал өҫтөндә мәңге яңғырар. Беҙҙең Аҡмуллабыҙ күптән үк әйткән һеҙгә, әфәнделәр: Ҡоторған эт күккә ҡарап өргән менән Асманда торған айҙың нуры китмәй. Рәшит Шәкүр. Күршеләренең эте бер ваҡыт тыйыла алмайынса өрә лә өрә. Көнөн дә өрә, төнөн дә өрә хәсис. Инде һис бер тәҡәттәре ҡалмай быларҙың. Туҡтатырға әмәлен дә белгән кеше юҡ. Ҡыш мәле була. Урамдың был яғындағы баҡсалар Әйгә үк барып терәлгән. Әй ярында кәртә лә кәрәкмәй. Көпә-көндөҙ тигәндәй, ҡояш байырға әле өй бейеклеге ара ҡалған саҡта, аръяҡтан боҙ менән ҡапланған Әй аша шып-шым ғына сығып, бер өйөр бүре әлеге эт ятҡан әүен янына килеп етә. Бер-икеһе, бесәнлеккә менеп, этте һөйрәп төшөрә. Күмәкләшеп тегене башын – башҡа, аяҡтарын аяҡҡа тураҡлап, таратып ташлайҙар. Хатта үстәрен ҡандырыр өсөндөр, күрәһең, ҡолаҡтарын өҙөп алып, ҡар өҫтөнә ырғыталар. Ҡайҙа ул берәй ерен ашау йәки ҡанын эсеү! Нәфрәттәре шул ҡәҙәр ҙә көслө булғандыр, ахыры, бахыр йыртҡыстарҙың. Һис бер тауышланмайынса эштәрен бөтөрөп, китеп тә бара бүреләр. Был драма хаҡында бары тик ҡар өҫтөндәге эҙҙәргә ҡарап ҡына, ғәжәпкә ҡалып, һығымта яһай ауыл халҡы. Бына шунан бирле: тиктәҫкә күп олома, олоһаң, әлеге ҡоторған эт хәленә төшөүең бар, тигән уйға килдем, – ти Баһауетдин. – Сөнки тәбиғәттә беҙ белмәгән илаһи аҡыл бар. Ә бит кешеләр тормошонда ла, тәбиғәттә лә яуызлыҡтан, ялғанлыҡтан, эт булып олоуҙан яман нәмә юҡ. Берәүҙәр, ана, изге башҡорт тупрағында үҫеп, һимереп, ҡотороп, хәҙер башҡорттоң йөҙөнә ҡарап өрөүҙән дә тартынмайҙар. Үҙегеҙҙең ҡара башығыҙға, ҡара йөрәгегеҙгә булһын, мәлғүндәр! Һеҙҙең өрөүгә, һеҙҙең шыңшыуға ҡарап, башҡорт кәмхур булмаҫ, башҡорт рухы түбән төшмәҫ, башҡорт йәне мәңге бөйөк торор, башҡорт халҡы үҙ яҙмышын залимдарҙан таптатмаҫ! Башҡорт теле, башҡорт моңо Урал өҫтөндә мәңге яңғырар. Беҙҙең Аҡмуллабыҙ күптән үк әйткән һеҙгә, әфәнделәр:",Ғибрәтле һабаҡ,Йәмғиәт,3382,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-23/ibr-tle-aba-4438963,2025-10-23T20:06:00+00:00
"Азамат Рыскилдин (архив фотосы)фикерләрБашкортстан ирекле дәүләт булачак һәм башкортлар белән татарларга килешү төзергә туры киләчәк, дип белдерде Казакъстанның Гумилев исемендәге Евразия милли университы фәнни хезмәткәре, этнология кафедрасы докторанты, башкорт галиме Азамат Рыскилдинбүген ""Аспекты""да узгантурыдан-туры эфир вакытында. Күп еллар Казакъстанда яшәүче Рыскилдин үзенең Русия ватандашы булырга теләге юклыгын әйтте. Ул киләчәктә Башкортстан ватандашы булачагын белдерде. Шулай да дәүләтчелек корганда татарлар белән килешергә туры киләчәк, дип саный галим. — Әгәр дә без үзебезне Башкортстан халкы буларак хис итсәк, киләчәктә башкорт халкы турында гына түгел, башкалар — Башкортстан урыслары, Башкортстан татарлары хакында да уйларга, кайгыртырга тиеш булабыз. Без аерым килешүгә киләчәк бердәм конституцион әмгыять булыр дип өмет итәм, — диде ул. Галим фикеренчә, бүген Башкортстан Конституциясе ХХ гасыр карашларыннан чыгып язылган. Ул ""күпмилләтле"" дигән төшенчәне төзәтергә туры киләчәк диде. ""Дәүләт коручы халык"" төшенчәсен дә зарарлы вирус дип белдерде. — Минем өчен Башкортстанда нормаль дәүләтчелек кормыйча иреккә ирешеп булмаячак, — диде ул. Аныңча, бүген Башкортстандагы галимнәр эчке эмиграциядә утыра, шулай да алар киләчәк өчен эшчәнлеген дәвам итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорт галиме: Ирекле Башкортстанда татарлар белән килешергә кирәк булачак,Яңылыҡтар,1378,https://www.azatliq.org/a/33067685.html,2024-08-06T10:56:31+00:00
"Раббым, зинһар өсөн аяҡ-ҡулһыҙ ҡалдырма. Яңғыҙым икәнлекте беләһең, мине кем ҡарар? ! Тере мәйет булып ятыуҙан үҙең һаҡла! ..",Ышыҡтағы ғишыҡҡа ышанып,Иҡтисад,125,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-03-17/yshy-ta-y-ishy-a-yshanyp-4159514,2025-03-17T11:00:10+00:00
"Казанда 2019 елда ифтар мәлесенә әзерлекТатарстан мөселманнары диния нәзарәтенең (ТМДН) Голәмә шурасы чыгарган карар нигезендә, Рамазан аенда мәчетләрдә укыла торган төнге тәравих намазы, быел коронавирус таралу куркынычы сәбәпле, укылмаячак. Мөселман кешесе аны үз өендә башкарырга тиеш. Шул ук вакытта, 30 апрельга кадәр игълан ителгән изоляция тәртибе гамәлдән чыгарылса, төнге гыйбадәтләрнең яңадан мәчетләрдә кылынуы мөмкин, диелгән карарда. Әлеге документ ТМДН сайтындакуелганһәм аның нигезендә ураза тотуга бәйле булган башка шартлар гамәлдә кала диелгән.24 апрельдә — уразаның беренче көне, 23 майда — уразаның соңгы көне, 23 апрельдә — беренче тәравих намазы, 24 майда — Ураза бәйрәме. Алга таба нәзарәтнең Голамә шурасы нисаб, фитыр һәм фидия сәдакалары күләмнәрен билгеләде. Утырыш нәтиәләре нигезендә, зәкят түләү өчен дин әһелләре нисабны 280 000 сум күләмендә дип билгеләде (алтын бәясенә карап). Фитыр сәдакасы түләү өчен нисаб күләме — 22 000 сум (көмеш бәясеннән), фитыр сәдакасы күләме (зәкят әл-фитыр — Ураза тәмамлану уңаеннан бирелә торган сәдака) — арпа белән исәпләгәндә — 100 сум, йөзем бәясеннән — 600 сум. Моннан тыш, сәламәтлек торышына бәйле рәвештә ураза тоту мөмкинлегенә ия булмаган һәм аны башка вакытта да каза кылып үти алмаучылар өчен тотылмый калган һәрбер көн өчен 200 сум күләмендә фидия билгеләнде. Республикада, шул исәптән мәчетләрдә, әмәгатьчелек белән ифтарлар үткәрү мөмкинлеге мәсьәләсен голамәләр элек кабул ителгән карарларга керттеләр. ""2020 елның 18 мартында расланган карар нигезендә, күпсанлы кешеләр катнашында мәлесләр үткәрү туктатылды. Әлеге мәлесләргә ифтарлар да кертелә"", дилгән.",Рамазан-2020: Татарстан мәчетләрендә тәравихлар һәм авыз ачу мәлесләре булмаячак,Яңылыҡтар,1637,https://www.azatliq.org/a/30529772.html,2020-04-04T07:11:01+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия хакимиятләре моны Украинаның һава һөүменнән саклану ракеты дип ышандырга тырышты. Кичә, 8 июльдә Киевтагы ""Охматдет"" балалар хастаханәсенә нәкъ Русия хәрбиләренең һөүм иткән булуы ихтималы зур, дип белдерде БМО. БМОның мониторинг миссиясе белдерүенчә, видеоязмалар һәм урынга бирелгән бәяләмәләр хастаханәгә Украинаның һава һөүменнән саклану ракеты түгел, ә Русия хәрбиләре очырткан ракет килеп эләккән дип күрсәтә. Алданрак Русия хакимиятләре моны Украина ракеты дип ышандырырга тырышты. БМОда Киевтагы балалар хастаханәсенә һөүмне Украинада сугыш башланганнан бирле иң әшәке һөүмнәрнең берсе дип атадылар. Русиянең Киевка 8 июльдә булган һөүмендә 32 кеше үлде, 100 дән артык кеше яраланды. ""Охматдет"" хастаханәсендә ике кеше һәлак булды, 32 кеше әрәхәтләнде. Русиянең Украинадагы сивил объектларга һөүмнәре турында БМОның Нью-Йорктагы иминлек шурасында һәм НАТОның Вашингтондагы ыенында фикер алышачаклар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",БМО Киевтагы хастаханәгә Русия гаскәре ракеты төшкән булу ихтималы зур диде,Яңылыҡтар,1072,https://www.azatliq.org/a/bmo-kievtagi-hastahanaga-rusiya-gaskare-raketi-toshkan-bulu-ihtimali-zur-dide/33028238.html,2024-07-09T18:00:46+03:00
"Шигырь бәйрәме, 2019 елфикерләрГабдулла Тукайның туган көнендә елдагыча оештырыла торган Шигырь бәйрәме быел Камал театрының яңа бинасы янында – Кабан күле буендагы мәйданында узачак. Шигырь бәйрәменең сценариен Рифат Сәлахязган, режиссеры –Булат Гатауллин. Булат Ибраһимһәм Эльвира Һадиеваалып барачак. Тукай премиясе лауреатларын шушы яңа бинада котлаячаклар. Мәйдан 900 гә кадәр кеше сыйдыра ала диелә. Әлеге хәбәрне Язучылар берлеге идарәсе утырышында әйткәннәр. Берлек рәисе Ркаил Зәйдуллаязучыларны тынычландырыргаашыккан: ""Әле, егетләр, яңадан шунда кайтуыбыз да мөмкин. Бу театр бинасы быел ачылгач, шунда үткәрәселәре килә. Әйттем инде ыелышта: ""Кырлайга да күчермәкче идегез, барыбер, урынына кайтты"", – дидем. Үткәреп карыйк инде монда. ыелып, Тукай һәйкәленә чәчәкләр куеп кайтырбыз – теләгән кеше Берлек янына килсен"". Моңарчы Шигырь бәйрәме Муса әлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры янәшәсендәге Тукай һәйкәле янында уза иде. Быел ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясе дә Камал театрының яңа бинасы янындаузачак. Шигырь бәйрәмен башка урында уздыруны татар әмәгатьчелеге ""татарны тагын үзәктән куу"" дип бәяләде. Әдәбият тәнкыйтьчесе Миләүшә Хабетдинова Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка бу уңайдан ачык хат белә чыкты. Ул Татарстан мәдәният министрлыгының 2021 елда ук Шигырь митингын Кырлайга күчерергә тырышуын искә ала һәм бәйрәмне башка урынга күчерү — татар халкының тарихи хәтеренә карата ихтирамсызлык дип саный. ""Әйтергә мәбүрмен: соңгы 60 ел дәвамында Татарстан мәдәният министрлыгы тарафыннан Шигырь бәйрәме ачык, билгеле бер тәртип белән үткәрелә иде. Бу бәйрәмгә күрше республикалардан гына түгел, СССРның төрле төбәкләреннән дә кунаклар чакырылды. Бүген исә Тукай ункөнлеге традицияләре онытылды. Бәйрәмне башка урынга күчерү — татар халкының тарихи хәтеренә карата ихтирамсызлыкның ачык мисалы. Муса әлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры янында ел саен ике Поэзия бәйрәме уза: берсе — Александр Пушкин, икенчесе — Габдулла Тукай хөрмәтенә. Бу — Татарстанда яшәүче халыклар дуслыгының символы, ике дәүләт теленә хөрмәт күрсәтү һәм аларның статусы танылуының ачык билгесе. Бәйрәмне шәһәрнең үзәгеннән башка мәйданчыкка күчерү татар халкы өчен үзәктән ""сыгу"", читләштерү булып кабул ителә. Сезне шушы тарихи хатага юл куймаска чакырабыз! "" диелгән Хабетдинова хатында. Галимә хаты астында шагыйрь Рәмис Аймәттрадицияләрне саклыйбыз диябез икән, Шигърият бәйрәме үз урынында калырга тиеш дип язды: ""Заманында Камал театрының элеккеге директоры мәрхүм Шамил Закиров Опера театры янындагы традицион Шигърият бәйрәме тәмамлангач, кичке якта башкачарак форматта, Камал театры каршындагы мәйданда да ""Туган тел"" бәйрәме оештыра иде. Алар бер-берләрен баеталар һәм тулыландыралар иде кебек. Традицияләрне сакларга дип лаф орабыз икән, Шигърият бәйрәме үз урынында калырга тиеш. Язучылар берлегенең яңа сайланган беренче идарә утырышында бу хакта сүз булган икән, нишләп идарә әгъзалары үзләренең фикерләрен иткермәгәннәрдер, шуңа аптырыйм. Идарәгә аек акыллы, көчле яшьләр килде, дип, сөенгән идем"". Журналист Рәмис Латыйповбу эшне әллә махсус эшлиләрме дигәнсорау куя: ""Бу бит милләт бәйрәме. Бу бит дәүләтчелек, милли символларның берсе, шуны да аңларлык кеше юкмыни министрлыкта? Әллә аңлый торып махсус эшлиләрме? Татарны үзәктән – Ирек мәйданыннан куып чыгарумы максат? Ничек инде шигырь бәйрәме шигърияткә бернинди катнашы булмаган авангард бина һәм хрущевкалар янында узарга тиеш соң ул? Ирек мәйданында күзләрне ""мозолит""мы елга бер тапкыр татар ыелса? Нигә менә Пушкин бәйрәме традицион рәвештә Ирек мәйданында уза соң? Нигә яңа төзелгән Собор янына күчермәделәр анысын? Аңа тия алмыйлар, ә татарга – пажалысты"". Журналист бәйрәмгә кеше ыяр өчен аның эчтәлеген яхшыртырга, халыкны яңа бинага ""кеше ияләштерер"" өчен кулланырга түгел дип саный. Шулай ук Кабан аръягына транспорт йөрмәвен дә искә ала. ""Кабан күленең аръягына күчерделәр дә Камал театрын, хәзер инде татар тормышын да шунда ибәрергә кирәк. Халыкны ыярга кирәк икән – башлап үзе оештырсын милли бәйрәм, моңа кадәр татарныкы булган бәйрәмгә кулын сузмасын"", дип язды Рәмис Латыйпов. Тел галимәсе, активист Айсылу Галиева Ирек мәйданыннан куылуга шагыйрьләрчираты итте ди: ""Башта Хәтер көнен сөрделәр Ирек мәйданыннан, инде шагыйрьләргә чират итте. Опера театры яныннан Тукай һәйкәлен дә кубарып алмаслардыр инде, яңа театр янына утыртырлык урын булмас ул. Инде дә килеп, шигырь бәйрәмендә ил генә көньяктан исә күрмәсен, химкомбинат Кабан аша гына югыйсә"". Әлеге теманы социаль челтәрләрдә беренчеләрдән булып журналист, ""Татар хатыны"" газеты мөхәррире Эльмира Сираикүтәреп чыкты. ""Татарны Казанның үзәгеннән чираттагы тапкыр куу кебек аңлашыла бу. Гомергә шәһәрнең үзәгендә узган ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясен дә яңа театр янына сөргәннәр. Башта ул гөрләп Бауман урамында үтә иде, аннары Камалның иске бинасы янына кучерелде, хәзер инде тагын да аулаграк ирдә үтәчәк. Шигырь бәйрәменә соңгы елларда болай да халык аз килә иде, яңа урынга гомумән килерме? Ахырдан ""халык йөрми"" дигән сәбәп белән бөтенләй дә башкаладан Кырлайга ук күчереп калдырмаслармы? .. "" дип язды журналист. Ул шулай ук Казанда татарлыкның югала баруына игътибар итә: ""Ничә еллар хыялланып йөреп, Казанны саклап шәһит киткан бабаларыбызга бер һәйкәл дә куя алмадык. Казан хәтле Казанда бер мөселман татар мәктәбе юк. Татар телендә укытучы нибары бер гимназия калды. Зур өметләр белән Казансу ярында нигез ташы салынган яңа Жәмигъ мәчете тумас борын ук милли йөзеннән мәхрүм ителеп, кәгазьдә калды. Ел саен үткәрелә торган Хәтер көне дә тарихта калды- кирәкмәгәнне хәтерләп ятмагыз әле, диделәр. "" диде Сираи. Шунда ук журналист Мөнирә Сәгыйдуллина""Тукай һәйкәләен дә шунда күчермәсеннәр"", дип язды. ""Шуңа таба бара бугай. Татар - ул бит нык толерант халык, узен Казан читенә сореп чыгарсалар да ""ярый әле исән калдым"" дип риза булачак. ""Милләт өчен"" дип күкрәк кагып йөрүчеләр күп, эшләүче юк. Эшли алучыларын да Татарстаннан читка китәргә мәбүр итәләр. Бичара татар халкының әйдәп баручы милләтпәрвәр идеолог-әйдаманы юк хәзер"", диде ул. Сираи посты астында Рәмзия Мортазинататар бөтен яктан да изелә, ""ләкин татар дәшми, бетте ул 1990 нчы еллардагы гайрәтлелек"", дип өстәде. Туган якны өйрәнүче Шаһит Таиповисә бу бу үзгәрешкә уңай карый: ""Татар шигъриятенә багышланган бәйрәмнең яңа урында үтүе — традицияләрне саклап, яңалыкка адым ясауның күркәм мисалы"", дипбелдердеул Язучылар берлеге төркемендә. Казанда беренче Шигырь бәйрәме 1964 елда Кабан күле янындагы Тукай һәйкәле янында узган. Һәйкәл алдыннан агач вагонлы трамвай йөргәнлектән, бәйрәмне Опера һәм балет театры янындагы Тукай һәйкәле янына күчерәләр. Бу эш ул вакытта Татарстан мәдәният министры урынбасары булган Ренат Харисбашлангычы белән башкарыла. ""Шигырь бәйрәме Кабан күле буендагы Тукай һәйкәле янында үтә иде. Ләкин анда һәйкәл алдыннан трамвай йөри иде — митинг барганда трамвай үтә башласа, беркем дә ишетелми. Ул вакытларда көчәйтүче аппаратуралар да юк иде бит әле. Агач вагонлы трамвай шалтыр-шолтыр үтеп киткәндә шигырь укудан туктап тора торган заманнар бар иде. Кеше дә күп ыела алмый иде. Шуңа күрә мин мәдәният министрлыгында эшләгәндә Опера театры янәшәсендәге Тукай һәйкәле янына күчердек"", дипсөйләгәниде ул 2021 елда Интертат басмасына.1964 елдан башланган Шигырь бәйрәме бер генә елны үткәрелми калды. 2020 елда, пандемия сәбәпле, Татарстан язучылар берлеге аны онлайн форматта үткәрде.2021 елда, Габдулла Тукайның тууына 135 ел тулу уңаеннан Шигърият бәйрәме Кырлайда гына узачак диелгән иде. әмәгатьчелек таләбе белән аны Казанда да оештырдылар. Шулай итеп, бәйрәмнең бер өлеше Кырлайда, икенчесе, гадәттәгечә Казанда, Тукай һәйкәле янындаузды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татарны тагын үзәктән куалар"". Шигырь бәйрәме быел Тукай һәйкәле янында булмаячак",Татарстан,7732,https://www.azatliq.org/a/33384493.html,2025-04-15T21:07:23+00:00
"Беренселәр хәрәкәтенең Бейеклеге 11–13 ноябрҙә Өфөлә «Беренселәр хәрәкәте»нең «Бейеклек» Акселераторының йомғаҡлау чемпионаты үтте. Унда Рәсәйҙең 54 төбәгенән 14 йәштән 17 йәшкә тиклемге  800 үҫмер ҡатнашты. Һәр команда үҙҙәренең проектын яҡланы. Бындай мөмкинлектәр үҫмерҙәргә ижади, технологик һәм эшлекле тәҡдимдәрен тормошҡа ашырырға ярҙам итте. Балалар үҙҙәренең идеяларын бойомға ашырыр өсөн грант ярҙамын да ала. Балалар һәм үҫмерҙәрҙең «Беренселәр хәрәкәте» РФ Президенты Владимир Путиндың тәҡдиме менән булдырылғайны. Хәрәкәт эшмәкәрлеге уларҙың ялын ойоштороу, үҫеше өсөн төрлө яҡлап мөмкинлектәр булдырыу, киләсәктә һөнәри йүнәлеш биреүҙе күҙ уңында тота.",Беренселәр хәрәкәтенең Бейеклеге,Яңылыҡтар,666,https://amanat.su/articles/novosti/2024-11-12/berensel-r-h-r-k-te-ne-beyeklege-4005352,2024-11-12T20:06:00+00:00
"Тәүҙә Сабирйән был ҡот осҡос һүҙҙәргә ышанмай – шаңҡып ҡалды. Уйлана торғас, барыһы ла башына барып етте. Бына ни өсөн Гөлдәр өйләнешеү тураһында тәҡдимен һәр саҡ кире ҡаҡҡан! Хәҙер ысынлап та ул был йортта күпме генә эш эшләһә лә, барыһы ла уның әсе тир хеҙмәте менән башҡарылһа ла, барыһы ла Гөлдәрҙең исемендә.",Аймылышҡа ҡалмаһын яҙмыш,Әҙәбиәт,313,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-03/aymylysh-a-alma-yn-ya-mysh-4142986,2025-03-03T15:06:13+00:00
"Бала саҡтан бисура тураһындағы хәбәр ҡолаҡҡа ныҡлы һеңеп ҡалған. Әсәйем һәм күрше-тирәләге инәйҙәр ауыҙҙарын яулыҡ остары менән ҡаплап, фәлән әбейгә бисура эйәләшкән икән, тип һөйләй торғайнылар. Беҙгә ишеттерергә теләмәһәләр ҙә, шул бисура тураһында асығыраҡ белге килә ине… Йылдар үткәс ҡайнымдар йәшәгән Мәләүез районы Һәргәй ауылында булғанда, көтмәгәндә: «Әбдрәхим бисура менән йәшәгән бит», — тигән хәбәр ишеттем. Ул ҡайнымдың туғаны булып сыҡты. 1982 йыл Бөрйән яғындағы Кәшәле ауылынан күсеп сыҡҡан. Һәргәйҙән Кәшәлегә 40 саҡрым унда йәйәү йәки ат менеп кенә уҙырлыҡ юл булған. 1984 йылда беҙ иптәшем менән уның үҙен күреп, асыҡлап һөйләшәйек тип уларға индек. Әбдрәхим аҙ һүҙле булыуына ҡарамаҫтан, барыһын да яйлап булһа ла һөйләп бирҙе. Ул йылдарҙа был хәбәрҙе Әбдрәхим бер кемгә лә һөйләмәҫкә ҡушты. Кеше барыбер аңламаҫ, ышанмаҫ, ә уның үҙен иҫәрләнгән тип әйтерҙәр, тип ҡурҡа ине. Әле яңыраҡ улдарым менән Нөгөш буйына ял итергә барғанда уға инеп ошо хәл тураһында яҙырға рөхсәт алып сыҡтым. Был юлы ҡаршы килмәне: «Йәшемде йәшәгәнмен, ашымды ашағанмын, балалар ҙа ул ваҡиғанан һуң тыуҙылар. Хәҙис: Бисмилләһле өйҙә енгә урын юҡ, ти. Нимә һөйләһәләр ҙә хәҙер ҡурыҡмайым, -тине. Хәл былай булған: Ямаш менән Ғәлиәкбәр ауылдары янында ике ҡалҡыулыҡ араһынан Арыҡтай тигән йылға ағып ята. Ошо соҡорлоҡтан һәр бер кеше ҡурҡыуһыҙ үтмәй. Бында төрлө хәлдәр булғылай, ҡайһы берәүҙәргә ендәр күренгән. Әбдрәхимгә уны 3 тапҡыр күрергә тура килә. Беренсе тапҡыр күҙгә күренмәй, ә аттың сбруйы үҙенән-үҙе сиселеп китә, ат сығынлай, алға бармай, йөктө ырғыта. Әбдрәхим һүгенеп, сыбыртҡы шартлатып, күп мәшәҡәттәр менән соҡорҙо үтеп китә. Икенсе тапҡырында ла ен күренмәй генә ҡурҡыта. Өсөнсө мәртәбә Әбдрәхим күрше егетенә кәләш яусыларға икенсе ауылға бара. Ҡунаҡтар гөрләшә башлағас, мин бында ни эшләп ултырырға тейеш, өйҙә эш күп тип, эңерҙә һыбай ҡайтырға сыға. Теге соҡорҙа аттың йүгәндәре сиселеп китә лә, Әбдрәхим алдына бер һын пәйҙә була. Оҙонлоғо менән атҡа менгән кешегә тиңдәш, маңлайында бер генә күҙ. Көләпәрә кейгән, ти. Эргәһендә бер йәш ҡатын тора икән. Шулай ҡапма ҡаршы бере-беренә ҡарап тора биргәс, улар юғала. Әбдрәхим атын йүгәнләп алға китә. Әммә бының менән генә бөтмәй, иң ҡурҡынысы аҙағыраҡ була. Ошонан һуң күп ваҡыт та үтмәй беҙҙең герой өйләнеп, типһә, тимер өҙөрлөк ир була. Уның әле балалары булмай. Бер ваҡыт эңер төшкәс Фәриҙә күршеләргә кис ултырырға китә. Шул саҡта Әбдрәхим янында теге ваҡыт соҡорҙа күргән ҡыҙ пәйҙә була. Беҙҙең ауыл фәлән ҡатынға оҡшап тора, ти. Үҙенең яратыуы тураһында һөйләй, исемен Мәрсилә тип таныштыра. Мин дә уны шунда уҡ оҡшаттым, ти Әбдрәхим. Нисек кейенгән ине ул, тип һораным. Бик еңел сарафанда һәм башына көләпәрә кейгәйне, тине ул. Шул көндән алып ҡатыным юҡта Мәрсилә гел килә башланы. Ҡыш көндәрендә лә һыуыҡ булыуға ҡарамаҫтан, өшөнөм тип еңел кейемендә килгән. Ул ишектән инмәй, ә өйҙөң мөйөшөнән ингән кеүек була. Үҙемдең ҡатындан һыуынып бөттөм, тик Мәрсиләнең килгәнен һағынып көтә инем. Тәндәре нисек, кешенеке кеүекме, тип ҡыҙыҡһынам. Эйе, кешенеке кеүек, ләкин бик йомшаҡ, һөйәге бар, терһәктәре менән терәлә, ти. Ике йыл үткәс ҡыш көнө Фәриҙә менән икеһе ике атта һыбай Кәшәленән Һәргәйгә төшөп килгәндә, Әбдрәхимдең аты туғарылып китә лә бара. Шул ваҡыт урман ситендә Мәрсиләне күреп ҡала, ҡулында бала. Еңел кейенгән, ти. Ул: «Атың өсөн ҡурҡма, уны фәлән ауылда туғандарың алып инәсәк», — ти. Фәриҙә арттараҡ килгән була. Ул Әбдрәхимдең бер ҡатын менән һөйләшкәнен ишеткән, ә ҡатынды күрмәгән. Ни эшләп атыңды ебәрҙең, тот, тип ҡысҡырам ти Фәриҙә. Ә атты, ысынлап та, Әбдрәхимдең Сауҡа ауылында йәшәгән Миниямал апаһы күреп, сығып ала. Шулай өс йыл осраша былар. Ҡайһы ваҡыт ҡатыны өйҙә саҡта ла килә башлаған бисура. Фәриҙә лә һүҙгә ҡушыла: «Айырым йоҡлайбыҙ, кистән ишекте үҙем бикләп инеп ятам, өйҙә башҡа кеше юҡ. Тик төндәрен ирем ятҡан урындыҡтан төрлө сәйер тауыштар ишетелә ине. Мин аптырап бөттөм», -тип һөйләй. Ос йылдан, һуң Фәриҙәнең түҙемлеге бөтә, тауыш ҡуптара башлай. Әбдрәхимгә хәлде һөйләп бирергә тура килә. Был хәбәр тиҙ арала ауылға тарала. Шунда берәү, башҡа ауылдағы муллаға күренергә ҡуша. Әбдрәхим муллаға килеп хәлде һөйләп бирә. Мулла өшкөргәс, уға: «Размеры яҡынса 10 х З сантиметр ете киҫәк ҡағыҙға ен ҡатындың исемен яҙып, ҡайтҡас мейескә ут яғып ырғытырға ҡуша. Ҡайтҡанда икенсе юл менән ҡайтырға, артына боролоп ҡарамаҫҡа ҡуша. Ошоларҙың барыһын да мулла әйткәнсә эшләй Әбдрәхим һәм шул көндән башлап, ен ҡатын килмәй. Ләкин ике тапҡыр үпкәләп төшөнә инә: «Ниңә улай иттең, мин бит һине ныҡ ярата инем-тип күҙ йәштәрен түгеп илаған. Шунан Һуң Әбдрәхим ҡатыны менән матурлап тороп алып киткән. Дүрт бала атаһы: ике ул, ике ҡыҙ үҫтергәндәр. Хәҙер уға 62 йәш. Пенсияла. Иҫән һау. Ауылдаштарына йорт төҙөшеп йөрөй. Иҫкәрмә: Ҡөрьэндә ендәр тураһында айырым сүрә бар, башҡа сүрәләрҙә лә килтерелгән. Хәдистәр ҙә күп. Әр-Рахмән сүрәһенең 55-56 сы аяттарына Ибн Тәймийә былай тип аңлатма биргән: Кеше менән ендең үҙ-ара никахлашыуы мөмкин. Һәм был никахтан балалар ҙа тыуыуы бар. Бының кеүек хәлдәр бихисап. Ғалимдәр ен менән никах ҡылыуҙы тыйғандар. Хәдис: Бисмилләһле өйҙә енгә урын юҡ Ошо ыңғайҙан әнкәйем һөйләгән бер ривиәтте лә яҙып ҡуям. Бер егет һыу буйына ат эсерергә барғанда бик тә сибәр ят ҡыҙҙы осората. Икеһе лә ғашиҡ булалар. Бераҙ осорашҡас өйләнәләр. Матур итеп донья ҡороп йәшәп китәләр. Ләкин егет көндән көнгә ябыға, һарғайа башлай. Ҡатынының сәйер бер шөғөлөнә лә аптырай -кис булһа тәҙрә артына тас менән һыу ултыртып ҡуя, тәҙрәне бикләмәй торған булған. Был турала егет ауылдағы аҡыл эйәһе булған бабайға һөйләгән. Ул, бөгөн төнлә йоҡламаҫҡа, һәм ҡатыны нишләһә лә өндәшмәҫкә, йоҡламағанын белдермәҫкә ҡушҡан. Егет шулай эшләгән. Төн уртаһында ҡыҙ ҙур йыланға әйләнгән, баш яғы менән егеттең йәнен һуыра, ә ҡойороғо тәҙрә артындағы таста ята икән. Иртән егет был турала бер һүҙ өндәшмәй. Бабай өйрәтеүе буйынса бер хәйлә ҡора. Тимерҙән мунса төҙөп ҡуйған. Күп итеп утын әҙерләгән. Уны турап, мунса тирәһенә уратып өйә барған. Тамамлағас, мунса яҡҡан да ҡатынын мунсаға саҡырған. Яңы мунсаға йәнәһе яратҡан ҡатынын алдан башлап атлап керергә өндәгән. Ҡатынының инеүе була, егет ишекте шап иттереп ябып бикләп тә куя. Мунсаны уратып өйөлгән утындарға ут төртә. Ҡыҙ башта ялуара, элекке кеүек матур татлы телдәр менән ғәйепһеҙҙән язалауын әйтә. Ләкин егет ныҡ тора. Аҙаҡҡа табан мунсанан ҡурҡыныс аждаһа тауыштыры ишетелгән. Тауышҡа халыҡ йыйылған. Бик оҙаҡ аҡырған ти теге ен ҡыҙы. Зәйтүнә КӨҪӘПОВА Салауат ҡалаһы. (Интернеттағы асыҡ сығанаҡтан).",Әбдрәхим бисура менән йәшәгән,Йәмғиәт,6477,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-12/bdr-him-bisura-men-n-y-sh-g-n-4463690,2025-11-12T12:00:00+00:00
Башҡортостанда яңы эш аҙнаһы Ураҙа байрамы уңайынан өс көнлөк ял менән тамамлана. Өҫтәмә ял март айының һуңғы көнөнә тура килә. Быйыл Ураҙа ғәйете 30 мартта билдәләнә. Шуға бәйле ял көнө 31 мартҡа күсерелә.,Өс көн ял итәбеҙ!,Яңылыҡтар,206,https://henek.info/news/novosti/2025-03-25/s-k-n-yal-it-be-4170752,2025-03-25T10:00:00+00:00
"Бразилияла йәшәүсе 37 йәшлек Мейривоне Роше исемле яңғыҙ ҡатын бер үҙе йәшәп ялыҡҡас, сепрәктән эшләнгән ҡурсаҡ-иргә ""кейәү""гә сыға. 250 кешенән торған ҡунаҡ саҡырып ""туй"" ҙа үткәрәләр. Хатта өс ""бәпес""тәре лә тыуа. Тик, ирҙәрҙең барыһы ла бер ҡалыптан, ахырыһы. Теге ир-ҡурсаҡ, сепрәктән генә эшләнгән булһа ла, ""һул""ға йөрөй башлаған, имеш. ""Хыянат""ты ауыр кисергән ҡатыны, уны күрше бүлмәлә йоҡлата башлаған, тиҙәр. Фото интернеттан алынды.",Ирҙәрҙең барыһы ла бер ҡалыптанмы?,Йәмғиәт,443,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-25/ir-r-e-bary-y-la-ber-alyptanmy-4327197,2025-07-25T20:48:00+00:00
"Яҙыусы Яныбай Хамматов башҡорт һәм рәсәй әҙәбиәтендә байтаҡ эҙ ҡалдырған. Уның әҫәрҙәре тарихи ваҡиғаларҙы, шулай уҡ башҡорт халҡының көнкүрешен һәм йолаларын теүәл һүрәтләү менән айырылып тора. 2025 йылда билдәле прозаикка 100 йәш тулған булыр ине. Республика башлығы Радий Хәбиров былтыр ошо әһәмиәтле датаны билдәләү тураһында указға ҡул ҡуйҙы.",Яҙыусы Яныбай Хамматовҡа почта конверты бағышланды,Йәмғиәт,347,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-18/ya-yusy-yanybay-hammatov-a-pochta-konverty-ba-yshlandy-4126576,2025-02-18T14:23:49+00:00
"Йылан миннәте Ҡыш буйына йыйылған тиреҫте бер урынғараҡ йәтешләп өйөп, рәтләп йөрөгән Заһит һәнәкте күтәргән ыңғайы бер нисә бәләкәй генә йомортҡаны күреп ҡалды. Ул һәнәген ҡырға атып бәрҙе лә, тубыҡланып алып ҡулы менән һаҡ ҡына тиреҫте аҡтара башланы. Йәш тауыҡтың йомортҡалары шикелле аҡһыл һорораҡ төҫтәге йөҙләгән йомортҡаны күргәс, иҫе китте. Үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы. Былар ҡайҙан? Уйланып торҙо. - Кәләш, кил әле! Баҡсала түтәлдәре янында мәж килгән Зәлиә ҡулдарын һөртә-һөртә йүгереп килде. - Ни булды, йәнем? - тине ул йылмайып. - Ҡара әле, мин күпме байлыҡ таптым! - тип шаяртты Заһит. -Аһ! Былар бит. туҙбаш йыландың күкәйҙәре! Теге ваҡыт нигеҙҙә йылынып яткан йыландыҡы инде. - Мин дә шулай уйлайым, улар тиреҫ аҫтында ҡыҙышып, йылынып яталар инде. - Ой! Заһит, мин ҡурҡам. Улар бөтәһе лә сыҡһа, урамда йыландар мыжғып торасаҡ бит. Әйттем бит һиңә: Юҡ ит шуны! - тип. Йылыға йылан да эйәләшә, тимәк, беҙҙең өй яҡшы урында тора, тип ҡарыштың да торҙоң даһа! - Ҡарайыҡ әле, бәлки, улар боҙолоп бөткәндәрҙер, - тип Заһит береһен бысаҡ осо менән һыҙып ебәргәйне, эсенән тере йылан килеп сыҡты ла, йыбырлап шыуышып китеп тә барҙы. - Нишләйбеҙ, йәнем, ҡыҙыбыҙ күрһә, ҡурҡасаҡ бит, - тип иламһыраны Зәлиә. Заһит йомортҡаларҙы киренән тиреҫ менән күмеп ҡуйҙы ла тәрән итеп көрһөндө. - Ээээх, кәләш! Йыландар ҙа бит бик аҡыллы йән эйәләре, - тине йөрәкһеп. Зәлиә һаман ҡото осоп ҡарап торғас: - Һин беҙҙең ауылдыҡы булмағас, белмәйһеңдер шул. Шунан ҡатынын ҡосаҡлап, алдына ултыртты ла, шым ғына һөйләп алып китте. - Был ваҡиғаны иҫкә төшөрөргә яратмайым. Армияға мин Венгрияға алындым. Бер йыл шунда тыныс ҡына хеҙмәт иттем. Белеүеңсә, ул ваҡытта Афғанстанда ҡыҙыу һуғыштар бара ине. Мин дә иптәштәрем менән интернациональ бурысымды үтәйем, тип үҙ теләгем менән яҙылып киттем. Беҙгә унда ниндәй ҡан ҡойош барғанын һөйләмәнеләр бит инде. Бер ваҡыт бер взвод һалдаттары тау башында бер урында позиция һаҡлап ятабыҙ. Үҙебеҙҙекеләрҙән өҫтәлмә ярҙам көтәбеҙ. Костер яғырға ярамай. Тау соҡоронда бер шишмә бар, шунан һыу алып эсергә генә тотонабыҙ. Бер шулай һыуға барһам, бер нисә йылан балаһын күрҙем. Был тау-таш араһында ул бахырҙар ни нәмә генә ашайҙарҙыр инде, тип, ит, балыҡ консерваларынан өлөш сығарып, ҡалдыра башланым уларға. Иптәштәрем минән көлә. - Уларҙың әсәһе бит күҙлекле йылан-кобра йыланы, саҡһа, үлемең шунан була инде, - тип мәрәкәләйҙәр. Аҙаҡ һәр береһе үҙенә берәй мәшғүл табып, мине оноттолар, иғтибар итмәй башланылар. Ун биш көнләп уҙҙы. Һаман ятабыҙ. Ә теге мәхлүҡтәр миңә тамам эйәләште бит, ҡасмай башланы, бер-ике тапҡыр ололары ла күҙемә салынды. Шулай бер ваҡыт төндә поста торам. Дежурствоны тапшырырға, тип иптәшемде көтәм-көтәм, ул килмәй ҙә килмәй. Таң һарыһында ҡаты итеп йоҡлап киткәндер инде, тип ярты сәғәт үткәс, ахыры, үҙем барырға булдым. Тороп, бер-ике аҙым атлағайным, тау башынан шауҙарлап башыма бер нәмә килеп төштө. Башымдан һыпырып алып ташлап ҡараһам, ҡаршымда, минең түш тапҡырында ғына, ҡурҡыныс итеп ыҫылдап кобра йыланы тора. Миңә бер төрлө ҡыймылдарға ла ирек бирмәй, ҡатып ҡалдым. Артҡа сигенәм, минең арттан көләпәләрен ҡабартып, ул да шыуа. Мине шулайтып ҡатырып берәй сәғәт тотҡонлоҡта тотҡандыр. Шунан, ҡапыл тынысланды ла, һин дә мин, тау ярығына керҙе лә китте. Мин, ҡотолғаныма шатланып, иптәштәрем ятҡан окопҡа йүгереп барып етһәм, улар. ҡанһырашып ята. Кеменең муйынынан ҡан һарҡый, кеменең күкрәгендә кинжал һерәйеп тора. Заһиттың күҙҙәре йәшләнде, тауышы ҡалтыранды. -Ә мин шул йылан арҡаһында иҫән ҡалғанмын бит, аңлайһыңмы кәләш? Һаман ғәжәпләнәм: осраҡлы хәл булдымы, әллә Хоҙай хикмәтеме? Аҙаҡ саҡ трибуналға эләкмәнем. Ышанманылар. Икенсе заданиены үтәгәндә генә ҡаным менән түләп, аҡландым. .Бер аҙҙан Заһит менән Зәлифә, тиреҫе менән йылан йоморткалары һалынған ҡатырға ҡапты мотоциклдың арбаһына ултыртып, ауылдан алыҫ ятҡан урманға китеп баралар ине. Бер нисә көндән бәләкәй генә туҙбаштар тиреҫте йырып, өйөмдән берәм-һәрәм сыға башланы һәм шишмәгә табан шыуышты. Миннәте – рәхмәте. Г ө лназ Нафикова- Ғә битова. Фото Р. Хисаева",Йылан рәхмәте,Аңлатма,4006,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-23/yylan-r-hm-te-4438411,2025-10-23T14:53:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРәсмиләр моны һава торышына сылтады. Быел Татарстанда 3,6 млн тонна ашлык суктырып алынган. Бу — узган ел дәрәәсендәге күрсәткеч. Шулай да республикада ыеп алынган уңыш планнан 10 процентка азрак булган. Бу хакта бүген, 24 сентябрьдә хөкүмәт йортында узган матбугат очрашуында Татарстан авыл хуалыгы министры Марат әббаровбелдерде. Аныңча, уңышның азрак ыеп алынуының төп сәбәбе — һава торышы. Май аенда булган суыклар, июльдә — корылык һәм август башында ике атна дәвам иткән явым-төшемнәр йогынты ясаган. Бу урып-ыю эшләрен кичектерүгә һәм башакта ашлыкның үсүенә, ашлыкның югалуына китергән. — Без якынча 300 мең тонна ашлык ыеп ала алмадык. Бу 3 млрд сум дигән сүз. Гәрчә, кертемнәр узган елдан күбрәк булды, — диде ул. Аның сүзләренчә, 2024 елда уңыш ыюга 73 млрд сум бүленгән. Бу узган елга караганда 4,7 млрд сумга күбрәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда уңыш көтелгәннән 3 млрд сумга азрак ыелган,Яңылыҡтар,988,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-ungish-kotelgannan-3-mlrd-sumga-azrak-jielgan/33132069.html,2024-09-24T12:37:55+03:00
"Рәфыйк МөхәммәтшинХәзерге вакытта Рәфыйк әфәнде Русия ислам университетын итәкли, ул шулай ук Татарстан мөфтие урынбасары да. Шура әгъзалары академиянең президенты итеп Татарстан президенты ярдәмчесе Камил Исхаков сайлаган. Исхаков уку йортының финанс эшләре, халыкара бәйләнешләре, үсеш стратегиясе һәм програмы, админстратив-хуалык эшләре өчен аваплы булачак. Ректор исә фән һәм белем бирү юнәлеше, башка мәсьәләләр белән шөгыльләнәчәк. Болгар ислам академиясе бинасыАкадемиянең президенты беренче күрсәтмәсе белән уку йортының гыйльми шурасын раслаган. Гыйльми шурада академияне оештыручыларның һәркайсының да вәкилләре булачак: Русия мөселманнары Диния назарәте рәисенең беренче урынбасары Рушан Аббясов, Болгар ислам академиясенең фән өчен аваплы проректоры Дамир Шаһавиев, Чиләбе һәм Курган өлкәләренең төбәк диния нәзарәте рәисе Ринат Раев һәм, Татарстан мөселманнары диния нәзарәте вәкиле буларак, Казан ислам университетының дини фәннәр кафедрасы мөдире Рамил Әдһәмов кергән",Рәфыйк Мөхәммәтшин Болгар ислам академиясе ректоры итеп билгеләнде,Яңылыҡтар,983,https://www.azatliq.org/a/28655581.html,2017-08-02T23:16:12+00:00
Ҡасандыр  улар Өфө сәнғәт училищеһында бергә белем алғандар.,Таныйһығыҙмы?,Мәҙәниәт,60,https://shonkar.com/articles/culture/2025-03-16/tanyy-y-y-my-4158935,2025-03-16T18:30:00+00:00
"В эти дни более 2,5 млн -билетов было зарегистрировано на сайте рахмат 102. рф. Розыгрыш суперпризов – квартиры в Уфе, машин, путевки всей семьёй в Сочи, а также в санаторий республики – пройдёт в эту пятницу, 22 марта, утром в прямом эфире программы «Салям».",Розыгрыш призов акции «Рахмат» пройдет в прямом эфире,Яңылыҡтар,259,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-21/rozygrysh-prizov-aktsii-rahmat-proydet-v-pryamom-efire-3695128,2024-03-21T14:09:28+00:00
"Йылмайғыһы ла, көлгөһө лә килмәгән кешеләр йыш осрай. Әйтерһең дә, уларҙы бер нәмә лә ҡыуандырмай. Ситтән ҡарағанда тормошо һәүетемсә барған һымаҡ, башына бәлә төшмәгән. Гел бойоҡ йөрөгән, шым Зинира иҫкә төшә. Тормошо етеш, ашы ла, эше лә бар. Ғаиләһе лә бына тигән: бала-сағаһы имен, ире лә эсмәй, эшләй. Һорауға бер һүҙ менән генә яуап бирә лә тиҙерәк китеү яғын ҡарай. Уның инде егерме йылдан ашыу бер урында баш баҫып эшләгәне, тырыш икәнлеге һәммәһенә лә билдәле. Кеше менән аралашҡыһы килмәй, тупаҫ тип уйлай һәр кем ундайҙар хаҡында. Әммә кешенең эсен ярып ҡарап булмай. Бер яғы бар: ғүмер буйы эштә алдынғылар рәтендә йөрөп, төрлө идеялар менән янып, шартлап торған кеше ине, һуңғы йылдарҙа һүрелде. Элеккесә ниндәйҙер яңылыҡ, тәҡдим индерәйем тип күҙҙәре янып китмәй, осоп-ҡунып йөрөмәй. Эш нисек барһа ла, уға барыбер, ғариза яҙ тимәһендәр генә. Таң ата ла кис етә, барыһы ла үҙ яйы менән китеп бара. Уға теймәһендәр – шул ғына. Иң анһаты – кешене ғәйепләү, уның менән аралашыуҙы өҙөү. Быға артыҡ аҡыл кәрәкмәй. Бик һирәктәр генә, күп осраҡта яҡындарыбыҙ ғына мәсьәләнең айышына төшөнөргә, ярҙам итергә тырыша. Бер нисә йыл үткәс кенә, Зинираның эмоциональ яныу кисергәнлеген ишеттем. Ул ауыр хәл барыһына ла янай. Ғүмер буйы эшләгәндәрҙә лә, хеҙмәт юлын яңыраҡ башлағандарҙа ла була. Белгескә мөрәжәғәт итмәйенсә үҙенең ниндәй хәлдә икәнлеген белмәй йөрөүселәр күп. Нимә ул эмоциональ яныу? Был халәт хәлһеҙләнеү торошон күрһәтә, кешенең хис-тойғолары тупаҫлана. Бер кем дә ҡапыл ғына янып китмәй. Тамсы өҫтөнә тамсы йыйылып, организм яйлап арый башлай. Тәүге тапҡыр эмоциональ яныу терминын 1974 йылда Америка психотерапевты Герберт Фрейденбергер ҡулланған. Был синдром бигерәк тә бөгөнгө заманда киң таралған. Ни өсөн тигәндә, күпселек офис хеҙмәткәрҙәре 8–10 сәғәт буйы компьютер алдында ултыра, бер-береһе менән аҙ аралаша, мәғлүмәт күп. Кеше затына бындай көсөргәнешкә сыҙауы ҡыйын. Шулай ҙа эмоциональ яныуға килтергән сәбәптәр бихисап. Уларҙың бер нисәһен һанап үтәбеҙ. Тышҡы факторҙар: Эштең артыҡ күплеге, саманан тыш көсөргәнеш. Хеҙмәт хаҡының аҙ түләнеүе. Дедлайндар, иғтибарҙы ситкә йәлеп итеүсе сәбәптәр. Йыш ҡына эш барышы тотҡарлана. Эштәге үҙ-ара ҡатмарлы мөнәсәбәт, баҫым, айырып ҡарау. Эске факторҙар: Кешенең үҙ эше өсөн артыҡ яуаплылыҡ тойоуы. Йәғни барыһын да үтә шәп, теүәл ваҡытта үтәргә ынтылыуы. Авторитет баҫымы: эш урыны мәртәбәле, үҙен тәҡдим иткән кешенең ышанысын аҡларға кәрәк. Мин күп эшләргә тейеш, Пенсияла ял итермен әле, Аҙ эшләһәм, аҡсам булмаҫ, ас ҡалырмын кеүек төпкөл аңдағы ышаныуҙар. Эште тәүге урынға ҡуйыу. Башҡаларға ниҙер иҫбат итергә теләү, уңышлы, булдыҡлы булып күренергә тырышыу. Кемдеңдер ышанысын аҡламауҙан ҡурҡыу. Эмоциональ яныу кисергән кешеләр эшкә иғтибарын йүнәлтеүҙә ҡыйынлыҡ кисерә, түләһәләр ҙә, яңы проекттарға тотонорға теләмәй, дүшәмбенән алып ялды көтә башлай. Шулай уҡ тиҙ арыта, өҙлөкһөҙ ашағы килеп тик тора, оҙаҡ ҡына йоҡлап китә алмай ятаһың, йыш ҡына баш ауырта, хроник сирҙәр киҫкенләшә, һалҡын тейеп бара. Хис-тойғолар ҙа үтә йомшара. Һине бер кем дә аңламай кеүек тойола башлай, даими рәүештә борсолоу һәм ярһыу тойғоһо кисерәһең, бер кемде лә, хатта яҡын кешеләрҙе лә күрергә теләмәгән саҡтарың йышая. Яйлап тормошҡа битарафлыҡ, бер нәмәнән дә мәғәнә тапмау барлыҡҡа килә. Еңеүҙәр шатландырмай, күңелһеҙ хәлдәр бошондормай. Кеше һуңғы стадияларҙа бөтә ыңғай хис-тойғоларын юғалта. Эмоциональ яҡтан яныуҙың эҙемтәләре бик хәүефле. Яҡындар һәм дуҫтар менән мөнәсәбәттәр боҙола, шәкәр, йөрәк ауырыуҙары барлыҡҡа килә, эштә хәлдәр ҡатмарлаша һәм унан китергә тура килә. Көн дә спиртлы эсемлек эсеү, күпләп торт, шоколад ашау ғәҙәткә инә. Нисек үҙеңә ярҙам итергә? Психологтар түбәндәге кәңәштәрҙе бирә Үрҙә һанап үтелгән билдәләр тойола башлау менән ял алыу, эште алмаштырыу, йөкләмәләрҙе йәнә бер ҡат ҡарап сығыу, был хаҡта етәксе менән һөйләшеү мөһим. Файҙалы булмаған мәғлүмәт ағымын сикләгеҙ. Ял итеүҙе талап иткән организмға бындай шарттарҙа эшләүе ҡыйын. Яңылыҡтарҙы мөмкин тиклем һирәгерәк ҡарау һәм уҡыу, социаль селтәр таҫмаларын күҙәтеүҙе кәметеү һәр кемдең дә ҡулынан килә. Тын алыу күнекмәләре эшләгеҙ. Иғтибарҙы эске донъяға туплап, һиҙелер-һиҙелмәҫ кенә һулыш алып ултырып тороу көсөргәнешле уйҙарҙан арынырға һәм эмоциональ яныуҙың кире эҙемтәләрен кәметергә ярҙам итә. Ошо ысулдар янған кешегә үҙ хәленә һалҡын аҡыл менән ҡарарға һәм артабан йәшәргә ярҙам итер. Үҙ хәлегеҙ менән яңғыҙ ҡалмағыҙ, элекке хәлгә ҡайтыу сараларын эҙләгеҙ. Психолог, психотерапевт кеүек белгестәргә мөрәжәғәт итеү ҡамасауламаҫ. Гөлсинә ЙОСОПОВА.",Янған аттар кеүек…,Йәмғиәт,4522,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-23/yan-an-attar-ke-ek-4398350,2025-09-23T11:06:00+00:00
"Килен, килен, киленсәк, Булма шундай оялсаҡ Әсәңә һин ҡолонсаҡ, Ҡәйнәңә һин уйынсаҡ Әсәңә һин ҡолонсаҡ, Ҡәйнәңә һин уйынсаҡ Килен, килен, киленсәк, Булма улай оялсаҡ. Иреңә һин терәк бул, Яман эштән йыраҡ бул. Йөҙөң булһын ай кеүек, Телең булһын май кеүек. Эштә булһаң, уңған бул, Йомроланған тай кеүек. Юҡҡа-барға ҡатышма, Кейәүеңә ҡарышма. Килен-ҡәйнә тупрағы, Ҡәйнәң менән булашма. Яҡшы һүҙ – йән аҙығы, Яман һүҙ – баш ҡаҙығы. Яман һүҙҙән йыраҡ бул, Йорт-ереңә терәк бул. Өлкәндәргә ҡайҙа ла Хөрмәт күрһәт, киленсәк. Кеселәргә ҡайҙа ла Үрнәк күрһәт, киленсәк. Ҡәйнәң ҡушҡан йомошто Ташлап ҡасма, киленсәк. Иреңә ҡаршы һүҙ әйтеп, Ауыҙ асма, киленсәк. Килен, килен, түлле бул, Бүҙәнәләй түлле бул, Иренмәһәң игеҙ тап, Йыбанмаһаң, йыл да тап. Тулғатҡаның ул булһын: , Тумырғаның мул булһын Кимергәнең май булһын Кәртәң тулы мал булһын. Толпар аттай юшаған, Ауылыңдың эсендә Ырыуың бергә булһын. Ҡола йылҡың ҡолонлап, Ҡола яландар тулһын. Ала йылҡың ҡолонлап, Ала яландар тулһын. Ҡаҙаның аҫмаҡҡа булһын, Һыйырың башмаҡҡа булһын Килер ҡунағың бөтмәһен, Бәхетең ситкә китмәһен. Өйөр-өйөр йылҡыларың Яландарҙы тултырһын. Ырыу-ырыу балаларың Ауыл-ауыл тултырһын Ирең ҡушҡан һәр эште, Еренә еткер, килесәк. Иреңә ҡаршы һүҙ әйтергә Ҡыя күрмә, киленсәк. Кил, кил, киленсәк, Ҡотло юлдан йөрөмсәк, Уңыш менән бәхет көҫәп, Уң аяҡтан килемсәк. Кил, кил, киленсәк. Хәйерлегә киленсәк. Бәхетле көнгә киленсәк, Балдай яғыл, Майҙай һең. Эй, бүлле бул, бүлле бул, Бүҙәнәләй түлле бул. Алдың-артың мал булһын, Тулғатҡаның ул булһын. Ай ҙа тап, көн дә тап, Йыбанмаһаң көн дә тап. Иртән һуҙылып ятма, Ҡушағаңды уятма, Кешеләрҙән кәм булма, Күршең менән мал бүлмә, Ололарҙан хур булма. Кесене кесе тиң, Олоно оло тиң. Ҡотло аяғың менән, Еңел тояғың менән. Тигеҙ ғүмер итһен, Атлы ҡыҙлы булһын, Ете уллы булһын, Ҡушаларға ҡушылып, Билдәрен бөкөрәйтеп, Күҙҙәрен секерәйтеп, Имәндәй ҡартайып, Ҡайындай муртайып, Бергә-бергә ҡартайһындар, Тигеҙ ғүмер итһендәр. Килендәштәр теләге Аллы бул, гөллө бул, Ҡуян кеүек, түлле бул, Һүҙсән булма, киленсәк, Күҙсән булма, киленсәк, Беҙҙең кеүек уңған бул, Ҡушағаңды хөрмәт ит, Ҡайны-ҡәйнәңә хеҙмәт ит. Ҡушағаң менән ҡуш ҡартай, Тулғатҡаныңдан игелек күр, Юлыңда йүгереп йөр.",КИЛЕН ҺӨЙӨҮ.,Аңлатма,2189,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-27/kilen-y-4552101,2026-01-27T14:00:00+00:00
". Срогын тултырып ҡайтыуға яратҡан ҡатыны башҡа ир менән йәшәй ине. Заман төрмәлә саҡта бер туған ағаһын машина бәреп үлтергән. Уның ҡатыны һәм ике балаһы йәтим ҡалған. Ғаиләһеҙ ҙә ҡалғас, тюремщик, тигән мөһөрө лә булғас, юлдан яҙып китер, тип, туғандары уны еңгәһенә димләп өйләндерҙе.",ЯРАТАҺЫҢ КИЛЕП ЯРАТ. Хикәйә. Рәйлә Наҙарғолова.,Әҙәбиәт,287,https://tanburz.ru/articles/-bi-bit/2025-01-24/yarata-y-kilep-yarat-hik-y-r-yl-na-ar-olova-4095920,2025-01-24T15:40:00+00:00
"16 февралдә район хакимиәтенең һәм ауыл хакимиәтенең отчет йыйылыштары Яңы Усман һәм Байғаҙы ауылдарында үтте. Унда район хакимиәте башлығы урынбаҫары Илфат Әсхәт улы Ғәлин, Байғаҙы ауылы хакимиәте башлығы Азат Ғәле улы Мәзитов һәм район ойошма-учреждениелары вәкилдәре ҡатнашты. Отчет докладтарын тыңлағандан һуң халыҡ үҙҙәрен борсоған һорауҙарҙы биреп, яуаптар алды. Яңы Усманда ауыл хакимиәте башлығының сығышында былтырғы отчет йыйылышында бирелгән һорауҙарға яуап булмауы әйтелде, йыл һайын тиерлек яңғыраған мәсьәлә – ике ауылда ла ветеринар булмауы хаҡында борсоулы сығыш булды. Газ, юл мәсьәләләре, ауыл эсендәге урам ҡасан рәткә килтерелер, оло юлдан ауылға боролған тирәләге өйҙәрҙең йәйге осорҙа саң эсендә ҡалыуы, йәйге осорҙа көтөү булмау сәбәпле, аттарҙың һәм һыйырҙарҙың ауыл урамын бысратып йөрөүе тураһында һәм башҡа һорауҙар күтәрелеп, уларҙың күбеһенә урында яуап бирелде, бер нисәһе яҙып алынды. Байғаҙылағы йыйылышҡа халыҡ дәррәү генә йыйылды. Унда ауылға ингән ерҙәге элекке пилорама урынына (ҡалҡыу ергә) Байғаҙы ауылының исемен матур итеп яҙып ҡуйырға тәҡдим ителде. Йәнә иҫке фельдшерлыҡ пунктына ҡағылышлы уны ауыл мәнфәғәтенә файҙаланыу тураһында һорау яңғыраны. Яуапта бинаның республика милке булыуы, шуға уны икенсе маҡсатта йәки реконструкция үткәреп файҙаланыу әлегә, рөхсәт булмайынса, мөмкин түгеллеге хаҡында әйтелде. Бынан тыш, район үҙәгендәге МФЦ тураһында ла һорау булды. Тәғәйен алғанда, икенсе ҡатҡа менгән баҫҡыстарҙың текә булыуына баҫым яһалды.  Яуап итеп киләсәктә уны, ремонт эшләп һәм ҡулайлаштырып, район мәҙәниәт һарайының спорт залына күсереү мәсьәләһе хәл ителеү өҫтөндә икәнлеге  әйтелде. Байғаҙы менән район үҙәге араһындағы юлдың Байғаҙы яғынан килгәндәге 45-се саҡрымындағы хәүефле боролош хаҡында ла борсоулы сигнал булды. Ике ауылда ла район хакимиәте башлығы  урынбаҫары И. Ғәлин һорауҙарға ентекле яуап бирҙе, ауыл хакимиәте башлығы ла мәсьәләләргә асыҡлыҡ индерҙе. Йыйылыштар тыныс, эшлекле шарттарҙа үтте.",Тарыуалдарҙы һәм байғаҙыларҙы ниндәй мәсьәләләр борсой?,Йәмғиәт,1966,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-17/taryualdar-y-m-bay-a-ylar-y-nind-y-m-s-l-l-r-borsoy-4580868,2026-02-17T08:25:00+00:00
"Хиаб киюче кызлар бәйгесе. Алар милли хиаб киеменнән дә чыгыш ясаячак. Бәйге тамашасын бары тик хатын-кызлар гына күзәтә алачак. Мөселман кызы бәйгесе финалы 3 декабрь көнне узар дип көтелә. Бу турыда Татарстан мөселман хатын-кызлары берлеге рәисе Наилә ханым иһаншина хәбәр итә. Чара гаилә кыйммәтләрен таратуны, мөселман кызлары әхлагы турында әмәгатьчелеккә аңлатуны да максат итеп куя. Чөнки яулыклы мөслимәләр әмгыятьтәкиртәләргәдә очрый. Әйтик, аларны кайчакны эшкә алырга теләмиләр. Шулай ук кызлар террорчы, сектант дигән сүзләрне дә ишеткәли. узмыйМөселман кызы бәйгесе Ислам кыйммәтләрен тарату, дәгъват алып бару өчен эшләнелә. Ул моңарчы оештырылып килгән матурлык бәйгеләренә алмаш булып тора. Һәм анда ише гәүдә үлчәмнәре шарт итеп кулланылмый. Бишек ырлары беләнМөселман кызлары үзара чибәрлек яки матурлыкта түгел, ә беренче чиратта белемдә, уңганлыкта ярыша. Катнашучылар ислам дине йолаларын белү, бишек ырларын башкару, ашамлык пешерү осталыгын да күрсәтәчәк. Наилә ханым иһаншинаның шундый сыйфатларны тәрбияләү, эшләрне өйрәтү буенча Казанда ""Яшь киленнәр мәктәбе"" дә эшләп килә.",Мөселман кызы бәйгесе узачак,Дин,1100,https://www.azatliq.org/a/1351248.html,2008-11-20T18:17:36+00:00
"Эмиль КурбединовКырым адвокатлар коллегиясе президиум утырышында кырымтатар активистларын яклаучы адвокат Эмиль Курбединовны коллегиядән чыгармаска карар кылды. Русия юстиция министрлыгы Курбединовны 2019 елның 1 мартына кадәр ""Кырым адвокатлар коллегиясеннән"" чыгаруныталәп иткәниде. Министрлык Курбединовка карата экстремистик эшчәнлектә гаепләп административ эшләр каралуына сылтанды. Кырымның адвокатлар пулаты министрлыкның бу карарын шикаять итте. Пулат рәисе Елена Канчи президиум утырышында да катнашты. Эмиль Курбединов - Кырымда танылган адвокат. Ул кырымтатар активистларының мәнфәгатьләрен яклый.2017 елның гыйнварында Курбединовка халыкара премиясетапшырылды. Әлеге премия куркыныч янаган кешеләрнең хокукларын яклаучыларга бирелә. Бүләкне оештыручылар Курбединовнысак астына алуныда хөкем итеп чыкты.",Кырымда Эмиль Курбединовны адвокатлар коллегиясеннән чыгару таләбе кире кагылды,Яңылыҡтар,814,https://www.azatliq.org/a/29785037.html,2019-02-22T12:19:36+00:00
"фикерләрТатарстанда милли кадрлар әзерләү кыенлашуы сизелә. Бу мәсьәләне бүген Татарстан Фәннәр академиясе вице-президенты Айнур Тимерханов Дәүләт шурасының мәгариф, фән, милли мәсьәләләр комитеты белән Фәннәр академиясенең уртак утырышында күтәрде. Аның сүзләренчә, татар тел белгечләре һәм тарихчылар әзерләүдә проблем кискенләшкән. ""Сер түгел, соңгы 20 елда Русия төбәкләрендә татар филологиясе һәм тарих юнәлешендә кадрлар әзерләнде. Хәзер бу бүлекләр ябыла. Уку йортларында һәм аспирантурада яшь студентлар белән тәэмин итү бетеп бара. Бүген яшьләрне филология, тарих юнәлешендә аспирантурага әлеп итү проблемга әйләнә. Шуны исәпкә алганда, инде 5-8 елдан бүген пенсия яшендә эшләүчеләрне алмаштырырга урта буын калмаячак"", диде ул. Тимерханов өстәмә чаралар күрергә, милли кадрларга стимул тудырырга, бәйгеләр үткәрергә чакырды. ""Технологик бум вакытында безгә һуманитар фәннәр мәнфәгатен яклау кыенлаша"", диде ул. Татарстан Фәннәр академиясе президенты Рифкать Миңнеханов аспирантурада белем алучы милли кадрларга өстенлек бирергә чакырды. Ул бу өлкәдә анализ ясалачагын әйтте. Киләчәктә мәсьәләне финанс яктан хәл итәргә кирәк диде. Моңа кадәр тел галиме Айнур Тимерханов татар телен консервацияләп калу кирәк дипбелдергән иде. Соңгы елларда татар теле белгечләрен әзерләү Казан югары уку йортларындакимеде. әмәгатьчелек Татарстанда милли кадрлар итмәве хакында белдереп килә. Милли мәгариф белгече Марат Лотфуллин балалар бакчалары өчен генә дә 20 мең белгеч әзерләргә кирәк дипбелдергән иде. Галим, укытучы, әдәбият белгече Әлфәт Закиранов Азатлыккасөйләгәнчә, татар әдәбияты, татар фәне белән кызыксынучы һәм аңа хезмәт итәргә әзер яшьләр саны азайганнан-азая бара. Мисал өчен, 2020 елда Галиман Ибраһимов институтының ул итәкләгән әдәбият бүлегенә аспирантурага бер генә кеше дә кермәгән. Элегрәк Казан архитектура һәм төзелеш университеты (КДАТУ) галиме Рәшит Шакиранов Азатлыкка югары уку йортларында татарча укытуга әмәгатьчелек тарафыннан игътибарның бетүен, хакимияттән бернинди ярдәм һәм финанс булмавынсөйләгән иде. Быелның 15 февралендә Казан федераль университеты ректорының беренче урынбасары Дмитрий Таюрский уку йортында милли кадрлар әзерләүдә проблемнар булмавынәйтте. 2023 елда Татарстанда 9 нчы сыйныфны тәмамлаган 2 491 укучы туган телдән төп дәүләт имтиханын биргән. Аерым алганда, татар телен барлыгы – 2 351 укучысайлады. 2023 елда Татарстанда 11 нче сыйныф тәмамлаучылар арасында татар теленнән бердәм республика имтиханын (БРИ) 8 укучы тапшырган. Казан укучысы Ихтыяр Кыямов татар теле һәм әдәбиятыннан имтихан тапшырган бердәнбер укучы булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Фәннәр академиясе вице-президенты: 5-8 елдан милли кадрлар итмәскә мөмкин,Яңылыҡтар,2676,https://www.azatliq.org/a/32870172.html,2024-03-20T12:33:24+00:00
"Ҡыҙҙырма ҡыллы лампаларҙан янғын сығыу хәүефе бик ҙур. Лампаның быяла колбаһы Цельсий буйынса 550 градусҡа тиклем ҡыҙа! Сөнки был лампочкаларҙа энергияның 3-8 проценты ғына яҡтыртыуға тотонола, ә ҡалған  92-97 проценты йылылыҡҡа әйләнә. Люминесцент лампалар ҙа ярайһы уҡ хәүефһеҙ. Уларҙың тышлығы 40-50 градусҡа тиклем генә йылына. Яҡтыртҡыс диодлылары – иң хәүефһеҙ лампа. Улар полиэтиленды иретмәй, ағас йә ҡағыҙға ут тоҡандырып ебәрә алмай. Тәүге ике варианттағы лампалар кеүек ҡыҙмай, шуға  янғын сәбәпсеһе булмай. Сығанаҡ: БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты ВК сәхифәһе.",Лампочканы нисек һайларға?,Яңылыҡтар,587,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-23/lampochkany-nisek-aylar-a-3896658,2024-08-23T14:30:00+00:00
"Буйсан, төҫкә- башҡа әллә ни сибәр булмаһа ла, һөйкөмлө, ҡалын ҡара ҡашлы, алһыу йөҙлө, зәңгәр күҙле ҡыҙ, баһадир кәүҙәле, ҡара бөҙрә сәсле, ут сәсеп торған ҡара күҙле Мәхмүт исемле егет менән танышып, училищены тамамлаған йыл кейәүгә лә сығып ҡуйҙы. Мәхмүт эшкә бик уңған, донъя көтөргә әрһеҙ булып сыҡты. Үҙе, өҫтәүенә, һыҙҙырып гармунда, ҡурайҙа уйнай. Ҡулында сүкеш – балтаһы ла бейеп кенә тора. Эсеүгә лә барымы юҡ. Ауыл хужалығы техникумын тамамлаған егәрле егетте хужалар бик тиҙ күреп ҡалды: ҡырсылыҡ буйынса бригадир итеп ҡуйҙылар. Эштең айышына тиҙ төшөнөп алды ул. Ваҡытында парға ла һөрҙөрҙө, сәсеүҙе лә һуңлатманы. Уңыш йыйыу ваҡытында бер генә тракторҙы ла, комбайынды ла эшһеҙ ултыртманы. Һүҙе үтемле йәш белгес ваҡытында яғыулығын да, запчасть кәрәк- ярағын да тапты. Тиҙҙән баш агроном итеп үрләттеләр. Ире көнө-төнө хөкүмәт эшендә сапҡас, Әҡлимә бер-бер артлы тыуған ике улын тәрбиәләп, өй эсендәге тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ эш менән мәшғүл. Бәхетенә эстән генә ҡыуанып бөтә алмай. Ҡыуанырлыҡ та. Бынамын тигән йорт һалып инделәр. Донъяһы етеш. Нимә ашайым, нимә кейәйем, тимәй… Ошолай күпме дауам итер ине икән, әгәр бер көндө ҡоҙоҡ янында күршеһе: - Әҡлимә, ҡалай йонсоп киткәнһең. Ир бирмәк- йән бирмәк шул. Көйәһеңдер инде. Аһ, көймәй! Һинеке кеүек ир юлда аунап ятмай бит ул. Ҡара әле, анау экономист ҡыҙҙы әйтәм, уҡыуын бөтөп эшкә башын тығып та өлгөрмәгән, Мәхмүтеңдең башын да әйләндергән…- тип бот сапмаһа. Күршеһенең хәбәре йылан саҡҡандай тәьҫир итте Әҡлимәгә. Биҙрәләрен ярым- ярты тултырҙы ла, өйөнә ашыҡты. Булмаҫ, уның Мәхмүте ундай аҙымға бармаҫ. Әле ишеткән хәбәрҙең дөрөҫ булыуы мөмкин түгел. Кеше һүҙе. Ғәйбәт. Ә шулай ҙа … Мәхмүт менән һөйләшеү ҡыҫҡа булды. Ҡатынының һорауынан ире бер аҙ баҙап ҡалһа ла, тыныс ҡына тауыш менән: - Эйе. Юҡтан тауыш сығармайыҡ, кеше көлдөрөп. Мин ике ғаиләмде лә ҡарай алам. Үҙем дә ул турала бөгөн һинең менән һөйләшмәксе инем. Иртәгә уның менән бата уҡытабыҙ – тине Әҡлимәгә туп – тура ҡарап. - Юҡ, Мәхмүт. Мин аш бүлешкәндә лә, ир бүлешә алмайым, - тип, Әҡлимә зәңгәр күҙҙәрен уға төбәне. - Йәне теләгән- йылан ите ашаған. Балаларҙы ҡалдыр ҙа – ишек асыҡ… Ире шулай тине лә, сөйҙә элеүле торған курткаһын үрелеп алып, сығып китте. Әҡлимә баҫҡан урынында ҡатты ла ҡалды. Барыһы ла бөттө. Селпәрәмә килде. Инде ҡалай итергә? Ҡалырғамы? Ҡалырға һәм барыһына ла күҙ йомоп йәшәргәме? Әллә… әллә күтәрә һуғып сығып китергәме? Сығып китеп тә бынау заманда ҡайҙа бараһың. Ни ҡулында йүнле һөнәре юҡ. Төшкә тиклем аңҡы-тиңке булып йөрөнө Әҡлимә. Төрлө яҡлап үлсәп ҡараны. Балаларын атайһыҙ ҙа иткеһе килмәй. Атаһыҙ-ул, инәһеҙ-ҡыҙ үҫтермә, тиҙәр бит. Аталы бала арҡалы ла була шул. Балаларҙы ҡалдыр, ти. Ниңә Әҡлимә ғәзиздәрен уға ҡалдырып китергә тейеш? Бер уйлаһаң, алты йыл йәшәп, Мәхмүт уны ҡулы менән генә түгел, теле менән дә рәнйеткәне булманы. Яҡшы атай… Ҡайһы ерҙә хата ебәрҙем икән? Балалары бәләкәй булғас, икәүләп бер ҡайҙа ла йөрөгәндәре лә юҡ шул. Концерт – спектаклдәргә лә Мәхмүт үҙе генә бара. Элегерәк ире, балаларҙы ҡайынбикәгә ҡалдырып, әйҙә икәүләп барайыҡ, ти торғайны. Һуңғы арала өндәшкәне лә юҡ. Ә Әҡлимә һәр ваҡыт һылтау тапты. Бәләкәйе бигерәк мыжыҡ шул. Ҡунаҡтарҙан да илаҡ улын күтәрә лә, мин ҡайтайым, һин үҙ яйың менән ҡайтырһың әле, ти ҙә, ҡайта ла китә. Ышанғас ни… Күптән бергәләп һабантуйҙарға ла барғаны юҡ. Мәхмүтенең икенсе ҡатынға күҙ һалыуында үҙенең дә ғәйебе бар түгелме? Юҡ, ғаиләһен тарҡата алмай Әҡлимә. Улдары, атай тип әйтеү бәхетенән, атай хәстәренән мәхрүм булмаһындар. Былай ҙа ил тулы етем. Үҙенең ғорурлығы тапалһа тапала инде. Тик рухы ғына һынмаһын. Күңелен нимәгәлер баҫырға, һыр бирмәҫкә кәрәк. Әҡлимә башҡаса иренә ул турала һүҙ ҡуҙғатманы. Бөтә булған үпкәләү- рәнйеүҙәрен эсенә йотоп, тыштан ҡарауға бер ни булмағандай йәшәүен дауам итте. Элеккесә аш-һыуын йүнәтте, иренең өҫ-башын ҡараны. Эстән янһа -янды, ләкин йөҙөн боҙоп йөрөмәне. Ризаһыҙлыҡ, асыу ҙа белдермәне. Бөтөнләй үк белемһеҙ, һөнәрһеҙ түгелмен дә баһа! Йәшелсә-емеш үҫтерергә өйрәнеүем бушҡамы ни, тип көҙгөһөн күп итеп тупраҡ алып ҡалды Әҡлимә. Февраль етеү менән тәҙрә төптәренә йәшниктәр ултыртып, татлы борос сәсте. Февраль аҙағында йәшниктәр йәнә өҫтәлде, помидор орлоғо һибелде. Баҡсасылыҡ тураһында китаптар, журналдар һатып алды. Үҙенең училищела уҡыған ваҡытындағы конспектары ла һаҡланған булып сыҡты. Май башынан Әҡлимә үҫентеләренең ҡайһыларын парникка, ҡайһыларын баҡсаға күсереп ултырта башланы. Үҙенән артып ҡалғанын баҙарға һатырға алып сыҡты. Помидорҙар ҡиммәт кенә икән. Төбө биш-алты һум тора. Ә Әҡлимәнең үҫентеләре үҙе сәскәгә төйнәлгән, үҙҙәренең һабаҡтары баш бармаҡтай йыуан. Кеше шунда уҡ талашып алып бөттө. Бер сәғәттәй ваҡыт эсендә меңдән артыҡ аҡса эшләне лә ҡуйҙы. Килеменең тинен дә әрәм итмәй, төрлө сорттағы кәбеҫтә, помидор, борос орлоғо һатып алып ҡайтты. Йәйгеһен ҙур ғына итеп йәнә бер нисә парник эшләтте. Һәр береһенә ике-өс ҡат ябырлыҡ итеп пленка ла һатып алып ҡуйҙы. Бер парнигын рам япмалы иттерҙе. Көҙ уның яртыһына тиклем тиреҫ ташып һалды. Орлоҡ һибеү өсөн ҡулайлай ине был соҡорҙо. Тәҙрә төбөндә күпме генә үҫенте сығарырға мөмкин? ! Орлоҡ сәсер ваҡыт килеп еткәс, мунсаһында һыу ҡайнатып, тиреҫкә һибеп сыҡты. Уның өҫтөнә иләнгән тиреҫ һалды ла йәнә ҡайнаған һыу һипте. Быны Әҡлимә ҡый үләне баҫмаһын өсөн эшләне. Шулай уҡ дезинфекцияланы. Орлоҡтарының һәр сортын айырып сәсеп, исемдәрен яҙып табличкалар ҡаҙап сыҡты. Парнигын әллә нисә ҡат пленка, иҫкерә төшкән балаҫ-юрғандар менән нығытты. Шунда ла, көндәр һыуытһа, утҡа баҫҡан бесәй һымаҡ йөрөнө Әҡлимә. Юҡ, былай булмай, теплица эшләтергә кәрәк, тигән ҡарарға килде. Яҙ иртә килгәс, үҫентеләрен апрель аҙағында уҡ икенсе парникка һирәкләп күсереп ултыртты. Помидорҙары ғына биш мең төптән артыҡ. Татлы боросо, төҫлө, иртә һәм һуң өлгөргән кәбеҫтәләре бар. Әҡлимә уларҙы бала һымаҡ тәрбиәләне. Ваҡытында асырға, ваҡытында ябырға тырышты. Буйға үҫеп китмәһендәр тип, самалап һыуын да һипте, күҙ яҙлыҡтырмай ҡарап, эҫе- һыуыҡҡа сыныҡтырып үҫтерҙе. Ҡарағусҡыл йәшел үҫентеләр быйыл да үтемле булды. Бигерәк тә Удача, Щедрая колхозница, Приполярный кеүек тәбәнәк сортлы, Де- Барао сортлы слива формаһындағы ике-өс метр үҫә торғандарын сират тороп алдылар. Шул тиклем килем алырмын тип үҙе лә уйламағайны. Ҡыуанысының сиге булманы Әҡлимәнең. Рәнйегән күңелен баҫыр өсөн генә башлаған эше ҙур әйләнеш алды. Иренең һаман ике ҡатын араһында йөрөүенә лә әллә ни иғтибар итмәҫ булды. Йөрәккә бойороп булмай, бүтәнде ярата икән… Хәҙер инде Әҡлимә үҙе өсөн тыныс. Ниндәй генә хәл-ваҡиға килеп тыуһа ла, ул әҙер, бирешмәйәсәк. Шулай ҙа ҡатынының ныҡлап аяҡҡа баҫа барғанын күргән ирҙең дә ҡарашы үҙгәргән кеүек. Ҡулынан килгәнсә ярҙам итергә тырыша. Әҡлимә өлгөрә алмай башлағас, эшселәр алырға тәҡдим итте. Әҡлимәнең эше гөрләп алға китеүен күптәр оҡшатманы. Уның артынан да, үҙенә лә: - Етмәгән донъяң бармы? Нимә шул тиклем, ер ҡорто һымаҡ, ҡаҙынаһың? - тип кире ҡайырырға ла маташтылар. Барыһына ла аңлатып, һөйләп тора алмай бит инде, Әҡлимәнең ундайҙарға яуабы әҙер: - Үҙең ергә эйелмәһәң, ер һиңә һуҙылмаҫ. Эшләгеҙ һеҙ ҙә. Эшләһәң, эш ҡарышмай. Ә беҙҙең еребеҙ бик йомарт, ҡөҙрәтле. Тик үҙеңә генә бер аҙ көс һалырға кәрәк. Эйе, күңел биреп эшләһәң, изге тупраҡ һис кенә лә бурыслы булып ҡалмай. Ҡуйынына һалған һинең ҡатҡан орлоғоңа ла шәфҡәтле тынын өрөп, йәшәү көсө бирә. Ергә яҡынайған һайын уның ни тиклем изге икәнен тояһың. Морон төрткән һәр үҫентегә ҡарап күңел ләззәтләнә, байрам итә. Шундай кисерештәрҙән һуң Әҡлимә эшенә тағы ла дәртләнеберәк тотона. Совхоз тарҡала башлағас, беҙгә лә өйрәт әле, тип килеүселәр йышайҙы. Әҡлимә танау ҙа сөйә ала ине, әммә үҙе булып ҡалды, тәжрибәһе менән ихлас уртаҡлашты. Өс-дүрт йылда ныҡлап аяҡҡа баҫып алды Әҡлимә. Иркен генә ер алып, ике ҡатлы йорт та һалдыра башланы. Өй тирәләй төрлө – төрлө сәскәләр, күпләп емеш ағастары ла ултыртты. Теплицаларын киңәйтте. Күпләп картуф, сөгөлдөр, кишер сәсте. Өйөнөң янында йәшелсә ларегы ла асып ебәрҙе. Күңелендә тағы бер уйы йөрөй. Эшенең йәнә бер тармағын асып ебәрмәксе ул. Шуға ла бөгөн иренең ҡайтыуын көтөңкөрәп йөрөй. Күберәк теге ҡатында ваҡыт уҙғарһа ла, өй хужаһы- ул бит. Кем менәндер кәңәшләшмәй булмай. Мәхмүт һуң ғына ҡайтты. Кәйефһеҙ генә күренгән иренең алдына тәрилкәгә аш һалып ултыртты ла, үҙе лә уның ҡаршыһынан урын алды. - Мәхмүт, һөйләшәһе һүҙ бар ине, - тип уратыңҡырап ҡына башланы Әҡлимә. Мәхмүт һағайыңҡырап ҡатынына ҡараны ла, тыңлайым тигәнде аңлатып, баш ҡаҡты. Үҙе бер туҡтауһыҙ ҡалағы менән ашын болғай. Күҙҙәре бер нөктәгә төбәлгән. - Һин нисек уйлайһың, мини консерва заводы асһам, ҡалайыраҡ булыр икән? Технологияһын яҡынса өйрәндем. Документтарын әҙерләшеп, асырға ярҙам итеп ебәрмәҫһеңме икән? Мәхмүт арыу уҡ өндәшмәй ултырҙы. - Яҡынса өйрәндем, тиһең инде. Яҡынса менән генә эш килеп сығырмы икән? Виза юллашып бирәм, сит илгә сығып өйрәнеп ҡайт әле һин, - тине. Үҙе һаман һынташ ҡиәфәтен һаҡланы. - Ә балалар? Ә бындағы эш? Кемгә ҡалдырайым? .. - Мине бөтөнләйгә күңелеңдән һыҙып ташланыңмы ни, Әҡлимә? !- тип эскә батып киткән һағышлы күҙҙәрен ҡатынына төбәне. Борсолоу күрҙе уларҙа ҡатын. - Ғәфү ит мине бөтәһе өсөн дә, Әҡлимә? ! Мин кире ҡайтам һиңә. Бер үҙеңә генә. Зинһар, ҡыума… Аңлайым, шул тиклем насар ҡыландым. Әммә һинең күңелең киң, беләм… - Шунан? - Әҡлимәнең йөрәге дөпөлдәп тибергә тотондо. Ишеткән хәбәренә ҡыуанған да кеүек, йәне лә көйә. - Әҡлимә, минең ҡыҙым бар икәнен беләһең. Уны ла ҡабул ит… Зинһар… - Ә? !- Әҡлимә күҙенән осҡондар сәсрәтте. Үҙе киңәйә менән: - Теге бисәңде лә алып килмәйһеңме? Өр-яңы өй, ҙур, иркен…- тип һөйләнде. - Ул бер әрмәнгә эйәреп сығып китте…- Мәхмүт башын эйҙе. Әҡлимә бер ултырҙы, бер торҙо, аптырағандан былай ҙа яп-ялтыр электр самауырын һөрткөләне. Эскеһе килмәһә лә, сынаяҡ тултырып сәй яһап алды. - Шунан ҡыҙың ҡайҙа? - Машинала. Йоҡлай. Хәҙер индерәм. Мәхмүт сығып киткәс, Әҡлимә ирендәрен ныҡ итеп тешләп, йөрәген тотоп ултырғысҡа сүгәләне. Күҙҙәренә йәш төйөлдө. … Ике айҙан Әҡлимәне Англияға ире, ике улы һәм Мәхмүткә ике тамсы һыу кеүек оҡшаған ике йәштәр самаһындағы ҡыҙсыҡ оҙатып ҡалды.",Ер ҡорто. Хикәйә. Гөлдәр Әхмәҙишина,Хикәйә,9960,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-03-02/er-orto-hik-y-g-ld-r-hm-ishina-3162897,2023-03-02T14:22:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУзган атнада ""Мәрани"" мәчетенең элекке имам-хатыйбы Мансур әлалетдинов бу вазифадан ибәрелде. Бүген, 25 сентябрьдә Казанның ""Мәрани"" мәчетендә өйлә намазы вакытында яңа имам-хатыйбны тәкъдим иткәннәр. Бу вазифага Татарстан мөфтиенең мөхтәсибләр белән эшләү өчен аваплы Равил Зөфәровбилгеләнгән, дип яза""Бинес "". Узган атнада ""Мәрани"" мәчетенең элекке имам-хатыйбы Мансур әлалетдинов бу вазифадан ибәрелде һәм аның алга таба Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинның урынбасары булып хезмәт итәчәгебилгеле булды. әлалетдинов Татарстаннан Украинадагы сугышта катнашучыларга һәм аларның гаиләләренә ярдәм итү мәсьәләләре урынбасары итеп куелды. ""Бинес "" искәртүенчә, бүгенге ыен матбугаттан ябык узган. Равил Зөфәровка 51 яшь, ул 1973 елның 4 июнендә Аксубай районының Иске Ибрай авылында туган. Авыл мәктәбен бетергәч Норлат мәдрәсәсендә, ә соңрак Төркия белән Сүриянең дини оешмаларында белем алган. Ул Аксубай районы имам-мөхтәсибе дә булып тора, ә ""Мәрани"" мәчетенә килгәнче Казанның Кабан арты мәчете имам-хатыйбы булып хезмәт итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанның ""Мәрани"" мәчетенә имам-хатыйб итеп мөфти урынбасары Равил Зөфәровны куйдылар",Яңылыҡтар,1188,https://www.azatliq.org/a/kazanning-marjani-machetena-imam-hatiyb-itep-mofti-urinbasari-ravil-zofarovni-kuydilar/33134671.html,2024-09-25T14:43:06+03:00
Һәр хужалыҡ тармағында төп күрһәткес – хеҙмәт етештереүсәнлеге,Алдынғылар кейс күрһәтте,Иҡтисад,62,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-11-27/aldyn-ylar-keys-k-r-tte-4484267,2025-11-27T15:30:00+00:00
"Бала саҡтан иғтибар иткәнем бар. Ҡайһы бер ағайҙар кемделер әрләгәндә йә иһә шул көйө генә лә урыҫса-башҡортсалап иркенләп һүгенә торғайны. Ул ғына ла түгел, һүгенеүгә ""оҫта"" булған шул кешеләрҙең улдары ла бәләкәйҙән атайҙарын ҡабатлай башлай. Әле генә теле асылып, һөйләшә башлау менән, кескәй генә малайҙарҙың урыҫсалап, хатта ике ҡатлы итеп тә һалдырғандары иҫемдә. Мәҙәк күреп, ҡайһы бер оло кешеләрҙең ул балаға тағы ниҙер өҫтәп өйрәтеп, уның ""тел байлығын"" артабан ""камиллаштырып"" маташыуына ла шаһит булынғаны бар. Үҙем үҫкәндә, бер ҡасан да атайымдың һүгенгәнен ишетмәнем. Әллә шуғамылыр, минең өсөн бындай һүҙҙәр ғәйәт оят һымаҡ тойола ине. Кис көтөүҙән малдарҙы ҡаршы алырға барғанда берәй башмаҡ йә һарыҡ ҡайыртмай китеп, үтә ныҡ йән көйгәндә, шул хайуанды ныҡ ҡына итеп әрләге килә торғайны килеүгә. Әммә әлеге башҡаларҙан ишеткеләгән һүгенеүҙе эстән генә ҡабатлап ҡараһам, үҙемдән үҙем оялып китә торғайным. Ғүмеремдә лә был яман ғәҙәткә өйрәнмәҫмен, тигән ҡарарға килә инем һәр саҡ. Мәктәпкә барғас, матур ғына һөйләшкән уҡытыусы ағайҙарҙан, апайҙарҙан үрнәк алырға тырыштым. Донъяла уларҙы иң әҙәпле кешеләргә һананым. Уҡытыусылар бөтөнләйгә һүгенә белмәйҙер тип тә уйлай торғайным. Ышанаһығыҙмы, хатта улар бәҙрәфкә лә бер ҡасан да йөрөмәйҙер һымаҡ тойола ине… Мәктәптән һуң, институтҡа уҡырға инеп, башҡа халыҡ вәкилдәре менән аралаша башлағас, әлбиттә, бындай һүҙҙәргә йышыраҡ юлыҡтым. Ә инде әрмегә алынып, артабан унда ике тиҫтәнән ашыу йылдар йөрөгән кеше булараҡ, бәлки, миңә ундай ""фольклор""ҙы күптәребеҙгә ҡарағанда йышыраҡ та ишетергә тура килгәндер. Хәрбиҙәр, башлыса, ир-ат халҡынан торғанғалыр, яҡын-тирәлә ҡатын-ҡыҙ булмаған осраҡтарҙы файҙаланып, эс серҙәрен иркенләп ""бушатып"" алыу форсаты менән шулай файҙалана, күрәһең. Шуғалыр ҙа, ғәскәри халыҡтың лөғәтенән ул ""йола""ны айырып алып та булмайҙыр инде ул. Мин хеҙмәт иткән частарҙың береһендәге ""строевой плац""тың трибунаһындағы микрофон саманан көслөрәк тауышҡа көйләнгән булып, бәғзе мәл генералдың ""тәрбиәүи нәсихәттәре"" офицер ғаиләләре йәшәгән ҡаласыҡҡа ла ишетелеп тора торғайны. Ирҙәр коллективында шундай күренеш ғәҙәти булып та киткән шул. Ә уставҡа ярашлы, рядовойҙан маршалға тиклем хәрбиҙәр барыһы ла бер-береһенә ихтирамлы тонда, хатта ""һеҙ""гә өндәшергә бурыслы. ""Воинская вежливость"" тип атала ундай төшөнсә, әммә был талаптың эшләп киткәнен күргәнем юҡ (Ул хаҡта офицерҙар араһында лаҡап та йөрөй: ""Военнослужащие обязаны друг-другу обращаться только на ""Вы"": ""Выгоню"", ""Выпорю"", ""Высушу"". и т. д. ) Хатта һүгенмәй, мәҙәни итеп һөйләшкән бәғзе офицерҙарҙан (мәҫәлән, политработниктарҙан) башҡалар көлөп тә маташа торғайны. Үҙем шәхсән һалдаттар менән һөйләшкәндә лә әлеге ""урыҫса"" һүҙҙәрҙе ҡушмаҫҡа тырыштым. Ул ғына ла түгел, һалдат һүгенеп ебәрһә, хатта әрләп тә алғылағаным булды. Ҡайһы бер офицерҙарҙың ""башҡорт һалдаттары үҙ-ара һөйләшә башлаһа, нишләп урыҫса һүгенә"" тип һорағандарын хәтерләйем. Мин, бигүк дөрөҫлөккә тап килмәһә лә: ""Сөнки беҙҙең телдә һүгенеү бөтөнләйгә юҡ! "" - тип фәстереп кенә ебәрә торғайным. Үҙ милләтең өсөн бер аҙ ғорурлыҡ тигән нәмә лә булғандыр инде… Күптән түгел Әхмәр Ғүмәр-Үтәбайҙың ""Өс дәлил""ендә ""Эскелек, һүгенеү - бер туғандар…"" тип аталған яҙмаһын уҡығас, ошо хаҡта үҙемдең фекерем менән дә бүлешеп алырға ҡыҙығып киттем. Эйе, арабыҙҙа ныҡ таралған бит был афәт. Тәү ҡарауҙа уның кешеләргә һис бер зыяны ла юҡ һымаҡ. Бәғзе бер ""ҙур"" кешеләрҙең дә һүгенеп ебәргән осраҡтары була. Коммунистар заманында насар һүҙҙәрҙе ҡулланыу әллә ни модала булманы ла ул. Ә бына илдә үҙгәртеп ҡороу башланғас, бик күп кәрәкмәгән нәмәләр ҙә әүҙем рәүештә терелтелә башланы. Хатта киноларҙа, башҡа төрлө сараларҙа ла ап-асыҡ ҡына итеп, Әхмәр Үтәбай әйтмешләй, ""эт ашағыһыҙ"" һүҙҙәр ҡулланыла торған булып китте. Беҙҙең хәрби ҡаласыҡта йәшәгән милләттәштәр балаларының, ундай-бындай нәмәнең урыҫсаһын белгән хәлдә лә, башҡортса тик атаһы менән әсәһе һөйләшкән нормаль һүҙҙәр генә ишетеп үҫеүе, бәлки, яҡшыға ғына ла булғандыр. Йылына бер ялға ҡайтҡан арала башҡортсалап һүгенеүҙе өйрәнеп тә өлгөрмәнеләр. Ана шуға бәйле бер мәҙәк хәл иҫемә төштө. Минең менән бер гарнизонда Ырымбур өлкәһенән бер башҡорт полковнигы хеҙмәт итте. Ҡатыны ла беҙҙең милләттәш. Балаларын туған телендә һөйләшергә өйрәткәндәр ине. Бер мәл (туҡһанынсы йылдар башы булһа кәрәк), уларҙа ҡунаҡта булғанда ""видик""тан ""Ҡыҙыҡ менән Мәҙәк"" концертын ҡарайбыҙ. Ҡыҙыҡ Ҡотләхмәтович ниндәйҙер таҡмаҡ әйтеп, ""…магазинда араҡы юҡ, эс инәңдең мәтрүшкә сәйен"", тип тамамлағас, әлеге полковниктың үҫмер йәштәрҙәге улы етди генә: ""Ә йыр какой-то нескладный"", - тип әйтеп ҡуйҙы (таҡмаҡтың ""төп нөсхә""һен бер ҡасан да ишетмәгән булһа кәрәк)… Беҙҙең яҡта әйтмешләй, ""атаһы ҡошап"" һүгенергә өйрәнмәгән бала ундай һүҙҙәрҙе ситтән әллә ни үҙләштермәйҙер ҙә инде ул. Әхмәр Ғүмәр улы: ""Ауыҙынан эт ашағыһыҙ һүҙҙәр ысҡындырыусыларҙы алама ғәҙәтенән арындырыу өсөн уны оятлы итеү маҡсатҡа ярашлылыр. Йәғни бының өсөн һүгенеүҙе ""Тел зинаһы""на тиңләргә кәрәктер. Ә башҡалар нисек уйлай? "" - тигән һорау ҡуя. Уның был фекере, ҡуйған һорауы ла бик урынлы тип һанайым. ""Тел зинаһы"" тигәне менән ҡуш ҡуллап ризалашам, сөнки һүгенеүҙең елеге тап ана шундай, әҙәмдәрҙең теләһә ҡалай бәйләнешенә барып тоташа бит. Фәлән кешене һүккәндә йыш ҡына уның инәһен дә ҡушалар. Үтә бай фекерле Үтәбайҙың һүҙҙәрен раҫлай был. Икенсенән, һүгенеүсе, үҙе лә һиҙмәҫтән, кемдеңдер яҡынына (ата-инәһенә) күрәләтә яла яҡҡан һымаҡ була. Изге Ҡөрьәндә Аллаһы Тәғәлә саф ҡатын-ҡыҙға нахаҡҡа ғәйеп тағыусының был донъяла ла, Ахирәттә лә ләғнәтләнәсәге, Ҡиәмәт көнөндә уның теле, ҡул-аяҡтары үҙенә ҡаршы шаһитлыҡ ҡыласаҡтары хаҡында әйтә (""Ән-Нур"" сүрәһе, 23-24-се аяттар). Шуға күрә лә ауыҙынан ниҙер сығарыу алдынан кеше иң тәүҙә Аллаһы Тәғәләнең ләғнәтенән ҡурҡырға тейеш. Әҙәм балаһы үҙенең һәр һүҙе өсөн яуаплы. Һүгенеүҙең Ислам дине ҡанундарына ҡапма-ҡаршы килеүе хаҡында хәҙистәр ҙә бихисап. Бәйғәмбәрҙең с. ғ. с. ""Һүгенеүсе кеше - беҙҙән түгел"", тигән мәғәнәле хәҙисе бар (Әт-Тирмизи). ""Яҡшы бер һүҙ өсөн кешенең Аллаһы Тәғәлә хозурында юғары дәрәжәгә өлгәшеүе һәм, шул уҡ ваҡытта, икенсе бер уйламай ысҡындырған һүҙе арҡаһында Раббының асыуына тарыуы, хатта Йәһәннәмгә лә төшөүе бар"", тигән хәҙисте лә беләйек (Әл-Бохари). Шуға күрә лә беҙ, үҙебеҙҙе мосолманға һанап йөрөгән кешеләр, һәр саҡ уйлаңҡырап һөйләргә тейешбеҙ. Балаларыбыҙҙың насар һүҙҙәргә өйрәнеүенә йыш ҡына ""урам""ды ғәйепләргә яратһаҡ та, үҙебеҙҙең телебеҙҙе лә контролдә тотһаҡ, ғәзиздәребеҙ беҙҙән бер ҡасан да насар һүҙҙәр ишетмәҫ ине. Элекке ғәҙәтебеҙ буйынса, ауыҙыбыҙҙан яңылыш ҡына берәй ""әр"" сығып киткән хәлдә лә, ""әстәғфируллаһ"" (Аллаһтан ғәфү үтенәм) тип әйтеү кәрәк. Йәшлек менән һәр төрлө яман көләмәстәр һөйләп йөрөгән булһаҡ, шуның өсөн Раббыбыҙ алдында тәүбәләр ҡылайыҡ. Ул - тәүбәләрҙе ҡабул итеүсе, рәхимле. Быуаттар буйы Ислам дине ҡағиҙәләренә буйһоноп йәшәгән ата-бабаларыбыҙҙың шундай теләһә нимәнән азат булғанлығына иманым камил. Сөнки улар изге Китапҡа - Аллаһ һүҙенә, шулай уҡ Бәйғәмбәребеҙ с. ғ. с. әйткәндәргә ышанып, ғибәҙәттәр ҡылып ғүмер иткән. Бер нисә йыл тирәһе элек хөкүмәтебеҙ социаль селтәрҙәрҙә һүгенеү һүҙҙәре ҡулланыуҙы тыйған ҡарар ҙа сығарғайны. Мин быны тик хуплайым. Тел буйынса махсус белемле уҡытыусы, яҙыусы, журналистарҙың, теле-радиотапшырыусыларҙың һөйләшенә гел генә иғтибар итәм. Уларҙың сит һүҙҙәрҙе ҡушмай, тап-таҙа башҡорт телендә матур итеп һөйләшеүен ишетеп хайран ҡалам, шунан ҡәнәғәтлек табам. Барыбыҙ ҙа телебеҙ именлеге һағында торған бына шул кешеләребеҙҙән үрнәк алайыҡ, гүзәлдәрҙән гүзәл телебеҙҙе боҙмайыҡ, ҡәҙерле милләттәштәр. Һүҙ аҙағында. Элегерәк, беҙҙең күрше Аҡтау ауылындағы бер чабан хаҡында ошондай бер мәҙәк йөрөй торғайны. Бер ҡасан да һүгенергә яратмаған был ағай, һарыҡтары баш бирмәй, тыңламай ҡаса башлаһа: ""Ах һеҙ, неграмотный һарыҡтар! Бәррә-ә-ә! "" - тип кенә ҡысҡыра имеш. Төптәнерәк фекерләп ҡараһаҡ, был ағай бик күптәребеҙгә ҡарағанда ла мәҙәнилерәк булған түгелме? .. . Хәлил ҺӨЙӨНДӨКОВ, хәрби хеҙмәт ветераны ""Киске Өфө"" гәзите, 4, 2024 йыл","ГҮЗӘЛДӘРҘӘН ГҮЗӘЛ ТЕЛЕБЕҘ, ЙӘКИ ҺҮГЕНЕҮ - ХӘҮЕФЛЕ!",Яңылыҡтар,7941,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-06-16/g-z-ld-r-n-g-z-l-telebe-y-ki-gene-h-efle-3811596,2024-06-16T23:47:00+00:00
"Мәскәү. 2021 елфикерләрМәскәүдә Косино-Ухтомски районында урнашкан Изге күл янында 60 мең кешене сыйдырырдай мәчет төземәкче булалар. Март ахырында мәчет төзелеше тирәсендә низаг чыкты. Гыйбадәтханә салуга православ активистлар каршы. Алар бу ирләрнең изге урын саналуын әйтә. Мәскәү хакимияте компромисс табылды ди. Азатлык Мәскәүдә яңа мәчет төзелешенә каршы чыгучылар, аны кем төзергә теләве хакындаязган иде. Низаг зурга китте, мәчеткә каршы чыгучылар – шундагы яшәүчеләргә православ активистлар да, экоактивистлар да кушылды. Косино-Ухтомски районында Аллаһ йортының төзелешенә каршы имзалар ыю да итез барды. Бер-ике көндә берничә дистә мең кеше азан әйтүче, мөселманнар ыела торган гыйбадәткә каршы булуын белдерде. ирле халыкның төп аргументы буларак мәчет теләмибез дисә, православ активистлар бу изге христиан ире дип дәлилләрен китерде, экоактивситлар мәчет төзелеше паркка, якындагы күлгә зарар китерәчәк дип каршы чыкты. Төзелергә мөмкин булган мәчеткә каршы танылган спортчылар, блогерлар да кушылды. Медиа да башлыча каршы якны күрсәтте, ә мөселманнарның Мәскәүдә саны арта баруы, булган мәчетләрнең барысын да сыйдыра алмавы, асаба, мигрант мөселманнарының ихтиялары ничек хәл ителергә тиеш, аларның хокуклары ничек якланырга тиеш булганы турында ләм-мим. Мөселманнар үзләре дә бу хакта чәчрәп чыкмады, ни өчен бу тирәдә мәчет кирәклеген аңлатмады. Бары тик мәчет низагына карата Чечня башлыгы Рамзан Кадыровүз фикерен әйтте. Ул Чечня башлыгы Мәскәүдәге мәчет төзелешенә каршы чыгучыларны ""куркаклар һәм провокаторлар"" дип атады. ""Ватанпәрвәрлекне митингларда түгел, Украинадагы ""махсус хәрби операциядә"" күрсәтергә кирәк дип белдерде ул. Шулай да берничә блогер ни өчен мәчет кирәклеген, Русия мөселманнары килмешәк түгел, ә Русия ватандашлары, аларның да ничек тели, шулай гыйбадәт кылу хокукы барлыгын аңлатып карады. Алар арасында көрәшче Ринат Фәхретдиновта бар иде. Урыс телле блогерларның авызыннан чыккан кем тели, үз республикаларында мәчетләр төзесен дигәнгә Фәхретдинов: ""Мин Мордовиядә тудым, Татарстанда үстем, Самарда хезмәт иттем, хәзер Мәскәүдә яшим. Минем республикам кайда? Миндә Русия паспорты, димәк Русия – минем республика, сезнеке дә шул исәптән. Русия күпмилләтле ил, төрле дин кешеләре яши, биредә бөтен кеше өчен дә уңайлы булырга тиеш. Мин – татар, мин Русия ватандашы, мин Мәскәүдә яшим һәм миңа монда мәчетләр итми. Миңа кая китәргә тәкъдим итәсез? Мәскәүдә күптәннән яшәгән асаба татарларга кая китәсе? Кешеләрнең араларын бозмагыз, низаг тудырмагыз"", дип видео яздырды ул. Әмма аерым бу хакта сөйләшергә теләмәде. Башта мәчет төзелеше артында кайсы дини оешма торганы да билгеле түгел иде. Аны төзү инициативасы кемдә: Русия мөселманнары Диния нәзарәтендәме, Әлбир Кргановитәкләгән оешмадамы – билгеле булмады. Шулай да төзлергә тиешле мәчет тирәсендге шау-шу зурга киткәч, мөфти Равил Гайнетдинүз фикерен белдерде. Ул Мәскәү мэры Сергей Собянинга хат юллады. Изге Рамазан аенда Мәскәүнең Косино-Ухтомски районында төзелергә мөмкин булган мәчет тирәсендә чыккан каршылык, аның турында таралган мәгълүмат Русия мөселманнарының күңелен кырды, дип борчылу белдергән ул. — Русия халыклары арасында каршылык ялкыны кабынмасын өчен, Мәскәү мөселманнарының рухи ихтияын канәгатьләндерер өчен мәчет төзү проектын тормышка ашыру өчен уңайлы урын табуыгызны сорыйм, — дип мөрәәгать иткән Равил Гайнетдин. — Русия мөселманнарының Диния нәзарәтенең бурычы – Русия кануннары кысалырында мөселманнарның үзләренә мөһим инфраструктураны булдыру ихияларын яклау. Билгеле, бу эш ирле халык белән килешеп, барысына да хөрмәт күрсәтелеп башкарылырга тиеш. Бу хатның тәэсире булдымы, әллә Мәскәү хакимияте мөселманнар һәм православлар арасында каршылык артык зурга китүеннән куркыпмы, бу хәлләрне күрмәмешкә салышкан Сергей Собянин да белдерү белән чыкты. Ул Мәскәүнең Косино-Ухтомски районында төзелергә тиешле мәчет мәсьәләсе хәл ителде дип белдерде. Әмма ничек итеп? — Беренчедән, төзелеш тәкъдиме шәһәр төзелеше һәм ир комиссиясендә генә яңгырады. Бу мәсьәлә буенча Мәскәү хөкүмәтенең дә, башка башкарма органнарның да карарлары булмады, — диде Сергей Собянин. — Икенчедән, мәчет 40 мең дүрткел мәйданны билиячәк дигән сүзләр дөреслеккә туры килми. Сүз бары тик 2,5 мең дүрткел метр турында бара. Өченчедән, күп мөрәәгатьләр булды, мәчет урыны үзгәрәчәк. Аңа ""Косино"" метросы янындагы ир кишәрлеге бүленеп биреләчәк. Якында яшәүчеләр өчен мәчет комачауламаячак, әмма транспорт белән килеп йөрер өчен бик уңайлы урын. Православ чиркәүләре тирәләре кешеләр ничек йөрер өчен тәртипкә китерелә, монда да шулай ясалачак. Собянин сайлауларга әзерләнә. Шәһәрдәге һәр низаг аның өчен тискәре хәлләргә китерә ала. Шуңа мәчет тирәсендәге шау-шу беренче чиратта аңа тап төшерә. Сайлау алдыннан мэрга тәти булып күренү, ничек тә булса компромисс табу кирәк. Аңа ике якны да килештереп, бу мәсьәләне ябу мөһим. Вакытлыча булса да. Ә мәчет төзеләчәкме, юкмы, кайчан – бу инде бүген түгел, кайчан да булса хәл ителәсе проблем. Әллә төзелә ул, әллә юк. Шуны да исәптә тотарга кирәк – мәчет төзеләчәк дигән бернинди дә рәсми карар юк. Болар барысы да әле сөйләшүләр дәрәәсендә. ""Сергей Собянин Мәскәүнең мэры булып беренче тапкыр сайланган вакытта үз програмының бер пунктына мөселманлаштыруны, мигрантлар килүне туктатачагын ачыктан-ачык әйтте. Шул вакыттан бирле әллә ни үзгәрмәде. Мәскәүдә яңа мәчетләр төзелмәде, бары намаз бүлмәләре, намаз заллары барлыкка килде. Мин моны аңлы рәвештә эшләнүче стратегия дип саныйм"", дигәниде Азатлыкка сәясәт белгече Ринат Мөхәммәтов. Шулай да Сергей Собянинның имзасы белән бернинди фәрманнар, карарлар булмаса да, мөселманнар теләгән зурлыкта һәм аларга уңайлы ирдә мәчет төзелмәсә дә, Русия мөселманнары мәсьәлә уңай хәл ителде дип саный. Һәрхәлдә Русия мөселманнары Диния нәзарәте рәисе урынбасары Дамир Мөхетдиновшундый фикердә. Ул бу эштә Русия патриархы Кириллның да ярдәм итүе булды дип яза. ""Аллага шөкер, кызган низаг, ниһаять, сивил рәвештә хәл ителүгә борылды, кануни карар табыла башлады. Русия мөфтие Равил Гайнетдин да, Русия патриархы Кирилл да Сергей Собянинга мөрәәгать итте. Бу – дәүләт, конфессияләрнең үзара килешеп хәрәкәт итүнең үрнәкле күрсәткече. Моның тәэсирен мөселманнар да, православлар да, тулаем шәһәр кешеләре дә үзендә тоячак"", дип белдерде ул. Адвокат Марат Ашимов Мәскәүдәге әле хәтта төзелеш булачак дигән документларның булмый торып зур низагның кубуы һәм моңа күп кешенең әлеп ителүе идарә ителергә мөмкин дип фаразлый. Русиянең кайбер төбәкләрендә, шул исәптән Мәскәүдә исламофобик чире көчле ди ул. ""Бу вакыйганы алсак, беренчедән, ул кадәр зур масштаблы төзелеш тә түгел, икенчедән, хакимиятнең бернинди дә карары булмаган, бары тик сөйләшүләр генә алып барылган. Ә гауга зур купты. Мәскәүдәге хәлләрне күзәтәм: бернинди дә карарлар юк, сөйләшүләр алып бара, әмма бу мәгълүмат тышка чыга, аерым оешмаларга сөйләнә, социаль челтәләрдә сөйләшүләр башлана, әмәгатьчелек көче туплана да дулкын үсә бара. Кешеләрне котырту авыр түгел бит. Миңа калса, хакимияттә исламофобия чире белән интегүчеләр бар, алар мәчет төзелмәсен дип тырыша. Бу мәчетнең төзелешенең юридик карарлары да юк. Русиядә билгесезлектән куркалар, ислам да киң әмәгатьчелеккә таныш түгел. Безнең дин аңлатылмый, өйрәтелми. Шуңа кешеләр курка, шүрли. Булмасын дип алдан ук кистереп куялар. Мәскәү кебек шәһәрләрдә мәчет төзү - зур проблем. Аны хәл итү дәүләт белән эшләүче дини оешмалар башкарырга тиеш, мәгълүматны тарату, кешеләргә аңлату, агарту эше дә аларда. Мәскәүдә мәчетләр итми. Аны ничек тә хәл итәсе"", дип аңлата Ашимов. Мәскәүнең үзендә әлеге вакытта дүрт мәчет һәм мөселманнарның берничә гыйбәдәт йорты бар, ә чиркәүләр саны - 1220.",Мәскәүдәге мәчет тирәсендәге низаг. Мөселманнар мәсьәләсе хәл ителерме?,Дин,7602,https://www.azatliq.org/a/32353695.html,2023-04-08T04:16:44+00:00
"г. в Институте стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан» в доме Евразийского НОЦ прошел Международный круглый стол на тему: «Полилингвальное образование: практика и перспективы». Участники круглого стола в офлайн и онлайн формате обсудили вопросов теории и практики полилингвального образования на школьном и вузовском уровнях, развития одаренности в условиях цифровизации образования, преемственности национальных, культурных, гражданских, патриотических ценностей, проблем, связанных с подготовкой педагогов для полилингвальных школ. В работе круглого стола приняли участие ученые Республики Башкортостан и Российской Федерации, Республики Казахстан, Республики Узбекистан, Республики Кыргызстан, представители Министерств образования и науки Республики Башкортостан и Российской Федерации, директора полилингвальных школ Республики Башкортостан и Республики Татарстан, преподаватели и студенты факультета педагогики и психологии Стерлитамакского филиала Уфимского университета науки и технологий. Участников круглого стола приветствовали: - Рамазанов Камиль Нуруллаевич, доктор технических наук, профессор, член-корреспондент АН РБ, президент ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан»; - Савичев Владимир Леонидович, кандидат политических наук, директор Института стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан»; - Юсупов Юлдаш Мухамматович, кандидат исторических наук, руководитель Центра социокультурного анализа Института стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан», председатель МСОО «Всемирный курултай (конгресс) башкир», депутат Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан. Модератором круглого стола была Самситова Луиза Хамзиновна, доктор филологических наук, профессор, главный научный сотрудник Института стратегических исследований ГБНУ «Академия наук Республики Башкортостан». С докладами выступили: Ишемгулов Мурат Нилевич, кандидат исторических наук, начальник Управления национального образования Министерства образования и науки Республики Башкортостан; Хисамова Галия Гильмулловна, доктор филологических наук, профессор кафедры сопоставительного языкознания и экскурсоведения Уфимского университета науки и технологий; Хабибуллина Зулейха Ахметовна, кандидат филологических наук, доцент кафедры башкирского языка и литературы Башкирского государственного педагогического университета им. М. Акмуллы; Немыка Анна Анатольевна, доктор филологических наук, профессор кафедры русского языка как иностранного ФГБОУ ВО «Кубанский государственный университет», г. Краснодар; Ижбаева Гульназ Ришатовна, кандидат филологических наук, доцент, заместитель директора по образовательной деятельности Института филологии и межкультурной коммуникации Казанского (Приволжского) федерального университета, Республика Татарстан; Колмогорова Татьяна Вячеславовна, старший преподаватель кафедры дошкольного образования АОУ ДПО РС (Я) Института развития образования и повышения квалификации им. С. Н. Донского –, г. Якутск; Накусова Ирина Ахсарбековна, начальник национального образования Министерства образования и науки Республики Северная Осетия – Алания, г. Владикавказ; Шамсутдинов Айдар Ильдарович, директор ГАОУ «Полилингвальный комплекс «Адымнар – путь к знаниям и согласию», г. Казань, Республика Татарстан; Аминев Наиль Радикович, кандидат исторических наук, директор ГБОУ «Республиканская полилингвальная многопрофильная гимназия 2 «Смарт», г. Уфа.",Прошел Международный круглый стол по полилингвальному образованию,Яңылыҡтар,3463,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/proshel-mezhdunarodnyy-kruglyy-stol-po-polilingvalnomu-obrazovaniyu-4025506,2024-11-27T09:22:00+00:00
"Көндәрҙән бер көндө Әнисә әбейҙең ҡапҡа төбөнә ят ҡара машина килеп туҡтаны. Күн итек, модалы салбар, аҡ күлдәк, ҡара күҙлек кейгән оҙон буйлы ир төштө машинанан. Әнисә әбей ҡабаланып ҡапҡа алдына сыҡты ла таныш түгел кешегә аптырап ҡараны. – Атаҡ-атаҡ, бәй, Миңнуллам! Эй, Аллам! Танымай ҙа торам улымды. Һағынып, төштәремә инә башланың. – тине әбей. Әбей килене менән ейәндәренең исемдәрен дөрөҫ кенә итеп әйтергә теле әйләнмәй йонсоно. Тиҫтә йылдан ашыу Америкала йәшәгән улының ҡайтырын төрлөсә хыялланып көткәйне бит. Әбей, алдарында өлтөрәп йөрөп, ҡунаҡсыллығын күрһәтте. Ауыҙ тултырып башҡортса һөйләшмәгәс, ҡарт кеше аралашыуҙан бер ҙә кинәнес алманы. Ейәндәре лә ылығып китә алманы. Әнисә әбей ейәндәренең ҡасандыр йүгереп килеп Өләсәй! тип ҡосаҡлап алыуҙары хаҡында күпме хыялланғайны. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Здрасти, мама!",Юмор,1468,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-08-20/zdrasti-mama-4355132,2025-08-20T10:50:00+00:00
"Как сообщили в пресс-службе Башкортостанского отделения РСО, Жасмин Рахимова, возглавляющая трудовой отряд подростков «Баурсак», впервые приняла участие в столь масштабном соревновании. Конкурс, проходивший в Перми, собрал под одной крышей 300 талантливых юношей и девушек из 30 регионов России, каждый из которых стремился показать свои лучшие стороны и внести вклад в развитие движения студенческих отрядов. Для Жасмин это стало не просто соревнованием, а возможностью проявить себя на всероссийской арене. Несмотря на свой юный возраст и первый опыт участия в подобном мероприятии, она сумела выделиться среди многочисленных конкурсантов. Ее выступление было отмечено жюри как яркое свидетельство не только интеллектуальных способностей, но и умения действовать в нестандартных ситуациях – качества, столь необходимые для лидера. Одной из ключевых задач конкурса было представление презентации развития трудового отряда на перспективу – до 2026 года. Жасмин Рахимова блестяще справилась с этим заданием, представив четкое видение будущего своего отряда «Баурсак», его целей и путей достижения. Ее презентация, вероятно, отличалась не только продуманностью, но и вдохновляющим подходом, демонстрирующим глубокое понимание задач и потенциала студенческих отрядов. Завоеванная бронзовая медаль – это не просто награда, а признание таланта, упорства и целеустремленности Жасмин. Это также важный показатель того, что молодежь Башкортостана активно участвует в общественной жизни и добивается значительных успехов на всероссийском уровне. Успех Жасмин Рахимовой, несомненно, послужит вдохновляющим примером для других школьников и студентов, мотивируя их к активному участию в движении студенческих отрядов и развитию своих профессиональных навыков. Башкортостанское отделение РСО гордится своей воспитанницей и желает Жасмин дальнейших успехов в ее начинаниях, новых побед и ярких достижений на пути к профессиональному мастерству. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Бронза из Перми!,Мәғариф,2053,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-09-10/bronza-iz-permi-4382880,2025-09-10T22:26:00+00:00
"Альберт РазинУдмурт галиме, туган телен яклаучы активист Альберт Разинның үз-үзенәут төртүекүпләрне тетрәндерде, уйланырга мәбүр итте. Милли хәрәкәтнең күренекле вәкилен бу адымга нәрсә этәргән булырга мөмкин һәм бу хәл нинди нәтиәләргә китерә ала? Шул хакта татар, башкорт әмәгать эшлеклеләре һәм фин-угыр галимнәре белән сөйләштек. Язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмова Альберт Разинның бу гамәле күпләрне сискәндерер, башка милләтләр дә үз язмышлары турында уйланыр дип исәпләвен белдерде. Фәүзия Бәйрәмова""Бу бик авыр хәл, куркыныч хәбәр. Ислам дине буенча, үз-үзеңә кул салу, сәламәтлегеңә зыян китерү - зур гөнаһ. Әмма милләтең үлеп ятканда, синең өстерәлеп йөрүеңнән дә әллә ни мәгънә юк кебек. Удмурт халкының хәле бездән дә авыр бит, милләт буларак исән калырга өметләре бөтенләй юк кебек. Галим кеше моны барысыннан ныграк сизенә һәм өзгәләнә. Аның бу гамәле күпләрне сискәндерер, дип уйлыйм. Башка милләтләр дә уйланыр, барысының дә хәле шушындый бит! Бәлки ил итәкчелеге дә уйланыр, милләтләрне нинди хәлгә калдырдылар бит, телсез калдырдылар! Тел өчен тереләй янып үләргә мәбүр итәләр! Әлбәттә, татарлар мондый ук адымга бармаслар, кирәк тә түгел, әмма халык гыйбрәт алыр. Моны әле чит илләрдәге фин-угыр халыкларының оешмалары да игътибарсыз калдырмас. Халыкара оешмалар үз бәясен бирер"", диде. Татар итимагый үзәге активисты Галишан Нуриәхмәтудмуртларның хәле татарныкыннан да авыррырак, бу фаига шушы тел сәясәтенең нәтиәсе дип белдерде. Галишан Нуриәхмәт""Хәтта мәктәптә үз телеңдә уку мөмкинлеге булган очракта да имтиханнарны ул телдә тапшырырга ярамагач, яшьләр чарасыздан үз телләрен укуны ташлыйлар. Аннан соң менә ул халыкның үз телендә укыйсы килми дип әйтәләр. Укыйсылары килә, әмма алар мәбүр ителәләр. Ә удмуртларның хәле татарныкыннан да авырырак. Бервакыт хәтта Удмуртиянең үзендә удмурт мәктәпләре бөтенләй калмаган, бары Татарстанда гына удмурт мәктәбе калган иде. Ижауда булган бу фаига менә шушы хәлләрнең нәтиәсе. Үз-үзенә ут төртү чарасызлыктан, башка бернинди мөмкинчелек булмаганлыктан. Күренекле удмурт әмәгать эшлеклесе, галимнең шулай һәлак булуы бик зур фаига. Русиядә урыс булмаган барлык халыкларның вәкилләре бүген шундый хәлдә"", ди активист. Нуриәхмәт әйтүенчә, хакимият медиасы, телевидение бу хәлне йомып калырга, аның турында мәгълүмат чыгармаска, язмаска, сөйләмәскә тырышачак. Татар милли хәрәкәтендә дә мондый адымнар турында сүз әйтүчеләр булды, әмма без андый гамәлгә бармадык ди ул. Активист фикеренчә төрле халыкларның милли хәрәкәтләре хәзер Альберт Разин белән булган хәлне күтәреп чыгачак. Әмма бу хәл барыбер хакимиятне нинди дә булса нәтиә ясарга, уйланырга этәрә алмаячак ди Нуриәхмәт. ""Хакимияттә уйлый торган кешеләр юк хәзер. Алар халыкны тыңламыйлар, итәкчелек халыктан аерылган. Без, Татар итимагый үзәге вәкилләре Татарстан президенты идарәсе итәкчелеге белән очрашу өчен инде иде ел буе тырышып йөрибез. Татарстан президенты идарәсенә Әсгать Сәфәров итәкче булып килгәннән бирле Сәфәров янына керергә дип йөрибез, бер мәртәбә дә кереп итә алмадык. Безне гел аның тугызынчы-унынчы инструкторлары гына кабул итә дә карарбыз-уйларбыз дип әйтеп чыгарып ибәрә. итәкчеләр халык турында уйламый да, алар ничек урлашу, ничек баю турында гына баш вата. Ә милләтләрне саклау турында уйламыйлар, бары бетерү турында гына сүз бара"", ди Галишан Нуриәхмәт. Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев 90 нчы елларда удмуртларның хәле бик аяныч булуын әйтә. Фәрит Зәкиев""Удмуртиядә удмурт теленә укыту туктатылган иде. Алар бөтенләй инде бетеп бара иде. Татарстанда иң беренче булып удмурт телендә укыту башланды. Удмуртлар Ижаудан килеп Татарстанда укыту тәрибәләрен өйрәнделәр. Хәзер татарның хәлләре шул удмурт хәленә килеп итте. Чөнки татар телен белүче татарлар азчылыкта калды. Шуңа мин Альберт Разинны аңлыйм, чөнки аларның халкы бетте дип әйтергә була. Безнең татарның да күпчелеге татар булырга теләми һәм бу - фаига. Үз-үзеңне яндыру мөселман өчен гөнаһ, шуңа миндә андый фикер булганы юк, әмма хакимиятнең игътибарын әлеп итү өчен ачлык һәм башка протестлар турында уйлаганым бар. Без дә Разин кебек һаман да сөйлибез, Конституциянең 8 нче маддәсе дип сөйли-сөйли минем инде телемдә төер барлыкка килде. Татарстан Дәүләт шурасында безне ишетергә теләмиләр, чөнки анда татарча белүчеләр юк диярлек. Русия думасында утыручы депутат Илдар Гыйлметдинов та безне ишетми. Мин дә үземне яндырачакмындыр, чөнки хакимият безне тыңламый"", ди ул. ""Башкорт"" хәрәкәте итәкчеләренең берсе Фаил Алчыновкешенең шундый хәлгә барып итүенә хакимият белән халык арасында бәйләнеш булмавы сәбәп дип уйлый. Фаил Алчынов""Милли республикалардагы халыклар үз телләрен яклап күпме чаралар уздырды, ничә тапкыр үз сүзен ишеттерергә тырышты, белдерүләр, мөрәәгатьләр белән чыкты. Ләкин халыкны ишетергә теләмиләр. Без бу фаигане шундый мөнәсәбәтнең бер нәтиәседер дип уйлыйбыз. Мондый кискен гамәлләрдән башка чаралар да бар, әмма алар әлегә нәтиә бирми, колак салучы юк. Халыкны ишетүче булмаганга, шундый юлларга басалар инде. Гади бер кеше үз-үзенә ут төртсә, аның турында төрле нәрсәләр әйтерләр иде. Ә монда билгеле шәхесләр шулай итеп чыгып үз сүзләрен әйтергә мәбүр булган икән, бу проблемның ни кадәр зур булуын күрсәтә"", ди Алчынов. Аның фикеренчә, проблем тел мәсьәләсе белән генә чикләнми, тел мәсьәләсе милли республикаларга киңкүләм басымның бер өлеше. Әгәр бу басым алга таба да дәвам итсә, хәлләр тагын да кискенләшәчәк, милли хәрәкәтләр тагын да зуррак таләпләр куеп көрәшне көчәйтәчәк, һәр миләт үзенең телен, үзен саклап калу өчен төрле юллар белән көрәш алып барачак ди ул. ""Башкорт"" оешмасы итәкчелеге бүгенге утырышында бу хәл турында сөйләшеп нинди дә булса мөрәәгать белән чыгу мәсьәләсен караячак. Татар федераль милли-мәдәни автономиясе рәисе урынбасары, Татарстан халыкларының дуслык йорты итәкчесе Ирек Шәриповудмурт милли хәрәкәте турында беләбез, ләкин мондый ук хәлне фаразлап булмый иде ди. Ирек Шәрипов""Татарстан федераль үзәктә үз хокукларын якларга тырышты. Күрәсең, татар халкы гына түгел, удмурт халкында да шундый кәефләр бар. Бу шундый вәзгыятькә (Разиның үзен яндыруына - ред. ) китергән булуы мөмкин дип аңларга була. Удмурт милли хәрәкәте бар. Ләкин мондый ук хәл булыр дип алдан фаразлап булмый иде"", диде Шәрипов. Һелсинки университетында фин-угыр телләре профессоры Янне Сааркивисүзләренчә бу фаига милли зыялыларның төбәкләрдәге вазгыятькә тәэсир итү мөмкинлекләре булмау нәтиәсендә чыккан. ""Бу бик зур фаига, фин-угыр дөньясында мондый хәлнең булганы юк иде әле. Моның сәяси протест булуы аңлашыла. Ул Русиядәге милли зыялыларның төбәкләрдәге хәлләргә тәэсир итү мөмкинлекләре чикләнгән булуын күрсәтә. Фин-угыр дөньясының күп кенә интеллектуаллары Русиядән инде китте, Финляндия, Эстониядә, Көнбатыш Европа илләрендә яшиләр. Кайберәүләр эчке эмиграциядә. Разинның туганнарының һәм якыннарының кайгысын уртаклашам, ди Сааркиви. Эстониянең уралистика һәм асаба халыклар үзәге итәкчесе, БМОның Асаба халыклар мәсьәләләре даими форумының элекке әгъзасы Оливер Лооде БМОның Асаба халыклар телләре елында шундый хәл килеп чыгуга кызганыч белдерә. ""Альберт Разинның үзенә ут төртүе Удмуртия һәм Русия федерациясе өчен генә түгел, асаба халыклар һәм милли азчылыклар телләренең киләчәген кайгыртучы барлык халыкара әмәгатьчелек өчен тетрәндергеч һәм фаигале хәл. Чарасызлыктан кылынган бу гамәлнең БМО Асаба халыклар телләре елы дип игълан иткән елга, барлык илләр, шул исәптән Русия дә асаба халыклар телләрен саклау һәм тергезү тырышлыкларын арттырырга, ул телләрдә сөйләшүчеләргә өмет бирергә тиеш булган елга туры килүе дә бик үкенечле. Разинның әйтергә теләгәне универсаль нәрсә: ана теле булмаган дөньяда яшәүнең мәгънәсе юк һәм дөньяда яшәү өчен бу тел зарур. Позитив итеп аңлатылырга тиешле бу нәрсәнең шундый фаигале итеп иткерелүе бик кызганыч"", ди Лооде.","""Разин гамәле халык белән хакимият арасында упкын булуын күрсәтә""",Донъя,7739,https://www.azatliq.org/a/30156790.html,2019-09-10T11:59:49+00:00
"Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә Башкортостандың халыҡ шағиры Лариса Абдуллина балаларҙа илһөйәрлек тәрбиәләү, милли китаптарҙы халыҡҡа еткереү хаҡындағы фекерҙәре менән уртаҡлашты.",Лариса Абдуллина милли китаптарҙы халыҡҡа еткереү хаҡында,Йәмғиәт,183,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-25/larisa-abdullina-milli-kitaptar-y-haly-a-etkere-ha-ynda-4361050,2025-08-25T17:18:00+00:00
"Фытыр саҙаҡаһы –  (Зәкәт әл-фитр)  –  (ғәр. — ураҙа саҙаҡаһы) — Рамаҙан айы аҙағында, йәки Ураҙа байрамы башланғанса фәҡирҙәргә, меҫкендәргә бирелә торған вәжиб саҙаҡа. Ҡөрьән Кәримдә был хаҡта бына ни тиелә: Хаҡ ки, саҙаҡалар хәйерселәргә, фәҡирҙәргә, зәкәт йыйыусыларға (махсус иҫәпкә), (Исламға) күңелдәрҙе йәлеп итеүгә, ҡолдарҙы азат итеүгә, бурыслыларға, Аллаһ юлында сығымдарға, ауыр хәлдә ҡалған мосафирҙарға тәғәйенләнә. Аллаһ тәғәлә шулай бойорған, Ул Белеүсе, Хикмәт Эйәһе! Фытыр саҙаҡаһын түләү барса хәлле мосолмандар өсөн дә мотлаҡ. Хәллеләр иҫәбенә үҙен, ғаиләһен, ҡул аҫтындағы хеҙмәтселәрен ризыҡ, көндәлек һәм кешелек кейемдәр, эске кейемдәр менән тәьмин иткәндән тыш мөлкәте булғандар инә. Фытыр саҙаҡаһы үҙен, ғаиләһен, хеҙмәтселәрен көндәлек туйыныу һәм кейем-һалым менән тәьмин ителеүҙән артҡан мал-мөлкәтле мосолмандарҙың һәммәһе өсөн вәжиб ғәмәл. Ғаилә башлығы үҙ ҡарауында булған барлыҡ ғаилә ағзалары өсөн зәкәт бирә. Әгәр сабый рамаҙан айының һуңғы көнөндә ҡояш байығас тыуһа, уның өсөн фытыр түләнмәй. Фытыр саҙаҡаһы кемгә бирелә? Фытыр мәсеттә зәкәт йыйыусы вәкилгә бирелә ала, шулай уҡ мохтаждарға бирелә: хәйерселәр — бер мөлкәте лә булмаған, мохтаж кешеләр, мөлкәтһеҙҙәр — был төркәм дә мохтаж кешеләр, тик уларҙың матди хәле тәүгеләренә ҡарағанда яҡшыраҡ, имам тарафынан зәкәт йыйыу өсөн тәғәйенләнгән кеше, дин юлында дәғүәт алып барған, дингә мөхәббәт уятырға тырышҡан кешеләр, бурыстан сыға алмаусыларға: а) шәриғәт ҡанундары буйынса рөхсәт ителгән әйберҙәрҙе алған өсөн(кейем, дауаланыу, йорттар төҙөүгә һәм башҡа сәбәптәр) б) башҡа кешеләр өсөн бурысҡа алған осраҡта, йыһатта (Аллаһ ҡушҡанды үтәп, мәҫәлән Ватан өсөн) һуғыш алып барғандарға, мосафирҙарға — башҡа илдәрҙә тороп ҡалып, йәшәү саралары булмаған юлсыларға. Фытыр саҙаҡаһының 2025 йылғы хаҡы Аҙ тәъмин ителгәндәр, мөмкинлектәре самалы булғандар 250, урта хәллеләр 800, яҡшы хәллеләр 1300 һәм унан да күберәк саҙаҡа бирә ала.",Фытыр саҙаҡаһы,Йәмғиәт,1922,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-03-27/fytyr-sa-a-a-y-4175177,2025-03-27T14:53:00+00:00
Казанда Корбан бәйрәме көне. 2010 елРәфик МөхәммәтшинНәфигулла АшировРавил Гайнетдин,Кайсы көнне чалынган корбан кабул була?,Татарстан,84,https://www.azatliq.org/a/24749884.html,2012-10-24T15:16:01+00:00
Халыҡ-ара бизнес аҙналығы барышында   Дөйөм Рәсәй юридик форумы үткәрелде. Ул Рәсәйҙәге Юристар көнөнә арналды,Юристар көнөнә һәм 20 йыллыҡ юбилейға арналды,Иҡтисад,110,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-05/yuristar-k-n-n-m-20-yylly-yubiley-a-arnaldy-4496122,2025-12-05T16:15:00+00:00
"Ун ете йәшендә ул Уральск ҡалаһының хәрби-пехота училищеһына уҡырға инә. 1943 йылда бер туған ағаһы Хаммат менән бергә һуғышҡа алына. Нисәмә тапҡыр олатайыбыҙға үлем ҡурҡынысы янаған, күп тапҡырҙар бомба һәм ут аҫтында тороп ҡалған. Ни тиклем ауыр булһа ла, совет һалдаттары, фашистарҙы ҡыуып, халыҡты оккупациянан ҡотҡарған. Яу яландарында йөрөгәндә ҡарт олатайым тыныс тормош, туғандары янына тиҙерәк ҡайтыу тураһында хыялланған, әлбиттә. Шулай ҙа сабыр булған, түҙгән, һуғыштың бөтә ауырлыҡтарын күтәргән. Ҡарт олатайым «Батырлыҡ өсөн», «Венаны алған өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән. 1945 йылдың апрель айында ул Вена ҡалаһын азат иткәндә ҡаты яралана. Госпиталдә алты ай дауалана, әммә снаряд ярсығы ҡарт олатайымдың йөрәк аҫтында тороп ҡала һәм ул уны 52 йыл буйы тәнендә йөрөтә, ғүмер буйы һыҙлана. Яуҙа яраланғас, уға беренсе медицина ярҙамын рус ҡыҙы Галя күрһәтә. Шуға ла ҡарт олатайым эстән генә: Иҫән-һау ҡайтып, өйләнһәм, ҡыҙым тыуһа, шәфҡәт туташы исемен ҡушам, – тип уйлай. Һалдаттың хыялдары тормошҡа аша. Өләсәйем тыуа. Баланың атаһы шунда уҡ: «Минең ҡыҙымдың исеме Ғәлиә була», – тип әйтә. Үҙен ҡотҡарған медсестраға ярҙамы өсөн ғүмер буйы рәхмәттәр уҡый. Ҡарт олатайым колхозда механизатор, умартасы булып эшләй. 1997 йылдың 21 апрелендә вафат була. Ҡарт өләсәйем менән 46 йыл бергә йәшәп, биш бала үҫтерәләр. Мин ауыр һуғыш юлын үткән ҡыйыу ҡарт олатайым менән ғорурланам. Ҡаһармандарҙың батырлыҡтары беҙҙең хәтерҙә мәңге йәшәр! Эльза ФӘЙЗРАХМАНОВА.",Ҡарт олатайым менән ғорурланам!,Еңеү,1470,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-09/art-olatayym-men-n-orurlanam-4274040,2025-05-09T10:30:00+00:00
"Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан Республикаһы буйынса тәфтиш идаралығының айырыуса мөһим эштәрҙе тикшереү буйынса беренсе бүлеге 18 йәштән 47 йәшкә тиклемге дүрт кешегә ҡарата енәйәт эшен тикшереүҙе тамамланы. Һәр береһенең роленә һәм ҡатнашыу дәрәжәһенә ҡарап, улар енәйәт иерархияһында юғары урын биләүҙә, көс һәм ҡорал сифатында ҡулланылған әйберҙәрҙе файҙаланып хулиганлыҡта, шулай уҡ аңлы рәүештә һаулыҡҡа уртаса ауырлыҡтағы зыян килтереүҙә ғәйепләнә. Тәфтишселәр асыҡлауынса, 47 йәшлек ғәйепләнеүсе, криминаль статусҡа эйә булып, 2022 йылдың ғинуарынан Башҡортостан Республикаһы территорияһында енәйәт иерархияһында юғары вазифа биләгән. Ул ойоштороу-идара итеү функцияларын тормошҡа ашыра, криминаль йүнәлешле кешеләрҙең хоҡуҡҡа ҡаршы эшмәкәрлеген координациялай, аҡса йыйыу һәм бүлеүҙе контролдә тота, уның криминаль йоғонто зонаһының айырым участкалары өсөн яуаплыларҙы тәғәйенләй, шулай уҡ енәйәтсел мөхит вәкилдәре араһында конфликтлы хәлдәрҙе хәл итә. Бынан тыш, 2022 йылдың майында Ейәнсура районының бер тораҡ пунктында кафела 47 йәшлек ғәйепләнеүсе менән урындағы кеше араһында көнкүреш низағы була. Артабан фигурант автомобилендә юл буйлап килгән оппонентын эҙләп таба һәм ике танышы менән бергә уны ныҡ иткәнсе туҡмай, һөҙөмтәлә зыян күреүсенең һаулығына уртаса ауырлыҡтағы зыян килтерелә. Тикшереүҙәр шулай уҡ 2024 йылдың июлендә Иглин районының Көҙәй ауылында ғәйепләнеүселәрҙең һыу буйында ял иткән ғаилә менән конфликтҡа инеүе асыҡлана. Бынан һуң улар зыян күреүселәрҙең өйҙәренә тиклем барып етә, унда мөнәсәбәттәрҙе асыҡлауҙы дауам итәләр һәм дүрт кешене туҡмай, газ пистолетын күрһәтеп һәм һуғышсан тоҡомло эт менән ҡурҡытып, үлтереү менән янайҙар. Фигуранттарҙың ғәмәлдәре арҡаһында ике ирҙең һаулығына уртаса ауырлыҡтағы зыян килтерелә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Эш судҡа йүнәлтелгән,Яңылыҡтар,1945,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/esh-sud-a-y-n-ltelg-n-4544209,2026-01-20T21:16:00+00:00
"Бөйөк Ватан һуғышы осоронда атайҙары яуҙа һәләк булған балаларҙы илебеҙ аяҡҡа баҫтырған. Лайыҡлы хеҙмәт юлы үткән һуғыш балалары ошо залда ла бар. Бөгөнгө геройҙар балаларына, ғаиләләренә лә шундай хәстәрлек күрһәтергә тейешбеҙ. Был һәләк булған атайҙар тураһында иң яҡшы иҫтәлек буласаҡ"", - тине. Радий Хәбиров шулай уҡ хәбәрһеҙ юғалған яугирҙарҙы эҙләү буйынса даими эшләүсе эшсе төркөм булдырырға ҡушты. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Һәләк булған яугирҙарҙың балаларына ярҙам итәсәкбеҙ""",Донъя,797,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-30/l-k-bul-an-yaugir-ar-y-balalaryna-yar-am-it-s-kbe-4557345,2026-01-30T11:13:00+00:00
"1. Мотлаҡ Аманат журналының төркөмөндә торорға. 2. Сәхифәгеҙҙә ошо яҙманы беркетергә. (Сәхифәгеҙ асыҡ булырға тейеш! ) 3. Әсәйегеҙ йә әсәйегеҙ кеүек күргән иң яҡын кешегеҙ менән төшкән сағыу, хистәрҙе сағылдырған фотоһүрәт һалырға, ул сифатлы булырға тейеш. 4. Әсәйегеҙ тураһында ҡыҫҡа яҙма урынлаштырырға. (Исем, фамилия, нисә йәш, ҡайһы ҡаларайондан). 5. Бер ҡатнашыусынан бер генә фоторәсем ҡабул ителә. Иң сағыу фотолар 2025 йылда журналда донъя күрәсәк. 6. 25-се ноябрға тиклем фотоларҙы Минең Әсәйем Аманат 2024 хештеге аҫтында үҙ сәхифәгеҙгә урынлаштырырға. Һуңынан бар фотоларҙы туплап беҙ тауыш йыйыуға сығарасаҡбыҙ. Иң күп тауыш йыйған фотография еңеү яулай. Уңыштар һеҙгә!",Фотовидео төшөрә алған квадрокоптер еңеүсеһен көтә!,Конкурстар,683,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-11-22/fotovideo-t-sh-r-al-an-kvadrokopter-e-e-se-en-k-t-4019396,2024-11-22T09:49:00+00:00
"Шифалы үләнде артыҡ күп итмәй, үҙегеҙгә етерлек итеп кенә, самалап ҡына йыйығыҙ, тип әйтә торғайны әсәй. Йәшел дауаханабыҙға әлегә боланутты ферментлап, әҙләп кәзә һаҡалы, туҡранбаш (клевер), аҡ сәскә (ромашка), бөтнөк (мята), мәтрүшкәне, ер еләген һәм япрағын, сейә, ҡурай еләге һәм ҡарағат япраҡтарын киптереп ҡуйҙыҡ. Япраҡтарҙы ямғыр яумаған, ҡоро көндә йыябыҙ, еләҫтә киптерәбеҙ, айырым һауыттарҙа һаҡлайбыҙ. Туҡранбашты (клеверҙы) анемия выҡытында, һыуыҡ үткәндә, кәзә һаҡалын йүткергәндә, аҡ сәскәне (ромашканы) тамаҡ шешкәндә ҡулланабыҙ, еләкте, бөтнөк, япраҡтарҙы һәм боланутты сәйгә ҡушып, витаминлы сәй итеп эсәбеҙ. Гөлшат Ғайнанова, Әбйәлил районы Автор фотоһы",Дарыу үләндәре йыйҙыҡ,Яңылыҡтар,671,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-06/daryu-l-nd-re-yyy-y-3874922,2024-08-06T13:54:00+00:00
"Ул яуабында: - Бик күп уҡып, тжрибм менн һынағандан һуң, тормошомдо шул биш нигеҙ бағана өҫтөн ултырттым. - 1) Миңә яҙған ризыҡ миңә буласаҡ. Шуны аңланым м тынысландым. - 2) Аллаһтың мине р ваҡыт күреп күҙтеп тороуын аңланым м тыйнаҡландым. - 3) Мин эшләй белгн м эшлрг тейеш булған эште башҡа бер кемдең д эшлмйәсген аңланым м ең һыҙғанып эшк тотондом. - 4) Йәшүҙең ахыры - үлем икнен аңланым м шуға ҙерлн башланым. - 5) Яҡшылыҡ та, яманлыҡ та оҙаҡ йәшәгәнлеген аңланым, шуға күр яҡшылығымды арттырырға, яманлыҡтарымдан ҡотолорға тырыштым, - тигн. ДОҒА ҠЫЛЫУ. Бисми Лләәһир-Рахмәәнир- Рахиим. Әлхәмдү ли Лләәһи Раббил-ғәәләмииин. Вәс-саләәтү вәс-сәләәмү ғәләә расүүлинә Мүхәммәдин үә ғәләә әәлиһи үә әсхабиһи әжмәғыйн. "" Әй, Раббым Аллаһ! Беҙгә байлыҡ бирһәң, шуның менән бергә һөйөнөсөн дә бир, сөнки байлыҡ булып, һөйөнөс булмаһа, уның ҡәҙере юҡ. Беҙгә хәйерле бәрәкәт ишектәрен ас! Көс бирһәң, аҡыл һәм хикмәт тә бир, сөнки көс булып, аҡыл-хикмәт булмаһа, ул хәсрәттән башҡа бер нәмә лә бирмәҫ! Дәрәжә бирһәң, түбәнселек тә бир, сөнки түбәнселекһеҙ дәрәжә үкенескә алып килә. Матурлыҡ бирһәң, оят та бир, сөнки оятһыҙ матурлыҡ хурлыҡҡа алып килә. Һынау һәм ауырлыҡ бирһәң, сабырлыҡ та бир, сөнки сабырлыҡһыҙ һынауҙы үтеп булмай. Иман бирһәң, ныҡлыҡ та бир, сөнки ныҡ булмаған иман донъяла һәм әхирәттә ҡотҡармай. Йә, Раббым! Тәүфиғымды киңерәк ас, күңелемә рәхмәт орлоғоңды сәс, күңел көҙгөһөн сафландырып тор, бөтөн мөшкил эшемде тиҙ хәл итеп тор. Телемде яғымлы ҡыл, ишеткән һәр ҡолаҡ шатлыҡта булһын. Һүҙҙәремдең мәғәнәһен юғары ит, ауырлыҡтарҙан ҡотолдорһон ошо тел. Ярҙамыңда миңә йомарт бул Аллаһым, ғафиллыҡ хәленән уят мине. Бәхетле ит йәшәүемде, арттыр хәйерле ғилемде, еңеләйт ғилем алыуымды. Һин биргән ниғмәттәргә ғилемем сәбәпле шөкөр итә белһәм ине. Уҡыуым һәм ғилем алыуым сәбәбенән тышым һәм эсем нурланһын һәм бер ҡәҙәр булһа ла наҙанлығым кәмеһен, белгәндәремде башҡаларға өйрәтеп, Ислам шәриғәтенә хеҙмәт итеү насип булһын. Йә, Раббым! Тәүфиғымды киңерәк ас, күңелемә рәхмәт орлоғоңды сәс, күңел көҙгөһөн сафландырып тор, бөтөн мөшкил эшемде тиҙ хәл итеп тор. Фото А. Королев.","Һеҙгә, ҡәҙерле дуҫтарыбыҙ, матур нәсихт булһын:",Аңлатма,2100,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-04/e-g-erle-du-taryby-matur-n-sih-t-bul-yn-4564631,2026-02-04T16:42:00+00:00
"Ә хәҙер ошо уҡ сифаттарға эйә булған гүзәл затты күҙ алдына килтерегеҙ. Яп-ябай ҡатын-ҡыҙ була ла ҡуя! Бына ниндәй һығымта: беҙ яҡшы тип һанаған ир-ат статистикалағы уртаса ғына ҡатын-ҡыҙға тиң. Ә һеҙ, гүзәл заттарҙың талаптары юғары, тигән булаһығыҙ. Айгөл СӘЛӘХОВА.",ТАЛАПТАРЫ ЮҒАРЫ,Юмор,267,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-01-22/talaptary-yu-ary-4546461,2026-01-22T14:00:00+00:00
"Нескә күңелле бала була ул. Бәләкәй сағында, атаһы йә әсәһе белемен камиллаштырырға ҡалаға киткәндә лә, һағыныуҙан ауырып, һарғайып, хатта температураһы күтәрелә. – Мәктәп-интернатта уҡығанда ла ныҡ һағынған, тик «ҡайтам» тип әйтергә ҡыймаған ул беҙгә. Бер саҡ хатына бөтә ихатабыҙҙы ентекләп төшөрөп һалған. Тыуған йортоноң һәр детален ҡәҙерләп иҫләп ултырғандыр инде, – ти әсәһе. «Бейеп китһәм, күңелле булып ҡала, башта бер насар уй ҙа юҡ. Ә ҡайтҡым килһә, моңһоулана башла-һам, ҡулыма ҡурай алам да уйнайым, шулай һағышымды баҫам», – тип һөйләп ала ул бер тапҡыр әсәһенә. Спорт ярыштарында, башҡа сараларҙа ҡатнашып, гелән беренселекте алып йөрөгән улының ҡыуанысын уртаҡлашырға бармауына, хатта сығарылыш кисәһендә лә эргәһендә була алмауына әсенеп ҡуя Гәүһәр инәй. Донъя мәшәҡәте, тигән булып. «Улымды Ленинградҡа алып барҙым, – тип тағы бер фото күрһәтә Гәүһәр инәй. – Кроссовкаларҙың яңы сыҡҡан сағы, өлкән улым шуны алып ҡайтыуымды һораны. Марат менән әллә ни саҡлы сират көтөп торҙоҡ, исмаһам, шунда, миңә лә алайыҡ, тиһәсе. Ни үҙем уйламағанмын. Балаҡайым, һиңә бөтә һөйөүемде,  хәстәрлегемде күрһәтеп өлгөрҙөммө икән, тигән уй ҙа килә башыма». Эй, был донъялар һис бер үкенесһеҙ генә булһа икән. Мәктәптән һуң Марат авиация институтында белем ала һәм компьютер буйынса инженер булып һаҡлыҡ банкына эшкә инә. Артабан хеҙмәт юлдары уны башҡа һуҡмаҡтарҙан алып китә, эске эштәр органдарында, һалым полицияһында эшләй, 2001 йылда Чечен Республикаһында конституцион тәртипте тергеҙеү буйынса командировкала була. Ҡайҙа ғына эшләгәндә лә, булмышына тоғро ҡала: төрлө сарала ҡатнаша, көрәш, самбо, атыу, йүгереү, саңғыла йөрөү кеүек ярыштарҙан ҡалмай, призлы урындар яулай. Ҡыҙыҡһыныуҙары төрлө була уның. Башҡорт аштарын бешерергә лә өйрәнә, ҡош-ҡорт үрсетеү нескәлектәренә лә төшөнә. «Ниндәйҙер уйы булһа, тота ла эшләй, һуҙып йөрөмәй, һәр нәмә ҡулынан килә. Сағыу йәшәне лә балҡып һүнде Марат», – был һабаҡташтарының һүҙе. Авиацияла хеҙмәт иткән уҙаманды танкҡа ҡаршы взвод командиры итеп ҡуялар. Өлкән лейтенантҡа, бында кәрәгерәкһең, тиҙәр. Отпускыға ваҡыты етһә лә, алмаштырырҙай кеше булмағас, кисектереп тора килә. Ҡайтырға яҙмай. – Ауыр хәбәрҙе нисек еткерҙеләр һеҙгә? – Ни хәтлем ҡыйын булһа ла, сал сәсле әсәгә был һорауҙы бирмәй булмай. – Үҙебеҙ ишеттек. 29 ғинуар, сәғәт киске ун бер тирәһе. Бер саҡ Раушания килен илай башланы. Ниңә илайһың, тип һораһам, әйтмәй. Тағы һорайым, яуап бирмәй. «Әллә Марат үлгәнме? » – тиһәм, «Эйе-е», – тимәһенме. Сибайҙа ерләйҙәр яугирҙе. Хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы, фиҙакәрлеге өсөн һәләк булғандан һуң Батырлыҡ, Генерал Шайморатов ордендары менән бүләкләнә Марат Мәхийәнов. Мараттың өс улы ҡала: Заһир, Таһир, Рамазан. Өлкәндәре юғары белем алып, үҙ һөнәрҙәре буйынса Сибай ҡалаһында эшләп йөрөй, кескәйҙәре 10-сы синыфта уҡый. Йылайыр районының Ҡашҡар ауылында, Хәйбулла районының Һамар мәктәбендә, Рәми Ғарипов исемендәге Башҡорт республика  гимназия-интернатында Марат Мәхийәнов исемендәге Герой парталары ҡуйылған. Гимназияла уның исеменә арналған шашка-шахмат турниры үткәрелә. Бындай сараларға яугирҙең әсәһе Гәүһәр апайҙы ла саҡыралар. Әсә кисергән тойғоларҙы һүҙ менән генә аңлатыу мөмкин түгел. Йән әрнеүе, ғорурлыҡ, рәхмәтле булыу, һағыныу һағышы. – хистәр барыһы бергә уҡмашып, уға ниҙер әйтергә ирек бирмәй, күҙҙәренә йәш тығыла. Бындай саҡта улы Роберт ярҙамға килә – ҡустыһы тураһында ул һөйләй. «Маратым вафат булғас, сәләмәтлегем насарланып китте. Роберт улым менән Резеда киленем үҙҙәре янына Өфөгә алып килде. Йылы, уңайлы, бар шарттары булған өр-яңы фатирҙа йәшәйем», – ти рәхмәтле инәй. Ихлас йылмайып, селтәрле аҡ шәл тоттора һәм, изге теләктәрен еткереп, сәй эсергә саҡыра. Йөҙө ҡояштай балҡый. Тик күҙҙәрендә генә – төпһөҙ һағыш. Гөлшат Ҡунафина.",Әсә һағышы,Махсус хәрби операция,3737,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-08-28/s-a-yshy-4354286,2025-08-28T11:00:00+00:00
"Рамил БеляевКояш бөтенләй батмаган Финляндиянең төньягында ураза тоту тәрибәсе турында узган ел Азатлык индеязганиде. Быел төннәр тагын да кыскарак. Финляндия татарларының быел ураза тоту тәртибе турында ислам әмәгатенең имамы Рамил Беляев белән сөйләштек. – Рамил хәзрәт, сез узган ел уразаны ике вакыт – Һелсинки һәм Мәккә вакыты белән тоту рөхсәт ителүен сөйләгән идегез. Быел да бу тәртип сакланамы? – Алдан ук әйтәм, бу тәртип Финляндия татарлары мәхәлләсенә генә кагыла, чөнки төньяктагы кояш яктысы бетмәгән илләрдә Мәккә вакыты белән ураза тоту ярамый дип санаучылар да бар. Төрле методлар белән бу вакытларны санап чыгарган башка мөселманнар да очрый. Шуңа фикерләр төрле. Безнең мәхәлләбездә Финляндиядәге татарлар бишенче тапкыр яз-әй вакытында ураза тота. Әгәр татарлар Финляндиягә елларда килгән дип расласак, татарларга шундый озын уразаны бишенче тапкыр тотарга туры килә. Аларның соңгы икесе менә әйге вакытка туры килә. Әүвәлге заманда әй вакыты дигән төшенчә булмаган. Уразалар бер вакыт буенча гына тотыла торган булган. Ул безнең кыш вакытына туры килә. Финляндиядә жәй вакыты 1981 елда кулланышка алына. Әгәр ""кышкы вакыт""та ураза тотканда аерым кагыйдәләр кирәк булмаган булса, ""әй вакыты""нда Русия, Европа илләрендә ифтарлар бик соңга калу сәбәпле яңа карар чыгарырга мәбүри була. Мисал өчен, бүген авыз ачу кичке 22.50 тирәсенә туры килә. Бу психологик яктан бераз авыр. Шуңа элекке елларда нинди вакыт белән ураза тоту иң уңайлысы булыр иде дип уйлана башлаганнар. Әлбәттә инде Финляндиянең үз вакыты кала, шул ук вакытта уразаны озын көннәрдә тота алмаучылар өчен төрле фәтваларга таянып Мәккә, Истанбул, Мәдинә, Каһирә вакыты белән календарьләр әзерләп мөселманнарга белгертә торган булганнар. Бу шундый тәрибә. Быел без Һелсинки вакытын һәм шулай ук иске тәрибәгә таянып Мәккә шәһәренең кояш чыгу һәм бату вакытларын да хәбәр иттек. – Мәккәгә таянып ураза тоту тәртибен кем булдырды? – Әйткәнемчә, мәсәлә 1981 елга барып тоташа. ""Жәй вакыты"" кабул ителгәч, мәхәллә идарәсе халыкыбыз уразасын тотсын, бу гыйбәдәттән ваз кичмәсен, Рамазан ае бер бәйрәм ае буларак тоелсын дип хәл итү юлларын уйлый башлагач, алар төрле фәтваларны өйрәнгәннәр. Безнең тарихи кәгазьләребез арасында 1980 елларның башында ураза тоту өчен Һелсинки һәм Мәдинә шәһәре вакытлары бирелгәне күренә. Ни өчен Мәдинә дигәндә, бу мөгаен пәйгамбәребезгә ураза тоту фарызлыгы Мәдинә шәһәрендә иңдерелгәне белән бәйледер. Әмма бүгенге көндә без икесен генә калдырдык. Берсе - Һелсинки, икенчесе пәйгамбәребезнең туган шәһәре - Мәккә вакыты. – Хәзер Һелсинки вакыты белән сәхәр һәм ифтар ничәдә? – Без үткән елда кояш чыкканчы 1,5-2 сәгать әүвәл сәхәрне тәмамлый идек, быел Төркиянең дини эшләр министрлыгыннан әдвәл сораттык һәм аның нигезендә кояш чыгарга бер сәгать калды дигәндә ашавыбызны туктатабыз. Шушы әдвәлне быел гына кулланышка керттек, чөнки уразада булмаган вакытыбыз бик аз кала. Мисал өчен тәравих бүген 0 сәгать 19 минутта башлана. Ул бер сәгать барса. Инде вакыт 1 сәгать 20 минут булды, ди. Әле өйгә кайтасы бар. Шул сәгать 2 ләрдә өйгә кайтсак, инде ашарга вакытыбыз калмас иде, ә менә бу сәгатькә күчергәч безнең әле тагын бер сәгатькә якын вакытыбыз ашап алырга, ял итәргә итә. Шул 2 сәгать 40 минутларда инде сәхәрне тәмамлыйбыз. Авыз ачу 22 сәгать 50 минут тирәсендә. – Төркия диния эшләре министрлыгы махсус Финляндия татарлары өчен әдвәл булдырдымы? – Юк. Алар һәр елны Европа илләре өчен үзләренең әдвәлләрен төзи. Мәчетләр аларны халыкка тарата. Анда аерым шәһәрләр вакыты бирелгән. Финляндиянең дә биш аерым шәһәр өчен ураза вакытлары күрсәтелгән. – Мәккә вакыты белән ураза тоту ничек? – Сәхәр сәгать иртәнге дүртләрдән соң тәмамлана һәм кичке идедән соң инде ифтар вакыты итә.",Финляндия татарлары арасында иске тәрибәгә таянып ураза тотучылар да бар,Дин,3699,https://www.azatliq.org/a/27079409.html,2015-06-18T13:12:27+00:00
"Минира БИКӘНӘСОВА(интернет хикмәттәре)Сит өлкәлә йәшәгән апайым менән еҙнәмә ҡунаҡҡа барҙым. Мине әйҙүкләп ҡаршы алдылар: апайым бигерәк уңған да инде – ниндәй генә аш-һыу әҙерләмәгән! Еҙнәм дә йүгереп йөрөй. Мин килгәс, күршеләрен ҡунаҡ күрһәтергә тип ашҡа алдылар. Күршеһе Ғәзимә апай күркәм холоҡло, сибәр йөҙлө, һүҙгә бөткән кеше икән, ә бына Ирек ағай уның тап киреһе – аҙ һүҙле, тыныс ҡына олпат ир. Бер аҙ ҡунаҡ булғас, ир-ат ишек алдына сыҡты, ә ҡатын-ҡыҙҙар сер бүлешеп алдыҡ. Шунда Ғәзимә апай һөйләгәндәрен, бәлки, башҡаларға һабаҡ булыр тип, яҙырға ҡарар иттем.",Һуңлаған аңлашыу,Йәмғиәт,573,https://henek.info/articles/common_material/2025-02-20/u-la-an-a-lashyu-4129783,2025-02-20T16:00:00+00:00
"Акъярга керү урыныМәскәү, Петербур Русия төбәкләреннән Кырымга карантинны бозучылар килә, ди аннексия чорында Мәскәүдән куелган шәһәр башлыгы Михаил Развожаев. Бүгеннән башлап шәһәргә керү тулысынча контрольдә булачак. Кырым-Акъяр чигендә урнаштырылган биш блокпостта шәһәргә керүчеләрнең температураларын үлчи башлаганнар. Акъярга керүчеләр анкета тутырып кайда яшәячәген хәбәр итәргә тиеш. Блокпостларда полиция сакта тора. 31 мартта Акъярга Русия төбәкләреннән килгән 50 дән артык машина кире борылып киткән. Бүгенге көнгә шәһәрдә коронавирус йоктырган биш кеше теркәлгән. Русиянең зур шәһәрләрендә, Мәскәүнең үзендә коронавирус белән авыручылар арта барганда, аннексияләнгән Кырымга вакытлыча сыену эзләп килүчеләр арту мөмкинлеген кузаллап Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаров Кырым хакимиятләрен канунсыз төзелгән Кырым күперен ябаргачакырган иде.",Акъярга керү юлларында блокпостлар куелды,Яңылыҡтар,854,https://www.azatliq.org/a/30519752.html,2020-03-31T10:16:32+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөзелеш барган урыннарга, базарларга рейдлар булган. Русия ватандашлыгы алса да, хәрби исәпкә басудан качып йөрүче 45 кешене ачыклаганнар диелә. Татарстан башкаласында эшче мигрантларны тикшерә башлаганнар. Тәртип саклау оешмалары вәкилләре Казанның Совет, Киров һәм Мәскәү районнарындагы төзелеш барган урыннарда булган, дип иткерә Татарстан тикшерү комитетының матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Вечерняя Казань"". Русия ватандашлыгы булса да, хәрби исәпкә басмаган 45 мигрантны ачыклаганнар. Төзелеш мәйданчыкларыннан тыш, шәһәрдәге зур базарларны да ткишерүләре әйтелә. Мәсәлән Яңа Савин районында урнашкан ""Привоз"" базарына рейд булган. Бу хакта ""Бизнес О""язды. ""Документларны тикшерделәр. Нигездә кайда теркәлгән булуларын, кайда яшәүләрен"", дип сөйләгән басма әңгәмәдәшчесе. Аның әйтүенчә, якынча ун кешене куәт оешмалры вәкилләре ""төгәллек кертү өчен"" үзләре белән алып киткән. Кайбер сатучылар бу рейдларны Мәскәү янындагы ""Крокус Сити Холл""да булган теракт белән бәйләгән. Әмма базар мөдире урынбасары басмага мондый тикшерүләр базарда якынча айга бер булып тора дип сөйләгән. Ул моны теракт белән бәйледер дип ышандырып әйтә алмаган. ""Крокус Сити Холлда"" теракттан соң аны башкаруда һәм оештыруда катнашуда шикләнелгән тугыз кешесак астына алынды. Аларның күбесе Таикстан ватандашлары. Әлеге вакыйгадан соң мигрантларны контрольгә алу турында сөйләшүләр башланды. Хокук яклаучы Валентина Чупиктеракттансоң Русиядәге мигрантларны кысрыклаулары турында 8,5 мең мөрәәгать килде дипбелдерде. Моңа кадәр март аенда да Казандагы полиция мигрантлар арасында хәрби исәпкә куердай кешеләрне эзләп шәһәрнең зур төзелешләрендә рейдларүткәргән иде. Тикшерү чаралары нәтиәсендә Русия паспортлары алган 39 мигрантны исәпкә куйдылар. Күптән түгел Башкортстанда да узган елның соңгы ике аенда 111 мигрантны ачыклап хәрби исәпкә куюларыхәбәр ителде. Моның өчен тикшерүчеләр хәрби комиссариат хезмәткәрләре белән берлектә эшче мигрантларның яши һәм эшли торган урыннарына рейдлар ясаганнар. Аларның өчесен хәрби чакырылыш кысаларында мәбүри хәрби хезмәткә алганнар, өчесе исә ихтыяри буларак контракт төзеп Русия гаскәренә ялланган. Русия ватандашлыгы булган эшче мигрантларны былтыр көз мәчетләрдән дә эзләгәннәр иде. Әйтик, 20 октябрьдә Мәскәү өлкәсенең Котельники шәһәре мөселман үзәгендә куәт оешмалары хезмәткәрләре чираттагы рейд уздырды һәм мөселманнарны хәрби комиссариатка, ә аннары хәрби әзерлек үзәгенәалып китте. Шуннан соң мигрантлардан Русия саклану министрлыгы белән килешү имзалауны таләп итә башлаганнар иде. ""НЕРУССКИЙ""-каналыналып баручы, сәясәт белгече Ринат Мөхәммәтов Азатлык белән сөйләшкәндә Русия ватандашлыгы алган мигрантлар әмгыятьтә хокуклары аз якланган вәкилләр булып санала, аларның ватандашлыкны югалту куркынычы да бар, дип фикер белдергән иде. ""Ротациягә хәрбиләр кирәк. Күрәсең, хакимият мобилизациягә әзер түгел. Бу якынлашучы сайлау һәм илдәге вазгыять белән бәйле. Алар ризасызлык белдерүчеләр артыр дип курка"", диде ул. әясәтче Борис Вишневскийсүзләренчә, Русия ватандашлыгы алган мигрантларны сугышка ибәрү әмгыятьтә зур ризасызлык уятмаячак. Ә менә ватандашлыкларын югалтулары һәм илдән сөрелүләре бик ихтимал дип саный ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда эшче мигрантларны тикшерәләр,Яңылыҡтар,3315,https://www.azatliq.org/a/kazanda-eshche-migrantlarni-tiksheralar/32891131.html,2024-04-04T16:15:15+03:00
"ЯУАП. Алыҫтағы берәй кешегә икенсе кеше аша сәләм биреп ебәреү – сөннәт ғәмәл. Әгәр кемдер һеҙҙән сәләм биреп ебәреүегеҙҙе һораһа, һәм һеҙ риза булыуығыҙҙы белдерһәгеҙ, ул сәләмде һеҙ мотлаҡ рәүештә кешеһенә еткереп ҡуйырға тейешһегеҙ. Әгәр инде ризалыҡ бирмәгән булһағыҙ йә иһә өндәшмәй ҡалһағыҙ, ул сәләмде алып барып еткереү һеҙҙең өсөн мотлаҡ түгел. Әгәр үҙегеҙгә кеше аша сәләм килеп етһә, һеҙ быға мотлаҡ сәләм менән яуап бирергә тейешһегеҙ. Иң тәүҙә ул сәләмде еткергән кешегә, аҙаҡ ул сәләмде биргән кешегә сәләм бирһәгеҙ, һәйбәтерәк («Ғаләйкә үә ғаләйһи сәләм» тип, йәғни «Һиңә сәләм һәм теге сәләм биргән кешегә сәләм»). Әгәр сәләм яҙма рәүештә еткерелһә, һеҙ уға шулай уҡ яҙма рәүештә, йәки телдән генә лә яуап бирә алаһығыҙ. Сәләм биргән – мең сауаплы. Әхмәр Үтәбай. Борон-борон замандарҙан Изге йола ҡала килә. Быуаттарҙың сәләмләүен Яңы быуын алып килә. Кешеләрҙең күңелендә Ҡояш булып ҡабынығыҙ. Онотмағыҙ осрашҡанда Өндәшергә""Һаумыһығыҙ! """,Һеҙгә сәләм биреп ебәрһәләр,Йәмғиәт,955,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-26/e-g-s-l-m-birep-eb-r-l-r-3744778,2024-04-26T15:37:00+00:00
"В холодильнике не стоял заранее приготовленный для него обед. На столе не лежали деньги на школьный завтрак. На пиджаке не была пришита пуговица. А рядом с пиджаком не лежали чистые носки и трусы. Со стены возле телефона исчез листок бумаги, куда мама записывала номера всех, кому сын должен перезвонить. Вечером родители вернулись поздно (они ходили в кино без него), поужинали, честно оставив часть ужина на сковороде. Никто не поинтересовался, какие у сына отметки в дневнике и что ему задано на завтра. И никто не сказал ему, чтоб он не ходил босиком по полу, он сам довольно быстро понял, что пол холодный, и что надо надеть тапочки. От него не спрятали телевизор, и он смотрел его вместе со всеми, и на его вопросы вежливо отвечали – его никто не игнорировал и не бойкотировал, просто родители обсуждали увиденное сугубо между собой. Оказалось, что это довольно скучно – выходить на улицу, когда там уже нет сверстников, и когда родители не запрещают, поэтому он скоро вернулся. На кресле-кровати не была застелена постель. Родители укладывались спать. Он вежливо напомнил им про деньги на завтрак. Утром он встал, в раковине лежала одна невымытая тарелка – его. Но деньги на завтрак лежали на столе. Всё остальное было как вчера. Ничего страшного с ним не случилось – он сам нашел и носки, и трусы, и помыл тарелку, и пришил пуговицу, и сделал уроки. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Оставьте меня в покое! »,Мәғариф,1480,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-01-24/ostavte-menya-v-pokoe-4095398,2025-01-24T11:18:00+00:00
"Фәридә КорбангалиевафикерләрМәскәүдәге мәхкәмә журналист Фәридә Корбангалиевага читтән торып хөкем карары чыгарды. Хөкемдар Корбангалиеваны сигез елга ирегеннән мәхрүм итте. Аңа шулай ук дүрт ел дәвамында сайтлар администраторы булу тыелды. Әлеге инаять эшенең тагын бер фигуранты Алексей Барановскийны читтән торып алты елга ирегеннән мәхрүм иттеләр. Бу хакта Мәскәү прокуратурасы хәбәр итә. ""Мәскәүдәге мәхкәмә хөкем карары чыгарды: сигез елга ирегемнән мәхрүм итү, дүрт ел сайтлар администраторы булуны тыю. Мин әлегә Штафор шәһәрчегендә розе бокалы белән кафеда утырам һәм моның белән алдагы көннәремдә ничек яшәргә соң дип уйлыйм"", дип язды Корбангалиева үзенең сәхифәсендә. Корбанглаиева һәм Бараноский террорчылыкны аклауда һәм пропагандалауда, шулай ук Русия Кораллы көчләре турында ялган хәбәрләр таратуда гаепләнә. Прокурор узган утырышта белдерүенчә, Корбангалиева видеолары Русия кешеләрендә борчылу, курку, көчсезлек һәм яклаусыз калу хисләре уяткан. Фәридә Корбангалиева һәм Алексей Барановскийга террорчылыкны ачыктан-ачык аклау һәм пропагандалау (Русия инаять кодексының 205.2 маддәсе, 2 нче өлеше) гаебе белдерелде. Моннан тыш, Корбангалиевага Русия Кораллы көчләре турында ялган хәбәрләр тараткан өчен дә (Русия инаять кодексының 207.3 маддәсе, 2 нче өлеше) инаять эше ачылды. Эш читтән торып каралды һәм әмәгатьчелек өчен ачык булды. Русия басмалары мәгълүматына караганда, 2024 елның маенда Корбангалиева һәм Барановский чит илдән видеохостинг платформаларының берсендә уртак әзерләгән видеоязма урнаштырган. Анда террорчылык гамәлләренә өндәү һәм терроризмны аклау элементлары табылган, дип саный тикшерү.2023 елның гыйнварында Корбангалиева, шулай ук чит илдән торып, мессенджерда Русия армиясенең ""махсус хәрби операция"" барышындагы гамәлләре турында ялган мәгълүмат тараткан. Фәридә Корбангалиева һәм Алексей Барановскийга карата читтән торып сак астына алу карары чыгарылган, алар халыкара эзләүдә. Русия Чехия хакимиятеннән Корбангалиеваны экстрадицияләүнеталәп итте. Праганың Шәһәр мәхкәмәсе Русиянең бу үтенеченкире какты. Фәридә Корбангалиева Казанда туып үскән, журналист. Башта ""Татарстан"" дәүләт телеканалында, соңыннан ""Русия-1"" федераль телеканалында эшләгән. елларда Алексей Барановский ""Русия азатлыгы"" легионында сугыша. Русиядә",Мәхкәмә журналист Фәридә Корбангалиеваны читтән торып 8 елга ирегеннән мәхрүм итте,Яңылыҡтар,2265,https://www.azatliq.org/a/33477626.html,2025-07-18T09:35:45+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанның Түбән Кама районы башлыгы Рамил Муллинмобилизациягә эләгеп, Украинадагы сугышта булып кайткан ирләр белән очрашкан. Очрашуга дүрт сугышчы килгән. Алар район башлыгына һуманитар йөкләрне ала алмыйбыз дип зарланган. Бу хакта ""Бизнес ""яза. ""Һуманитар ярдәмне ыялар да кебек, әмма безгә килеп итми. Бер нәрсәсез сугышабыз, хәтта тепловизорлар юк"", дип сөйләгән ""Ермак"" кушаматлы хәрби. Басма белән әңгәмәсендә сугышчы күптән түгел үзе хезмәт иткән хәрби бүлекчәне ""ДНР"" офицерлары итәкчелегенә тапшыруларын әйткән. Солдатлар сөйләвенчә аларның хәрби итәкчеләре посылкаларны үзләре исеменә ала. Хәрбиләр волонтерлардан һәм башкарма комитеттан үз исемнәребезне күрсәтеп посылка салыгыз, алар безгә барып итәрлек булсын, дип сораган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Түбән Камадан мобилизацияләнгән ирләр һуманитар ярдәм килеп итмәүгә зарлана,Яңылыҡтар,861,https://www.azatliq.org/a/32447036.html,2023-06-06T12:04:41+00:00
"Һәр бер әҙәми заттың ғүмер башы - бала сағында. Бәлки, тап ошо йылдар кеше ғүмеренең иң бәхетле осоролор ул. Әлбиттә, заманалар ауырҙарҙан ауыр булып, һуғыш-ҡыйралыштар сығып, ас-яланғас, етемлектә үҫкән, белем алыуҙан мәхрүм ҡалған балаларҙы бер нисек тә бәхетле булған тип әйтергә тел әйләнмәй. Беҙ, йәше инде 60-70-тән уҙған оло быуын вәкилдәре, балалыҡ йылдарыбыҙ, ысынлап та, бәхетле заманға тура килде, тип ауыҙ тултырып әйтә алабыҙ. Нисек шулай булмаһын ти: атайҙарыбыҙ, яраланған булһа ла, ҡанлы яуҙарҙан тере ҡайтҡан, инәйҙәребеҙ, һәр яҡтан етешһеҙ булған көнитмешкә ҡарамайынса, 50-се йылдарҙа беҙгә ғүмер бүләк иткән. Совет власы түңкәрелгәс, ул осорҙо яманатлы итеүселәр оторо күбәйеп киткәйне: йәнәһе, коммунист етәкселәр халыҡҡа тик ауырлыҡтар, бәлә-ҡаза ғына килтергән, социализм - иң алама ҡоролош, ә капитализм барыһын да бай һәм бәхетле итәсәк. Социализмда ла йәшәнек, капитализмдың ""тәмле"" емештәренән дә ауыҙ иттек. Ә беҙҙең өлкән быуын кешеләре һаман бала саҡтарын, үҫмерлек һәм йәшлек йылдарын һағынып иҫкә ала. Бала-сағаға күп кәрәкмәй ине ул саҡтарҙа: тамағың туҡ, өҫтөңдә тегенсе әбей тегеп биргән күлдәк-ыштан, йәй көндәрен ялан тәпәй йүгереп-уйнап көн үткәрәһең. Уйнап туйғас, асығыбыраҡ кителә. Әсәйҙәребеҙ туҫтаҡ тултырып яңы ғына ойотолған ҡатыҡ һалып бирә, шунда әпәкәй турап тороп ашайһың - шул тиклем тәмле була, кәнфит-шәкәр юҡмы, тип һоранғаныбыҙ иҫтә ҡалмаған. Ишеү етмәһә, тауыҡ йомортҡаларын ҡайнатырға ҡуйылған самауырға һалып бешерәбеҙ: эҫе йомортҡаны әрсеп, тоҙ һибеп, әпәй телеменә ҡаймаҡ яғып тәғәмләнһәң, үҙеңде бер серегән бай балаһылай тояһың. Олораҡ малайҙар аяҡ өшөрлөк һалҡын һыулы бәләкәй генә Ҡыйғы йылғаһына йылым менән балыҡ һөҙөргә барғанда, беҙ ҙә эйәрәбеҙ: һыу тәрәнерәк булған сөңгөлдө һөҙөп алып сыҡҡан мәлдә йылымда иң кәмендә бер-ике сабаҡ, ҡайһы берҙә көмөш бәрҙе йә иһә шылғаяҡ шамбы һикергеләп ятҡанын күҙәтеү - үҙе бер бәхет. Балыҡ һөҙөү тамамланғас, йылымсылар уны бүлешеп ала. Бер малайҙы, күҙен ҡаплатып, сүгәләтеп ултырталар, ә уның артында балыҡ бүлеүсе малай тора. Ул биҙрәләге балыҡтарҙы берәмләп ала ла, һорау бирә: ""Был балыҡ кемгә? "" Тегеһе балыҡ һөҙөүсе малайҙарҙың исемдәрен сиратлап әйтә бара. Һәр береһенә берәр балыҡ эләгеү менән башына күлдәк ҡапланған малай сираттағы балыҡты ""Быныһы колхозға"", ти. Колхоз тигәнең йылым хужаһы була инде. Мин был күренеште малайҙарҙың уртаҡ табышты ғәҙел бүлешеү алымы булғандыр тим. Шулай ҙа бер көндә балыҡ һөҙөү низағ менән тамамланды: бүленгән балыҡ менән риза булмаған өлкәнерәк ике малай, бер-береһен хәрәмләшеүҙә ғәйепләп, тас та тос һуғыша башламаһынмы! Береһенең хатта танауы ла ҡанап китте: уның береһенән береһе бәләкәсерәк ҡустылары, яр буйында аяҡтарын һәлберәтеп, теҙелешеп ултырған көйө, ағаларын йәлләп, аҡырышып илай башланы. Шулай ҙа был тамаша үҙ-ара ярашыу менән тамамланды. Ҡайһы саҡта беҙгә, ыбыр-сыбар малай-шалайға ла, өлөш сығарыла: беҙгә вағыраҡ сабаҡ-фәләнде биреп ҡайтаралар. Шул ваҡ балыҡтарҙы таҙартып тоҙлайбыҙ ҙа, өй ҡыйығына ябылған, йәйге эҫе ҡояшта ҡыҙып йылынған ҡалайға теҙеп һалып, ""бешереп"" ашайбыҙ. Тәмлелегенә ни әйтерһең! Баҡсабыҙ артындағы һыртта ҡар тиҙ иреп бөтә, яҡын-тирәлә йәшәгән малайҙар йәшәрә башлаған сиҙәмгә шар һуғырға йыйыла. Был уйын шунан ғибәрәт: һәр кем нәҙегерәк кипкән ағастан ҡулайлы итеп яһалған шар һуға торған таяҡ алып килә, шулай уҡ оҫтараҡ малайҙарҙың береһе ағас ороһонан юнғыслап эшләнгән бәләкәй генә шар килтерә. Өҫкә сойорғотолған шар бер аҙ түбәнәйеүгә, уға шар таяғын туралап ташлап, тейҙерә алыу кәрәк: шулай булғанда, шар ҡаңҡылдап әллә ҡайҙа осоп та китә. Шар һуғыусылар ике командаға бүленә, үҙҙәренә түрә һайлай, бер команда шар һуға, икенсеһе шар артынан йүгерә. Һуғыусы һәм көтөүсе командалар урындары менән алышынып тора. Мәргәндәре күберәк булған команда оҙаҡ ҡына ваҡыт шар һуғып кинәнә, икенсе команда малайҙары, бер туҡтауһыҙ һауаға осоролоп торған шар артынан йүгергеләп, арып та бөтә. Шулай ҙа малайҙар йыл һайын ҡыҫҡа ғына яҙ миҙгелендә ошо уйынға бик тә теләп йөрөп, үҙенә күрә бер рәхәтлек кисерә торғайны. Балалыҡ йылдарын мәктәптән башҡа күҙ алдына килтереп булмай. Ауылыбыҙ мәктәбенең ике генә ағас бинаһы булды, күрше Ҡурғаш ауылы балалары интернатта йәшәне. Беҙгә 8-се класс бөткәнсе барса предметтарҙы ла тик башҡорт телендә генә уҡыттылар. Уҡытыусы - ауыл халҡы өсөн бик абруйлы шәхес, беҙ ҙә уҡытыусыларыбыҙҙы хөрмәт иттек, улар өйрәткән-ҡушҡандан ситкә тайпылманыҡ. Ул ваҡыттарҙа ауылдарҙа махсус урта йә иһә юғары белемле педагогтар бик аҙ булды. Йыш ҡына уҡытыусы вазифаһын педучилищеларҙа һәм вуздарҙа уҡып йөрөгән практиканттар башҡарҙы. Район үҙәгенән беҙҙең мәктәпкә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп ебәрелгән Зарема-апа иҫемдә ҡалған. Уны беҙ беренсе дәресенән уҡ яраттыҡ, үҙе йәш кенә һәм төҫкә лә бик сибәр. Рус телендәге хикәйәләрҙе артистарса, шул тиклем ылыҡтырғыс итеп уҡый - иҫең-һушың китерлек. Уҡытыусы йоғонтоһо булғандыр, рус телендәге китаптарҙы күп уҡый башлағайным шул саҡта уҡ. Беҙҙең балалыҡ, йәшлек йылдарында октябрят, пионер, комсомол ойошмаларының дәрестәрҙән һуң уҡыусыларҙы төрлө эштәргә йәлеп итеүе мәңгелеккә хәтергә һеңеп ҡалған. Тимур командаһы булып, ҡарт-ҡороға утын бысырға, ярырға, әрҙәнәгә өйөргә йөрөйбөҙ. Яҙҙарын ауыл урмансыһы беҙҙе ауылыбыҙ тирәһендәге ныҡ һирәгәйгән урманға ҡарағай ултыртырға алып бара, ярышып тигәндәй эшләйбеҙ, ял иткәндә мәрәкәләшеп, шаярышып ҡыуанабыҙ. Ә байрам көндәрендә, ауыл клубында үҙебеҙ әҙерләгән концертта ҡатнашҡаныбыҙҙа, ауылдаштарыбыҙҙың беҙҙе ихлас алҡышлауы шундай шатлыҡлы, үҙебеҙҙе хас та ысын әртис итеп тойғанбыҙҙыр, тим. 19 май - пионерҙар көнө, дәрестәр ҡыҫҡартыла. Төшкө аш менән тәғәмләнгәс, йылға аръяғындағы яланда йыйылышабыҙ. Бында пионер сборы уҙғарыла, пионерға алыу тантанаһы, төрлө спорт ярыштары, уйындар ойошторола. Кискә табан ялан уртаһында ҡоро-һарынан бейек итеп өйөлгән пионер усағы янына йыйылабыҙ. Бейеккә, өҫкә табан үрмәләгән ут-ялҡынға ҡарап ултырып, йырлашабыҙ: ""Взвейтесь кострами, синие ночи! "" Совет осоронда балаларҙың йәйге ялын ойоштороуға иғтибар ҙур булды. Ҙур илебеҙҙә тиҫтәләгән мең пионер лагерҙары эшләне, Ҡырымдағы бөтөн донъяға билдәле булған ""Артек"" лагерында дуҫ илдәрҙән килгән балалар ҙа ял итә ине. Шәхсән үҙем пионер лагерында ике тапҡыр булдым, әммә пионервожатый вазифаһында: 1971 йылда Дыуан районының Иҫке Хәлил ауылында һәм 1973 йылда СССР оборона министрлығының Ҡыҙыл Пахралағы Юрий Гагарин исемендәге пионер лагерында. Һуңғыһы бер иҫтәлекле ваҡиға менән бәйле хәтергә уйылып ҡалған. Минең отрядта Алеша Микоян исемле Мәскәү малайы бар ине. Бик ҡыҙыҡһыныусан, күп нәмәне белә, фәлсәфә һатырға ярата, шул уҡ ваҡытта үтә шаян. Бер ваҡыт уның менән бәхәсләшеп киттек. Темаһы ниндәй бит әле: Советтар Союзында ғәҙеллек, тигеҙлек бармы? Әлбиттә, мин, пионервожатыйҙарса, совет идеологияһы ҡушҡанды һөйләйем, ә Алешка - киреһен. Һәм ул, үҙенең фекерен нигеҙләп, бына нимә тәҡдим итте: ""Әйҙәгеҙ, яҡындағы ауылға барып, колхозсыларҙың нисек йәшәгәнен күреп киләйек. Бәләкәй генә иҫке ағас өйҙәрҙә йәшәйҙәр, һырылған фуфайка, кирза итек, калош кейеп йөрөйҙәр. Гел бер төрлө ризыҡ ашайҙар, йәй көнө иттәре лә юҡ. Ни өсөн Мәскәүҙә аҡсалы халыҡ етеш йәшәй, ә колхозсыларға йүнләп аҡса ла түләмәйҙәр? Шул булдымы тигеҙлек, шул булдымы ғәҙеллек? "" Тамам аптыратты мине был 14 йәшлек малай, ни тиергә лә белмәйем. Бер аҙҙан миңә уның ҡартатаһы менән телефондан һөйләшергә тура килде. Бер көндө мине штабҡа саҡырҙылар, лагерь начальнигы, майор Хәмитов тиҙ генә килеп етергә ҡушҡан. Ул миңә әйтә: ""Тиҙҙән Алешка Микояндың ҡартатаһы Анастас Иванович Микоян шылтыратасаҡ, ейәне тураһында һораша"". Шунда ғына Алешканың ниндәй ғаиләлә тыуғанын белдем. Анастас Иванович менән оҙаҡ һөйләшмәнек, мин уға ейәнен маҡтап та ебәрҙем: фекерле малай, әңгәмәләшергә, бәхәсләшергә ярата, тәртип боҙмай, тимен. Ә Анастас Иванович бына ни ти: ""Его отец Алексей Микоян служит командующим ВВС Туркестанского военного округа, дома бывает редко, поэтому сам воспитываю внука. Вот что, товарищ пионервожатый, он хулиганистый мальчик, держи его в ежовых рукавицах! "" Әйткәндәй, бик күп йылдар үткәс, беҙ Алексей Микоян менән интернет селтәрендә аралашып алдыҡ. Ул хәрби тәржемәселәр институтын тамамлай, ғәрәп теле белгесе, күп йылдар буйына ғәрәп илдәрендә хеҙмәт итә. Ул социаль селтәрҙәрҙә ғәрәп илдәре менән дуҫлыҡты ҡаҡшатыуға юл ҡуймау мәсьәләһен күтәреп сыҡты, ил Президенты В. В. Путинға ошо хаҡта асыҡ хат менән мөрәжәғәт итте. Шулай итеп. Йәшәйешебеҙҙең бер яҙылмаған ҡануны бар: олоғая барған һайын кешенең бала сағы уға яҡыная бара. Бала саҡ йылдары, шул саҡтарҙа кисерелгән хәлдәр, бергә үҫкән йәштәштәр йышыраҡ иҫкә төшә, һағыш ҡатыш һағынышлы хистәр күңелдәрҙе биҙәй. Хатта ҡайһы бер психологтар оло кешегә бала саҡтағы холҡона хас булған сифаттар кире әйләнеп ҡайта, тип иҫәпләй. Бала сағыңда үҙеңде ни тиклем бәхетле тойғанһың, олоғайғас та шул тиклем үк бәхетле булаһыңдыр ул. Бынан бер генә һығымта яһап булалыр, тим: балаларыбыҙҙың, ейән-ейәнсәрҙәребеҙҙең тормош тигән юл башы матур, йәмле һәм ғәмле булһын, улар белемле, әхлаҡлы һәм кешелекле булып үҫһен өсөн ҡулыбыҙҙан, аңыбыҙҙан килгәндең барыһын да эшләп өлгөрәйек, замандаштар. Вәлиәхмәт БӘҘРЕТДИНОВ. ""Киске Өфө"" гәзите, 21, 30 май – 5 июнь 2025 йыл",ОЛОҒАЯ БАРҒАН ҺАЙЫН КЕШЕНЕҢ БАЛА САҒЫ УҒА ЯҠЫНАЯ БАРА,Тарих,9140,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-06-18/olo-aya-bar-an-ayyn-keshene-bala-sa-y-u-a-ya-ynaya-bara-4281056,2025-06-18T20:12:00+00:00
"Эвакуация менән лагерҙың директоры Гурий Ястребов етәкселек итә. Ул вожатыйҙар Володя Дорохин, Антонина Сидорова һәм Нина Храброва менән бергә аслы-туҡлы 300 баланы бомбалар аҫтында бөтә ил буйлап алып сыға. Тәүҙә – Мәскәү эргәһендәге Фирсановкаға. Киләһе туҡталыш – Сталинград. Унан – Ҡаҙанға, артабан Өфө, Омск, Новосибирск һәм, ниһайәт, 1 йыл да 3 ай юлда булып, 1942 йылдың 11 сентябрендә Алтай крайының Белокуриха курортына етеп, шунда урынлашалар. Поезда, пароходта, йөк машиналарында улар 7750 километр юл үтә. Яңы урында Лагерь үҙҡарамаҡта була. Ҙурыраҡ малайҙар ат һарайында эшләһә, ҡыҙҙар ашханала ярҙам итә. 15-16 йәштәре тулғандар урман әҙерләүҙә тир түгә: ағас йыға, ботай. Бөтә Артекка өҫ кейемдәре тегеү өсөн төркөм дә булдырыла. Үҙҙәренән тыш, һалдаттарға ла эске кейем тегәләр. Ошо оҙон смена дауамында эшләнелгән аҡсаларҙы артексылар оборона фондына күсерә. Бөтәһе 116 мең һум. Сталин шәхсән лагерға рәхмәт телеграммаһы ебәрә. Өйгә әйләнеп ҡайтыу Артексыларҙың тәүге партияһы Алтайҙың Белокурихаһы менән 1944 йылдың аҙағында хушлаша. Балалар өйҙәренә ҡайтыу шатлығынан илашалар. Ҡайғынан да илайҙар. Ни тиһәң дә, улар бында бер татыу ғаилә булып 1301 көн йәшәй! Иң һуңғылары булып 1945 йылдың 12 ғинуарында эстон пионерҙары ҡайтырға сыға. Тере шаһит Бөгөн ул пионерҙарҙың күптәре тере лә түгелдер. Ә бына уларҙы 1942 йылдың 11 сентябрендә Белокурихала ҡаршы алған 18 йәшлек вожатый Анастасия Михайловна Бурыкина әле иҫән-һау, тип яҙалар ине 2018 йылда. Ул һуғыштан һуң Томск өлкәһендә оҙаҡ йылдар урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләгән. Хаҡлы ялға сыҡҡас Юность, опалённая войной, Детство Тани кеүек тарихи повестар ижад иткән. Илшат ЗАРИПОВ. Эвакуация менән лагерҙың директоры Гурий Ястребов етәкселек итә. Ул вожатыйҙар Володя Дорохин, Антонина Сидорова һәм Нина Храброва менән бергә аслы-туҡлы 300 баланы бомбалар аҫтында бөтә ил буйлап алып сыға. Тәүҙә – Мәскәү эргәһендәге Фирсановкаға. Киләһе туҡталыш – Сталинград. Унан – Ҡаҙанға, артабан Өфө, Омск, Новосибирск һәм, ниһайәт, 1 йыл да 3 ай юлда булып, 1942 йылдың 11 сентябрендә Алтай крайының Белокуриха курортына етеп, шунда урынлашалар. Поезда, пароходта, йөк машиналарында улар 7750 километр юл үтә. Лагерь үҙҡарамаҡта була. Ҙурыраҡ малайҙар ат һарайында эшләһә, ҡыҙҙар ашханала ярҙам итә. 15-16 йәштәре тулғандар урман әҙерләүҙә тир түгә: ағас йыға, ботай. Бөтә Артекка өҫ кейемдәре тегеү өсөн төркөм дә булдырыла. Үҙҙәренән тыш, һалдаттарға ла эске кейем тегәләр. Ошо оҙон смена дауамында эшләнелгән аҡсаларҙы артексылар оборона фондына күсерә. Бөтәһе 116 мең һум. Сталин шәхсән лагерға рәхмәт телеграммаһы ебәрә. Артексыларҙың тәүге партияһы Алтайҙың Белокурихаһы менән 1944 йылдың аҙағында хушлаша. Балалар өйҙәренә ҡайтыу шатлығынан илашалар. Ҡайғынан да илайҙар. Ни тиһәң дә, улар бында бер татыу ғаилә булып 1301 көн йәшәй! Иң һуңғылары булып 1945 йылдың 12 ғинуарында эстон пионерҙары ҡайтырға сыға. Бөгөн ул пионерҙарҙың күптәре тере лә түгелдер. Ә бына уларҙы 1942 йылдың 11 сентябрендә Белокурихала ҡаршы алған 18 йәшлек вожатый Анастасия Михайловна Бурыкина әле иҫән-һау, тип яҙалар ине 2018 йылда. Ул һуғыштан һуң Томск өлкәһендә оҙаҡ йылдар урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләгән. Хаҡлы ялға сыҡҡас Юность, опалённая войной, Детство Тани кеүек тарихи повестар ижад иткән.",22 июнь – Бөйөк Ватан һуғышы башланған көн,Еңеү,3282,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-06-22/22-iyun-b-y-k-vatan-u-yshy-bashlan-an-k-n-4286378,2025-06-22T16:07:00+00:00
"Теләк ҡабул булһын өсөн ошо доғаны уҡығыҙ ""Аллаһүммә инни әсъәлүкә үә әтәәүәжжәһү иләйкә бинәбиййикә Мүхәммәдин нәбирахмәти фи хәжәти һәиһи литукәдаа лиифәшәффәғһү фиййә"". Мәғәнәһе: Эй, Аллам! Мин һинән үтенәм һәм һиңә Мөхәммәт ғәләйһиссәләм аша мөрәжәғәт итәм: ул – шәфҡәт һәм мәрхәмәт пәйғәмбәре һәм Һин минең теләгемде тормошҡа ашырһаң ине. Мөхәммәт ғәләйһиссәләм аша һинән һорағаным минең файҙаға тамамланһын ине. Гөлгөнә Мозафарова фотоһы.",Теләк ҡабул булһын өсөн ошо доғаны уҡығыҙ,Дин,444,https://bashgazet.ru/articles/iman/2025-12-27/tel-k-abul-bul-yn-s-n-osho-do-any-u-y-y-4522592,2025-12-27T01:45:00+00:00
"19 ғинуарҙа Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров үткәргән оператив кәңәшмәлә республикала креатив индустрияларҙы үҫтереү тикшерелде. Төбәктең эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина билдәләүенсә, Башҡортостанда был өлкәлә 9 меңдән ашыу хужалыҡ итеүсе субъект эшләй. Шул уҡ ваҡытта 2025 йылда ижади индустрияла эшҡыуарҙар һаны 30 процентҡа артҡан. Реклама һәм, программа тәьминәте, гастрономия, арт-индустрия һәм дизайн әүҙем үҫешә. Былтыр Башҡортостан был өлкәләге юбилейлы Рәсәй Милли премияһы йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙең ижади төбәктәре араһында тәүге өсәү иҫәбенә инде. Башҡортостанда иҡтисадтың ижади секторының иҡтисади ҡеүәтен тормошҡа ашырыу өсөн уға дәүләт ярҙамының комплекслы системаһы булдырылды. Мәҫәлән, төбәктә ижади индустрияларҙы үҫтереү тураһында закон ҡабул ителде. Башҡортостанда креатив индустрияларҙы үҫтереү буйынса Совет эшләй, республика Башлығы ҡатнашлығында даими рәүештә Креатив индустриялар сәғәте форматында кәңәшмәләр үтә. Шулай уҡ Креатив Башҡортостан сайты эшләй, унда ғәмәлдәге ярҙам саралары менән танышырға һәм креатив индустрия субъекттары реестрына индереүгә ғариза бирергә мөмкин. Республика Башлығы иҡтисадтың ижади секторын үҫтереү бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә, яңы эш урындары булдырыуға, төбәктең инвестиция йәлеп итеүсәнлеген арттырыуға булышлыҡ итеүен һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм ошо йүнәлештә системалы эште дауам итергә ҡушты. –  Муниципалитет етәкселәренең ысын мәғәнәһендә ижади индустрияларҙы үҫтереү идеяһы менән һуғарылыуы мөһим. Күп илдәрҙә уларҙың иҡтисадҡа индергән өлөшө 50 проценттан ашып китә, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Беҙҙең өсөн 6-10 процент ориентир – ул инде әһәмиәтле күрһәткес. Иң мөһиме Башҡортостанда бик күп талантлы кешеләр йәшәй. Беҙҙең бурыс – улар үҙҙәрен тыуған республикала тормошҡа ашыра алһын өсөн шарттар булдырыу. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ижади индустрия - әүҙем үҫешкән йүнәлеш,Йәмғиәт,1911,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-19/izhadi-industriya-em-eshk-n-y-n-lesh-4542658,2026-01-19T22:20:00+00:00
"Беҙ барыбыҙ ҙа эш кешеләре. Ҡайһы мәл балаларыбыҙ менән аралашырға ла ваҡыт тапмай китәбеҙ. Әммә, әгәр беҙ тәрбиәләмәһәк, балаларыбыҙ урам тәрбиәһенә күсәсәк. Шуға ла иғтибарыбыҙҙан айырмаҫҡа тейешбеҙ. Яҙыусы Джейми Харрингтон, эшкә баш-көллө сумған әсәй кеше, аралашырға ваҡыты ҡалмай башлағас, бала менән яҡынлыҡты, аңлашыусанлыҡты һаҡлап ҡалыу ниәтенән шәп бер ысул уйлап тапҡан. Бының өсөн ул үҫмер ҡыҙына көн һайын дүрт һорау биргән. Был һорауҙар һөйләшеү өсөн ишек булып торған. Һорауҙар: - Көнөң нисек үтте? - Дуҫтарың ни хәлдә? - Бөгөн ниндәй яҡшы нәмәләр булды? - Һиңә минең берәй ярҙамым кәрәкмәйме? Һорауҙар тәү ҡарауға ғына ябай, әһәмиәтһеҙ кеүек. Харрингтон да, ысынлап та, һорауҙарына йыш ҡына барыһы ла яҡшы, һәйбәт ише ҡыҫҡа ғына яуаптар алған. Әммә әсәһе был һорауҙарҙы көн дә биреүен дауам иткән. Ҡайһы берҙә ҡыҙы берәй мөһим хәбәр менән уртаҡлашҡан йә һорауына яуап итеп кәңәш һорап ҡуйған. Әлеге техника балала: ""Мин әсәйемә кәрәк ваҡытта мөрәжәғәт итә алам, ул мине тыңлаясаҡ"" тигән тойғо ҡалдыра. Һорауҙарҙы бер-бер артлы биреү мотлаҡ түгел. Һәм һорауҙарға тулы яуап биреүен талап итеү ҙә кәрәкмәй. Иң мөһиме, ул һеҙҙең яҡынлыҡты, уның тормошо, хәлдәре менән ҡыҙыҡһыныуығыҙҙы тойһон. Бөгөн үк теҙмәләге бер-ике һорауҙы бирә алаһығыҙ. Бер һүҙ менән генә яуап бирһә, көймәгеҙ, үҙегеҙҙең хәлдәрегеҙ, көнөгөҙ нисек үтеүе менән уртаҡлашығыҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",БАЛАҒА 4 ҺОРАУ техникаһы,Мәғариф,1581,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-rbi-d-rest-re/2022-12-09/bala-a-4-orau-tehnika-y-3064603,2022-12-09T14:25:38+05:00
"Ҡотан ауылы сығышлы Хәсән Йәноҙаҡ улы менән белорус ҡыҙы Людмила Александровнаның мөхәббәт тарихы, ҡорған ныҡлы ғаиләләре, намыҫлы хеҙмәт юлдары уларға ҡарата тик һоҡланыу һәм ихтирам тойғоһо уята. Бала саҡтары бик ауыр һәм михнәтле үтеүгә ҡарамаҫтан, икеһе лә тырыш, кешелекле, кеселекле, изгелекле, егәрле, ҡунаҡсыл, аҡыллы булып, донъяларын үҙ көстәре менән ҡороп, матур тормош юлы үтәләр, эштәрендә тырышып, ҙур яуаплылыҡ менән хеҙмәт итәләр, ихтирам яулайҙар. Хәсән Йәноҙаҡ улы ғүмере буйы леспромхозда шофер, ә Людмила Александровна башланғыс кластар уҡытыусыһы була. Ике балаға - ҡыҙ һәм улға матур тәрбиә биреп үҫтергәндәр. Бөгөнгө көндә уларҙың хәстәрендә, ейән-ейәнсәрҙәр һөйөүендә бәхетле ҡартлыҡтарын кисерә улар. Олоғая бара бер-береһенә булған һөйөү, ихтирам хистәре арта ғына уларҙың. Йәшлек хистәрен һүрелтмәй, бер-береһе хаҡында хәстәрлек күреп, йылмайып, шаяртып, яратып ҡына һөйләшеүҙәре, һөйөүҙәрен белдереүҙәре - ошо инде мәңгелек мөхәббәт билдәһе!",Гәүһәр туйҙарын билдәләйҙәр,Йәмғиәт,969,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-08/g-r-tuy-aryn-bild-l-y-r-4309208,2025-07-08T18:05:00+00:00
"Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Русия премьер-министры Дмитрий Медведевка ТАНЕКО нефть эшкәртү корылмаларын күрсәтә. 2 декабрь 2014Кризис көчәя бару белән Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановтан Мәскәүгә яңадан-яңа ташлар оча башлады. Бу атнада Миңнеханов ""Без Мәскәүнең нидер эшләвен көтеп торырга тиеш түгел, без хезмәт базарына, азык төлек базарына бәйле проблемнар белән шөгыльләнергә, банклар белән эшләргә тиеш"", дип белдерде. Узган атнада ул Русия хөкүмәтенең кризиска каршы чараларга Казан белән киңәшләшмичә керешүен ""зур хата"" дип кабатлый-кабатлый әйткән иде. Аңа кадәр Миңнеханов Русия хөкүмәтенең ""салым маневрларын"", Эльвира Нәбиуллинаитәкчелегендәге Үзәк банкның рубль бәясе төшүгә каршы чара буларак банк процентларын күтәрүен дә пыран-заран китерде. Миңнехановның үзәк хакимияткә карата тәнкыйтьне шулай кисәк көчәйтеп ибәрүен ничек аңларга соң? Азатлык Казан-Мәскәү мөнәсәбәтләрен игътибар белән күзәтеп баручы сәяси аналитик, ""Звезда Поволжья"" газеты баш мөхәррире Рәшит Әхмәтовка мөрәәгать итте. – Русиядә хәлләр кискенләшкән һәм киеренкелек арткан чорда Татарстанның моңарчы тыныч кына яшәп килгән итәкчесе Мәскәүнең гамәлләренә карата шактый кыю тәнкыйть яудыра башлады. Моны ничек аңларга икән? – Беренче чиратта без Миңнехановның Медведев хөкүмәтен бик кискен тәнкыйтьләвен күрәбез. Ә менә чын хакимият булган президент Путинның гамәлләрен ул тулысынча хуплый. Хөкүмәтне тәнкыйтьләүне мин болай аңлатыр идем. Кризис көчәю сәбәпле Медведевка премьер-министр вазифасыннан китәргә туры киләчәк. Хәзер хөкүмәт халыкка һич тә ошамаган карарлар кабул итәргә тиеш булачак, бигрәк тә халыкның тормыш дәрәәсе ике мәртәбә начараю көтелгәндә. Путин Медведевны бу авыр хәлдән коткарып берәр хөкемдар вазифасына куярга тырышачак. Элегрәк аның Югары мәхкәмә рәисе итеп билгеләнү мөмкинлеге турында да сүз булган иде. Ә премьер вазифасына башка кешене билгеләргә туры киләчәк. Ул кеше дә, беренчедән, Путин өчен куркынычсыз кеше булырга, кризис чорында хакимиятне үз кулына ала алмаслык кеше булырга тиеш. Икенчедән, Путинга итәрлек дәрәәдә тугрылыклы булырга тиеш. Өченчедән, халыкка ошамаячак бу карарларны гамәлгә ашыру өчен башкарма хакимият вертикален буйсындыра алырлык ныклы характерга ия кеше булырга тиеш. Төп максат – авыр чорда Путинны да, Медведевны да кризис орымыннан коткарып калу. Бу урынга Миңнехановтан да яхшырак кеше таба алмаслар дип уйлыйм. Кудрин шактый көчсез. Төбәктән килгән итәкче булырга һәм ул иң уңышлы төбәктән булырга тиеш дигән фикер. Ә Русиядә үрнәк төбәк дип Татарстан санала. Республикада сәнәгать тә, авыл хуалыгы да алга киткән. Өстәвенә, Миңнеханов татар да. Ә Путинның бердәнбер стратегик беректәше булып мөселман дөньясы гына калды. Миңнехановның Путин тышкы сәясәттә ислам юнәлеше өчен аваплы булуны йөкләде, дигән сүзләре дә Миңнехановның абруе кисәк күтәрелүне күрсәтә. Чөнки алтмышлап ислам дәүләте белән хезмәттәшлек итү өчен ул беренче вице-премьер вазифасыннан югарырак урында булырга тиеш. Мин хәзер Русиянең сәясәте Көнчыгышка, әмма Кытайга түгел, мөселман дөньясына йөз тотар дип уйлыйм. Бу да Миңнехановны Русия премьер-министры итеп билгеләүгә бер этәргеч була ала. – 2015 елда Татарстанда президент сайлау да көтелә бит әле. Рәшит Әхмәтов– Мин Яңа ел бәйрәме алдыннан Казанда ирле үзидәрәләр вәкилләре корылтаенда Миңнехановның Татарстандагы президент сайлавы турында үзен бик нык читләштереп чыгыш ясавына шаккаттым. Ул чакта аның бу сайлауда катнашу-катнашмавы, яки Мәскәүдәге югары вазифага алынуы әле билгеле түгел дигән тәэсир калды. Әлбәттә, ул үзе анда китәргә теләми. Әмма ул Путинга бик ошый һәм Путин аңа тәэсир итә алачак. Путин өченче мәртәбә президент булгач Миңнехановка Русия вице-премьеры булу тәкъдим ителгән иде инде, әмма ул баш тартып үзе урынына Николай Никифоровны (Русия мәгълүмат һәм киңкүләм коммуникацияләр министры)ибәрде. Ә бу юлы инде кризис дәрәәсе дә бик итди, югалтулар да бик зур. Миңнеханов күп кенә параметлар ягыннан шактый кулай кеше булып чыга. Премьер-министр вазифасын ала алырдай күп кенә көчле итәкчеләрнең кризис чорында премьер буласылары килми. – Димәк, сез Миңнеханов белән инде килешкәннәр һәм шуңа күрә ул кискен тәнкыйть белән чыга дип уйлыйсызмы? – Шулай дип уйлыйм. Андый килешү булмаса, Миңнеханов хөкүмәтнең эшен тәнкыйтьләмәс иде. – Әмма Путин һәммә нәрсә өчен Көнбатышны гаепле итеп күрсәткәндә, Миңнеханов без үз-үзебезне кыен хәлгә куябыз ди бит. – Юк, хәзер инде оппозициядә дә, Дәүләт думасында да күпләр һәм шактый гына икътисадчылар хөкүмәт өлгерми, тиешле карарлар чыгармый ди. Барысы өчен дә Көнбатыш гаепле дигән әкиятне телевизордан бертуктаусыз уйнатып булмый бит. Тормыш дәрәәсе чын-чынлап төшкәндә чын авап та таләп ителә. Чөнки һәрбер ялгыш адым ышаныч кризисына да китерә. Шуңа күрә президент хәзерге хөкүмәтне урыныннан алырга тиеш булачак. аваплылык Медведев хөкүмәтенә йөкләнәчәк. Ә яңа хөкүмәткә яңа мөмкинлек биреләчәк. 1 мартта оппозициязур протест чарасыуздырганнан соң президент яңа премьер-министр турында карар чыгарыр дип уйлыйм. Игътибар итегез, хәзер Зюганов та, Жириновский да, ""Гадел Русия"" фиркасе дә Медведевны тәнкыйтьли башлады. – Ә Миңнехановның тәнкыйтен алда торган республика президенты сайлавы белән бәйләп булмыймы соң? – Юк. Миңнеханов үзенең иңеп чыга алачагын бик яхшы белә. Татарстанда сайлауларныңничек узганынбез инде беләбез. Сайлау технологияләре инде айга куелган. Шуңа күрә, Мәскәүдәге югарылар сорамый торып ул үз итәкчеләрен тәнкыйтьләмәс иде. Гомумән, ул Мәскәүдәге хәлләргә тыкшынмаска тырыша. Ул андагы хәлләрдән читтәрәк торырга тели. Әгәр ул тавыш күтәрә икән, бу бер дә аның үз инициативасы түгел, ә югарыдагыларның инициативасы. Русия президентының эчке сәясәт идарәсе башлыгы Олег Морозовның Татарстаннан булуын һәм аның гел монда кайтып йөрүен дә онытмагыз. Морозов, Миңнеханов һәм Путин арасында бәйләнешләр бик яхшы дип уйлыйм. – Алайса авыр кризис чорында Татарстанны кем коткарыр дигән сорау килеп туа. – Казан меры Илсур Метшин Миңнеханов урынын алыр дип уйлыйм. Ул да Путинга бик ошый. Ул бик яшь, Мәскәү даирәләренә дә бик туры килә. Ул Миңнеханов төркеме белән Шәймиев төркеме арасындагы компромисс була ала дип уйлыйм. – Ул чакта Казан хакимияте башлыгына кемне юрыйсыз инде? – Метшин такымыннан берәр кеше булыр дип уйлыйм. Метшин президент булган очракта мэр вазифасына үз кешесен куярга тырышачак. Ул шәһәр шурасы әгъзаларының берсе булыр дип көтәргә кирәк. Әмма ул мөстәкыйль кеше булмаячак, ә бер башкаручы гына булачак.","""Хәзер Русия премьеры вазифасына иң кулай кеше – Миңнеханов""",Татарстан,6422,https://www.azatliq.org/a/26828304.html,2015-02-05T10:26:18+00:00
"Мәүлит бүлмәләш егеттәренән иртәрәк уянды ла ҡаты уйҙарға сумып, бер аҙ ҡыбырламай ята бирҙе. Кисә кис булған хәл уға тынғылыҡ бирмәй, әллә шуға йоҡоһо йоҡо булманы. Параллель синыф егеттәре менән футбол уйнағайнылар. Иҫәп тигеҙ булды. Уйын һуңында физкультура уҡытыусыһы Камил Ишбулды улы синыф журналы тотоп килеп инде лә уйынсыларға баһалар ҡуя башланы. Мәүлит һиҙмәй ҙә ҡалған, уның ҡапҡаға индергән ике голын синыфташы Азамат үҙенеке итеп яҙҙырған да ҡуйған.",Урланған гол (хикәйә),Хикәйә,463,https://yanshishma.com/articles/chikayalar/2025-08-04/urlan-an-gol-hik-y-4337094,2025-08-04T10:28:33+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада үсмерләр Иван Якутов исемендәге парктагы ""мәңгелек ут""ны сүндергән. Бу хакта республика тикшерү идарәсендә хәбәр иттеләр, дип иткерә""Аспекты"". инаять кодексының 244 нче маддәсе нигезендә (ирләү урынын мәсхәрәләү) инаять эше ачылган. Тикшерү фаразынча, 4 март кичендә Якутов исемендәге паркта үсмерләр төркеме кар ярдәмендә ""мәңгелек ут""ны сүндергән. Ул инкыйлаб хәрәкәтендә һәм гражданнар сугышында катнашып, Совет хакимияте иңүе өчен көрәшкән, 1918 елда биредә күмелгәннәр истәлегенә багышланган мемориаль комплексның бер өлеше булып тора. Элегрәк ТАСС Уфадагы бу хәлнеңвидеосынчыгарган иде. Куәт оешмалары вәкилләре инаятькә катнашы булганнарны ачыклаган. Аларның 2008 елда туган берничә үсмер булуы ачыкланган. Хәзерге вакытта алар белән тикшерү эшләре алып барыла диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада үсмерләр кар атып ""мәңгелек ут""ны сүндергән, инаять эше ачылган",Яңылыҡтар,902,https://www.azatliq.org/a/32851385.html,2024-03-07T07:34:46+00:00
"Фәрзәнә Хәйбулла ҡыҙы Ғөбәйҙуллина 1945 йылдың 14 октябрендә Башҡорт АССР-ының Ейәнсура районы Мәзит ауылында тыуған. Башланғыс белемде Абзан мәктәбендә ала. 1959 йылдан уҡыуын Өфө ҡалаһындағы 1-се интернат-мәктәптә дауам бара. Уны тамамлағас, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡырға инә. Юғары һөнәри белем алғас, ғаиләһе менән Стәрлетамаҡ районының Ишбарс ауылы мәктәбенә йүнәлтмә менән эшкә бара, унда балаларға рус теле һәм әҙәбиәтенән белем бирә. 1972 йылдан Ейәнсура районының «Октябрь байрағы» район гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй. 1975 йылдан Күмертау ҡалаһының Маяҡ ҡасабаһындағы 8-се урта мәктәптә уҡытыусы. 1994 йылда уны Күмертауҙа асылған Мөхәммәт Исҡужин исемендәге 13-сө башҡорт урта мәктәбенә «Тормош һабаҡтары» предметын уҡытырға саҡыралар. 1997—2007 йылдарҙа Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина Өфөлә Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре булып эшләй. 2007 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзының өлкән әҙәби консультанты, 2012 йылдан рәйес урынбаҫары була. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина башлыса башҡорт балалар әҙәбиәте өлкәһендә ижад итә. 1993 йылда кескәйҙәр өсөн «Мәрйендәр» исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы донъя күрә. Артабанғы балалар өсөн ижад ителгән «Гөр-гөр-гөрөлдәк» (1995), «Серле ҡумта»(2001), «Беҙҙең байрамдар», «Башҡортомдан батыр юҡ икән», «Әсәй ҡояш икән…» һәм башҡа китаптарындағы төп тема — тыуған яҡты, тыуған халҡыңды һөйөү. Әҙип — урта һәм өлкән йәштәге мәктәп балалары өсөн башҡорт балалар яҙыусыларының әҫәрҙәренән ике телдә: башҡорт һәм рус телдәрендәге ике томлыҡ «Балалар әҙәбиәте антологияһы»н төҙөүсе. Педагог-методист булараҡ, ул «Мәктәп сәхнәһе өсөн башҡорт халыҡ йола байрамдары, сценарийҙар, пьесалар» (2001), «Мин Башҡортостанда йәшәйем» (2000), «Тыуған яғым, һиңә дан йырлайым! » һәм башҡа методик ҡулланмалар төҙөп баҫтырып сығарҙы. Яҙыусы башҡорт әҙиптәренең әҫәрҙәрен рус теленә тәржемә итеүсе тәржемәсе булараҡ та яҡшы билдәле. Уның тәржемәһендә Мөкәрәмә Садиҡова, Раил Байбулатов, Тамара Ғәниева, Рәшит Солтангәрәев, Факиһа Туғыҙбаева, Гөлнур Яҡупова, Нажиә Игеҙйәнова һәм башҡаларҙың әҫәрҙәре рус телендә донъя күрҙе. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина шиғырҙарына Нурия Абдуллина, Артур Туҡтағолов, Зөһрә Фәйзуллина һәм башҡалар йырҙар яҙған. 2017 йылда Башҡортостандың Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы тарафынан яҙыусының «Әсәйем ҡояш икән» (хикәйәләр, шиғырҙар, әкиәттәр. — Өфө, Китап, 2011. – 220 бит), «Дүртенсе мөғжизә» (шиғырҙар, әкиәттәр, хикәйәләр, пьесалар. — Өфө, Китап, 2015. — 244 бит. ), «Балалар әҙәбиәте антологияһы», том (Өфө, Китап, 2012. — 356 бит), «Балалар әҙәбиәте антологияһы», том (Өфө, Китап, 2012. — 356 бит) китаптары Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт, сәнғәт өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика дәүләт премияһына тәҡдим ителде. Башҡортостан Башлығының 2021 йылдың 1 мартындағы указы менән «Илебеҙ беҙҙең ожмахтай. Страна чудес» исемле китабы өсөн Фәрзәнә Ғөбәйҙуллинаға Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика дәүләт премияһы бирелде. Башҡортостаным Флагы Тора өс төрлө төҫтән: Күк, аҡ, йәшел, ә уртаға Ҡурай сәскәһе төшкән. Зәңгәр төҫө - ул халҡымдың Уй-ниәте сафлығы, Аҡ төҫ - ул именлек төҫө, Хеҙмәттәшлек, паҡлығы. Ә йәшеле - ул азатлыҡ, Мәңгелек йәшәү төҫө. Суверенлы илдә генә Халҡым булмышы, көсө. Ҡурай сәскәһе ете таж, Нигеҙе - ете ырыу; Бар милләттәр менән бергә Бәхетле тормош ҡороу. Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина",Юбилейығыҙ менән!,Мәғариф,3348,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-10-14/yubileyy-y-men-n-4426090,2025-10-14T11:31:00+00:00
Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы регион-ара конкурсы быйыл егерме туғыҙынсы тапҡыр үткәрелә.,Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2024 регион-ара конкурсының асыу тантанаһы үтте,Яңылыҡтар,100,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-04/bash-ort-tele-m-bi-te-yyl-u-ytyusy-y-2024-region-ara-konkursyny-asyu-tantana-y-tte-3668894,2024-03-04T23:51:34+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБританиянең саклану министрлыгы Русия белән бәйле һакерлар, журналистлар булып кыланып, министрлык хезмәткәрләренең электрон тартмаларын ватып керергә тырышкан дип белдерә. Һөүм уңышлы булмаган дип хәбәр итә. Фишинг хатларының беренче дулкыны журналист сораулары рәвешендә оештырылган булса, икенчесе — финанс төсмер алган булган һәм ачылган компьютерларны түләүле файллар алмашу урынына ибәрә торган булган, дипяза. Һөүмне бер сәгать эчендә ачыклаганнар. Ул Русиянең һакерлар төркеме белән бәйле, диелә. Һөүм турында илнең саклану министры Дон Һили Британиянең Русия һәм Кытай кебек дошман булып саналган илләргә каршы кибермөмкинлекләрен арттыру карарын кабул итүеннән соң билгеле булды. Мондый карарны Британия хакимияте үзенең саклану сәясәтен үзгәртү кысаларында кабул иткән иде. ""Сугышны алып бару ысуллары үзгәрә. Клавиатура да сугыш коралына әйләнгән"", — ди Һили. Аның сүзләренчә, Британия хәрбиләре ясалма фәһем системнарына һәм һакерлар белән көрәшү хезмәткәрләренә бер миллиард фунттан артык акча тотарга ыена. Һөүм операцияләре яңа Кибернетик һәм электромагнит командалар ярдәмендә башкарылачак, шулай ук, ясалма фәһем нигезендә эшләнгән ""юк итү челтәре"" дә кулланылачак, диелә. Узган атнада Британиянең Милли кибериминлек үзәге төркемен 10 мең видеокамерага тоташуда гаепләде. Әлеге төркемне Русиянең хәрби күзләве белән бәйлиләр. Лондон сүзләренчә, Русия һакерлары Европа Украинага ибәрә торган кораллар агымын күзәтеп тора алган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Британия Русия илнең саклану министрлыгына киберһөүм оештырган ди,Яңылыҡтар,1513,https://www.azatliq.org/a/britaniya-rusiya-ilneng-saklanu-ministrligina-kiberhojum-oeshtirgan-di/33428651.html,2025-05-29T14:50:07+03:00
"Бөгөн Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһағанда Башҡортостан халҡына ихлас рәхмәтен белдерҙе. Улар ошо ҡатмарлы дүрт йыл эсендә ныҡлыҡ һәм берҙәмлек күрһәтә, еңеү өсөн барыһын да эшләй, тине. – Бөйөк Ватан һуғышы осоронан алып йәмғиәтебеҙ бындай берҙәмлекте белмәй ине. Предприятиелар, йәмәғәт ойошмалары, эшҡыуарҙар, табиптар, уҡытыусылар, аграрийҙар, пенсионерҙар, уҡыусылар, ирекмәндәр – һәр кем яугирҙәргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеүгә үҙ өлөшөн индерә. Кешеләр маскировка селтәрҙәре үрә, окоп шәмдәре эшләй, посылкалар йыя, хаттар яҙа, – тине Радий Фәрит улы. – Йөҙләгән битараф булмаған ҡатын-ҡыҙ ирекмәндәрҙе ""Беренсе тирмә"" проекты берләштерә. Улар эшендә отпуск алып, яралы яугирҙәрҙе ҡарау, һалдаттарҙы ашатыу, уларҙы кейендереү, туғандарына хаттар яҙыу өсөн Луганск госпиталенә юллана. Күп ҡатын-ҡыҙҙар – махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың,  шул иҫәптән һәләк булғандарҙың, әсәләре, ҡатындары, апай-һеңлеләре. Улар быны саф күңелдән эшләй, шәфҡәтлелектең иң яҡшы традицияларын дауам итә, еңеү өсөн бар булған көсөн һала. Республика Башлығы милли-мәҙәни үҙәктәрҙең етәкселәренә һәм активистарына ла рәхмәт белдерҙе. Унда, төп сараларҙан тыш, гуманитар ярҙам йыйялар. Күптәр гуманитар миссия менән МХО зонаһына китә. Мәҫәлән, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының баш бухгалтеры Альбина Сәйфулла ҡыҙы Әфләтунова ойошмала йыйылған гуманитар йөктө күп тапҡырҙар оҙатып барған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Берҙәмлек өсөн рәхмәт!,Махсус хәрби операция,1578,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-30/ber-mlek-s-n-r-hm-t-4557474,2026-01-30T12:05:00+00:00
"27 декабрҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Белоретта көрәш менән шөғөлләнеү өсөн модулле спорт комплексы төҙөләсәк урында булды һәм был объект проекты менән танышты. Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – спорт министры Руслан Хәбибовтың билдәләүенсә, объекттың дөйөм хаҡы -  110 миллион һум. -  Күптән беҙ белореттарға ошондай объект вәғәҙә иткәйнек. Тәүҙә урындағы стадионды үҙгәртеп ҡороу менән шөғөлләндек, хәҙер был комплексты төҙөйбөҙ. Бик яҡшы спорт кластеры барлыҡҡа киләсәк, - тине Радий Хәбиров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Белореттарға матур бүләк буласаҡ,Спорт,631,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2025-12-27/belorettar-a-matur-b-l-k-bulasa-4523031,2025-12-27T22:45:00+00:00
"Ишембай урамдарына сығырлыҡ түгел, ҡар кисеп йөрөйбөҙ! – Һинең әле Мәләүездә булғаның юҡ, машиналар бата! – Ә һеҙ Өфөлә юлдар ялтырап ята, тип уйлайһығыҙмы? Октябрь проспектын, ҙурыраҡ урамдарҙы таҙарталар, ә бына йорттар араһында бөтөнләй йөрөрлөк түгел!","Урамда буран, көрт кисеп барам",Юмор,255,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-01-25/uramda-buran-k-rt-kisep-baram-4524153,2025-01-25T14:15:00+00:00
"5Разил Вәлиев: ""Татар яшьләренең сәясәттә активлыгы итми""Разил әфәнде Татар яшьләре көннәре (ТЯК) кебек милли яшьләр ыеннарының даими кунагы. Ул үз чыгышларында егет-кызларда татарлык хисләрен уятырга тырыша. Быел да ул Идел лагерына килеп, туган хисләре, мәхәббәт шигырьләре белән уртаклашты. Шагыйрь депутат бу чараларның әһәмиятен аңлатырга тырышты. – Әбиемнең сүзләре һаман да истә әле: әгәр дә кешеләр үз теләкләре белән, бер максат, бер ният, бер хыял белән ыела икән, бу – халык була, ә инде куып китерелгәннәр – сарык була, дия торган иде. Без бүген монда халык икәнебезне исбатлыйбыз.60-70 нче еллар азагында без монда күбрәк татар халкының иади яшьләрен ыя идек һәм үзара аралашып, киләчәккә планнар корып, фикер алыша идек, дуслашып, яңадан-яңа әсәрләр иат итә идек. Киләчәктә дә шушы тәрибәне яңартырга иде, чөнки безнең милләтнең умыртка сөяген шәхесләр тәшкил итә. – Бүгенге ТЯК яшьләренең күзләрендә өмет бармы? Татарларның киләчәгенә бәйле дискуссия вакытында аларның активлыгы бик күренмәде. Йоклап яткан геннарны ничек уятып була? – Безнең милләтебез 1552 елны ук дәүләтчелеген югалткач, патшасыз, дәүләтсез, хөкүмәтсез яшәгәч, шактый авыр хәлгә калган, йокымсырау хәленә төшкән иде һәм бүгенге көндә татар милләте әкрен-әкрен генә уяна башлады. Мин безнең милләт уянып бетте, милли горурлык хисе бик көчле дип әйтмәс идем. – Үзегезнең туганнарыгыз, балаларыгыз, оныкларыгызны монда алып килеп күрсәткәнегез бармы? Гомумән, алар татар аланнарына йөриләрме? Чөнки мондый сорау Татар яшьләре көннәренең беренче елларында катнашкан вәкилләренә дә бирелгән иде. – Минем әмилә дигән оныгым күптәннән ""Сәләт"" аланында йөри. Анда йөреп, ул телне камилләштерә, татарның гореф-гадәтләрен, ырларын, көйләрен ота. Ләкин бу гына да түгел, ул үзен татар халкының бер вәкиле итеп хис итә башлый. Бу – иң мөһиме. Монда килгән һәрбер татар егете, татар кызы милләтебезнең олы һәм зур икәнен күрә, тоя. Мин аерым гына шәхес түгел, мин бер милләтнең аерым баласы икән дип уйлый башлый. Һәм нәкъ менә шул вакытта халык төшенчәсе барлыкка килә. Билгеле, һәр кеше камил булса, халык та камил булып формалаша. Киләчәктә иат әһелләрен, чит төбәкләрдән талантлы яшьләрне ыеп, аларга монда очрашулар оештырсак, милләтнең эчтәлеге тагын да баер иде, аның умыртка сөяге тагын да ныгый төшәр иде. Мин бу форумнарның, мондый очрашуларның киләчәге бик зур һәм якты булыр дип уйлыйм. Әгәр дә без милләтебезнең киләчәге турында уйлыйбыз икән, яшьләр белән активрак эшләргә тиешбез, алар аерым бер игътибар үзәгендә булырга тиеш. – Интернет һәм социаль челтәрләрдә шундый фикер булды: татар яшьләре, татар активистлары сәясәттә бер дә күренми, сайлау алды чыгыш вакытларында, гомумән сәяси эшчәнлектә татар яшьләренең тавышы-тыны юк. Сез моның белән килешәсезме? – Мин бу фикер белән тулысынча килешәм. Безнең татар яшьләре төрле өлкәдә шактый активлашты, бигрәк тә бизнеста, эшмәкәрлектә, безнең халык, гомумән, гомер-гомергә эшмәкәр булган. Ләкин бүгенге көндә нишләптер яшьләребез сәясәт өлкәсендә актив түгел, читтә торалар. Үзебезнең Татарстан Дәүләт шурасын гына алсак та, анда бик күп башка милләттән булган яшь депутатлар бар, тик татарлар юк. Нишләп алай? Беренче чиратта, алар үзләре килергә тиеш, икенче чиратта, без дә аларны каршы алырга тиешбез, монда ике яклы хәрәкәт булырга тиеш. Һичшиксез, әлеге мәсьәләне киләчәктә истә тотарга тырышырбыз. Туфан ага Миңнуллинның ""Чын татар – үз милләте турында кайгырткан кеше"" дигән сүзләре искә төшә. Безгә, чыннан да, дәүләт структураларында да, дәүләт шурасында, хөкүмәттә дә үзебезнең милләт кайгысын кайгырткан кешеләрне күтәрергә кирәк. Үз милләтен яраткан кеше башка милләткә беркайчан да дошман була алмый. Киләчәктә бу мәсьәләне дә без игътибар үзәгенә алырга тиешбез. Соңгы вакытта безнең президентыбыз да, дәүләт оешмалары да милли хәрәкәткә күп игътибар бирә башладылар. Президентыбыз чит төбәкләргә чыккач, һәрвакыт татар вәкилләре белән, татар оешмалары белән очраша, бу яхшы, әмма безгә күбрәк яшьләр белән очрашырга кирәк.","Разил Вәлиев: ""Татар яшьләренә сәясәттә активлык итми""",Татарстан,3977,https://www.azatliq.org/a/27216457.html,2015-08-31T12:52:48+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Хәйбулла районының Подольски авылында яшәүчеләр Русия баш прокурорына мөрәәгать иткән. Аларның мөрәәгате кичә, 8 ноябрьдә -тачыкты. Авыл кешеләре Русия тикшерү комитеты рәисе Александр Бастрыкинга мөрәәгать иткәч, 11 октябрьдә ""гамьсезлек"" маддәсе нигезендә инаять эше ачылуын әйтә. Әмма соңрак Башкортстан прокуроры урынбасары Руслан Абзалетдинов""инаять эше нигезсез ачылган"" дип табып, бу карарны гамәлдән чыгарган диелә. ""Подольскида яшәүчеләр үзләренең хокуклары бозылган булырга мөмкин дип уйлый һәм тикшерү комитеты да авыл кешеләренә карата берничә канунсыз гамәл барлыгын ачыклады. Бу гади булмаган эшкә сезнең дә шәхсән тыкшынуыгызны сорыйбыз. Чөнки бу вакыйгалар аркасында безнең төбәктәге хезмәткәрләрегез сезне ялгыштыра дип уйларга нигез бар. Без шәхси контрольдә тотмасак, Русия Конституциясе гарантияли торган гадел хөкем булмаячак дип саныйбыз"", ди алар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Подольски авылында яшәүчеләр Русия баш прокурорына мөрәәгать иткән,Яңылыҡтар,1007,https://www.azatliq.org/a/32677549.html,2023-11-09T09:36:34+00:00
"Узган елгы митинг-концерттан күренешфикерләрУкраинаның баскынлыктагы өлкәләрен аннексияләү көне уңаеннан концерт узачак, ә чараны оештыручылар массовкада катнашучыларга 600 әр сум түләячәк. Бер ел эчендә гонорар ике тапкырга кимегән һәм яшь чикләве дә барлыкка килгән - 35 яшькә кадәрге кешеләр кирәк. Бу хакта ""Можем объяснить"" каналыяза.29 сентябрьдә Украинаның баскынлыктагы дүрт өлкәсен аннексияләүгә бер ел тулу уңаеннан Кызыл мәйданда ""Бер ил, бер гаилә, бер Русия"" дип аталган концерт-митинг үтәчәк. ""Узган митинглардагы кебек үк кешенең күп килүен һәм халыкның хуплавын ясалма рәвештә тәэмин итәчәкләр - өлкәләрдән кешеләр китереп, бюджет оешмаларында эшләүчеләрне һәм студентларны әлеп итеп, шулай ук массовка өчен түләп"", дип яза басма. Узган ел митинг-концертта катнашучыларга 1500 сумтәкъдим иткәннәр иде, быел ""Можем объяснить"" массовкада катнашучыларны эзләү биржаларында 600 сумлык түләүләр тәкъдим ителгән игъланнар гына тапкан. Бу акчаларны алу өчен паспорт белешмәләрен калдырырга кирәк, юкса концертка эләгеп булмаячак. Шулай ук беренче ярты сәгатен генә карап кайтып китергә ярамый - ахырга кадәр торасы. Яшь чикләве дә бар: Путинның һәм ул башлаткан сугышның анатарлары арасында яшьләрне күрергә телиләр, аларга күп дигәндә 35 яшь булырга тиеш. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинаның дүрт өлкәсен аннексияләүгә бер ел тулуга багышланган концертка халыкны 600 сум вәгъдә итеп ыялар,Яңылыҡтар,1363,https://www.azatliq.org/a/32610257.html,2023-09-26T16:09:23+00:00
"Бөгөн - Яҙыусылар союзының сираттағы ултырышы үтте. Иң тәү сиратта уставҡа керетелгән үҙгәрештәр тураһында әйтелде. Яҙыусылар союзының рәйесе Айгиз Ғиззәт улы Баймөхәмәтов ҡабаттан рәйес итеп һайланып, бер тауыштан үтте. Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров та, Рәсәй Яҙыусылар союзының яуаплы сәркәтибе Николай Федор улы Иванов та 2022 йылдан алып союзды етәкләгән Айгиз Ғиззәт улының эше менән ҡәнәғәт булыуҙары хаҡында әйттеләр. ""Союз Рәсәйҙең донъяға күренекле авторҙар һәм сағыу әҫәрҙәр биргән ижади ойошмаларҙың береһе булды һәм булып ҡала. 90 йыл дауамында ул рухи-мәҙәни тормош үҙәгенә, оҫталыҡ мәктәбенә әүерелде. Союз халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереүҙә әүҙем ҡатнаша. Еңеүҙең 80 йыллығына Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, билдәле ҡаҙаҡ яҙыусыһы Кемель Тоҡаевтың «Билдәһеҙ эҙ» китабының башҡорт телендә баҫылып сығыуы быға сағыу миҫал булып тора. Беҙ китапты уның улына – Ҡаҙағстан Республикаһы Президенты Ҡасым-Жомарт Кемель улы Тоҡаевҡа тапшырҙыҡ», – тип билдәләне республика етәксеһе. Шулай уҡ, Лариса Хашим ҡыҙы Абдуллинаға Башҡортостандың халыҡ шағиры тигән юғары исем бирелде. Бер төркөм  ҡәләм тирбәтеүселәр Яҙыусылар союзына яңы ағза итеп алынды. Әҙәбиәт һәм журналистика өлкәһендә лайыҡлы хеҙмәт итеүселәр бүләкләнде. Улар араһында беҙҙең хеҙмәттәштәребеҙ булыуы икеләтә ҡыуаныслы. ""Шоңҡар"" журналының яуаплы сәркәтибе Венер Айҙар улы Исхаҡов Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡулынан, өлкән мөхәррир Гөлнур Вил ҡыҙы Ҡыуатова мәҙәниәт министрлығынан һәм бүлек мөхәррире Рәзинә Ғилман ҡыҙы Зәйнетдинова матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығынан маҡтау ҡағыҙҙары алды.",Бер тауыштан һайланды,Әҙәбиәт,1607,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-07-03/ber-tauyshtan-aylandy-4301348,2025-07-03T18:54:00+00:00
"Бер көн ҡалала йәшәгән улы менән килене ирле-ҡатынлы абруйлы ғына ҡунаҡтар алып ҡайтты. Улының өлтөрәп тороуына ҡарағанда, пеләш башлы ирҙең ниндәйҙер ҙур түрә икәнлеген шундуҡ аңланы Рәжәп ҡарт. Ҡарсығы әҙерләгән ауыл һыйына күстәнәстәрҙе ҡушҡас, өҫтәл батшаларҙыҡынан һис кәм булманы. Килендәре лә бығаса күрһәтмәгән оҫталығын күрһәтергә тырышты шикелле. Ул үҙе менән матур аш сервизы, ҡара көмөш сәнске-бысаҡтар алып килеп, һәр ҡунаҡтың алдына матур итеп теҙеп ҡуйҙы. Быны күргәс, Рәжәп ҡарт эстән генә: Тәрилкә тигәне түңәрәк тә түгел, дүрткел бит әле, – тип ҡунаҡтарҙан уңайһыҙланып, көйәләнде. Мәжлес башланғанда өй хужаларын да ситтә ҡалдырманылар. Матур итеп таныштырҙылар, бик шәп тостар әйтелде. Рәжәп ҡарт менән ҡарсығы ғына өҫтәл артынан йәһәтерәк һыпыртыу яғын ҡараны. Сөнки гарадскуйҙар шикелле, кәритәләй тәрилкәгә бер семтем аҙыҡ һалып, уны сәнске менән бысаҡ тотоп киҫкеләп ултырыуҙы белмәнеләр – шунан оялып, бер-береһенә ҡараштылар ҙа, йомош тапҡан булып ситке бүлмәгә шылдылар. Иртәгеһенә килене, юлға әҙерләнгән ыңғайға, ҡәйнәһенә эш тейҙермәҫкә тырышты. Үҙенең һауыт-һабаһын һөртөп-йышып, теүәлләп сервантҡа теҙҙе. Ҡунаҡтар таралышҡас, ҡарт менән ҡарсыҡ иркенләп, үҙҙәре өйрәнгәнсә генә ашап-эсеп алды. Улдарының ҡәнәғәт булып ҡайтып киткәненә икеһе лә шат ине. Ашҡа доға ҡылғандан һуң, ғәҙәте буйынса, Рәжәп ҡарт йәнә яйы киткән бысаҡтарҙы барлай башланы. Улар араһында кисә килене алып килгән береһе лә бар ине. Үҙҙәрекен үткерләгәс, теге ҡунаҡ бысаҡҡа ла етте сират. Рәжәп ҡарт баш бармағының бите менән бысаҡтың йөҙөнә баҫып ҡараны – бер ни аңламаны. Бысаҡтың йөҙө тимер киҫкәндәй, ажыр-быжыр булып бөткән. Күҙенә яҡын килтереп тә, йыраҡ тотоп та ҡараны, ышанмағас, йүгереп кенә өйҙән күҙлеген алып сыҡты. – Әй-й-й, әттә генәһе! Мынау бысаҡ кисә ҡунаҡтарға эләккән булһа, ҡайһылай оят! – тип, кисә үк күҙ һалмағанына әсенә-әсенә ялтыр һаплы быжыр бысаҡты сарға тотто. Сарға тейгәс, оҙаҡ ҡына дығырҙап, бирешергә уйламаһа ла, Рәжәп ҡарттың ҡулына килеп эләккәс ни, быжыр бысаҡ тип-тигеҙ булып ҡалды. Бармағының битен батырып үткерлеген тикшергәс, ҡарттың күңеле булды. Бысаҡтарҙы йыйып өйгә алып инде. Ҡарсығының серемгә китеүен күреп, шым ғына йөрөнө. Килененең бысағын сервантҡа, башҡалар янына һалды. Унан тауыш сығармаҫҡа тырышып, икенсе бысаҡты ҡулына алды. – Аһ, быныһы ла быжыр бит! Уәт, суҡынғыр малай, исмаһам минән күреп өйрәнһә ни булған? ! Киленде ошо бысаҡтар менән интектерә икән. Ҡунаҡтар нимә тип ҡайтып киткәндер инде… Эшлекһеҙ! – тип, эстән генә улын һүкте. Бик һаҡ ҡына ҡалған бысаҡтарҙы ла йыйып алды ла, аяҡ осонда ғына тағы сары янына ашыҡты. Улы менән килене ике аҙна ҡайта алманы. Өсөнсө аҙна тигәндә, ҡайтып төштөләр. Рәжәп ҡарт улына теге бысаҡтар хаҡында нисек итеп күңелен ҡыймай ғына әйтергә икән, тип баш ватты, сейә төбөндәге эскәмйәгә ултырҙы ла, улын саҡырып алды. Шул арала өйҙән сәйер тауыштар ишетелде: – Билләһи, килен, бер кем дә теймәне посудаңа. Нисек ултыртып киткәнһең, шулай ултыра. – Ҡәйнәм, мин һуҡыр түгел дә баһа. Бына, үҙең ҡара, ышанмаһаң. – Атаҡ-атаҡ, бысаҡ – бысаҡ инде. Береһе, йә булмаһа, икәүһе юҡ, тиһәң, аптырар инем, барыһы ла урынында. – Бына, былайтып кем тигеҙләп бөттө һуң? – Нимә, берәй ере кәкре булырға тейеш инеме әллә? – Юҡ, улар зубчатый булырға тейеш. Хәҙер улар сыйылып, формаларын юғалтып бөткәндәр. Ҡара һуң. – Ә-ә-әллә шул… Беҙгә килгәндә, шулай зубшатай инеме ни? – Эйе! Улар итте, отбивнойҙы ҡырҡырға уңайлы бит. Шул ерҙә Ғәйниә әбей ихата яңғыратып тамаҡ ҡырҙы. Атай менән улдың ҡараштары осрашты. Икеһе лә төшөндө – эштең нимәлә икәнен аңланылар. Атаһын яҡламаҡсы булып улы торорға уйлағайны ла, Рәжәп ҡарт уны ишара менән кире ултыртты. Ҡапыл ҡулына бысаҡ тотоп болдорҙа күренгән Ғәйниә менән килененә ҡарай атланы. – Килен, тыныслан. Бында мин ғәйепле. Үтмәҫ бысаҡ күрһәм, яман ғәҙәтем бар шул – үткерләргә тотонам. Атайым мәрхүм дә шундай ине. Был ғәҙәт өсөн гел маҡтала торғайным әле мин, – тине Рәжәп ҡарт. Үҙ хәбәрсе.",Рәшиҙә РӘИС Яҡшы ғәҙәт,Юмор,3924,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-06-19/r-shi-r-is-ya-shy-t-4283154,2025-06-19T22:25:00+00:00
"Русия Итимагый пулаты бинасыРусиядә мәчетләр төзүдә проблем юк, ә моның киресен ""дошманнар"" гына сөйли дип белдерде Итимагый пулатның милләтара һәм динара мөнәсәбәтләрне көйләү комиссиясе рәисе Иосиф Дискин. ""Мондый имеш-мимешләрне дошманнар тарата. Вазгыять бик тыныч. Әгәр мөселман мәхәлләсенең теләге бар икән, ир кишәрлеге бүлеп бирергә кирәк. Проблем килеп чыкканда төбәктә кеше хокуклары вәкиленә мөрәәгать итәргә мөмкин. Шулай ук Итимагый пулатка мөрәәгать итүчеләр дә бар. Бернинди дә реаль проблем юк, бигрәк тә мөселманнар белән"", дигән Дискин ""Федерал Пресс"" басмасына интервьюда. Күптән түгел Русия мөфтиләр шурасында һәм Русия мөселманнары диния нәзарәтендә төбәкләрдә мәчетләр төзелеше өчен ир алуда проблемнар турында сөйләнде. Мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин""Изветия""гәинтервьюда, хәтта патша Русиясе дә мөселманнарга уңайлырак шартлар тудырган, ә коммунистик Кытай башкаласы Пекинда 80 мәчет бар дип белдерде. ""Бүген бездә сигез мең төзелгән яки кайтарылган мәчет бар. Әгәр тагын алты мең гыйбадәтханә төзесәк, 1920 елгы дәрәәгә чыгар идек, гәрчә ул вакытта Русия империясендә мөселманнар саны күпкә азрак булган"", ди Гайнетдин. Шулай ук Калининградта, Сочида, Мәскәүдә, Петербурда һәм Ленинград өлкәсендә, Дондагы Ростовта бу мәсьәләдә түрәләр ягыннан аңлау юк дип белдерде мөфти. ""Нигездә мәчетләргә төбәкләрдә динара һәм милләтара мөнәсәбәтләр өлкәсендә эшләүчеләр каршы тора. Мәсәлән, Калининград өлкәсендә инде түбәсе булган мәчетне төзеп бетерүне тыялар. Бүген 92 яшьлек сугыш ветераны Хәким Биктиевшәһәрдә мәчет төзелеше өчен көрәшә. Үзәктә түгел, урманда, юлдан еракта. Без моңа лаек түгелме"", диде Равил Гайнетдин.",Итимагый пулат әгъзасы: Русиядә мәчетләр төзүдә проблем юк,Яңылыҡтар,1646,https://www.azatliq.org/a/30195547.html,2019-10-02T13:41:25+00:00
Супер-призы акции «Рахмат» в Башкортостане разыграют 22 марта.,"Вниманию участников акции ""Рәхмәт""!",Яңылыҡтар,62,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-17/vnimaniyu-uchastnikov-aktsii-r-hm-t-3689065,2024-03-17T23:00:59+00:00
"Нурмөхәммәт НигъмәтуллинРусия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин Башкортстан итәкчелегеннән республика мөфтиен сайлауны кичектерүне сораган. Башкортстан башлыгы каршындагы Дәүләт-конфессия мөнәсәбәтләре шурасы моңа риза. Бу хакта шура рәисе Вячеслав Пятковның Башкортстан мөфтие Нурмөхәммәт Нигъмәтулингаһәм Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең ыенын оештыру комитеты рәисе Илдар Малаховисеменә килгән хатта языла. Хатның күчермәсен чыгарды.21 ноябрь Башкортстанда яңа мөфти сайлау планлаштырылган иде. Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең 20 сентябрь узган пленумында мөфти вазифасына дүрт намзәткүрсәтелде: хәзерге мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин, Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте каршындагы Ха идарәсе итәкчесе Илшат Хафизов, Уфа эшмәкәре, ""Фәтхислам"" мәчете имамы Айнур Биргалинһәм Сибайдагы ""Тәкъва"" мәчете имам-хатыйбы Әгъләметдин Газизов. Әлеге вакытта намзәтләр сайлау алды эшләре белән мәшгуль. Алар мәчетләрдә очрашулар уздыра, матбугат, интернет аша чыгышлар ясый. Мөфти сайлау шаукымы ел башында ук күзәтелә башлады. 14 март Нефтекама каласындаузган Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте пленумында мөфти Нигъмәтуллин эшчәнлегенә канәгатьсезлек белдерелде. Аерым алганда, икътисади мәсьәләләрнең чишелмәве, яшьләрнең әлеп ителмәве, нәзарәт эшчәнлегендә үсеш булмау әйтелде. Моны рәис урыны өчен көрәш дип аңлатучылар дабар.",Башкортстан мөфтиен сайлау бер елга кичектерелергә мөмкин,Яңылыҡтар,1358,https://www.azatliq.org/a/29590012.html,2018-11-08T15:12:18+00:00
"Бының өсөн нимәләр көрәк буласаҡ: һыу – 250 мл; һарымһаҡ – 10 тырнаҡ (таҙартылған һәм ваҡ итеп туралған); һөт – 500 мл; шәкәр ҡомо – 2-3 балғалаҡ. Әҙерләү тәртибе: Кәстрүлгә һөттө һәм һыуҙы һалығыҙ, шунан таҙартылған һарымһаҡ тырнаҡтарын ҡушығыҙ һәм йылытырға ҡуйығыҙ. Болғатып тороғоҙ һәм ҡайнатып сығарығыҙ. Кәстрүлдәге шыйыҡлыҡ яртылаш ҡалғансы ҡайнатығыҙ. Хәҙер инде һөҙәргә һәм шәкәр ҡомо ҡушарға ҡала. Һарымһаҡлы һөттө ҡайнар килеш эсегеҙ. Был эсемлек йөрәк-ҡан ауырыуҙарынан һаҡлай, артритты дауалай, йоҡоһоҙлоҡтан ярҙам итә, шулай уҡ оҙайлы йүтәлдән ҡотолорға булышлыҡ итә. Сәләмәт булығыҙ!",Һарымһаҡ һәм. һөт,Сәләмәтлек,598,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2026-02-11/arym-a-m-t-4573347,2026-02-11T11:00:00+00:00
"Мәктәпте япҡас, тиҙәр. Япһындар ине әйҙә, өләсәйем әйтмешләй, суҡып ҡарға булмаҫһың, уҡып мулла булмаҫһың. Мин, мәҫәлән, һис тә мулла булырға йыйынмайым. Әммә әсәй өләсәйгә шул һүҙҙәре өсөн ябырыла: Мине лә уҡытманың, инде хәҙер ейәндәреңде лә аңһыҙ итеп ҡалдырырға итәһеңме? Бар кеше үҙ балаһын уҡытырға тырышып ятты, ә һин мине, һыйыр артын ҡарарға уҡыуһыҙ ҙа эшкинерһең әле, тип, училищеға ла ебәрмәнең! Өләсәй ҡыҙының холҡон яҡшы белә, ирендәрен ҡымтый ҙа шыма. Әсәй почтаға эшкә ингәйне, шунда китһә генә, өйҙә командир булып ҡалған өләсәйҙең теле асыла, рәхәтләнеп һауыт-һабаны шылтыратырға тотона. Ҡыҙының күләгәһен һүккән ыңғайы беҙгә лә өлөш сығара – телевизор күрһәтмәй. Тауыштары тымды, буғай, бәлки, таралышҡандарҙыр. Өйҙөң мөйөшөнән һонолоп ҡарағайным, беседкала саурондарҙың башлығы ғына ултырып ҡалған. – Малай, һин бында ни эшләп тораһың? – ҡаты тауышҡа тертләп, артыма әйләндем. Бер ҡулына сумка элгән, икенсеһенә тулы пакет тотҡан ҡатын күҙҙәрен безерәйтте: – Юҡ, – тинем дә, шул уҡ мәлдә башымда план барлыҡҡа килде – ошо апайға эйәрергә кәрәк! Тактиканы үҙгәртә һалдым: – Ә-ә, ярай улай булғас, – тип ҡатын беҙҙең йорт яғына туйтаңланы. Мин, һүҙ ҡушҡан булып, уның артынан эйәрҙем: – Компьютерҙан айырыла алмай, ахыры. Шуға уйнарға сыҡманы. Үҙемдең ике күҙем – беседкала. Шул ваҡыт аҡырған тауыш бөтөн ихата эсен яңғыратты: Күп тә үтмәне, тауыштың хужаһы ла күренде: башына берет кейгән, моряктарҙыҡы кеүек тельняшкалы ир, алпан-толпан баҫып, күрше подъездан килеп сыҡты ла, салбарының ҡайышын ысҡындыра-ысҡындыра, беседкала ултырған үҫмергә ажғырып йүнәлде: Саурондарҙың башлығы Тимурҙың, ҡалтыранып, төкөрөк йотҡанын мин бынан да бик асыҡ күрҙем. Тауышы ла бер аҙ ҡарлыҡты: – Унда юҡ! – юҡ һүҙен йоҡ тип үкергән ир, Тимурға барып еткәс, ҡайышы менән һелтәнде. – Башланды кәмиттәре, – тип һуҡранған ҡатын, һис бер ни булмағандай юлын дауам итеп, китте лә барҙы. Ә мин ҡурҡыныс күренештән быуынһыҙ булдым да ҡуйҙым. Аяҡтарға суйын кроссовкалар кейҙерелгәнме ни, ҡасырлыҡ түгел. Тимур ҙа селтәр беседка эскәмйәһенә ҡуша йәбеште, күрәһең. Мин, асырғанып, уға эстән генә: Ҡас, Тимур, ҡас тиҙерәк! – тип ҡысҡырҙым. Ә Тимур ҡымшанманы ла. Иргә тура ҡарап ултыра бирҙе. Күҙҙәрен генә йыш-йыш йомдо. Күмәгәйе үрле-ҡырлы йөрөнө, әммә үҙе бағаналай ҡатты. Ҡайыштың еҙ башы күҙҙе ҡамаштырып ялтланы. Мин ҡурҡыуҙан ҡысҡырып ебәрә яҙҙым, саҡ аҫҡы иренемде тешләп, ауыҙымды ябып өлгөрҙөм. Еҙ баш аҙ ғына артҡа янтайған Тимурҙың маңлайына ҡаҡлыҡты, һәм шул уҡ мәлдә нәҙек кенә ҡыҙыл йылан, уның йөҙөн икегә бүлеп, аҫҡа йүгерҙе. Еҙ баш тағы өҫкә күтәрелде: Мин батыр түгел, ауылда ла ыҙғыш-маҙар сыҡҡандай тойолһа, иң беренсе тайыу яғын ҡарай торғайным. Шуға ла минән йүгерек батыр тип көлдөләр. Әммә еҙ баш мине, гүйә, аҡылдан яҙҙырҙы. Мине рәнйеткән Тимурға түгел, ә ҡаҡ маңлайыма ул, йәнемде әрнетеп, һуғылғандай тойолдо. Һәм, әйтерһең дә, мин түгел, икенсе берәү, һеләүһендәй алға ырғып, ирҙең беләгенә йәбеште лә, тештәрен тәненә батырҙы. Ҡеүәтле иргә көсөм етмәгәнлектән, уны туҡтата алмауымдан ғәрләнеп, йән асыһы менән ырылдап, тешләнем, хатта күҙемдән йәштәр атылып сыҡты, ләкин тельняшкалы мине, серәкәйҙе сиртеп төшөргәндәй, бер генә һелтәне. Даңҡ итеп ергә барып төшкәндә, Тимур өсәү булып күренде. Ул ғына түгел, тельняшка ла, юҡтан бар булып, кий-йя тип уға типкән Рита апайым да өсөшәр ине. Һеңгәҙәп ултырғанымда, Рита апайым: – Теймә минең ҡустыма, хәшәрәт! – тип, тельняшкалыны үҙенең иң уңышлы алымы менән ергә һуҙып та һалды. Ир ятҡан килеш хахылдап көлөргә тотондо, унан көлөүе үкһеүгә әйләнде. Башында ҡыҙыл юлаҡлы фонарь янған Тимур, апайымды урап үтеп, иргә тороп ултырырға ярҙамлашты. Ҡанын ҡулы менән әсенеп һөртөп, үҙ алдына: – Ул хәшәрәт түгел, – тине. – Атайым Чечняла хеҙмәт иткәндә контузия алған. Ул хәрби офицер ине. – Булһа ни, – апайым үҙ һүҙен бер ҡасан бирмәй. – Офицер булғас та, араҡынан алйып кешеләрҙе ҡурҡытырғамы? Ҡайттыҡ әйҙә! Һуңғы һүҙе миңә тәғәйенләнгәне билдәле. Етмәһә, еңдән тарта, әйтерһең дә, мин бәләкәй бала. – Ҡайтам, ҡайтам! Тартма мине, – тип әйтеп тә өлгөрмәнем, башыма усы шап итеп ҡалды: Кеше алдында башҡа шапылдатып һуҡмаһа ла булыр ине! Әлдә Тимурҙа беҙҙең ҡайғы юҡ, атаһын әүрәтеп өй яғына ыңғайлатып маташа ине. Барыбер йән көйҙө: – Нимә һуғышаһың? ! Ултырыш та ауырта, башыңа ла һуҡһындар әле! Бөтәһенең дә апайҙары минеке кеүекме икән? Өләсәйем юҡҡа ғына уны ирғаҙаҡ тимәй, һуғыш суҡмары ул. Былай ҙа ҡулы останлап бара, етмәһә, армиянан ҡайтҡан күрше егет уны былтыр каратеға өйрәтте. Быйыл секцияға яҙылам, тип дәртләнә. Нисек уны медучилищеға уҡырға алғандарҙыр, этем белһен. – Мә, үҙең индер, – йәнем көйөп, икмәк-һөттө Ританың ҡулына тотторҙом. Ипләп йөрө, тисе. Әйтерһең дә, мин бөтә янъ-ялдар уртаһына сумып барам. Унһыҙ ҙа ипләп йөрөргә кәрәклеген беләм. Ҡала – ауыл түгел. Ауылда һиңә таныш булмаған бер тишек-тошоҡ, бер эт-бесәй юҡ, ә ҡала урамдары – хас та джунгли. Эҫе, тынсыу, саң ояһы, бар нәмә, һәр кем – ят. Ҡуртымға фатир алып, күсеп килеүебеҙгә бер аҙна, ә күпме тәьҫораттар! Бында кеше бер-береһе менән һаулыҡ та һорашмай. Ауылда берәйһе менән сәләм бирмәй үтеп ҡара, икенсе көнөнә үк өләсәй-әсәйгә еткерәсәктәр. Шуға ла килеү менән осраған берәүгә: Һаумыһығыҙ! – тинем. Күбеһе, күҙҙәрен аҡайтып, сәйерһенеп, яуап та бирмәй үтеп китә. Ҡайһы берәүҙәре, һаубыҙ, тип ауыҙ йыра. Минең тәртипле малай булырға ынтылыуҙарымды күргән Рита апай һыны ҡатып көлдө: Үҙе, имеш, шундай аҡыллы! Ун биш йәшкә еткән, ә һаман әкиәткә ышана. Йәнәһе лә, төшөнә Джуди Лоу инһә, тимәк, актер уны уйлай. Хыялый йән. Лоу уның донъяла барлығын да белмәй. Ул ҡайҙа ла, Рита ҡайҙа? Йәнде оҙаҡ көйҙөрһә, стеналағы постерҙан йылмайған Джудиға ҡара мыйыҡ та эшләп ҡуйырмын әле. Әйҙә үпһен уны шунан һуң! Әтеү, суп та суп, тфү, әшәке. Ҡағыҙҙы ла кеше үбер икән. Юланың нисек әйләнгәнен күрҙегеҙме? Мин дә шулай әйләнеп-әйләнеп киттем. Башты йәшерергә тырышып, яурынға хәлдән килгәнсе тартып, яныма килеп баҫҡан Тимурға (юҡ, ҡурҡып түгел) саҡ ҡына баҙап ҡараным: – Ниндәй Джуди? – маңлайы күпкән Тимур аптыраны. – Бынау ҡыҙыҡайҙы әйтәм. – Ниндәй ҡыҙыҡайҙы? – Кемдер донъяға тиҙлек педале булып тыуа, мине иһә тормоз итеп тапҡандар. – Бер кем дә мине елтерәтмәне! – Ир затымы мин, әллә түгелме, күкрәкте кирҙем, танауҙы шый тарттым. – Үҙем атланым! Рита апайҙан елтерәтелеп торам, ти. Апайым – матур? Китсәле, кеше көлдөрмәгеҙ! Зоопарктағы маймыл да сибәрерәк. Ну, ярай, быныһын мин шаштырып та ебәрҙем, шимпанзелар ҡайтышыраҡ. Ғөмүмән, апайҙар матур була торғаны бармы? Айырыуса һуғышҡаҡ апайҙар? Өләсәйем гел дә уға үсегеүе өсөн орошҡанда, иренеңде биш бешеремдәй һәлендермә, ти. Ирендәре, негрҙарҙыҡы кеүек, бүлтәйеп торғанға. Толомо беләк буйындай булһа ни. Теле лә шул сама бит уның. Ҡыҫҡаһы, ауылдағы ҙур өйөбөҙҙә лә, һыйыша алмай, донъя бүлештек, бындағы ике бүлмәгә бөтөнләй һыймай, бер аҙна эсендә ике лагерға ойоштоҡ. Рита апай был хаҡта белмәй, әлбиттә, әммә мин беләм бит ҡайҙа минең лагерь башлана ла уның лагеры бөтә икәнен. – Һин ҡайтаһыңмы, юҡмы? – Асыҡ тәҙрә төбөнә йәйелеп ултырып алған Рита апай миңә йәшәргә ирек бирмәҫ, ахыры. Һүҙҙәре миңә төбәлгәс, нишләп ике күҙе Тимурҙа уның? Тимурҙы бәпәй итеп алырға йыйынамы әллә? Уны унан йәшкә лә бәләкәйгә оҡшаған, буйға ла ҡайтыш. Әллә Рита апай баянан бирле шунда тәҙрә төбөндә ултырҙымы икән? Ултырғандыр. Башҡа ваҡытта шымсы яғы сыҡҡан өләсәй ҡайҙа ҡарай? – Ҡайтам, ҡайтам, – тип мыңғырланым, – бер тынғы юҡ һеҙҙән. Шундай ҙа тынғыһыҙ көн булыр икән. Ҡайҙа минең ауылда тыныс ҡына йәшәп ятҡан көндәрем? !",Тынғыһыҙ көн. Хикәйә. Баныу Ҡаһарманова.,Йәмғиәт,7429,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-08/tyn-y-y-k-n-hik-y-banyu-a-armanova-3720078,2024-04-08T15:53:00+00:00
"Хәйер биреү тигән нәмә беҙҙең халыҡта электән бар. Мин иҫләйем: күрше-тирәләге инәйҙәр йә һыйырының ағын (был бигерәк тә һыйырҙар һыуалған осорҙа йыш ҡабатлана), йә гәзит битенә бер-ике һалырлыҡ булһа лә сәйен (ул осор пачкалап сәй таратырлыҡ хәле лә булмағандыр инде кешенең) ҡағыҙға төрөп, хәйергә тип индерә торғайнылар. Хәйерҙең миҡдары, суммаһы түгел, ихластан бирелгәнлеге һәм Аллаһтың ҡабул иткәне яҡшы барыбер ҙә. Хәйер, тигәндәй. Яңыраҡ Гөлнара һеңлем бер тетрәндергес тә, һоҡландырғыс та хәлде һөйләне. Ут күршем Разим ағай һөйләгән был тарихты. Улар беҙҙән урам аша ҡаршыла ғына йәшәне. Бала саҡта ойотҡанға туҡып ашайым, тип ҡурҡыта торғайны беҙҙе. Уй, шунан ҡурҡыуҙарым. Әсәләре, Шәмсүрә апай мәрхүмә, аяҡтан зәғиф ине. Иртәрәк китте баҡый донъяһына ла. Рәжәп ҡоҙа, мин ҡырҙа уҡып йөрөгәндә ауылға ҡайтһам, гел генә 3 һумлыҡ аҡсаны усына ныҡ итеп йомарлап тотоп, эргәгә килер ине һәм берәүгә лә әйтмә, тип бирер ине. Ул осор ауылда тик һеҙҙең Дружба бысҡыһы бар ине. Рәжәп ҡоҙа шул бысҡыһы менән беҙҙең утынды ла килеп бысып бирә торғайны. -тип һөйләгән ул Сәғиҙә апайым менән бер мәжлестә бергә булғанында. Атай мәрхүм. Баҡыйына күскәнгә лә ошо йәмле июндә 34 йыл була инде. Уның яҡшы яҡтары үлеме беҙҙән алыҫайған һайын нығыраҡ асыла – йәне йәннәттә булһын инде! Күҙ алдыма совет заманының 3 һум аҡсаһы килеп баҫа. Уны күреү, тотоп ҡарау бәхете беҙгә эләкмәне, тиерлек: ғаиләлә 9 бала үҫтек, колхозсының аҡсағынаһы ла ташҡүлсәйем булды. Беҙ интернатта ятып уҡығанда әсәйем өс балаһына юлдыҡ тип 20 тин аҡса бирә торғайны. Уныһы ла минән оло Сәғиҙәнән артмай, беҙ шуға автобус көтөп тормай, 15 саҡырымлыҡ араны бәғзе саҡ йәйәү йөрөйбөҙ. 1 һум, 3 һумлыҡ аҡсаны һуғыш ветераны, ауыл магазины һатыусыһы Исхаҡ апаның ҡыҙы Гөлшатҡа ғына тотторҙо, шикелле, ата-әсәһе. Беҙ аҡсаһыҙҙар рәтендә булдыҡ. Ошо 3 һум аҡса, билдәле, атайымдың үҙ ғаиләһенә лә артыҡ булмаған. Әммә диндар өләсәй, олатай тәрбиәһен алған совет балаһы, моғайын, етемдәргә хәйер биреүҙең, уны йәшереп биреүҙең ниндәй ҙур сауаплы икәнен белгән, күрәһең. Сахих хәҙистән дәлил – Әбү Һөрәйрәнән, Аллаһ унан риза булһын, еткерелә - пәйғәмбәр саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм, әйткән: Етемде ҡараусының туғаны йә ят кеше ожмахта миңә ошолай (һуҡ һәм урта бармаҡтарырын күрһәтте) яҡын булыр (Мөслим). Ошо уҡ мәғәнәләге хәҙистәр Әхмәдтән, Бохариҙан, Тирмизиҙән килә – Сәхл ибн Сәғдтән еткерелә – бер мәл пәйғәмбәребеҙ, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм әйтте: Мин һәм етемдәрҙе ҡараусы (опекающий) ожмахта ошолай яҡын булырбыҙ ( һәм ул һуҡ һәм урта бармаҡтарын күтәреп күрһәтте). ""Таң"" гәзитенән. Хәйер биреү тигән нәмә беҙҙең халыҡта электән бар. Мин иҫләйем: күрше-тирәләге инәйҙәр йә һыйырының ағын (был бигерәк тә һыйырҙар һыуалған осорҙа йыш ҡабатлана), йә гәзит битенә бер-ике һалырлыҡ булһа лә сәйен (ул осор пачкалап сәй таратырлыҡ хәле лә булмағандыр инде кешенең) ҡағыҙға төрөп, хәйергә тип индерә торғайнылар. Хәйерҙең миҡдары, суммаһы түгел, ихластан бирелгәнлеге һәм Аллаһтың ҡабул иткәне яҡшы барыбер ҙә. Хәйер, тигәндәй. Яңыраҡ Гөлнара һеңлем бер тетрәндергес тә, һоҡландырғыс та хәлде һөйләне. Ут күршем Разим ағай һөйләгән был тарихты. Улар беҙҙән урам аша ҡаршыла ғына йәшәне. Бала саҡта ойотҡанға туҡып ашайым, тип ҡурҡыта торғайны беҙҙе. Уй, шунан ҡурҡыуҙарым. Әсәләре, Шәмсүрә апай мәрхүмә, аяҡтан зәғиф ине. Иртәрәк китте баҡый донъяһына ла. Рәжәп ҡоҙа, мин ҡырҙа уҡып йөрөгәндә ауылға ҡайтһам, гел генә 3 һумлыҡ аҡсаны усына ныҡ итеп йомарлап тотоп, эргәгә килер ине һәм берәүгә лә әйтмә, тип бирер ине. Ул осор ауылда тик һеҙҙең Дружба бысҡыһы бар ине. Рәжәп ҡоҙа шул бысҡыһы менән беҙҙең утынды ла килеп бысып бирә торғайны. -тип һөйләгән ул Сәғиҙә апайым менән бер мәжлестә бергә булғанында. Атай мәрхүм. Баҡыйына күскәнгә лә ошо йәмле июндә 34 йыл була инде. Уның яҡшы яҡтары үлеме беҙҙән алыҫайған һайын нығыраҡ асыла – йәне йәннәттә булһын инде! Күҙ алдыма совет заманының 3 һум аҡсаһы килеп баҫа. Уны күреү, тотоп ҡарау бәхете беҙгә эләкмәне, тиерлек: ғаиләлә 9 бала үҫтек, колхозсының аҡсағынаһы ла ташҡүлсәйем булды. Беҙ интернатта ятып уҡығанда әсәйем өс балаһына юлдыҡ тип 20 тин аҡса бирә торғайны. Уныһы ла минән оло Сәғиҙәнән артмай, беҙ шуға автобус көтөп тормай, 15 саҡырымлыҡ араны бәғзе саҡ йәйәү йөрөйбөҙ. 1 һум, 3 һумлыҡ аҡсаны һуғыш ветераны, ауыл магазины һатыусыһы Исхаҡ апаның ҡыҙы Гөлшатҡа ғына тотторҙо, шикелле, ата-әсәһе. Беҙ аҡсаһыҙҙар рәтендә булдыҡ. Ошо 3 һум аҡса, билдәле, атайымдың үҙ ғаиләһенә лә артыҡ булмаған. Әммә диндар өләсәй, олатай тәрбиәһен алған совет балаһы, моғайын, етемдәргә хәйер биреүҙең, уны йәшереп биреүҙең ниндәй ҙур сауаплы икәнен белгән, күрәһең. Сахих хәҙистән дәлил – Әбү Һөрәйрәнән, Аллаһ унан риза булһын, еткерелә - пәйғәмбәр саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм, әйткән: Етемде ҡараусының туғаны йә ят кеше ожмахта миңә ошолай (һуҡ һәм урта бармаҡтарырын күрһәтте) яҡын булыр (Мөслим). Ошо уҡ мәғәнәләге хәҙистәр Әхмәдтән, Бохариҙан, Тирмизиҙән килә – Сәхл ибн Сәғдтән еткерелә – бер мәл пәйғәмбәребеҙ, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм әйтте: Мин һәм етемдәрҙе ҡараусы (опекающий) ожмахта ошолай яҡын булырбыҙ ( һәм ул һуҡ һәм урта бармаҡтарын күтәреп күрһәтте).",Хәйер биргәндең малы кәмемәҫ.,Йәмғиәт,5096,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-05/h-yer-birg-nde-maly-k-mem-4109805,2025-02-05T16:51:00+00:00
"Башҡорт өйөндәге һәр балаҫтың үҙ тарихы була. Быуындан быуынға тапшырыла килгән ҡомартҡы бит ул балаҫ! Элек башҡорттар кейәүгә бирә торған ҡыҙҙарына бирнәгә аҫалы балаҫ һуғып әҙерләгән. Балаҫтар урындыҡ-һикеләргә түшәлгән.  Тирмә йә өй стенаһына ла элгәндәр. Ҡунаҡ-маҙар килгәндә генә түшәй торған иң күркәм балаҫтарҙы урындыҡ түренә, һандыҡ өҫтөнә өйөп ҡуйғандар. Йәғни башҡорт йортон биҙәүҙә һәм уңайлыраҡ итеүҙә балаҫ бик мөһим булған. Биҙәктәргә, аҫаларға һәр төбәк үҙенең үҙенсәлектәрен өҫтәгән. Күргәҙмә Башҡортостандың төрлө яғының аллы-гөллө күркәмлектәрен бер урынға туплаған. Сығанаҡ: Башинформ.",Эш араһында һуғылған балаҫтар,Яңылыҡтар,605,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-19/esh-ara-ynda-u-yl-an-bala-tar-4088803,2025-01-19T12:07:00+00:00
"«Педагогика должна стать наукой для всех: и для учителей, и для родителей». В. А. Сухомлинский Семья – это ячейка общества, члены которой  связаны  общностью  быта, культуры, взаимной помощью,  моральной и правовой обязанностью. Традиционно главным институтом воспитания является семья. То, что ребёнок в детские годы приобретает в семье, он сохраняет в течение всей последующей жизни. Важность семьи обусловлена тем, что в ней ребёнок находится в течение значительной части своей жизни. В семье закладываются основы личности ребёнка, и к поступлению в школу он уже более чем наполовину сформировался как личность. Взаимодействие с семьей - одна из актуальных и сложных проблем в работе школы и каждого педагога.  Вопрос взаимодействия семьи и школы весьма актуален, так как сегодня многие семьи беспокоит, прежде всего экономическое благополучие, родители большую часть дня проводят на работе, и дома предпочитают обсуждать денежные проблемы, все чаще уклоняясь от воспитания ребенка, перекладывая эту миссию на педагогов школы. Как сделать общение с родителями живым? Как привлечь родителей в школу? Как создать условия, чтобы им захотелось с нами сотрудничать? Как сделать так, чтобы на родительском собрании присутствовали почти все родители? Семьи очень разные, у каждой свои проблемы и трудности, поэтому невозможно дать готовый, единственно правильный ответ и на вопрос о том, как взаимодействовать с семьей. Многое зависит от интуиции, мастерства педагога, который должен проанализировать комплекс различных обстоятельств, чтобы принять нужное решение в выборе способов и средств взаимодействия с родителями и ребенком в конкретной ситуации. (Так как семьи разные и родители тоже разные, и они по-разному могут отреагировать на один и тот же вопрос. ) Совместная деятельность педагогов, родителей и детей может быть успешной, если все положительно настроены на совместную работу, действуют сообща, осуществляют совместное планирование, подводят итоги деятельности. Характер взаимодействия педагогов с семьей должен быть дифференцированным. Не следует навязывать всем одинаковые формы взаимодействия, надо ориентироваться на потребности, запросы родителей, особенности семейного воспитания, терпеливо приобщать родителей к делам школы, класса. По количеству детей семьи разделяют на многодетные, малодетные, однодетные и бездетные; По числу поколений - однопоколенные (только супруги), двухпоколенные (родители и их дети), межпоколенные (дети, родители, родители родителей По признаку полноты: полные, неполные; По характеру взаимоотношений - идеальные, средние, негативные (скандально-раздражительные); По устойчивости семейных отношений - гармоничные, распадающиеся, распавшиеся, неполные семьи; По уровню благополучия - благополучные, неблагополучные, псевдоблаполучные; По месту жительства - городские, сельские семьи. Целью и задачами семейного и школьного воспитания являются развитие интеллекта и творческих способностей, первичного опыта трудовой деятельности, нравстенное и эстетическое формирование, эмоциональная культура  и физическое здоровье  детей, их счастье. Задачами же школьного воспитания являются: Опеспечение   образования учащихся; Развитие профессиональных интересов, подготовка сознательному выбору профессии; Дать знания, умения и навыки для дальнейшего общекультурного и профессионального развития. Коррекционные же школы ставят перед собой следующие задачи обучения и воспитания: Развитие всех психических функций и познавательной деятельности детей в процессе обучения и коррекция недостатков; Трудовое обучение и подготовка к посильным видам труда, самообслуживанию; Физическое воспитание; Бытовая ориентировка и социальная адаптация. Применяются следующие формы общения с родителями: - общие и классные собрания родителей, -  коллективные и индивидуальные консультации, - беседы, - лекции, - семинары, конференции, - посещение семей учащихся, - оформление различных по форме и содержанию текстовых материалов, фотомонтажи, - выставки работ учащихся, и т. д. Родители привлекаются к участию в организации учебно-воспитательного процесса: выступления перед родителями и детьми, подготовка и участие в проведении внеклассной и внешкольной работы, хозяйственная помощь. Индивидуальная работа с родителями и другими взрослыми членами семьи учащегося сложна и разнообразна.   Преимуществом индивидуальной работы является то, что, находясь наедине с педагогом, родители откровеннее рассказывают ему о проблемах внутрисемейных отношений, о которых никогда бы ни сказали при посторонних. Многое в отношении школы и семьи зависит от первой встречи. В первом разговоре с родителями не следует говорить о трудностях работы с детьми. Нужно постараться, чтобы у родителей появилась уверенность, что учить и воспитывать их сына или дочь будут квалифицированные педагоги и для этого подготовлены все необходимые условия. Очень важна форма проведения индивидуальной беседы. Каждый собеседник должен уметь слушать. При знакомстве с родителями это правило необходимо соблюдать. Большие возможности также представляет работа с коллективом родителей: широкая педагогическая информация, обмен опытом, создание в необходимых случаях общественного мнения, привлечение родителей к участию в жизни класса. (Работа на пришкольном участке, оформление класса, ремонт класса и т. д. ) Эти работы ведутся в двух направлениях: повышение педагогической культуры родителей и объединение родителей в сплоченный коллектив, деятельность которого направлена на повышение уровня учебно-воспитательной работы со всеми детьми. Основная форма работы с коллективом родителей – это родительское собрание. Родительские собрания сближают учителей и родителей, приближают семью к школе, помогают определить наиболее оптимальные пути воздействия в воспитательном влиянии на ребенка. На собраниях родителей систематически знакомят с целями и задачами, содержанием, формами и методами воспитания и обучения детей в семье и школе. Родительские собрания могут быть построены различно. Основная их часть - сообщение педагогических знаний - может выразиться в лекции, докладе, беседе, диспуте, дискуссии. Родительские собрания помогают определить цели, возможности родителей в вопросах воспитания, позволяют помочь разобраться в проблемах, найти с помощью совместного поиска пути изменения, совершенствования, преобразования окружающей действительности. Привлечение родителей к выполнению поручений, к ежедневной доброжелательной помощи школе – важная, насущная задача в работе учителя с семьей. Еще одной формой работы с родителями стало оформление стендов, уголков для родителей, буклетов. Такие уголки создаются в помощь учителю по осуществлению педагогического всеобуча родителей, по повышению их педагогической воспитательной культуры. Первым и решающим условием положительно направленного взаимодействия являются доверительные партнерские взаимоотношения между учителями и родителями. Контакт строится таким образом, чтобы у родителей возникал интерес к процессу воспитания, потребность добиться успеха, уверенность в своих силах. Следствием такого педагогического взаимодействия является участие родительского актива в воспитании не только своего ребенка, но и класса в целом. Огромный эффект имеют коллективные дела школы и классов, в которых принимают участие родители. Например, это ремонт класса, работа на пришкольном участке. Таким образом, родители приобщаются к школе, знакомятся с её традициями, готовятся стать помощниками в работе с классным коллективом. Эффективными формами работы также являются индивидуальные тематические консультации, посещение семьи на дому, проведение дней рождений учащихся. В нашей школе доброй традицией стало проведение праздника «Сабантуй», в котором родители с удовольствием помогают в проведении конкурса блюд, проведение дня открытых дверей, что сближает общение родителей и педагогов. При построении взаимодействия семьи и школы должны учитываться определенные проблемы: - воспитание в семье одного ребенка или наоборот многодетность, - специфика влияния неполной семьи на ребенка, - дефицит общения родителей с детьми в связи с большой занятостью родителей, - неблагополучность   семьи, и т. д. Многие родители считают, что воспитанием детей должна заниматься школа, у школы несколько иные функции. Она не может и не должна заменить ребенку семью, она должна сделать все возможное, чтобы обучить ребенка, расширить его кругозор, предоставить возможность самореализоваться, проявить свои способности. К сожалению многие родители неохотно и очень осторожно обращаются за помощью к учителям, неохотно идут в школу. Некоторые сознательно уклоняются от воспитания детей, а большинство остаются сторонними наблюдателями. Успешная работа по воспитанию и обучению детей возможна лишь тогда, когда все частники образовательного процесса – педагоги, дети, родители - становятся единым целым, большим и сплоченным коллективом. Характер взаимодействия педагогов с семьёй должен быть дифференцированным. Не следует навязывать всем одинаковые формы взаимодействия, надо ориентироваться на потребности, запросы родителей, особенности семейного воспитания, терпеливо приобщать родителей к делам школы, класса.",Взаимодействие семьи и школы в вопросах обучения и воспитания,Мәғариф,9129,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2024-11-28/vzaimodeystvie-semi-i-shkoly-v-voprosah-obucheniya-i-vospitaniya-4027800,2024-11-28T10:43:00+00:00
"Әҙәбиәт, архитектура һәм сәнғәт өлкәләрендә тапшырылған Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһының положениеһына үҙгәрештәр индерелде. Республика башлығының 18 май ҡарарына яраҡлы, был премия йыл һайын тапшырыла башлаясаҡ. Уның күләме лә арта: 1 млн һум. Быға тиклем ике йылға бер тапҡыр тапшырыла ине. Премияның комиссия составына Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт университеты ректоры Илмар Әлмөхәмәтов, Яҙыусылар Союзы председателе Айгиз Баймөхәмәтов, Өфө дәүләт нефть-техник университетының архитектура кафедраһы профессоры Константин Донгузов ингән. Былтыр был премияға ""Шүлгән-Таш"" тарихи-мәҙәни музей комплексы өсөн Рөстәм Әлибаев, Илфат Аҡтуғанов, Гөлфиә Тажитдинова, ""Заһир Исмәғилев мираҫының алтын биттәре"" проекты өсөн Артур Нәзиуллин һәм Дмитрий Крюков, ""Салауат вариҫтары сигенмәй"" спектакле өсөн Зөһрә Бураҡаева, Артур Кәбиров һәм Рәйес Низаметдинов лайыҡ булғайны.",Киләһе йылдан Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы йыл һайын тапшырыласаҡ,Яңылыҡтар,892,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-19/kil-e-yyldan-salauat-yulaev-isemend-ge-d-l-t-premiya-y-yyl-ayyn-tapshyrylasa-3264775,2023-05-19T12:21:00+00:00
"Һары мәтрүшкә – нервы системаһын нығытыу, кәйефте күтәреү, депрессиянан, ялҡаулыҡтан  ҡотолоу өсөн  тәбиғи антидперессант булып тора. Тормоштоң ҡатмарлы осорҙарында  көнөнә 3 – 6 сынаяҡ һары мәтрүшкә сәйе һәм 20 тамсы төнтәмәһен эсергә кәңәш ителә.   Төнәтмәһен әҙерләү өсөн 50 г кипкән һәм ваҡланған һары мәтрүшкәгә ярты литр араҡы ҡойоп,  10 көн ҡараңғы урында тоторға. Даими рәүештә болғатып торорға оноторға ярамай. Әҙер булғас, марля аша һөҙөп алып, һыуытҡыста һаҡларға. Һары мәтрүшкә – тылсымлы үлән, уның нигеҙендә ҙәрелнәгән дарыуҙар меңләгән ауырыуҙы дауалай. Юҡҡа ғына халыҡ мәҡәле, икмәкте онһоҙ бешереп булмаған кеүек, һары мәтрүшкәһеҙ ауырыуҙы ла дауалап булмай, тимәй. Һауа торошо үҙгәреүгә һиҙгерлектән дә һары мәтрүшкә сәйен эсеп, вегетатив тулҡындарҙы көйләргә мөмкин. Ҡатын-ҡыҙҙарға климакс ваҡытында гормондар үҙгәрешенә бәйле кәйефтең  бер төшөп бер күтәрелеп тороуынан да һары мәтрүшкә сәйе   эсергә тәҡдим ителә. Иғтибарын бер нәмәгә туплай алмаған балаларға һәм ололарға ла һары мәтрүшкә менән мелисса сәйе ярҙам итер. Был тәмле сәйҙе иртәнсәк имтихандар алдынан эсеү ҙә файҙаға ғына булыр. Йәйгеһен даими рәүештә сәй урынына һары мәтрүшкә эсһәгеҙ,  оргаанизм йәйгеһен еләк-емештәргә һәм йәшелсәләргә өйрәнгән ваҡытта  ашҡаҙан ауырыуҙарынан һаҡланырһығыҙ. Ашҡаҙан-эсәк тракты  эшмәкәрлеген көйләү һәм  организмдың һаҡлау функцияларын көсәйтеү өсөн ябай сәйҙе  һары мәтрүшкә төнәтмәһенә алмаштырып, ике аҙналыҡ дауаланыу курсы үткәрергә кәңәш ителә. Ревматизм менән яфаланыусылар өсөн һары мәтрүшкә майы менән ыуыныу яҡшы ярҙам итә. Уны әҙерләү өсөн 25 г яңы өҙөлгән сәсәкәһенә 500 г зәйтүн майы ҡушып бутарға кәрәк. Килеп сыҡҡан ҡатнашманы быяла һауытта йылы урында, ҡыҙыл-һары төҫкә ингәнсе,  3 – 5 көн төнәтергә. Бер аҙнанан һыуын һарҡытып, майын ҡапҡаслы һауытҡа ҡойорға. Был майҙы шулай уҡ яраларҙы бөтәштереү, тимрәүҙе дауалау һәм һеңерҙәр тартылғанда, аяҡ-ҡул сыҡҡанда ауыртыуҙы баҫыу өсөн дә ҡулланырға мөмкин. Стоматиттарҙы һәм гингивиттарҙы дауалау һәм иҫкәртеү өсөн һары мәтрүшкә төнәтмәһе файҙаланыла.  Уны теш ҡаҙнаһына һөртөргә кәрәк. Спиртлы төнәтмә түбәндәгесә әҙерләнә: 10 г кипкән үләнгә 50 г 70 процентлы спирт  ҡойоп, 10 көн төнәтергә. Бөйөр, бәүел ҡыуығы ауыртҡанда, төндә бәүел тотмау кеүек проблема булғанда ла һары мәтрүшкә төнәтмәһенең шифаһы тейә. Бының өсөн ашарҙан ярты сәғәт алда яртышар стакан эсергә кәрәк. Ғәҙәттәгесә төнәтмә 200 мл ҡайнар һыуға бер ҡалаҡ үлән һалып, пар өҫтөндә тотоп, әҙерләнә. Герпесҡа, киҙеүгә ҡаршы, шулай уҡ ҡан тамырҙарын таҙартыу, йөрәк эшмәкәрлеген яҡшыртыу өсөн һары мәтрүшкә менән байытылған етен майын эсеү ярҙам итә. Эш шунда, һары мәтрүшкә менән май ҡушылғанда гиперицин бүленеп сыға, ул ошо проблемалар  менән көрәшергә ярҙам итә лә инде. Шулай уҡ йоҡо баҫыуҙан, хәүеф тойғоһонан, депрессиянан арынырға булышлыҡ итә, сөнки һары мәтрүшкә ярҙамында кеше мейеһе туҡымаларында  серотонин кимәле күтәрелә. Был дарыу үләне төнәтмәһе туберкулез һәм яман шеш кеүек  ҡурҡыныс сирҙәр менән сирләүселәрҙең хәлен яҡшыртырға ла һәләтле. Балаларҙа диатез булғанда, тәнен сабыртма баҫҡанда аҙнаһына өс тапҡыр һары мәтршкә төнәтмәһе менән йыуындырыу файҙалы. Шулай уҡ витилиго ауырыуы булғанда ла  ошондай уҡ төнәтмәне ҡулланалар. Тик уны эсергә кәрәк. Сәс ҡойолоуҙан да һары мәтрүшкә төнәтмәһе эсергә кәңәш ителә. Һары мәтрүшкә төнәтмәһе, микробтараға һәм ялҡынһыныуға ҡаршы сара булараҡ,  косметологияла ла ҡулланыла. Бынан тыш, күп кенә тире ауырыуын дауалауҙа һары мәтрүшкә  алмаштырығыһыҙ дауа һанала. Шулай уҡ тән тиреһе янғанда ла файҙаһы тейә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һары мәтрүшкә — бәхет үләне,Яңылыҡтар,3699,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/ary-m-tr-shk-b-het-l-ne-4584948,2026-02-21T11:00:00+00:00
"Тағы ла 46 мәктәптә бөтәһе 133 синыфта дәрестәр туҡтатылған, 12 балалар баҡсаһындағы 15 төркөм шулай уҡ ваҡытлыса ябылған. Быйыл беҙҙә гриптың (32) төрө ҡотора, уны гонконг грибы тип тә атайҙар. Ауырыу ҡаты үтә. Тиҙ арала хәл ауырлаша. Температура 40 градусҡа етә, уны төшөрөүе лә  еңел түгел, тиҙәр. Тән ҡыйралып барғандай тойола, һыҙландыра, баш ауырта. Ҡайһы берәүҙәр, күңеле болғанып, ҡоҫа башлай. Танау тона, йүткертә. Сығанаҡ: Башинформ.",Ҡайһы бер мәктәптәрҙә карантин индерелде,Яңылыҡтар,443,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-16/ay-y-ber-m-kt-pt-rg-karantin-inderelde-4509476,2025-12-16T11:54:00+00:00
"Сергей АксеновКоронавирус таралу куркынычы сәбәпле Кырымга туристларның күпләп килүе туктатыла. Бу турыда Кырымның Русия куйган итәкчесе Сергей Аксенов 25 мартта оператив штаб утырышында белдергән. Ул Русия курортлар министрлыгының Кырымдагы идарәсенә апрель аенда туристлар агымын арттырмаска күрсәтмә биргән. Мин апрельдә туристлар агымын арттырмаска киңәш итәр идем. Бу алда көтелгән бөтен сезонны өзәргә мөмкин. Апрельдә сакланыбрак торсак яхшырак булыр. Апрельдә бу нисбәттән бернинди ыргылышлар да булмасын, майга кадәр дигән Аксенов. Шул ук утырышта ул Кырым шифаханәләрендә дәвалау да вакытлыча туктатылуын хәбәр иткән. Кырым итәкчелеге коронавирус сәбәпле ярымутраудагы төнге клублар, дискотека, кинотеатрлар, кино заллары, балалар өчен уен бүлмәләрен, балалар күңел ачу үзәкләрен ябарга боерык бирде.25 март иртәсенә Кырымда коронавирус йоктыруның 6 яңа очрагы расланган. Аларның дүртесе бер гаиләдән Берләшкән Гәрәп Әмирлекләрендә, берсе Латвияда һәм тагын берсе Бельгиядә ял иткән. Беренче авыру 21 марттатеркәлгән иде. Коронавируска барлыгы 1168 кеше тикшерелгән. Коронавирус таралу куркынычы сәбәпле 17 марттан Кырым һәм Акъярда югары әзерлек тәртибе кертелде. Азатлык коронавируска бәйле барлык соңгы хәбәрләрнеанлы блогкакуеп бара.",Кырымга майга кадәр туристлар килүен арттырмау таләбе куелды,Яңылыҡтар,1247,https://www.azatliq.org/a/30508293.html,2020-03-25T09:42:40+00:00
"Күп балалы ғаилә көнө итеп 21 декабрь раҫланған. Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев әйтмешләй, Яңы йыл байрамы менән Раштыуа алдынан тотош декабрь ғәҙәттә ғаилә усағының йылыһы менән һуғарыла. Күп балалы ғаилә көнөн булдырыу ғаиләне нығытыуға, традицион ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлауға һәм күп балалылыҡты пропагандалауға хеҙмәт итер, – ти парламентыбыҙ рәйесе. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостанда Күп балалы ғаилә көнө булдырылған,Яңылыҡтар,406,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-30/bash-ortostanda-k-p-balaly-ail-k-n-buldyryl-an-4447470,2025-10-30T12:14:00+00:00
"Башҡортостан мәғарифы тотороҡло үҫеш юлынан алға атлай   Башҡортостан Республикаһының мәғариф һәм фән министры Илдар МӘҮЛЕТБИРҘИН Башҡортостан юлдаш телеканалы ойошторған Интервью тапшырыуында тармаҡтың 2024 йылдағы эш һөҙөмтәләре, уңыштары, яңы 2025 йылға билдәләнгән бурыстар һәм маҡсаттар тураһында һөйләне.",Башҡортостан мәғарифы тотороҡло үҫеш юлынан алға атлай,Мәғариф,310,https://tanburz.ru/news/m-arif/2024-12-25/bash-ortostan-m-arify-totoro-lo-esh-yulynan-al-a-atlay-4067002,2024-12-25T17:18:09+00:00
"Международный геологический чемпионат ""Гео Вызов"" в Башкирии подходит к концу, собрав под своим крылом около 300 участников из 38 команд! Республика стала местом встречи для 22 команд из разных уголков России и 16 команд из-за рубежа – от Узбекистана и Казахстана до Египта и ЮАР. ""Гео Вызов"" - это не просто соревнования, это шанс для будущих геологов раскрыть свой талант, найти работу мечты и завести полезные знакомства. Максим Гончаров, студент Уфимского нефтяного технического университета, на соревнованиях по кристаллографии занял третье место. ""Участвую, чтобы в будущем найти работу в лучших компаниях, – говорит Максим. – К сожалению, не со всеми участниками удалось пообщаться из-за языкового барьера, но с ребятами из республики Беларусь отлично поговорили. Может, еще встретимся на каком-нибудь международном форуме! "" Иностранные гости полюбили Башкирию, и возвращаются сюда вновь! Эмнет Дередже из Эфиопии, будущий гидрогеолог, уже второй год приезжает на ""Гео Вызов"". Больше всего, по ее словам, ее впечатляют культура и обычаи Башкортостана, а также возможность получить много практического опыта. ""Подружились с волонтерами, и даже после чемпионата общаемся с переводчиками и другими участниками из африканских стран! "", – рассказывает Эмнет, которая после экскурсии в Учалинский район влюбилась в башкирскую кухню. ""У вас очень вкусный чак-чак. После мастер-класса в Учалах, думаю сама смогу дома чак-чак приготовить и угостить своих! "" Мы также пообщались с Айым Жиенхановой, студенткой 4 курса Восточно-Казахстанского технического университета им. Д. Серикбаева. ""Чтобы попасть в сборную, нам пришлось пройти жесткий отбор! – делится Айым. – Нужно было быть активными во всем и показывать отличные результаты в учебе. Приехала на ""Гео Вызов"", чтобы посмотреть на будущее, узнать, какие предприятия могут предложить стажировку, и оценить свои шансы стать лучшим специалистом. В нашем университете в основном только теория, а здесь почти 10 дней практики - это для геолога дорогого стоит! Масштаб просто огромный! Меня впечатлили горы, и Уфа такой чистый и современный город! И озеро Калкан запомню надолго. Казахи и башкиры – у нас много общего, было интересно понаблюдать за этим. И еще, у нас курут всегда кислый, а тут мы попробовали сладкий курут с ягодами - очень необычный и вкусный! "". А участники из Монголии признались, что за возможность общаться с коллегами из разных стран и расширять кругозор они отдали бы многое! Мурадымовское ущелье также оставило неизгладимые впечатления. ""У нас тоже природа красивая, но сейчас мы можем только учиться и учиться, чтобы не потерять возможность бесплатного обучения, – поделился один из участников. – Если оценки не высшего уровня, то о бюджетном месте можно забыть. Поэтому мы, бюджетники, должны учиться идеально. И стипендии у нас нет. Так что, цените бесплатное обучение в вузах"", отметили гости. Представительница Гайаны Элизабет Агиекум, которая пишет диссертацию об известняках, увезет с собой на родину частичку горы Торатау! ""Я так счастлива, что смогла лично прикоснуться к истории! Гора Торатау, сложенная биогермными известняками, несет в себе богатую информацию о древнем море, что делает её особенно ценной для исследователей, – поделилась Элизабет. – Теперь я точно напишу диссертацию на высший балл! "" Волонтеры-переводчики, многие из которых работают на чемпионате не первый год, отмечают, что ""Гео Вызов"" – это колоссальный опыт. ""Мы переводим сложные технические термины, – рассказывает студентка третьего курса БГПУ Виктория Ерофеева. – И на днях поймала себя на мысли, что хочу стать переводчиком узкой направленности и специализироваться в техническом переводе, и ""Гео Вызов"" – отличная практика! "". А еще волонтеры признались, что чемпионат не только способствует профессиональному росту и налаживанию контактов, но и часто становится местом зарождения романтических отношений, которые, возможно, перерастут в нечто большее! А еще волонтеры признались, что чемпионат не только способствует профессиональному росту и налаживанию контактов, но и часто становится местом зарождения романтических отношений, которые, возможно, перерастут в нечто большее!","""Гео Вызов"" завершается, а уезжать не хочется!",Йәмғиәт,4144,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-17/geovyzov-zavershaetsya-a-uezzhat-ne-hochetsya-4392144,2025-09-17T18:30:00+00:00
"«У нас сегодня два вопроса. Один касается текущих вопросов в сфере безопасности, а второй — о нашем участии в строительстве многополярного мира и наших действиях в этой связи», — сказал глава государства. Путин также обратился к министру иностранных дел Сергею Лаврову с просьбой «представить свои соображения на этот счет». Ранее пресс-секретарь главы государства Дмитрий Песковзаявил, что Кремль проинформирует о дате оглашения Владимиром Путиным послания Федеральному собранию. В 2025 году оглашение президентом послания Федеральному собранию не состоялось. Причину этого Песков не уточнил. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин провел первое в 2026 году совещание с членами Совбеза,Йәмғиәт,771,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-20/putin-provel-pervoe-v-2026-godu-soveschanie-s-chlenami-sovbeza-4546706,2026-01-20T15:00:00+00:00
В честь Всемирного дня инженерии в Уфе провели научно-популярный маршрут «Циолковский. Уфа сквозь призму математики и физики». Участниками стали школьники из Уфимского и Ишимбайского районов.,Тур имени Циолковского: в Межвузовском кампусе стартовало научное путешествие,Мәғариф,191,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-03-06/tur-imeni-tsiolkovskogo-v-mezhvuzovskom-kampuse-startovalo-nauchnoe-puteshestvie-4147426,2025-03-06T16:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу миллилекне көчәйтәчәк, дип саный Корылтай рәисе. Башкортстанның милли мирас исемлегенә 36 объект кертергә ыеналар. Алар арасында татар белән уртак мирас — курай һәм кымыз да бар. Канун өлгесен Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров тәкъдим иткән. Бу мәсьәләне Башкортстан Дәүләт корылтаеның дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты депутатларыхуплаган. Милли мирас исемлегендә архитектура һәм табигать һәйкәлләреннән тыш, башкорт теле, башкорт халык музыкасы, музыка-поэтик иаты, йола-бәйрәмнәре, шул исәптән башкорт туе йоласы һәм язны каршылау бәйрәме, башкорт балы керәчәк. Милли мирас исемлегенә татар белән уртак мирас дип саналучы курай һәм кымыз да бар. — Канун әлеге мирасны саклану статусын көчәйтәчәк һәм популярлаштыруга ярдәм итәчәк. Бу — безнең үткәнебезгә хөрмәт һәм киләчәккә инвестиция. Мәдәни кодны тәшкил иткән объектларга махсус статус бирү милли үзенчәлекне ныгытуга хезмәт итәчәк, — дипбелдергән Башкортстан Дәүләт корылтае рәисе Константин Толкачев. Канун өлгесен парламентның киләсе утырышында карарга ыеналар. Татарстанда 2018 елда матди булмаган мирас реестрыбулдырылды. Анда республикада яшәүче халыкларның гореф-гадәтләре, милли ризыклары, милли уеннарыкертелгән. Шул исәптән, исемлектә татар курае да бар. Матди булмаган мәдәни мирас турында канун Татарстанда 2017 ел ахырында кабул ителгән иде. Моңа Парижда 2003 елда ЮНЕСКОның матди булмаган мәдәни мирасны саклау конвенциясен кабул итү этәргеч булды. Ләкин Русия бу конвенцияне ратификацияләмәде, федераль дәрәәдә матди булмаган мәдәни мирас турында канун юк.2020 елда Башкортстанның матди булмаган мәдәни мирасы турында канункабул ителде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Курай һәм кымыз Башкортстанның милли мирасы исемлегенә кертеләчәк,Яңылыҡтар,1688,https://www.azatliq.org/a/kuray-ham-kimiz-bashkortstanning-milli-mirasi-isemlegena-kertelachak/33305434.html,2025-02-06T14:00:28+03:00
"Радий Хәбиров""Төп проблем - безгә хезмәт ресурслары итми. Һәр оешмада кешеләр итми: 200 кеше итми, 2 мең кеше итми"", - дип белдерде Башкортстан башлыгы Радий Хәбировбүген Гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министрлыгы вәкилләре белән киңәшмәдә. Башкортстан Хезмәт министрлыгы мәгълүматына күрә, республикада эшсезлек күрсәткечләре 1991 елдан бирле иң түбән дәрәәгә төшкән. Гомуми эшсезлек дәрәәсе 2,3 тәшкил иткән (4 планланган булган), теркәлгән эшсезлек дәрәәсе 0,72ка кадәр кимегән. Министрлык белгечләре республиканың хезмәт базары кытлык чорына керә дип саный. Алар кадрлар ихтыяын күзәтү һәм фаразлау системын эшләүгә керешкән. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан башлыгы республикада эшчеләр итмәвен таныды,Яңылыҡтар,730,https://www.azatliq.org/a/32557303.html,2023-08-21T13:09:19+00:00
"Бөрйән районы Әбделмәмбәт мәктәбенең 1-8-се синыфтары ""Аманат"" журналына әүҙем яҙылып торалар. Баҫманың баш мөхәррир урынбаҫары Рәзил Бикбулатов мәктәптә тағы ла осрашыу үткәрҙе. ""Аманат""ҡа яҙыл да, бүләк от! "" конкурсы еңеүсеһе Нурислам Усмановҡа ҙур бүләкте(квадрокоптерҙы) үҙ ҡулдары менән тапшырырға тип килгән ул. Шулай уҡ ""Аманат""тың телеграм каналына мәктәптә иң беренсе яҙылыусыға ла бүләк булды. Уны 6-сы синыф уҡыусыһы Рәзилә Балғазина отто. ""Аманатҡа""яҙылайыҡ, алдырайыҡ, уҡыйыҡ, дуҫтар!","Нурислам ""Аманат""ҡа яҙылды һым квадрокоптер отто!",Яңылыҡтар,498,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-23/nurislam-amanat-a-ya-yldy-ym-kvadrokopter-otto-3980086,2024-10-23T10:48:00+00:00
"Рэпер (Иван Дремин)Уфаның Киров районы мәхкәмәсе хөкемдары Ришат Зәйдуллин кушаматлы рэпер Иван Дреминга(Уфада туган) 300 мең сум штраф салган дип яза""Коммерсантъ-Уфа"". Мәхкәмәнең матбугат хезмәте белдерүенчә, Дремин үзенең эшчәнлеге турында хисаплар тапшырмаган (РФ Административ хокук бозулар кодексының 19.34 маддәсенең 2 нче өлеше). Дремин үзе дә, аның вәкиле дә мәхкәмә утырышында катнашмаган. Элегрәк музыкант ""ят агент"" дип тамгаланганнан соң тиешле таләпләрне үтәмәүдә гаепленгән иде. Социаль челтәрләрдә үз постларын тиешенчә билгеләмәгән өчен мәхкәмә аңа 10 мең сум штраф салган иде.2022 елның мартында -да Русиягә башка кайтмаячагын һәм илдә концертлар бирмәячәгенсөйләгән иде. ""Мине һәм якыннарымны үз йортымнан, үз иремнән кудылар, сезнең дәүләтегез куды, мин аны хәзер үземнеке дип атый алмыйм, һәм үз халкыбыз куды, майлы ипигә акчасы итсә ул башкасына төкереп тә бирми"", — дип язган иде музыкант. Рэпер Украинадагы сугышны хөкем итте. ""Бөтен сугышны узып Берлинга иткән һәм Суворов ордены белән бүләкләнгән бабам күрсә иде сезне. Әгәр ул 75 ел узганнан соң сез үзегезгә яңа свастика уйлап чыгарып, үзегезне Европаны азат итүчеләр дип санап, иртә таңнан 28 тапкыр кечерәк булган тугандаш илгә һөүм итәчәгегезне белсә, ул сезнең өчен сугышуын дәвам иткәнче үзен атып үтергән булыр иде"", — диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфадагы мәхкәмә рэпер -ка ""ят агент"" турындагы канунны бозган өчен 300 мең сум штраф салды",Яңылыҡтар,1406,https://www.azatliq.org/a/32547535.html,2023-08-14T14:17:13+00:00
"Кисә, 20 июлдә, Сибайҙан яҡташыбыҙ Зарина Исламова К-1 ҡағиҙәләре буйынса "" "" абруйлы ойошмаһында тәжрибәле япон дәғүәсеһе Нананы ышаныслы еңеп сыҡты. Зарина Исламованы Халыҡ-ара кимәлдә башҡортостан һәм Сибай ҡалаһын лайыҡлы күрһәткән ошо ҙур ҡаҙанышы менән ҡотлайбыҙ.",Сибайҙан Зарина Исламова Японияла еңеү яуланы!,Аңлатма,269,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-21/sibay-an-zarina-islamova-yaponiyala-e-e-yaulany-4320811,2025-07-21T17:33:00+00:00
"Радий Хәбиров етәкселегендәге республиканың уңышы өс таяуға нигеҙләнә: мәҙәни код, проект ҡарашы һәм федераль бурыстарға ҡаты бәйләнеш. Аналитик фекеренсә, Башҡортостан Үҙәк Азия халыҡтары менән үҙенең тарихи һәм мәҙәни яҡынлығын һөҙөмтәле файҙалана. Был йомшаҡ көс кенә түгел, ә ысын иҡтисади актив. Шәхси бәйләнештәр контракттарға ҡарағанда мөһимерәк булған төбәктәрҙә республика аңлайышлы партнер булып сығыш яһай, Рәсәй бизнесы өсөн ышаныс нигеҙен булдыра. Бер тапҡыр төҙөлә торған килешеүҙәр урынына төбәк оҙайлы сроклы етештереү сылбыры булдыра. Миҫал итеп Дүшанбелағы Рәсәй-тажик индустриаль паркын килтерергә мөмкин, унда Башҡортостан проектта ҡатнашыусы ғына түгел, ә тулы хоҡуҡлы оператор булып сығыш яһай. – Республика Рәсәй яғынан проектта ҡатнашыусы ғына түгел, ә оператор булып сығыш яһай, был тулы циклды күҙ уңында тота: һөйләшеүҙәрҙән һәм дәүләт башлыҡтары кимәлендә килешеүгә ҡул ҡуйыуҙан алып етештереү майҙансыҡтарын реконструкциялауға һәм резиденттарҙы йәлеп итеүгә тиклем. Парктың еңел һәм металлургия сәнәғәтендә махсуслашыуы осраҡлы һайлау түгел, ә Башҡортостандың үҙ компетенцияларын сағылдырыу. Сәнәғәт кооперацияһының бындай моделе ябай сауҙанан сифатлы айырыла: ул оҙайлы ваҡытҡа үҙ-ара бәйлелек, технологиялар тапшырыу һәм етештереү сылбырын нығытыу булдыра, – тип билдәләй Дмитрий Орлов. Башҡортостандың Үҫеш корпорацияһы стратегияның төп звеноһы булды. Ул тышҡы иҡтисади эшмәкәрлекте донъяның 100-ҙән ашыу илендә эшләгән инвестициялар йәлеп итеү һәм технологиялар трансферы буйынса машинаға әйләндерә. Төбәк айырым уйынсы булараҡ түгел, ә федераль үҙәктең һөҙөмтәле агенты булараҡ эшләй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостандың төбәк стратегияһы Рәсәйҙең тышҡы сәйәсәте эталонына әүерелде,Иҡтисад,1727,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-24/bash-ortostandy-t-b-k-strategiya-y-r-s-y-e-tysh-y-s-y-s-te-etalonyna-erelde-4519384,2025-12-24T11:00:00+00:00
"Башҡортостанда йылдарҙағы «Айыҡ ауыл» конкурсының төбәк этабы тамамланды. 6 майҙа ойоштороу комитеты еңеүселәр исемлеген раҫланы. Һөҙөмтәләр 15 майҙа «Башҡортостан» дәүләт концерт залында иғлан ителә. Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Юлдаш Йосопов ошо хаҡта һөйләне. Быйыл республика ауылдары араһында конкурс алтынсы тапҡыр уҙғарыла. «Айыҡ ауыл»дың төп маҡсаты – айыҡ һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, халыҡты йәмәғәт эшмәкәрлегенә йәлеп итеү, сәләмәт фекерләүҙе үҫтереү һәм изге, файҙалы эштәргә дәртләндереү. Конкурс башланғандан алып унда өс меңдән ашыу ауыл биләмәһе ҡатнашҡан. Әле республикала 51 еңеүсе ауыл «Айыҡ ауыл» исемен йөрөтә. Республика турына йомғаҡ яһағандан һуң уларға тағы 12 өҫтәлә.2024 йылда Стратегик башланғыстар агентлығы «Айыҡ ауыл» конкурсын «Халыҡтың йәшәү сифаты» йүнәлеше буйынса «Яңы заман өсөн көслө идеялар» форумының 1000 идеяһы исемлегенә индерҙе, тип яҙғайны«Башинформ». Башҡортостан Башлығы указы менән уҙған йылдан приз фонды 48,4 миллион һумға тиклем арттырылды. Конкурстың республика этабында ҡатнашыусыларға, еңеүселәрҙән тыш, 200 мең һум премия тапшырыла. Еңеүселәр иһә 3-6 миллион һум аҡсалата приз менән бүләкләнә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",«Айыҡ ауыл» конкурсының республика этабы тамамланды,Йәмғиәт,1383,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-05-13/ayy-auyl-konkursyny-respublika-etaby-tamamlandy-4231930,2025-05-13T08:45:00+00:00
"Йомортҡаны бөтәүләй бешереп, һыуытып, таҙаларға һәм эрерәк итеп турарға кәрәк. Ҡыярҙы ла шулай уҡ турарға. Йәшел борсаҡтың һыуын һарҡытып, ҡоро килеш кенә ҡушырға. Йәшел һуғанды ваҡ итеп турарға. Ҡырҡылған ризыҡтың бөтәһен бергә ҡушырға һәм тоҙ, ҡаймаҡ һалып болғарға. Файҙалы ла, туҡлыҡлы ла турама әҙер! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Йомортҡа, тоҙло ҡыяр һәм йәшел борсаҡтан турама",Яңылыҡтар,483,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/yomort-a-to-lo-yyar-m-y-shel-borsa-tan-turama-4575602,2026-02-12T14:15:00+00:00
"АФАРИН, ҠЫҘҘАР, МАЛАЙҘАР! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ТАБЫН ЫРЫУЫ АҒАСЫ ҠАРАҒАСТЫ ТӨШӨРӨҮ КОНКУРСЫНДА БИК КҮП БАЛАЛАР ҠАТНАШТЫ!,Яңылыҡтар,248,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-30/tabyn-yryuy-a-asy-ara-asty-t-sh-r-konkursynda-bik-k-p-balalar-atnashty-2485409,2021-08-30T14:25:00+05:00
"2025 йылдың 1 мартынан Рәсәйҙә шәхси йорт төҙөү һәм баҡсасылыҡ өсөн бүленгән ер участкаларын файҙаланыуға ҡағылышлы ҡануниәткә үҙгәрештәр үҙ көсөнә инә. Ер хужалары уны милек хоҡуғы алғандан һуң өс йыл эсендә үҙләштерә башларға тейеш. Әгәр участкала бер ниндәй ҙә эштәр башҡарылмаһа, дәүләт уны тартып алып, һатыуға ҡуйырға хоҡуҡлы.",Ер участкаларын файҙаланыу тураһында яңы закон көсөнә инә,Йәмғиәт,332,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-06/er-uchastkalaryn-fay-alanyu-tura-ynda-ya-y-zakon-k-s-n-in-4111159,2025-02-06T16:00:00+00:00
"Әсә: -баш мейеһе эргәһендәге ядро һәм дофамин системаһы кеүек участкалары эшләй башлай, ә был рәхәтлек, бүләк һәм мотивация үҙәктәрен әүҙемләштерә; -көслө эмоциональ, һаҡланыу реакциялары уяна; -мөхәббәт гормоны бүленеп сыға, ул стресты кәметә, бала менән бәйләнеште нығыта. Бала: -йөрәге тыныслана, тәне ял итә; -стресс гормоны кимәле түбәнәйә; -ул: ""Мин хәүефһеҙлектә. Мине яраталар тип уйлай. Тап ошо мәлдә балала ышаныс, яҡынлыҡ, яратыу уяна. Ошо мәлдә әсә кешелә үҙенең иң ҡәҙерлеһен һаҡлау тойғоһо көсәйә, ә  баланың мейеһе был сигналды тыныс ҡабул итә: Мин хәүефһеҙлектә. Мине яраталар тигән хис-тойғо көсәйә. Ошо үбеүҙән, ҡағылыуҙан, йылылыҡтан икеһе лә бер һүҙһеҙ үҙгәрә. Был мөхәббәт нейробиологияһы. МӨХӘББӘТ-ул мөғжизә. Балағыҙҙы йышыраҡ ҡосаҡлағыҙ һәм үбегеҙ, әсәләр.",Әсә үбеүе - фән күҙлегенән,Аңлатма,780,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-20/s-be-e-f-n-k-legen-n-4475709,2025-11-20T17:19:00+00:00
"Мәҫәлән, боронғо төрөктәрҙең (ҡытайҙар уларҙы тукюэ тип атаған) ҡатын-ҡыҙҙары ғына түгел, ирҙәре лә оҙон сәс йөрөткән. Ирҙәр хатта, күп сығанаҡтар буйынса, сәстәрен үрер ҙә булған. Был Урта Азия, Монголия, Тыва, Алтайҙа осраған балбалдарҙа ла сағылыш тапҡан. Ҡытай, әрмән, византия тарихсылары үҙ әҫәрҙәрендә был турала яҙып та ҡалдырған. Мәҫәлән, быуатта йәшәгән әрмән тарихсыһы Моисей Каганкатваци бер урында, төрөк һуғышсыларының сәстәре үрелгән, тиһә, икенсе урында, ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡы һымаҡ таратылған, тип яҙып үткән. Ирҙәрҙең сәстәре үрелгән йә иһә таратылған булғанмы - беҙҙең өсөн әллә ни әһәмиәте юҡ (был турала фәнни дискуссия әле лә бара). - быуаттарҙа Беренсе һәм Икенсе төрөк ҡағанаттары төҙөгән боронғо төрөктәрҙең ирҙәре оҙон сәс йөрөтөүен генә билдәләп үтеү мөһим. Үҙәк Азияла көн иткән боронғо төрөк халыҡтарында туйҙарҙың нисек үтеүе хроникаларҙа ентекле теркәлмәгән, әлбиттә. Әммә кейәү менән кәләштең туй ваҡытында сәстәрен бер-береһенә бәйләү йолаһы булыуы шик тыуҙырмай. Был йола аҙаҡ башҡорт халҡының этногенезында ҡатнашҡан ырыу-ҡәбиләләрҙә лә булғандыр, тип уйлар кәрәк. Ул ырыуҙар Үҙәк Азиянан сыҡҡан, тарихи ептәр уларҙы боронғо төрөктәр менән бәйләй. Әлбиттә, Ислам ҡабул итеү менән был йола яйлап юҡҡа сыҡҡан, әммә ""сәстәрегеҙ сәскә бәйләнде"" тигән фразеологизм телдә һаҡланып ҡалған. Исламды ҡабул итмәгән ҡайһы бер төрки халыҡтарында кейәү менән кәләштең сәстәрен бер-береһенә бәйләү йолаһы беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланып ҡалған. Мәҫәлән, тыва халҡында кәләште һоратҡандан һуң туйҙың икенсе этабы тухтеп (тухтээр, ""нығытыу"" мәғәнәһендә) тип атала. Ҡыҙ яғында, өйҙә йәштәрҙе кейеҙгә ултыртып, уларҙың толом сәстәренең (тываларҙа беҙҙең көнгә тиклем ирҙәр ҙә сәсен үрә) остарын тарап, бер-береһенә бәйләгәндәр. Шунан кейәү менән кәләш бер-береһенең сәстәрен танырға тейеш булғандар. Әгәр ҙә дөрөҫ әйтһәләр, никах бәхетле була, тип юрағандар. Шунан ғына уларҙы ҡауыштырғандар. Хакастарҙа был йола бер ни тиклем үҙгәргән килеш һаҡланған. Уларҙа иһә кәләштең толомона үрер өсөн кейәүҙең сәсен аҙыраҡ киҫеп кенә биргәндәр. Кәләш кейәүҙең сәсен туйҙан һуң гел үҙ сәстәренә ҡуша үреп йөрөргә тейеш булған. Толомдарҙы бер-береһенә үреү йәштәрҙең яҙмышы бер бөтөнгә әйләнеүен аңлатҡан. Был билдәле фразеологизмдың һаҡланып ҡалыуы, уның телдә киң ҡулланылышы башҡорт ырыу-ҡәбиләләре тарихының - быуаттарында Үҙәк Азияла көслө дәүләттәр төҙөгән боронғо төрөктәргә (тукюэ) барып тоташыуын билдәләүсе тағы бер дәлил булып тора, ти уйларға кәрәк. Шамил ИҪӘНҒОЛОВ, тарих фәндәре кандидаты.","""Сәстәрегеҙ сәскә бәйләнде"".",Тарих,2504,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-04-23/s-st-rege-s-sk-b-yl-nde-3738281,2024-04-23T08:00:00+00:00
"Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы ( йыл — йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры. Майор (2000). Советтар Союзы Геройы (1945).",Советтар Союзы Геройы Т. Б. Ғиләжетдиновтың тыуыуына 100 йыл,Яңылыҡтар,156,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-02/sovettar-soyuzy-geroyy-t-b-il-zhetdinovty-tyuyuyna-100-yyl-3749876,2024-05-02T10:19:53+00:00
"Эльвира Маркова (уңнан беренче) дуслары белән Франция-Польша уенындафикерләрНоябрь-декабрь айларында уза торган Дөнья футбол беренчелеге быел күп сәбәпләр белән ""гадәти"" түгел. Беренчедән, ул Катарда эсселек сәбәпле әен түгел, көз һәм кыш айларында үткәрелә. Икенчедән, ул күпсанлы низаглар белән дә уза, алар турында моңарчыязган идек. Русия быел Украинада башлаган сугышы аркасында уеннарда катнашмый, ул чемпионаттан читләштерелгән. Шулай да, дөнья буйлап чемпионат уеннарын зур игътибар белән күзәтеп баралар. Аеруча игътибарны фаворит булып саналган такымнарның иңелүе һәм көтелмәгән илләрнең иңүе әлеп итә. Әйтик, Англия, Испания, Португалия такымнары инде өйләренә кайтып китте. Соңгы ике илне иңгән Марокко да күпләрне гаәпләндерде. Тарихта беренче тапкыр Африка иле ярымфиналга узды. Казанда төрле халыкара чаралар оештыруда катнашкан татар һәм инглиз телләре укытучысы Эльвира Марковада хәзерге вакытта Катарда. Ул логистика белән шөгыльләнүче ширкәттә эшләп, чемпионат оештыруда катнаша. Үзе эшләгән эше, Катардан һәм чемпионаттан тәэсирләре, оештыру дәрәәсе турында аның белән сөйләшеп алдык. — Катар чемпионатына эшкә ничек эләктегез? Алдан гариза бирдегезме, чакырдылармы? Эльвира Маркова— Бу бик кинәт килеп чыкты. Минем энем мондый спорт чараларын оештыруда күп катнаша, ул логистика юнәлеше белән шөгыльләнә. Аны шул Катар беренчелегенә чакырдылар, тиз вакытта аңа үзенә дә барырга, команда да ыярга кирәк иде. Төп шартлар инглизчә сөйләшә белү һәм эшли белү иде. Минем вакытым булды, шуңа ризалык бирдем, барып кайтыйк, күрик дидем инде. Халыкара чараларны үзем бик яратам, 2018 елда футбол дөнья беренчелеге үзебездә, Казанда да бик матур узган иде бит. Гомумән, Катарда булганым юк иде, аны беренче тапкыр күрүем, шуңа кызык булды. Дөньякүләм чараны үз күзем белән күрү үзе бер вакыйга бит. — Катарга ничек барып урнаштыгыз? Анда эш, яшәү шартлары ничек? — Безнең бөтен мәшәкатьләрне логистика өчен авап биргән шул проект итәкчелеге үз өстенә алды: юлы да, яшәү дә, ашау да каплана. Барырга ризалык бирүгә икенче көнне үк безгә виза ясаттылар. Минем чит ил паспорты бар иде, виза булуга ук билетлар да алынды. Һава аланында каршы алдылар. Яшәү өчен безгә махсус вилла оештырдылар, бик рәхәт һәм матур шартлар. Килешүдә безгә ашау, транспорт өчен дә итәрлек акча билгеләнгән. Гомумән, оештыру ягыннан бик уңай тәэсирләр, барысы да синең өчен уйланган һәм айлы ясалган, эшлә генә. Минем белән эшләүчеләр дә күбесенчә яшьләр, бик күңелле һәм ачык кешеләр, бергәләп аралашу, эшләү дә кызык монда. Төрле ил кешеләре бар. Төрле ил анатарлары белән— Ә эшегез нидән гыйбарәт? Берәр эш көнегезне тасвирлагызчы? — Без транспорт ширкәтендә эшлибез, Согуд Гарәбстаннан килгән анатарлар логистикасын кайгыртабыз. Мин үзем депода эшлим, безнең монда 150 ләп автобус бар, масштаб бик зур, анатарлар 5 меңгә якын, бәлки күбрәк тә булгандыр. Без аларны махсус програмга кертәбез. Автобус йөртүчеләрнең көн әдвәлен төзибез, алар белән элемтәгә кереп, көн тәртибен аңлатабыз. Көн дәвамында шул әдвәл үтәлешен контроль итәбез, автобуслар урыннарына барып иттеме, кешеләрне алдымы, юкмы - тулы логистика эше. Барлыкка килгән проблемнарны хәл итеп барабыз. Эш 3 сменага бүленеп оештырыла. Димәк, 12 сәгать эшлибез, аннары соң 24 сәгать ял итәбез. Кайчак төнлә дә эшләргә туры килә. Согуд Гарәбстаны футбол беренчелегендә иңелгәч, анатарларның бер өлеше үз илләренә кайтып китте, хәзер менә эшебез кимеде. Моңарчы буш вакыт бөтенләй юк иде, эштән кайтып ял итә идек, илне дә, чемпионатны да карарга мөмкинлек тә булмады. Хәзер вакыт бушрак. Эльвира Маркова— Катардан ил буларак тәэсирләрегез нинди? Ниләр ошый, нинди яктан авыр? — Инде әйткәнемчә, илне әлегә гизеп, карап йөрергә вакыт әллә ни булмады. Килүгә үк без эшкә тотындык, башта өйрәттеләр, аннары инде эшли дә башладык. Беренчелек тәмамлангач, илне әз генә күрү, сәяхәт итү өметем бар. Билгеле, Катар – мөселман иле, үз гадәтләре, күпмедер чикләүләр бар. Ләкин миңа бу ниндидер кыенлык тудырды дип әйтә алмыйм, мин үземне бу илдә рәхәт хис итәм. Монда барысы да яңа, биек һәм зур биналар төзелгән. Кешеләр бай, күренеп тора. Машиналардан да ирле халыкның хәлле булуы күренеп тора. Ләкин менә бу ""яңалыкның"" үз тискәре ягы да бар. Беләсезме, менә Нью-Йоркка яки Европага барасың икән, анда һәр бинаның, йортның үз тарихы бар. Монда исә барысы да шулкадәр яңа, тарих бөтенләй юк диярсең. Әйтерсең лә, зур муляж шикелле. Тарихка, ирле мәдәнияткә кагыласы, аны өйрәнәсе килә, ә ул монда юк, сизелми. Бәлки, миңа гына шулай тоеладыр, ләкин шуны ачык сиздем. Андый тарихны күрер өчен чүлгә барырга, музейларга керергә, ирле халык белән аралашырга кирәктер. Ләкин хәзер монда күбесенчә килгән халык кына, ирле халык бик йомык, алар килүчеләр белән артык аралашырга теләмиләр. Һиндстан, Пакьстан, Иран халкы күп монда, алар килеп Катарда эшлиләр, ләкин бу башка ил, башка мәдәният вәкилләре. — Чемпионат ягыннан тәэсирләрегез, мохит нинди? Гомуми оештыру дәрәәсе ничек, Русиядә узган чемпионаттан нинди яклары белән аерыла? — Менә, ниһаять, беренче тапкыр футбол уенын карый алдык. Ул Франция белән Польша уены иде, Франция 3:1 исәбе белән иңде. Менә шунда зур бәйрәм сизелде, рәхәтләнеп ан аттык. Бөтен ирдә күңелле, төрле чаралар оештырылган, төрле ил анатарлары, барысы да бии, ырлый. Стадионы да матур, футболы да кызык булды. Франция-Польша уеныӘ менә эшемдә эш атмосферасы инде, уеннарны телевизор аша карасак та, аның рухы башка, матчны стадионда карау бөтенләй башка нәрсә. Без күбесенчә Һиндстаннан килгән кешеләр белән эшләдек, шулай ук гарәп кешеләре белән дә эшләргә туры килде. Безнең менталитет белән көньяк кешеләре белән эшләү кыенрак икән, эш мәсьәләсендә алар миңа бөтенләй икенче яклары белән ачылды. Шәхси үземнең фикерем генә түгел, безнең башка эшләүчеләр дә шул фикерләрне әйттеләр. Ни дисәң дә, менталитет аермасы бар, эш процессында ул ачык сизелә. Сине кайчак ишетмиләр, аргументларыңны тыңламыйлар да, гел үзләре теләгәнчә генә эшләргә омтылалар. — Бу чемпионат башланганчы ук Катарны кеше хокуклары бозуда гаепләп килделәр, хәзер дә шау-шулар еш күтәрелә. Сез моны сизәсезме? Хатын-кыз буларак ниндидер дискриминация сизеләме? Аргентина анатары белән— Кызык сорау, ләкин аңа төгәл авап бирә алмыйм, моның өчен, әйткәнемчә, ирле халык арасында күбрәк йөрергә, аралашырга кирәктер. Мин Русиядән килгән кешеләр арасында эшлим, шуңа миңа мөнәсәбәт Русиядәгечә. Икенчедән, урамда да безне турист кебек кабул итәләр, шуңа ниндидер тискәре мөнәсәбәт юк. Футбол беренчелеге вакытында чит ил кешеләренә килгән туристка кебек карыйлар. Үзегез аңлыйсыз, килгән туристка мөнәсәбәт илдәге чын вазгыятьтән аерыла да ала. — Сез Казанда узган халыкара чараларда да эшләгән кеше. Оештыру дәрәәсен чагыштырып буламы? — Оештыруга килгәндә, аның төрле юнәлешләре бар бит. Гомуми бәяләмәне бирә алмыйм, чөнки аның барлык тармакларын, эш тәртибен күрергә, өйрәнергә кирәк. Үземә кагылган транспорт, логистика ягына килгәндә, оештыру начаррак. 10 баллдан карасак, 5 балл гына куя алам. Уеннар вакытында күп кенә юлларны ябалар, транспорт-автобуслар белән йөрүчеләргә бик айсыз, кирәкле юлны табу кыен. Кыскасы, алдан уйланылмаган. Гади кешеләргә метро эшли, аны мактыйлар. Стадионнар үзләре матур төзелгән анысы, төзек. Тик гомуми оештыру дәрәәсе 2018 елда Русиядән узган беренчелектән түбәнрәк дияр идем. Кайбер анатарлардан да ишетергә туры килде, элекке чемпионат күпкә яхшырак узды дип тә әйтәләр. Шулай итеп горурлык хисе дә бераз барлыкка килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Катарда дөнья футбол беренчелегендә эшләүче татар кызы тәэсирләре,Донъя,7503,https://www.azatliq.org/a/32165517.html,2022-12-13T10:54:16+00:00
"Зиннур ӘһлиуллинфикерләрТатар милли хәрәкәте ветераны Зиннур Әһлиуллинга карата ачылган инаять эшен карау 20 гыйнварга күчерелде. инаять эше кузгатуның сәбәбе Әһлиуллинның ""Яңарыш Татар Халык Партиясы"" (соңрак ""Яңарыш! Без иңәчәкбез! Мы победим! "" дип үзгәртелгән) -каналындагы стрим булган. Активистка Русия инаять кодексының 282 нче маддәсе 1 нче өлеше (нәфрәт яки дошманлык уяту) нигезендә инаять эше ачылган. ""Яңарыш Татар Халык Партиясы""н АКШта яшәүче әмәгать эшлеклесе, активист Иршат Хәбиитәкли. Татарстан Югары мәхкәмәсе быел августта хәрәкәтне ""экстремистик"" диптаныган. Тикшерү белдерүенчә, быел 11 февраль көнне Әһлиуллин ""урыслар"" милләтенә карата кешелек дәрәәсен түбәнсетү сүзләре әйткән. Ул Русиядәге тормышны ""төрмә"" белән чагыштырган һәм ""урыслар анда администрациядә эшли"" дип белдергән. ""Алар башкаларга бәйсезлек бирмәс өчен бу төрмәдән качмасыннар өчен куелганнар"", — дигән Әһлиуллин. Моннан тыш, активист фикеренчә, ""Русия башка халыкларны измәсә, Русия була алмый"". ""Әгәр дә Украинага сугышка үз урынына татарларны, чуашларны һәм башка халыкларны ибәрмәсә, ул Русия булмас, ә башка дәүләткә әверелер иде. Шуңа күрә бу дәүләт хәзерге хәлдә калганда, бернинди үзгәреш тә булмаячак. Шуңа күрә безнең бер генә юл бар — бирешмәү, "" дип нәтиә ясаган Зиннур әфәнде. (Бу текстны мәхкәмәгә татар теленнән русчага Р. Р. Галиевтәремә иткән, без аны татарчага тәремә иттек, чөнки стримның язмасы ачык чыганакларда юк). Зиннур Әһлиуллин— сәясәтче, татар милли хәрәкәте итәкчеләренең берсе. 1987 елда Чаллы шәһәрендә берничә кеше белән бергә татар милли хәрәкәтен оештыру эшен башлап ибәрә. 1990 елның августында Чаллыда Татарстанга союздаш республика статусы таләп итеп ачлык игълан итә. 1993 елда Татар итимагый үзәге рәисе булып сайлана, бу вазифада ярты елга якын эшли. Сәяси карашлары өчен Русия кануннары нигезендә берничә тапкыр мәхкәмәгә тартыла. Стримны тыңларга ыелучылар белән сөйләшү барышында Әһлиуллин башка бер тыңлаучыга Татарстанда татар телен белмәскә мөмкин булуын, әмма урыс телен белү мәбүри икәнен әйткән, чөнки ""урыс телен белү синең икмәк, керем, хезмәт хакы, акча белән бәйле, ә татар теле — ирекле"". ""Димәк, бу дәүләт кемнеке? Урысларныкы"", дигән Әһлиуллин. Ул шулай ук балачагын искә алып, ""14 яшьлек урыс малайлары безне, 8 яшьлекләрне, кыйныйлар иде"" дип сөйләгән. ""Бер сугалар да, син ирдә тәгәрисең, елап ибәрәсең, менә шулай мыскыл иттеләр. Күпләр ""татарин"", ""татарва"" дип йөртәләр иде. Ни өчен мин милләтче булып киттем, дисең? Чөнки бу йөрәккә уелып калды. Йөрәккә пычак белән кадалган кебек. Нигә мин аларны яратырга тиеш? Алар бары тик көчне генә аңлый. Шундый халык, бары тик көчне таный торган. Урыс дөньясы — ул рәхимсез дөнья"", дип сөйләгән Әһлиуллин. Ул шулай ук ""хәзер безнең халыкның яртысы урыслаша, урыс булып бетәчәк"" дип әйткән. ""Моңа борчылмыйм. Мин шуңа гына шат, чөнки бу ахмак кешеләр, урыслар кылган инаятьләр аркасында, башка халыкларны үтерүләре өчен урыслар белән бергә авап бирәчәкләр, чөнки алар урыс булган"". — Әгәр безнең бәйсезлегебез юк икән, әгәр син бер сүз дә әйтә алмыйсың икән — мондый тормыш кирәкми. Кол булып яшәгәнче, сугышта үлүең яхшырак. Мин урыслар эшенә тыкшынмыйм, бу аларның хокукы, нәрсә телиләр, шуны эшләсеннәр. Әмма татар эше — ул безнең эш. Без нинди әлифба кулланырга тиеш икәнен алар хәл итә алмый. Чөнки бу — табигый коллык. Һәрберебез Спартак булырга тиеш, Рим империясенә каршы күтәрелгән кебек. Мәскәү золымына каршы Спартак булырга тиешбез, — дигән активист. Быелның 30 сентябрендә үткәрелгән беренчел комплекслы психологик-лингвистик экспертиза нәтиәсендә, Әһлиуллин сүзләрендә ""милләт билгесе буенча аерылып торган төркемгә (урыслар) карата дошманлык (нәфрәт, каршылык) уятучы лингвистик һәм психологик билгеләр ыелмасы тупланган"" дип әйтелә. Сорау алу барышында активист үз тавышын таныганын һәм югарыда тасвирланган сүзләрне әйтүен раслаган. Әһлиуллин: ""Бу текст контексттан йолкып алынмаган булса, мин аның белән килешәм"", дигән. Шул ук вакытта ул үз гаебен танымаган һәм ""Русия Федерациясе хөкүмәте белән мин килешмим, чөнки милли телләрне кулланылыштан чыгару, татар мәктәпләре һәм университетлары ябылу бара"", дип аңлаткан. Әһлиуллин шулай ук: ""Мин урысларга яхшы карашта, әмма милли сәясәткә каршы булучыларга карашым тискәре"", дип белдергән. "". Реалии"" тикшергән материалларга күрә, 11 февральдә аудио-чат үткәрелгән көнне Татарстан прокуратурасының федераль иминлек, милләтара мөнәсәбәтләр, экстремизм һәм терроризмга каршы көрәш кануннары үтәлешен тикшерү бүлеге башлыгы урынбасары ""Яңарыш Татар Халык Партиясы"" -каналына ""керү мөмкинлеге тапкан"" һәм ""Говорят Аксакалы"" дигән тавышлы чатны тыңлап барган. Шул ук көнне прокуратура хезмәткәре тикшерү акты төзегән. "". Реалии"" ачыклаганча, әлеге сөйләшү яздырылмаган. Канал администраторы Иршат Хәбиевмоны ""иминлек"" сәбәпле дип аңлаткан. ""Кемдер яздыруы мөмкин, сак булыгыз"", дип кисәткән ул. Шулай итеп, прокуратура вәкиле әңгәмәне онлайн режимда тыңлаган һәм кулдан теркәп барган.8 апрельдә тикшерү барышында оператив хезмәткәрләр трансляция язмасын өйрәнгән. 10 июньдә хокук саклаучылар ""эксперт тикшерү акты"" алганнар, анда Зиннур Әһлиуллинның сүзләрендә ""милләт билгеләре буенча аерылган төркемгә (урыслар) карата дошманлык уяту билгеләре"" булуы әйтелгән.31 августта оператив хезмәткәрләр ""инаять билгеләре ачыклану турында белешмә"" төзегән. 6 сентябрьдә инаять эше кузгатылган. 18 сентябрьдә Әһлиуллин йортына тентү белән килгәннәр һәм аннан сорау алганнар. 15 октябрьдә Әһлиуллиннан кабаттан сорау алганнар. Эш материалларында активистның үз гаебен танымаганлыгы һәм алдан биргән күрсәтмәләренә тугры калуы язылган. — Кичә кич миңа полиция хезмәткәрләре килеп, тикшерүче янына сорау алуга алып киттеләр. Мин инаять эше тикшерүенең ахырына якынлашканын һәм тиздән мәхкәмә булачагын сизәм. Тикшерүче — татарларны яратмаучы кеше. Бу эш заказ буенча эшләнә. Әйтәсем килә: илдән киткәннәр, һичшиксез, кире кайтмагыз, монда бик көчле репрессияләр бара. Урысларга яки хакимияткә карата сүз әйтү яки ялгыш караш өчен генә дә тотып алып китәләр. Элек тә репрессияләр булган, ләкин мондый канунсызлык юк иде. Аларга бернинди дәлил дә кирәкми, кануннар эшләми, Конституция үтәлми. Монда куркыныч мохит хөкем сөрә. Хәзер бу рухи террор коточкыч форма алды. Бу аларның агониясе микән — белмим, — дипсөйләгән Зиннур Әһлиуллин 16 октябрьдә ""Азатлык"" татар яшьләре берлегенә. Әһлиуллин шулай ук эштә ""бернинди дәлилләр юк, аларга ул кирәк тә түгел"", дип белдергән. инаять эшен тикшерү кысаларында оператив хезмәткәрләр Әһлиуллинның берничә танышыннан сорау алган. Бердәнбер шаһит 20 яшьлек Камилла Гыйлметдиновабулган. Ул февраль башында ""Яңарыш Татар Халык Партиясы"" -каналын күзәтү барышында ""Говорят Аксакалы"" дигән сөйләшүгә игътибар иткән. Аның фикеренчә, Әһлиуллинның чыгышлары ""урысларга карата дошманлык һәм нәфрәт уятуга юнәлтелгән"".30 октябрьдә тикшерү инаять эшен Чаллы прокуратурасына тапшырган. 18 ноябрьдә шәһәр прокуроры урынбасары Айдар Галиевгаепле дигән нәтиәне раслаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Зиннур Әһлиуллин мәхкәмә каршына басты: аны нәрсәдә гаеплиләр?,Татарстан,7035,https://www.azatliq.org/a/33244664.html,2024-12-22T21:28:35+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырҺава кинәт суытып ибәрү сәбәпле 11 мең һектар ирне кабат чәчәргә туры килгән. Быел май аенда булган кыраулардан Татарстанга 113 миллион сум зарар килгән. Бу хакта ""Коммерсантъ""ка Татарстан авыл хуалыгы һәм азык-төлек министрлыгының игенчелек тармакларын үстерү бүлеге итәкчесе Ирек Садыйковәйткән. Һава кинәт суытып ибәрү сәбәпле 11 мең һектар ирне кабат чәчәргә туры килгән. Садыйков күпъеллык үсемлекләрнең уңышы кимергә мөмкин, ди. Элегрәк Русия авыл хуалыгы министры Оксана Лут кыраулар аркасында Русиядә аграрийлар өчен гадәттән тыш хәл тәртибе кертелергә мөмкин, дигән иде. Бу фермерларга иминият түләүләрен тизрәк алырга мөмкинлек бирәчәк. Татарстан авыл хуалыгы министрлыгында чәчүлекләрне иминиятләштерергә киңәш иттеләр. Хәзерге вакытта һава торышының тотрыклы булмавы белән бәйле башка өстәмә ярдәм каралмаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда май аендагы кыраулардан килгән зыянны 113 миллион сумлык булды дип бәялиләр,Яңылыҡтар,980,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-may-aendagi-kiraulardan-kilgan-ziyanni-113-million-sumlik-buldi-dip-bayalilar/32970647.html,2024-05-29T15:52:44+03:00
"Музейға килеүселәр тәьҫораттары менән уртаҡлаша. Регина Латыпова әйтеүенсә, картиналарҙа һүрәтләнгән төньяҡ пейзаждары, эре-эре боҙ ҡатламдары, караптар - былар барыһы ла беҙҙе героик характерға этәрә. Шул аңлашыла: геройҙар тик яу ҡырында ғына түгел, ә беҙҙең арала ла - сәйәхәтселәр, географтар араһында ла бар.",В Дни армейской культуры в музее Нестерова поток посетителей увеличивается,Аңлатма,313,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-26/v-dni-armeyskoy-kultury-v-muzee-nesterova-potok-posetiteley-uvelichivaetsya-4361429,2025-08-26T09:08:00+00:00
"Ғафури районының Ташаҫты ауылы янындағы Уҡлығая буйында ""Башҡортостан йөрәге"" этнокомплексында ""Ер көсө"" төбәк-ара этномәҙәни-патриотик фестивале уҙҙы.","Ғафури районында ""Ер көсө"" төбәк-ара этномәҙәни-патриотик фестивале уҙҙы",Яңылыҡтар,151,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-23/afuri-rayonynda-er-k-s-t-b-k-ara-etnom-ni-patriotik-festivale-u-y-3819319,2024-06-23T08:02:42+00:00
"85 лет со дня рождения Гайсина Салавата Мухтаровича, хозяйственного деятеля, генерального директора ОАО «Башинформсвязь» в 1992–2011 гг. , почетного академика Российской академии естественных наук, депутата Верховного Совета БАССР 12-го созыва, Государственного Собрания – Курултая РБ 3-4-го созывов, почетного радиста СССР, заслуженного связиста РФ и РБ, кавалера орденов «Знак Почета», «За заслуги перед Республикой Башкортостан» и Салавата Юлаева, почетного гражданина г. Учалы и Учалинского района (1940–2023) 75 лет со дня рождения Краснова Александра Владимировича, хозяйственного деятеля, заместителя генерального директора – главного конструктора по системам зажигания АО УНПП «Молния», заслуженного машиностроителя РБ, кавалера орденов «За заслуги перед Отечеством» степени и Почета (1950)",Наш календарь на 24 февраля,Яңылыҡтар,798,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-24/nash-kalendar-na-24-fevralya-4134683,2025-02-24T14:48:00+00:00
"Экспозиция Музея археологии и этнографии Института этнологических исследований им. Р. Г. Кузеева УФИЦ РАН пополнится уникальным виртуальным экспонатом «-». Это совместная работа расположенной в Межвузовском кампусе Уфы лаборатории -технологий и робототехники УГНТУ и Евразийского музея кочевых цивилизаций. Идея проекта родилась случайно - возможно ли с помощью -технологий поместить башкирскую юрту в виртуальную пространство? После предварительной проработки проекта было принято решение выйти с ним на конкурс лидерских проектов. - Кроме исторического и национального аспекта, нам еще хотелось показать, что УГНТУ это не только нефтегаз, но и даже музейные экспонаты через цифровые технологии, - говорит руководитель проекта Булат Шайбаков. В работе над «-», кроме Лаборатории -технологий и робототехники, задействованы сотрудники Центра реверс-инжиниринга УГНТУ и Музея археологии и этнографии ИЭИ УФИЦ РАН, активно помогают и учёные-историки. У команды проекта постоянное живое общение с представителями Музея археологии и этнографии. В их экспозиции есть исторически воссозданная башкирская юрта – на каркасе, из аутентичных материалов, с внутренним убранством, взятая за основу. Сначала была сделана фотограмметрия каждого предмета, панорамы снаружи и внутри юрты, произведено наземное лазерное сканирование, чтобы получить облако точек, для создания 3- моделей и работы с ними. Затем в лабораторной проработке были воссозданы сами модели, сцены, с участием сотрудников музея прописаны сценарии. Башкирская юрта и музейные экспонаты, составляющие ее убранство и имеющие историческую ценность, были полностью перенесены в виртуальное пространство. Их оцифровка производилась как вручную, так и переносом с наземного лазерного сканирования – с этим помогла лаборатория реверс-инжиниринга нефтяного вуза. Основная сложность была в том, что старинная утварь – предметы ручного труда, обладающие неоднородной структурой, сложной формой и, в основном, отсутствием симметрии. Материалы, из которых они сделаны,  тоже требовали индивидуального подхода в каждом случае. Кроме экспозиции в Музее археологии и этнографии ИЭИ УФИЦ РАН этот проект планируется задействовать в передвижных выставках и Евразийском музее кочевых цивилизаций. Юрту можно демонстрировать на всех больших выставках и форумах, где будет представлена Республика Башкортостан. Без громоздких экспонатов, только с набором –очков, погрузить посетителей в национальную историю. – Создание такого уникального экспоната значительно обогатит туристический опыт, поможет посетителям глубже погрузиться в культуру кочевых народов. Такой интерактивный подход привлечёт больше туристов, интересующихся историей и этнографией региона. Виртуальная юрта станет привлекательной точкой для образовательных туров и культурных программ, и безусловно расширит возможности экскурсионных маршрутов, – прокомментировала министр предпринимательства и туризма Республики Башкортостан Светлана Верещагина. На территории Российской Федерации проживает много в прошлом кочевых народов, и опыт уфимских ученых может быть перенят другими регионами, сценариев подобных виртуальных экскурсий по историческому национальному жилищу любого российского этноса может быть бесконечное множество, уверены в УГНТУ. Справочно Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Лаборатория Межвузовского кампуса Уфы разработала виртуальную юрту,Йәмғиәт,4025,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-01/laboratoriya-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-razrabotala-virtualnuyu-yurtu-4410107,2025-10-01T15:26:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТавыш бирүләрнең беренчел нәтиәләренә күрә, Русия президенты сайлавында Владимир Путин Татарстанда — 88,74 процент, Башкортстанда 90,96 процент тавыш ыйган. КПРФтан намзәт Николай Харитонов Татарстанда — 4,83 процент, ЛДПРдан намзәт Леонид Слуцкий— 3,93 процент, ""Яңа кешеләр"" фиркасеннән намзәт Владислав Даванков— 1,53 процент тавыш алган. Башкортстанда исә КПРФтан намзәт Николай Харитонов өчен — сайлаучыларның 3,64 проценты, ЛДПРдан намзәт Леонид Слуцкийга — 2,61 процент, ""Яңа кешеләр"" фиркасеннән намзәт Владислав Даванковка — 1,93 проценты тавыш биргән. Владимир Путин Русия президенты сайлавындаиңде. Казан вакыты белән иртәнге 8:40 сәгатькә беркетмәләрнең 99,6 процентын саналган. Аларга күрә Путин 87,31 процент тавыш ыйды. Бу аның бишенче мөддәте булачак, һәм ул 2030 елда төгәлләнергә тиеш. Русия президенты өчен тавыш бирү Украинадан басып алынган төбәкләрдә һәм аннексияләнгән Кырым белән Акърда (Севастополь) да барды. Көнбатыш илләре оккупацияләнгән ирләрдә сайлау уздыруны хөкем итеп чыкты. Андагы тавыш бирүләрнең нәтиәләрен танымаячаклар. Бу төбәкләрдә яшәүчеләр тавыш бирергә мәбүр итеп, басым ясадылар дип сөйләде. Сайлаучыларның хокукларын яклаучы ""Голос"" хәрәкәте тавыш бирүләр барышында да, тавышларны санаганда да күп санлы хәрәмләшүләр булуынязды. Ә президент кампаниясен хәзерге Русия тарихында ""иң эчтәлексезе иде"" дип атады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Тавыш бирүнең беренчел нәтиәләре: Путин Татарстанда — 88, Башкортстанда 90 проценттан артык тавыш ыйган",Яңылыҡтар,1476,https://www.azatliq.org/a/32865907.html,2024-03-18T06:01:31+00:00
"Һүҙ жанры артисы Лилиәгә Башҡортостандың халыҡ артисы тигән маҡтаулы исем бирҙеләр. Лилиәнән көнләшеп, әллә күпме нервымды бөтөрҙөм. Сәсем, мыйығым ағарҙы. Төндәрен тыныс йоҡом бөттө. Уны ҡотламаным да. Сит илдә тегелгән шәшке тунды иң беренсе булып бер-ике артист һәм мин алып кейҙек. Тундарыбыҙҙы кейеп, башҡаларҙан уҙҙырҙыҡ, тип маҡталғыбыҙ килә! Ләкин куртка ғына кейеп йөрөгән артистар, беҙҙән көнләшеп, туныбыҙҙы күрмәмеш булды. Шуға күрһендәр әле тип, май башына тиклем филармонияға кейеп йөрөнөк. Дәүләттең төрлө маҡтаулы исемдәрен алған баянсы бер саҡ: — Әйҙә, Юнир, минең машинама ултырып һөйләшәйек әле, — тине. Бик кәрәкле эш тураһындалыр хәбәре тип, инеп ултырҙым. — Бына минең тыуған көнөмә банк машина бүләк итте, — тип, тимер атының панелен һыйпап, иркәләп ҡуйҙы. Уның бар һүҙе шул булды. Башҡа артистарҙы ла минең кеүек машинаға саҡырып индергән булған. Ул бүләге менән беҙҙең алда маҡтанған. Юҡ, мин уны һис кенә лә ғәйепләмәйем. Уңышың менән маҡтаныу — тәбиғи хәл ул. Маҡталғас, дәртләнәһең, стимул барлыҡҡа килә. Әммә мин, көнләшеүем сәбәпле, уны бүләге - машинаһы менән ҡотламаным. С. ла иномарка алды. Ул да машинаһына ултыртты ла өйөнә тиклем алып китте. Унда ҡәҙәр барғас, әллә сәйгә саҡырамы икән, тип уйланым. Ул: — Ярар, мин хәҙер ашап алам, ә һин трамвай менән кире филармонияға бара тор, — тине. Уның да машинаһын көнләшеүемдән күрмәмеш булдым. Иномаркаларҙың электр үткәргестәрендә замыкание булып, йыш пожар сыға, — тинем. Ошо хәлде Ғәлигә һөйләнем. Мине лә шулай итте, — тине Ғәли. Ул да С. -ны машинаһы менән ҡотламаған. С. студент сағында уҡ әҙ генә булһа ла үҙен маҡтап торғанды яратты. Актерлыҡ оҫталығы дәресендә ул уҡытыусының күҙенә, шәп уйнайыммы, тигән мәғәнә менән ҡарап-ҡарап ала ине. Шунан уҡытыусы уға, маҡтағанды көтөп күҙемә ҡарама, тип шелтә яһай торғайны. Бер артисыбыҙ иң беренсе булып затлы джип алды һәм, машинаһын беҙ күрһен тип, филармонияның ишеге төбөнә үк терәп ултыртып китә ине. Беҙ ишекте саҡ-саҡ асып инеп йөрөнөк. Шунан кемдер Машинаңды күрҙек. Юлдан ал! тигән яҙыу ҡалдырғас ҡына ситкә ҡуйҙы. Икенсе йондоҙобоҙ, барыбыҙҙы ла уҙҙырып, йәш кәләш алды. Ул ғынамы һуң әле, ҡатыны күптәрҙекенән мең тапҡырға сибәр. Мәүлитбай уның кәләшенә һоҡланып ҡарап бара торғас, алдындағы бағананы күрмәй, маңлайы менән шап итеп бәрелде. Эйе, унан күп ир артистар көнләште. Ләкин беребеҙ ҙә, ҡатының бик сибәр, изгелеген күреп йәшә, тип уны маҡтаманыҡ. Шунан ул, күрһендәр әле тип, иртәнән кискә тиклем кәләшен филармонияла етәкләп йөрөнө. Етмешкә еткән театр артисы бер ағай үҙенән ун йәшкә кесе бер ҡатынға өйләнде. Ул да ҡатыны менән маҡтанып йөрөнө. Ҡатынының һәр саҡ йәш, сибәр булыуын теләп: — Белмәйһеңме ҡатындарҙың битендә йыйырсыҡ булмаһын өсөн нимә эшләйҙәр икән? — тип һораны. — Медицина сараһын белмәйем, әммә беҙҙең ауылда Мотаһар бабай, әбейенең битенә тоҙло һыу һөртөп, гел һыйырҙан ялатҡан. Хәҙер битендә бер йыйырсыҡ та юҡ, — тинем. Әлбиттә, был минең шаяртыуым ине. — Ярай, йәй ауылға ҡайтҡас, мин дә шулай итәйем әле, — тип ҡуйҙы. Шулай, туғандар! Был донъяла барыбыҙға ла маҡтау бик кәрәк. Бигерәк тә — сәхнә оҫталарына. Шуға ла беҙ, артистар, тамашасынан маҡтау көтөп, ҡул сабып ултырығыҙ, ҡул сабып ҡаршы алығыҙ, тип мөрәжәғәт итәбеҙ. Тамашасылар сығышыбыҙға ҡул сапмаһа, йырсылар, музыка ритмына ҡушылып, үҙенә үҙе ҡул саба. Дуҫтарса шаяртыу.",Маҡтаныу кәрәк,Юмор,3312,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-10-22/ma-tanyu-k-r-k-4436560,2025-10-22T12:01:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЧаллыда социаль челтәрләрдә язган постлары өчен Александр Якуповка тентү белән килгәннәр. Аны нинди маддә нигезендә эзәрлекләүләре билгеле түгел, дип хәбәр итә ОВД-Инфо. Басма Якуповның танышы сөйләгәннәргә таяна. Куәт оешмалары вәкилләре ирнең теркәлгән урынына килгән, бу адреста аның әти-әнисе яши диелә. Якупов үзе телефонын өендә калдырган һәм тентү барган урынга – әти-әнисе янына киткән. Танышы сөйләвенчә, ул сугышка каршы постлар чыгарган, шуннан соң былтыр декабрь аенда аның эш урынына Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләре килгән. Аны бүлекчәгә алып китеп гаскәрне ""дискредитацияләү"" турында беркетмә төзегәннәр, иргә инде штраф та салганнар. Шуңа күрә танышы Якуповны гаскәрне ""кимсетү"" белән бәйле инаять эше нигезендә тентүләре бар дип саный. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чаллыда социаль челтәрләрдә язган постлары өчен Александр Якуповка тентү белән килгәннәр,Яңылыҡтар,886,https://www.azatliq.org/a/32822045.html,2024-02-16T07:12:39+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАгентлык язмасында әйтелгәнчә, соңгы берничә айда ил эчендәге икътисади активлык киеренке хәлгә килә бара. Моңа эшче көчләр итмәве дә, инфляция белән көрәшү өчен төп процентның югары итеп билгеләнүе дә сәбәпче. Украинага каршы сугыш дәвам иткән шартларда Русия президенты Владимир Путинны Русия икътисадындагы тигезсезлекләр торган саен ныграк борчый, дип язды бүген, 23 гыйнвардаагентлыгы. Агентлык вазгыять белән таныш булган биш чыганагына таяна. Алар исемнәрен күрсәтмәү шарты белән сөйләшкән. Ике чыганак әйтүенчә, Русия элитасының бер өлеше сугышны сөйләшүләр ярдәмендә төгәлләүне хуплый башлаган. Көнбатыш берничә тапкыр чикләүләр кертүгә карамастан нефть, газ һәм башка файдалы казылмалар экспорты белән тәэмин ителүче Русия икътисады соңгы ике елда үсештә булды, дип яза бу нисбәттән. Әмма соңгы берничә айда ил эчендәге икътисади активлык киеренке хәлгә килә бара. Моңа эшче көчләр итмәве дә, инфляция белән көрәшү өчен төп процентның югары итеп билгеләнүе дә сәбәпче. Инфляция, үз чиратында, сугыш чыгымнары зур булганга күрә тиз үсә.20 гыйнварда АКШ президенты вазифасына кабат кайткан Дональд Трамп Украинадагы сугышны тиз бетеререгә сүз биргән иде. Инаугурациядән соң әгәр дә Путин сөйләшүләргә риза булмаса, Вашингтоняңа чикләүләр, шулай ук Русия тауарларына тарифлар кертергә мөмкин, дип белдергән иде. Русия ""икътисадта зур проблемнар"" ягына хәрәкәт итә, диде Трамп. -ның аноним әңгәмәдәшләре әйтүенчә, Владимир Путинның күңел төшенкелеге 16 декабрь кичендә бизнес лидерлары белән Кремльдә булган очрашуында да сизелеп торган. Анда ул икътисад өлкәсендә карарлар кабул итү өчен аваплы кайбер түрәләргә шелтә белдергән. Путинның кредитларның бәясе аркасында шәхси инвестицияләрнең кимүенә канәгать булмавы ярылып ята, дип белдергән бер чыганак. Шулай ук алынган мәгълүматларга таянып, агентлык бу киңәшмәдә Үзәк банк итәкчесе Эльвира Нәбиуллина катнашмаган дигән нәтиәгә килгән.22 гыйнвар көнне Путин телевидениедән чыгышында күптән түгел генә бизнес лидерлары белән фикер алышуын, алар белән кредитлар алуның кимүе икътисад үсеше өчен куркыныч тудыруы турында сөйләшүен әйткән иде. Күрәсең ул декабрьдә булган очрашуны күз уңында тоткан, дип яза агентлык.19 декабрьдә Путин Үзәк Банкның төп процент турында төрле яклап уйланылган карарына өмет итүенәйтте. Икенче көнне, 2024 елгы кредит-акча сәясәте турындагы соңгы утырышында Үзәк Банк төп процентны 21 процент итеп калдырды, югыйсә аның күтәрелүе көтелгән иде. Эльвира Нәбиуллинабасымга бирешеп шундый карар кабул итүен кире какты, дип яза язма авторлары. Төп процентның югары булуын Русиянең иң йогынтылы берничә эшкуары тәнкыйтьләп чыккан иде. Алар арасында ""Роснефть"" башлыгы Игорь Сечин, ""Ростех"" баш мөдире Сергей Чемезов, алюминий магнаты Олег Дерипаскаһәм ""Северсталь""нең иң зур хиссәчесе Алексей Мордашовта бар, диелә агентлык материалында. Путинның икътисадтагы авырлыкларга борчылуы турында медиада чыккан мәгълүматларга бүген, 23 гыйнварда Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песковфикер белдерде. Хәзер проблемлы факторлар дөньяның бөтен илләрендә дә бар, әмма Русия икътисадының чыдамлылык запасы зур, диде ул. Аның әйтүенчә, бу запас гаскәрнең бөтен таләпләрен тәэмин итәргә, дәүләтнең барлык социаль бурычларын үтәргә мөмкинлек бирә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",: Путинны Русия икътисадының хәле торган саен ныграк борчуга сала,Яңылыҡтар,3283,https://www.azatliq.org/a/reuters-putinni-rusiya-iktisadining-hale-torgan-saen-nigrak-borchuga-sala/33286198.html,2025-01-23T17:09:38+03:00
"Был өй — тотош ҡала, унда уңайлы тормош өсөн иң кәрәкле нәмәләр бар: почта, супермаркет, кер йыуыу бүлмәһе, дауахана, мәктәп, спорт залы, сиркәү һәм хатта нотариус. Һәм бөтә кешеләр бер-береһенә күрше.",Был ҡалала бер генә өй: бөтә халыҡ 14 ҡатлы йортта йәшәй,Йәмғиәт,201,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-08/byl-alala-ber-gen-y-b-t-haly-14-atly-yortta-y-sh-y-4496518,2025-12-08T10:00:00+00:00
"Бөгөн, 23 февралдә, Ватанды һаҡлаусылар көнөндә, Өфөнөң Совет майҙанында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Рәсәй Геройы, легендар комдив Миңлеғәле Шайморатов һәйкәленә сәскәләр һалды. Һәләк булған геройҙар иҫтәлегенә бер минут тынлыҡ иғлан ителде. Сәскәләр һалыу тантанаһында хөкүмәт ағзалары, Дәүләт Думаһы һәм Дәүләт Йыйылышы депутаттары һәм почетлы ҡунаҡтар ҡатнаша. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һәйкәлдәр тереләр өсөн!,Яңылыҡтар,548,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/yk-ld-r-terel-r-s-n-4588788,2026-02-23T11:51:00+00:00
"300 г тауыҡ итен тоҙло һыуҙа бешереп алырға. 2-әр картуф, кишер һәм йомортҡаны ла бешереп, таҙартырға. Уларҙы һәм 2 тоҙло ҡыярҙы шаҡмаҡлап турарға ла, самалап тоҙ, борос, майонез һалып бутарға. Салат һауытына өйөп һалғас, өҫтөн маринадланған опята бәшмәге һәм туралған йәшел тәмләткестәр менән биҙәргә.",Киске табынға салат яһайыҡ,Яңылыҡтар,302,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/kiske-tabyn-a-salat-ya-ayy-4570776,2026-02-09T16:30:00+00:00
"ХӘТИРӘЛӘРЕМ. Йылғыр елем, аҡ болотҡа төрөп, Йәшлегемә алып ҡайтһаңсы, Баласаҡтың туҙанында ҡалған Эҙҙәремде эҙләп тапһаңсы! Ағым һыуым, тулҡыныңа урап, Йәшлек ярҙарыма илт әле. Ошо йылғам яҙмышымда бөгөн Даръя булып аға бит әле. Наҙлы ҡояш, нурҙарыңды һирпеп, Сәләм еткер тыуған яғыма. Йылдар үтеп, сәстәр ағарһа ла Атай йортон күңел һағына. Бала сағым, тәүге мөхәббәтем: Хәтер биттәремде ел барлай. Атай йыры, әсәй нәсихәте Бөгөнгөләй һымаҡ яңғырай",ХӘТИРӘЛӘРЕМ.,Мәҙәниәт,449,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-08-18/h-tir-l-rem-3890286,2024-08-18T16:37:00+00:00
"фикерләрУфа фән һәм технологияләр университеты Төньяк Кореяның ике югары уку йорты белән хезмәттәшлек итәргә ыена. Аерым алганда Уфа уку йорты Төньяк Кореяның Ким Ир Сен исемендәге институты һәм Ким Чхэк исемендәге политехник университеты белән уртак тикшеренүләр алып бармакчы. хәбәр итүенчә, сүз химия, авиатөзелеш өлкәсендәге хезмәттәшлек турында бара. Моннан тыш Русия студентларына корея телен, ә Русиягә килгән Төньяк Корея студентларына урыс телен өйрәтү турында да сөйләшүләр башламакчылар. Элегрәк Фән-мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек итү турындагы килешүне Казан федераль университеты (КФУ) һәм Төньяк Кореянең Политехник университеты имзалаган иде. Татарстан студентларын Төньяк Кореягә укырга ибәрәчәкләр диелде. Русиядә",Уфа фән һәм технологияләр университеты Төньяк Кореяның ике югары уку йорты белән хезмәттәшлек итәргә ыена,Яңылыҡтар,730,https://www.azatliq.org/a/33431867.html,2025-06-02T12:29:16+00:00
"Жители Башкирии за день лишились 10 миллионов рублей из-за мошенников. Как сообщили в пресс-службе МВД по РБ, одна из пострадавших — 72-летняя уфимка, потерявшая 2,5 млн рублей своих сбережений. Всё началось с сообщения в мессенджере: женщине написал якобы ее руководитель. Он заявил, что личные данные сотрудников компании оказались в открытом доступе, и теперь на неё пытаются оформить кредиты. Чтобы «спасти деньги», требовалось выполнять указания «сотрудника ФСБ», который должен был позвонить. Звонок не заставил себя ждать — но на проводе оказался лжепредставитель Финансового мониторинга. Он уверенно заявил, что ситуация под контролем спецслужб, и посоветовал не волноваться. Когда доверчивая пенсионерка призналась, что у неё есть 2,5 млн рублей накоплений, мошенник тут же предложил «защитить» их — перевести на «безопасный счёт» с обещанием вернуть деньги после поимки преступников. Поддавшись уговорам, женщина сняла все деньги в банке, объяснив сотрудникам, что хочет помочь больному ребёнку. Затем, следуя инструкциям аферистов, она перевела огромную сумму через банкомат. Лишь когда «сотрудники службы» начали выяснять детали о страховке её квартиры, пенсионерка заподозрила неладное и обратилась в полицию. Сейчас по факту мошенничества уже возбуждено уголовное дело.",Бер көндә 10 миллион һум юғалтҡан.,Йәмғиәт,1283,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-04/ber-k-nd-10-million-um-yu-alt-an-4264814,2025-06-04T22:04:00+00:00
"Зәйтүнә Айытбаева-СәфиуллинаИнде алты йәшен тултырыусы Айзиләнән башҡа бала алдыраһы килмәгән ирен һис аңлай алманы Нурия. ,, Берҙе юҡҡа һана, икене бергә һана, - тип тә әйтеп ҡараны, булманы, ,, өлгөрөрбөҙ, , -ти ҙә ҡуя инде бына. Ә уның йәш бала һөйәһе, уны йыуындыраһы, бәпәй еҫенән иҫерәһе килә, йәш бала илауын төштәрендә ишетә һәм ҡайһы саҡта түштәре һыҙлап уянып китә.",ҺАҒЫНЫУ,Хикәйә,375,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-29/a-ynyu-4176762,2025-03-29T12:20:00+00:00
"Мәжит Ғафури исемендәге дәүләт академия драма театры актеры Сәғиҙулла Байегетовҡа Башҡортостандың халыҡ артисы тигән маҡтаулы исем бирелгәс, ул ""был награданы әсәйемә бағышлайым"" тип белдергәйне. Һуңыраҡ ошо хаҡта түбәндәге хәтирәләре менән уртаҡлашты. Сәғиҙулла Байегетовтовтың әсәһе Әминә Сәлимгәрәй ҡыҙы 1935 йылда Туймазы районында тыуған. 1937 йылда уларҙың ғаиләһе Баймаҡ районының Таһир ауылына күсеп килә. Тик бер нисә йылдан уларҙы бында ҡыҫырыҡлай башлағас, Түбәгә күсенәләр, һуңынан Сибайҙа төпләнәләр. Әминә Сәлимгәрәй ҡыҙы һуғыш балалары яҙмышын үҙ иңендә күтәрә. Уның атаһының фронттан һуңғы хаты 1942 йылда килә. Ҡыҙ етенсе кластан һуң уҡымай, йәғни 14 йәштән ныҡлап эшләй башлай. Сибай - Баймаҡ араһында юғары вольтлы электр үткәргесе өсөн бағана соҡорҙары ҡаҙыуҙа ҡатнаша. Көнөнә ете соҡор ҡаҙырға тигән план ҡуйылған улар алдында. Шулай итеп, йәш ҡыҙ һәм уның тиҫтерҙәре көнөнә бер түтәрәм икмәк хаҡына бил бөккән. 23 йәшендә тормош иптәше Исмәғил Оморҙаҡ улын осрата, балаларға ғүмер бирәләр. Тормош иптәшен юғалтҡас, Әминә Сәлимгәрәй ҡыҙына уларҙы яңғыҙына үҫтерергә тура килә. - Был награданы әсәйемә бағышлайым, сөнки ул ғүмер буйы эшләне, 30 йылға яҡын быҙау ҡараны, көрәк менән соҡор ҡаҙып, Сибай - Баймаҡ электр селтәрен һуҙыуға өлөш индерҙе, әммә бер миҙалы ла булманы. Беҙ мәктәптә ""икеле"" билдәһе алһаҡ, уның ҡараған быҙауҙарының артымы өсөн өҫтәмә түләүҙәрҙе ҡырҡып алып ҡалалар. Йәғни 120 һум хеҙмәт хаҡы урынына 100 һум түләйҙәр. Әсәйем ошондай ғәҙелһеҙлек өсөн рәнйей ине. Беҙҙе әрләмәне, ә үҙе илай. Ә беҙ: ""Ниңә улай илай икән? "" - тип уйлай инек. Шуға ла сабыр һәм түҙемле булғаны өсөн мең рәхмәт әсәйебеҙгә. Һуғыш тамамланғас, ул беренсе тапҡыр перәник ашаған һәм ошо шатлыҡтан илағаны тураһында беҙгә лә һөйләне, - тип хәтирәләре менән уртаҡлашты Сәғиҙулла Байегет. Мәжит Ғафури исемендәге дәүләт академия драма театры актеры Сәғиҙулла Байегетовҡа Башҡортостандың халыҡ артисы тигән маҡтаулы исем бирелгәс, ул ""был награданы әсәйемә бағышлайым"" тип белдергәйне. Һуңыраҡ ошо хаҡта түбәндәге хәтирәләре менән уртаҡлашты. Сәғиҙулла Байегетовтовтың әсәһе Әминә Сәлимгәрәй ҡыҙы 1935 йылда Туймазы районында тыуған. 1937 йылда уларҙың ғаиләһе Баймаҡ районының Таһир ауылына күсеп килә. Тик бер нисә йылдан уларҙы бында ҡыҫырыҡлай башлағас, Түбәгә күсенәләр, һуңынан Сибайҙа төпләнәләр. Әминә Сәлимгәрәй ҡыҙы һуғыш балалары яҙмышын үҙ иңендә күтәрә. Уның атаһының фронттан һуңғы хаты 1942 йылда килә. Ҡыҙ етенсе кластан һуң уҡымай, йәғни 14 йәштән ныҡлап эшләй башлай. Сибай - Баймаҡ араһында юғары вольтлы электр үткәргесе өсөн бағана соҡорҙары ҡаҙыуҙа ҡатнаша. Көнөнә ете соҡор ҡаҙырға тигән план ҡуйылған улар алдында. Шулай итеп, йәш ҡыҙ һәм уның тиҫтерҙәре көнөнә бер түтәрәм икмәк хаҡына бил бөккән.23 йәшендә тормош иптәше Исмәғил Оморҙаҡ улын осрата, балаларға ғүмер бирәләр. Тормош иптәшен юғалтҡас, Әминә Сәлимгәрәй ҡыҙына уларҙы яңғыҙына үҫтерергә тура килә. - Был награданы әсәйемә бағышлайым, сөнки ул ғүмер буйы эшләне, 30 йылға яҡын быҙау ҡараны, көрәк менән соҡор ҡаҙып, Сибай - Баймаҡ электр селтәрен һуҙыуға өлөш индерҙе, әммә бер миҙалы ла булманы. Беҙ мәктәптә ""икеле"" билдәһе алһаҡ, уның ҡараған быҙауҙарының артымы өсөн өҫтәмә түләүҙәрҙе ҡырҡып алып ҡалалар. Йәғни 120 һум хеҙмәт хаҡы урынына 100 һум түләйҙәр. Әсәйем ошондай ғәҙелһеҙлек өсөн рәнйей ине. Беҙҙе әрләмәне, ә үҙе илай. Ә беҙ: ""Ниңә улай илай икән? "" - тип уйлай инек. Шуға ла сабыр һәм түҙемле булғаны өсөн мең рәхмәт әсәйебеҙгә. Һуғыш тамамланғас, ул беренсе тапҡыр перәник ашаған һәм ошо шатлыҡтан илағаны тураһында беҙгә лә һөйләне, - тип хәтирәләре менән уртаҡлашты Сәғиҙулла Байегет.","""Әсәйем ғәҙелһеҙлек өсөн рәнйеп иланы. """,Мәҙәниәт,3604,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-04-04/s-yem-el-e-lek-s-n-r-nyep-ilany-3714551,2024-04-04T14:29:00+00:00
Китапханабыҙҙа төрлө саралар уҙып тора. Бер көндө «А» һәм «А» синыфтары өсөн Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам итеү йылына арналған Батырлыҡ дәресе үткәрҙек.,Батырлыҡ дәресе,Еңеү,198,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-06-03/batyrly-d-rese-4262231,2025-06-03T10:20:25+00:00
"Вячеслав ВолодинфикерләрРусия думасы рәисе Вячеслав Володинил гаскәрен ""дискредитацияли"" торган ""ят агентларга"" авторлык һәм чиктәш хокуклары өчен акча түләүне тыярга кирәк дигән фикеряңгыратты. Аның әйтүенчә, янәсе шундый канун өлгесе кертергә дигән ""тәкъдимнәр килә"". ""Русияне пычракка буйый торган юньсезләрне ашатып ятырга ярамый"", дип язган Володин -каналында. Узган атнада Русия думасы ""ят агентлар""ның бөтен мәгълүмати ресурсларына да реклам бирүне тыя торган канунны өч укылыштакабул итте. Бу чикләүләр сайтларга, блогларга һәм социаль челтәрләргә кагыла. Дума канун өлгесен кабул иткәннән соң журналист Катерина Гордеева""Скажи Гордеевой"" дигән -проектын ябуынигълан итте. Алексей Пивоваровисә ""Редакция"" дигән проектындагы такымның шактый өлешен эштән ибәрүениткерде, чөнки репрессив канун гамәлгә кергәннән соң, ул реклам бирүчеләрне югалтачак һәм хезмәт хакларын түләп бара алмаячак. Дума рәисе Вячеслав Володин ""ят агентлар""да реклам чыгаруны тыю турындагы канун нәтиәле диде. Ул гамәлгә керсә ""ят агентлар"" рекламнардан килгән керемнәренең 50-80 процентыннан колак кагачак, дип фаразлады. Володин исемнәрен атамаган белгечләрнең бәяләмәсенә күрә, янәсе 2023 елда юстиция министрлыгының ""кара исемлекләрендә"" торучылар биш млрд сумлап керем алган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Володин ил гаскәрен кимсетүче ""ят агент""ларга авторлык хокуклары өчен акча түләүне тыярга тәкъдим итә",Яңылыҡтар,1357,https://www.azatliq.org/a/32848256.html,2024-03-05T07:03:59+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу - күпчелек илләрдә террорчы оешма дип табылган ""Ислам дәүләте"" оешмасы Сүриядәге хәзерге тотрыклы булмаган вазгыятьтән файдаланмасын өчен эшләнде, дип аңлаталар АКШ Үзәк хәрби итәкчелегендә. АКШ Үзәк хәрби итәкчелеге 8 декабрь көнне ИГИЛның (АКШта террорчы оешма дип танылган ""Ислам дәүләте"" сугышчан төркеменең) Сүриядә урнашкан урыннарына дистәләгән һөүм ясаган. – ""Ислам дәүләте"" лидерлары һәм лагерьларына бу һөүмнәр ""Ислам дәүләте""н какшату, зәгыйфьләндерү һәм юк итү белән бәйле дәвамлы миссия кысаларында булды, бу – террорчы төркемгә тышкы операцияләр уздыру мөмкинлеген бирмәү һәм хәзерге вазгыятьтән файдаланып ""Ислам дәүләте"" Үзәк Сүриядә ирләшмәсен өчен ясалган һөүм"", –диелә белдерүендә. Операция вакытында АКШның төрле хәрби һава чараларын, шул исәптән -52, -15 һәм -10 очкычларын кулланып, 75 һәдәфкә зыян китергәннәр. ""ИГИЛ үзенең сәләтлелеген яңадан торгызу өчен теләсә кайсы бушлыктан файдаланырга омтылачагын без аңлыйбыз. Моңа юл куймаячакбыз"", дип белдергән иде Ак йортта журналистлар каршында чыгыш ясаган чакта АКШ президенты Джо Байден. Ул Әсад режимыныңбәреп төшерелүен""гаделлекнең төп акты"" дип атады. ""Бу режим йөзләгән гаепсез сүриялегә рәхимсезлек күрсәтте, аларны әфалады һәм үтерде. Күп газаплар күргән Сүрия халкы өчен бу иң яхшы киләчәк төзү өчен тарихи мөмкинлек вакыты"", диде Байден. Хакимият күчеше чорында Ак йорт Сүриядәге бөтен төркемнәр белән дә багланышта булачак, дип ышандырды.8 декабрьдә Израил гаскәре дә Сүриянең көньягындагы Дәмәшктә кораллар саклана торган келәтләргә берничә һөүм ясады. Израил моны бу келәтләр Сүриядәге радикаль төркемнәр кулына төшмәсен өчен эшләде. Һөүмнәрнең берсе Дәмәшктәге тикшеренү үзәгенә ясалган булырга мөмкин, Иран еракка очучы ракетлар уйлап табу өчен шушы үзәкне куллана дип фаразлана, дип хәбәр итте чыганаклары. Шулай ук Израил һавадан Дәмәшк янындагы Меззе һава ныгытмасына һөүмнәр ясый. Агентлык хәбәренчә, таможня белән хәрби күзләү штаблары да имерелгән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",АКШ ИГИЛның Сүриядәге лагерьларына дистәләгән һава һөүмнәре ясаган,Яңылыҡтар,2012,https://www.azatliq.org/a/aksh-igilning-suriyadage-lagerlarena-distalagan-hava-hojumnare-yasagan/33231995.html,2024-12-09T10:16:42+03:00
"Турнир проходил по четырём видам программ: 2, - 2, 8 и. Считается, что это самое сложное соревнование для вузовских сборных, поскольку победитель определяется по сумме общекомандного зачета во всех четырех дисциплинах. Поэтому немалую роль играет системность развития киберспорта в университете, и в этом плане Уфимский университет ничуть не уступает столичным вузам. В максимально напряжённой борьбе в дисциплине - 2 спортсмены УУНи Т всухую переиграли действующих чемпионов - РТУ МИРЭА. – Я очень рад, что нам удалось победить московскую команду. Наши ребята – молодцы! Мы сделали всё, что от нас зависело, выложились на максимум. Сейчас планируем участвовать в Национальной студенческой лиге киберспорта Сбера, где мы прошли в финальный этап, и уже в июне вновь приедем в Москву побороться за лидерство, – поделился Кирилл Логинов. Кроме того, чемпионом турнира в дисциплине 8 стал Владислав Вязовцев, а приз в специальной номинации «Невероятный момент» (- 2) получил Тимур 14 Асхадулин. Высокий спортивный результат отметил вице-премьер Правительства Республики Башкортостан - министр спорта РБ Руслан Хабибов: – Киберспорт – один из самых молодых, но наиболее активно развивающихся видов спорта, который тесно связан со стремительным ростом компьютерных технологий и интернета. Поэтому неудивительно, что первыми в нашей республике его подхватили именно студенты Уфимского университета и стали его форвардами. Сборная вуза уже хорошо известна за пределами Башкирии и входит в топ сильнейших команд страны. Подчеркнем, что тренируются геймеры в Центре спортивного программирования и киберспорта СПАРКС Межвузовского кампуса, где создана комфортная среда для увлеченных цифровым спортом ребят. Киберспорт по праву становится неотъемлемой частью образовательной и научной среды республики, ее молодежной политики и студенческой культуры, а Башкортостан - центром инновационного спорта и креативных индустрий. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Киберспортсмены кампуса взяли серебро Всероссийской студенческой лиги,Мәғариф,2717,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-05-20/kibersportsmeny-kampusa-vzyali-serebro-vserossiyskoy-studencheskoy-ligi-4243491,2025-05-20T17:10:00+00:00
"В 2025 году количество посетителей природных парков выросло более чем на 67 процентов к уровню 2024 года и составило 269,5 тысячи человек. – Для профилактики нарушений природоохранного законодательства мы привлекаем к рейдам, которые проводим в ООПТ, ветеранов специальной военной операции, – сообщил Нияз Фазылов. – Они помогают использовать беспилотную технику и оперативно выявлять браконьеров. Особое внимание уделили также работе Минэкологии республики в части придания природным объектам Башкортостана международного статуса. В номинационное досье ЮНЕСКО по шиханам Торатау, Куштау и Юрактау планируют включить два геологических разреза и Малый Шихан. Регион продолжает расширять площадь охраняемых территорий. В Башкортостане ведут работу по приданию статуса ООПТ горе Айгир, хребту Ирендык. Министерство также участвует в деятельности по изменению режима охраны памятника природы – озера Талкас, чтобы предотвратить его обмеление. На совещании также обсудили реализацию проекта по разведению зубров беловежской линии в Башкортостане. Популяция в природном парке «Мурадымовское ущелье» насчитывает 23 особи, включая шесть телят. Большая часть животных уже живёт в естественной среде. Отметим, что инициатива по разведению зубров в республике вошла в число финалистов первого этапа конкурса на предоставление грантов Президента России. Итоги подведут в феврале 2026 года. В случае победы в Башкортостан смогут завезти ещё девять половозрелых животных этого вида из Беларуси. Радий Хабиров поблагодарил министерство за работу и подчеркнул важность защиты уникальных природных территорий республики, в том числе от антропогенного воздействия. Глава Башкортостана предложил рассмотреть возможность привлечения к природоохранным мероприятиям регионального отделения Русского географического общества.",В Башкортостане ветераны СВО помогают бороться с браконьерством,Аңлатма,1802,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-02/v-bashkortostane-veterany-svo-pomogayut-borotsya-s-brakonierstvom-4489785,2025-12-02T11:06:00+00:00
"ыенда катнашучыларУфа ""Нур"" татар драма театрында узган бу чара президиум сайлау белән башланды. Президиумга Татарстанның Башкортстандагы вәкиле Ранэль Зиннәтуллин, шагыйрьләр Роберт Миңнуллин, Марат Кәримовһәм тагын берничә кеше сайланды. Роберт МиңнуллинМиңнуллин чыгышында урыс халкын саклау өчен 800 битлек доктрина барлыгын әйтте. Аның сүзләренчә, бу доктринаны белүчеләр сирәк. ""Татар стратегиясе кыска, аңлаешлы булырга һәм аны һәр кеше белергә тиеш"", диде ул. Иң төп чыгышны Милли шура рәисе Васыйл Шәйхразиевясады. Ул сәхнәдә стратегия эскизын күрсәтеп, аңа комментар биреп барды. Шәйхразиев стратегияне мисаллар белән ентекләп аңлатты. Шәйхразиев күрсәткән стратегияАның чыгышы сәгать ярым вакыт алды. Башкортстан ягыннан залдагы микрофонга берничә кеше генә фикерләрен белдерергә өлгерде. Икътисад фәннәре докторы Касыйм Йосыповчыгышын Дөнья татар конгрессына ибәрүен әйтеп, Башкортстанга ""үзгә мөнәсәбәт"" кирәклеген ассызыклады. ""Без ясалма рәвештә икегә бүленгән. Башкортстан гади бер төбәк түгел. Безгә Казаннан башкача мөнәсәбәт кирәк"", диде ул. Татар телле башкортлар оешмасы рәисе, икътисад фәннәре докторы Ринат Гатауллинтел статусы турында сөйләде. ""Мәктәпләрдә урыс, чит тел һәм туган телдә укыту турында сүз булды. Бу Татарстанда гына тормышка аша. Бездә туган тел дип башкортча укыталар. Башкортстанда татар теленә статус бирелергә тиеш. Бу татарларга гына кирәкми. Башкортларның өчтән бере татар телле. Татар теленә статус бирелсә, татар халкы башкортларның үзбилгеләнеше өчен дә көрәшәчәк. Ә болай алар үзләрен якламаган тугандаш халыкка карата битараф кала. Бер-береңне хөрмәт итми, проблемнарын танымый федераль үзәккә каршы тору мөмкин түгел"", диде Гатауллин. Бер сәгатьлек тәнәфестән соң Таи Гыйззәт һәм әүдәт Фәйзинең ""Башмагым"" спектакле күрсәтелде. Чарадан соң берничә кешенең фикерен белештек. Илфир Гәрәев Берләшкән милләтләр оешмасының ирле халыклар турында декларациясен кабул итү кирәклеген әйтте. Аның сүзләренчә, Русиядә милли кысуларга каршы көрәшү өчен халыкара кануннардан башка проблемнарны чишеп булмаячак. Милли проблемнарны күтәргән өчен мәктәп мөдирлегеннән алынган Илфир Котдусов: ""Мине башкорт телен мәтбүри укытуга каршы чыгыш ясаганым өчен эшемнән бушаттылар. 2017 елда Русия президенты Владимир Путинурыс булмаган халыкларның телләрен балаларга мәбүри рәвештә укытырга ярамавы турында сөйләде. Минем сүзем хаклыкка туры килде. Шуның өчен күпме эзәрлекләнүләр һәм бозылган язмышларга дучар булдык"", диде Котдусов. Салих ӘмирхановЧара алдыннан ""Нур"" театры каршында Башкортстан татар итимагый үзәге вәкилләре ялгыз пикет уздырды. Алар ""Татар теленә – дәүләт статусы"" дигән шигар күтәреп торды. Чарада катнашучы Салих Әмирханов Азатлыкка, тел мәсьәләсе Башкортстан татарлары өчен иң мөһим проблем булганга, әмәгатьчелекнең игътибарын аңа әлеп итү өчен чыгуын белдерде.",Уфада татар стратегиясе ыенында фикерләшергә вакыт калмады,Башҡортостан,2816,https://www.azatliq.org/a/29788032.html,2019-02-24T17:04:49+00:00
"Диана әмдиханова (с) һәм София Барбашова (у)17 ноябрь Мәскәүдә өченче тапкыр ""Балафест"" чарасы узды. Бу — Мәскәүдә яшәүче татар ата-аналары ел саен бергә ыелып оештыра торган балалар һәм яшүсмерләр фестивале. Биредә уен, ыр-бию, фотосессия кебек күңел ачу чараларында катнашканнан соң төрле һөнәрләргә дә өйрәнеп китәргә була. Быелгы остаханәләрдә иң кечкенәләр татарча бизәкләр төшерергә, агач бизәнгечләрне буярга өйрәнде, зурраклар өчен калфак тегү, татар теле дәресләре оештырылды. Балаларны иң кызыксындырганы — милли көрәш һәм видеоблогинг остаханәләре иде. Инстаблогер Ильяс Хөсәеновны тыңларга 10-14 яшьлек яшүсмерләр ыелган иде. Үзләренең блогинг темасын яхшы белүләре белән гаәпләндерде алар. Күпчелеге блогер буларак акча эшләргә ыена булып чыкты. Нинди тема белән кызыксынуларын да сөйләделәр: кемгәдер табигать темасы, кемгәдер компьютер уеннары кызык, кайбер кызлар декор, флористика белән кызыксына, лайфхаклар өйрәтүче каналлар карыйлар. Янәшә утырган ике кыз —Дианаһәм София— экология белән кызыксына булып чыкты. Шул хакта блог та булдырырга ыеналар. Диана — Мәскәүдә өч ел рәттән ""Балафест"" фестивален оештыручы Ләйсән әмдиханованың кызы, әнисенә оештыру эшләрендә булыша, Софиянең әнисе — милли орнаментлы свитерлар итештерүче ""Идел-маркет""ның авторы Альбина Әхмәтгалиева. София әлеге брендның яшь моделе. Дианага 11 яшь, ул бишенче сыйныфта укый, София — дүртенче сыйныфта, аңа 10 яшь. Азатлык яшь экология активистлары белән әңгәмә корды. 5Мәскәүдә яшәүче татар балалары экологиягә багышланган видеоблог ачмакчы— Йә, кызлар, бүген ""Балафест""та ниләр эшләдегез? София: Остаханәләргә бардык. Диана: Биедек. София: Түбәтәйләр буядык. Диана: Видеоблогинг остаханәсендә катнаштык. — Димәк, сезгә видеоблогинг темасы ошыймы? Бертавыштан: Әйе. — Каналыгыз бармы? Бертавыштан: Юк. Инстаграмда аккаунтларыбыз бар. — Ә Тик-Ток яки Ютубта үз каналыгызны ясарга теләгегез бармы? Бертавыштан: Ютубта. — Нинди темага? Бертавыштан: Экология темасына. Диана: Сез дә экологмы? — Юк. Мин сездән интервью алырга телим. Нигә сезгә нәкъ менә экология кызык? Диана: Экология темасын өйрәнүне барыбер үстерергә кирәк булачак. Чөнки кешелек (хәзерге темплар белән) шуңа ирешәчәк ки. София: .безгә Айга очып китәргә туры киләчәк. Чөнки биредә инде яшәү мөмкин булмаячак, бөтен дөньяны чүп басачак. Диана: Кешелек үләчәк. София: Пластик шешәләр аркасында. — Сезгә мәктәптә экология фәне керәме? Диана: Әйе, бездә укыталар. София: Бездә андый фән юк әле. — Алайса, каян килде мондый фикерләр? Айга китәргә туры киләчәк дигән? София: Кешеләр бу чүплектә яши алмаячак. Диана: Инде меңләгән еллар меңләгән урманнар юкка чыга. — Сез Грета Тунберг исемле мәктәп укучысы турында беләсезме? Диана: Кайдадыр ишеткәнем бар. Төгәл хәтерләмим. — Ул — экология активисты. Диана: Әйе, шуны ишеттем. — Ә аның төп фикерләре нинди, сезгә мәгълүмме? София: Табигатьне саклау. — Ә экологияне яклау өчен үзегез ниләр эшлисез, яки нинди фикерләрегез бар? Диана: Мин Экоофис сайтындатеркәлдем. Без анда башка кулланучылар белән аралашабыз, төрле экоквестлар уйлап чыгарабыз. София: Чүпне ничек киметеп була — шуны уйлашабыз. — Сез күптән дусмы? Диана: Юк, без бүген генә таныштык. Ләкин күптән таныш кебек, ул минем рәсем түгәрәгендәге София исемле дус кызыма охшаган. Холкы белән дә. — Яхшы, блог булдырдыгыз ди. Темасы — экология. Блогларыгызның беренче чыгарылышы нинди темага булачак? София: Чүпне аерым ыю турында, әлбәттә. Диана: Мин башта кешеләргә уйламыйча куллануның нинди нәтиәләргә китерәчәген аңлатыр идем. Әгәр бүгенге кебек дәвам итсәк, кешелек күз ачып йомганчы чүпкә батачак. София: Бер пластик шешә таркалсын өчен 10 мең ел кирәк. Күз алдыңа китер — алар бит миллионлап! Диана: Экологиядә иң алдынгы ил — Швеция. Анда чүпне эшкәртеп, электрга энергиясе итештерәләр. Хәзер анда эшкәртергә чүп тә калмаган, Норвегия аларга чүп белән ""ярдәм итә"", ел саен Норвегиядән Швециягә 700 мең тонналап чүп китерелә. — Ә кешеләрне табигатькә аваплы карарга ничек өйрәтергә? Диана: Көндәлек гадәтләр булдырып. — Мәсәлән? Диана: Кулга резин беләзек киясең дә, берәр хата ясасаң, шул резин керешне тартып чирттерәсең, начар гадәтләрне шулай бетереп була. — Син гаиләдә бөтенесен шулай тәрбияләргә ыенасыңмы? Диана: Юк, үз-үземне шулай тәрбиялим. — Ә зурлар нишләргә тиеш? Алар бит инде үзләренчә яшәргә өйрәнгән. София: Өр-яңадан өйрәтергә. Мәсәлән, чүпне аерым ыярга, аның өчен кара һәм зәңгәр тартмалар куела. — Бөтен ирдә дә куелмый бит…Диана: Безнең районда аерым әрәләр куелган. Көньяк Бутово районында. София: Бөтен чүпне бер савытка ыюдан баш тартырга вакыт.",Мәскәүдә татар кызлары экология видеоблогы ачмакчы,Татарстан,4541,https://www.azatliq.org/a/30278245.html,2019-11-18T12:06:40+00:00
"Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан белдереүҙәренсә, киләһе аҙнала 6 эш көнө була.",Башҡортостанда май байрамдары уңайынан өҫтәмә 8 ял көнө көтөлә,Яңылыҡтар,101,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-21/bash-ortostanda-may-bayramdary-u-ayynan-t-m-8-yal-k-n-k-t-l-3736353,2024-04-21T09:36:27+00:00
"Бөгөн ире эштән ҡайтып инеү менән, бер һүҙ ҙә өндәшмәй, әйберҙәрен йыя башланы. Оло сумкаға бар кәрәк-ярағын, кейемдәрен тултырҙы. Икенсе оста имсәк ҡыҙын ҡосаҡлап бәүелтеп торған ҡатыны ла, бер һүҙ әйтә алмайынса, баҫҡан урынында тораташтай ҡатып, ирен күҙәтте. Былайға уҡ барып етер, тип һис уйламағайны ул. Әмир йөрөп туйыр ҙа аҡылына килер, балаларҙы ташлап китә алмаҫ тигәйне. Юҡ икән шул. Ысынтылап яратҡан кешемде осраттым. Башҡа һинең менән ҡала алмайым тигәне дөрөҫ булып сыҡтымы икән ни? .. Бына Әмир кәштәлә ятҡан банк картаһын барып алды, түш кеҫәһенә тыҡты. Тотонолмай торған, фатирға тәүге иғәнә рәүешендә түләргә тип аҡса йыйып барған картаны. Унан, атай ҡайҙа бара, әсә-әй? ? тип әсәһенең итәгенән тартҡылаған дүрт йәшлек кенә улын да, бер йомарламдай ғына ҡыҙсығын да хатта ҡосаҡлап та тормай, ишеккә йүнәлде. Хушлашманы ла. Ишек шарт итеп ябылған ыңғайы Әминә иҫенә килгәндәй булды. Артындағы диванға лып ултырҙы. Ниндәйҙер бәлә килгәнен аңлағандай шымып ҡалған сабыйҙарын күкрәгенә ҡыҫып, күҙен йомдо. Өҫтөнә олоғара тау ишелеп төшкәндәй тойҙо ул үҙен. Оло донъяла ике бәләкәй балаһы менән япа-яңғыҙ, терәкһеҙ ҡалған меҫкен йәш ҡатын. Бер нисә көн шаңҡып йөрөгән йәш әсәнең ҡулына эш, тамағына аш барманы. Һөтө ҡырҡа кәмеп, инде сабыйын да имеҙә алмай башлағас, алты айы ла тулмаған ҡыҙсығын яһалма туҡландырыуға күсерергә тура килде. Уҡыуын тамамлағас та кейәүгә сығып, бер-бер артлы балалары донъяға килгән Әминәнең ҡулында дипломы бар ҙа, хеҙмәт тәжрибәһе юҡ. Эше лә табылыр ине, ә балаларҙы ҡайҙа ҡуяһың? Ярты йәшлек кенә сабыйҙы. Ә аҡса кәрәк, күп кәрәк. Йәшәп ятҡан фатирҙары ялланған, уға түләп торорға көсөнән килмәҫ, хатта әсәләре ярҙам иткән хәлдә лә. Ауылда донъя көткән яҡындары төшөп ҡалғандарҙан түгел, әммә атаһы инде һаулығы буйынса эшенән китергә мәжбүр булғайны, пенсия аҡсаһының яртыһы дарыу, башҡа кәрәк-яраҡҡа китеп тора. Әлбиттә, ҡыҙҙарының хәлен ишетеү менән яҡындары: Үҙебеҙгә ҡайтаһың. Ил өҫтөндә сәпсек үлмәй. Балаларҙы аяҡҡа баҫтырышырбыҙ, – тип әйтә һалды. Әсәһе бына-бына килеп төшөргә тейеш. Ауыр уйҙарына сумған Әминәне ишектәге ҡыңғырау тауышы һиҫкәндерҙе. Әмир! .. – тип елкенгән йөрәген баҫа алмай, ишеккә йүгереп тигәндәй килде лә асып ебәрҙе. Унда ире түгел, ә ҡәйнәһе баҫып тора ине.     – Һаумы, килен. – ғәҙәттә дорфа ғына тауышлы ҡәйнәһенең тауышы баҫалҡы, хатта үтә яғымлы яңғыраны. – Күҙеңдән күрәм кемде көткәнеңде, әммә был мин. Үтергә яраймы? Ҡаршыһында баҙап баҫып торған Әминә һүҙһеҙ генә баш ҡаҡты. – Бөгөн генә ишеттем, килен, Әмир инеп сыҡты. Юҡһа, сығып киткән көнөндә үк килеп етер инем, – тип һүҙ башланы ул. – Нимә тип әйтһәм дә, күңелеңә дауа була алмаҫ. Атаһына шул ҡәҙәре лә оҡшамаҫ икән! Төҫ-килбәте менән генә түгел, ҡатын-ҡыҙға битараф була алмағаны менән дә. Үҙе атайһыҙ үҫкәнгә күрә, балаларына шундай яҙмыш теләмәҫ ине лә кеше! .. – Ҡәйнәһе, ауыр көрһөнөп, диванға барып ултырҙы ла дауам итте: – Атаһы ташлап сығып киткәндә Әмиргә бит ни бары ете йәш ине. Бер нәмәгә мохтаж итмәнем, яҡшы итеп тәрбиәләргә тырыштым, ләкин шулай ҙа нимәнелер биреп еткермәгәнмен, күрәһең. Һиндәй яҡшы ҡатынын, гөл кеүек балаларын ҡалдырып сығып китерлек булғас! .. Әминә аш-һыу бүлмәһенә сығып, сәй ҡуйып ебәрҙе. Ҡәйнәһен һыйларлыҡ ризығы ла ҡалмаған икән. Бар һыйы – балалар печеньеһы ла ҡайнатма. – Һин мәшәҡәтләнмә, килен. Сәй эсергә түгел, ыңғай хәбәр менән килдем. Бөгөн әйберҙәреңде йыйыштыр ҙа, иртәгә үк үҙемә күсереп алып ҡайтам! Көтөлмәгәнлектән Әминәнең күҙҙәре шарҙай асылды: – Ҡу-уй, ҡәйнәм, кәрәкмәй. – тигәненә уныһы ҡул ғына һелтәне: – Килен, ят кешеләр түгелбеҙ. Күрәләтә ике ейәнемде яҙмыш ҡосағына ташлайыммы мин? .. Нимәгә йәшәрҙәр, ҡайҙа йәшәрҙәр, нимә ашарҙар, тип уйламайыммы ни? Улай уҡ йөрәкһеҙ кеше түгелмен әле! Хәлеңде минән яҡшы аңлаған кеше юҡтыр. Егерме биш йыл элек үҙем ошо хәлдә ҡалдым, шуға асыҡ беләм! Әминә иһә таң ҡалып, ни уйларға белмәйенсә торҙо. Ҡәйнәһе уны бик яратып бөтмәй ине, ҙур ҡалала тыуып үҫкән улының ябай ауыл ҡыҙына өйләнеүен хушһынып етмәне. Әле килеп. – Әсәйем килергә йыйына. Улар янына ҡайтып торормон, – тип мығырҙаны Әминә, тауышы ҡалтырап сыҡты. – Ҡоҙаның хәле үҙенә башҡа, ҡоҙағыйҙың хәстәрҙәре былай ҙа баштан ашҡан. Унан, ауылда гел генә тормаҫһың, килеп, барыһын да яңынан башлайһыңмы? Юҡ, һис тә икеләнмә. Ике бүлмәле фатирымда урын иркен, беләһең, һеҙгә генә етер. Йоҡо бүлмәһен бушата башланым, хәҙер ҡайтып эшен бөтөрөргә генә ҡалды. Ейәндәремде ҡарашырмын, ваҡыты еткәс, эшенә лә урынлашырһың, тормошоң яйланыр, – тип теҙҙе ҡәйнәһе. – Ҡәйнәм, һуң бит Әмир. – тигәненә уныһы: – Кеше ояһын туҙҙырып бәхетле булырға уйлаған ул нәмәһе менән килергә лә уйламаһын, фатихам юҡ! – тип кенә ҡуйҙы. Икенсе көнөнә ҡәйнәһе йортона күсте килен. Ауылдан әсәһе килә һалып етте. Ике ҡоҙағый аш-һыу бүлмәһендә ярты төнгә ҡәҙәр сөкөрләште, балауыҙ ҙа һығып алды.     Килен менән ҡәйнә бына тигән итеп татыу йәшәп китте. Хаҡлы ялға сығып өлгөрөүенә ҡарамаҫтан, көс-дарманы етерлек булған йәш сырайлы ҡәйнәһе эшен ташламағайны әле. Килене уның ҡайтыуына тәмле ризығын әҙерләп көттө, өй ҙә бөхтә булды, ейәндәре лә гел ҡараулы. Әминәнең уңғанлығын баһалап өлгөргән ҡәйнәһе элегерәк уға ҡарата ҡорораҡ булғанына уңайһыҙлана ла биреп ҡуя ине, шикелле. Әмир яңы кәләше менән инеп сыҡты бер, әммә әсәһе уларҙы ишек төбөнән ары үткәрмәне. Тыуып үҫкән йортонда Әминәне күреп ҡалған ир шаҡ ҡатты. Ә ул бында ни эшләй? ! – тип тауышын күтәргәнгә әсәһе: Минең киленем берәү генә. Ейәндәрем дә үҙемдеке, яттар өлөшөнә төшөп йөрөмәйем! .. Шуға һеҙҙе бында көтмәйҙәр! – тип ҡаты ғына әйткән ыңғайы күҙе-башы буялған юлдашы сығып ысҡына һалды, артынан Әмиргә лә ишекте ҡаты ябып сығып китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Бәләкәй ҡыҙына ике йәш тулып уҙғас, Әминәгә эшкә урынлашырға ла форсат тыуҙы. Ҡәйнәһе эшенән китеп, ейәндәрен ҡарашты. Ейәнсәре менән бергә өлкәнен баҡсанан барып ала, паркта йөрөйҙәр, унан өсәүләп Әминәнең эштән ҡайтҡанын көтәләр. Ваҡыт үтә торҙо. Беренсе класҡа уҡырға барған ейәнен мәктәпкә өләсәһе лә оҙатып барҙы. Был ваҡытҡа инде Әмир теге өйҙәшен дә ташлап, өсөнсө ҡатын менән йәшәй башлағайны. Бөкөрөнө ҡәбер генә төҙәтә, тип хаҡ әйткәндәрҙер, күрәһең. Шул йылда Әминәнең яҙмышында Илһам пәйҙә булды. Етди, эшлекле, кешеләргә ҡарата ихтирамлы булған ир-егеткә ҡарата йөрөткән хөрмәт тойғоһоноң тора-бара яратыуға әйләнгәнен аңланы ул. Илһам иһә ҡатынды ҡабаландырманы, сабыр ғына янында булды. Йәштәр кеүек, ҡәйнәһенән оялып ҡына осрашыуға барғылаған Әминәгә берҙән-бер көн ҡәйнәһе: Йә, етәр инде бала-саға кеүек ҡасып-боҫоп йөрөргә. Саҡыр өйгә, мин дә күрәйем, – тип йылмайҙы. Илһамды бер күреүҙән оҡшатты, донъя көтә торған, ышаныслы кеше, балаларҙы ла ситкә типмәҫ тип баһаланы. .Әминә менән Илһамдың туйында ҡәйнәһе лә, ата-әсәһе менән бер рәттән, ҡәҙерле ҡунаҡтар араһынан урын алды. Бынан ары ла яңы ғаиләнең өйө уның өсөн һәр саҡ асыҡ булды. Йәштәр уны кәрәк саҡта ярҙамынан ташламаны, әле лә шулай дауам итә. Ейәндәре уның өсөн өҙөлөп тора. Ваҡытында оло йөрәклелек күрһәтеп, балаларына терәк була алғанға күрә, был ханым әле бәхетле ҡартлыҡ кисерә. Изгелектәр шулай әйләнеп ҡайта икән! .. - Рәүилә ҒАТАУЛЛИНА.",Изгелек әйләнеп ҡайта икән.,Йәмғиәт,7039,https://henek.info/articles/common_material/2025-06-10/izgelek-yl-nep-ayta-ik-n-4272171,2025-06-10T13:35:00+00:00
"Шунан пуйыздың шуфиры килеп сыҡты ла, куфайкаһын сисеп, пуйыздың тәгәрмәстәре араһына һелтәне. Шунан пуйыз анһат ҡына тауға менеп китте. "" Ә беҙ, йәғни ул ҡустымдан 2 һәм 4 йәшкә өлкән булған Юлай ҡустым менән икебеҙ, ауыҙыбыҙҙы асып тыңлайбыҙ быны. Пуйызды күреү генә түгел, уға утырып йөрөп ҡайтҡан ҡустыбыҙға көнләшеп, эсебеҙ көтөрҙәй үҙебеҙҙең. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Их, пуйызы.",Юмор,1021,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-15/ih-puyyzy-4508565,2025-12-15T18:20:00+00:00
"Гәзит уҡыусыбыҙҙан килгән ошо һорауға дини остаздарыбыҙ әйткән һүҙҙәргә, дини китаптарға нигеҙләнеп яуап бирергә тырышабыҙ. Ҡыҙыҡ ҡайһы бер кешеләр: уларҙың уңышһыҙлыҡтарында мотлаҡ кемдер йә ниҙер ғәйепле, тик үҙҙәре генә түгел. Әлеге һорауҙы биргән ҡәрҙәшебеҙҙең фекере лә – быға дәлил. Мандып йәшәп китә алмауҙың сәбәбен, бәлки, үҙегеҙҙән эҙләргә кәрәктер? Һәр атай-әсәй балаһына мөмкинлегенә ҡарап никах, туй үткәрә. Шуға был сараларҙың кимәле төрлө булыуы ғәжәп түгел. Иң мөһиме – барыһының да ихлас күңелдән үткәрелеүе, йәштәрҙең дә, ата-әсәнең дә ризалығы. Бер кемде лә көсләп өйләндермәйҙәр. Был ҡанун – Исламдың да нигеҙе. Никах уҡыған саҡта мулла йәштәрҙең өйләнешергә ризалығын юҡҡа ғына һорамай. Тимәк, һәр кем ғаилә тормошона үҙ теләге менән аяҡ баҫа. Никахыбыҙ, туйыбыҙ ябай үткән өсөн һаман мандый алмайбыҙмы икән? – ти ҡәрҙәшебеҙ. Тирә-йүнгә күҙ һалығыҙ. Бәғзе туйҙар ҡайһылай сағыу, гөрләп үтә! Шул уҡ ваҡытта ошо парҙарҙың оҙаҡламай айырылышып ҡуйыуына ла шаһитбыҙ. Улар был уңышһыҙлыҡ сәбәбен ниҙә күрә икән? Ата-әсәһенең етеш йәшәүендәме? Ғөмүмән, барыһы ла мөнәсәбәттәрҙең ихласлығына, ир менән ҡатындың бер-береһенә ҡарата ихтирам-хөрмәтенә, мөхәббәтенә бәйле. Һөйөү – Аллаһ Тәғәләнең оло ниғмәте. Ул – Раббыбыҙҙың барлығына һәм берлегенә дәлил. Ошо мөхәббәткә ярашлы ғаилә ҡорола. Ике аралағы мөнәсәбәт ныҡлы икән, уға Аллаһ Тәғәлә бәрәкәтен бирә. Кире осраҡта, тимәк, ғәйепте үҙеңдән эҙләп, яңылышлыҡтарҙы төҙәтергә тырышырға, араға яңынан ҡуҙ һалырға кәрәк. Һуңғы йылдарҙа никахты яңыртыу тигән төшөнсәне йыш ишетергә тура килә. Был ғөрөф-ғәҙәттең асылы Исламға тап килмәй. Никах ваҡытлыса түгел, мәңгелеккә уҡыла бит. Унда биргән вәғәҙәгә тоғро ҡалып йәшәү хаҡ булыр. Ә мөнәсәбәттәрҙең ныҡлығы, һис шикһеҙ, бер-береңә ҡарата иғтибарҙан, ихтирамдан ғибәрәт. Әгәр ир менән ҡатын араһында һалҡынлыҡ барлыҡҡа килеп, береһе лә уны төҙәтергә тырышмаһа, өҫтәүенә кемдәндер, нимәнәндер ғәйеп эҙләһә, йорт усағының быҫҡып һүнә башлауы, йәшәүҙең ҡыҙығы ҡалмауы ихтимал. Ошондай хәлгә төшмәҫ өсөн тәү сиратта халҡыбыҙҙың Йылы һүҙ – йән аҙығы тигән мәҡәлен иҫтән сығармайыҡ. Усаҡ утын өҫтәүҙән дөрләп янған кеүек, тормош яғымлы ҡараштан, татлы һүҙҙән, йылы мөнәсәбәттән яҡтыра. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм дә: Яҡын күргән, яратҡан кешеләрегеҙгә күңелегеҙҙәге йылылыҡты, ихтирамды белдереп тороғоҙ, – тигән бит. Тормоштоң алға барыуы тап ошондай мөнәсәбәттән ғибәрәт, ә яңынан никах уҡытыуҙан түгел. Аллаһ Тәғәлә һәммәбеҙгә лә бер никахта йәшәп, уның бәрәкәтендә игелекле быуын тәрбиәләргә, бәхет-сәғәҙәттә ғүмер итергә, күркәм мөнәсәбәттәрҙе һүндермәй һаҡларға насип ҡылһын. Атай-әсәйҙәребеҙ фатиха биргән юлды ҡулға-ҡул тотоношоп дауам итәйек. Дилбәр ИШМОРАТОВА.",Никахты яңынан уҡытыу дөрөҫмө?,Йәмғиәт,2687,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-04/nikahty-ya-ynan-u-ytyu-d-r-m-4184335,2025-04-04T12:33:00+00:00
"Белеүебеҙсә, һул ҡулға бирелгән дәфтәрҙә насар ғәмәлдәр генә яҙылған була. Яҙыуҙа ул намаҙ уҡыуҙары, ураҙа тотоуҙары, хәйер-саҙаҡа биреүҙәре хаҡында бер нәмә лә тапмай. Шунан: - Эй, Раббым! Донъяла мин барлыҡ изге ғәмәлдәрҙе лә үтәнем, ә бында уларҙың береһе лә яҙылмаған, – ти. - Һин фәлән-фәлән кешене яманлап һөйләгәйнең, тигән хитап килде Хаҡ Тәғәләнән. Шуға һинең изгелектәреңюҡҡа сыҡты. Улар һин ғәйбәт таратҡан кешегә бирелде. Нимә һуң ул ғәйбәт? Мөхәммәт пәйғәмбәрҙән бер саҡ иптәштәре ошо хаҡта аңлатыуын һорағас, ул. -Дин ҡәрҙәштәребеҙҙеңуйына ла килмәгән һүҙҙәрҙе уның артында һөйләү ул, – тигән. - Әгәр яманлауыбыҙ дөрөҫ булһа, һөйләргә яраймы? - Әгәр һөйләгәнең дөрөҫ булһа – ғәйбәт һөйләгән булырһың, дөрөҫ булмаһа – яла яҡҡан булырһы. Мөхәммәт Рәсүлуллаһ ғәйбәт һөйләүсене лә яратмаған, тыңларға ла рөхсәт итмәгән, уларҙың гонаһтары уртаҡ, тип әйтә торған булған. Сөнки кеше берҙе биш итә, кеше ғәйебен һиңә һөйләгән һинекен дә тикшергәнсе, һәр кем үҙенең етешһеҙлектәрен бөтөрһөн, яҡшы кеше рәтенә инергә тырышһын – был олуғ пәйғәмбәребеҙҙең васыяты.",Ғәйбәт тураһында хикәйәт,Аңлатма,1066,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-03/yb-t-tura-ynda-hik-y-t-4301142,2025-07-03T17:05:00+00:00
"- Насибың икенсе булғандыр. - Тулҡынланыуҙан үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй ултырған апайым, урынынан тороп китеп, тәҙрә төбөнә барып баҫа. Урынымдан ҡуба алмай, таш шикелле ҡатып ултырған мин, был донъяның ниндәй генә үкенесе юҡ инде, тип уйлап өлгөргәнсе, ағайым да юҡҡа сыға. Биш минуттан ул ҡосаҡҡа һыймаҫлыҡ гөлләмә тотоп йәнә килеп инә. - Мин яраттым һине. Утыҙ йыл элек әйтеп өлгөрмәгән һүҙҙәремде үтә һуңлап әйткәнем өсөн ғәфү ит… Ашығып сығып киткән ағайҙың һуңғы һүҙҙәре ҡаты итеп ябылған ишеккә ҡыҫылып ҡала. Бүлмәлә икәү генә тороп ҡалғас, илап ебәреүҙән саҡ тыйылып, түҙмәйсә апайға өндәшәм: - Үкенәһегеҙме? - Ошондай бай, эшлекле кешенең йәре булмағанғамы? Уның был һорауын яуапһыҙ ҡалдырам. - Ғүмерем буйы ыҙаланып йәшәнем йәшәүен. Етешһеҙ тормош, эскесе ир үҙәгемә үтте. Хәйер, барыһы ла артта ҡалды инде. Ҡалай булһа ла…йәшәлде, һылыу. - Үкенәһегеҙ, тимәк? - Анау һүҙен һуңлап ишетеүемә генә үкенәм. – Күҙ йәштәрен йәшерергә теләптер, ул миңә арты менән боролоп баҫа. - Ниндәй һүҙен? - Мин яраттым һине, - тине бит. - Ҡайһылай һуңлап әйтте! Шуныһы үкенес! . Лена Хәйруллина.",ҮКЕНЕС,Йәмғиәт,1086,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-07/kenes-4223557,2025-05-07T18:30:00+00:00
"Шпинатты блендерҙа ваҡлап, йомортҡа, он һалып, ҡамыр эшләргә һәм ошо массаны пергамент ҡағыҙға йәйеп, ҡыҙған мейестә бешереп алырға. Әҙер йәймәне мейестән алғас та эҫе килеш төрөп, өҫтөн ҡаплап торорға. Һуғынан йәймә эсенә эремсекле сыр, тоҙланған ҡыҙыл балыҡ һалып рулет формаһында төрөргә. Һыуынғас, табынға киҫеп ҡуйырға. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Шпинатлы рулет,Яңылыҡтар,502,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/shpinatly-rulet-4540718,2026-01-17T18:00:00+00:00
"Один из таких помощников - 17-летний Арслан Баймухаметов из баймакского филиала УТЭК. На ""Башкорт аты"" он второй раз, притом в прошлом году в качестве наездника участвовал в конном параде. - Люблю ""Башкорт аты"" за возможность знакомиться с новыми породами лошадей. Мечтаю увидеть арабского скакуна. Пусть не в этот раз - фестиваль может удивить в будущем, - поделился молодой человек. Студентов колледжей и старшеклассников подготовила команда Министерства молодежной политики республики и комитета по делам молодёжи администрации Баймакского района. До приезда гостей – час на инструктаж, распределение по зонам, и за работу. Большинство волонтеров отправляются на «Башкорт аты» не впервые и знают площадку как свои пять пальцев. Напомним, 6 сентября международный фестиваль башкирской лошади «Башкорт аты» проходит возле озера Графское в Баймакском районе.",На фестивале «Башкорт аты» работают 60 волонтеров,Яңылыҡтар,858,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-06/na-festivale-bashkort-aty-rabotayut-60-volonterov-4378094,2025-09-06T10:45:00+00:00
"18 апрелдә яңы сингл сығарыу планлаштырыла, ә йәйгә күптән көтөлгән дебют альбомы сығасаҡ. МТС Лейбл үҙ өҫтөнә клиптарҙы продюсерлау, буласаҡ синглдарға релиздар эшләү һәм альбомды таратып ебәреүҙе аласаҡ. « » өсөн был - ижадтарының яңы этабы һәм Бөтә Рәсәй кимәленә сығыу.",« » хәҙер МТС Лейблы ҡанаты аҫтында,Яңылыҡтар,273,https://bashkizi.ru/news/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-04-15/ay-yola-h-er-mts-leybl-anaty-a-tynda-4199799,2025-04-15T21:24:00+00:00
"Кырымда тентүләр, архив фотосыАкмәчет янында урнашкан авылларда кырымтатар активистлары йортларында 30 апрель иртән тентүләр узды. Бу хакта ""Крымская солидарность"" берләшмәсе хәбәр итә. Куәт оешмалары хезмәткәрләре Беки Эли (Живописное) авылында кырымтатар активисты Диләвер Бекировйортына килгән. Тентү ""оператив-тикшерү чаралары"" кысаларында уздырыла дип белдергәннәр. Активистны тоткарламаганнар. Соңрак билгеле булганча, полиция Диләвер Бекировның улы Руслан Бекировның да йортында тентү уздырып, аны алып киткәннәр. Бу хакта кырымтатар хәрәкәте активисты Нариман Джелял-тахәбәр итте. Бекировның туганнары сөйләвенчә, полиция иртәнге сәгать алтыда, барысы да йоклаган вакытта килеп кергән. Алар башта гаражны актарган, анда, имеш, сепаратист фикерләр язылган кәгазьләр табылган. Аннары йорт ишеге йозагын ватып кергәннәр. Бер бүлмәдә ниндидер порошоклы шешә табылды дигәннәр. Тентүдән соң Русланны алып киткәннәр. Аның хәзер кайдалыгын туганнары белми. Диләвер Бекиров сүзләренчә, аның улы сәяси яки итимагый эшчәнлек белән шөгыльләнмәгән. Моннан тыш, Чоюнчы (Урожайное) авылында яшәүче Ролан Османовйортында тентү узды. Элегрәк Османов Хан сараен реставрацияләүгә каршы ялгыз пикетка чыккан иде. Ул шулай ук Кара диңгездә тоткарланган украин диңгезчеләрен якларга дип Акмәчеттәге Русия мәхкәмәсе бинасы янына да килде. Османовны тоткарламаганнар, куәт оешмалары анда наркотик эзләгән дип белдерелә. Куәт оешмаларыннан әлегә рәсми белдерү юк.2014 елда Кырым аннексиясеннән соң кулга алынган яки хөкем ителгән дистәләрчә мөселманның күбесен ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы сәяси тоткын дип таныды.29 апрель АКШта дөньяда дин тоту иреге турында хисап чыкты. Аны АКШның халыкара дини ирекләр комиссиясе әзерләгән. Документ авторлары Русиядә дин ирекләре бозылу сәбәпле, яңа чикләүләр кертергә чакыра. Хисапны төзүчеләр аннексияләнгән Кырымда кырымтатарларны тоткарлаулар һәм азаплаулар дәвам итә дипбелдерә.",Акмәчет янында крымтататарлар йортларында тентүләр узды,Яңылыҡтар,1907,https://www.azatliq.org/a/29911900.html,2019-04-30T06:32:16+00:00
"Уфада хәрби пешекчеләр чыгарылыш имтиханы тапшырафикерләрБашкортстан Украинадагы сугышка ибәрү өчен пешекчеләр әзерли башлаган. Бүген, 7 июнь көнне Уфада шундый биш хәрби пешекче чыгарылыш имтиханы тапшырган. Аларның кырда аш бүлмәсен ничек оештыруларын, боткаларының куелыгын, азык-төлекне ни кадәр дөрес хисаплап пешерүләрен тикшергәннәр. Бу хакта ""Башинформ""хәбәр итә. Хәрби пешекче курслары Уфаның туклану һәм сервис индустриясе көллиятендә ачылган, аны ачуны Башкортстан хәрби комиссариаты сораган булган. Уку йортының мөдире Гүзәл Асыловатагын гаризалар килсә, бу курсларны тагын оештырачакбыз дигән. ""Алгы сафта пешекчеләр кирәк, сугышчылар кайнар ризык ашарга тиеш"", дигән көллият укытучысы Юлия Нагаева. ""Башинформ"" язуынча, сугышка дип пешекчеләр әзерләү курсы май аенда башланган булган, бу дәресләр бушлай үткән. Аерым алганда алар киптерелгән яшелчәләрдән һәм консервлардан украиннарның милли ризыгы – борщ, борчак ашы, ит консервлары белән бәрәңге пешерергә өйрәнгән диелә. Хәрби пешекче таныклыгы алучылар бу документларын хәрби комиссариатларга тапшырачак, шуннан соң аларны сугышта Башкортстан хәрби төркемнәре урнашкан урыннарга ибәрәчәкләр. Украинага каршы сугышта катнашучы хәрби пешекчеләр Русия гаскәренең хәрби хезмәткәре булып саналачак, аларга акчалар түләнәчәк, дип искәртә басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Украинадагы сугышка ибәрү өчен пешекчеләр әзерли башлаганнар,Яңылыҡтар,1404,https://www.azatliq.org/a/32448857.html,2023-06-07T14:02:43+00:00
"Башҡортостан буйынса МЧС-тан хәбәр итеүҙәренсә, кисә Затон биҫтәһендәге күп ҡатлы йортта ҡаза булған.",Ике үҫмер менән лифт аҫҡа осҡан.,Яңылыҡтар,101,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/ike-mer-men-n-lift-a-a-os-an-4504433,2025-12-12T13:00:00+00:00
"Бөгөн М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма тетары спектаклдәренә халыҡ эркелеп йөрөй икән, бында театрҙың баш мөхәррире, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Динара Салауат ҡыҙы Ҡәйүмованың да тос өлөшө бар. Уның тәүге пьесаһы –Зәйнәб Биишева әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған Серле көршәк әкиәте 18 йыл  сәхнәлә уңышлы  бара. Режиссер Айрат Абушахманов менән берлектә Зифа Ҡадырова (Һинһеҙ килгән яҙҙар), Нәжиб Асанбаев (Ҡыҙыл паша), Венер Исхаҡов (Йырланмаған йырым һин), Гөлсирә Ғиззәтуллина (Яратам, тип әйтеп өлгөрмәнем. ) әҫәрҙәренә эшләгән инсценировкалары- Башдрамтеатр сәхнәһендә, ә балалар өсөн яҙған Самрау батша бүләге, Әкиәт китабы, Герой пьесалары - Сибай Сулпан балалар театрында, Урал менән Шүлгән хореографик спектакле – Ф. Ғәскәров ансамблендә уңышлы бара. Шулай уҡ уның Заятүләк менән Һыуһылыу либреттоһы Башҡорт опера театры сәхнәһендә Заманса башҡорт операһы конкурсында финалға сығып, операнан бер фрагмент сәхнәләштерелде. Динара Салауат ҡыҙы – Заһир Вәлитов, Сәғиҙулла Байегет ижадына арналған китаптарҙың, артистарҙың юбилейына, төрлө кимәлдәге фестивалдәргә арналған буклеттарҙың төҙөүсеһе; театрҙа һәм республика кимәлендә уҙғарылған сараларҙың, театр ижадына бәйле бик күп популяр видеофильмдарҙың сценарий авторы һәм беҙҙең артистарҙың ижадын яҡтыртып барған бик күп мәҡәлә, интервьюлар яҙған журналист та ул! Динара Салауат ҡыҙы тормош иптәше, Башҡортостандың халыҡ йырсыһы Әлим Ҡәйүмов менән ике ҡыҙ үҫтерә. Өлкән ҡыҙҙары  Әминә оҫта һүрәт төшөрһә, кесеһе Айлина йырларға әүәҫ, төрлө кимәлдәге вокал конкурстарында гран-при һәм беренсе урындарҙы яулай, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының Балалар студияһында шөғөлләнә. Әйткәндәй, күптән түгел Башҡортостан яҙыусыларның съезы үтте. Мәртәбәле йыйында   әҙәбиәткә үҙ өлөшөн индергән, үҙен таһыллы ижадсы, сценарист итеп танытҡан  Динара Салауат ҡыҙы  Рәсәй Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул ителде. Динара, тыуған көнөң менән ҡотлап, һиңә ныҡлы таҙалыҡ, ғаилә именлеге, ижади уңыштар теләйбеҙ. ""Шоңҡар""ҙар.","Тыуған көнөң менән, Динара!",Мәҙәниәт,2006,https://shonkar.com/articles/culture/2025-07-25/tyu-an-k-n-men-n-dinara-4325927,2025-07-25T09:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАмерикада вафат булган төрек имамы, мәгърифәтче Фәтхулла Гүлән тарафдарлары ачкан төрек лицейлары тулы бер буын зыялы яшьләрне тәрбияләде, дип белдерә сәясәт белгече Руслан Айсин. Ул татарча """" газетының чыкканын да искә төшерә.21 октябрь көнне АКШның Пенсильвания штатында озак еллар яшәгән төрек имамы, мәгърифәтче Фәтхулла Гүләннең үлгәне турындабилгеле булды. Төркиядә генә түгел, күп кенә илләрдә, шул исәптән Татарстан белән Башкортстанда да тарафдарлары күп булган бу шәхескә караш төрле. Уңай эшчәнлеге буларак аның мөселманнарны ""милләтара һәм динара диалог""ка чакыруы, мөселманнарга фәннәрне тирәнтен өйрәнү һәм белем алуга өндәве, тарафдарларын дөнья буйлап сыйфатлы белем биргән мәктәпләр челтәре ачуга илһамландыруы кебек гамәлләре өчен мактыйлар. Шул ук вакытта, Төркиядә аның йогынтысы шактый көчле була торып, аның тарафдарларын террористик оешмасы дип тә йөртәләр. 2016 елның 16 июленә каршы төндә Төркиядә булган хәрби түнтәрелеш омтылышында Рәәп Эрдоган Гүләнне һәм аның тарафдарларын гаепләде. Гүлән үзен бу эштә үзенең катнашын кире какты — ә менә түнтәрелеш омтылышының кулына күбрәк хакимият алу өчен Эрдоган тарафыннан махсус оештырылу мөмкинлеген кире какмады. Түнтәрелеш омтылышыннан соң ил буйлап Гүлән тарафдарларын тоткарлаулар булды, меңнәрчә кеше эшеннән алынды. Бүгенге көндә Төркиядә хәрәкәт эше тыелса да, илдә аның шактый тарафдарлары әле дә яши дип санала. Гүлән идеяләрен дәвам итүчеләр башка илләрдә дә актив эш итә. Сәясәт белгече Руслан Айсинсүзләренчә, Фәтхулла Гүлән һәм аңа бәйле ""Хезмәт"" хәрәкәте татар-башкортларга да зур йогынты ясаган. Бу эштә төрле илләрдә ачылган һәм Гүлән хәрәкәтенә якын дип саналган төрек лицейлары зур роль уйнаган, ди ул. — Бу лицейлар Татарстанда, Башкортстанда ачылып, тулы бер буын яшьләрне тәрбияләде. Әйтергә кирәк, бу мәктәпләр белемле, тәрбияле, дингә тартымы булган зыялы буын әзерләде. Күбесенчә, бу — телләр белгән, дөньяга ачык карашлы булган яшьләр. Бу яктан лицейларның һәм Гүлән хәрәкәтенең татар-башкортка йогынтысы зур дип әйтеп була. Шул ук вакытта мондый мәктәпләр Русия буйлап, башлыча, төрки төбәкләрдә, Советлар берлегенең элекке төрки республикаларында да күпләп ачылды, уңышлы эшләде. Лицейлар системында белем бирүгә, мәгарифкә генә түгел, тәрбиягә дә, дөньяга ачык караш кебек кыйммәтләргә дә зур урын бирелә иде. Бу яктан уңай йогынтысы зур, — ди ул. Гомумән алганда, Айсин бу системның татар-башкортка күбесенчә яхшы яктан тәэсир итүен әйтә. Шул ук вакытта аның Гүләнгә бәйле булуның тискәре яклары да бар, ди ул. — Лицейлар системының Гүләнгә бәйле булуын сәяси яктан бераз зыян да китерде дип әйтеп була. Бу мәктәпләр яшьләрнең бер өлешен Төркия мәгълүмати кырына тартты, Төркиягә күченеп китүчеләр дә булды. Төркиядә Эрдоган итәкчелегендәге хакимият белән Гүлән тарафдарлары арасында каршылык башлангач, кайбер татар-башкортлар да теләр-теләмәс бу каршылык аркасында зыян күрде. Кемдер Төркиядән китәргә мәбүр булды, кемдер хәзер шул сәбәпле Төркиягә бара алмый. Төрекләрнең эчке низагына керү татарга да, башкортка да кирәкми иде, бу күбрәк тискәре роль уйнады, — дип аңлата ул. Динне инкярь иткән совет елларыннан соң Гүлән тарафдарлары зур төркем яшьләрне ислам диненә дә китерә алды, ди сәясәт белгече. — 1990 нчы еллар, гомумән, яңарыш чоры, ачык еллар булды, Татарстанга күп кенә мөселман илләреннән дәгъват кылучылар, дини мәгърифәтчеләр килде. Төркиядән, Согуд Гарәбстаныннан, башка илләрдән күп хәрәкәтләр, әмгыятьләр килде. Әмма әйтергә кирәк, Гүлән тарафдарлары иң активларның һәм иң системлы эшләүчеләрнең берсе булдылар, шуңа яшьләрне исламга боруда зур импульс биргән хәрәкәт булды. Халыкта да ""ул төрек лицеен тәмамлаган"" дип әйтү югары бәяләмәгә тиң, үзегезнең дә ишеткәнегез бардыр, — дип сөйләде Сәясәт белгече шулай ук 1990 нчы елларда Татарстанда татар телендә һәм Башкортстанда башкорт телендә """" газетының чыгуын да искә алды. """"(""Заман"") — Төркиядә 1986 елдан 2016 елга кадәр басылган төрек газеты, елларда 1 миллионнан артык тираж белән Төркиянең иң популяр газетларының берсе. Газет эшли башлау вакытыннан бирле аны нәшер итүдә Гүлән тарафдарлары катнаша дип санала. Газет 35 илдә һәм 10 телдә таралган. 1990 нчы елларда ""Заман"" татар һәм башкорт телләрендә дә чыккан. Газет 2016 елда Төркия хакимияте карары белән ябылды. — Бу хәрәкәтнең эш процессы системлы, көчле иде. Ул мәктәпләр белән генә чикләнмәде — мәчетләр, төрле ширкәтләр белән дә эш итте. Төркиядән килгән төзелеш ширкәтләрендә дә күп кешеләре булды. Татарлар төрекләргә бик якын булып, Русиядә көчле халык булуы сәбәпле, аларда Татарстанга, Башкортстанга, татарларга һәм башкортларга аерым зур игътибар булган, алар төрле юллар белән эшләгәннәр, — дип аңлатты Руслан Айсин. Татарстанда татар-төрек лицейлары 1992 елда Татарстан белән Төркия арасында мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек кысаларында ачыла башлады. Барлыгы республикада 7 мондый уку йорты, шул исәптән Казанда — 3 (егетләр өчен — 2, кызлар өчен — 1) мәктәп ачылды. Башкортстанда да 1992 елда Башкортстан халык мәгарифе министрлыгының Төркия белән хезмәттәшлеге кысаларында башкорт-төрек лицейлары ачылды. 1993 елда 1 нче Башкорт республика гимназиясенең башкорт-төрек бүлеге аерым Республика башкорт-төрек лицеена үзгәртелде. 1994 елда башкорт-төрек лицейлары Стәрлетамак белән Нефтекамада, 1996 елда – Сибайда эшли башлады. Лицейларның төп аермалы яклары дип бер енесле тәрбия (мәктәптә йә егетләр, йә кызлар гына укый) һәм интернат системы (укучылар атна дәвамында тулай-торакта яши, ял көннәрендә өйләренә кайта) булуы әйтелә. Моннан тыш бу мәктәпләр 4 тел укытуы (татар һәм урыс телләреннән тыш инглизчә һәм төрекчә), кайбер сыйныфларда билингваль укыту (математика, биология, физика, химия кебек фәннәрне урысча һәм инглизчә укыту), яхшы дәрәәдә белем бирү, чагыштырмача яшь укытучылар булуы белән танылу ала. елларда Русия куәт оешмалары тырышлыгы белән Башкортстаннан 20 ләп төрек ватандашы читкә ибәрелде, алар арасында Нефтекама башкорт-төрек лицее мөдире дә бар иде. 2003 елда барлык лицейлар статусы үзгәртелде, алар төрек лицейлары булудан туктады. Татарстандагы лицейларга федераль оешмалар тарафыннан гел күзәтү булса да, аларга каршы итди гамәлләр 2007 елдаоештырыла. Мәктәпләргә Русиянең мәгариф һәм фән өлкәсендә күзәтчелек федераль хезмәте белгечләре килеп тикшерү уздыра. Моңа кадәр охшаш систем белән эшләгән карачай-чиркәс-төрек, тыва-төрек, бурят-төрек, хакас-төрек лицейларыябылган була. Аерым алганда, мәктәпләрдә Төркия ватандашлары укытканы, кайбер фәннәрне инглиз телендә укытылуы, бу фәннәрне укытуда дәреслекләре кулланылуы кебек итешсезлекләр аталды. Лицейларда Русиядә тыелган ""Нурчылар"" китапларын да эзләгәннәр. Ул вакытта татар-төрек лицейларын яклауда татар әмәгатьчелегекатнашты. Мәктәп укучыларының ата-аналары да актив каршылык күрсәтте, мәктәпләрне саклау өчен чараларүткәрде. Шуңа карамастан, 2008 елның май-июнь айларында барлык диярлек төрек укытучылары Татарстаннан Төркиягә ибәрелде, шуннан соң мәктәптә бары тик Русия ватандашлыгы булган мөгаллимнәргә укыту гына рөхсәт ителде. Бүген мәктәпләр лицей-интернатлар дип эшен дәвам итә: аларда инглиз теле элеккечә көчле укытылса да, төрек теле укытылмый диярлек, төрек укытучылары да юк.1999 елда АКШка үз теләге белән мөһаирлеккә киткән Фәтхулла Гүлән мөселман дөньясында абруйлы шәхес санала иде. Аңа якын дип саналган һәм аның идеясенә нигезләнгән ""Хезмәт"" хәрәкәте 100 дән артык илдә мәктәпләр, мәдәният үзәкләре, югары уку йортларын ачкан, иганә белән шөгыльләнә. Миллионлаган тарафдары булган ""Хезмәт"" хәрәкәте, гадәттә, исламның йомшак формасына дәгъват кыла дип санала. Шул ук вакытта Үзәк Азия, Балкан илләре, Африка, кайбер Көнбатыш илләрдә аның мәгарифкә, бизнеска һәм медиага йогынтысын исәпкә алып, кайбер илләр бу хәрәкәтне куркыныч дип саный. Брюссельдән Якын Көнчыгыш белгече Питер Клеппе Гүләннең үзеннән соң каршылыклы мирас калдыруын әйтә. — Мәгариф оешмаларын күпләп ачуы – аның мирасының уңай өлеше. Әмма Гүлән хәрәкәтенең Төркиядәге түнтәрелешкә бәйле булуы исбатланса, бу аңа карата бөтенләй башка мөнәсәбәткә китерәчәк, — ди ул. Гүлән хәрәкәте еллар буе Төркиянең ""йомшак көче""нең өлеше иде һәм чит илләрдә Әнкара тәэсирен таратуга юнәлгән иде, ди Петербурның Якын Көнчыгыш тикшеренүләре үзәге итәкчесе Гомәр Исаев. Әмма Төркиядәге репрессияләр ил эчендә аның хәрәкәтен һәм йогынтысын юк итте, дип саный белгеч. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Гүлән хәрәкәте һәм аның татар-башкортка булган йогынтысы,Татарстан,8345,https://www.azatliq.org/a/fathulla-gulan-harakateneng-tatar-bashkortlarga-da-yogintisi-zur-buldi-/33170202.html,2024-10-24T07:56:57+03:00
"Как сказано в посте, грамотные действия Владислава помогали уничтожать вооружение и военную технику противника, ликвидировать минные поля. Рискуя жизнью, он не раз участвовал в эвакуации раненых товарищей, был образцом для своих бойцов. Медаль «Золотая Звезда» передана Радием Хабировым родителям Владислава – Юлии Евгеньевне и Алексею Николаевичу, совместно с командующим Балтийским флотом ВМФ России, адмиралом Сергеем Липилиным. Также переданы ордена Мужества родным и близким еще четырех павших военнослужащих из Башкирии– ефрейтора Руслана Юлдашева, сержанта Фарита Габдулбаянова, рядовых Сергея Медведева и Шамиля Тимербаева. Как заявил Радий Хабиров, будет сделано всё  для сохранения памяти о достойных сынах республики.",Еще одному бойцу из Башкирии присвоено звание Героя России,Йәмғиәт,728,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-27/esche-odnomu-boytsu-iz-bashkirii-prisvoeno-zvanie-geroya-rossii-4553456,2026-01-27T17:00:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың указына ярашлы, 12-14 декабрҙә Өфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының съезы үткәрелә. Форумда республиканан, Рәсәй төбәктәренән һәм сит илдәрҙән 500-ҙән ашыу делегаттың ҡатнашыуы көтөлә, тип хәбәр итәләр Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының матбуғат хеҙмәтенән. 18 апрелдән 20 июнгә тиклем республикала делегаттар һайлау һәм съезд эшендә ҡатнашыу өсөн рәсми делегациялар ойоштороу буйынса дөйөм йыйылыштар (ҡоролтайҙар) уҙған. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының съезына әҙерлек барышында республика райондарында һәм ҡалаларында 318 делегат һайланған. Рәсәй төбәктәрендә илдең 34 төбәгенән 171 делегат билдәләнгән. Сит ил делегациялары Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы менән берлектә эшләгән йәмәғәт ойошмалары әүҙемселәренән тора: съезға 12 илдән 38 ватандашыбыҙҙың килеүе көтөлә. — Сара барышында «Торатау» конгресс-холында форумдар, түңәрәк өҫтәлдәр, секция һәм пленар ултырыштар үткәреү ҡаралған, – тип белдерҙеләр Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының матбуғат хеҙмәтендә. – Маҡсат – милләт-ара тыныслыҡты һәм татыулыҡты нығытыу, башҡорт халҡының рухи мәҙәниәтен һаҡлау һәм үҫтереү, төбәктән ситтә йәшәгән ватандаштарыбыҙға булышлыҡ итеү. Сығанаҡ: «Башинформ».",Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы үткәрелә,Яңылыҡтар,1203,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-11-22/vi-b-t-don-ya-bash-orttary-oroltayy-tk-rel-4020144,2024-11-22T13:10:00+00:00
"В проекте принимают участие школьники 14-16 лет со всего мира, лучшие из них отправляются в научно-просветительскую экспедицию «Росатома» к Северному полюсу на борту атомного ледокола «50 лет Победы». За пять сезонов проекта участниками арктических экспедиций «Росатома» стали более 350 одаренных школьников. В 2024 году в арктической экспедиции «Росатома» приняли участие представители 15 стран. В этом году экспедицию приурочили сразу к двум значимым датам: 80-летию атомной промышленности России и 500-летию начала освоения Россией Северного морского пути. Вместе с российскими школьниками в экспедиции этого года примут участие международные участники из 20 стран мира.",Готовы мечтать по-крупному?,Яңылыҡтар,673,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-23/gotovy-mechtat-po-krupnomu-4248168,2025-05-23T14:34:00+00:00
"Шулай ҙа була икән: Өфөлә йәшәгән блогер ҡыҙ алты йыл элек ҡала клиникаларының береһендә рәсми рәүештә эшләмәгән таныш табип-хирургка мөрәжәғәт итеп, күкрәк пластикаһын яһатҡан. Операция уға 200 мең һумға төшкән. Йылдар дауамында ҡыҙ операциянан ҡәнәғәт ҡалған, әммә сираттағы  спорт күнекмәһе ваҡытында сәйер тауыш ишеткән һәм күкрәгендә киҫкен ауыртыу тойған. Ул шунда уҡ дауаханаға мөрәжәғәт иткән һәм табиптар насар хәүефләнеүҙәрен раҫлаған: имплант ысынлап та йыртылып бөткән була. Белгестәр әйтеүенсә, бындай хәл бик һирәк күҙәтелә, сөнки ғәҙәттә емерелеү процесы яй һәм һиҙелмәйенсә бара. Блогер ҡыҙ ауыр хәлдә һәм аптырашта  ҡалған: процедураны башҡарған хирург күптән эштән киткән, зыян күреүсе лә бер ниндәй дәлилләү ҡағыҙҙарын йәки яҙмаларын һаҡламаған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Өфө блогерының күкрәк импланты шартлаған,Йәмғиәт,873,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-20/f-blogeryny-k-kr-k-implanty-shartla-an-4544044,2026-01-20T18:15:00+00:00
"-  Наш УГНТУ, как и все технические вузы России, сегодня стоит на пути формирования нового инженерного образования и работает над его проектированием. Каким будет новый инженер, в том числе инженер по сварке, как трансформировать новую образовательную программу, что в ней предусмотреть для его максимальной компетентности – эта задача очень актуальна для укрепления кадрового потенциала критически важных для экономики отраслей Республики Башкортостан и России: нефтегазового комплекса, машиностроения, энергетики и строительства, - подчеркивает заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостана – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. Российское сварочное общество впервые провело для студентов-сварщиков Национальный чемпионат месяц назад в рамках ежегодной Международной выставки сварочного оборудования « 2026» в Москве. Заведующий кафедрой «Оборудование и технологии сварки и контроля» УГНТУ Айрат Файрушин выступил инициатором проведения подобного чемпионата на региональном уровне в Республике Башкортостан: - Конкурсов сварщиков очень много, а учебных заведений, готовящих инженеров и технологов по сварке мало. Мы решили исправить ситуацию, и, чтобы популяризировать направление, провели первый региональный чемпионат для этой категории специалистов. Вузы и колледжи республики с энтузиазмом поддержали нашу инициативу. Конкурсантами стали 18 студентов Уфимского государственного нефтяного технического университета, Уфимского университета науки и технологий, Туймазинского индустриального и Уфимского машиностроительного колледжей по направлениям «сварочное производство» и «машиностроение».  Они прошли предварительный дистанционный отбор в виде развернутого эссе на тему «Моя карьерная траектория роста в сварочном производстве». В первый день участников ждала серьезная проверка профессиональных знаний и навыков. Сначала теоретическая часть, где пришлось отвечать на вопросы теста. Конкурсантам были выданы одинаковые блоки из 30 вопросов по тому способу сварки, на который они заявлены. На каждый вопрос предоставлялось четыре варианта ответа, только один из которых правильный. Время для ответов на вопросы было строго ограничено. Сама работа и ее проверка – в присутствии наблюдателя. На практическом этапе участникам предстояла разработка технологической карты сварки для конкретных объектов. Задания подготовило Российское научно-техническое сварочное общество при поддержке международного органа по сертификации «НУЦ «Контроль и диагностика». Задачи ставились в том виде, в котором они поступают технологам на предприятиях. Награждение победителей состоялось во время панельной дискуссии секции «Сварочное производство 2025: технологии, оборудование, кадры» Российского промышленного форума на территории Выставочного комплекса ЭКСПО. В номинации «Ручная дуговая сварка металлов» победителем стал студент Туймазинского индустриального колледжа Тимур Шабиев. В номинации «Сварка сплошным плавящимся электродом в среде активного газа» - студент УГНТУ Вадим Васильев. В номинации «Сварка вольфрамовым электродом в среде инертного газа со сплошным присадочным материалом» - студент УГНТУ Петр Слугин. - Я буду инженером технологии сварочного оборудования и производства, поэтому чемпионат для меня был очень интересным в плане повышения квалификации. Думаю, что это пригодится мне в дальнейшей работе, - прокомментировал свою победу студент УГНТУ Петр Слугин. - Участие и победа в конкурсе для меня это достижение. Я хотел проверить себя, свои навыки. И потом, нужно оправдывать труд, который вкладывают преподаватели в мое обучение. Это первый чемпионат, в котором я участвую. Специалист не может называться специалистом, если он не развивается, поэтому я отметил для себя пункты, в которых мне нужно подтянуть знания, - заявил после награждения студент Туймазинского индустриального колледжа Тимур Шабиев. Победители Регионального чемпионата «Молодые технологи по сварке – 2025» награждены Дипломами и сертификатами конкурса, а также ценными призами от компаний-партнеров конкурса. Все они получили возможность пройти бесплатное обучение у партнера чемпионата «НУЦ «Контроль и диагностика» по курсу «Координатор сварочного производства».  Победители и призеры в каждой номинации награждены почетными дипломами и ваучерами со скидкой на обучение у партнера чемпионата «НУЦ «Контроль и диагностика» по курсу «Координатор сварочного производства» с дальнейшей сертификацией. Справочно Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Межвузовском кампусе Уфы состоялся Региональный чемпионат молодых технологов,Йәмғиәт,5218,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-17/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-sostoyalsya-regionalnyy-chempionat-molodyh-tehnologov-4469704,2025-11-17T10:00:00+00:00
"Күренекле яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Рәшит Солтангәрәевтың тыуыуына – 90 йыл. Ошо уңайҙан әҙиптен тыуған яғы Көйөргәҙе районының Таймаҫ ауылында  «Рәшит Солтангәрәев уҡыуҙары» төбәк-ара фәнни-ғәмәли конференцияһына йомғаҡ яһалды. Иң тәүҙә ҡунаҡтар Ришат Ғимран улының ҡәберенә зыярат ҡылып, сәскәләр һалды. Унан кисә  ауыл мәҙәниәт йортонда дауам итте. Сараны Көйөргәҙе районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Данил Аҡылов  асып, бөгөн башҡорт әҙәбиәтендә Рәшит Ғимран улының тотҡан урыны,  әҫәрҙәре ҡаҙаҡ, украин, татар, ҡырғыҙ, сыуаш, ҡарағалпаҡ, яҡут, ненец һәм башҡа телдәрҙә донъя күреүе,   «Ҡиәмәтлек кейәү» хикәйәһе буйынса «Казахфильм» студияһында нәфис кинофильм төшөрөлөүе хаҡында бәйән итте.  «Йылы ямғыр», «Нефтселәр юлынан» әҫәрҙәре өсөн яҙыусы 1978 йылда Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһына лайыҡ була. Башҡортостан Яҙыусылар союзынан Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ринат Камал, шағирә Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина, ""Шоңҡар"" журналының яуаплы секретары Венер Исхаҡов әҙип хаҡында иҫтәлектәре менән уртаҡлашты, уның оҫта яҙыусы, публицист, дуҫтары хаҡында ғәжәп көләмәстәр сығарыусы булараҡ та танылыуы хаҡында һөйләне. Туғандары иһә Рәшит ағайҙарының туған йәнле кеше булыуы, тыуған ауылына йыш ҡайтып йөрөүе, ҡыҙыҡлы һәм фәһемле хәтирәләре менән уртаҡлашты. Фәнни-ғәмәли конференция еңеүселәре һәм призерҙары  иҫтәлекле бүләктәргә лайыҡ булды.",Бөйөк әҙипте иҫкә алып,Әҙәбиәт,1384,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-12-20/b-y-k-ipte-i-k-alyp-4515819,2025-12-20T09:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстанда яшәүчеләргә бирелгән ипотека кредитлары 657 млрд сумны тәшкил итә. Вакытында түләнмәгән ипотека бурычлары бер ел эчендә ике тапкырга диярлек арткан. Республикада яшәүчеләрнең гомуми кредит бурычлары исә 1,12 трлн сум. Вакытында түләнмәгән кредитлар 20 процентка күбәйгән.2025 елның 1 гыйнварына Татарстанда яшәүчеләргә бирелгән ипотека кредитлары 657 млрд сум булган. Узган ел белән чагыштырганда бу - 12 процентка күбрәк. Шул ук вакытта Татарстанда ипотека бурычын вакытында түли алмаучылар моңарчы булмаганча арткан. Бу хакта Үзәк банк белешмәләренә таянып, ""Бизнес ""яза. Былтыр ел дәверендә түләнмәгән ипотека бурычлары аннан алдагы ел белән чагыштырганда ике тапкырга диярлек арткан һәм 2,5 млрд сумга иткән. 2025 елның 1 гыйнварына билгеле булганча, Татарстанда мондый бурычлар барлык ипотека кредитларының гомуми күләменнән 0,38 процентны тәшкил итә. Ә 2024 елның 1 гыйнварына 0,21 процент булган. Бер ел эчендә республикада яшәүчеләрнең гомуми кредит бурычлары 10 процентка арткан һәм 1,01 трлн сумнан 1,12 трлн сумга иткән. Шул ук вакытта физик затларның вакытында түләнмәгән кредит бурычлары (моңа бөтен төрдәге кредитлар да керә) 20 процентка арткан һәм моннан алдагы елны 26 млрд сум булса, хәзер 31 млрд сумга иткән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда ипотека өчен вакытында түләмәүчеләр арткан,Яңылыҡтар,1309,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-ipoteka-ochen-vakitinda-tulamauchelar-artkan/33334116.html,2025-03-03T11:18:59+03:00
"2021 елда ха кылучыларМәккәдә ха кылучылар саны кимегән. Пандемиягә кадәр, 2019 елда ха кылучылар саны 2,5 миллионтирәсе булса, быел бу дини йоланы 60 меңләпкеше генә кыла алды. Согуд Гарәбстаны ха кылырга вакцина кадаткан үз ил ватандашларына һәм анда яшәүче башка ил вәкилләренә рөхсәт итте. Читтән хаилар кертелмәде. Русиягә быел, гадәттәгечә, 25 мең кешелек квота аерылган, Татарстанга аннан 1,8 мең кешегә ха кылу квотасы бирелгән иде, тик ахыр чиктә Согуд Гарәбстаны барыбер чит илләрдән мөселманнарны китермәскә дигән карарга килде. Татарстан мөфтиятендә бу квотага узган ел барырга ыенган, ләкинбара алмаганкешеләрнең дәгъва кылганын әйттеләр. ""Быел без ахыргача көттек, юлламаларны сатмадык, ләкин хага бару әзерлеген алып бардык"", диделәр мөфтияттә. Татарстан мөселманнары быел хага бара алмады, әмма Согуд Гәрәбстанында яшәүче ике татарстанлы мөселманнар өчен фарыз булган бу гамәлне башкаруга ирешә алды. 28 яшьлек Шамил Ситдыйковбелән 30 яшьлек Нияз Ихсановберничә ел Согуд Гарәбстанында яшәп, Татарстан ширкәтләрендә эшли. Нияз Ихсанов (сулда) һәм Шамил Ситдыйков (уңда)Азатлык әле дә Мәккәдә булган Шамил Ситдыйков белән сөйләшеп, быелгы ханың ничек узуын, нинди үзенчәлекләр һәм чикләүләр булуын белеште. — Шамил, ха кылу мөмкинлеге ничек барлыкка килде? Согуд Гарәбстанында хаилар исемлегенә эләгү өчен ниндидер сайлап алу булдымы? — Ха кылу – мөмкинлек булган очракта мөселманнар өчен фарыз, мәбүри гамәл. Үземә 20 яшь тирәсе булганда моны максат итеп куйдым, ха кылу турында озак хыялландым. Элек ел саен төрле турфирмалар ха кылырга чакыра, юлламалар тәкъдим итә иде. Тик ул чакта тәкъдим ителгән бәяләр минем өчен шактый кыйбат булды. 8 ел узуга хыялым чынга ашты. Билгеле, узган ел һәм быел коронавирус аркасында ха кылу рөхсәте бик аз кешегә бирелде. Согуд Гарәбстанындаяшәүче 60 мең кеше генә бу бәхеткә ирешә алды. Сайлап алу да элеккечә түгел, жирәбә ярдәмендә оештырылды. Кешеләрне сайлап алу берничә этапта оештырылды. Иң башта, ялгышмасам, 18 яшьтән алып, 65 яшькә кадәр кешеләр сайлап алынды. Аннан соң коронавирус вакцинасына да тикшерделәр. Вакцинаның кимендә беренче компоненты кертелергә тиеш дигән шарт булды. Шулай ук ковид белән авырып терелгәннәр, антитәнчекләр булганнар да кертелде. Ахыр чиктә жирәбә белән 60 мең кеше сайланды. Сайлап алуда тагын бер шарт булды: кеше моңарчы ха кылмаган булырга тиеш, яки инде кылса да, күптәннән булырга тиеш. Монда бер гарәп абыен очраттык, ул ханы 20 ел элек кылган булган. Хәзер Согуд Гарәбстаны ха кылучыларны бер системга кертә башлады, күптәннән ха кылганнар бу системга керми калды, алар хага беренче тапкыр барган кебек күренә. Гарәфә тавы— Вакцинасыз ха кылып булмый, үзегез нинди вакцина сайладыгыз? Гомумән, бу эш ничек оештырылган? — Согуд Гарәбстанында дүрт төрле вакцина кадатып була, болар – дөньяда билгеле, Көнбатышта таралган вакциналар. Вакцина кадату бөтен кешегә бушлай. Элек вакцинаны сайлап булмый иде, хәзер теләсәң ниндине кадатып була. Мин -ны сайладым. Хага сайлап алыр алдыннан беренче компонентны кадау шарты булса, аннан соң, хага кадәр икенче дозаны да кадатырга кирәк булды. — Ха күпмегә төште? — Быел өч төрле пакет тәкъдим ителде. Иң арзаны – 14 мең риал (270 мең сум) тора. Кыйбат булса да, бу быелгы ха шартларының берсе булды. Дәүләт хага гаризаны азрак кеше бирсен дип теләде, шуңа да югары бәя куйганнар, күрәсең. Кыйбат булуына карамастан, ха кылырга теләкне 500 меңләп кеше белдергән. Аларның 60 меңе генә сайлап алынды. Ягъни, теләк белдергән 8-9 кешенең берсе генә ха кыла алды. Сөбһаналлаһ, без дә болар санында булуыбызга шатланабыз, шөкер итәбез! — Дөнья яңача яши башлады, пандемия аркасында ха кылуга да үзгәрешләр кертелми кала алмый. Узган еллардагы хадан нинди аермалар бар? Нинди чикләүләр барлыкка килде? Ха кылучылар өчен әзерләнгән ятаклар— Моңарчы ха кылган дусларым шартлар башка, элек алай түгел иде дип әйтеп тора. Мисал өчен, без хәзер Минада, монда һәр кешенең үз ятагы бар, ятаклар бер-береннән киртәләр белән аерылган. Ковид аркасында кешеләр арасында ара калсын дип ясаган. Чатырлар аланнары арасында йөрү, башка төркемнәрдән булган кешеләр белән аралашу да тыелган. Болар барысы да коронавирусны таратмау максаты белән аңлатыла. Шуңа үз төркемебез белән генә аралашабыз, йөрибез. Ашау-эчү яхшы оештырылган. Көненә 3 тапкыр ашаталар. Эчемлекләр, чәйләр, имеш сулары – барысы да бушлай тәкъдим ителә. Кем нәрсә тели – бөтен нәрсә бар. Хәтта, туңдырманы да бушлай тараталар, курорт диярсең! Дусларым да көлеп элек андый нәрсәнең булганы юк иде диләр. Төп чикләү быел иреклек булмауда: барысы да төгәл програм нигезендә башкарыла, иркен генә йөрергә, теләгән урыннарны гизеп йөрергә ярамый. Кибетләргә керергә, һәдияләр алырга да рөхсәт юк. Аның каравы, барысы да бар, кибетләргә зур ихтыя да юк. Ха кылучылар вакцина кадаткан булуга карамастан, битлекләрне гел киеп йөрү мәбүри. Аны йоклаганда гына салабыз. Дистанция саклау да таләп ителә. Тараф кылу вакытында да бу контроль ителә, намаз укыганда да рәтләр һәм сафлар арасында ара саклана. КәгъбәБыел кеше азрак булгач, ха кылу күпкә рәхәтрәк, анысына шөкер. Бөтен теләгәнеңне үтисең, барысы да бик иңел уза. Кәгъбәтулланы да, Кара ташны да якыннан күреп була. Ашыкмыйча таваф кыласың, ашыкмыйча намаз укыйсың, этешү-төртешүләр юк, барысы да бик тыныч. Кеше аз булгач, барысын да авторбусларда йөртәләр, әяү йөрү юк диярлек. Анысы да бик айлы, ару-талу да әллә ни юк. Гомуми тәртип башка еллардан әллә ни аерылмый, анысы. Без үзебез Согуд Гарәбстанының көнчыгышында яшибез, мин – үбәйл, Нияз Даммам дигән шәһәрдә. Иртүк машинага утырып, кичкә Мәккә янына, Таиф шәһәренә килеп иттек. Монда ихрамга кердек, ханы ниятләп, оештыручылар кушкан иргә килдек. Анда безне автобусларга утыртып, Хәрәм мәчетенә алып киттеләр. — Хада башка ил вәкилләре булдымы, кайсы илләрдән? Хаилар арасында хатын-кызлар бар идеме? — 60 мең хаи, алар арасында 30-40 проценты хатын-кызлар диелде. Хаилар арасында карт кешеләр булмады, быел хаилар яше 65 яшь белән чикләнде. Илләргә килгәндә, хага бары Согуд Гарәбстанында яшәүче, эшләүче кешеләр генә кертелде. Алар арасында чит ил ватандашларына да күпмедер квота бирелде, без белгәннәрдән монда Мисыр, Бәйсез дәүләтләр бердәмлеге илләреннән мөселманнар бар. Дустым Нияз хәтта Кытайдан килгән бер хаи белән дә сөйләшеп алды. Әйткәнемчә, ковид аркасында башкалар белән аралашу бик рөхсәт ителми, шуңа барысын да күреп, танып та булмый. — Корбан чалу быел ничек оештырылган? Ит кая һәм ничек таратыла, бу хакта сораштырдыгызмы? — Барысы да системга салынган. Хага бронь ясаганда ук корбанга купон сатып алып була. Алдан ничә сарык, нинди төр булганын, үз исемеңне теркәп куясың. Корбанның үзен күрмибез дә, гает көнендә иртәнге 10 га кадәр ""сезнең корбаныгыз чалынды"" дигән смс кына килде. Мәнди ризыгыШул ук гает көнендә безгә корбан итләреннән мәнди дип аталган ризык китерделәр, ул дөге белән иттән әзерләнә. Шулай итеп безгә дә корбан итен авыз итү мөмкинлеге бирелде, корбанның төп өлеше исә мохталарга таратылды. Бу узган елларда да шулай оештырылды диләр. — Соңгы елларда зәмзәм суын чикләнгән күләмдә генә алып була иде. Быел зәмзәм суын алу ничек оештырылган? — Белгәнемчә, элек зәмзәм суын 20 литрлы шешәләрдә сата иделәр. Быел мондый нәрсә юк. Тик Согуд Гарәбстанында зәмзәм суын зур кибетләрдә гел саталар, теләгән кеше аны алып эчә ала. 5 литрлы шешә кибетләрдә 120 сум чамасы тора. Монда зәмзәм суын өйдә дә эчәбез. Быел ха кылучыларга зәмзәм суын шунда ук эчәр өчен кечкенә шешәләрдә тараттылар, һәм махсус кешеләр тора, алар зәмзәм суын стаканнарга салып бирә. Яхшы оештырылган. — Хада сезнең өчен иң авыры нәрсә булды? Һәм иң истә калганы, иң нык тәэсир иткәне – нәрсә? — Әйткәнемчә, быел хәтта әяү дә йөрергә туры килмәде, барысы да бик яхшы оештырылган. Шуңа ха кылуда авырлыклар булды дип әйтә алмыйм. Барысы да бик иңел булды, хәтта һава торышы да уңай иде, эссе булмады. Зарланырлык бер сәбәп юк. Тәэсирләргә килгәндә, Хәрәм мәчетендә таваф кылу күңелгә тәэсир итте. Бу изге урыннарны үз күзең белән күрү, бернәрсәгә дә бүленмичә намазлар уку, догалар кылу, теләкләрне теләү – әйтеп бетергесез хис! Быел ханың бик иңел узуы да Аллаһның нигъмәте дип күрәм. Ха кылучылар ял итә— Шамил, Согуд Гарәбстанында яшәү турында да сөйләп китегезче. Татарстан белән чагыштырганда, нинди өстенлекле якларны әйтә аласыз? — Һәр ирдә үзенең айлы һәм айсыз яклары бар инде. Мин яшәгән якларда бик эссе, температура 45-50 градуска кадәр итә. Фарсы култыгы янында булгач, дымлылык та югары, үзеңне мунчада кебек хис итәсең. Кондиционерсыз яшәү бик авыр. Дәүләт хәтта көндез сәгать 11 дән 3 кә кадәр урамда эшләүне тыя. Фарсы култыгы суы да, бассейннарда да су нык кайнар. Яшәү ягыннан Татарстан белән чагыштырып булмый, Татарстанда да хәзер хәләл ризык белән кытлык юк, теләгәнне сатып алып була. Ризык ягыннан монда сайлау мөмкинлеге генә зуррактыр анысы. Төрле-төрле милләт ризыклары бар, халык монда төрле урыннардан килеп эшли. Яшәү дәрәәсе дә яхшы, монда да Татарстаннан нык аерыла дип әйтә алмыйм. Намаз уку ягыннан айлы, бөтен ирдә мәчетләр, намаз уку бүлмәләре бар. Татарлар бер-берен белеп, аралашырга тырыша. Ислам дәүләтләрендә яшәүчеләр онлайн очрашулар булса да оештыра. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Быел ха кылган татар кешесенең Мәккәдә күргәннәре,Дин,9343,https://www.azatliq.org/a/31368029.html,2021-07-22T01:41:33+00:00
"Кырым тарарларын тоткарлау (архив фотосы)Тентүләр алты йортта иртәнге дүрттә башланган. Активистлар Сейран Салиев, Тимур Ибраһимов, Мемет Белялов, Марлен Асанов, Эльнур һәм Сервер Зекерьяевлар Русияәдә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда шикләнелеп тоткарланган диелә. Тоткарланганнарны Акмәчеткә алып киткәннәр. Теләктәшлек белдереп тентүләр узган йортлар янына килгәннәрне Бакчасарай полиция бүлегенә алып киткәннәр. Шулай ук ""Крымская солидарность"" оешмасының сигез активисты тоткарланган һәм полиция бүлегенә китерелгән. Алар тентү урыннарында кырымтатарларга теләктәшлек белдерергә һәм социаль челтәрләрдә хокук саклау оешмаларының гамәлләрен күрсәтергә ыенган. Полиция тентү булган урыннарда ыелып торуны тыйган. Кырымтатарлар йортлары янына адвокатлар да килгән, ләкин аларны кертмәгәннәр. Адвокат Эмиль Курбединов Марлен Асановны якларга килгәндә куәт хезмәтләре аны тентү узган йортка кертмәгәннәрен хәбәр итте. Тентү башлану белән матбугат чараларында ФСБның төбәк идарәсе мәгълүматы таралды. Анда хокук саклау оешмалары Кырымда ""Һизб ут-Тәхрир"" оешмасы бүлгесе әгъзалары тоткарлануы турында белдерелде. Әлеге оешма Русиядә террорчы оешма дип танылган. Алты кешегә карата ""террорчылык оешмасы эшчәнлеге оештыру өчен"" инаять эше ачылды, диелә. ""Бүген Бакчасарайда тентүләр узды һәм үз фикерләрнең ачыктан-ачык белдерүче, башка тентүләр уздырганда кырымтатарларга теләктәшлек күрсәтүче ""Крымская солидарность"" эшендә катнашучылар тоткарланды. Хакимият башкача фикер йөртүчеләрнең һәм ризасызларның авызларын ябуны дәвам итә"", ди кырымтатар хәрәкәте лидерларының берсе Нариман Джелялов. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Бакчасарайда кырымтатарларны тентүләр һәм тоткарлаулар узды,Яңылыҡтар,1672,https://www.azatliq.org/a/28786247.html,2017-10-11T08:57:48+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрАннексияләнгән Кырымның Киров районы мәхкәмәсе ""украин милләтчеләренең ырларын тыңлаган һәм кычкырып ырлаган"" өчен әйләү Сарай (Золотое Поле) авылында яшәүче өч кешене барлыгы 36 тәүлеккә сак астына алган. Мәхкәмәнең матбугат хезмәтехәбәренә""Медиазона"" басмасыигътибар иткән. Мәхкәмә биргән мәгълүматта әйтелгәнчә, бу өч авылдаш 11 декабрь кичендә авылдагы кибет янында украин ырлары ырлаган. Шул рәвешле алар Русия гаскәрләренең гамәлләренә ризасызлык белдергән, дип саный мәхкәмә. Аларның өчесен дә ""халык каршында наци символикасын күрсәтү"" маддәсе нигезендә гаепле дип табып, 11 тәүлектән 13 тәүлеккә кадәр сак астына алган. Гаскәрне ""дискедитацияләү""дә гаепле дип табып, икесенә 30 мең һәм 35 мең сум штраф салганнар. Мәхкәмә хәбәрендә кулга алынучыларның исемнәре әйтелми, әмма ""Медиазона"" фаразынча, бу –Юныс Буджек, Дилявер Меметов, Валентин Комиссаренкобулган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Аннексияләнгән Кырымда украин ырларын тыңлаган өчен, өч ирне кулга алганнар",Яңылыҡтар,992,https://www.azatliq.org/a/32198463.html,2022-12-29T08:44:20+00:00
"2024 йылда ла рәсми рәүештә эшләүен дауам иткән пенсионерҙарҙың пенсияһына өҫтәмә аҡса түләнә. Күләме индивидуаль пенсия коэффициенты (ИПК) дәүмәленән һәм уның хаҡынан сығып билдәләнә. Иң күбе өс пенсия коэффициентын алырға мөмкин.2025 йылдың июлендә 80 йәше тултырғандар өҫтәмә алырға хоҡуҡлы (страховка пенсияһына 17 815,4 һум). Быйыл июлдә төркөм инвалидлыҡ алған пенсионерҙарға ла өҫтәмә ҡаралған (уларҙың аныҡ билдәләнгән түләү күләме 8 907,7 һумға арта). Шулай уҡ ошо ике категорияға ҡарау өсөн өҫтәмә: страховка пенсияһына — 1314 һум, дәүләт пенсияһына иһә 1377 һум. Социаль фондҡа мөрәжәғәт итергә кәрәкмәй. Аҡса августа ғәҙәти график буйынса күсерелә. Бының өсөн ғариза яҙыу талап ителмәй. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Эшләп йөрөгән пенсионерҙарға пенсиялар ҡайтанан иҫәпләнә,Йәмғиәт,876,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-25/eshl-p-y-r-g-n-pensioner-ar-a-pensiyalar-aytanan-i-pl-n-4326086,2025-07-25T10:20:00+00:00
"Мин был форумды бик мөһим тип һанайым, ярҙамсы форум, локомотив форум, эргәбеҙҙә булған, әммә һаулығы арҡаһында ҡәҙимге уңайлыҡтарҙы ҡуллана алмағандарға ярҙам итәсәк күп яҡшы идеяларҙы туплаусы форум.  Беҙҙең бурыс – мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә ғәҙәти тормошҡа яраҡлашыу өсөн кәрәкле шарттарҙы булдырыу», — тине Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Ҡаршылыҡтарҙы емереп форумында йәмғиәт өсөн бик мөһим темалар күтәрелә. Инклюзивлыҡ мәсьәләләре буйынса республиканың һәм федераль үҙәктең ресурстары берләшә. Форум Башҡортостан Хөкүмәте һәм Стратегик башланғыстар агентлығы (АСИ) эгидаһы аҫтында үтә. Сарала АСИ генераль директоры Светлана Чупшева, Рәсәй Хеҙмәт министрлығының инвалидтар эштәре буйынса департаменты директоры Дмитрий Лигомина, РФ сәнәғәт һәм сауҙа министры урынбаҫары-статс секретарь Екатерина Приезжева, «Сәнғәт, фән һәм спорт» хәйриә фондының «Айырым ҡараш» программаһы етәксеһе Владимир Плехов, Рәсәй оборона министры урынбаҫары, «Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фонды рәйесе (Мәскәү) Анна Цивилева һәм башҡа белгестәр ҡатнаша. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: Ҡаршылыҡтарҙы емереп бренды Башҡортостанда  2012 йылда уҡ барлыҡҡа килгәйне: Ҡаршылыҡтарҙы емереп социаль технологиялар үҙәге етәксеһе Алина Хәбирова башланғысы менән инклюзив балалар ижады фестивалдәре үткәрелә башлағайны. Республика Стратегик башланғыстар агентлығына Өфөлә бөтә илдән реабилитациялау тауарҙары етештереүселәрҙе һәм  ошо тема менән шөғөлләнгән хөкүмәт чиновниктарын, йәмәғәт ойошмаларын һәм коммерцияға ҡарамаған структураларҙы йыйырғатәҡдим иткәйне. Тәүге форум киң күләмле булып, унда Рәсәйҙең 13 төбәгенән 53 предприятие ҡатнашҡайны. Ә Бөтә Рәсәй форум-күргәҙмәһе Өфөлә былтыр үтте һәм тәүләп халыҡ-ара кимәлгә сыҡты. Сығанаҡ",Өфөлә «Ҡаршылыҡтарҙы емереп» форумы башланды,Яңылыҡтар,1715,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/f-l-arshyly-tar-y-emerep-forumy-bashlandy-3981917,2024-10-24T14:39:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда Украина яклы булуда гаепләнгән Владимир Овчинниковка ""дәүләткә хыянәт"" турында яңа инаять эше ачканнар (инаять кодексының 275 маддәсе 1 өлеше). Бу хакта яза. Тикшерүчеләр фикеренчә 33 яшьлек Овчинников ""Русия гаскәренең координаталары һәм сәнәгать объектлары турында белешмәләр"" ыйган һәм аны Украина кораллы көчләренә тапшырырга теләгән. Ирне былтыр октябрь аенда Түбән Камада Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләре тоткарлаган иде, аны Украина ягында сугышучы русияләрдән төзелгән ихтыяри хәрби төркем — ""Русия азатлыгы"" легионының әгъзасы булудашикләнделәр. Медиада аның янәсе ""Түбән Кама нефтехим""да эшләве әйтелде. Әмма оешма бу мәгълүматны кире какты. """" -каналы аны Украинаның ""Русия азатлыгы"" легионына керүе һәм мөһим объектлар турында Украина кораллы көчләренә шымчылык итеп торуы өчен тоткарлауларын иткерде. Канал мәгълүматынча, 33 яшьлек Владимир Овчинников легионга былтыр якынча август-сентябрь айларында кергән. Янәсе ул Украинадан мессенджер аша күрсәтмәләр алган, бу күрсәтмәләр Татарстанның саклану-сәнәгать оешмаларын күзләү белән бәйле булган. Тикшерү Овчинниковка ""террорчы оешма эшчәнлегендә катнашу"" (инаять кодексының 205.5 маддәсе, 2 нче өлеше) инаять эше ачты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда ""Азат Русия"" легионына керүдә гаепләнеп хөкем ителгән Владимир Овчинниковка яңа инаять эше ачканнар",Яңылыҡтар,1327,https://www.azatliq.org/a/32842018.html,2024-02-29T08:10:11+00:00
"Инсаф ФәйзрахмановКайбер ата-аналар мәктәп тәмамлаганда имтиханны урысча тапшырырга кирәк дип балаларын татар мәктәпләренә бирүдән баш тартканда ел саен диярлек татар мәктәпләрен тәмамлаучылар арасында чыгарылыш имтиханнарын югары баллар белән тапшырган егет-кызлар күренә. Быел шуларның берсе — Кукмара районының Ядегәр авылы мәктәбен тәмамлаган Инсаф Фәйзрахманов. 6 августта Татарстан мәгариф һәм фән министры Рәфис Борһановреспубликада Бердәм дәүләт имтиханнарында уртача баллар Русия күрсәткечләреннән югарырак булуынәйтте. Ул Инсафны да телгә алды: Ядегәр авылы егете информатикадан 100, урыс теленнән 100, физикадан 99, математикадан 94 балл ыйган. Азатлык аның белән имтиханнар һәм татарча укуы турында сөйләште. — Инсаф, имтаханнарны уңышлы тапшыруыгыз уңаеннан тәбриклибез. Яхшы күрсәткечәләргә ничек ирешеп булды? — Мин үзем укытучылар гаиләсеннән. Әнием математика укытучысы, әтием дә элек физика, иминлек дәресләрен укытты. Дәү әнием дә укытучы. Шуңа балачактан ук математика белән кызыксындым, математиканы тырышып укый идем. Бишенче сыйныфтан бирле математикадан, физикадан олимпиадаларда катнаштым, республика күләмендә призлы урыннар алдым. Физикадан олимпиадаларым уңышлырак булды, русиякүләм дәрәәгә итә алдым. Авыл мәктәпләре өчен үткәрелгән олимпиадаларда да иңгәнем булды. — Бу олимпиадаларга, имтиханнарга үзегез генә әзерләндегезме? — Аерым репетитор, тренерларга йөрмәдем. Әйткәнемчә, әнием математика укытучысы, яхшы гына базаны миңа ул бирде, олимпиадаларга да бергәләп әзерләндек. Аннары инде үзем укыдым. — Хәзер планнарыгыз нинди, кайда укырга телисез? Андый югары баллар белән Мәскәүнең иң яхшы уку йортларында да укып була бит? — Дөресен әйткәндә, бик еракка барасым килми, шуңа Мәскәүгә теләк әллә ни юк. Берничә вариантны уйлыйм, әлегә теләгәнем — Казан университетында Информацион технологияләр югары мәктәбе (ИТИС). Иннополис та кызык була алыр иде, ләкин анда керү өчен документларны күпкә иртәрәк тапшырырга кирәк, инде өлгермәдем. — Сез мәктәптә татарча укыдыгызмы? — Әйе, безнең мәктәптә бөтен фәннәр татарча укытыла. Урыс теле һәм инглиз теле дәресләреннән тыш, татарча укыдык, өйрәндек. — Татарча уку имтиханнарны урысча тапшырырганда авырлык тудырмадымы? Кайбер ата-аналар баланы, имтиханны урысча тапшырасы бар дип, татар мәктәбенә бирергә теләми, беләсездер. — Юк, татарча уку бөтенләй комачау итми. 9 нчы сыйныфтан соң дустым имтиханны татарча тапшырды, анда бераз кыенлыклар булды, чөнки дәрестә бер төрле терминнарны өйрәнәбез, ә имтихан биремнәрендә тәремәләр башкачарак иде. Ләкин бу термин тәремәсе мәсьәләсе генә. Бердәм дәүләт имтиханын урысча тапшыру бер дә авыр булмады. Мәктәптә татар телендә генә укып чыгып, имтиханнарны да уңышлы тапшырып була, яхшы университетларга да керергә була дип саныйм. Безнең районда андый мисаллар аз түгел, мәктәптә татарча укып, хәзер Мәскәүдә яхшы университетларда укучылар да бар. — Дусларыгыз, яшьтәшләрегез белән татарча сөйләшәсезме? Татарча сөйләшүгә мөнәсәбәт нинди? — Авылдагы дусларым белән татарча гына сөйләшәм. Олимпиадалар язган чакларда урысча да сөйләшеп алырга туры килә, чөнки татарча белмәүчеләр дә бар. Шунысы кызык: андый яшьләр, безнең үзара татарча сөйләшүебезне ишеткәч, телне бик үк белмәсәләр дә, татарча сүзләрне кыстырырга тырыша, үзләренең дә аз гына булса да татарча сөйләшә алуларын күрсәтергә телиләрдер. Ә болай, татар теленең кирәге юк диючеләр дә бар инде, анысы. Мин алар белән килешмим, безнең ата-бабаларыбыз теле бит ул, аны сакларга һәм үстерергә кирәк. Үземнең балаларымны татарча укытырмын, татар мәктәбенә бирермен. Хәзер мәктәпләрдә татар теле дәресләрен киметтеләр, тик, минемчә, бу безгә тәэсир итәргә тиеш түгел. Нәрсә генә булса да, өйдә татарча сөйләшергә, балаларны туган телебезгә өйрәтергә кирәк! — Мәктәпне тәмамлау коронавирус пандемиясе чорына туры килде. Соңгы айларны сез ничек укыдыгыз, авыр булдымы? — Бөтен республика кебек, без дә дистанцион укыдык. Анысы авыррак булды, авылда интернет начаррак бит, дәресләр өзелү очраклары да булды. Кайбер фәннәрдән укытучылар биремнәрне мессенджерлардан ибәреп торды. Болай, айсыз булды дип әйтмәс идем. Үзе укый торган кеше укый инде ул, дистанцион да айлы. — Ә имтиханнарны ничек тапшырдыгыз? — Кукмараның үзенә барып тапшырдык. Саклык чаралары күп булды, ара саклауны сорадылар, бинага кергәндә кулларга антисептик сиптерделәр. 2019 елда татар Казанның 2 нче татар гимназиясе укучысы Рамил Баһавиевта БДИ имтиханнарын югары баллгатапшырды, дүрт фәннән ул 399 балл ыйды. Ул да Азатлыкка ""туган телдә белем алу имтиханны уңышлы тапшыруга комачау итми"", диде.2020 елда татар теленнән бердәм республика имтиханын 9 укучысайлады. Узган еллар белән чагыштырганда бу күрсәткеч кими бара: 2018 елда – 24 укучы, 2019 елда – 15 кеше укучы.","""Мәктәптә татарча укып та иң яхшы университетларга керергә була""",Татарстан,4718,https://www.azatliq.org/a/30769375.html,2020-08-06T10:02:41+00:00
"Мин - әсәйемдең 40 йәштә тапҡан берҙән-бер балаһы. Тыуыуым менән атай тигән кеше беҙҙе ташлап киткән. Әсәйем башҡа кейәүгә лә сыҡманы, бүтән бала ла тапманы. Атайһыҙ, ағай-һеңлеләрһеҙ үҫәм тип бер ҡасан да бошонманым, әсәйем менән икебеҙгә рәхәт ине. Уҡытыусы булып эшләне ул, хеҙмәт хаҡы әллә ни ҙур булмаһа ла, беҙгә етеп торҙо, миңә нимә кәрәк, барыһын да ала торғайны. Мәктәпте тамамлағас, ауылда әсәйемде яңғыҙын ҡалдырып, ҡалаға уҡырға киттем. Ә унда инде икенсе тормош башланды. Яңы дуҫтар, егеттәр. Уҡып бөтөүгә кейәүгә сыҡтым, ике йылдан ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Ял һайын бергәләп ауылыма ҡайтып торҙоҡ. Ирем әсәйемә ихтирам менән ҡараны, ихаталағы бөтә ир-ат эшен башҡарып ҡуя ине. Һәүетемсә генә йәшәп ятҡанда ғаиләбеҙгә бәлә килде: етмеш йәшкә етеп килгән әсәйем инсульт кисерҙе. Уға тиклем бер ниндәй ҙә етди сир менән ауырыманы, ныҡ ине. Яҡыным район дауаханаһына реанимацияға эләкте. Уның йығылғанын күршеһе һуң ғына күреп ҡалған, ҡаланан Ашығыс ярҙам килеп еткәнсе әллә күпме ваҡыт әрәм ителгән. Шулай ҙа, һөйөнөскә күрә, әсәйем иҫән ҡалды, физик яҡтан әллә ни зыян булманы. Әммә мейеһе зарар күргәнлектән, дауаханала оҙаҡ ҡына ятты. Аҙаҡ махсус шифаханаға ла ебәреп ҡараныҡ, тик ныҡлап шәбәйеп китә алманы. Һөҙөмтәлә ауылда яңғыҙы йәшәй алмаҫлыҡ булды. Нисек кенә ҡаршылашһа ла, ундағы донъяһын һатып, үҙебеҙҙең янға алып килдек. Фатирыбыҙ өс бүлмәле. Береһендә үҫмерлек осорона инеп килгән ҡыҙыбыҙ йәшәй, беҙ иһә үҙебеҙҙең бүлмәне әсәйгә биреп, залға күстек. Ирем ҡәйнәһен күсереп килтереүгә ҡыуанмаһа ла, ҡаршы һүҙ ҙә әйтмәне. Минән башҡа уны ҡарар кеше юҡлығын белә бит. Тәүге йылда һәйбәт кенә йәшәнек, тик артабан хәл насарая башланы. Әсәйем бөтә нәмәне онота, күрәһең, ҡартлығы ла үҙен һиҙҙерәлер. Ҡайһы бер ҡылыҡтары башҡа һыймай. Беҙгә ярҙам итәм тип ҡашығаяҡ йыуа, тик кранды һүндерергә онота. Бер көн эшкә күршеләр шылтырата: ""Беҙҙе батыраһығыҙ бит! "" - тиҙәр. Ҡотобоҙ осоп ҡайтып инһәк, әсәй йоҡлап ята, ә бүлмәләрҙең барыһына ла һыу тулып, аҫҡа аға башлаған. Күршеләргә лә, үҙебеҙгә лә ҡиммәтле ремонт эшләргә тура килде. Бер көн икмәк алам тип магазинға сығып китте лә ҡайтманы. Төнгә тиклем эҙләнек, полицияға хәбәр итеп бөттөк. Ә әсәй юлды онотоп аҙашҡан, бөтөнләй икенсе яҡҡа сығып киткән. Саҡ машинанан тапалмаған. Юл уртаһында йөрөгәнен күреп, полиция алып киткән. Унда ла мәшәҡәттәре байтаҡ булды. Ошоноң кеүек хәлдәр йышайҙы. Йә сәйнүкте һүндерергә онотоп, саҡ янғын сығарманы, бер көн саҡ балкондан ҡолап төшмәне. Ҡыҙыбыҙ, сирле өләсәй менән ауыр, дуҫтарым көлә, ти, ҡасан ҡайтып китә инде ти башланы. Ә иң ҡурҡынысы - был хәлдән ирем ялҡты. Көнө-төнө үҙ өйөмдә, ҡәйнәм тағы нәмә эшләр, тип ҡурҡып ултырам, – тип ярһый. Сығымдар ҙа артты, ремонт өсөн кредитҡа инергә лә тура килгәйне шул. Әйҙә, уны ҡарттар йортона бирәйек, – ти. Мин, әлбиттә, быға ҡырҡа ҡаршы. Әммә иремдең хаҡлы булғанын да аңлайым. Әсәйемде өйҙә яңғыҙын ҡалдырып китеү бик хәүефле. Уны ҡарарға махсус кеше яллау хәлде бер аҙ еңеләйтер ине, тик бының өсөн күп аҡса кәрәк. Миңә эшемде ташлау тағы ла ҡиммәтерәккә сыға. Хеҙмәт хаҡым әллә ни ҙур булмаһа ла, ғаилә бюджетының яртыһы тиерлек. Көнө буйына бүлмәһенә бикләп ҡуйыу кешесә түгел. Ныҡлап уйлап ҡараһаң, ысынлап та, берҙән-бер вариант - ҡарттар йорто. Тик йөрәгем юҡ! тип ҡысҡырғандай. Иң яҡын кешем менән улай итә алмайым. Тик үҙ ғаиләмде лә юғалтҡым килмәй. Ә иремдең кәйефе көндән-көн төшә, ҡыҙым да ҡырын ҡарай. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Әсәйемдән үлә яҙып арыныҡ.,Йәмғиәт,3476,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-07/s-yemd-n-l-ya-yp-aryny-4568815,2026-02-07T14:40:00+00:00
"Кәримә Нигъмәтуллина, Билл Гейтс, Натан Мирвольд. фотосыНатан Мирвольд, Кәримә Нигъмәтуллина, Билл ГейтсКәримә Нигъмәтуллина",Кәримә Нигъмәтуллина: Фәндә эшләр өчен аны бик нык яратырга кирәк,Мәғариф,124,https://www.azatliq.org/a/24510781.html,2012-03-09T19:29:28+00:00
Белоретта эсеп алған автоледи әхирәтенән үс алған.,"Сит машинаны бәрҙергән, әхирәтен тапаған",Яңылыҡтар,50,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/sit-mashinany-b-r-erg-n-hir-ten-tapa-an-4527692,2026-01-03T10:25:00+00:00
"Ул аралашыу, тәжрибә уртаҡлашыу майҙансығы буласаҡ. Сара Башҡортостан Башлығы грантына Башҡортостан Башлығы гранттары фонды һәм Башҡортостан Республикаһы йәмәғәт Палатаһы аппаратының йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге ярҙамында ойошторола. Слёттың программаһында – еминарҙар, социаль проектлаштырыу, краудфандинг буйынса танылған эксперттарҙан оҫталыҡ дәрестәре, күргәҙмәләр, дискуссиялар. Улар барыһы ла үҙ-ара хеҙмәттәшлекте, коммерцияға ҡарамаған ойошмалар селтәрен нығытыуға этәргес буласаҡ. Слёт Башҡортостан Республикаһының Евразия фәнни-мәғариф үҙәгендә үтәсәк (Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 15). Теркәлеү иртәнге 9.00 сәғәттә башлана. Саралар 16.00 сәғәткә тиклем барасаҡ. Республикабыҙҙа гранттар яулап, матур-матур проекттарын тормошҡа ашырыусы коммерцияға ҡарамаған ойошмалар байтаҡ. Улар үҙ тәжрибәләре менән уртаҡлашасаҡ.  Мәҫәлән, ""Интеллектус"" мауыҡтырғыс фәндәр йорто"". Проекттың етәксеһе - Айрат Сәйфуллин. Был ойошма Президент гранттары фондынан 5 миллион һумға яҡын грант аҡсаһы алған. Слётта ""Һандар магияһы"" күсмә күргәҙмәһе эшләйәсәк. 11 сентябрҙә ""Интеллектус"" Бөрөлә тарих музейында күсмә күргәҙмәһен ойошторасаҡ. Шунан Октябрьский, Дүртөйлө, Сибай, Нефтекама, Мәләүез, Туймазы ҡалаларына юллана. Проект - синыф уҡыусыларына тәғәйенләнгән. Яңы уҡыу йылында республикан 12 мең уҡыусыһын йәлеп итергә уйлайҙар. Программала математиканан квест-уйын, бәләкәйерәк синыфтар өсөн оҫталыҡ дәрестәре, күңелле мәсьәләләр сисеү ҡаралған. Слётта шулай уҡ ""Стартум"" белемде үҫтереү үҙәге тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ. Ул Президент гранттары фонды ярҙамында ""Берҙәмлек. Еңеү йөҙҙәре"" проектын тормошҡа ашыра. Етәксеһе - Зилә Хөсәйенова.  Ҡатнашыусыларға ""Еңеү орнаменты"" тигән оҫталыҡ дәресен тәҡдим итәсәктәр. ""Дебют"" балалар ижады үҙәге иһә - Мәҙәни инициативалар Президент фонды конкурсы еңеүсеһе. Ул ""Еңеү театры"" проектын тормошҡа ашыра. Театр коллективы эшен Луганскийҙә һәләк булған актер Виктор Василенкоға һәм һуғышта, махсус хәрби операция барышында һәләк булған барлыҡ яугирҙәргә бағышлаған. Сентябрь, октябрь айҙарында Өфө мәктәптәрендә спектаклдәр күрһәтеләсәк. ""Хыял"" халыҡ ижадын үҫтереү һәм һаҡлау үҙәге ""Урал халыҡ уйындары"" проектын тәҡдим итә. Уҡ атыу, ашыҡ уйыны, таҫтамал тартыш буйынса Өфө районы ауылдарында 20 оҫталыҡ дәресе үткәреп, 2026 йылда Шамонин ауылында ярыш менән тамамлап ҡуйырға планлаштыралар. Владимир Потанин хәйриә фондының ""Спорт көсө"" программаһы еңеүсеһе булған проекттың етәксеһе - Венера Юлдашбаева.","Слетта ""Интеллектус"" та ҡатнаша",Донъя,2445,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-09/sletta-intellektus-ta-atnasha-4380700,2025-09-09T12:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырОчышлар сишәмбе, пәнешәмбе һәм шимбә көнне булыр дип көтелә.28 сентябрьдән башлап Татарстан башкаласы Казаннан Кытайның Шанхай шәһәрендә туры очышлар башланачак. Бу хакта Русия туроператорлары ассоциациясенең (АТОР)-каналындаәйтелә. Очышлар әйге очу тәртибе беткәнгә кадәр (27 октябрь) дәвам итәчәк, аларны Кытайның һава ширкәте оештыра. Очышлар сишәмбе, пәнешәмбе һәм шимбә көнне булыр дип көтелә. Казаннан Шанхайга барганда Пудун һава аланына кичке сигездә очып китәчәкләр, Шанхайга икенче көнне ирле вакыт белән иртәнге 9 да килеп итәчәкләр. Юлда сигез сәгать булачаклар. Шанхайдан Казанга исә 12:30 да очып китеп, 17:00 дә Татарстан башкаласында булачаклар. ""Бизнес "" билетлар инде сатуга чыккан, дип яза. Һава ширкәтенең сайтындагы мәгълүматка күрә, билет бәясе 22 мең сум тирәсе. Бер ел элек Шанхай мэры Гун Чжэнбелән очрашканда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Казан белән Шанхай арасында туры очышлар башлатырга тәкъдим иткән иде. Шулай ук ул Кытай ягына югары уку йортлары, фәнни үзәкләр, туризм, спорт өлкәсендә элемтәләрне киңәйтергә тәкъдим итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан белән Шанхай арасында туры очышлар башланачак,Яңылыҡтар,1223,https://www.azatliq.org/a/kazan-belan-shanhay-arasinda-turi-ochishlar-bashlanachak/33041163.html,2024-07-18T12:19:39+03:00
"Кампус төҙөү - республиканың юғары мәктәбе инфраструктураһының фундаменталь үҙгәреүе, сөнки 4,5 меңгә яҡын студент урыны барлыҡҡа киләсәк. Өҫтәүенә, был ғәҙәти ятаҡ ҡына түгел, ә студенттар өсөн төҙөлгән ҡунаҡхана тиергә лә була. Бында студенттар өсөн уңайлы мөхит булдырыла:  театр ҙа, стадион дя яҡын, – тине Радий Хәбиров. - Бында  коворкингылар, стартаптар ҙа бар. Юғары уҡыу йортона ингән студенттар сифатлы уҡыу өсөн кәрәкле бөтә нәмәне аласаҡ. Башҡортостан  конкурс буйынса һайлап алыуҙың тәүге еңеүселәре араһында ине һәм -парктың зданиеһы төҙөлөп бөткән беренсе регион булды.  Йыл буйына -парк уңышлы эшләп килә. Ҙур Кампустар проектын тормошҡа ашырыу - ҡалалар өсөн бик мөһим һәм әһәмиәтле күренеш. Кампустар төҙөтөү Рәсәй президенты башланғысы тарафынан эшләнә һәм 2030 йылға тиклем беҙҙең илдә 25 кампус барлыҡҡа килергә тейеш. Студенттар беренсе класлы шарттарҙа йәшәйәсәк, йылы үткәүелдәр буйынса -паркына үтәсәк, унда улар уҡыясаҡ. Беҙ бындай төҙөлөштәргә ҙур яуаплылыҡ менән ҡарайбыҙ. Төҙөлөш ваҡыты бик ҡыҫҡа. Республикала ҙур проекттарҙы тормошҡа ашырған төҙөүселәр командаһы кәрәк саҡта барыһын да тапшырыр, тип ышанам. Уңыштар теләйем! – тине Айрат Ғәтиәтов, журналистар һорауына яуап биреп. Мәғлүмәт һәм фотолар Башинфом сайтынан алынды.",Өфөлә вуз-ара кампустың икенсе сираты төҙөлә башланы,Яңылыҡтар,1258,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-03-10/f-l-vuz-ara-kampusty-ikense-siraty-t-l-bashlany-4151460,2025-03-10T15:01:00+00:00
"Мин, мәҫәлән, ҡарағатты йыйып алғас та үләндәрен йолҡоп, төптәрен тамырҙарына зыян килтермәҫлек итеп кенә йомшартҡас, мул итеп мал тиҙәге түгәм дә һыуыҡтар төшөп, ер туңа башлағансы мул итеп һыу һибеп торам. Бер йыл да ҡарағатһыҙ ҡалғаным юҡ. Сөнки сәскә бөрөләре көҙ үк барлыҡҡа килә башлай. Ҡурай еләгенең быйыл еләк биргән ботаҡтарын төбөнән ҡырҡып, йәштәренең остарын өҙөргә тәҡдим итәләр. Шулайтһаң улар яҡшыраҡ ҡышлай. Бөтә еләк-емеш ағастарының да төптәрен көҙ үк йомшартып, тиреҫ һәм ағас көлө менән ашларға тырышырға кәрәк, сөнки улар көҙөн азот һәм калийға ҙур мохтажлыҡ кисерә. Август—баҡсасылар өсөн бик мөһим ай. Мул булып үҫкән йәшелсәләрҙе йыйып алып эшкәртеүҙән тыш, баҡсала бушап ҡалған ергә лә иғтибар кәрәк: ҡул теймәгән үләндәрҙе йолҡоп, ҡойолған япраҡтарҙы йы-йып алып компостҡа һалырға мөмкин. Бушаған ергә шунда уҡ икенсе нәмә ултыртырға тырышмағыҙ, ер бер-ике аҙна ғына булһа ла ял итергә тейеш. Ә бына редисканы бөгөн үк сәсә һалырға кәрәк. Һуңламаһағыҙ, көҙгә тиклем тағы бер тапҡыр һутлы, витаминлы ҡыҙыл тамыр ашап кинәнерһегеҙ. Августа картуф, йәшелсәләрҙе ҡышҡылыҡҡа һаҡларға һалыр алдынан, баҙҙарҙы киптереп, дезинфикциялап ҡуйыу зарур. Бының өсөн көкөрт шәшкеһен яндырып баҙҙы өс тәүлеккә ныҡ итеп ябып ҡуйырға кәрәк. Шу- лай эшләһәң, унда төрлө микробтар ҙа үлә, ҡышын сысҡандар ҙа ҡаҡшатмаҫ. Мин, мәҫәлән, ҡарағатты йыйып алғас та үләндәрен йолҡоп, төптәрен тамырҙарына зыян килтермәҫлек итеп кенә йомшартҡас, мул итеп мал тиҙәге түгәм дә һыуыҡтар төшөп, ер туңа башлағансы мул итеп һыу һибеп торам. Бер йыл да ҡарағатһыҙ ҡалғаным юҡ. Сөнки сәскә бөрөләре көҙ үк барлыҡҡа килә башлай. Ҡурай еләгенең быйыл еләк биргән ботаҡтарын төбөнән ҡырҡып, йәштәренең остарын өҙөргә тәҡдим итәләр. Шулайтһаң улар яҡшыраҡ ҡышлай. Бөтә еләк-емеш ағастарының да төптәрен көҙ үк йомшартып, тиреҫ һәм ағас көлө менән ашларға тырышырға кәрәк, сөнки улар көҙөн азот һәм калийға ҙур мохтажлыҡ кисерә. Август—баҡсасылар өсөн бик мөһим ай. Мул булып үҫкән йәшелсәләрҙе йыйып алып эшкәртеүҙән тыш, баҡсала бушап ҡалған ергә лә иғтибар кәрәк: ҡул теймәгән үләндәрҙе йолҡоп, ҡойолған япраҡтарҙы йы-йып алып компостҡа һалырға мөмкин. Бушаған ергә шунда уҡ икенсе нәмә ултыртырға тырышмағыҙ, ер бер-ике аҙна ғына булһа ла ял итергә тейеш. Ә бына редисканы бөгөн үк сәсә һалырға кәрәк. Һуңламаһағыҙ, көҙгә тиклем тағы бер тапҡыр һутлы, витаминлы ҡыҙыл тамыр ашап кинәнерһегеҙ. Августа картуф, йәшелсәләрҙе ҡышҡылыҡҡа һаҡларға һалыр алдынан, баҙҙарҙы киптереп, дезинфикциялап ҡуйыу зарур. Бының өсөн көкөрт шәшкеһен яндырып баҙҙы өс тәүлеккә ныҡ итеп ябып ҡуйырға кәрәк. Шу- лай эшләһәң, унда төрлө микробтар ҙа үлә, ҡышын сысҡандар ҙа ҡаҡшатмаҫ.",Августа баҡсала эштәр,Аңлатма,2651,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-21/avgusta-ba-sala-esht-r-4356338,2025-08-21T10:42:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАерым алганда, президент улының күзлеге - 0393 Русиядә якынча 130-140 мең сум тора. Узган ялларда Казанда үткән Сабантуйга Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның улы Искәндәртанылган брендлар - күзлеге белән -ның спорт аяк киемен киеп килгән. Президент үзе исә брендының 1 500 евролыккүзлеген кигән иде. Азатлык Искәндәр Миңнехановның аяк киемен дә таный алды, ул -ныкы. Мөгаен -тыр, әмма шушы ук брендның аңа охшаш башкарак төрдәге аяк киеме дә булырга мөмкин. Аларның бәясе доллар. Президент улының күзлекләре - 0393 Русиядә якынча 130 мең -140 мең сумтора. Татарстан президентының балигъ булмаган улы халык янына кыйбатлы киемнәрдән беренче тапкыр гына чыкмады. Мәсәлән былтыр ""116. ру"" басмасы егетнең намазга 300 мең сумлык киемендә килүенязган иде. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң түрәләр декларацияләрен чыгармый башлады, әмма аңа кадәр Татарстан президентының еллык кереме 7,7-8,9 млн сум булуы билгеле иде. Мәсәлән 2021 елда Рөстәм Миңнеханов 8,6 миллион сум керем алган, ә 2020 елда - 8,2 млн сум.2021 елда аның хатыны 166,6 млн сум эшләгән, ә 2020 елда - 213,1 млн сум. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан президентының улы Казан Сабантуена күзлеге һәм аяк киеме киеп килгән,Яңылыҡтар,1254,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-prezidentining-uli-iskandar-mingnehanov-kazan-sabantuena-cartier-kuzlege-belan-louis-vuitton-ayak-kieme-kiep-kilgan-/33008695.html,2024-06-25T17:31:51+03:00
"Яңыраҡ бер танышым һөйләгән хәбәрҙән һаман иҫемде йыя алмайым. Ғәжәпләнерлек тә шул. Килене үҙе эшкә киткәндә аҙыҡ-түлекте, бешергән ризығын йыйып, йәшереп китә икән. Оло кешегә күп ашарға ярамай, йығылып-фәлән ҡуйһаң, һине кем күтәреп йөрөтһөн. Улдарың йыраҡта, миңә һине йыуындырырға, кейендерергә, тышҡа алып сығырға кәрәк буласаҡ. Шуның өсөн күп ашама. , - тип кенә тора. Уныһынан да бигерәк шуныһы ғәжәпләндерҙе: бешереп ашап ҡуймаһын тип, итте ала алмаһын өсөн, туңдырғысҡа һыу ҡойоп туңдырып ҡуя. Ишеткәнемә ышанмаҫ инем, был килендең үҙенән йәшерәктәргә шулай тип кәңәш биреүенә үҙем шаһит булдым. Ҡалала йәшәгән улы менән килененә мин өйҙә юҡта биреп ебәрмәһен өсөн мин гел туңдырғысҡа һыу ҡоям. Ныҡ итеп, ҡатлы-ҡатлы туңһа, уны еңел генә алып булмай, - ти. Танышым килененең был ғәҙәтен күптән белһә лә, ситтә эшләп йөрөгән улы барыбер ышанмаҫ тип, уға бер һүҙ ҙә әйтмәй. Аслы-туҡлы йәшәмәһә лә, килененең ошо ҡылығынан ғәрләнеп, күптән үҙенә бикләнгән. Заманында ошо бер эш белмәгән киленен танышым үҙе уҡытып кеше итте. Балаларын үҫтереште. Хәҙер ҡартайып, кәре киткәйне, ҡәҙере лә китте. Әлфиә СОБХАНҒОЛОВА.",Хәҙер килендәр уҫал,Мәҙәниәт,1120,https://shonkar.com/articles/culture/2025-04-09/h-er-kilend-r-u-al-4190195,2025-04-09T10:35:00+00:00
"- Нишләйһең инде, йәшәгән тиклем йәшәр, - апайымдың хаттин ашҡан вайымһыҙлығы мине йәнә тетрәндерҙе. - Һин әсәйҙе түгел, үҙеңде уйла. Әгәр ҡатын булып барырға ризалашһаң, беҙ бөгөн үк уға хәбәр итербеҙ. Еҙнәң, бындай аҫыл ҡошто ситкә еберергә ярамай, тине.",Тилекәй Хикәйә Люциә НУРМӨХӘМӘТОВА.,Йәмғиәт,256,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-12/tilek-y-hik-y-lyutsi-nurm-h-m-tova-4119213,2025-02-12T21:25:48+00:00
"Марлен Мустафаев. 30 ноябрь 2022 ел30 ноябрьдә Дондагы Ростовның Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе кырымтатар активисты Марлен Мустафаевны 17 ел колониягә хөкем итте. Аны террорчы оешма эшчәнлеген оештыру һәм хакимиятне көч кулланып алыштырырга әзерләнү турындагы инаять маддәләрендә гаепле дип таптылар. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. әза мөддәтенең беренче өч елын Мустафаев төрмәдә үткәрәчәк, соңрак колониягә ибәреләчәк, колониядән азат ителгәч, хәрәкәт итү иреген ел ярымга чиклиләр. Мустафаев быел февраль аеннан бирле сак астында тотылды, аның белән бергәтагын берничә кырымтатаркулга алынган иде. Гаепләү фаразынча, Мустафаев Русиядә тыелган ""Хизб-ут Тәхрир"" оешмасының ыелышларын уздырган. Ул ""Хизб ут Тәхрир"" эше белән бәйле хөкем ителгән башка кырымтатарлар: Азамат Әюпов, Риза һәм Энвер Омеров, Айдер әппаровбелән берлектә, янәсе хакимиятне көч белән яулап алуга әзерлек гамәлләре башкарган. Узган елның гыйнварында Энвер Омеров – 18, аның улы Риза Омеров 13, Айдер Джеппаров 17 елга кырыс тәртипле колониягәхөкем ителде. Азамат Эюповка исә быел июльдә ""Хизб ут-Тәхри"" эше нигезендә 17 ел кырыс тәртипле колонияхөкеме чыкты. Мустафаев итимагый эшчәнлек белән Русия Кырымны аннексияләгәннән соң шөгыльләнә башлады. Ул сәяси чараларда катнашты һәм сәяси тоткыннарга ярдәм итте. ""Кырым теләктәшлеге""ндә аның нәкъ менә бу эшчәнлекләре аркасында инаять эзәрлекләвенә дучар булуын белдерәләр. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русиядәге мәхкәмә ""Хизб-ут Тәхрир"" эше нигезендә кырымтатар активистын 17 елга ирегеннән мәхрүм итте",Яңылыҡтар,2271,https://www.azatliq.org/a/32156727.html,2022-12-01T07:15:38+00:00
"Анимационная лента снята по мотивам народного башкирского эпоса. Как заверил автор проекта Дамир Мухаметьяров, за 12 минут фильма творческая группа постаралась донести до зрителей глубокий смысл народного сказания. Он задумал мультфильм еще в 2010 году, вдохновившись прочтением эпоса, а реализовать мечту удалось только в 2020-м. Мультфильм «Урал батыр и царство Самрау» покажут после концерта звезды российской эстрады Дмитрия Маликова. А потом состоится показ художественного фильма «Испытание аулом» - семейной комедии о ногайской семье, переживающей знакомые всем проблемы: споры отцов и детей, борьбу за сохранение родной культуры в мире глобализации. Юным зрителям наверняка будет симпатичен главный герой – одиннадцатилетний мальчик, мечтающий стать блогером, который по стечению обстоятельств вынужден месяц провести в ауле, где царят образцовые нравы. Лента – совместный проект киностудии «Башкортостан» и «Домбайфильм».",На фестивале «Айда играть» покажут мультфильм о приключениях Урал-батыра и кино,Аңлатма,930,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-08/na-festivale-ayda-igrat-pokazhut-multfilm-o-priklyucheniyah-ural-batyra-i-kino-4269379,2025-06-08T16:16:00+00:00
"Конкурстың киләһе ҡатнашыусыһы – Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Гөлназ Таһирова. « Мәңге хәтерҙә » Афарин, Гөлназ Риф ҡыҙы!",Конкурсты дауам итәбеҙ!,Еңеү,114,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-05-09/konkursty-dauam-it-be-4229307,2025-05-09T23:25:00+00:00
"Новые меры призваны оградить образовательный процесс от недобросовестного использования готовых решений, повысить мотивацию школьников к самостоятельной работе. Предполагается, что в случае размещения на сайтах готовых решений из учебников, олимпиадных заданий, КИМ и решений к ним доступ к ним будет оперативно блокироваться Роскомнадзором. Предлагаемые ограничения носят адресный характер. Они не предполагают полного запрета любых вспомогательных материалов. Официальные данные из учебников и их электронных версий, а также задания и решения, опубликованные самими организаторами Вс ОШ, будут разрешены к размещению. Реализация этих мер позволит защитить образовательный процесс от недобросовестного использования готовых решений, повысить мотивацию учащихся к самостоятельному освоению программ, сохранить качество образования, а также укрепить принципы академической честности и объективности оценки знаний в ходе Вс ОШ. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Минпросвещения России предлагает меры защиты качества образования,Мәғариф,1048,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-27/minprosvescheniya-rossii-predlagaet-mery-zaschity-kachestva-obrazovaniya-4551762,2026-01-27T11:08:00+00:00
"– Рашид Айдынович, нередко планы по созданию новых производств вызывают некоторую настороженность в обществе. Почему так происходит, всегда ли есть основания для опасений? – Действительно, достаточно появиться информации о возможном строительстве какого-либо промышленного объекта, как общество настораживается. Людей можно понять: они привыкли жить в определенной экосистеме и рассчитывают, что то же самое ждет и будущие поколения. Это наше с вами конституционное право, мы должны быть защищены от всех экологических рисков. Но бывает, что опасения разгоняются намеренно, есть силы, которые любую экологическую ситуацию, где можно найти потенциал для протеста, используют в своих целях. – Людям нужно убедиться, насколько проект действительно экологически безопасен. Для этого проводится государственная экологическая экспертиза. Если говорить о возможной разработке месторождения меди в Абзелиловском районе, то там речи о строительстве горно-обогатительного комбината пока не идет, неизвестно, какие результаты покажет геологоразведка. Сначала нужно подтвердить запасы сырья, потом их поставят на учет. Только после этого будут разрабатывать проект, которому предстоит пройти государственную экологическую экспертизу, причем на федеральном уровне, чтобы Росприроднадзор подтвердил, что проект безопасен. Этот процесс достаточно длительный по времени. Кроме этого, есть целый ряд инструментов контроля, сопровождения, мониторинга. Просто взять и вмешаться в экосистему все равно никто никому не позволит. В любом случае, интересы природы будут учтены. – Инвестор, ООО «Салаватское», инициировав встречи с жителями Абзелиловского района, максимально открыто рассказывает о своих планах. Достучаться до каждого непросто, но, наверное, решение правильное? – Я рекомендую инвесторам и органам власти быть максимально открытыми в части экологии. Работать по-другому уже просто нельзя, ведь настороженность в обществе может возникать и из-за дефицита информации. Проект, уже на самой ранней стадии должен быть полностью прозрачным. Считаю, что инвестор в Башкирии, начав встречи с населением, пошел по правильному пути. Это создает определенную уязвимость, но компании часто раскрывают дополнительные сведения, даже если закон того не требует, ведь закрытость может создать еще большие проблемы в будущем. – Строительство Томинского ГОКа (примерно в 40 км от Челябинска), который может стать примером для создания аналогичного производства в Башкирии, поначалу сопровождалось общественным недовольством. Предприятие работает уже 5 лет, и местные жители не высказывают претензий. Значит эта модель вполне рабочая? – В свое время эту ситуацию определенные силы использовали в политических целях, стремясь накалить страсти. Конечно, конституционные права граждан нужно защищать, но с теми, кто пытается спекулировать на этом, выводит людей на улицу, пусть разбираются правоохранительные органы. Любое производство не может совсем не воздействовать на окружающую среду, но сегодня есть много современных отечественных решений, технологий, уже апробированных на многих ГОКах, позволяющих свести такое воздействие к минимуму. Современное предприятие просто не может работать иначе. Ни один государственный орган не даст разрешения на работу без учета природоохранных требований, а они у нас достаточно жесткие. – В стране остались объекты ранее накопленного экологического вреда, например, заброшенные карьеры и др. Возможно ли их появление в будущем? – Сегодня у государства очень жесткие требования. В сентябре 2023 года вступил в силу так называемый «Усольский закон» (446-ФЗ от ) разработанный по поручению президента. Закон направлен на предотвращение ситуаций, подобных возникшей в Усолье-Сибирском Иркутской области, когда после банкротства ООО «Усольехимпром» бремя ликвидации крупного экологического ущерба легло на регион, у которого не было финансовых возможностей. Сейчас Росатом там работает, продолжается ликвидация вреда. Теперь по закону нельзя просто так оставить территорию. Современный бизнес находится под жестким контролем государства и уже не может позволить себе экологическую безответственность. Есть еще и общественный контроль: СМИ, общественные природоохранные организации должны действовать в интересах граждан. Сегодня у инвесторов и власти есть запрос на внешнюю экспертизу, которая могла бы дополнительно подтвердить экологичность проекта. Жители Абзелиловского района могут подключиться к этой работе, вносить свои предложения. Отсутствие экологического образования здесь не помеха, можно привлечь экспертов-экологов. В любом случае, интересы природы и экологического благополучия должны быть учтены властями.",Баҡырҙы тәбиғәткә зарар килтермәйенсә лә сығарырға мөмкин,Иҡтисад,4632,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2025-05-29/ba-yr-y-t-bi-tk-zarar-kilterm-yens-l-sy-aryr-a-m-mkin-4254563,2025-05-29T09:05:00+00:00
"Равил хәзрәт Гайнетдин Рамазан чатыры ачылышында чыгыш ясый26 май Мәскәүдә Рамазан чатырыачылышында Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил хәзрәт Гайнетдин Русиядә, аерым алганда Мәскәүдә мәчетләр итмәвен тагын бер кат искә төшерде. ""Мәскәүдә 200 храм комплексы төзелә. Без алар өчен шат кына. Православларга мөмкинлек бирәсез дә алар төзи дип шикаятьләр язмыйбыз. Төзесеннәр һәм рухи яктан үсеш алсыннар. Безгә дә балаларны, мөселманнарны тәрбияләү, алар гөнаһ юлына басмасын, экстремистлар аларны үзләренә ияртмәсен өчен мәчетләр һәм агарту үзәкләре кирәк. Мәчет ул гыйбадәт йорты, һәм анда без тәрбиялибез, дәүләт үсешенә өлеш кертүгә нәсыйхәт бирәбез"", диде ул. Равил хәзрәт Гайнетдин мөселманнарның мәчетләр төзелешенә аяк чалуда һәм курчак мөфтиятләр булдырылуда исламофоблар кулы уйнавын беренче генә әйтми. Күптән түгел ул Русия президенты идарәсендәге кайбер хезмәткәрләрнетәнкыйтькә тоткан иде. Рамазан чатыры ачылышында ул Мәскәү мэрының төбәк иминлеге һәм мәгълүмати сәясәт мәсьәләләре урынбасары Александр Горбенконы Мәскәү мэры Сергей Собянинны котыртуда гаепләде. Александр Горбенко Мәскәү хөкүмәте итәкчелегенә дә үзенең исламофобик карашларын тагып, наданлыгыннан оялмый да бит. Ул хәтта Собянинның Мәскәү әмигъ мәчете ачылышынакилүенә дә каршы булды. Хурлык, диде Гайнетдин. 5Равил Гайнетдин Мәскәү мэриясендәге исламофобны тәнкыйтькә тоттыГайнетдин чыгышын хуплап кул чабучылар, Горбенконы эш урыныннан алырга кирәк диючеләр дә булды. Әлеге чарада Русия думасы, Мәскәү мэриясе, милләт эшләре агентлыгы, Төркия, Күвәйт илчеләре катнашты. Русия мөфтиләр шурасы матбугат хезмәткәре Гөлнур Газиева Азатлыкка әйтүенчә, әлеге фикер беренче тапкыр гына яңгырамый. Ул хакимияттәге дөрес булмаган мәгълүмат бирүчеләрне, аерым алганда исламофобларны тыңламаска тиешлеген әйтә. ""Без күп еллар дәвамында президент идарәсе һәм Мәскәү мэриясе белән конструктив рәвештә бик тыгыз эшлибез, әмма хәзерге вакытта Мәскәүдә мәчетләр төзелешенә аяк чалына дип әйтергә мәбүрбез. Мөфти Равил Гайнетдинга Рамазан алдыннан Пекиннан, Лондоннан котлаулар килде, әле генә безнең вәкиллек Берлинда булып кайтты. Әлеге башкалалар мөселманнарның тарихи үзәге булмаса да һәркайсында 70 тән артык мәчет бар һәм алар соңгы берничә елда мигрантлар өчен төзелде. Русия мөселманнары өчен әлеге ил тарихи ватан булуын истә тотып, без гыйбадәт кылучылар исәбеннән чыгып мәчетләр төзелергә тиеш дип саныйбыз. Бәйрәм көннәрендә мәчетләр чамадан тыш мөселманнар белән шыплап тулырга, урамнар ябылырга тиеш түгел. Мисал өчен, һәр омга Тарихи мәчеттә мөселманнар күп, тәртип саклаучылар булышырга мәбүр. Ә ни өчен урамнар ябылырга, кешеләр урамнарда намаз укырга тиеш соң? Әлбәттә без мөселманнарның мәчеткә күп килүенә горурланабыз, әмма алар омга көнне намазны үз өйләре яки эш урыннары янында мәчеттә укырга тиеш дип саныйбыз. Без бит зур мәчетләр сорамыйбыз. Менә әмигъ мәчетен төзеп Мәскәүгә бүләк иттек. Аны ""архитектура энесе"" диләр. Ул мәчет төзелешенә дәүләт, муниципаль, федераль акчаларның бер тиене дә кермәде бит. Бу сәдака, иганә акчаларына төзелгән мәчет. Ни өчен Русия ватандашларының гыйбадәт йортлары төзелеше мәсьәләсендә хокуклары тигез түгел? Әлеге мәсьәлә Равил Гайнетдин чыгышында чираттагы тапкыр яңгырады. Искәртеп узам, бу хакимияткә беренче генә мөрәәгать түгел. Мәскәүдә дүрт мәчет итә диючеләргә түгел, ә мөселманнар сүзенә колак салырга тиешләр"", диде Гөлнур Газиева. Билгеле булганча, Мәскәү мэры Сергей Собянин Мәскәүдә мәчетләр саны итәрлек дип инде берничә катәйтте. Газиева моның белән килешмәүләрен яшерми. ""Без итми дибез. Бәйсез экспертлар Мәскәүдә ике миллионнан артык мөселман бар дип әйтә. Азәрбайан диаспорасы гына да Мәскәүдә 800 мең азәри яши дип белдерә. Элек-электән татарлар гомер кичерә, Төньяк Кавказдан чыгып Мәскәүдә даими яшәүчеләр шактый, әмма безгә ""юк, Мәскәүдә 400 мең мөселман яши дип әйтәләр. Ярар, бәхәсләшмибез. Әмма бит православлар һәрбер 40 мең кешегә бер гыйбадәт йорты булырга тиеш дип саныйлар. Шулай булганда Мәскәүдә халыкка уңайлы булсын өчен һәр бүлгедә 10 мәчет булырга тиеш. Без моны инде 15-20 ел дәвамында әйтә киләбез. Безнең әзерлекле хезмәткәрләребез дә бар"", диде Гөлнур Газиева. Газиева мөселманнарга да Русиянең башка ватандашларына кебек караш булсын иде дип әйтә. ""Православларның ""1000 храм"" дигән программасы нигезендә 800 чиркәүгә өстәп тагын 200 не төзүне дәвам итәләр. Без моңа каршы түгел, әмма мөселманнарның да шундый ук хокуклары булырга тиеш. Мәчетләр программасы турында без мэриядән сорыйбыз, әмма авап бирмиләр. Мәскәүдә ничек дүрт мәчет булган, шул килеш кала"", диде Гөлнур Газиева. Азатлык мәчетләр төзелеше турында мәгълүмат алу өчен Мәскәү мэриясе матбугат хезмәтенә сораулар юллады. авап килгәч укучыларны да таныштырырбыз.",Равил Гайнетдин Мәскәү түрәләрен мөселманнарга аяк чалуда гаепләде,Дин,4693,https://www.azatliq.org/a/28518919.html,2017-05-31T04:46:53+00:00
"Русия илчелеге каршында Украина сугышына каршы чарафикерләрХәзерге вакытта Кыргызстанда, төрле мәгълүматларга караганда, 27 меңнән 40 меңгә кадәр татар яши. Аларның күбесе Бишкәк, Ош, Таш-Күмер, Күк-Янгак, Кара-Балта, Карасу, Кызыл Кыя, Сулюкта, Талас, Такманда тора. Русиядә мобилизация башлангач, күпме татарның илгә килүе билгеле түгел. Кыргызстан чиген узган русияләр турында да төрле саннар әйтелә. Мисал өчен чик хезмәте 2022 елның тугыз аенда 479 меңрусиялекилде дисә, Дигиталь үсеш министры - 192 меңдиде. Аларның күпчелеге Кыргызстаннан башка илләргә киткәне әйтелә. Кыргызстанда ярты ел проблемсыз яшәп була. Бер ай бернинди теркәлүсез генә яшисең, теркәлгәннән соң, тагын алты айга калырга мөмкин. Чаллының 24 нче мәктәбендә укыткан, 1 сентябрьдә эшеннән алынган Раушан Вәлиуллинда гаиләсе белән Кыргызстанда. Аның сүзләренчә, урамнарда, сәүдә үзәкләрендә шактый русиялене күрергә мөмкин. Аның әйтүенчә, кыргыз теле татар теленә охшаш һәм ул тугандаш халык белән бары татар телендә генә сөйләшә. Хәзерге вакытта Бишкәктә ""Туган тел"" татар-башкорт милли-мәдәни үзәге эшли, 1991 елда Ош шәһәрендә ""Илкәем"" татар-башкорт милли үзәге ачыла, Токмак шәһәрендә ""Идел"" татар мәдәни үзәге эшләп килә. ""Туган тел"" үзәгенең итәкчесе Гөлсинә Үлмәскуловаоешманы инде 35 ел итәкли. Ул 2022 елда килгән татарларга эш яки торак мәсьәләсендә ярдәм иттек ди. — Үзебезнең ансамблебез, хорыбыз, балалар бию ансамбле бар, үзәктә аксакаллар шурасы, ""Ак калфак"" хатын-кызлар берләшмәсе, яшьләр берлеге эшли. Дәүләт радиоканалында атнага бер татар телендә ""Туган тел"" тапшыруыбыз чыга. Үзебезнең тәрбия-белем үзәге бар, Татарстан итәкчелеге безгә – иһазлар, хөкүмәт бина бирде. Анда Каюм Насыйри исемендәге татар сыйныфы эшли, укучыларыбыз озайтылган көн дәресләрендә шөгыльләнәләр, робототехникага өйрәнәләр. Кыргызстанда татарларны бик ихтирам итәләр. Монда беренче мәктәпләр татар мәктәпләре була, татар әлифбасы белән укыйлар. Беренче килгән муллалар, сәүдәгәрләр – татарлар, шахта эшендә беренче – татарлар, күн эшкәртүдә – татарлар. Язучы Чыңгыз Айтматовның бабасы Хәмзә байлар да шул сәүдәгәрләрдән булган. Бишкәктә үзәк мәчетне татарлар салган, анда гарәп имласы белән татар мәчете дип язылган. Татарларга монда элек-электән яхшы караш. Безнең итәкчеләрнең гәүдәсе кыргыз булса, башы – татар, диләр, алар башлы, эшчән дип санала. Татарларга монда һәр ирдә ишек ачык. Шуңа күрә 2022 елда килгән татарлар эш яки торак мәсьәләсе белән мөрәәгать итсә, барысына да ярдәм иттек. Кыргызстанга килүче татарлар арасында Чуашстан, Оренбур, Себердән килүчеләр бар, табигый, Татарстаннан килүчеләр күбрәк. Менә иде егетне Каракол (Иссык Күл) эшмәкәрләре янына ибәрдек, аларга фатир һәм эш биреп, алар хәзергә шунда яшәп торалар. Минем үземнең өемдә дә торучылар булды. Кыргызлар арасында да килүчеләргә начар караучы юк. Гаиләләре белән килүчеләр дә бар. Алар да безнең әмгыятькә килә, аралаша. Алар ""без монда килеп, үзебезне чын татар итеп хис итәбез, Татарстанда торып, татар икәнебезне белмәгәнбез"", диләр"", ди Үлмәскулова. Бишкәктә яшәүче татар кызы Диана Такутдиновататарларның монда күченү тарихы бик киң дип әйтә. Ул бу хакта фәнни эш язган. ""Кайбер нәселләр монда күптәннән яши. Кытайдан качучылар, Русиядән качучылар булган. Кыргызларның безгә мөнәсәбәте һәрвакыт яхшы булды. Дөресен әйткәндә, кыргызлар татар кызларын кияүгә алырга яраткан, чөнки, беренчедән, дин уртак, икенчедән, телләр бик охшаш булмаса да, ике төрки телдә аңлашуы авыр түгел, өченчедән, татар кызлары гаилә анлы, матур була. Чыңгыз Айтматовның әнисе дә, элекке президент Алмазбек Атамбаеның хатыны Рәйсә апа да бик акыллы, укымышлы ханым, аларда зәвык хисе бар, алар бик пөхтә. Моны ишеткәннәремнән, күргәннәремнән чыгып әйтә алам. Өстәп шуны да әйтәсем килә: татарлар монда аерым укмашып яшәми. Безне ниндидер итимагый оешмалар яки сабантуй кебек бәйрәмнәр берләштерә. Ниндидер татар исемен йөрткән урамнар да юк. Шул Муса әлил урамы бар, татар кешесе төзегән мәчет бар, күптән түгел Гәрәев исемендә ботаник бакча ачылды. Ягъни татарларга бәйле урыннар күп, әмма нәкъ менә татарлар гына ыелып яшәгән мәхәлләләр юк. Иссык Күл өлкәсендәге Караколда татарлар гына яшәүче берничә урам бар. Татарларның бик зур өлеше Бишкәктә яши, төбәкләрдә бик аз калды"", ди Такутдинова. Аның әйтүенчә, татарлар арасында мөһаирлекнең кире дулкыны 1991 елда, Совет берлеге таркалып, Кыргызстан бәйсезлек алгач башлана. 2005 елда – икенче дулкыны була. ""Ягъни Кыргызстанда ниндидер инкыйлаб узган саен, урыс һәм татар әмәгатьчелегенең бер өлеше тарихи ватанына кайтып китә — кем Татарстанга, кем Башкортстанга. Шәхсән минем татар әмгыятендә танышкан дус кызларымның барысы да яки ул якларга кияүгә чыкты, яки Казанга эшләргә китеп, шунда яшәргә калды. Шуңа күрә хәзер Кыргызстанда татарлар саны кимеп килә. Рәсми саннар үзгәрмәде, интернетта шул ук саннар атала, әмма фактта алар кимрәк. Соңгы вакыйгалар аркасында Татарстан татарлары Кыргызстанга кабат килә башлады. Безнең диаспорага гына 5-6 егет килде, бу әле мин үзем очратып, чакырган кешеләр генә. Хәзер Бишкәккә килгән татарларны әмгыятькә әлеп итәргә, булышырга тырышабыз. Туганлык хисе арта. Аларның да читләшмичә әмгыять тормышында актив катнашырга тырышуы сөендерә"", ди Такутдинова.2022 елда Чаллыдан Кыргызстанга күченгән Каюмовлар гаиләсе шундыйлардан. Рузанна Каюмоваһәрвакыт Төркиягә китү турында уйланган, әмма язмыш аларны Кыргызстанга китергән. — Ел дәвамында иремә чит илләрдән эшкә кагылышлы берничә тәкъдим килде. Аларның берсе Бишкәктән иде. Безгә иң ошаганы шул булды. Ирем Бишкәк ширкәтендә эшли, мин бала белән декретта утырам һәм шул ук вакытта өйдән торып эшлим. Кыргызстанда яхшы. Әлбәттә, тормыш дәрәәсе түбәнрәк, социаль катламнарга аерылу сизелә, моны ничек аңлатырга да белмим. Монда искиткеч табигать, балалар бакчалары системы күпкә яхшырак, һәм халыкның үз иленә карата гаять зур мәхәббәте күзгә ташлана. Кешеләр кунакчыл. Алар сиңа урамда елмаялар, безнең нинди телдә сөйләшүебез белән кызыксыналар, баланың туган телендә сөйләшүенә сокланалар. Әлбәттә, чит ил кешесе буларак файдаланырга теләүчеләр дә юк түгел. 1500 долларга арендага фатир төртүчеләр дә бар, кибеттә чиратта басып торганда сине читтән килүче буларак бераз кимсетүчеләр дә очрый. Безгә ничектер 700 сумга йөзем саттылар. Мин ялгыш санадылар дип уйладым, ә миңа ""безнең өчен (читтән килгәннәр өчен) йөзем кыйммәтрәк тора"" диделәр. Бу хәзер көлке, ә ул вакытта, әлбәттә, күңелсез булды. Уртак тарихлы һәм нигездә бер диндәге кешеләр була торып, үзеңне ничек шулай кешелексез тотып була алуына ышана алмадым. Сентябрьдә һәм октябрьдә русияләр килгәч, күбрәк файда алу өчен арендаланган фатирлардан ирле халыкны куып чыгарулар да булды. Бик аяныч хәл. Төрле кешеләр бар, шулай да күпчелеге игелекле. Мондагы татар диаспорасы оешмасы - бер өмет утравы. Киләбез, алар белән аралашабыз. Мондагы татарлар 3-4 телне яхшы белә һәм үз балаларын да өйрәтә. Барысы да бик ярдәмчел һәм игелекле, якты һәм талантлы. Шушы кешеләр аркасында без Кыргызстанны яраттык һәм үзебезне таныш мохиттә кебек тоябыз. Бу мохит – йөрәктә"", ди ул.2022 елның 24 февралендә Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, илдән күпләп кеше китә башлады. Төркия, Грузия, Әрмәнстан, Казакъстан кебек илләргә нигездә бәйсез журналистлар, активистлар, оппозициядәге сәясәтчеләр, белгечләре һәм башкалар китеп барды. Кемдер карашлары өчен эзәрлекләнүдән курыкты, кемдер эше күчүе аркасында чит илгә китте. Эмиграциянең икенче дулкыны көзен башланды. 21 сентябрьдә Русия президенты Владимир Путин илдә ""өлешчә"" мобилизация игълан итте. Шул ук көнне Русиянең күрше илләре белән чигендә күп чакрымнарга сузылган чиратлар барлыкка килде. мәгълүматына күрә, 21 сентябрьдән соң Русиядән ким дигәндә 700 мең кеше киткән, 1 миллион саны да әйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мөһаирлектә оешучы яңа татар дөньясы. Кыргызстан мисалы,Татарстан,7797,https://www.azatliq.org/a/32229118.html,2023-01-23T21:00:25+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШтан соң бүген Британия дә Мәскәү биржасына, Дәүләт клиринг үзәгенә (НКЦ) һәм Дәүләт исәп-хисап депозитариена  чикләүләр кертте. Кичә, 12 июньдә АКШ Мәскәү биржасына, Дәүләт клиринг үзәгенә (НКЦ) һәм Дәүләт исәп-хисап депозитариена чикләүләр кертте. Димәк, Америка ватандашлары һәм ширкәтләре алар белән килешүләр башкара алмаячак, ә ширкәтләрнең Америка юрисдикциясендәге хисаплары томаланачак. Бүгеннән - 13 июньнән башлап Мәскәү биржасы рубль-доллар һәм рубль-евро сәүдәсен туктатты, бу хакта аның сайтында хәбәр ителде. Бу шушы ук валюталар белән сәүдә ителә торган башка активларга да кагыла. Шул ук вакытта мөштәриләрнең брокер хисапларындагы доллар һәм евролар нишләячәк - монысын Мәскәү биржасы әйтми. Үзәк банкта әйтүләренчә, чикләүләргә карамастан, кешеләрнең хисапларындагы һәм кертемнәрендәге АКШ долларында һәм еврода булган бөтен акчалар сакланып калачак. Ширкәтләр һәм гражданнар Русия банклары аша валюта сатып алуны һәм сатуны дәвам итә алачак. Тик бу эшләр барысы да биржадан тыш базарда башкарылачак, ә мондый очракта валюта курсы отышсызрак булачак, үтәкүренмәле булмаячак, дип белдергән""Ведомости""га белгеч. Русия Банкының яңа чикләүләр рубльне алыштыруга йогынты ясамаячак, чит ил акчасы белән иркен эш итеп булачак дигән ышандыруларына карамастан, Русиядәге иң зур брокер ширкәтләре - ""Финам"" белән БАКС брокер хисапларыннан чит ил акчасын чыгаруны вакытлыча туктатуын игълан итте. Бу вазгыятьтә Русия банкларында евро белән долларның бәясе арта башлады. Мәсәлән, хәзер ""Райффайзен Банк""та бер долларны 95,6 сумга сатып алып була, ә иң кыйбаты - ""Локо-Банк""та, анда бер доллар 109 сум тора. Шул ук вакытта Мәскәүдә акча алыштыру урыннарында доллар уртача 100 сум тора, дип яза. Чикләүләр кертелгәннән соң, бүген иртән Мәскәү биржасы хиссалары 15 проценттан артыкка төшкән иде. Әмма көндезге уникегә ул байтак кына өлешен кайтара алды. Сессия башында РТС белән Мәскәү биржасы индекслары 4 проценттан артыкка төште. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",АКШның яңа чикләүләре Русиядә доллар сәүдәсен томалады һәм рубльнең төшүенә китерде,Яңылыҡтар,2097,https://www.azatliq.org/a/akshning-yanga-chiklaulare-rusiyada-dollar-saudasen-tomaladi-ham-rublneng-toshuena-kiterde/32991728.html,2024-06-13T16:55:06+03:00
"Өфөнөң 153-сө лицейынан 11-се класс уҡыусыһы Алексей Лобов физика, информатика һәм профилле математиканан максималь балл йыйған. Ә рус теленән имтиханды  94 балға яҙған. Егетте БДИ-ға лицей уҡытыусылары Дмитрий Аникеев, Сергей Астафьев, Эдуард Носратуллин һәм Эльмира Харрасова әҙерләгән. «Алексейҙы, уның ата-әсәһен һәм уҡытыусыларын ҙур ҡаҙаныштары менән ҡотлайым! — тип яҙҙы Радий Хәбиров. — Был белем биреү учреждениеһында уҡытыусылар бик көслө. Әммә Алексей үҙе лә бик аҡыллы, һәләтле, тырыш егет. Хыялдары бойомға ашһын! » «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бар бит шундай егеттәр!,Яңылыҡтар,1201,https://henek.info/news/novosti/2025-06-26/bar-bit-shunday-egett-r-4291144,2025-06-26T10:30:00+00:00
"Әмәлләүсе – ул ендәр менән әңгәмә ҡороп, уларҙан төрлө мәғлүмәт алыусы йә уларҙың үҙҙәренә төрлө эш ҡушыусы кеше. Әлбиттә, ендәр менән бындай «дуҫлыҡ» тик диндән тулыһынса йә өлөшләтә баш тартыу аша ғына мөмкин (Алла һаҡлаһын! ). Был гонаһтың ни тиклем ҡурҡыныс булыуын, хатта диндән сығарыуын аңлатып үтмәксебеҙ. Әүәл замандарҙа сихырсыларҙың бер ҡасан да һәм бер ҡайҙа ла яҡшы ҡабул ителмәүенә ҡарамаҫтан, бөгөн уларҙы рәсми рекламалайҙар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күп кеше уларҙы ниндәйҙер файҙа килтереүсе изге йәндәр итеп күрә, ә уларҙың ләғнәт аҫтында булыуын белмәй. Беҙгә Аллаһы Тәғәлә Ҡөрьәндә сихырсылар һәм уларҙың әшәке эштәре тураһында күп нәмәне аңлатып биргән. Изге китабыбыҙҙа Раббыбыҙ үҙе еп төйнәп, сихыр ҡуйыусы ҡатындарҙан һаҡланыу юлын өйрәткән. «Әйт: «Таң Раббыһына һыйынам, Ул барлыҡҡа килтергәндең яуызлығынан, ҡараңғылыҡтың ҡаплаған ваҡытындағы яуызлыҡтан, төйөндәргә өрөүсе ҡатындарҙың яуызлығынан, хөсөттөң хөсөтләшкән ваҡытындағы яуызлыҡтан! » («Таң» сүрәһе, 113). Бер хәҙистә бәйғәмбәребеҙ: «Ете һәләк итеүсе гонаһтан һаҡ булығыҙ: Аллаға тиңдәш ҡушыуҙан, сихырсылыҡтан, Алла тыйған гонаһ – хаҡһыҙға кеше үлтереүҙән, рибә ашауҙан, етемдең малын ашауҙан, һуғыш ваҡытында яу яланынан ҡасыуҙан, иманлы һәм гонаһ тураһында хатта уйламаған таҙа ҡатындарҙы зинала ғәйепләүҙән», – тип әйткән. Тимәк, теге йә был юл менән ҡатын йә ир сихыр ҡуйып маташа икән, ул ислам динендәге иң ҙур гонаһтарҙың береһен ҡыла. Шуны әйтеп үтәйек: сихырлаған әшәке бәндәнең: «Хәҙер беҙ һинең иреңдең (ҡатыныңдың) кәрәген бирәбеҙ! » – тип тура әйтмәүе лә бар. Иғтибар итһәгеҙ, рекламаларҙағы сихырсылар мөләйем, яулыҡ ябынған, аҡыллы ҡарашлы ҡатындар булып күренә, ләкин ысынбарлыҡта улар – Аллаһы Тәғәләнән иң алыҫ торған иманһыҙ әҙәмдәрҙең бер төрҙәре. Улар ошо донъяла кешеләргә зарар килтереп аҡса эшләү өсөн Иблискә һәм уның шайтандарына һатылған. Сихырсылар ни тиклем тырышһа ла, был донъяла уңышлы була алмайҙар. Сөнки улар донъя малы йыйыу өсөн урлашыу, рибә, фәхишәлектән дә ҡурҡынысыраҡ юлды һайлаған. Ер йөҙөндә сихырсылыҡҡа өйрәнгән иң беренсе кешеләр тураһында Аллаһы Тәғәлә, уларҙың әхирәттә бер ниндәй ҙә өлөшө булмаясаҡ, тигән. Күрәҙәселәргә барыуҙы тыйған ошо хәҙискә иғтибар итәйек: «Кем киләсәкте һөйләүсе йә күрәҙәсе кешегә барып, уларҙың һөйләгәндәренә ышана, шул Мөхәммәткә индерелгән нәмәгә ҡарата кафыр булыр! » Кемдер, бәлки: «Мин күрәҙәсегә былай ғына инеп сыҡтым, уның әйткәндәренә ышанманым», – тип әйтер. Ләкин бәйғәмбәребеҙ () был турала ла беҙгә әйтеп ҡалдырған: «Кем күрәҙәсегә барып, уға ниндәйҙер һорау бирә, шуның намаҙы ҡырҡ көн буйы ҡабул ителмәҫ! » (Мөслим хәҙис йыйынтыҡтарынан). Ә кем дә кем белемһеҙлеге арҡаһында быны эшләп өлгөргән икән, Аллаһы Тәғәләгә тәүбә ҡылып, Унан ярлыҡау һораһын. Әлхәмдүлилла, Раббыбыҙ тәүбә итеүсенең тәүбәһен һәр ваҡыт ҡабул итергә әҙер. Барыбыҙға ла был донъяла гонаһтарҙан ары тороп, теге донъяға ысын мосолман булып күсергә яҙһын! Ишморат хәҙрәт Хәйбуллин әҙерләне. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Күрәҙәсегә барма тиһәләр ҙә.,Йәмғиәт,3093,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-10/k-r-seg-barma-ti-l-r-4151679,2025-03-10T16:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоңа кадәр муниципаль реформаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов берничә тапкыр  тәнкыйтьләп чыкты. Русия Думасы рәисе Вячеслав Володиникенче укылышка ирле үзидарәне оештыру турындагы канун өлгесенә төзәтмә әзерләргә кушкан. Бу хакта бүген, 20 гыйнварда Думаның матбугат хезмәтехәбәр итте. Бу төзәтмәләргә ярашлы, ирле үзидарәләрне үзгәртеп, аны бер дәрәәле системга әйләндерү-әйләндермәүне төбәкләргә үзләренә хәл итеп бетерү хокукы биреләчәк. Баштарак канун өлгесе бу үзгәрешләрне бөтен ил буйлап барлык төбәкләрдә дә кертүне күз уңында тота иде. Моңа кадәр муниципаль реформаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановберничә тапкыр тәнкыйтьләп чыкты. ирле үзидарәләрне үзгәртеп, аны ике дәрәәле системнан бер дәрәәле системга күчерүнең бернинди начарлыгы да юк, әмма Татарстанда бу ярамый торган эш, дигән идеул былтыр 19 декабрьдә. ""Менә ике дәрәәле систем дип карар кабул ителгән. Ул безнең республикага яхшы туры килгән, эшли. Әмма әгәр дә кемнеңдер башка систем ясау теләге бар икән, эшләп карасыннар. Яхшырак булса, барып кайтырбыз, карарбыз, бу тәрибәне өйрәнербез. Тик ничек халыктан ерагаерга мөмкин инде? Кешеләр белән элемтәнең иң нәтиәле ысулы - авыл ирлекләренең булуы"", диде ул. Ул Русия Думасының Татарстаннан депутатларын әлеге мәсьәләдә республика карашларын активрак якларга чакырды.28 ноябрьдә дә Татарстан президенты ирле үзидарәләрне үзгәртеп, аны бер дәрәәле системга әйләндерүне күзаллаган федераль канунгакаршы чыккан иде. Ул федерализм булырга тиешлегенә киная ясап, федералларны тәнкыйтьләде. — Илебез зур, шундый илне бер төрле шаблон белән идарә итеп булмый. Дәүләт думасы кабул иткән карарлар — бу бит дәүләт белән идарә итү системы. Халыктан сорамыйча, аларга мондый хокукны кем бирде? — диде ул. Миңнеханов төбәкләргә үзидарә системын үзе сайларга хокуклы булырга тиеш диде. Русиянең Украинага каршы сугыш алып барган чорында бу илдә гауга чыгаруга китерә дип саный Татарстан президенты. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Володин авыл шураларын бетерү мәсьәләсендә төбәкләр үзләре карар бирсен дип тәкъдим итә,Яңылыҡтар,1994,https://www.azatliq.org/a/volodin-avil-shuralarin-beteru-masalasenda-tobaklar-uzlare-karar-birsen-dip-takdim-ita/33282292.html,2025-01-20T17:50:35+03:00
"фикерләр2024 елның февралендә, узган елның шушы чоры белән чагыштырганда, Татарстан белән Башкортстанның дәүләт бурычы арткан. Әлеге саннарны Русия финанс министрлыгының хисабыннанкүрергә була.2023 ел башында Татарстанның дәүләт бурычы 103,5 млрд сум тәшкил иткән. 2024 елның 1 февраленә ул 125,5 млрд сумга иткән. Бер ел эчендә бурычлар 21 процентка арткан. Дәүләт бурычының 115,9 млрд сумын Русиянең бюджет кредитлары, 9,5 млрд сум — дәүләт гарантияләре тәшкил итә. Иң зур дәүләт бурычы ягыннан Татарстан Русия төбәкләре арасында дүртенче урында бара. Беренче урында — Мәскәү өлкәсе (283,3 млрд сум), икенчедә — Мәскәү шәһәре (196,7), өченчедә — Түбән Новгород өлкәсе (147,5).2023 елның февралендә Башкортстанның дәүләт бурычы 38,4 млрд сум булган. Быелның февраленә ул 66,3 млрдка иткән һәм бер ел эчендә 72,6 процентка арткан. Иң зур бурыч ягыннан Идел буе төбәкләре арасында Башкорстан өченче урында бара. Башкортстан дәүләт бурычының 19 млрд сумын дәүләт кыйммәтле кәгазьләре алып тора. Бюджет кредитлары — 39,9 млрд, дәүләт гарантияләре 7,3 млрд сум тәшкил итә. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов ""МК Сеть""касөйләвенчә, Башкортстан дәүләт бурычы арту күрсәткече ягыннан Русиядә беренчелектә бара. Татарстанның кайтарырга кирәкле суммасы күбрәк булуга карамастан, Башкортстан бурычны каплау өчен 3,5 тапкырга күбрәк акча тота, диде ул. Бу Татарстанның коммерцияле кредитлар алмавы, коммерцияле шартларда облигацияләр чыгармавы белән бәйле дип аңлатты икътисадчы. — Башкортстан Татарстан кебек бурыч сәясәтен алып барса, республика бюджеты ел саен 1,5 млрд сум акчасын янда калдырыр иде. Бу акчага 1,5 мең кешелек мәктәп яки 1 мең урынга исәпләнгән балалар бакчасы төзергә була, — дигән ул. Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәбүр булуына бәйле. Керемнәр итмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджет кредитларыалыптормышка ашыра башлады. Кредитларга салынган Казанның Вознесение трактын төзеп бетерүгә 13 млрд сум акча итмәвеәйтелде.2024 елда Татарстанның саклану, иминлек, геосәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдән арттырырга рөхсәт итү турында канункабул ителде.2024 елда Татарстан бюджеты дефицитсыз булыр дип көтелә. Бюджет өлгесендә республика керемнәре 383,9 млрд сум дәрәәсендә билгеләнгән. Чыгымнар да шул күләмдә булачак. Быел Башкортстанның бюджет дефициты 10 млрд сум булыр дип фаразлана. Керемнәр 290,9 млрд, чыгымнар — 300,9 млрд сум күләмендә билгеләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Бер елда Татарстан дәүләт бурычы — 21 процентка, Башкортстанның 73 процентка арткан",Яңылыҡтар,2615,https://www.azatliq.org/a/32832365.html,2024-02-23T13:14:48+00:00
"Зөлхизә үҙенең тырышлығы һәм тәбиғи таланты менән айырылып тора. Ул нимәгә генә тотонмаһын, һөҙөмтәләре һәр ваҡыт юғары. Уҡыуҙа алдынғы, тиңдәштәренә - үрнәк. Зөлхизәнең бәләкәй сағынан уҡ йырлауға һәләте бар. Йомабай Иҫәнбаев исемендәге Аҡъяр балалар сәнғәт мәктәбендә 7 йыл шөғөлләнә. Байрам өлгөлө вокаль ансамбле - райондағы һәр бер сараның биҙәге, республика, төбәк-ара, халыҡ-ара фестивалдәрҙең, бәйгеләрҙең лауреаты, еңеүсеһе. Зөлхизәнең бик күп ҡаҙаныштары араһындағы иң ҙур ғорурлығы - Сулпылар-2019 балалар эстрада йырҙары телевизион конкурсында урын яулауы. Зөлхизә туған телен, мәҙәниәтен яҡшы белә һәм ярата. Ул ижади бәйгеләрҙең дә актив ҡатнашыусыһы. Ш. Бабич, М. Ғафури, А. Игебаев ижадына арналған республика конкурстарының, фәнни-ғәмәли конференцияның еңеүсеһе, призеры. Шулай уҡ Балалар ижад йортонда барабансылар түңәрәгендә шөғөлләнә. Киләсәге өмөтлө булған был иҫ киткес ҡыҙҙың яңы еңеүҙәрен һәм ҡаҙаныштарын түҙемһеҙлек менән көтәбеҙ.",Барабансылар түңәрәгенә йөрөй,Конкурстар,957,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-02/barabansylar-t-r-gen-y-r-y-4490218,2025-12-02T15:25:00+00:00
"Нью-Йокта БМО бинасы каршында дөнья илләре әләмнәреУтырышта Британия, Нидерланд, АКШ һәм башка илләр Русиядән Кырымны Украинага кайтаруны таләп итте. Шулай ук ярымутрау Русия контролендә булган чагында илдән чикләүләр алынмаячак диелде. Кырымтатарлар исеменнән утырышта Мәләснең АКШтагы вәкиле Айла Бакаллы чыгыш ясады. Айла Бакаллы""18 май (1944 ел - ред. ) кырымтатарларны Кырымнан сөрген иттеләр. Без бүген кырымтатарларның Кырымда бәхетле яшәве хакында ишетмәдек. Аларның ярымутрауда нинди эзерлекләүләргә дучар ителүе турында БМО әле ишетер. Бу хакта иреккә чыкканнар сөйләр. Кырымтатарларның тарихы Кырым белән бәйле һәм ул Русия күрсәткән тарихка туры килми. Безнең итәкчеләр һәрвакыт ирек тарафдарлары иде"", диде ул. Иминлек шурасында чыгыш ясаган Германия вәкиле Русиядә Мәлесне тыю карарын гамәлдән чыгаруны таләп итте. Украинаның тышкы эшләр министры урынбасары Елена Зеркаль дүрт еллык басым астында яшәү чорында Кырым аннексиясенә каршы чыгыш ясаган һәркем корбан була ала иде диде. Алена Зеркаль""Русия вәкилләре караны ак итеп күрсәтәләр. Кырым геттога әйләнде. Кырымда кеше хокукларын яклаучыларны, журналистларны, кырымтатарларны, аннексиягә каршы чыгучыларны эзәрлеклиләр. Олег Сенцов, Александр Кольченко кебек активистларны утырттылар, Русия Кырымга корал урнаштыра. БМОга үз эшендә Украинага һәм Кырымга тиешле дәрәәдә игътибарны арттырыга кирәк. Кырым аннексиясен гамәлдән чыгару өчен без бергә эш итәргә тиеш"", диде Зеркаль. Кырым Русия тарафыннан 2014 елда Украина кануннарын бозып, Кырымга Русия гаскәрләрен кертеп уздырылган, әмма халыкара әмәгатьчелек танымаган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләнде. Дөнья әмәгатьчелеге Кырымның Русиягә кушылуын танымый, ярымутрауны Украина ире дип саный.",БМОда Кырымдагы репрессияләрне туктатуны таләп иттеләр,Яңылыҡтар,1724,https://www.azatliq.org/a/29103514.html,2018-03-16T08:08:47+00:00
"Документҡа ярашлы, республика хөкүмәтенә – 16 февралгә, район-ҡала хакимиәттәренә 27 февралгә тиклем Ҙур һәм татыу ғаилә йылы саралары планын төҙөү бурысы йөкмәтелде.",2026 йыл - Ҙур һәм татыу ғаилә йылы!,Яңылыҡтар,166,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/2026-yyl-ur-m-tatyu-ail-yyly-4543594,2026-01-20T14:10:00+00:00
"Евразия ғилми-белем биреү үҙәге – Вуз-ара студенттар кампусы резиденты, Өфө дәүләт нефть техник университеты яңы транспорт сараларын һынау өсөн интеллектуаль борт регистраторын булдыра. Проект Өҫтөнлөк-2030 сиктәрендә Газпром һәм Кам АЗ менән берлектә тормошҡа ашырыла һәм санкциялар индерелгәндән һуң ҡулланылмай ҡалған ҡорамалдарҙы импортты алмаштырыуға йүнәлтелгән. Өфө дәүләт нефть техник университетының Нефть һәм газсәнәғәтендәһәм төҙөлөштәерөҫтө транспортынфайҙаланыукафедраһығалимдарыпрограмма-аппараткомплексынэшләй, ул сит ил аналогтарынан ике-өс тапҡырға арзаныраҡ буласаҡ һәм һынау һөҙөмтәләрен тиҙерәк анализларға һәм техника конструкцияһын төҙәтергә мөмкинлек бирәсәк. –Транспорт тармағы өсөн техниканы проектлауҙан алып баҙарға сығарыуға тиклем циклды ҡыҫҡартыу мөһим. Бындайтеркәүсеузелдарҙың эшен датчик сигналдары буйынса оператив баһаларға һәм инженерлыҡ ҡарарҙарын тиҙерәк ҡабул итергә ярҙам итә – был сифатҡа, ышаныслылыҡҡа һәм хәүефһеҙлеккә туранан-тура йоғонто яһай, – тип эшләнмәнең мөһимлеген билдәләне Башҡортостан Республикаһы транспорт һәм юл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Виктор Жульков. Мәғлүмәттәрҙеанализлауөсөн машиналар өйрәнеү һәм яһалма интеллект нигеҙендә махсус программа тәьминәте эшләнә. Ул ҙур мәғлүмәт күләмдәрен эшкәртергә ярҙам итә һәм эшкәртеү ваҡытын һиҙелерлек ҡыҫҡарта. –Ҡоролмабыҙҙың үҙенсәлеге шунда: ул двигателдәге детонация процестарын асыҡлай, двигателдең һәм башҡа мехатрон системаларҙың эш параметрҙарын оҙаҡ теркәй ала. Тағы бер өҫтөнлөгө – транспорт сараһы архитектураһына интеграцияланыу һәм автомобилдең һанлы селтәре мәғлүмәттәрен һәм һынаусы датчиктарҙың сигналдарын синхрон теркәү һәләте, – ти проект етәксеһе, Өфө дәүләт нефть техник университетының Нефть һәм газ сәнәғәтендә һәм төҙөлөштә ер өҫтө транспортынфайҙаланыукафедра мөдире Сергей Кинев. Эшкәртеүселәрәйтеүенсә, Рәсәйҙә етештерелгән бындай автономлы теркәүселәр әлегә юҡ. Беҙҙең илгә импорт теркәүселәр хәҙер килтерелмәй, өҫтәүенә улар бик ҡиммәт. ӨДНТУғалимдарыҡиммәте буйынса күпкә арзаныраҡ һәм мөмкин тиклем Рәсәй компоненттарынан етештереләсәк ҡоролма эшләргә тырыша. Тикшеренеүселәрмакетөлгөһөнйыйып, уның эшсәнлеген тикшерә. Параллельрәүештә программалаусылар командаһы эшләйбашлаясаҡ. Уғаиҫәпләү техникаһы һәм инженер кибернетикаһы кафедраһыстуденттарынйәлепитеү планлаштырыла. – Беҙ ватан автотранспортын эшләүселәргә һәм етештереүселәргә тиҙ арала һөҙөмтә алырға мөмкинлек биргән уңайлы ҡорал тәҡдим итергә теләйбеҙ. Беҙҙең ҡоролмаменән ошо өлкәлә ҡулланылған сит ил регистраторыналмаштырырғамөмкин, – ти проектта төп ҡатнашыусыларҙың береһе Өфө дәүләт нефть техник университетының Нефть һәм газ сәнәғәтендә һәм төҙөлөштә ер өҫтө транспортынфайҙаланыукафедраһы доценты Данир Шәмсетдинов. Бортрегистраторыныңҙур маҡсатлы аудиторияһы бар: тәгәрмәсле транспорт сараларын етештереүселәр һәм эшләүселәр, ғилми-тикшеренеү институттары, юғары уҡыу йорттары, хатта спортсы-автоуҙышсылар. Команда үҙ ихтыяждары өсөн эшләгән һәм патентланған сигнал генераторы автомобиль диагностикаһы белгестәрен ҡыҙыҡһындыра. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Президент Владимир Путин ҡушыуы буйынса Рәсәйҙә заманса кампустар селтәре булдырыла. 2030 йылға илдә 25 кампустан торған йондоҙлоҡ барлыҡҡа килергә тейеш. Был йүнәлеш буйынса эште Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте һәм Рәсәй Мәғариф һәм Фән Министрлығы алып бара. Әлеге ваҡытта Йәштәр һәм балалар милли проекты (национальный проект Молодежь и дети) ярҙамында 24 ошондай студент ҡаласығы проекты әҙерләнә һәм төҙөлә. 2036 йылға кампустар һаны 40-ҡа тиклем артасаҡ. Башҡортостан заманса кампустар селтәрен булдырыу буйынса федераль проект тормошҡа ашырылған Рәсәйҙең пилот төбәктәренең береһе булды. Өфөлә Евразия фәнни-белем биреү үҙәгенең Вуз-ара студенттар кампусының беренсе сираты 2024 йылдың февралендә асылды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңы ҡоролма сит ил аналогтарынан ике-өс тапҡырға арзаныраҡ буласаҡ,Иҡтисад,3883,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-21/ya-y-orolma-sit-il-analogtarynan-ike-s-tap-yr-a-arzanyra-bulasa-4516409,2025-12-21T21:00:00+00:00
В день проведения республиканского форума школьного образования «Взлетай! » стало символичным открытие Х юбилейного регионального чемпионата профессионального мастерства среди людей с инвалидностью и ограниченными возможностями здоровья «Абилимпикс» — 2024.,Дан старт региональному чемпионату по профессиональному мастерству среди инвалидов и людей с ограниченными возможностями здоровья «Абилимпикс»,Яңылыҡтар,257,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-03/dan-start-regionalnomu-chempionatu-po-professionalnomu-masterstvu-sredi-invalidov-i-lyudey-s-ogranichennymi-vozmozhnostyami-zdorovya-abilimpiks-3713296,2024-04-03T21:34:00+00:00
"Музыканттар дәртле көйҙәрен уйнап торған, уҡытыусылар менән уҡыусылар оҫталыҡ дәрестәре үткәргән. Окоп шәмдәре яһарға, маскировка селтәрҙәре үрергә өйрәнгәндәр, туҡмас киҫкәндәр, сөхәри киптергәндәр. Быларҙың барыһын да алғы һыҙыҡта ҡуш ҡуллап көтөп алалар. Посылкаларға һалып ебәрер өсөн аҡ ҡағыҙға өмөт, ышаныс һүҙҙәрен, рәхмәттәрен теҙеп яҙғандар. Гуманитар ярҙам туплау эше лә Ҡандра мәктәбендә әүҙем үтә. Оҙаҡ һаҡлана торған аҙыҡ-түлек, шәхси гигиена әйберҙәре бик йылдам йыйыла. ""Беҙҙекеләргә ярҙам итәйек"" хәйриә фатирнигын Беренселәр хәрәкәтенең башланғыс бүлексәһе ойошторған. Йәш ҡандраларҙың башланғысы ""Йәштәр һәм балалар"" милли проекты маҡсаттарына тап килә. Ул үҫеп килгән быуында патриотизм, илдең гражданы була белеү, ил өсөн яуаплылыҡ тәрбиәләй. « Бындай башланғыстар әлеге ваҡытта махсус хәрби операцияла йөрөгән яугирҙәребеҙгә ярҙам күрһәтеп кенә ҡалмай,  балаларҙа ла бурыс, шәфҡәтлелек һәм илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләй, дөйөм тырышлыҡтарҙың көсөн күрһәтә », — ти Туймазы районы хакимиәтенең мәғариф идаралығы начальнигы Ольга Чернова. Сығанаҡ: Туймазы районы хакимиәте. молодёжьидети йәштәр һәм балалар",ҠАНДРАЛА ШӘП ФАТИРНИК ҮТКӘН,Яңылыҡтар,1123,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-24/andrala-sh-p-fatirnik-tk-n-4519423,2025-12-24T11:25:00+00:00
"Здание площадью более 600 кв. метров стало первым объектом нового туристического кластера, формируемого вблизи исторических памятников – веков, в том числе золотоордынских каменных мавзолеев Тура-хана и Хусейн-бека. Ключевым объектом кластера станет Евразийский музей кочевых цивилизаций площадью порядка 20 тысяч кв. м. Рядом с ним планируют создать Центр башкирской лошади и ловчих птиц, а также СПА-санаторий «Кочевник». Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров поздравил жителей республики с открытием визит-центра и подчеркнул важную роль реализуемого проекта создания музейного комплекса. – Сегодня мы открываем новый значимый для республики объект – визит-центр Евразийского музея кочевых цивилизаций. Это начало большого научного проекта, – подчеркнул он. – В древности наши предки были кочевниками и входили в огромную общность кочевых племён, живших на территории Евразии. Средневековые мавзолеи Тура-хана, Хусейн-бека были одними из центров древней цивилизации. Здесь проходили торговые пути из Волжской Булгарии в Среднюю Азию и Сибирь. Перемещаясь по бескрайним просторам, кочевые народы выполняли особую историческую миссию по объединению племён, земель и формированию башкирского этноса. Руководитель региона выразил признательность всем, кто принимает участие в строительстве музейного комплекса и формировании его экспозиции. – Хочу сказать особые слова благодарности председателю Издательского совета Русской православной церкви, митрополиту Калужскому и Боровскому Клименту за передачу копии Остромирова Евангелия – одного из древнейших памятников славянской письменности. Книга станет одним из первых экспонатов будущего музея. Кроме того, в прошлом году республике передали копию Корана Османа. Это единственная золотая копия книги, хранящейся в Музее Корана в Ташкенте. Коран Османа – одна из шести древнейших копий священного Корана, которая относится к веку, – отметил Р. Ф. Хабиров. – А для галереи будущего Евразийского музея кочевых цивилизаций подготовили целую серию художественных картин. Именно здесь мы хотим создать центр притяжения туристов, гостей республики. Постараемся полностью раскрыть наши традиции и культуру. Напомним: с инициативой по созданию нового музея на открытии историко-музейного комплекса «Шульган-Таш» года выступил Р. Ф. Хабиров. Он тогда отметил, что республика находится на пересечении исторических кочевых путей в так называемую Великую степь. В связи с этим народы и национальности, проживающие сегодня в регионе, имеют общие корни в культурных и бытовых традициях и обычаях со многими странами Азии. Визит-центр «Тура-хан» выполняет функцию общественного пространства и не является музеем. Без учёта пешеходной экотропы протяженностью 620 м, ведущей к мавзолею Тура-хана, площадь объекта составляет 650 кв. м. В правом крыле здания размещена мини-экспозиция, содержащая реплики музейных предметов. Представлена уменьшенная копия мавзолея Тура-хана, служащая наглядным пособием для разъяснения основных особенностей архитектуры средневековых усыпальниц. В составе этого экспозиционного комплекса также представлена реконструкция прилегающего к мавзолею некрополя и реконструкции облика погребенных из мавзолея Хусейн-бека. Для ознакомления с историческим контекстом периода создания каменных мавзолеев на стенде представлена подробная карта Степной Евразии с указанием границ государств и локализации этносов в – вв. Карта позволяет оценить масштабы Монгольской империи и понять её внутреннее территориально-административное устройство. Дополнением к карте служат реплики археологических артефактов периода Золотой Орды, найденные в ходе археологических исследований на территории РБ. Благодаря исследованиям последних лет археологи убедительно доказали, что в – вв. территория современного Башкортостана являлась развитой в хозяйственном плане, значительной административной единицей Золотой Орды. Значительная часть экспозиции визит-центра посвящена истории башкирского народа. В частности, представлены точные копии рукописи Ахмада ибн Фадлана века, содержащей первое письменное упоминание башкир, карты Махмуда Кашгари века с нанесенной на неё локализацией башкирского народа, а также шежере предводителя башкирского племени Мин Канзафар-бия. В мае 2024 года в рамках второй Международной книжной ярмарки «Китап-байрам» митрополит Климент передал Главе Башкортостана факсимильную копию одного из древнейших памятников славянской письменности – Остромирова Евангелия, созданного в Великом Новгороде в веке. Книжная реликвия, напечатанная в 1988 году к 1000-летию Крещения Руси, хранилась в Национальном музее Башкортостана. Рукописная книга пополнила экспозицию визит-центра Евразийского музея кочевых цивилизаций. Основой Евразийского музея кочевых цивилизаций станут золотоордынские каменные мавзолеи Хусейн-бека и Тура-хана. Многочисленные артефакты, которые находят археологи, подтверждают, что у этой местности богатая история, которая уходит в глубь веков. Севернее мавзолея ученые обнаружили новые захоронения, а в них – российские монеты века. Это говорит о том, что территория Башкортостана того времени была хорошо интегрирована в систему Московского государства. Вместе с тем другие находки, в том числе в районе селища Подымалово-1, свидетельствуют о том, что исторически эта местность была крупным торгово-ремесленным центром и стоит в одном ряду с другими, более известными центрами этого периода. — Поэтому мы пришли к решению о необходимости создания Евразийского музея кочевых цивилизаций, — рассказал, выступая на пленарном заседании конференции, Глава республики Р. Ф. Хабиров. — Речь идет не только о башкирской, татарской, якутской или казахской, а о кочевых цивилизациях вообще. Наша задача — показать их движение сквозь время, развитие их культур. Поэтому наш проект должен быть интересен для потомков всех кочевых цивилизаций. Он концептуально объединит несколько ключевых исторических памятников, в числе которых — золотоордынские каменные мавзолеи Тура-хана и Хусейн-бека. Кроме того, Глава Республики Башкортостан Р. Ф. Хабиров отмечал: «Наша земля богата историческим наследием. Уже доказано, что мавзолей над прахом проповедника Хусейн-бека построили по указанию Тамерлана. Ученые склоняются к тому, что Тамерлану принадлежал и щит, найденный у горы Торатау в Ишимбайском районе – великий завоеватель подарил его вождю башкирского племени. Во времена Золотой Орды территория современного Башкортостана стала «плавильным котлом» для многих языков и культур. Здесь, на Южном Урале, на стыке Европы и Азии, жили десятки разных, непохожих друг на друга племён. Здесь располагались центры кочевий, через нашу землю проходили основные торговые и караванные пути. Башкиры всегда умели находить общий язык и с кочевниками, и с оседлыми народами Евразии. И сегодня наша цель – через проект музея снова объединить Европу и Азию, Восток и Запад, древность и современность. Уверен, мы сможем сблизить народы, которые когда-то населяли Великую степь, сможем по-новому взглянуть на вклад евразийской кочевой цивилизации в развитие человечества. Вице-президент Русского географического общества, директор Института степи Уральского отделения Российской академии наук Александр Чибилёв поддержал инициативу по созданию Евразийского музея кочевых цивилизаций. – Мало кто знает, но евразийская кочевая степь с её многотысячелетней историей имеет и колоссальную географическую протяжённость – 8,5 тысячи км от Венгрии до Монголии. Создание Евразийского музея кочевых цивилизаций в центре континента, в Башкортостане – очень верное решение, – отметил Александр Чибилёв. Научный руководитель центра комплексных европейских и международных исследований ВШЭ, программный директор Валдайского клуба, научный руководитель Центра комплексных европейских и международных исследований НИУ «Высшая школа экономики», доктор политических наук Тимофей Бордачев рассказал о связующей роли исторического Башкортостана между народами Европы и Азии: «Открытие визит-центра «Тура-хан» будущего Евразийского музея кочевых цивилизаций — очень значимое событие. Оно отражает объективную реальность: Башкортостан находится в центре Евразии, с ней связано развитие евразийской кочевой цивилизации. Ученые обнаружили на территории республики невероятное количество артефактов, отражающих эту глубинную связь, сохраняющуюся и по сей день на уровне традиций, сознания, культуры. С другой стороны — Башкортостан, очень важный регион России, отражающий ее многонациональность, являющийся воротами России в огромный центральноазиатский регион, казахстанские степи. Международное значение Башкортостана очень велико, не случайно в мае 2024 года именно в Уфе международный дискуссионный клуб «Валдай» проводил свою Центральноазиатскую конференцию. Это показывало наше понимание того, какое место занимает Башкортостан в Евразии. Открытие такого многопрофильного культурного центра, собственно, и отражает огромное многообразие сюжетов, тем, вопросов и направлений, отраслей науки, в которых Башкортостан, занимая центральное место, может в будущем играть очень важную роль с точки зрения развития евразийского пространства, экономического, человеческого, интеллектуального общения. Глава Республики Башкортостан Р. Ф. Хабиров подчеркнул, что создание музея будет способствовать укреплению связей между народами.",Место силы и науки: начало большого пути Евразийского музея кочевых цивилизаций,Яңылыҡтар,9245,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-08/mesto-sily-i-nauki-nachalo-bolshogo-puti-evraziyskogo-muzeya-kochevyh-tsivilizatsiy-3839139,2024-07-08T12:43:00+00:00
"Уфада контракт хезмәтенә чакыру чатырыфикерләрУфаның Ленин районы мәктәпләрендәге укытучыларны гаскәргә контракт хезмәтенә чакыру турында листовклар таратырга мәбүр иткәннәр. Бу хата Башкортстан башлыгы Радий Хәбировпосты астында бер укытучының кызы Алина Нәбиуллинаязды. ""Бу нинди башбаштаклык? Ни өчен укытучыларны ялларында хәрби хезмәткә чакыру турында листовкалар таратырга мәбүр итәсез, моңа кадәр повесткалар таратып йөргәннәр иде (минем әнигә хәтта моның өчен янаулар да булды)? Әлбәттә, берни түләнми. Бу әнинең бердәнбер ял көне, ул аны гаиләсе белән уздырырга тели. Листовкалардан тыш әле атнага ике тапкыр тәмәке төпчекләре дә ыярга кушалар. Мондый эшләрне волонтерларга кушарга кирәк"", дип яза ул. Башкортстан башлыгы идарәсе әлеге хәлнең кайсы мәктәптә булуын сораган, башка төрле авап бирмәгән. Ленин районы мәгариф бүлеге итәкчесе Альбина Әхмәтнурова Азатлыка бу хәбәрне кире дә какмады, расламады да. ""Шуны гына әйтә алам, укытучылар мондый чараларга мәбүри төстә әлеп ителергә тиеш түгел"", диде ул. Хакимият укытучыларны озак еллар үз мәнфәгатьләрендә файдалана. Түбән хезмәт хаклары алган укытучылар бюджет тагарагыннан ашый дигән сылтау белән аларны хәрәмләшүләр белән узган сайлауларда катнаштыралар, эреле-ваклы түрәләрне каршылаганда да аларны тиз генә оештыралар. Бүген исә алар хакимият кушканча балаларда патриотизм хисләрен тәрбияли, аларга яңа максатлар куелды. Шул ук вакытта мобилизация вакытында ир укытучыларны саклап калучы булмады, Башкортстан берничә укытучысугышка ибәрелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада укытучыларны гаскәргә чакыру листовкалары тараттыруга зарланалар,Яңылыҡтар,1608,https://www.azatliq.org/a/32354069.html,2023-04-07T14:00:35+00:00
"Уянып киткәс, Ағуна йәшеренгән Төлкөнө күреп ҡалған да: «Бер ай ултырһам да төшмәйәсәкмен. Юғиһә, Төлкө мине тотоп ашаясаҡ», – тип уйлаған. Ҡояш төшкөлөккә күтәрелгәс, Ағуна, ҡанаттарын елпеп, көр тауыш менән керт-керт итеп күңелле генә гөрләп алған. – Нимәгә шатланаһың? – тигән, ти, Төлкө. – Бына хәҙер кофе килтерергә тейештәр. – Дуҫтарым, ау эттәре. – Ысынлап та, төш еткән дә баһа, миңә лә кофе эсергә ваҡыт. Әҙерләп ҡуйғандарҙыр инде. Булмаһа, аҡрынлап атлай торайым әле, – тигән булған, ти, Төлкө. Үҙе тиҙерәк ҡыуаҡтар араһына һыпыртыу яйын ҡараған. Ә Ағуна шундай итеп көлгән – ағас башынан саҡ-саҡ йығылып төшмәгән. Хәйләкәр Төлкө бына шулай көлкөгә ҡалған, ти, бер заман. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Көлкөгә ҡалған Төлкө,Хикәйә,1108,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2023-02-17/k-lk-g-al-an-t-lk-3147231,2023-02-17T15:30:00+05:00
"Батыр улдар үҫтергән әсәй Балаңды һуғышҡа оҙатыу. Ошонан да ауырыраҡ һынау бармы икән әсә кеше өсөн? ! Мәҡәләбеҙ махсус хәрби операцияла һәләк булған Мәҡсүт ауылы батыры Ил Бикбулатовтың әсәһе – герой әсәһе Разия Иҙрис ҡыҙы Биксәйева хаҡында булыр. Разия апай Юлдыбай ауылында Иҙрис менән Сәмсинур Биксәйевтәрҙең ун өс балалы ишле, татыу ғаиләһендә тыуып үҫә.  Урта мәктәпте тамамлағас йәш ҡыҙ баш ҡалабыҙ Өфөгә юллана. Унда һөнәрселек училищеһында ашнаҡсыға уҡып сыҡҡандан һуң ҡабат тыуған яҡтарына ҡайтып алған профессияһы буйынса эш башлай. Юлдыбай ауылында ете йыл ашнаҡсы булып эшләй ул. Унан Разия апай Мәҡсүт ауылында йәшәгән әсәһе янына ҡайтырға ҡарар итә.  Ауыл фермаһына һауынсы булып төшә, шунда уҡ ҡарауылсы булып эшләгән Әбделәхәт  Һибәтулла улы Бикбулатов менән дуҫлашып, ғаилә ҡоралар. Бер аҙҙан йәштәрҙең донъяларын йәмләп, улдары Ил донъяға килә. - Илем бала саҡтан аҙ һүҙле, баҫалҡы, эшһөйәр булып үҫте. Уның хатта өйҙә барлығы ла беленмәне. Ҡулы оҫта булғанға яҡын тирә ауылдарға ярҙам итергә йыш саҡырҙылар. Кемгә өй күтәреште, кемгә бура бурашты, кемгә ҡыйыҡ ябышты. Берәүгә бер ҡасан юҡ тип әйтмәне, – ти күҙ йәштәре аша Разия апай. Башланғыс белемде Ил тыуған ауылында ала, артабан Баймаҡ мәктәп-интернатында уҡый. Ҡулына өлгөргәнлек аттестатын Ҡашҡар урта мәктәбендә ала. Спорт менән дуҫ була, айырыуса саңғыла йөрөргә ярата. Ярыштарҙа ҡатнашып призлы урындар яулай. Мәктәптән һуң   Юлдыбай һөнәрселек училищеһында электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе профессияһына уҡый, унан әрме сафына юллана. Әрме хеҙмәтен Түбәнге Новгород ҡалаһында үтә. Тыуған ил алдындағы бурысын атҡарып ҡайтҡандан һуң  Себер тарафтарында вахта ысулы менән эшләй. 2022 йылдың 27 сентябрендә Рәсәй Президентының өлөшләтә мобилизация тураһындағы Указына ярашлы  Ил махсус хәрби операция зонаһына юллана. -Яуға ингән ваҡыттарын да белмәнек. Бер ни әйтмәне, бары тик беҙҙе элемтә булмаған ергә күсерәләр, шылтыратмаһам хафаланмағыҙ тип әйтер ине. Барыһы ла яҡшы, борсолмағыҙ тип йыуатып торҙо, – тип һөйләй әсә. Шулай ҙа, Ил, күңеле һиҙепме, бер көнө һеңлеһе менән бәйләнешкә ингән ваҡытта беҙ яуға инәбеҙ тип иҫкәртә. Ә  бер нисә көндән  һеңлеһенең төшөнә аяҡтарым өшөй, йылы ойоҡ бир әле, тип керә. Һәм ошонан һуң күп тә үтмәй  шылтыратып йән өшөткөс хәбәрҙе –  Илдең һәләк булыуын еткерәләр. Ул ваҡытта  ауыр яңылыҡты ишеткән әсә йөрәге ниҙәр уйлап, ниҙәр  кисергәнен бары бер үҙе генә белә. -Баламдың юҡлығына ышана алмайым. Ҡайҙалыр киткән дә бына-бына ҡайтып инер төҫлө. Үҙе һатып алған йортонда йәшәй ҙә алманы, исмаһам, – тип йәнә күҙ йәштәренә ирек бирә әңгәмәсем. Разия апайҙың бөгөнгө көндә терәк-таянасы булған тағы бер улы һәм ҡыҙы бар. Ауыр ваҡытта яңғыҙ ҡалдырмай, ярҙамынан өҙмәй улар ғәзиз әсәләрен. Ҡыҙы район үҙәге Йылайырҙа төпләнһә, төпсөк улы сит өлкәлә йәшәй.  Әйткәндәй, апайҙың бәләкәй улы ла хәрби. Тыуған ил алдындағы бурысын үтәргә киткән егет хәрби хеҙмәтен дауам итергә ҡарар итеп контракт төҙөй.  Ул да бөгөн махсус хәрби операция зонаһында илебеҙҙе нацизмдан ҡотолоуҙа ярҙам итә. Отделение командиры. Бынан тыш 2019 йылда Сириялағы хәрби операция ҡатнашыусыһы. Ғаиләле, бер ҡыҙға атай. Ҡасандыр 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугире булған данлы ҡартаталарының лайыҡлы вариҫтары  ағалы-ҡустылы Бикбулатовтар Хәрби батырлыҡтары өсөн Жуков, беренсе һәм икенсе дәрәжә Ҡаһарманлыҡ, «Батырлыҡ өсөн» миҙалдары менән билдәләнгәндәр. Раббыһынан ҡалған балаларының, ейән-ейәнсәрҙәренең  именлеген теләп, һаулыҡ һорап, хәйер-доғалар менән башлай көнөн Разия апай. Эсендә ут янһа ла, үҙ-үҙенә бикләнмәй, уйҙары менән уртаҡлашып, башҡалар менән аралашып йәшәй һалдат әсәһе. Әле ул Мәҡсүттән район үҙәгенә, Иле тере саҡта һатып алған йортҡа күсенгән. Бар уңайлыҡтары булған йылы өйөндә гөл-сәскәләр үҫтереп, баҡса ултыртып, ҡош -ҡорт аҫрап һәүетемсә көн итә.  Йылайыр ауылында эшләп килгән «Ғаилә» үҙәге хеҙмәткәрҙәре тарафынан яугир әсәләре өсөн үткәрелгән сараларҙы ҡалдырмаҫҡа тырыша, теләп йөрөй. «Преображенск» халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәгенән беркетелгән хеҙмәткәр ҙә  яугир әсәнең күңел көҙөн яҡтыраҡ, йылыраҡ, тормошон еңелерәк итергә тырыша. Батыр улдар үҫтергән Разия Иҙрис ҡыҙына сәләмәтлек, оҙон һәм бәрәкәтле ғүмер, балалар, ейән-ейәнсәрҙәр ҡыуанысы насип булһын, башҡа бала ҡайғылары күрһәтмәһен тип теләйбеҙ. Розалия Такалова ""Ауыл уттары"" гәзитенән",Батыр улдар үҫтергән әсәй,Йәмғиәт,4293,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-17/batyr-uldar-terg-n-s-y-4390988,2025-09-17T09:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусиядә мобилизация башланып, илнең програмчылары – һакер-мөһаирләр күпләп күчеп килгәннән соң, Төркиядә кибер-инаятьчелек арткан. Бу хакта Төркия полициясендәге чыганакларына һәм кибер-иминлек өлкәсендәге белгечләргә сылтама белән хәбәр итә. Басма әңгәмәдәшләре сүзләренчә, башта мөһаир-һакерлар төрек һакерлары белән берләшеп вак онлайн-хәрәмләшүләр кылган, алар урланган мәгълүматларны Европа базарында сату өчен бергә эш иткән. Әмма күптән түгел төрек полициясе тикшерү башларга булган, чөнки Русия һәм Төркия хакерлары бер-берсенең көчле якларын кулланып, төркемнәр оештыра башлаган диелә. Газет кибер-иминлек өлкәсендәге аноним калырга теләгән бер белгеч белән аралашкан. Ул -да бер каналга үтеп керә алуы, анда русияләрнең төрек һакерларын күләмле мәгълүматлар белән эшләргә өйрәтүен ачыклаган. Ә төрекләр Көнбатыш Европадагы элемтәләре аша отышлы килешүләр белән тәэмин итеп торган диелә. Башка чатларда һакерлар урланган крипто-акчаларны төрек лирасына алыштыру һәм Төркия ватандашлыгына ия булу өчен күчемсез милек сатып алу ысуллары турында сөйләшә, дип ышандыра басма чыганагы. Алар арасында атаклы һакерлар юк, әмма алар бик нәтиәле эш итә, ди ул. Газет чыганаклары мәгълүматынча, һакерлар мәгълүматларны програмы ярдәмендә ыя. Күрәсең, бу програм күпчелек антивирусларны урап үтә ала, диелә язмада. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: мобилизациядән качып килгән русияләр аркасында Төркиядә кибер-инаятьчелек арткан,Яңылыҡтар,1434,https://www.azatliq.org/a/32587385.html,2023-09-11T09:51:24+00:00
"Шишмә районындағы Турахан сәфәр үҙәгендә Евразия күсмә цивилизациялар музейы, башҡорт атына һәм һунар ҡоштарына арналған үҙәк барлыҡҡа киләсәк. Музейҙы киләһе йыл төҙөй башларға йыйыналар. Ә быйыл кәшәнә эргәһендә амфитеатр, йәйге сәхнә, мәҙәни саралар өсөн майҙансыҡ йыһазландырыласаҡ. Был хаҡта Башинформ хәбәр итә.",Турахан кәшәнәһендә музей буласаҡ,Яңылыҡтар,317,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-31/turahan-k-sh-n-end-muzey-bulasa-4178599,2025-03-31T13:30:00+00:00
"Сәдака салучыларфикерләрБер ел элек Русия Украинага басып кергәннән соң Татарстан Диния нәзарәте бу сугышныхуплап чыкты. Мобилизация башлангач, мөфтият сугышта катнашуны рөхсәт итүче фәтва дачыгарды. Татарстаннан киткән сугышчылар һәм аларның якыннары өчен 25 мең данәдә ""дошманны иңү өчен"" догалар ыентыгытаратылды. Әлеге эшкә моңарчы мохталарга ярдәм күрсәтү белән шөгыльләнгән ""Зәкәт"" фондын да иктеләр. Диния нәзарәтенең 2022 елга ясалганхисабындаузган ел ""Зәкәт"" фонды Татарстаннан мобилизацияләнгәннәргә 8,5 млн сум акча ыюы хәбәр ителә. Бу фондның мохталарга дип ыйган 24 млн сумның 35 процентын тәшкил итә. ""Зәкәт"" оешмасы сугышчыларга 40 комплект хәрби кирәк-яраклар, 14 мең данә хәләл тушенка һәм башка әйберләр сатып алган. Шулай ук сугышчыларга ""Нива"" машинасы да ибәрелгән. Татарстан мөфтияте ике машинада һуманитар йөкне сугыш кырына тапшыруын әйтте. Быел мөфтият Украинада сугышучы Татарстан кешеләренә кабат ярдәм ыя башлавынәйтте. Акча ыюга ""Зәкәт"" фонды әлеп ителде. Моңа медикаментлар, эчке кием һәм оекбашлар, хәләл тушенка, казылык, гигиена әйберләре, портатив газ плитәләре сатып алыначагы әйтелде. ""Зәкәт"" фондының ""кайнар линиясе""ндә әйтүләренчә, халык Татарстан сугышчыларына акчаны зәкәт түгел, ә сәдака буларак күчерә. Шул ук вакытта сугышчыларга зәкәт акчаларын ибәрүчеләр булуын да инкарь итмәделәр. Бер елдан артык дәвам итүче сугышта Русия хәрбиләре Украина ирләрен басып алды. Сугышчылар кулы белән гади халыккаут ачу, көчләү, морадерлыккылынды. Ислам дине инаятьчел сугыш алып баручыларга зәкәт һәм сәдака акчаларын ибәрүгә ничек карый? Азатлык зәкәт түләүче һәм имам белән сөйләште. Сугыш башланганнан соң мөселманнарның бер өлеше сугышка акча ыюга каршы. Казанда яшәүче эшмәкәр Морат(исеме үзгәртелде) соңгы елларда ""Зәкәт"" фондына еллык зәкәт тапшыра торган булган. Сугыш башлану белән фонд Украинадагы сугышка акча һәм ярдәм ибәрә башлагач, оешмага зәкәт түләүне туктаткан. ""Минем өчен бу – хәрәм. Беренчедән, без бу сугышның дөрес түгел икәнен яхшы аңлыйбыз. Мөселманнар моңа ярдәм күрсәтә алмый. Шәригать ягыннан карасак, башка дин вәкилләре сугышканда мөселманнар моңа кысылырга тиеш түгел. Икенчедән, Русиядә мохталар беткәнме әллә? Алар белән Русия тулган. Аеруча, мөселманнар арасында мохталар бик күп. Шуңа мин моңа тискәре карыйм. Алар үзләре Аллаһ каршында авап тотачак"", ди ул. Узган ел ул зәкәтен берничә мохта гаиләгә тапшырса, быел Төркиядәге зилзәләдән зыян күрүчеләргә бирүен әйтә. ""Һичьюгы монда акчаның кая барганын беләсең"", ди ул. Озак еллар Татарстанда эшләгән, хәзер Киров өлкәсе мөфтие Зөфәр Галиуллинзәкәт акчасын Украинага һөүм итүдә катнашучы Татарстан егетләренә тапшыруның дин ягыннан ни дәрәәдә дөрес икәненә төгәл генә авап бирә алмады. ""Зәкәт акчасын сугышка ибәрергә ярыймы - моның өчен мөфтиләр белән ыелып сөйләшергә кирәк. Ник дигәндә, зәкәт мохталарга бирелә. Безнең солдатлар мохта булырга тиеш түгел. Хөкүмәт ибәргән икән, аларны тәэмин итәргә итеш. Ә безгә үз чиратыбызда аларның исән-сау кайтуына ярдәм күрсәтергә кирәк. Дога аша, ярдәм һәм Коръәнгә нигезләнгән акыллы сүз белән"", ди ул. Шул ук вакытта хәзрәт Татарстан егетләренең үзләре теләп сугышка китмәвен әйтә, шунлыктан аларга ярдәм күрсәтелергә тиеш дигән фикердә. ""Бу бик нечкә мәсьәлә. Татарстан егетләре үзләре теләп китмәде. Аларны алып киттеләр. Без аларга ничек тә ярдәм күрсәтергә тиеш. Сугыш дөрес булганмы, юкмы - икенче мәсьәлә. Ләкин анда балалар киткән икән, без аларны ничек тә саклап калырга һәм исән-сау кайтулары өчен барысын да эшләргә тиеш. Рафаил Сәхабиевның ""Кара шәлең килә сөйрәлеп"" дигән ыры бар. Бу аналарга кайгы булып килә"", ди ул. ""Мин үз китабымда йә коллар коллар белән сугыша, йә коллар иреклеләргә каршы сугыша дип яздым. Ләкин иреклеләр иреклеләргә каршы сугышмый. Сугыштан котылу өчен халык ирекле булырга тиеш. Русиядә бүген халык юк, бары ""население"" бар"", дип тә өстәде ул. Татарстан мөфтияте сайтында зәкәт акчалары фәкыйрьләргә, мөлкәтсез кешеләргә, зәкәт ыючыларга, бурычлыларга, дини эшләргә һәм мосафирларга тапшырыла аладиелә. Шул ук вакытта Украина ягында мөселманнар кулына корал алып Ватанын саклый. Алар арасында Украинаның элекке мөфтие, Донецки татары Сәид Исмәгыйлевихтыяри булып үз иленең гаскәренә кушылды. Ул берничә тапкыр Русия мөселманнарына мөрәәгать итеп сугышка барудан качаргачакырды. ""Безнең Украин ирендә инде дистәләрчә мең русияле һәлак булган. Йөзләрчә меңе әсир булган, яраланган. Кулсыз, аяксыз калган. Соравым гади: бу сезгә кирәкме? Сез Кремльнең империячел амбицияләре өчен сугышырга телисезме? Путин өчен үләргә, инвалид булырга телисезме? "" дип сорау бирде ул Ютубта урнаштырылган мөрәәгатендә. Мондый хәлгә калмас өчен ул ике юл күрсәтте. Беренчесе — мобилизациядән качу. Икенчесе — әгәр инде сугышка киткәнсез икән, әсир төшү. ""Бу очракта әсирләргә мөгамәлә яхшы булачак, чәй бирербез, намазларыгызны укый алырсыз, дип ышандыра элекке имам. — Аллаһ күрә: без хак юлда, иһад юлында. Безгә каршы сугышмагыз, без туган иребезне яклыйбыз. Сезнең оятсыз мөфтиләрегез сөйләгәнне тыңламагыз, ди Украинаның элекке мөфтие Сәид Исмәгыйлев. Русиянең Украинага каршы сугышы бер елдан артык дәвам итә. Шушы бер елда бу сугышта безнеңхисапкакүрә Татарстаннан кимендә 298 һәлак булган. елларда Совет берлегенең Әфганстандагы сугышында Татарстаннан 296 һәлак булган йә хәбәрсез югалган. Шулай итеп, Путинның бер ел барган сугышы үлүчеләр саны белән 10 ел дәвам иткән Әфган сугышын узып китте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Минем өчен бу – хәрәм"". Зәкәт һәм сәдака акчаларын сугышка ибәрү мөселманнарда каршылык тудырды",Татарстан,5482,https://www.azatliq.org/a/32308850.html,2023-03-08T21:00:11+00:00
"Ул, ҡасан башҡортса йәнһүрәттәр төшөрөләәк йәки билдәле йәнһүрәттәр башҡорт теленә тәржемә ителәсәк, тип һорағайны. Өфө ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, малай өсөн был һорау ысынлап та мөһим, уларҙың ғаиләһендә, балалар баҡсаһында ла башҡортса һөйләшәләр. Солтанморат ""Юлдаш"" радиоһын яратып тыңлай, ""Тамыр"" тапшырыуҙарын ҡарай. Ҡыҙыҡлы һорауы һәм әүҙемлеге уны өсөн ҡала хакимиәте етәксеһе Ратмир Мәүлиев исеменән эштәр менән идара итеүсе Асҡар Батталов ҡотлап, бүләк тапшырған. Әсәһе әйтеүенсә, малайҙы динозаврҙар донъяһы ҡыҙыҡһындыра икән. ""Дино командаһы"" тигән йәнһүрәттең башҡортсаға тәржемәһен бик яратып ҡараған. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Солтанморатҡа - бүләк,Донъя,1030,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-14/soltanmorat-a-b-l-k-4536476,2026-01-14T10:41:00+00:00
"Дарыу үләндәре әҙерләү өсөн йәй – иң ҡулай ваҡыт. Тик уларҙы оло юлдан, заводтар тирәһенән ситтә, урман-яландарҙа йыйыу һәйбәтерәк.",Йәшел дарыухана,Яңылыҡтар,131,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-21/y-shel-daryuhana-3817246,2024-06-21T10:47:41+00:00
"2025 йылда Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ конкурсына ике тапҡырға тиерлек күберәк ғариза килде. Уларҙың һаны 159 булды. Журналистика конкурсы өсөн был рекорд, тип билдәләне Башҡортостандың матбуғат һәм  киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев. - Башҡортостанда был төп тармаҡ конкурсы. Приз фонды ҙур: 20 еңеүсенең һәр береһе 300 мең һум күләмендә премия ала. 2026 йылда ғаризалар һаны тағы ла артыуы ла ғәжәп булмаҫ. Иң ҙур конкурс Ҡаһарманлыҡ һәм Һиҙгер йөрәк номинацияларына булды. Уларға 40 һәм 48 ғариза тапшырылды. Әлбиттә, был журналистар өсөн бик яҡшы мотивация. Быйыл бүләкләү тантанаһында яңы йола барлыҡҡа килде: хәҙер Башҡортостан Башлығы премияһы лауреаттарының исемдәре махсус китапҡа индерелә бара. Наградаға лайыҡ булған һәр еңеүсе үҙенең исеме эргәһенә ҡултамғаһын ҡуя. Төбәк етәксеһе Радий Хәбиров журналистика өлкәһендәге Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ Башҡортостан Башлығының быйылғы премияларын тапшырып, конкурстың журналистарҙы яңы бейеклектәргә этәреүе өсөн булдырылыуын билдәләне. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ғаризалар ике тапҡыр күберәк булды,Йәмғиәт,1133,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-18/arizalar-ike-tap-yr-k-ber-k-buldy-4513430,2025-12-18T21:25:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрСаха (Якутия) халкы Конгрессы Русия Федерациясенең халыклары телләре турындагы яңа канун өлегесенә каршымөрәәгатькабул итте. Канун өлгесе нигезендә урыс теле илнең барлык ватандашлары өчен ""туган тел"" дип аталырга мөмкин. Конгресс вәкилләре бу карар милли үзбилгеләнү хокукларын боза һәм илдәге сәяси вазгыятьне катлауландыра ала, дип белдерә. Мөрәәгать авторлары Русия президенты Владимир Путинның Яңа ел алдыннан биргәнкүрсәтмәләретурында искә төшерә. Аның нигезендә Русия хөкүмәте ""Русия Федерациясе халыклары телләре турында"" канун өлгесен әзерли диелә. — Яңа канун өлгесенең төп принцибы булып, Русиянең һәр ватандашының — урысмы ул, татармы, лезгинмы, сахамы — урыс телен туган теле итеп танырга тиешлеге тора, — дип аңлата канун өлгесен өйрәнгән Саха Конгрессы вәкилләре. Ачык хатта Русия халыкларына урыс телен туган тел итеп көчләп тагучы яңа канун кабул ителүе Русиянең федератив нигезләренә зыян китерәчәге, милли төбәкләрдә тискәре реакция тудырачагы һәм ""илдә болай да катлаулы булган сәяси вазгыятьне"" тагын да тотрыксызландыра алачагы әйтелә. — Ни өчен хакимиятебез барлык ватандашларны урыс телен туган тел дип танырга канун нигезендә мәбүр итү вакыты итте дип хәл итте? — дигән сорау бирә хат авторлары. Үз белдерүендә Саха Конгрессы итимагый оешма итәкчеләре, фәнни һәм педагогик берләшмәләр, милли-мәдәни автономияләр, милли конгресслар, актив ватандашларга мөрәәгать итә һәм аларны бу канун өлгесенә каршы чыгарга өнди. Алар бу хакта фикерләрне һәм тәкъдимнәрне Русия фән һәм югары белем министрлыгына һәм Дәүләт думасына ибәрергә чакыра. Русиядә",Саха Конгрессы урыс телен барлык халыклар өчен туган тел дип атауга каршы чыгарга өнди,Яңылыҡтар,1586,https://www.azatliq.org/a/33360747.html,2025-03-26T12:23:58+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрГыйнвар аенда Русиядә нефть чыгару инде икенче ай рәттән кимеде. Бу АКШ санкцияләре нәтиәсендә нефтьне халыкара базарларда сату кыенлыклары белән бәйле, дип хәбәр итә агентлыгы. Русия хакимияте нефть һәм нефть продуктларын итештерү һәм экспортлау турындагы мәгълүматны яшерә, әмма әлеге хәл белән таныш булган кешеләргә сылтанып хәбәр итүенчә, гыйнварда Русия көненә уртача 9,28 миллион мичкә нефть чыгарган. Бу күрсәткеч декабрь белән чагыштырганда 40 меңгә кимрәк һәм ОПЕКка керүче илләр белән төзелгән килешү нигезендә билгеләнгән нефть чыгару лимитыннан 300 мең мичкәгә азрак. Бу мәгълүматларны Һиндстан чыганакларыннан алынган хәбәрләр дә әзме-күпме раслый. газетасы язуынча, гыйнвар аенда Һиндстан Русиядән көненә уртача 1,215 миллион мичкә нефть китерткән. Бу декабрь белән чагыштырганда 12 процентка, ә ноябрь белән чагыштырганда 22 процентка кимрәк.2 февральдә АКШ президенты Доналд Трамп Һиндстанның Русия нефтен сатып алудан баш тартачагын белдерде. Аның сүзләренчә, бу Һиндстан премьер-министры Нарендра Моди белән АКШның һинд экспортына кертелгән импорт пошлиналарын киметү турында ирешелгән килешү кысаларында эшләнә. Шулай ук президент Трамп элегрәк Дәһлинең Русия энергетик ресурсларын сатып алудан баш тартмаганы өчен кертелгән өстәмә 25 процентлы пошлиналарны да гамәлдән чыгарды. Әмма Һиндстанның Русия нефте импортын тулысынча туктатканмы-юкмы икәнлеге билгеле түгел. Хәзерге вакытта Русия инде төялгән нефтькә сатып алучылар табуда кыенлыклар кичерә. исәпләүләренә караганда, Һинд һәм Тын океаннарында бүгенге көндә дистәдән артык танкер йөри, аларның бортларында әлегә кадәр сатып алучысын тапмаган якынча 12 миллион мичкә нефть бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",: Русиядә нефть чыгару инде икенче ай рәттән кими,Яңылыҡтар,1777,https://www.azatliq.org/a/33674069.html,2026-02-10T09:32:32+00:00
"1 марттан Рәсәйҙә уларҙы һатыу тыйылды, тип хәбәр иткәйне «Башинформ».",Энергетик һатҡан өсөн штраф,Йәмғиәт,70,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-05/energetik-at-an-s-n-shtraf-4146173,2025-03-05T22:07:39+00:00
"фикерләрГерманиянең Конституцияне саклау федераль идарәсе ""Германия өчен альтернатива""ны () уңчы экстремистик оешма дип таныды. Идарәнең матбугат үзәге хәбәрендә әйтелгәнчә, әлеге фирка кеше абруен хөрмәт итү принцибын даими боза. Моңа кадәр ""Германия өчен альтернатива"" уңчыл экстремизмга шикләнелүчеләр исемлегендә иде. Яңа статус партиянең рәсми рәвештә конституциягә каршы дип танылуын аңлата. Бу махсус хезмәтләргә күбрәк вәкаләтләр бирә. Аерым алганда телефоннарны тыңлау һәм мәгълүмат ыючылар белән тыгызрак эшләү мөмкинлеге дә бар дип яза. Русиядә","""Германия өчен альтернатива"" ФРГ-да уңчы экстремистик оешма дип танылды",Яңылыҡтар,555,https://www.azatliq.org/a/33403125.html,2025-05-02T14:29:06+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЗиратка килгән кеше бу такта янына телефон камерасын якын китереп, шунда ук күренекле шәхесләрнең тормыш юлы һәм эшчәнлеге белән таныша ала диелә. Бүген Казанның Иске татар зиратында Остазларны искә алу көне үткән. Ислам динен кабул итүгә 1000 ел исемендәге Казан мәдрәсәсе бу чараны ел да 2 май көнне үткәрә. Дин әһелләре, мөгаллимнәр, шәкертләр, татар зыялылары мәрхүмнәр рухына дога кылырга килгән. Бу хакта Татарстан мөселманнары диния нәзарәтеиткерә. Мәдрәсә итәкчесе Ильяс иһаншиншәкертләр белән бергәләп биредә йөзләгән хәзрәт һәм остазның каберен эзләп тапкан. Зиратта татар халкының олугъ галимнәре – әйтик Шиһабетдин Мәрани, Галиман Баруди, Әхмәтһади Максуди, шулай ук совет чорында ислам динен саклап киләчәк буынга тапшыруга зур өлеш керткән остазлар –Әхмәтзәки Сафиуллин, Габделхак Саматов, Зәкәрия Минвәлиевирләнгән. Быелгы Остазлар көненең төп үзенчәлеге – каберләргә остазның исеме, әтисенең исеме язылган -кодлы такталар урнаштырылган. Барлыгы шундый 50 ләп такта әзерләп кую каралган. Зиратка килгән кеше бу такта янына телефон камерасын якын китереп, шунда ук күренекле шәхесләрнең тормыш юлы һәм эшчәнлеге белән таныша ала диелә хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанның иске татар зиратында олугъ шәхесләр каберләренә -кодлар куела башлады,Яңылыҡтар,1316,https://www.azatliq.org/a/kazanning-iske-tatar-ziratinda-olug-shaheslarneng-kaberlarena-qr-kodlar-kuela-bashladi/32930823.html,2024-05-02T18:05:00+03:00
"1 июня, в рамках деловой программы Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам», на площадке Национального музея Республики Башкортостан пройдет встреча редакторов и издательств «Страницы наследия: роль изданий в современном медиапространстве Башкортостана». В рамках встречи предполагается обсуждение вопросов патриотической направленности и популяризации историко-культурного наследия Башкортостана на страницах периодических изданий; создание современного качественного контента, востребованного у широкого круга читателей; внедрения «цифрового» контента; разбор механизмов и инструментов, успешных проектов и креативных инициатив в издательском деле Башкортостана; проблемы привлечения молодежной аудитории и продвижения изданий в медиапространстве. «В современном мире, когда история и культура – фактически становятся оружием пропаганды, роль и значение периодических изданий в популяризации историко-культурного наследия возросла. В Республике Башкортостан около двадцати научных, научно-практических и научно-популярных периодических изданий, посвященных истории и культуре нашего региона. Все они работают, с одной стороны, в общем русле представления и популяризации наследия, с другой стороны – каждое издание имеет свой уникальный код, свои особенности, способы общения с читателями. Именно для обмена опытом, обсуждения актуального контента и создания благоприятной атмосферы для общения специалистов одной сферы мы организуем эту встречу», – отметила модератор мероприятия, кандидат исторических наук, главный редактор Научно-практического журнала Национального музея Республики Башкортостан «Башкирский край», Светлана Воробьева. Мероприятие состоится г. , с 11:00 до 12:00 часов, по адресу: г. Уфа, ул. Советская, д. 14, каб. 215.",Бөгөнгө матбуғатта -тарих һәм мәҙәниәт,Иҡтисад,1746,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2025-05-27/b-g-ng-matbu-atta-tarih-m-m-ni-t-4251992,2025-05-27T14:10:00+00:00
Өфөлә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар араһында БДБ илдәренең Беренсе Ҡышҡы Спартакиадаһы тантаналы шарттарҙа асылды.,"Спартакиада асылды, ҡатнашыусыларға уңыштар теләйбеҙ!",Яңылыҡтар,123,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/spartakiada-asyldy-atnashyusylar-a-u-yshtar-tel-ybe-4514122,2025-12-19T11:25:00+00:00
"Сталинград өсөн алышта, Ленинград блокадаһында ҡатнаша. Волхов фронты составында һуғыша. 1943 йылдың февралендә Йәнбирҙин Миһран Ғимран улы башына ауыр йәрәхәт ала. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң, 1946 йылда, тыуған яҡтарына ҡайта. Ат ҡараусы булып эшләй. Партия ҡайҙа йүнәлтә - шунда йөрөгән. Ҡайҙа ғына эшләмәһен, һәр ваҡыт үҙ эшен намыҫлы башҡара. Мөхәббәтен осратып өйләнә. Флүрә Сәхи ҡыҙы менән улар   ун матур, аҡыллы, тәрбиәле, эшһөйәр бала тәрбиәләй. Миһран Ғимран улының бик күп наградалары бар. Батырлығы, сыҙамлығы өсөн дәрәжә Ватан һуғышы Ордены, Ленинград өсөн һуғыш иҫтәлегенә, Хеҙмәт ветераны миҙалдары, шулай уҡ 1976 йылда Мәскәүҙә 2-се удар Армияһы ветераны миҙалы менән наградлана. Уның улдары ла әрме хеҙмәтен тултырып ҡайта. Йәнбирҙин Миһран Ғимран улы хаҡында хәтер беҙҙең йөрәктәрҙә мәңге һаҡланыр. Фотолар авторҙың ғаилә архивынан.",Беҙҙең ғаилә һалдаттары конкурсына,Аңлатма,849,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-20/be-e-ail-aldattary-konkursyna-4587242,2026-02-20T16:29:00+00:00
"Сивил журналист Куламет Ибраимов. Архив фотосыфикерләрРусия куәт оешмалары вәкилләре аннексияләнгән Кырымның Курман (Красногвардейски) районындагы Бүюк Онлар (Октябрьское) бистәсендә сивил журналист Куламет Ибраимовның гаиләсе яши торган йортны тентегән. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Кичә, 1 августта биш көн сак астында утырганнан соң, Ибраимов махсус тоту урыныннан (спецприемник) чыкты. Журналист әнисенең йортында теркәлгән, әмма өйләнгәннән соң башка урында яши диелә. Тентү узган чакта да ул башка ирдә булган. Журналист әйтүенчә, бүген иртә таңнан әти-әнисе яши торган йортка 10 кеше бәреп кергән. Алар бөтенесе битлек кигән, корал тоткан булган. Тентү турындагы карарны укып чыкканнар, әмма Ибраимовның туганнарына бернинди кәгазь калдырмаганнар. Куәт оешмалары вәкилләре журналистның бертуган энеләренең һәм әнисе Нефизе Ибраимованың телефоннарын тартып алган. ""Әни бик курыккан, әле дә тынычлана алмый"", дип сөйли журналист. Тентү бер сәгать тирәсе барган, бу вакыт эчендә аларның йортын тулысынча карап чыкканнар диелә. ""Машиналарны, сарайларны һәм өйне тулысынча карап чыкканнар, бөтен документларны тикшергәннәр. ""101 дога"" дигән китапны күреп, нәрсә бу дип сораганнар, минем кайда булуымны төпченгәннәр. Туганнарым мине фатир яллап тора, монда яшәми дип аңлаткан. Куәт оешмалары вәкилләре минем хакта ""әгәр эшчәнлеген дәвам итсә, начар тәмамланачак"", ""аны акылга утыртырга кирәк"", дигән, дип сөйли ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда сивил журналист Куламет Ибраимов гаиләсе яши торган йортта тентү узган,Яңылыҡтар,1524,https://www.azatliq.org/a/32531140.html,2023-08-02T13:56:45+00:00
"2026 йылдың 5 февралендә Станислава һәм Алексей Поповтар ғаиләһендә унынсы бала донъяға килә. Ата-әсә улдарына Лев тигән исем һайлаған. Ошо көнгә тиклем Поповтар туғыҙ бала тәрбиәләгән: биш ҡыҙ һәм дүрт малай. Иглин районы башлығы Гүзәл Насирова социаль селтәрҙәге сәхифәһендә яҙғанса, күмәк балалы ғаилә Күмертауҙан Иглингә күсенгән. Алексей Викторович рәссам-гравер, ә Станислава Олеговна – фотограф, әле декрет ялында.","Төклө аяғың менән, бәләкәс! 10-сы бәпәйҙәрен алып ҡайтҡандар!",Яңылыҡтар,421,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/t-kl-aya-y-men-n-b-l-k-s-10-sy-b-p-y-ren-alyp-ayt-andar-4585169,2026-02-19T15:05:00+00:00
"Акмәчетнең Үзәк район мәхкәмәсе бинасы янына хөкем ителгән кырымтатарларның туганнары, теләктәшләре ыелды, 26 гыйнвар 2023фикерләрКичә Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе янында тоткарланган 33 кырымтатар активистының идесеннән кала барысы да 10-15 тәүлеккә сак астына алынды. Аларга карата мәхкәмә бүген булды. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" хәбәр итә. Активистлар арасында өлкән яшьтәге кешеләр дә бар. Әлеге активистлар 24 гыйнварда анкөйда тоткарланган кырымтатарларга теләктәшлек белдереп мәхкәмәгә килгән иде. Мәхкәмә бинасы янында аларны полиция тоткарлап автобусларга утыртты.24 гыйнварда анкөй районында алты кырымтатар йортында полиция тентүләр үткәреп, аларнытоткарлады. Аларның барысын да Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тахрир"" оешмасын оештыру һәм катнашуда гаеплиләр. Мәскәү куйган Кырым башлыгы Сергей Аксенов Киевны гаепләп, үз телеграм каналында ""Киев режимы - террорчылык куркынычының төп чыганагы"" дипязды. Кырым Русия тарафыннан басып алынгач, ягъни 2014 елдан бирле Кырымда кырымтатарларны тоткарлаулар, әзерлекләүләр, утыртулар арта бара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымдагы мәхкәмә кырымтатар активистларын 10-15 тәүлеккә сак астына алды,Яңылыҡтар,1148,https://www.azatliq.org/a/32241305.html,2023-01-26T19:38:39+00:00
"Профессор артабан китә. Майбах туҡтай. Унан яй ғына бер йыуан ханым сыға ла: - Профессор, ҡәҙерлем, һеҙ мине таныйҙығыҙмы? Мин һеҙҙең кафедраның аспиранткаһы, һуңынан мэрға кейәүгә сығып киттем. Хәҙер Европала виллалар коллекциялайым. Бына визиткам, минең диңгеҙ ярындағы өйөмә килегеҙ, шараплап сәй эсербеҙ. Казиноғаға алып барырмын. Ҡәнәғәт профессор ары китә. Эргәһенән үтеп барған Роллс-ройс килеп туҡтай,  кабинан арыҡ ҡына бер ир килеп сыға ла: профессор, ҡәҙерлем, һеҙ мине иҫләйһегеҙме, нефть менән сауҙа итә башлағанға тиклем һеҙҙең кафедрала доцент инем. Миңә Рублевкаға килегеҙ, коньякта ҡыҙҙырылған шашлыҡ ашарбыҙ. Ниһайәт, профессор үҙенең өйөнә ҡайтып етә, сүплек эргәһенән үтеп барғанда, һауытта соҡонған алама ғына кейенгән бер ир уға: - Профессор, ҡәҙерлем, ни хәлдәһегеҙ, һаулығығыҙ? Профессор: - Әллә һеҙ ҙә минең кафедрала эшләнегеҙме? Үпкәле ҡиәфәт менән теге ир: - Ниңә эшләнегеҙ, мин әле лә шунда уҡытам!",Шулай ҙа була.,Юмор,927,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-09-22/shulay-a-bula-4396965,2025-09-22T11:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоның сәбәбен ул театрның ихлас уйнавы һәм халыкка якын булган тема күтәрүе белән аңлатты. Аяз Гыйләев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театрына йөрүчеләр арасында урыс тамашачысының күбәйде, дип белдерде театрның сәнгать итәкчесе Олег Кинәгулов. Бу хакта ул бүген ""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында театрның Казанда узачак гастрольләренә багышланган матбугат очрашуында сөйләде. Бүген татар театры белән беррәттән Чаллыда ""Мастеровые"" урыс драма театры эшли. Аныңча, ике театр арасында көндәшлек буламаса да, урыс театры тамашачысы хәзер татар театрына йөрүне хуп күрә башлаган. — Моны бер иңү дип тә әйтергә була: безнең театрда урыс тамашачысы күбәйде. — диде Кинәгулов. — Элек ""Мастеровые""га йөргән тамашачы безгә килә башлады. Ни өчен? Әгәр дә син спектакльне, театрдагы рухны ихлас тотасың икән, спектакльдә уйнаган артистның темасы халыкка ниндидер тойгы ясый икән, тамашачының авабы шундук күренә. Алар һәммәсе сезнең спектакльләр анлы, матур, ылы дип әйтә. Олег Кинәгулов сүзләренчә, бүген театр репертуарының өчтән берен комедияләр, икенче өлешен — драма, өченчесен — мелодрама, трагикомедия алып тора. Бүген татар телендә пьесалар күп килсә дә, аларны ""ни укып булмый, ни сәхнәләштереп булмый"", дип өстәде ул.15-17 сентябрьдә Казанда Аяз Гыйләев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театрының гастрольләре көтелә. Алар Камал театрында узачак. Татарстан башкаласында өч спектакль күрсәтеләчәк. 15 нче сентябрьдә Илгиз Зәйниевнең ""Бөке"" комедиясе, 16 сентябрьдә Мирхәйдәр Фәйзинең ""Ак калфак"", 17 сентябрьдә Нәбирә Гыйматдинова әсәре нигезендә куелган ""Сихерче"" спектакле тәкъдим ителәчәк. Элегрәк милли театрларда спектакльләрне колакчыннар киеп синхрон тәремә белән караучылар күбәюе әйтелгән иде. 2020 елда Башкортстан режиссеры Илсур Казакбаевун-егерме елдан бу катастрофага әйләнәчәк, милли театр, киноның булуы да бөтенләй мәгънәсез калачак, дип сөйләгән иде Азатлыкка. Шул ук вакытта соңгы елларда татар театрларының ""урыслаша баруы""н да искәртәләр. 2019 ел башында Әлмәт дәүләт татар драма театры балалар өчен Яңа ел тамашаларын урыс телендә генә уйнады. Театр итәкчесе Фәридә Исмәгыйлева шундый ультиматум куелды дипаңлаткан иде. Аңа кадәр – 2018 елда Уфаның ""Нур"" татар театры Казанда балалар спектаклен урыс телендә генә күрсәтте. Казанга гострольләре вакытында алар ""Мааралы Яңа ел? !"" (""Дед Мороз настоящий? !"") дип исемләнгән урыс телендә спектаклеалып килде. Шуннан соң ""Татар ата-аналары"" төркеме Татарстан мәдәният министры Ирада Әюпова исеменә ""Әкият"" театрында татар тамашалары булмауга зарланып ачык хат та язды. Нәтиәдә театрда өч татар тамашасы куйдылар.2021 елда ""Әкият"" курчак театры баш режиссеры татар театрларының урысча спектакль куюын тәнкыйтьләде. Ул шулай ук Казанда урыс телле театрларның артуы күзәтеләдигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чаллыдагы татар театры режиссеры: Соңгы вакытта урыс тамашачысы күбәйде,Яңылыҡтар,2915,https://www.azatliq.org/a/challidagi-tatar-teatri-rezhisseri-songgi-vakitta-uris-tamashachisi-kubayde/33075725.html,2024-08-12T15:25:32+03:00
«Салауат йыйыны» республика фольклор байрамы быйыл егерменсе тапҡыр үтә.,«Салауат йыйыны» республика фольклор байрамы,Яңылыҡтар,72,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-05/salauat-yyyyny-respublika-folklor-bayramy-3798452,2024-06-05T09:35:54+00:00
"Миләүшә ҠАҺАРМАНОВА(Хикәйә)Ингәндән алып ағас һике ситенә терәлеп кенә ойоп, хатта онотолоп ултырғандай булған ҡаҡса оҙон әҙәм, ҡапыл төртөп уятҡандай йылдам тороп, туҡтауһыҙ шөптөрләп ағып торған кран һыуы аҫтында бит-ҡулын йыуа башланы. Камералағы ике ҡатлы тапчандарҙа ятҡан йәки кемеһе гәпләшеп, кемдәрелер кәрт һуғып маташҡан ир-ат ирекһеҙҙән уға иғтибарын йүнәлтте.",ҺЫНАУ,Хикәйә,371,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-05/ynau-4145491,2025-03-05T20:25:00+00:00
"Чем меньше населённый пункт, тем меньше школьные классы. В сёлах и в деревнях встречаются старшие классы, в которых учатся от трёх до пяти человек, а то и один. С этими классами учителя работают как с любыми другими. Да, в провинции, а тем более в деревне, учителя не всегда современные, эрудированные и открытые новому. Чаще всего это люди с «разбитыми огородом руками», но  не факт, что такой учитель хуже научит математике своих двоих учеников, чем современный и прогрессивный молодой городской учитель, у которого нагрузка — две параллели по шесть классов с 35 учениками в каждом. Другой плюс такой школы — отдалённость от контролирующих органов. Звучит странно, ведь в веке бюрократия стала электронной. Однако в России удалённость от центра всегда становится поводом расслабиться. Для школы в деревне это означает, что учитель может больше экспериментировать и меньше загружен бумажной работой. Я живу в деревне и знаю, что в школах региона дети смотрят кино, в том числе артхаус, сдают экзамены в форме спектакля, а на уроках биологии ходят в лес. В деревне или селе классы более мобильные. Если в Уфе в парк нужно порой вывозить детей на автобусе, а на пикник ехать за 50 километров, то в деревне освоение окружающего пространства проходит проще. Я вижу, что в нашей школе в соседней деревне дети часто занимаются в парке, на лыжах катаются не только на пятачке возле школы, но и на окраине посёлка, где можно оборудовать хорошую лыжню. А на берегу реки Кузьелга устраивают школьные пленэры. Если городские дети и те, кто живёт на селе и ходит в местную школу, спят примерно одинаково, то те же деревенские школьники или дети из райцентров, которых возят на занятия в крупные населённые пункты, недосыпают. В нашей деревне есть такие примеры: ученики местной школы просыпаются в 7:45, из дома выходят в 8:15-8:20. Дети, которых возят в школу в райцентр за 40 километров, выезжают из дома в 7:20. То есть они спят на час меньше. И на час меньше играют (читают, рисуют, занимаются) — это время у них съедает обратная дорога. Это вопрос важный. Ребёнок деревенский по пути в школу порой не переходит вообще ни одной автомобильной дороги или идёт по грунтовке, где машины ездят медленно. То же самое в райцентрах — там нет широкополосных дорог. Шанс быть задавленным минимален. Даже если ваш ребёнок живёт в деревне и пользуется развозкой до поселковой школы, автобус едет  по просёлочным дорогам, а там очень низкие скорости. А вот дети, которых возят в школы в райцентр, или городские школьники, чьи родители выбрали лучшую школу в центре, каждый день рискуют попасть в аварию, особенно в зимний период. Безопаснее на селе и с точки зрения криминала. Деревенский ребёнок ходит в школу, как правило, недалеко и среди знакомых ему соседей. В деревнях и маленьких городах, где все друг друга знают, детям сложно стать жертвой случайного уличного преступления — структура преступности там другая. Кроме того, даже если с вашим ребёнком по дороге что-то случится (подвернёт ногу, например), вам тут же сообщат об этом соседи, а ребёнка заберут в первый же дом, где окажут помощь. Самая большая опасность для деревенского школьника — собаки. Но в деревнях и сёлах такого понятия, как бездомные псы, почти нет. Там есть собаки двух видов: цепные и сорвавшиеся с цепей. И эти собаки местных жителей более или менее хорошо знают. Стайных собак можно встретить только в крупных селах, а в деревнях, особенно малонаселённых, люди прекрасно с бродячих животными борются. А вот в городах за пределами Уфы и Стерлитамака настоящих бродящих собак очень много. Чем дольше идти ребёнку до школы, тем выше шанс быть покусанным. Преимущество, на первый взгляд, сомнительное. Зато в деревенской школе невозможны ситуации, когда ребёнок возвращается с похорон, а учитель отчитывает за прогул. Когда мать сильно заболела, дети заняты работой по дому, а в школе их вызывают на ковёр и ставят двойку за не вовремя сданный гербарий. Бывает, что деревенский нрав и любопытство становятся даже у учителей бестактными, но поле для обидных и неуместных ситуаций узкое. Учитель всегда знает, что происходит в семье ученика. Знает, когда чьи-то родители сидят без работы, знает, что дети не могут купить тетради и даже оплатить обеды. Учителя всегда в курсе, если кто-то из детей дома столкнулся с семейным насилием. Классные руководители гораздо чаще бывают у своих учеников в домах и знают условия жизни и возможности каждой семьи. Вероятно, для тех, кто читает сейчас этот текст и тщательно выбирает ребёнку лучший из вариантов, эти проблемы и не страшны. Но в любой школе, даже очень престижной, есть дети из  проблемных семей, и  порой эти проблемы влияют на весь класс. Например, застрессированный и ставший неуправляемым ребёнок без своевременного вмешательства учителя и психолога способен расстроить работу класса. А вмешаться вовремя и вообще заметить проблему в большой школе сложно. Когда все друг друга знают, обижать безнаказанно не получается. Чем меньше населённый пункт и меньше школа, тем меньше в школе травли, потому что каждый в такой школе – сосед, родственник или друг соседа. К тому же в деревнях детей мало, все они — партнёры по играм, поэтому до старших классов дети в каком-то смысле ценят приятелей, ведь выбор для общения у них невелик. Если в городе учитель может годами вообще не знать о конфликте в классе (ведь дети часто дерутся вне школы, вероятность встретиться там с учителем невелика), то в деревне учитель всегда обо всем знает, потому что дети гуляют на виду. Даже если не увидел драку учитель, ее увидели соседи. В любом случае о каждом инциденте на следующее утро будет знать вся школа. И, конечно, родители —  учителя обязательно встретят у магазина или не поленятся сходить домой, ведь идти два шага. Жил себе ребёнок в селе, в собственном, пусть даже и неказистом доме. А может, он жил в двухэтажном благоустроенном доме или на окраине посёлка. У него, возможно, даже была своя комната, своё рабочее место. И вот семья переезжает в большой город или даже в Москву. Родители в первые годы много работают, с большой вероятностью — на не самых привлекательных позициях, снимают 1-комнатную квартиру, а то и комнату. У ребёнка после переезда в город нет не только своей комнаты, но и своего стола. Уроки он делает на кухне, читает — в перерывах между телепередачами, просыпается вместе с родителями, которые выходят из дома гораздо раньше, чтобы через полгорода добраться на работу. Даже если ребёнок пристроен в школу, его успехи может съесть одно лишь ухудшение жилищных условий. Это хоть и последний, но, возможно, самый важный плюс для семьи, которая решает не переезжать в большой город из-за учёбы ребёнка. В селе или в райцентрах люди много не работают, там нет супержёсткой конкуренции за высококвалифицированные места, там нет многочасовых изматывающих дорог до работы и обратно. Сельский родитель дольше времени находится дома, и если у него действительно есть желание дать ребёнку хорошее образование и воспитание, он может это сделать. Самым неожиданным открытием для семей, которые ради школы уезжают из глубинки в большой город, становится нехватка свободного времени. Например, попадая в чужую среду, да ещё, как правило, без собственного жилья, люди вынуждены много работать: они рано встают, а с работы возвращаются поздно. В итоге ребёнок, которого планировали готовить к поступлению в престижный вуз, предоставлен сам себе. Каждый ли школьник сможет организовать своё время с пользой для учёбы? Вряд ли. Маленькую школу в глуши ценностью, конечно, едва ли назовёшь, и людей, которые переехали бы в село ради сельского образования, наверное, не существует. Но сельская школа в наши дни не настолько страшна, чтобы прятаться от неё в мегаполисах. Интернет сейчас есть во всех деревнях и абсолютно во всех школах. Мы не в 1990-х, когда в деревенской библиотеке из всех книг было только пять экземпляров «Гранатового браслета» и букварь. Доступ к информации у городских и сельских школьников равный. Если вы не можете уехать в Уфу или же другой город, город-миллионник без радикальной потери в качестве жизни, если не можете не работать в городе допоздна, подумайте, стоит ли ехать туда только ради образования? А если вы мигрируете из-за своих интересов, подумайте о ребёнке: не факт, что в городе он не просядет в успеваемости, ведь сама по себе городская школа гарантии качества не даёт. Скорее, наоборот: у ребёнка, которого учится в классе из 35 человек, мало спит, дерётся с одноклассниками, почти не видится с родителями и у него нет в квартире отдельного места, шансов на успех немного. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Равный доступ к информации городских и сельских школ,Мәғариф,8649,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-10-27/devyat-prichin-pochemu-selskie-shkoly-mogut-byt-luchshe-gorodskih-4442232,2025-10-27T11:18:00+00:00
"Аделина Миңлебаева. Ҡасим Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатының 8 ""А"" синыфы уҡыусыһы.",Тоғро дуҫым менән,Конкурстар,119,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-09/to-ro-du-ym-men-n-3921416,2024-09-09T10:21:00+00:00
"Гульназ Серова отметила, что Радий Хабиров внёс колоссальный вклад в восстановление инфраструктуры Донбасса и Луганщины.","Директор средней школы  22 имени М. Шаймуратова в Петровском Гульназ Серова рассказала, какую помощь оказал Р. Хабиров народу Донбасса",Яңылыҡтар,120,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-10/direktor-sredney-shkoly-22-imeni-m-shaymuratova-v-petrovskom-gulnaz-serova-rasskazala-kakuyu-pomosch-okazal-r-habirov-narodu-donbassa-3722335,2024-04-10T11:52:21+00:00
"Мәғлүм  булыуынса, саралар уҙған йылда уҡ Тәтешле районында башланды. Үрге Тәтешле ауылының яңы биҫтәһендәге урамдарҙың береһенә мәғрифәтсенең исеме бирелде. Ошонда уҡ уға мемориаль таҡтаташ асылды. Башҡорт мәғрифәтсеһе, шағир Ғәли Соҡорой 1826 йылда Ырымбур губернаһы Бөрө өйәҙе Иҫке Соҡор ауылында башҡорт муллаһы ғаиләһендә тыуған. Ете ҡыҙ һәм алты ир бала үҫкәндәр. Тәүҙә ауылдағы, унан башҡа урындарҙағы ҙур мәҙрәсәләрҙә белем алған. Бер нисә ай дауамында Һаҡмар, Яйыҡ буйҙарында, ҡаҙаҡ далаларында ла балалар уҡытҡан. 1852 йылда үҙ ауылына әйләнеп ҡайтып, ғүмеренең аҙағынаса шунда йәшәгән, крәҫтиән эше менән шөғөлләнгән, балалар уҡытҡан. Ғәли Соҡорой 17 йәшенән ижад менән шөғөлләнә башлаған. Һуңғараҡ төрки, ғәрәп, фарсы телдәрендә 100-гә яҡын әҫәр ижад иткән. 1860 йылда ""Тәжүид"" исемле (""Ҡөрьәнде дөрөҫ уҡыу ҡағиҙәләре"") тәүге китабы баҫылып сыҡҡан. Күпселек әҫәрҙәре ҡулъяҙма рәүешендә беҙҙең көндәргә килеп еткән. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Ғәли Соҡоройҙоң юбилейына арналған саралар исемлеге билдәләнде,Яңылыҡтар,1634,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-09-28/li-so-oroy-o-yubileyyna-arnal-an-saralar-isemlege-bild-l-nde-2973082,2022-09-28T14:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл хакта илнең мәгърифәт министры Сергей Кравцов хәбәр итте. Укытучыларны әзерләү һәм яңадан әзерләү системы да оештырылачак. ""Өч ел дәвамында барлык предметлар буенча да бердәм дәүләт дәреслекләре әзерләнәчәк"", дигән Кравцов. Министр сүзләренчә, хәзерге вакытта урыс теле һәм әдәбият буенча дәреслекләр эшләнә. Нәкъ менә бу фәннәр мәктәп укучыларының дөньяга карашын формалаштыра, ди ул. Аерым алганда, әдәбият програмына күбесенчә Русия авторларының әсәрләре кертеләчәк. Моннан кала, һәрбер мәктәптә әдәбият програмы белән килештерелгән спектакльләр куя торган мәктәп театрлары да булдырыла. Шулай ук, мәгърифәт министрлыгы Русия Фәннәр академиясе белән берлектә физика, химия һәм биология буенча да бердәм дәреслекләр әзерләү эшенә керешкән. Кравцов сүзләренчә, Мәскәү физика-техника институты белән уртак эш башкарыла: бу табигый фәннәрне математика белән берләштереп, табигый фәннәрне комплекслы өйрәнергә мөмкинлек бирәчәк, диелә. Моңарчы Кравцов Русиядә бердәм дәреслекләр 2029 елга кадәр гамәлгә кертеләчәк дип белдергән иде. Узган елның сентябрендә Русия мәктәпләрендә пропаганда дәресләренең артуыбилгеле булды. Моннан кала Русия хакимиятләре Украинаның баскынлыктагы ирләрендә Кремль пропагандасын тарата, украин телен юкка чыгара һәм хезмәттәшлек итүдән баш тарткан укытучыларныэзәрлекли. Шул ук вакытта Русия төбәкләрендәге татар балаларына татар теле чит тел буларакукытыла. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киләсе өч елда Русия мәктәпләрендә бердәм дәреслекләр гамәлгә кертеләчәк,Донъя,1457,https://www.azatliq.org/a/kilase-och-elda-rusiya-maktaplarenda-berdam-daresleklar-gamalga-kertelachak/33424544.html,2025-05-26T16:26:20+03:00
"Владимир ЗеленскийУкраина президенты Владимир Зеленский""Украина 30. Һуманитар сәясәт"" форумында чыгыш ясаганда кырымтатарлар турында әйтеп үтте. Бучыгышын Зеленский Русия президенты Владимир Путин""украиннар һәм урыслар – бер халык"" дип мәкалә язып чыгарганнан соң ясады. Зеленский сүзләренчә, хәзер милли мәхәлләләр турында канун өлгесе әзерләнә. Анда илдәге барлык милли азчылыкларның тигез хокуклары һәм аларның гореф-гадәтләре яклану гарантияләнүе теркәлеп куелачак. ""Әйе, бездә азчылыклар бар, шул ук урыслар, румын, яһүдләр. Греклар азчылыгы бар, шул ук вакытта Греция дигән ил дә бар, анда аларның тел үсеше, гореф-гадәтләре, бәйрәмнәренә ярдәм күрсәтелеп киленә. Бу алар безнең дәүләттә ничектер аерым дигән сүз түгел. Юк, алар Украина ватандашлары, ләкин без аларны кырымтатарлардан шуның белән генә аерабыз – кырымтатарларның дәүләтләре юк, мәсәлән, ""Кырым Татарстаны"", яки нидидер башкасы. Ул юк. Болар барысы Украинаның бер өлеше, шул гына. Ә аларның гореф-гадәтләрен, телен, динен без бердәй якларга тиеш, төп халыкларны да, милли әмгыятьләрне дә"" дип сөйләде Зеленский. Путинның ""украиннар һәм урыслар – бер халык"" дигән сүзенә каршы төшеп, Зеленский ике илнең мөнәсәбәтләрен Библиядә бәян ителгән Каин һәм Авель турында хикәят белән чагыштырды. Зеленский 1 июльдә Украина парламенты кабул иткән ""асаба халыклар турында"" канунга да аңлатма бирде. ""Бу Русия ягына ошамыймы? Аларга күп әйбер ошамый, шуңа да Украина Конституциясе бар, ә Русиянеке түгел, кануннар да нәкъ менә Украинаныкы"" диде Зеленский. Яңа канун белән Киев кырымтатарлар, караимнар һәм кырымчакларны Украинаның асаба халыклары итептаныды. Бу статус әлеге халыкларга үзбилгеләнү, ирекле рәвәштә үзләренең икътисади, социаль, мәдәни үсешләрен гамәлгә ашыру хокукы бирә. Русия Президенты Владимир Путин 30 июньдә туры эфирда халык сорауларына авап бирү вакытында Украинаның ""Асаба халыклар турында"" кануны урысларның хокукларын кыса дип белдерде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Зеленский: кырымтатар халкы хокукларын яклаучы ""Кырым Татарстаны"" юк",Яңылыҡтар,2168,https://www.azatliq.org/a/31357957.html,2021-07-14T09:55:31+00:00
"Уйын һөҙөмтәләре буйынса 1 урынға М. Аҡмулла исемендәге БДПУ Колледжынан Аҡмулла егеттәре сыҡһа, 2-се урынды  Нефтекама нефть колледжынан «Тегеләй-былай» һәм Валеев исемендәге Сибай сәнғәт колледжынан  «Йыуаса» командалары алды. Ә 3-сө урынға иһә Башҡорт кооператив техникумынан Берҙәмлек һәм Низаметдинов исемендәге Учалы сәнғәт колледжынан «Тыпыр-тыпыр» командалары лайыҡ булды. Уйынға әҙерлек барышы тураһында һорап, беҙ Нефтекама нефть колледжынан Айгөл Салауат ҡыҙы Йәһүҙинаға һәм Башҡорт кооператив техникумынан Рәшиҙә Бикйән ҡыҙы Абдуллинаға мөрәжәғәт иттек. Беҙ 3 йыл КВН-да. Йыл һайын программа яҙабыҙ. Тормошта булған  хәлдәрҙе юморға әйләндерәбеҙ. Студент тормошон, донъяла барған көнүҙәк хәлдәрҙе юмор аша күрһәттек. Етәксеһе мин - Йәһүҙина Айгөл Салауат ҡыҙы. Төньяҡ-көнбайыш башҡорттарына әҙәби башҡорт телендә һөйләү еңелдән түгел, әммә төрлө райондарҙан йыйылған студенттар тырышты һәм тырышлыҡ үҙ һөҙөмтәһен бирҙе. Быйыл беҙ – икенсе! - тип һөйөнөсө менән уртаҡлашты Айгөл Салауат ҡыҙы. Бындай уйынды тәү тапҡыр ойошторам, шуға башта, үҙем генә тотонғанда, ауыр булды, – тип, йәшермәне Рәшиҙә Бикйән ҡыҙы. – Үҙ ғүмеремдә тәүге тапҡыр бындай уйынға әҙерләп алып барырға тейеш инем. Күҙ алдына ла килтерә алмай йонсоном. Үҙемсә сценарий яҙҙым. Аҙаҡ команда йыя башланым. Ике студентым шунда уҡ ҡуш ҡуллап риза булды. Икәү менән генә булмай бит инде тип, төркөмдәр буйлап тағы ла үҙем белгән башҡорт балалары менән һөйләшә башланым. Табылдылар, риза булдылар. Баҡһаң, был студенттарым элек мәктәп йылдарында үҙҙәрен КВН-да һынап ҡарағандар икән. Белгән балалар менән эшләү еңел булды. Мин башлаған эште үҙҙәре еренә еткереп эшләп бөтөрөп ҡуйҙылар. Бына шулай хәҙерге йәштәр! Үҙҙәре шаян, үҙҙәре тапҡыр бит улар! Беренсе тапҡыр башҡортса үткән Шаяндар һәм тапҡырҙар клубы фестивале артабан да дауам итһен тигән теләктә ҡалабыҙ. Роза Хөснуллина.",Беренсе тапҡыр – башҡортса КВН!,Яңылыҡтар,1857,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-03-25/berense-tap-yr-bash-ortsa-kvn-4171337,2025-03-25T18:00:00+00:00
"2024 йылдың 28 февралендә Стәрлетамаҡ ҡалаһында шағир, яҙыусы, педагог- ғалим, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре Ниғмәтуллин Рауил Хөрмәт улы иҫтәлегенә таҡтаташ асыу тантанаһы булды.",Ниғмәтуллин Рауил Хөрмәт улы иҫтәлегенә - таҡтаташ!,Яңылыҡтар,172,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-29/ni-m-tullin-rauil-h-rm-t-uly-i-t-legen-ta-tatash-3662355,2024-02-29T11:01:12+00:00
"Был көслө доға. Донъяғыҙҙы, балаларығыҙҙы, ир-ҡатынығыҙҙы, малығыҙҙы, хатта берәй әйберегеҙҙе юғалтмайым тиһәгеҙ — ошо доғаны уҡығыҙ. Тарихы - яҙмала.","Доға: ""Аманат итеп ҡалдырам""",Дин,150,https://bashgazet.ru/articles/iman/2025-12-09/do-a-amanat-itep-aldyram-4498716,2025-12-09T00:00:00+00:00
Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фондының Башҡортостан филиалы яугирҙарҙан  адаптив кейем комплекттарына 160 заявка ҡабул иткән.,Уңайлы булһын өсөн - адаптив кейем,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/u-ayly-bul-yn-s-n-adaptiv-keyem-4506082,2025-12-15T11:00:00+00:00
"Шулай уҡ күптәнге заманда, такси менән Сибайҙан Өфөгә сығып барам. Төнгө 2-лә ултыртып алды был, артта оло ғына апай менән ағай. Магнит тәңгәлендәлер, арттағы ағай һүгенеп ебәрмәһенме: -Яф. !--Сеү! Ней булды? – тип йоҡо аралаш сәбәләнде ҡатыны. --Үтекте һурманыҡ! --Үтеккә теймәнем мин. --Һин теймәһәң мин тейҙем, инәһенең. ! Күлдәгеңде үтекләйем, ҡыҙҙыра ҡуй, тинең бит! Ул күлдәкте шулай кейҙем дә киттем, ә үтек токта тороп ҡалды! --А-ай, әпсәңдең. , — тип, апай көйөп китте хәҙер. – Ғүмерҙә тотонмағанына! Как бутта бығаса күлдәк үтекләп кейгән! --Үҙең әйткәс! Арттағылар саймасай талашты ла китте. Водитель, йәш кенә ир, аптыранып барып юл ситенә туҡтаны. --Борол! Кире апҡайт! Түләйем! Вис юлыңа түләйем! – тип ярһый ағай. --Туҡтағыҙ, — ти, водитель, — Берәйһенә шылтырата алмайһығыҙмы? Балаларығыҙ юҡмы өйҙә? Күршеләр? --Туҡта-туҡта. күршегә. – апай ашығып телефонына тотона, — Алһа ғына инде. тауышын ябып ятмаһа. Өсөнсөмө-дүртенсеме шылтыратыуҙан алды күршеһе, асҡыстың ҡайҙалығын аңланы (шәхси йорт булды был), барып. үтек тығылмаған булған. --Апсығып ташлаһын! Шулай тиген, сығарып кәйелт, тип әйт! — тип телефондан һөйләшкән ҡатыны эргәһендә сәбәләнеп йөрөнө теге ир. Әйтерһең, үтек ғәйепле. Артабан, ултырып киткәс тә, арыуыҡ иреште әле улар, шым ғына тыңлап тик барҙыҡ, сөнки был үтек касафаты үҙебеҙҙе лә ныҡ ҡурҡытҡайны. Әл дә телефон булды. Өфөгә күскәс, төшкө ашҡа ҡайтып инһәм. диван уртаһында үтек тора. Токтан һурылмаған! Ҡыҙҙарым үтекләгән ерендә ҡалдырған да киткән. Шундуҡ башыма ҡан һикерҙе! Күҙ алдымдан әллә ниндәй ҡурҡыныс күренештәр үтте! Семейный чатҡа яҙам: --Кемегеҙ үтекте һурманы? ! Йәнегеҙҙе алам! Миңә инфакт яһарға булдығыҙмы? Аҙыраҡ ваҡыттан яуап килә: --Даже если онотолһа ла, бындай үтектән пожар сыҡмай. Үтек паровой режимда и үҙе һүнә. --Һүндерәм мин һеҙҙе бөгөн. ҡайтығыҙ әле. Нимәгә иҫләнем быларҙы? Эшкә сыҡҡан ерҙән. кире елдерҙем. Үтекте һурмаған кеүек булып тик торғас. Әлеге безопасный үтек, но. Һурған булғанмын икән, ауфф. Паранойя. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ҮТЕК,Йәмғиәт,2656,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-29/tek-4254883,2025-05-29T11:10:00+00:00
"""Уға 5 йәш. Рафаэль Өфө ҡалаһындағы 326-сы балалар баҡсаһына йөрөй. Улымдың иң яратҡан шөғөлө - футбол уйнау, шуға ла ул һүрәтте ошо темаға арнаны"", - тип яҙып ебәргән әсәһе Дилбәр ханым.",Конкурсҡа,Конкурстар,187,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-11-24/konkurs-a-4479807,2025-11-24T16:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастыр2010 елның физика өлкәсендә Нобель бүләге чыгышлары белән Русиядән булган, хәзерге вакытта Британиянең Манчестер университетында эшләүче ике галимгә бирелде. уртаклашуртаклашбастыр",2010 физика Нобеле – Русиядән чыккан галимнәргә,Мәғариф,202,https://www.azatliq.org/a/nobel_physics_2010/2177353.html,2010-10-05T21:39:00+03:00
Центробанк выпустил памятную монету к 450-летию Уфы,Центробанк выпустил памятную монету к 450-летию Уфы,Яңылыҡтар,51,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-04/tsentrobank-vypustil-pamyatnuyu-monetu-k-450-letiyu-ufy-3797855,2024-06-04T15:18:29+00:00
"Ҡатнашыр өсөн 8 - 17 йәшлек балалар һәм үҫмерҙәр үҙҙәренең ғаиләһе тураһында 3 минутҡа тиклем горизонталь форматта видео төшөрөп ебәрергә тейеш.1 -се этап. 30 мартҡа тиклем документ итеп айырым беркетелгән ғаризаны (Ҡушымта 1) һәм видеоны Бәйләнештә селтәрендәге төркөмгә. шәхси хәбәр итеп ебәрергә кәрәк. Ойоштороусылар 2-се этапҡа 15 иң яҡшы эште һайлап ала.2-се этап. Апрелдең беренсе ун көнөндә Тамыр телеканалының төркөмөндә тауыш биреү шарты буйынса бер еңеүсе һайлап алына.3-сө этап. Иң күп тауыш йыйған ғаилә 14 апрель Өфөгә Тамыр телеканалының ҙур концертына саҡырыла һәм конкурстың төп призы – телевизор менән бүләкләнә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Тамыр"" яңы конкурс иғлан итә!",Йәмғиәт,739,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-16/tamyr-ya-y-konkurs-i-lan-it-4580535,2026-02-16T18:45:00+00:00
"Ниңәлер, Зәлифәнең бәләкәйҙән бәхете булманы. Ата-әсәһе гел эсте, балаларын яҡшылап ҡарамай ине. Ире лә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шундай булып сыҡты. Класташым бер нисә тапҡыр ауырға ҡалды, әммә сабыйҙары үле тыуып торҙо. Ә беҙ ирем менән баштан уҡ яҡшы йәшәнек. Ул йүнсел, барыһын таба, дүрт балабыҙ хәстәрлектә үҫеп, бер-бер артлы үҙаллы тормошҡа баҫа торҙо, бәләкәйе лә хәҙер ауыл мәктәбен тамамлап килә. Әммә ике йыл элек ирем аварияла ҡазаланып ҡуйҙы. Операция үткәргәс, яйлап хәрәкәтләнә, ләкин элекке кеүек донъя көтә алмай. Миңә, муллыҡта йәшәп өйрәнгән ҡатынға, был хәл бик ауыр йоғонто яһаны. Тап шул осорҙа класташым Зәлифә, айыҡмай эскән иренән биҙеп, ҡырға эшкә сығып китте. Бер-ике айҙан ҡайтып төштө. Матурланған, күҙҙәренә нур ҡунған. Аҡсалы. Шул-шул ерҙә тауыҡ йолҡоу эшендә йөрөйөм, – ти. – Беҙгә, ауыл ҡатындары өсөн, еп-еңел. Өйрәнелгән эш. Ай ярым өсөн бына ҡайһылай түләнеләр! . Минең күҙем ҡыҙҙы. Беренсе тапҡыр класташыма көнләшеп ҡараным. Ә ул, иремдең хәлен белгәс, мине үҙе менән барырға ҡоторта башланы. Итәгеңә йәбешерлек балаң юҡ, ҙурайып бөттөләр. Ирең үҙ-үҙен ҡарарлыҡ. Әйҙә, минең менән. Эш белгән кешеләр күп кәрәк унда, – ти. Ысынлап та, ниңә ауылда ятам әле? Иргә сыҡҡаны бирле бер ҡайҙа йөрөгәнем юҡ. Барып ҡайтһам инде. Был теләгемде иремә еткерҙем. Ул аптырап, шаңҡып ҡалды. Элекке кеүек үк булмаһа ла, кәсебебеҙ яйлап бара бит. Аҡса етерлек. Бына ныҡлап һауығып алһам, барыһы ла яҡшы буласаҡ. Саҡ ҡына түҙәйек, – тип ҡырға китеү теләгемә ҡаршы килде. Ә мине, гүйә, ен ҡотортҡандай, иремдең һүҙҙәренә ҡолаҡ һалмайынса, әрләшеп, туҙынып, Зәлифәгә эйәреп сығып киттем. Ә унда эш. ҡот осҡос икән. Баш күтәрерлек түгел. Йүгерәһең дә йүгерәһең, кис вагондағы ҡаҡ урындығыңа арманһыҙ булып ҡайтып йығылаһың. Таңға – йәнә фермаға. Етәксе итеп ҡуйылған һөмһөҙ ирҙәр өҙлөкһөҙ һүгенә, артыңдан ҡыуып йөрөп тигәндәй эшләтә. Миңә, наҙланып ҡына, ирҙең ышығында ғына йәшәп өйрәнгән ҡатынға, стресс булды. Ҡайтам, тиһәм, ай ярым тулмайынса ебәрмәйҙәр. Шулай ҡаҡҡыланып, һуҡҡыланып тигәндәй тейешле ваҡытты еткерҙем. Аҡсаны, баҡтиһәң, эшеңдең һөҙөмтәһенә ҡарап түләйҙәр икән. Миңә, норманы үтәмәгән, артта һөйрәлеп йөрөгән өсөн, Зәлифә теге саҡ әйткән сумманан ике тапҡырға кәмерәк тотторҙолар. Ә класташым бында минән бөтөнләй ситләште, башҡалар менән шау-гөр килеп йөрөй, алдынғылар рәтендә. Минең яҡҡа хатта мыҫҡыллы ҡарап үтеүсән. Ә эш тамамланып ҡайтыр көндә ауылдан күршем шылтыратып, шаҡ ҡатмалы хәбәр еткерҙе. Баҡтиһәң, Зәлифә минең хаҡта ғәйбәт таратҡан икән. Ауылдағы ҡатындарға шылтыратып, Мөнирә бында килгәс үк ирҙәр менән йөрөй башланы. Холоҡһоҙ бисә булған икән. Йөрөмтәл икәнен белһәм, алып килмәҫ инем. – тип алдап һөйләгән. Был хәбәр иремә лә барып еткән. Шулай ҡот осҡос хәлдә ҡалдым. Иремдең, ауылдаштарымдың күҙенә нисек күренәйем хәҙер? Ҡурҡам, оялам. Аптырап, әлегә ҡалалағы ҡыҙымда туҡтаным. Нисек ҡайтайым, иремә нисек кенә аңлатайым? Ышанырмы ул миңә? Районда йәшәгән ҡатындың һөйләгәндәренән -",Ауылыма ҡайтырға ҡурҡам.,Йәмғиәт,2937,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2026-01-10/auylyma-aytyr-a-ur-am-4532879,2026-01-10T22:54:00+00:00
"Сулейман Кадыров мәхкәмәдәМоннан тыш, Кадыровка ике ел дәвамында әмәгатьчелек алдында чыгыш ясау белән бәйле эшчәнлек алып баруны тыю хөкеме дә соралды. Гаепләү ягы белдерүләренә караганда, Кадыров 2016 елның мартында ""Крым"" ихтыяри батальоны булдыру турындагы видеоны үз сәхифәсенә репост итеп элгән һәм ""Кырым - ул Украина, һәрчак шулай булды һәм булачак! "" дип язып куйган. Активистның сүзләре илнең бербөтенлеген бозуга чакыру дип бәяләнгән. Мәхкәмәдә Кадыров гаебен танымады. ""Мин беркайчан да Украина тарафдары булуымны яшермәдем, мин бу хакта әйтеп килдем, бу минем кеше һәм ватандаш буларак хокукым. Мин моны яшермим. Үземне гаепле дип санамыйм"", диде Кадыров мәхкәмәдә. Сеператизмга чакыруда гаепләнеп элегрәк Кырымда журналист Николай Семена һәм Кырымтатар Мәлесе итәкчеләренең берсе Илми Умеров та хөкемителгән иде.",Прокуратура Кырым активисты Сулейман Кадыровка өч ел шартлы әза бирүне сорый,Яңылыҡтар,826,https://www.azatliq.org/a/29067486.html,2018-02-28T10:35:28+00:00
"Уйламағанда ҡустым менән килен хәлдәребеҙҙе белергә килеп сыҡтылар. Һуңғы йылдары үҙем саҡырырға аҡса арттырып булмағанлыҡтанмы, үҙемдең һәлкәүлегемдәнме, беҙҙә осрашҡаныбыҙ юҡ ине. Кешелә булып өҫтәлен күргәндән һуң бөтөнләй һүреләм, улар кеүек етешәр төрлө салаттар яһай алмаҫымды беләм, ҡаҙы янына тултырма, төрлө-төрлө ҡош итенә ҡушып йә йылҡы, йә һыйыр ите, бер нисә төрлө ҡабымлыҡтарҙы иҫемә төшөрһәм, тағы ҡул һелтәйем. . Хәйер, бер мин генә лә түгелдер, хәҙер башҡорт халҡының матур йолаларының береһе булған хәл белешеү, ҡунаҡ күрһәтеү ғәҙәте әкренләп һүрелә бара шикелле, күпте уйлап, аҙҙан һемәйеп ҡалабыҙҙыр күрәһең. .   Әҙ күргән ней ҙә, күп күргән ней, белеп әйтеүҙәренсә бер нисә сәғәт эсендә артыҡ хәбәр һөйләшеп булмаһа ла, бик күңелем булды, өҫтәлгә лә барынса ғына теҙелде, әммә төнө буйы уйланып, ҡыуаныслы хәтирәләргә бирелеп ятырға сәбәп булды. .   Беҙҙең ҡарт бесәйебеҙҙең ҡыҙыҡ ғәҙәте бар, кешене йә ҡабул итә, йә юҡ. Был юлы ла ғәҙәтенсә иң тәүге танышыуы  итеп ҡунаҡтарҙың аяҡ кейемдәрен ентекләп еҫкәп өйрәнеүҙән башланы. Шунан ғына үҙенсә һығымта яһайҙыр, өйҙә ҡалыу ҡалмауын үҙенсә хәл итә, юҡ-юҡта килгән ҡунаҡтарҙың аяҡ кейеменә сәпереп ҡуйыуы ла ихтимал, аҙаҡ минең асыуымдан ҡурҡып сығып ҡаса. Ҡайһы ваҡытта бөтөнләй ырылдап ҡәнәғәтһеҙ генә ситтән күҙәтеүе мөмкин, килгән кешене яратмауын белдерә. .    Был юлы ҡустым менән килендең ҡаршыһына уҡ ултырып һөйләгәндәрен алмаш-тилмәш күҙҙәрен йөрөтөп тыңлап ултырҙы, уның был ҡылығына улар ҙа ихтибар итеп үҙҙәренең бесәйҙәре тураһында бәйән иттеләр. .     Быйылғы бесәйҙәрҙең март айындағы туйынан һуң күршеләрендәге бесәйбикәнән көсөктәре тыуа, ата бесәй үҙенең балаларын эҫе күргәнме, бәлки ғаилә ҡороу ниәте ҙур булғандыр, күҙе лә асылмаған бесәй балаларын күршеләрҙән ҡустымдың өйҙәренә ташый. Быны бесәйбикә әлбиттә хупламай, балаларын эҙләп килеп кире тешләп алып ҡайта, кеше донъяһында өйҙәш булғансы, үҙем яңғыҙ  үҫтерермен балаларымды тигәндер. Әммә ата булған бесәй ҙә ныҡыш, бесәй балаларын тешләп берәмләп урлап ташыуын дауам итә, асыуланған бесәйбикәгә эш өҫтәлә, көсөктәрен тағы үҙ өйҙәренә килтерергә. Көсөктәр һәпте үк ҙурайғанса бара үҙ ара көсөктәрҙе бүлешеү, аҙаҡ ата бесәй ҡул һелтәй. .     Үҙенә ихтибар кәмеүен бесәйбикә һуңлап ҡына аңлаймы, бәлки  ҙурайып килгән бесәй балаларын тәрбиәләү  ауырлашҡанға алимент көҫәгәнме, хәҙер артынан эйәреп йөрөргә эшкә ашҡан көсөктәренең уртаһында  эре генә баҫып ата бесәйгә был юлы үҙе килә. .   Ҡыуанып көтөп тормаған шул был юлы ата бесәй, алимент та түләргә теләмәгәндер, уларҙы күреү менән ирәүәнләп ҡояшта ҡыҙынып ятҡан еренән тороп өйгә  инеп ҡотолоп ҡалған. .    Бесәйҙе үпәсләп яратмаһаҡ та, үҙебеҙҙең ғаилә ағзаһы кеүек күргәнбеҙҙер үҙебеҙ үҫкәндә. Элек тә етешһеҙлек булғандыр, беҙ бәләкәй саҡта ятыр ергә простынялар түшәмәнеләр, әсәйҙәр иҫке кейемдәрҙе һүтеп түшәктәргә, үҙе әйтмешләй көп тегеп кейҙерер ине, малайҙарға ҡара-ҡорараҡ кейемдәрҙән, ҡыҙҙарға ағыраҡ итәктәрҙән, иҫке ҡорғандар ҙа урынын тапты. Ниңәлер ул саҡта гел ҡарҙай аҡ булған простыня-юрған тыштары сумаҙандарҙа һаҡланды, сәскәле тауарҙарҙан күлдәк-шаршауҙар тектеләр, уларын апайҙарға бирнәлеккә һаҡлағандыр  әсәйем. Хәҙерге балалар кеүек беҙ таҫтамалдарҙы ла айырып быныһына һөртөнмәйем, тегенеһенә теймәгеҙ минеке, тигән һүҙҙәрҙе белмәнек, уртаҡ таҫтамалдар ине һәммәбеҙгә лә. .   Шул көплө түшәктәрҙе таҙа тоторға тырышҡандыр, әсәй бесәйҙе алып ятырға ҡушмай, беҙ ҡасырып ҡына юрған аҫтына тығырға тырышабыҙ, уныһы ла өйрәнеп китә, әсәй яҡынлашһа аяҡ араһына йәшенә, шунан әйт һин уны аңһыҙ хайуан тип. .  Атай ҡартайып ауырыуға һабышҡас ҡарт бесәй һәр саҡ уның янында ятырға тырышҡан, атай ҙа ҡаршы булмағас үҙенең законлы урынындай күрә ине. Хәл белергә инеүселәргә үҙ урынын бирмәне, этенеп тигәндәй үҙ урынын ала ине. .  Атайҙы мәңгелек йортона оҙатҡас та бесәйебеҙ юҡҡа сыҡҡан, килен әйтеүенсә бер тапҡыр килеп ҡысҡырып мыяулап өйҙө бер урап сыҡҡас тағы юғала, бүтәнсә күренмәй ҙә. .  Үҙе генә белгән юлдар менән зыяратҡа барып атайҙы ҡайтарырға тырышҡандыр, кире ҡайтмаҫын белгәс янында ҡалғандыр тип фаразлайбыҙ. .     Ҡустымдың һөйләүе буйынса күршебеҙ яман ауырыуға дусар булғас йәш бесәйҙәре һаман уның янында булырға тырышҡан, таҙалыҡ һаҡлап тышта ла тотоп ҡарағандар, әммә ҡустым хәл белергә ингәндә өйгә, уның янына ынтыла ине  тип хәтерләне. Көндән көн һүнә барған күршемде күреп, бесәйҙәре лә ауырыуға һабышты, ул теге донъяға күскән көндө бесәйе лә  үлде тине. .   Бәлки хужаһының ғазаптарын еңеләйтергә тырышып ауырыуын үҙенә күсергәндер, тик күрәсәгеңдән ҡасып булмай шул, үлемде еңә алмағандыр. .   Быйылғы йәй көнө урамда ҡустым күшегеп бөткән ташландыҡ бесәй балаһын күреп алып ҡайта. Өйҙәге бесәйҙәре тәүҙә һағайып ҡалһа ла, өйҙәшен ҡабул итә, шаярып уйнаған бесәй балаһын күҙәтергә ярата.  Ҡарт бесәй уҫал эттәргә өҫтөн ҡарап үҙ юлы менән йөрөһә, йәш бесәй үҙенең тәжрибәһеҙлегенән ҡазаға тарый, йылға яғында бер эт быуып үлтерә. .  Оҙаҡ ҡайтмағас өйҙәшен эҙләп сыҡҡан ҡарт бесәй уның кәүҙәһен табып тешләп алып өйгә өҫтөрәгәнен күреп күптәр күҙ йәштәре менән күҙәткән. Нимә уйлағандыр үҙе шул саҡта, хужаһынан өйҙәшен ерләп ҡуйыуын теләнеме, бәлки терелтерҙәр, дауаларҙар тип тә өмөтләнгәндер. .   Бының менән генә бөтмәй әле уның ҡыҙыҡ ҡылыҡтары, Сибай әртистәре килеп концерт күрһәтергә булғас килен клубҡа йыйына. Йәйге кистә бесәйен тышта ҡалдырырға теләһә лә уныһы артынан эйәрә. Клуб алыҫ ҡына, ауылдың теге осонда урынлашҡан, ҡыуһа ла ырғый-һикерә уның артынан ҡалмай, клуб ишегенә тиклем оҙата килә. Ике сәғәттән ашыу концерт ҡарағандан һуң тышҡа сығыуына бесәйе ҡойроғон антенна һымаҡ күтәреп клубтан сығыусылар араһынан хужабикәһен эҙләй икән. Шулай ҙа була икән был донъяла, һығымтаһын үҙегеҙ яһағыҙ инде. Гөлдәр әбей.",Бесәй ғаиләнең дүрт аяҡлы ағзаһы? . Гөлдәр Кәлимуллина,Хикәйә,5680,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-10-04/bes-y-ail-ne-d-rt-aya-ly-a-za-y-g-ld-r-k-limullina-3465577,2023-10-04T18:16:00+00:00
"На ежегодном фестивале национальной культуры ""Башкорт аты"" гости стали свидетелями поистине уникального зрелища - танца лошади под музыку. Этот номер вызвал бурные овации зрителей и стал настоящей сенсацией праздника. Лошадь под управлением мастера конного спорта Татьяны Носовой синхронно двигалась в такт звучащей музыке, демонстрируя грациозность и артистизм. Зрители были поражены слаженностью движений человека и животного, их полным взаимопониманием. ""Я никогда не видел ничего подобного! Это настоящее волшебство, когда лошадь будто пританцовывает под музыку. Просто невероятно! "" - делился впечатлениями один из гостей фестиваля. Номер стал настоящей изюминкой праздничной программы ""Башҡорт аты"". Организаторы отмечают, что подобные выступления демонстрируют высочайший уровень мастерства наездников и тесную связь человека с национальным символом Башкортостана - лошадью. Фестиваль ""Башкорт аты"" ежегодно проводится в Республике Башкортостан. Он призван сохранять и популяризировать башкирскую национальную культуру, традиции коневодства и конного спорта.","Танцующая лошадь вновь станет участницей ежегодного фестиваля ""Башкорт аты""",Яңылыҡтар,1065,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-14/tantsuyuschaya-loshad-vnov-stanet-uchastnitsey-ezhegodnogo-festivalya-bashkort-aty-3884546,2024-08-14T11:43:00+00:00
"Өфөнөң 130-сы мәктәбендә уҡыусылар  фекер алышҡан тема: ни өсөн махсус хәрби операция геройҙарының  батырлыҡтары Бөйөк Ватан һуғышы батырҙарыныҡы кеүек үк көслө хистәр, оло ғорурлыҡ  уята? Балалар төрлө фекерҙәр әйткән, һуңынан уртаҡ һығымтаға килгән: уларҙың бөтәһенең дә фиҙакәрлеге һәм ҡаһарманлығы йәш быуынға үрнәк булып тора. Рәсәй Геройы Владислав Головин, позывнойы Струна, менән видеоинтервью уҡыусыларға айырыуса көслө тәьҫир яһаған. Өфө технология һәм дизайн колледжында был дәресте директорҙың тәрбиә буйынса урынбаҫары Ришат Лоҡманов үткәргән. Армия хеҙмәте, яу батырҙары тураһындағы әңгәмәлә студенттар уҡытыусы һөйләгәндәрҙе ҙур иғтибар менән тыңлаған,   һорауҙар биргән. Сығанаҡ: 130 мәктәптең һәм Өфө технология һәм дизайн колледжының ВК сәхифәләре.",Бөгөн – Ватан геройҙары көнө,Яңылыҡтар,766,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-09/b-g-n-vatan-geroy-ary-k-n-4044193,2024-12-09T12:52:00+00:00
"Такие же стипендии получили еще 10 студентов разных городов России. Еще одна нынешняя студентка Российской академии музыки имени Гнесиных, пианистка Елена Колесникова, получившая стипендию, - ранее окончила в Уфе Средний специальный музыкальный колледж, сообщили в пресс-службе минкультуры. Стипендия учреждена в 2022 году указом Президента РФ «О праздновании 150-летия со дня рождения Е. Ф. Гнесиной». Начиная с 2023 года, получателями стипендии ежегодно становятся 11 студентов российских вузов, обучающиеся по направлению «Музыкальное искусство». В 2024 году стипендия присуждается во второй раз. В конкурсную комиссию, в состав которой вошли представители минкультуры России, минпросвещения России, Российской академии музыки имени Гнесиных, Академии хорового искусства имени В. С. Попова и Московской государственной консерватории имени П. И. Чайковского. Всего поступило 75 заявок от 29 вузов из 21 региона страны. Обладателями стипендии имени Е. Ф. Гнесиной в 202425 учебном году стали студенты 9 вузов, подведомственных минкультуры РФ, обучающиеся по специальностям «Композиция», «Фортепиано», «Виолончель», «Гобой», «Кларнет», «Баян», «Аккордеон», «Домра», «Художественное руководство академическим хором» и «Сольное народное пение». ИА ""Башинформ""",Студентка Уфимского государственного института искусств имени Загира Исмагилова стала обладателем персональной стипендии имени Гнесиной,Яңылыҡтар,1257,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-11/studentka-ufimskogo-gosudarstvennogo-instituta-iskusstv-imeni-zagira-ismagilova-stala-obladatelem-personalnoy-stipendii-imeni-gnesinoy-3881194,2024-08-11T21:54:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыринаять кылган чакта 16 яшендә булганына сигез ел тәрбия колониясе бирелгән. Калган өчесенә (аларга 18-19 яшь) - 11-12 ел колония. Башкортстан Югары мәхкәмәсе диверсиядә һәм диверсия ясамакчы булуда гаепләнгән дүрт студентка хөкем карарлары чыгарган. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Басма язуынча, Уфа техникумының элекке студентлары Илмир Гайсин, Никита Иванов, Артур Шәйдуллинны хөкем иткәннәр. Дүртенчесенең - иң кечкенәсенең исеме әйтелми, инаять кылганда аңа 16 яшь булган. Иң кечесен мәхкәмә сигез елга тәрбия колониясенә хөкем иткән. Калганнарына (аларга 18-19 яшь) 11 елдан алып 12 ел да бер айга кадәр иректән мәхрүм итү карары бирелгән. Беренче өч елларын төрмәдә, калган мөддәтләрен кырыс тәртипле колониядә утырачаклар. Эш материалларыннан күренгәнчә, 2023 елның 12 мартында тиз янып китә торган сыекча кулланып студентлар башта Башкортстанның Кырмыскалы районындагы Карламан-Приуралье станцияләре арасында реле айланмасы урнаштырылган шкафны яндырган. Аннан соң Уфадагы Уршак-Кабаково станцияләре арасындагы реле шкафына ут төртмәкче булган, әмма аларны тоткарлаганнар. Ут төртүдән 350 мең сумнан артык зыян килгән. инаять эше материалларында әйтелгәнчә, егетләргә ут төртү белән бәйле инструкцияне мессенджер аша ""Украина мәнфәгатьләрендә эш итүче зат"" ибәреп торган. Бер студентка 10 мең сум вәгъдә иткәннәр, ул аны ярдәм итүчеләре белән бүлешмәкче булган диелә. Тик бу акчаларның бер өлешен генә күчергәннәр. Мәхкәмәдә хөкем ителүчеләрнең өчесе хөкемдардан гаепләү маддәсен үзгәртүне сораган, чөнки инаять сәяси сәбәпләр белән кылынмады дигән. Ике гаепләнүче чит мөлкәтне махсус зарарлауда (инаять кодексының 167 маддәсе), өченчесе - транспорт чараларын яки юлны яраксыз хәлгә китерүдә (инаять кодексының 267 маддәсе) гаебен таныган. Дүртенчесе гаебен танымаган. Хөкем ителүчеләрнең адвокатлары егетләрнең инаяте сәяси сәбәпләр белән кылынмаган дип, хөкем карарын шикаять итәргә ниятли диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан Югары мәхкәмәсе Уфа студентларын тимер юлдагы реле шкафларын яндырган өчен иректән мәхрүм итте,Яңылыҡтар,2064,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-yugari-mahkamase-ufa-studentlarin-timer-yuldagi-rele-shkaflarin-yandirgan-ochen-irektan-mahrum-itte-/33000649.html,2024-06-20T12:18:17+03:00
"Иллюстратив фотофикерләр7 сыйныф әдәбият дәресләреннән инглиз язучысы Джоан Роулингның Һарри Поттер турында фэнтези әсәрләре чыгарылган. Татарстан мәгариф министры урынбасары Рәмис Мөиповматбугат очрашуында белдерде. — Бу әсәр мәктәп белем алу процесыннан тулысынча чыгарылган, — дип белдерде ул. Аның сүзләренчә, әдәбияттан мәктәп програмы зур үзгәрешләр кичергән, бер төркем авторлар юкка чыгарылган, кайбер авторлар, киресенчә, өстәлгән. Башка фәннәрдән дә програмнарга үзгәрешләр кертелгән. Әйтик, география програмына Русия Украинадан басып алган ирләр кертелгән. Иминлек нигезләре (ОБЖ) дәресләре ""Иминлек һәм Ватанны саклау нигезләре"" дәресләренә үзгәртелгән, аңа башлангыч хәрби әзерлек тә өстәлгән. ""Мөһим нәрсә турында сөйләшүләр"" дәресләре кысаларында ""гаилә белеме"" дигән курс өстәләчәк, ди министр урынбасары. Быел 1 сентябрьдә Татарстанда 11 яңа мәктәп ачылачак, дип белдерде Мөипов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мәктәпләрендә әдәбият дәресләрендә Һарри Поттер турында фэнтези әсәрләре бүтән укылмаячак,Яңылыҡтар,995,https://www.azatliq.org/a/33085884.html,2024-08-20T14:08:45+00:00
"Наил ЮНЫСОВ: Башҡорт теленән диктантты мин яҙмаһам, кем яҙыр? тигән ҡарашта булайыҡ.",Туған телебеҙҙә диктант яҙыу сараһына ҡушылайыҡ!,Йәмғиәт,84,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-10/tu-an-telebe-diktant-ya-yu-sara-yna-ushylayy-4193574,2025-04-10T17:10:00+00:00
"Милли кейем – милләттең хазинаһы, тарихы, рухы ул. Милли кейем байрамы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров башланғысы менән булдырылды. Беҙҙең бурыс – милли мәҙәниәтте лә тормошобоҙҙоң мөһим, айырылғыһыҙ өлөшө итеү. Мәҫәлән, башҡорт кейеме. Ул беҙҙең эшлекле, көндәлек тормошобоҙға инә бара. Сараларҙа милли элементтар ҡулланып кейенгән кешеләрҙе күрһәм, бик шатланам, – тигәйне Радий Хәбиров ошо айҡанлы. –Был халыҡ-ара байрам – бер-беребеҙгә ҡарата дуҫлыҡ һәм ихтирам билдәһе. Һәм иң мөһиме, был байрам – үткәндәребеҙгә күпер, сөнки үткәндәребеҙ – беҙҙең таянысыбыҙ. Башҡортостанда күптәр милли кейем кейеп, милли биҙәүестәр тағып йөрөргә ярата. Зауыҡлы, заманса итеп кейемдәр тегелә, биҙәүестәр яһала. Тегеүселәр, модельерҙар, дизайнерҙар, ҡул эштәре оҫталары стилләштерелгән әйберҙәр ижад итә. Тамырҙарын, йолаларын, халҡының тарихын, милли мәҙәниәтен ҡәҙерләгән халыҡтың үткәне һәм бөгөнгөһө генә түгел, киләсәге лә бар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Бөгөн – Милли кейем көнө,Яңылыҡтар,1355,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-12/b-g-n-milli-keyem-k-n-4384852,2025-09-12T09:54:00+00:00
"Киләһе оҙайлы ял көндәре Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән бәйле. Бынан тыш, Башҡортостанда Ураҙа байрамы уңайынан 20 март ял көнө тип иҫәпләнә.",Яңы эш аҙнаһы өс көнлөк ялдар менән тамамлана,Яңылыҡтар,144,https://henek.info/news/novosti/2026-02-16/ya-y-esh-a-na-y-s-k-nl-k-yaldar-men-n-tamamlana-4579364,2026-02-16T10:40:00+00:00
"1985 йылдар булғандыр. Ҡала мәҙәниәт паркында эшләп йөрөйбөҙ. Гөлсәсәк – художество етәксеһе, мин – фольклор ансамбле етәксеһе. Ул ваҡытта директор булып Мөхтәр ағай Сабитов эшләй ине. 31 ғинуар беҙҙе парк буйынса дежур итеп ҡуйҙылар. Ҡыҫҡаһы, Яңы йылды шунда ҡаршыларға тейешбеҙ. Шуға күрә балалар ҙа беҙҙең менән. Матур итеп өҫтәл ҡорҙоҡ. Яңы йыл ҡаршыларға бер сәғәт самаһы ҡалғас, парк ҡаршыһындағы елкаға сығып, уйындар үткәрергә, гармун уйнап бейетергә тейешбеҙ. Гөлсәсәк – Ҡарһылыу, мин – Ҡыш бабай кейемендә. Бер ваҡыт мин гармун уйнап торғанда, эргәмә йәш кенә егет килде лә: «Можно я сыграю», – ти. Мин инде русса бик уйнай белмәгәс, әйҙә уйнаһын тип, теге егеткә тотторҙом. Бер заман был егет юҡҡа сыҡты бит әй. Тегеләй-былай барып ҡарайым, юҡ теге бәндә. Милиция саҡырттыҡ. Тегеләр яйлап протокол яҙырға ултырҙылар. Сәғәт 12-не һуҡты, беҙ һаман протокол яҙабыҙ. Шунан мин әйтәм, ул эсеп ҡыҙып алған кеше, Яңы йыл ҡаршы алғас, моғайын, гармун менән тағы елка янына сығасаҡ, тим. Ҡыш бабай кейемен сисеп, милиция УАЗигына ултырып, киттек елкалар буйлап. Майҙандағы елкала күренмәне, «Октябрь» кинотеатры янындағы елкала ла юҡ, һуңғы өмөт «Строитель» һарайы янындағы елка. Килһәк, беҙҙең бур-гармунсы рәхәтләнеп гармун тартып, кешеләрҙе бейетеп йөрөй. Милиционерҙар тегене эләктереп алып, машинаға гармуны-нийе менән тығып ҡуйҙылар. Кем гармуны тип һорайҙар. Минеке, ти. Алдайһың, һин уны урлағанһың. Яныңда беләһеңме кем ултыра, Ҡыш бабай, тиҙәр. Мин бит инде уны шунда уҡ таныным. Теге бахыр дөрөҫөн әйтергә мәжбүр булды инде. Мине кире паркка килтергәс, гармунды бирегеҙ инде, тим. Юҡ бирә алмайбыҙ, әлегә был матди дәлил (вещдок), тинеләр. Шулай итеп минең гармун өс милиционер эргәһендә ҡуҡырайып тигәндәй, важно ғына УАЗик машинаһында, милиция отделына китеп барҙы. Иҫке Яңы йылды ҡаршылағанда ғына ҡайтты ул вещдок-гармун. Бәлки, милиционерҙар араһында ла гармунда уйнарға яратҡан кешеләр булғандыр. Яҡуп ШӘРИПОВ, Башҡортостандың халыҡ артисы.",Беҙ нисек Яңы йыл ҡаршыланыҡ?,Юмор,1959,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-02-19/be-nisek-ya-y-yyl-arshylany-3649155,2024-02-19T11:11:00+00:00
"Новокузнецкта, Яңы йыл байрамдары осоронда, туғыҙ яңы тыуған сабыйҙың үлем хәбәре тетрәтте. Табиптар байрам иткәнме? Инфекция эләктергәндәрме? Етмәһә, быға тиклем унда булған әсәйҙәрҙең фекере лә утҡа кәрәсин һибә. Әлегә тикшереү эштәре бара һәм дауахана ваҡытлыса ябылған. БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тарафынан да эштәр алып барыла. Айрат Рәхмәтуллин бала табыу йорттарын тикшерергә ҡушты. Халыҡ был яңылыҡҡа ҡуш ҡуллап риза. Улар бер юлы ҡатын-ҡыҙҙар консультацияларын да тикшереүҙәрен һорайҙар. Сөнки гинекологтарға тиҙ генә эләгеп булмай. Барһаң, поликлиникалар буп-буш. Юҡҡа ғына тәртип тупһанан башлана, тимәйҙәр бит. Фото интернеттан алынды.",Ныҡлы күҙәтеү аҫтына алынасаҡ,Сәләмәтлек,649,https://shonkar.com/news/auly-ym-bayly-ym/2026-01-21/ny-ly-k-te-a-tyna-alynasa-4545529,2026-01-21T20:07:00+00:00
"Гөлсирә Мирза ҡыҙы тыуған яғы Ейәнсура районында йәшәй. Кисә ул премьераны ҡарау өсөн махсус рәүештә Өфөгә килде. Башҡорт ҡоролтайының юғары наградаһын яҙыусыға Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы, профессор, медицина фәндәре докторы Сәлиә Мырҙабаева тапшырҙы. Гөлсирә Ғиззәтуллина – башҡорт әҙәбиәтендә ҡатын-ҡыҙ прозаһының сағыу вәкилдәренең береһе. Уның әҫәрҙәре романтик психологизм менән һуғарылған. Ул яҙыусының хеҙмәтенә үтә яуаплы ҡарай. Һәр кешегә тәбиғәттән һәм Хоҙайҙан ниндәйҙер үҙенсәлекле һәләт бирелгән, тип иҫәпләй әҙибә. Һәр кем үҙенең мөмкинлектәрен тулыһынса файҙаланырға, кешеләргә файҙа килтерергә бурыслы. Уның инаныуынса, яҙыусының хеҙмәте икмәк бешереүсе йәки эшсенең хеҙмәтенә ҡарағанда мөһимерәк түгел. Иң мөһиме – ул йәмғиәткә кәрәкле булырға тейеш. Гөлсирә Мирза ҡыҙы – Рәсәйҙең Яҙыусылар союзы ағзаһы, «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ. Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән, Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты, Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара конкурстың республика этабы еңеүсеһе һәм бәйгенең халыҡ-ара тулы дипломанты. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Яҙыусы Гөлсирә Ғиззәтуллина Башҡорт ҡоролтайының юғары наградаһына лайыҡ булды,Мәҙәниәт,1297,https://tamasha-rb.ru/news/detalno/2025-04-25/ya-yusy-g-lsir-izz-tullina-bash-ort-oroltayyny-yu-ary-nagrada-yna-layy-buldy-4212297,2025-04-25T09:34:00+00:00
"Рәсимә Ураҡсинаның ""Был мин"" шиғырын Мәсетле районы Яңы Яуыш мәктәбенең синыф уҡыусыһы Айгөл Нәбиуллина һөйләй. Етәксеһе – Рәфилә Абдрахманова.",Эй йәтештәр ҙә инде!,Конкурстар,143,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-14/ey-y-tesht-r-inde-4426458,2025-10-14T14:23:00+00:00
"Республика синоптиктары һөйләүенсә, алдағы көндәрҙә төбәктә йәшәүселәрҙе ҡоро һәм йылы көндәр көтә. Шулай итеп, шаршамбы, 28 августа, Башҡортостанда 20.25 градус йылы булыуы, яуым-төшөмһөҙ булыуы фаразлана. Һауа температураһы төндә 7. 12. Һауа торошо икенсе көндәргә лә үҙгәрмәй. Автор фотоһы",Август аҙағында Башҡортостанға йәй ҡайтты,Яңылыҡтар,292,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-27/avgust-a-a-ynda-bash-ortostan-a-y-y-aytty-3900068,2024-08-27T10:37:00+00:00
"Гөлшат НигъмәтуллинафикерләрТатарстан ЗАГС идарәсенең элекке башлыгы Гөлшат Нигъмәтуллина соңгы сүз белән татар телендә чыгыш ясаганБу хакта ""БИЗНЕС "" хәбәр итә. ""Әһәмиятле һәм аваплы вакыт булуны аңлап, сездән ана телемдә берничә сүз әйтергә рөхсәт итүегезне сорыйм"", дигән ул. Татар телендә чыгыш ясаганнан соң ул урыс теленә күчкән. Ул үз вазифаларын ""тиешенчә үтәмәве"" өчен гаепне тулысынча тануын белдергән һәм үзенең урынбасары Ренат Әхмәтанов һәм баш хисапчы Ландыш Шәрәфетдиновага ышанып эш итүенә үкенүен әйткән. ""Ышанычларын аклый алмаганым өчен республика итәкчелеге алдында гафу үтенәм"", дигән Нигъмәтуллина. Ул мәхкәмәдән авыру улы булуын исәпкә алырга үтенгән. Зинһар акылыгыз һәм йөрәгегез белән мине ишетеп, хатын-кыз һәм анага мәрхәмәтлелек күрсәтегез"", дигән Нигъмәтуллина. Шуннан соңгы сүз белән Әхмәтанов һәм Шәрәфетдинова чыгыш ясаган. Хөкем карары 11 сентябрьдә игълан ителәчәк. Элегрәк прокуратура Гөлшат Нигъмәтуллинага 6 ел, Әхмәтанов һәм Шәрәфетдиновага икешәр ел колония сорады. Нигъмәтуллина ""акча белән хәрәмләшүдә"" (инаять кодексының 159 нчы маддәсе) һәм ""вәкаләтләрен арттыруда"" (инаять кодексының 286 нчы маддәсе) гаепләнә.2020 елда ул республикадагы ЗАГС архивларын дигиталлаштырган өчен премия акчалары белән хәрәмләшкән диелә. Тикшерү белдерүенчә, Нигъмәтуллина Әхмәтанов һәм Шәрәфетдиновага ЗАГСның ирле бүлекләренең 26 хезмәткәреннән акт язуларын латин графикасыннан урысчага күчергән өчен премияләрне ыярга фәрман биргән. Зыян күләме 16 млн сум дип исәпләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга он",Татарстан ЗАГС идарәсенең элекке башлыгы Гөлшат Нигъмәтуллина мәхкәмәдә соңгы сүз белән татар телендә чыгыш ясаган,Яңылыҡтар,1586,https://www.azatliq.org/a/33519416.html,2025-09-02T07:39:11+00:00
"Алдағы яҙмамды әкиәт тиеүселәргә тормоштан алынған тағы бер миҫал килтерәйем әле. Әлеге лә баяғы ""Ирҙе ир иткән дә ҡатын, хур иткән дә ҡатын"" темаһына. Тыуғандан алып бергә уйнап үҫкән, аҡыллы, һылыу, эсмәгән-тартмаған, юғары белемле күрше егете ҡала ҡыҙына өйләнде. Гөрләтеп туй үткәрҙек. Егеттең атаһы күптәнән мәрхүм, шуға күрә бөтөн ауыл менән күтәрештек был туйҙы, тигәндә лә була. Туйҙан һуң ҡалаға китте лә ғәйеп булды минең дуҫ. Яңгыҙ әсәһенең яңгыҙ малайы йылына бер ҡайтып ураһасы 150 саҡрым ерҙә генә ятҡан ҡаланан. Инәйҙең көйгәнен, эсе бошҡанын күреп йөрөйбөҙ бит инде. Ярҙамдан ташламайбыҙ. Әммә әсә кешегә балаһының бер йылы һүҙе кәрәктер инде. Һағына. ""Әйҙә үҙебеҙ барып киләйек, инәй"", тием. ""Эй, балам, күптәнән йүгереп барып килер инем дә бит, малайым минең менән йүнләп һөйләшмәй ҙә бит. Шылтыратма, кәрәк булһа, үҙем шылтыратырмын, ти ҙә, шуның менән бөттө"". Инәй өсөн йән әсей. Шул яңғыҙ малайын, кешенән кәм-хур булмаһын тип, әйҙә кейендерҙе, әйҙә һыйланы йүгереп йөрөп, уҡытып сығарҙы. Ә уныһы бесәнгә лә ҡайтмай ята. Кеше шул хәтлем үҙгәрергә мөмкинме ни бер йыл эсендә? Эштән бер ҙә ҡурҡмай үҫте һымаҡ. Класташтары менән дә араһы өҙөлдө. Осрашыуға ла килмәне. Ҡатыны тотҡон кеүек итеп тота уны, телефондан да иркенләп һөйләшә алмай бит ул, һәр аҙымын тикшереп кенә тора, тигән кеүегерәк хәбәрҙәр ишетелеп торҙо. Әсәй кеше таныштары аша һаман да итен, ҡаймағын ебәреп торҙо. Килен тигән кеше йыландан да яманыраҡ булып сыҡты. Туғандары, дуҫтары, әсәһе менән аралашмай биш йылға яҡын йәшәгәндер меҫкен ир. Меҫкен инде, ҡурҡаҡ. Бәһлеүәндәй ирҙең быйма башындай ҡатынынан ҡурҡып йәшәүе башҡа һыйырлыҡ түгел ине, әлбиттә. Инде ғүмер буйы шулай дауам итерме тип күршем өсөн эсем бошоп йөрөгәндә ҡайтып төштө бит был бер заман. Бот сабып аптырарлыҡ та ине шул. Сәбәбе ни ябай ғына булып сыҡты: теге албаҫты ҡатыны бер иргә эйәреп сыҡҡан да киткән икән. Балаһын да алмаған үҙе менән. Бына шул көндән тормошо алға китте бит инәйемдең дә, дуҫымдың да. Бер балалы бынамын тигән уңған, алсаҡ ҡатын менән танышып, ҡауыштылар. Шул уҡ ҡалала йәшәйҙәр. Хәҙер инде ял һайын тигәндәй осоп ҡайталар. Был килен теттереп донъя көтә торған ҡатын булып сыҡты. Инәйемдең бөтә эшен һыпырып эшләп сыға. Ҡунаҡҡа ла алып ҡайталар инәйҙе. Инәйем китте йәшәреп, төҫ инеп. Элек башын аҫҡа эйеп, саҡ атлап йөрөгән кеше ни һикерәнләтә баҫып үтеп китә урам буйлап. ""Киленемә рәхмәттәр генә яуһын"", тип ҡабатлай ятһа ла, торһа ла. Бына шулай, туғандар, дуҫтар менән бергә-бергә бәхетле йәшәп ята минең хикәйәм геройҙары. Был әкиәт түгел, ысын булған хәл. Кемдәргәлер ғибрәт булһын, кемдер үҙ хатаһын һуң булмаҫ элек аңлаһын тигән маҡсат менән яҙылды был. Аҙағынан шуны әйтке килә: ирҙең ҡурҡаҡлығын хуплмайым. Әммә, иренән бөркөт яһаған ҡатындар ҙа етәрлек бит әле. Ул турала киләһе яҙмамда һөйләрмен. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Инәй өсөн йән әсей.,Йәмғиәт,3465,https://henek.info/news/common_material/2025-11-21/in-y-s-n-y-n-sey-4477103,2025-11-21T15:06:00+00:00
"""Театрлы Волга буйы"" фестиваленең республика этабында йәштәр номинацияһында еңеү яулап, финалға сыҡҡан ""Лики"" театры М. Рощиндың ""Эшелон"" повесы буйынса ҡуйылған спектакль тәҡдим итә. Коллектив ""Башҡортостан"" дәүләт концерт залында эшләп килә. Тамашаны ошо мәҙәниәт учреждениеһының Кесе залында 10 февралдә бушлай килеп ҡарарға була. Режиссеры – Анжелика Рамазанова. Төп ролдәрҙә – Татьяна Данилова, Камилла Мөлөкова, Динис Ҡәнзәфәров, Арсений Хрущёв. Балалар театрҙары араһында республикабыҙ исеменән Стәрлетамаҡ ҡала мәҙәниәт һарайының ""Этюд"" вокал-театр студияһы сығыш яһай. Улар Владимир Железниковтың киң билдәле ""Ҡарасҡы"" (""Чучело"") әҫәре буйынса инсценировка ҡуя. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Өфөлә ""Эшелон"" спектакле күрһәтелә",Еңеү,830,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2026-02-06/f-l-eshelon-spektakle-k-r-tel-4566937,2026-02-06T10:49:00+00:00
"Режиссер Айнур Асҡаров үҙ командаһы менән ауылға (Ғәлиәкбәргә) килгәс тә сельсоветҡа инеп, солоҡсолар менән ҡыҙыҡһынған. Атлы, арбалы кеше кәрәк, тигәндәр. Уға ауылдың бер йәш кешеһен тәҡдим итеп ҡарағандар, ул оло кеше һораған. «Минең өйгә шулай килеп инделәр ҙә, үҙҙәренең уйын әйттеләр. Минән ризалыҡ алғас, тирә-йүндә бер-ике сәғәт йөрөп киләйек, тип алып сығып киттеләр.",Әнүәр ағай – Әсе бал фильмы артисы ла!,Йәмғиәт,375,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-01-31/n-r-a-ay-se-bal-filmy-artisy-la-4103748,2025-01-31T12:11:00+00:00
"27 авгусҡа тиклем алтаҡталарҙы дөрөҫ яҙыу аҙналығы тип иғлан итәйек. Кем алтаҡталарҙа, йә икенсе урындарҙа хаталар таба, шәхсән хәбәр итегеҙ. Күргән хаталы яҙманың фотоһын һәм адресын да яҙырға онотмағыҙ, ти ул.",Ҡалабыҙҙың 450-йыллығына әҙерлек әүҙем бара,Яңылыҡтар,211,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-20/alaby-y-450-yylly-yna-erlek-em-bara-3892529,2024-08-20T11:50:00+00:00
"Балалар синыф етәкселәре, технология уҡытыусылары ярҙамында үләндәрҙе үҙҙәре йыйып киптергән. Үләндәр ҡатнашмаһына ҡара сәй ҙә өҫтәгәндәр. Бик тәмле, хуш еҫле, шифалы сәй килеп сыҡҡан. Технология уҡытыусыһы сәйҙе зип-ҡаптарға тултырырға өйрәткән. Сәйле ҡаптарҙың һауаһын һурҙырып вакуумлағандар. Бөтәһе 1200 ҡап хасил булған. Йәштәр һәм балалар милли проектының Беҙ бергә федераль проекты маҡсаттарына ярашлы үткән сара МХО яугирҙәренә балаларҙың ҡулынан килгән тиклем ярҙамы булып тора. Был сара  ирекмәнлек хәрәкәтен үҫтерергә һәм балаларҙа патриотизм, ярҙамсыллыҡ, изгелек һәм йомартлыҡ кеүек мөһим сифаттарҙы тәрбиәләргә ярҙамлаша, – ти синыф етәксеһе Лилиә Әбүбәкирова. Сығанаҡ: Мәсетле районы хакимиәте. молодёжьидети йәштәр һәм балалар",Мәсетле уҡыусылары яугирҙәргә үлән сәйе әҙерләгән,Яңылыҡтар,742,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-29/m-setle-u-yusylary-yaugir-rg-l-n-s-ye-erl-g-n-4486582,2025-11-29T15:26:00+00:00
"Каюм Насыйри музее, грантларның берсе Насыйри мирасын саклауга бирелгәнРусия президенты грантларына быелгы бәйгенең икенче нәтиәләре билгеле булды. Татарстаннан 66 проект грантка лаек дип табылган, аларны финанслау 120 миллион сумга төшәчәк. Проектларның бары берсе генә татар мәдәниятенә кагыла. Татар авылына сәяхәт. Каюм Насыйри мирасын саклау проекты 498 мең сумлык ярдәм алачак. Татар мәдәниятен үстерүгә юнәлтелгән тагын ике проект Башкортстан һәм Төмән өлкәсе татарлары тарафыннан тәкъдим ителгән. Аларга 500 әр мең сумлык грант тапшырыла. Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте Уйна, гармун! бәйрәмен уздырачак. Төмән өлкәсендә себер татарларының өлкән буын хатын-кызлары тормыш дәрәәсен күтәрү өчен эшләнгән Әбием програмы да дәүләт ярдәме ала. Грант ота алмаган татар проектлары арасында Екатеринбурдан тәкъдим ителгән Агафуровлар тормышы турында спектакль, Чиләбе өлкә телевидениесында Хәзинә мәдәни-агарту тапшыруы, Томски татарлары тормышы турында фото, аудио, видео ыеп, Томски татарлары турында 100 хикәя күргәзмәсе оештыру, Пермь мөфтияте каршында татар теле һәм ислам нигезләрен өйрәнү курслары, Барда районында Батыр исемле татарча көрәш ярышлары, Башкортстанның Балтач районында татар авылы-музей булдыру, Рязань өлкәсендә Сасово-Бастаново-Азеево татар этномәдәни кластерын кору кебек проектлар бар. Әбием проекты социаль эшмәкәрлек үрнәге булып тора. Аңа шунда яшәүче эшмәкәр Әлфия Кәбированигез салган. Ул Ялуторровски шәһәре татар әбиләре бәйләгән йон оекбашларны, чиккән түбәтәйләрне, башка кул эшләрен интернет аша сата, шулай итеп, өлкән яшьтәге ханымнар үзләренә өстәмә керем чыганагы ала. Коронавирус пандемиясе вакытында татар әбиләре битлек тегәргә кереште. Шушы ук проект кысаларында әбиләр өчен төрле дәресләр, лекцияләр, остаханәләр дә эшли. Аларны санактан файдаланырга, челтәрдә ялганлап акча урлаучылардан сакланырга да өйрәтәләр. Русия президенты грантына бәйгедә бары бер генә башкорт проекты иңеп чыккан. Ул проект киез ясау осталары өчен иат остаханәсе булдыруны күздә тота.",Русия президенты грантын өч кенә татар проекты ала алган,Яңылыҡтар,2020,https://www.azatliq.org/a/30675145.html,2020-06-17T05:56:53+00:00
"Фәйрүзә еңгә өйҙән сығырға йыйына. Ҡайны-ҡәйнәһен ҡәҙер итә белгән Әлмирә килен ҡайныһының өҫ-башын ҡаҡҡылап, рәтләшеп ҡунаҡҡа оҙатышып йөрөй. Сәйфулла ағайҙың күлдәгенең түше тапҡырында оҙон сәс йәбешеп торғанын күргәс, уныһын да алып ташламай булдыра алмай уңған килен. Әммә теге сәс йәбешеп торған ерҙә тора бирә. Икенсе тапҡырға уҡталып кинәт кенә нығыраҡ итеп тартыу менән ҡайныһының ҡалыш тауыш менән «Ой, ә-эмм! » тип ҡапыл тайшаныуына аптырап ҡала. Быға һындары ҡатҡансы көлгән ҡәйнәһе: «Ҡайныңдың түшендә үҫкән сәс бит ул, килен, – ти, – күлдәгенән үтә сығып торған. ». Әлмира килен ҡайныһының түше йөнлө икәнен, әлбиттә, белмәгән. Хәлил ҺӨЙӨНДӨКОВ.",«Ә-эмм! .. »,Юмор,658,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-24/emm-4519513,2025-12-24T12:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАерым алганда, Айтуганны полиция хезмәткәрен этеп ибәрүдә гаеплиләр. Ул гаебен танымый: полиция хезмәткәре егыла башлагач, үзе өстенә егылмасын өчен егет кулларын алга сузган булган. ""ОВД-Инфо "" -каналы ""Баймак эшендә гаепләнүче 25 яшьлек Айтуган Китиковныңтарихын язып чыкты. Ул Башкортстанда туган һәм яшәгән. Вахта белән монтажчы булып эшләгән, умартачылык белән шөгыльләнгән, балык тоткан. Күптән түгел өйләнеп машина алган, шәһәр читендә йорт караштырган. Гыйнварда Айтуган активист Фаил Алсыновка хөкем карары игълан ителүе уңайдан Баймак мәхкәмәсе янына барган. Хәзер аны киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуда гаепләп тикшерү изоляторында утырталар. ""Айтуганны полиция хезмәткәрен этеп ибәрүдә гаеплиләр. Ул гаебен танымый: полиция хезмәткәре егыла башлагач, үзе өстенә егылмасын, өчен кулларын алга сузган булган. Аннан соң Айтуганны полиция хезмәткәренә шлем тотып аткан дип тә гаеплиләр. Чынлыкта исә полиция хезмәткәренең башыннан шлемы төшеп киткән, ә Китиков аны ирдән алып кире кайтармакчы булган. Кешеләр күп ыелган булганга ул шлемны полициянең кулына илтеп бирә алмаган, шуңа аны ыргыткан булган"", дип яза басма. Хәзер Китиковка тикшерү барган вакытта берничә ай буе эшләгән адвокатына түләү өчен 216 мең сум акча ыярга кирәк диелә. ""Китиковка ачылган инаять эше - ""Баймак эше""ндә ялган гаепләүләр булуының мисалы. ""Киңкүләм тәртипсезлекләр"" - ул ешрак куәт оешмалары вәкилләреннән сакланырга мәбүр булу һәм ул көч куллану түгел. Күп кенә гаепләнүчеләр дәүләттән билгеләнгән адвокатлары басым ясаганга гаеп таныган күрсәтмәләр бирә. Үзләре өстеннән дә, халык ыенында катнашкан башка кешеләр өстеннән дә"", дип искәртә хокук яклаучылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","ОВД-Инфо: Айтуган Китиковка каршы ачылган инаять эше - ""Баймак эше""ндә ялган гаепләүләр булуының бер мисалы",Яңылыҡтар,1809,https://www.azatliq.org/a/ovd-info-aytugan-kitikovka-karshi-achilgan-jinayat-eshe---baymak-eshe-nda-yalgan-gaeplaular-buluining-ber-misali-/32932106.html,2024-05-03T15:58:02+03:00
"Эсәкте йомшаҡ ҡына таҙартыусы бер рецепт тәҡдим итәбеҙ. Кәрәк буласаҡ – һөйәкһеҙ емеш – 150 грамм, йөҙөм – 150 грамм, ҡайнар һыу – 5 сынаяҡ. Ҡайнап сыҡҡан һыуға ҡара емеш һәм йөҙөмдө һалып, йәнә 15 ҡайнатығыҙ. Көн һайын ас ҡарынға эсегеҙ һәм тәнегеҙҙә йыйылған барлыҡ токсиндарҙан ҡотолорһоғоҙ. Һеҙ көндән-көн үҙегеҙҙе яҡшыраҡ хис итерһегеҙ, ә артыҡ ауырлығығыҙ бер ниндәй тырышлыҡһыҙ юҡҡа сығыр. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Эс ҡатыуҙан шәп сара,Сәләмәтлек,1069,https://henek.info/articles/----+-+/2026-01-12/es-atyu-an-sh-p-sara-4534019,2026-01-12T11:50:00+00:00
"Казан Кирмәне күренешефикерләрТатарстан бюджеты инде өченче ел рәттән сугыш шартларында корыла. Киләсе елда республика икътисад үсеше акырынаер, нефтьчеләр кереме кимер дип фаразлый рәсмиләр. Шуңа да карамастан, Татарстан дәүләт эше һәм иминлек өчен чыгымнарны арттыра. Ә менә фән, торак-коммуналь хуалыгы кебек тармакларга акчаны киметә. Моннан тыш, Мәскәүнең икътисади-финанс сәясәте дә республиканың керемнәрен азайтыр дип көтелә. Киләсе елда Татарстан бюджеты нинди булачак — Русиянең 2025 елгы бюджетына сугыш өчен моңарчы күрелмәгән чыгымнар – 13,5 триллион сумбилгеләнде. Бу быел тотылган акчалардан 35 процентка күбрәк. 2024 елда хәрби чыгымнар өчен 10 триллион сумкаралган иде, ул чакта да бу моңарчы күрелмәгән күләмдә акчалар булды. Мәскәүдә казнаның бүленеше Татарстан бюджетына да йогынты ясамый калмый, ләкин әлегә республикага федераль бюджеттан күпме финанс тамачагы билгеле түгел. Татарстан Дәүләт шурасында бюджетны карау башланды. 2 октябрьдә исә парламент тыңлаулары узды. Бюджет өлгесен алай тәнкыйтьткә батырмадылар. Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинбюджет ""катлаулы шартларда"" кабул ителә диде. Сугыш, санкцияләр, Татарстанда итештерелгән тауар базарының тараюы — Мөхәммәтшин шул сәбәпләрне телгә алды. Нәтиәдә, 2025 елда Татарстан бюджетыкереме — 425,5 млрд сум, чыгымнар — 439 млрд, дефицит — 13,5 миллиард сумкүләмендә билгеләнгән. Татарстан икътисады үсеше акырынаячакТатарстан икътисад министрлыгы әзерләгән фаразларга караганда, республика икътисадының үсеше акырынаячак. — 2025 елда тулаем төбәк продукты (ВРП) 2,9 процент үсештә булыр дип көтелә. Бу алдан ясалган фараздан 1,5 процентка азрак. итештерү хезмәте үсеше 1,5 процентка, сәнәгать — 1 процентка кимрәк күрсәтелгән, — дип белдергән иде Дәүләт шурасы депутаты һәм дәүләт төзелеше комитеты рәисе Альберт Хәбибуллин. Моның төп сәбәпләре: Украина сугышы аркасында кертелгән санкцияләр һәм нефтьне азрак таба башлау. — Монда аңларга кирәк, санкцияләр кимеми, алар арта гына бара. Икенчел санкцияләр дә кертелә. Моннан тыш, ОПЕК килешүендәге чикләүләр дә йогынты ясады. Без былтыр бюджет өлгесен караганда башка вазгыять иде, — дип аңлатты Татарстан икътисад министрының беренче урынбасары Олег Пелевин. Моңа кадәр Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановикътисад үсешенең акырынаюынбилгеләп үтте. Моның төп сәбәбе – нефтькә бәйле кертелгән чикләүләр, диде ул. Татарстан бюджетының өчтән бере нефтьчеләргә бәйлеНефтьчеләрнең кереме кимүе Татарстанның бюджетында быелдан ук ачык чагылды. Киләсе елда ул тагын да кискенләшер дип көтелә. 2023 елда салым табышы 183 млрд сум күләмендә ыелган булса, быел ул 140 млрдка төшәр дипкөтелә. 2025 елда исә, бары 128 млрд сумга калачак. Ягъни өч ел эчендә 30 процентка кимиячәк дигән сүз. Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин 2 октябрьдә Дәүләт шурасының бюджетка багышланган парламент тыңлауларында нефтьчеләрнең салым түләүне киметүен искәртте. Төп сәбәп дип федераль кануннарның үзгәрүен, ягъни Мәскәү сәясәтенең кырыслана башлавы әйтелде. — Чыннан да елдан-ел нефтьчеләр табыш салымы түләүне киметә. Бу федераль кануннарның үзгәрүе белән бәйле. Әгәр дә ""Татнефть"" һәм ТАНЕКО ширкәтләрен алсак, быел алар 43 млрд сум салым түләсә, былтыр исә 58 млрд сум күчергән иде. ""Татнефть"" үзе генә дә 15 млрд сумга азрак түләячәк, — дип сөйләде Гайзатуллин. Аның сүзләренә караганда, бүген Татарстан бюджеты кеременең 34 процентын нефть тармагы алып тора. Татарстанның иң зур кереме булып 186 млрд сум күләмендә физик затларның кеременә салым (НДФЛ) исәпләнгән. Моны белгечләр хезмәт хакы артуы белән аңлата. Татарстан бюджетын үтәү кыенрак булачак2025 елда республика бюджетын үтәү 11,7 млрд сумга кыенрак булачак. 2026 елда исә тагын 18,8 млрдка, 2027 — 19,2 млрд сумга бюджетны тормышка ашыру авыррак булачак, дип исәпли финанс министрлыгы. Ягъни киләсе өч елда 50 млрд сум дигән сүз. Моның төп сәбәбе — Мәскәү керткән яңа салым реформасы. Мәсәлән, физик затларның керем салымын (НДФЛ) кире кайтаруга бәйле үзгәрешләр сәбәпле, Татарстан ел саен 1 млрд сум керемен югалтып барачак. Эшмәкәрләр өчен салым салуның гадиләштергән системы үзгәрүдән республика ел саен 3 млрд сумга азрак керем алачак. Керемсез калган үзмәшгульләргә бәйле төзәтмәләр дә Татарстанны 0,73 млрд сумга ярлырак итәчәк. Моннан тыш, федераль кануннар нигезендә республика минималь хезмәт хакын арттырырга мәбүр булачак. Киләсе елдан Татарстанга Мәскәүдән бүленәчәк финанслар да кимер дип көтелә. Федераль програмнардан — 18,3, илкүләм проектлардан — 17,2 процентка азаюы ихтимал. Чыгымнар: ""Торбалар тишелә, ә без акча киметәбез""Татарстан бюджеты хәрби чыгымнар өчен авап бирми. Шулай да киләсе өч елда республикада ""саклану"" (национальная оборона) һәм ""иминлек, хокук саклау эше"" юнәлешенә финанслар күбрәк тотылачагы күренә. ""Саклану"" өчен 2025 елда 51,6 млн сум, 2026 — 55 млн, 2027 — 58,8 млн сум каралган. ""Иминлек"" өчен исә киләсе елда 2,1 млрд сум (2026 — 2,3 млрд, 2027 — 2,5 млрд) тотылачак. ""Гомум дәүләт мәсьәләләре"" юнәлешендә, бу исәпкә Татарстан президенты идарәсе, хөкүмәтне тоту керә, чыгымнар артачак. 2025 елда моңа 57,1 млрд сум каралса, 2027 елда — 61,2 млрд сумга итәчәк. Аның каравы, ""торак-коммуналь хуалыгы"" өчен акча кимиячәк: киләсе елда 20,2 млрд каралса, 2027 елда — 15 млрд сумга калачак. ""Массакүләм мәгълүмат чаралары"" юнәлешендә киләсе өч елда бернинди үзгәрешләр дә көтелми, ел саен 1,7 млрд сум бүленәчәк. Бу акчалар нигездә ТНВ белән ""Татмедиа"" ширкәтенә китә. Бюджет чыгымнарының бүленеше депутатлар сораулар уятмый калмады. 1 октябрьдә узган Дәүләт шурасы дәүләт төзелеше комитетыутырышында КПРФ депутаты Хафиз Миргалимовризасылык белдерде. — Дәүләт чыгымнары ни сәбәпле арта? — диде ул хакимиятне тоту өчентотылачак акчаларны санап. — Хезмәт хакы үсәме, яңа эш урыннары булдырыламы, әллә инфляцияме? Фән өчен 2025 елда 1,857 млрд сум, 2026 — 1,705 млрд, 2027 — 1,7 млрд сум тотылачак. Әйтерсең бездә фән үсеш алмый. Торак-коммуналь хуалыгына 20 млрд сум бүленәчәк, 2027 елда 15 млрдка калачак. Бүген торбаларның 70 процентын алыштырырга кирәк, Чистайда кышын шартлау булды, Әлмәттә һәр атна саен торбалар тишелә. Ә без акчаны киметәбез. Сәламәтлек саклау өлкәсенә акчалар артса да, бүгенгә кадәр Офтальмология үзәген төзү кичектерелеп килә, дип өстәде коммунист. Авыл хуалыгы өлкәсендә дә алга китеш күренми, дип саный Дәүләт шурасы рәисе урынбасары Марат Әхмәтов. Аның сүзләренчә, бюджетта моңа 12 млрд сум бүленгән. Шул ук вакытта 2030 елга исәпләнгән агро-сәнәгать стратегиясендә дәүләт ярдәме 27-32 млрд сум булырга тиеш. ""Карар бар, програм расланган, әмма 2024 ел узып бара. Димәк, без күрсәткечләрне үти алмаячакбыз"", диде Әхмәтов. — Бүгенге бюджет белән стратегияне башкарып булмый, — дип авап бирде аңа Татарстан авыл хуалыгы министры урынбасары Марсель Мәхмүтов. Сугышта булган депутатлар бюджетка милитаристик рух кертмәкчеДәүләт иминлегенә акчалар артып, авыл хуалыгына, фәнгә, коммуналь тармакка чыгымнар кимүенә карамастан, кайбер Украина сугышында булган депутатлар бюджет бүленешен тагын да кискенләштерергә тәкъдим итә. Әйтергә кирәк, бу чакырылышта Дәүләт шурасына сугышчылар дакилде. Бу —Рәсим Баксиков, ихтыяри буларак сугышка киткән эшкуар һәм депутат Марат Галиевһәм Эдуард Шәрәфиев. Тагын бер хәрби — Казан суворов училищесы итәкчесе Валерий Миронченкода парламентка үтте.2 октябрьдә парламент тыңлауларында Эдуард Шәрәфиев ""саклану"" бүлегенә чыгымнар аз арткан диде. ""Нинди вакытта яшәвебезне оныттыкмы? Бу арту итмәячәк дип саныйм"", диде ул. ""Русия каһарманы"" исемен йөртүче депутат Рәсим Баксиков исә, Татарстанның яшьләрне патриотик тәрбияләү програмына чыгымнарны алты тапкырга арттыруны сорады. Алайса, сугышка барырга ""баш тартучылар һәм дезертирлар"" күзәтелә, дип аңлатты ул. Аларга каршы авап бирүче булмады.2025 елга Татарстан бюджеты Дәүләт шурасының киләсе утырышларында кабул ителәчәк. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан бюджеты: коммуналь хуалык һәм фән өчен чыгымнар кими, иминлеккә — арта",Татарстан,7857,https://www.azatliq.org/a/33145027.html,2024-10-07T04:12:54+00:00
"6 февралдә Салауат районына эш сәфәре барышында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Малаяҙ ауылында физкультура-һауыҡтырыу комплексын төҙөү барышы менән танышты. Яңы спорт объектын республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә төҙөйҙәр. Комплекстың дөйөм хаҡы – 615,2 миллион һум. Район башлығы Марс Кашапов аңлатыуынса, бинаның дөйөм майҙаны – 4,1 мең квадрат метр. Унда спорт залы, бассейн, көрәш залы, кейенеү бүлмәләре, административ кабинеттар урынлашасаҡ. Яңы физкультура-һауыҡтырыу комплексы халыҡты күмәк спорт төрҙәре менән тәьмин итеүҙе арттырырға, уйын дисциплиналарын һәм көрәш төрҙәрен үҫтерергә мөмкинлек бирәсәк. Радий Хәбиров спорт комплексында тәү сиратта балалар шөғөлләнергә – һаулығын нығытырға, йөҙөргә өйрәнергә тейешлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. – Малаяҙ – ҙур ауыл, һәм бындай заманса физкультура-һауыҡтырык комплексы халыҡҡа бик кәрәк. Бында барыһы ла ҡараласаҡ – ҙур зал да, бассейн да. Ә эргәлә стадион төҙөйәсәкбеҙ, – тине республика Башлығы журналистар менән әңгәмәлә. – Эштәр тиҙлекле бара – стеналар күтәрелде, быйыл төҙөүселәр эскә инәсәк, биҙәү эштәрен башлаясаҡ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Малаяҙға бассейн бик кәрәк,Спорт,1206,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2026-02-06/malaya-a-basseyn-bik-k-r-k-4568170,2026-02-06T17:15:00+00:00
"Элек яҙыусылар менән осрашыуҙар оло байрамға әүерелә торғайны. Бына беҙ бер төркөм әҙиптәрҙең уҡыусылар менән төшкән фотоһына  юлыҡтыҡ. Билдәле - был әҙиптәрҙе танымаған кеше юҡтыр. Ә бына уҡыусыларҙы таныусылар булырмы икән! Был фотоны ҡайһы районда, ниндәй мәктәптә төшкәндәр икән? Яҙығыҙ!",Ошо уҡыусыларҙы таныусылар бармы?,Мәҙәниәт,291,https://shonkar.com/news/culture/2025-05-14/osho-u-yusylar-y-tanyusylar-barmy-4234863,2025-05-14T15:00:00+00:00
"Сәйгә генә, тиҙәр ҙә, туҡмас һалалар, бал менән һыйлайҙар. Бына әле Өмөс инәйҙән сыҡтыҡ. Бар хәленсә матур итеп табын әҙерләгән: тауыҡ салдырған, туҡмас ҡырҡҡан, картуф бешергән, тоҙло балыҡ ултыртҡан. Өс шешә лимонад һатып алып, өҫтәлгә теҙеп сыҡҡан, бал эсмәгәндәргә, тип. -Лиман эсегеҙ, лиман, – тип өҫтәлдең башында тороп һыйлап, күстәнәс өләшеп ҡайтарҙы. -Иртәгә төшкөлөккә миңә килегеҙ һәммәгеҙ ҙә, – тип Сәбилә исемле матур ғына апай саҡырҙы. Бүтәндәренең исеме иҫтә ҡалманы, ә был һылыу апайҙың исемен онотманым – мәрхүмә инәйемдең исеме Сәбилә. . Ҡәйнәм бөгөн сәсен тарап, кәрзинкәләп үреп ҡуйҙы, иң матур яулығын ябынды, кисә галуш кейеп йөрөгәйне, бөгөн оҙон ойоҡ кейеп, туфлиҙарын эҙләп алды. Эре ҡыҙыл мунсағын тағып, һабантуйға барған һымаҡ ҡупшы итеп кейенеп сыҡты. –Ҡайның ҡайтып инмәҫ элек тая һалайыҡ. Табаға вермишель ҡурып, кисә Өмөс инәй күстәнәс, тип биргән тауыҡ ботон вермишель араһына сумдырҙыҡ та, кәстрүле менән ҡаймаҡты өҫтәлгә ҡуйып, самауырҙы ҡайнатып ултыртып, ҡастыҡ. Иртәрәк тә килдек шул, бер ҡунаҡ та юҡ, ситке өйҙөң урындығында ултырып торҙоҡ. Әсәйҙәренә оҡшап торған ике һылыу ғына ҡыҙыҡай оялышып ҡына йөрөп, өҫтәлгә ризыҡ ташыйҙар: йыуаса, вәринйә, кәмфиттәр, ыуаҡлап бешергән икмәк, картуф менән ит индереп ике урынға ҡуйҙылар. Өйҙәре бигерәк ҙур ҙа, матур ҙа, яҡты ла. Тәҙрә төптәре һайын тамсы гөл дә, һәр бер гөлө шау сәскә булып, өйҙө уғата йәмләп ултыралар. Табын әҙер булыуға, бүтән ҡатындар ҙа килеп бөттөләр. Хужабикә табынға саҡырҙы. – Әйҙә, хуш, үтеп ултырығыҙ, ризыҡ һыуынып китер. Төшкө аш мәле, асығып та киттегеҙ инде. Өмөс инәйгә иң түрҙән урын бирәләр, ул иң хөрмәтле ҡунаҡ – ауылдың кендек инәйе. – Бисмилла итеп башлайыҡ, – инәй рөхсәт бирә. Сәбилә апай ҙур ашлы табаҡты өҫтәл уртаһына ҡуйып, ҡунаҡтарға мул ғына итеп аш өләшеп сыға. -Етешеп ултырығыҙ барыһынан да, ит, ҡорот, бына борос, эсәк кем ярата, ашап ултырығыҙ әле. Ҡара, бер ҙә ашамайҙарсы. Туймаҫ элек, балымдан ауыҙ итегеҙ әле. Тәмле генә. Апай стакандарға бал ҡоя. -Йырҙап бирһәң, эсәбеҙ, килен. – Өммөгөлсөм инәй инәлтеп ултыра. -Шулай тей ҙә тора. Апый, мин йәш саҡтағы кеуек йырлай ҙа алмайым, тыным етмәй. -Тының да етәсе. Төнә һабантуйҙа былаялай йырлап тора инең. Мәғфирә Ғәлиева, килгәнме, тиһәк, үҙебеҙҙең һандуғас, миш. -Ярай, улайһа. - Сәбилә апай ризалаша – бына еңгәйем киленле булып, беҙҙе килен сәйенә йыйып алды, рәхмәт. Йәштәр мөхәббәтле булһын. Ҡайны-ҡәйнәһенә хөрмәт күрһәтеп йәшәһендәр. -Шулай, шулай, шулай булмаған ҡайҙа ул. - тиеште бүтәндәр. Сәбилә апай йырлап ебәрҙе бит! Ул моң, ул көй ҡайҙан сығалыр? Апайҙың моңона һандуғас, һылыу йөҙөнә ай үҙе көнләшәлер! -Кемдәр генә ғашиҡ, ай, булманы Сәлимәкәй ҡара ҡашыңа. -Үәй, үәй, үәй, - тиеште апайҙар. Ҡәйнәм дә матур итеп йырланы, хатта күҙҙәренә йәш килде. Аҙаҡ таҡмаҡ әйтешеп бейешеп, маз булып ҡайтырға сыҡтыҡ. Ҡәйнәм ҡапҡаны асҡайны ғына, бейек, матур ғына ағай инеп килә икән, икәүләп бәрелешә яҙҙылар ҙа, бер мәл генә бер-беренә ҡарашып торҙолар. -Бына 30 йыл килен булып торам ошо ауылда, Сәбиләнең – миңә, минең уларға барыуым тәүге тапҡыр. Бер-беребеҙҙең дыбурҙарына тәүләп аяҡ баҫыуыбыҙ. Әйтһәң, әҙәм ышанмаҫ. Ҡабат бер ни өндәшмәй атланы. Ҡунаҡ күреүҙәр тамам булып, һыҙыра эркет йыйылып киткән дә, ҡәйнәм һөтлөктәге усаҡҡа ут яғып, ҙур ҡаҙанда эркет ҡайнатырға булып китте. -Бар әле, килен, мәгәзиндән тоҙ ғына барып әпкил, тоҙ бөткән икән, бынауы икмәкте баҫа һалайым. Осоп йөрө. Магазинда кеше арыу ғына. Сәбилә апай килгән, илаған, танауын тартып-тартып ала, аҡ туҡыма үлсәтеп, ҡырҡып торалар, ике ҡатын ҡулъяулыҡ һанап алып торалар. -Төндә үтеп китте Кәлимулла ағайың, тип һатыусы апайға һөйләп тора. -Килен, нимә алаһың? – Һатыусы миңә ҡарай. -Тоҙ ғына алып китәйем тигәйнем, ярай, көтөрмөн. -Ал әйҙә, үт былай. Тинлектәремде һуҙам да тоҙомдо алып йүгерәм. -Ҡалай һуҙылдың, килен. Өлгөрә алмайым. Самауырыңды баҫ, ҡайның төшкө сәйгә ҡайта, самауырҙы апар ҙа, икмәк телә һал. -Теге ней. Сәбилә апай тора ине магазинда, илаған. Кәлимулла ағаймы шул. үлеп ҡалған, ти, кәфенлек алып тора ине. – Елтерәтеп самауырҙы аласыҡҡа алып инеп китәм. Ҡайным ҡайтып инә лә, ҡалпағын сөйгә элеп, өҫтәлгә яҡынлай. -Ҡайҙа ҡәйнәң? -Эркет ҡайната. -Бар әйт, инһен, сәй яһап эсерһен. Эркетте үҙең ҡара. Сығып йүгерәм. Инһәм, ҡәйнәм илап ултыра. –Ҡәйнәм, һине ҡайным саҡыра сәй яһарға. -Яһап эсһен үҙе. Самауыр ултыра бит. Икмәкте үҙең баҫ. Эркеткә тоҙ һал, тиҙерәк һарҡыр. Мин Кәлимулланы күреп киләйем. Ул арала ҡайным сыға. -Сәй ҙә булдымы тамаҡ, лүтче ысталауай ашаһам. Икәүләп өлгөрмәйһегеҙ. -Кәлимулла китеп барған, мин шунда барып киләм, һин бармайһыңмы? -Ҡайһы Кәлимулла? -Шул бер Кәлимулла инде, Сәбилә бикәстең. Ҡайһы Сәбилә, тип һора ишеү! – Ҡәйнәм илап тора һаман. -Йөрөмәйем. Һин дә шаг аттамайһың! -Шулайтырмын бына. Ҡайным ҡәйнәмә ынтылып, ҡулынан тоторға иттеме, ҡәйнәм минең яҡҡа шылды. -Әйҙә, ынтыл килен алдында, эшәнмәһәң. Ҡайным ҡаты итеп берҙе һүгенде лә, ҡапҡаны шартылдата ябып сығып китте. Ҡәйнәм, тыштағы умывальникта битен йыуҙы ла, өйгә йүнәлде. Төнләтеп кенә икмәк һалып алып торһам, ҡәйнәм ҡайтты. Һыйырҙарҙы тартып инде. Икенсе көндө Кәлимулла ағай мәңгелек йортона күсте. Ҡайным ҡәбер ҡаҙырға ла, хушлашырға ла барманы. Минең өсөн йомаҡ булып ҡалыр ине ошо ваҡиға. Бесәнгә төшөр алдынан, ат буш саҡта, тип, күрше ауылдағы оло ҡәйнәм менән оло ҡайнымдарға хәл белергә барҙыҡ. Олатай ҡапҡаны ҙур асып ҡаршы сыҡҡайны ла, оҙаҡҡа килмәнек, атай, атты туғарып торма, тип ҡәйнәм күстәнәстәрен күтәреп инеп китте, олатай аттың алдына тас менән һоло килтереп ҡуйҙы, дилбегәне рәшәткегә бәйләп ҡуйҙы, арҡалыҡты бушатты. Ҙур икмәк, сәй, кәмфит, ҡорот һалып алғайныҡ күстәнәскә тип. Оло ҡәйнәм теремек кенә, урындыҡҡа сәй әҙерләп ташланы. Олатай түргә менде. -Беҙҙең ауыл хәлдәрен ишеткәнһегеҙҙер инде. –Ҡәйнәм һүҙ башланы. -Кәлимулланың вафатын ишеттек. Әрәм булған йәш көйө. –Олатай шулай тине. Ҡәйнәм сеңләп иларға кереште. -Ҡуй, етәр, балам, тым, тим. – Оләсәй тыйырға итә. -Нишләп кенә мине Кәлимуллаға бирмәнегеҙ? Ул, әсей? Атый? Әәәәй, Аллаҡайым. – Ҡәйнәм тыйыла алмай шул. -Ана, атаңдан һора. Ҡуй әле, тым, бына! Мәрйәләр шикелле. Ҡәйнә булып ултыра берәү. Кеше абышҡаһын уйлап. -Кешенеке түгееееел. Ээй. Сәйҙең рәте китте, олатай сынаяғын түңкәрҙе лә ауыр итеп һулап сығып китте: -Ғәйеп миндә, балам. -Эс сәйеңде, балам. Һыуытып бөтөрҙөң. -Был тиклем дә ҡаты булды атам миңә, унан ҡаты Ғүмәр кейәүегеҙ. Исмаһам ҡәбергә лә барманы, һуң Сәбилә менән аталаштар ҙа баһа. Туған хаҡы бар бит. Оләсәй һүҙ башланы: -Утыҙ туғыҙынсы йыл ине. Һинең бишең саҡ тулған. Атаң колхузда быргадир ине. Кәлимулланың атаһы Әхмәтйән менән Ғүмәр кейәүҙең атаһы Ибрай арҡыры баҫыуҙа трактор менән ер һөрә инеләр. Әхмәтйәндең төрәне онталып, хөкүмәт мөлкәтен ҡыйратты, сәүиткә ҡаршы килде, дошман, тип, Әхмәтйәнде һөргөн ебәрҙеләр. Ошо Ибрай йөрөнө тырышып. Ибрайҙың ҡатыны Сәйҙә – Әхмәтйәндең ҡарындашы: ,, Ағайымдың башын ашаның, тип илағандыр инде, бахыр ғына, Ибрай шул ҡатынын ат дуғаһы менән һыу эскеһеҙ итеп туҡмап, ҡыуып ҡайтарып ебәрҙе. Ғүмәр улы менән имсәк балаһы Ибрайҙа ҡалдылар. Имсәк кенәһе тулышып, Сәйҙә килен балаһын имеҙергә килә, ҡапҡа аша ғына ҡарап илап тора, имеҙергә бирмәй Ибрай. Бахыр ул килен нисек аҡылынан яҙмағандыр? Бер Хоҙайға ғына билдәле. Теге бала үлеп ҡуйҙы. Шунан Ибрай Сәлимә тигән ҡыҙҙы алып торҙо, ҡырҡ беренсе йыл Сәбилә тыуҙы. Сәлимә килен дә иртә генә китеп барҙы. Шунан ана һуғыш ҡалҡып китеп, атаң китте һуғышҡа, Әхмәтйән дә һуғышҡа алынған, Ибрай ҡалды колхузда, бисәләрҙе туҡмап эшләтеп йөрөнө. Әхмәтйән дә миҙалдар тағып ҡайтты, атаң да. Кәлимулла әллә күпме килде һоратып, Әхмәтйән дә килде – атаң ҡаршы булды. Шунан ана Ибрай малайына биреп ебәрҙе. Балам, атаңа, миңә рәнйергә хаҡың бар. Ғүмәр кейәү әсәйһеҙ генә үҫкәс, йәлләгәндер ҙә атаң, әллә инде, валлаһи ғәләм. Ана, Ибрай ҙа, Әхмәтйән дә ысын донъяла яталар. Шулай күңелһеҙ һөйләшеүҙәр булды. Ҡәйнәм тынысланды, самауырҙы яңынан терелттек. Шунан ҡайтырға сыҡтыҡ. Бәләкәй генә кисеүгә килеп еткәйнек, ҡәйнәм һүҙгә килде. - Ошо ҡәҙимге ҙур ғына йылға ине мин Ғүмәргә кейәүгә сыҡҡанда. Ҡаҙҙарҙы һыуға ҡыуып килә инем, бер һыбайлы ҡаршыма елеп килә, Кәлимулла мәрхүмкәй, ниңә ризалығыңды бирҙең Ғүмәргә тип, мине уңлы-һуллы сыбыртҡылап китте. Ауыртыуын һиҙмәнем дә, тойманым да. Көнөнә биш сыбыртҡы эләгеп торһа ла түҙәр инем, Кәлимуллаға яҙманым шул! Биш йылдан һуң Сәбиләне кәләш итеп алды. Һылыу ҙа ине шул Сәбилә. Шулай үкенесле был донъялар. Ҡайның үтә ҡаты. Бына һин дә улыбыҙға килен булдың, төҫө миңә тартһа ла, холҡо тас ҡына атаһыныҡы. -Но, малҡай! - Сыбыртҡы ҡайҙа ул, ҡәйнәм? -Ҡай, ҡыуалама, яйлап ҡайтайыҡ. -Ҡайным туҙыныр бит. -Туҙынһын. Провались!",Сулпан Абдрахимова,Хикәйә,8557,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-08-30/sulpan-abdrahimova-3412083,2023-08-30T11:47:00+00:00
"Радий ХәбировфикерләрБашкортстан башлыгының республика дәүләт телләре һәм Башкортстан халыклары телләрен саклау һәм үстерү өчен грантлары бәйгесенә йомгак ясалды. иңүчеләр исемлегенә сәүдә белән бәйле булмаган 34 оешма кергән. Грант бәйгесенә барлыгы 213 гариза килгән булган, аларның 137 се бөтен таләпләргә авап биргән һәм кабул ителгән. Грантсыз калган 103 проект арасында 3 мари, 2 удмурт, 1 чуаш, 2 татар, 1 мордва, 1 иске башкорт теленә кагылышлы, башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты""на, башкорт телендәге Брайль шрифтына, татар-башкорт телләрендә КВН уздыруга кагылышлы проектлар бар. Азатлык исәпләгәнчә, башкорт телен үстерүгә багышланган 15 проектка 23,6 млн сум каралган. Моннан тыш башкорт мәдәниятенә кагылышлы — балалар ансамбле, студентлар хәрәкәте, Сабантуй, әкият, аулак өй, музей һәм башка тагын 11 проектны (11,4 млн сум) — өстәргә була. Ягъни башкорт теле һәм мәдәнияте өчен барысы 35 млн сум бирелгән. Конкурсның гомуми бюджеты — 50 млн сум. ""Наследие"" исемле яшьләр инициативаларына ярдәм күрсәтү фонды быел да 3 миллионга якын грант откан — бу оешмага 2,7 млн сумлык грант быел""Балалар"" мультсериалытөшерер өчен бирелә. Рәми Гарипов исемендәге ""Беренсе"" гимназия булдырачак ""Һомай"" платформасындагы акыллы ""Әминә"" колонкасы өчен ясалачак""Башлангыч мәктәп"" проектынада 3 млнбүленгән. Интерактив колонка ике телдә — башкорт һәм урыс телләрендә сөйләргә, шулай ук ике телне дә аңларга сәләтле. Проект Башкортстанның башкорт теле дәүләт теле сыйфатында өйрәнелүче йөз мәктәпнең 1-4 нче сыйныфларында сыналачак. Проектны гамәлгә ашыру 2023 елның 1 сентябреннән башланачак. Башкортстан халыклары мәдәни һәм рухи мирасын саклау һәм үстерү үзәге"" оешмасына быел""Урман һабантуйы""бәйгесен уздыру өчен төгәл 3 миллион сум акча биреләчәк. Былтыр бу үзәк ""Башкорт йыры"" бәйгесен уздыру өчен 1 миллион 353 мең сумалган иде. Миякә районында өстәмә белем бирү оешмасы базасында""Йәнһүрәт"" (""Мультик"")студиясе ачылачак — 6 яшьтән 15 яшькә кадәрге балалар өчен башкорт теле һәм пластилин, курчак һәм кәгазь ярдәмендә мультфильмнар ясау буенча теоретик һәм гамәли дәресләр уздырылачак. Быелгы иңүчеләр арасында былтыргы иңүчеләрнең тагын берсе — ""Азатлык"" исемле халыкка социаль хезмәт күрсәтү үзәге""Библио Подкаст""яздырырга ыена: оешма 48 халык әкияте нигезендә башкортча 24 аудио һәм 24 видеоподкаст булдырырга ниятли. Башкортстаннан читтәге төбәкләрдәге башкорт оешмалары да грант акчаларыннан мәхрүм калмаган. Бу юлы алар бишәү: Курган өлкәсе башкортлары корылтаена башкорт телен популярлаштыру максаты өчен""Ихлас"" балалар проектына— 1,2 млн, Пермь башкортларының ""Корылтай"" итимагый оешмасына""Тасим үзәге —бергә дәвам итәбез"" проектынтормышка ашыру өчен — 2,2 млн сум, Мәскәү һәм Петербурда укучы Башкортстан студентларының""Баш Стьюдентс"" хәрәкәтенә— 2,8 млн, Свердлау ""Идея"" фондының""ырлаучы сүз: башкорт телен өйрәнүнең музыкаль дәресләре""проектына — 900 мең сумга якын, Чиләбедә башкорт телен укытуга багышланган""Белем"" төбәкара конференциясен уздыруга— 350 мең сум чамасы акча бүленгән. ""Тасим үзәге"" проекты Пермь өлкәсендә башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты""н саклау һәм үстерүгә юнәлтелгән. Проект кысаларында ""диалектта"" башлангыч сыйныф укучылары өчен эш дәфтәрләре әзерләү, башкорт телен өйрәтү өчен ике сыйныфны иһазлау, бию, милли уен коралларына уйнарга өйрәтү остаханәләре, киләсе әйдә балалар өчен Һабантуй оештырылачак. Моннан тыш, Куян авылында ""гайнә һәм танып башкортлары"", Пермь башкортлары каһарманнарына багышланган музей күргәзмәсе булачак. ""Төньяк-көнбатыш диалект"" башкорт дөньясының мәдәни һәм мәгариф киңлегендә"" дип аталган түгәрәк өстәл утырышы да уздырмакчылар. ""Акбүзат"" балалар журналы белән хезмәттәшлек итү дәвам итәчәк, әлеге журнал ""төньяк-көнбатыш"" башкортлар, шул исәптән гайнә һәм танып башкортларына багышланган тематик номерлар әзерли"" диелә. Проект бәяләмәсендә Пермь төбәгендә башкортлар санының кимүе төп социаль проблем итеп күрсәтелә. Хәл бигрәк тә татар теле укытыла башлагач кискенләште диелә. ""Пермь башкортлары өчен татар телле милли мәгарифне гамәлгә керткән көннән алып хәл тагы да катлауланды. Татар теле дә, әдәби башкорт теле дә Пермь башкортлары өчен — туган тел түгел. Бу — ""төньяк-көнбатыш"" башкортларның татарлар белән тел охшашлыгы һәм Пермь башкортларын татар телендә укыта башлауга 100 елдан артык вакыт үтү нәтиәсе. Хәзерге вакытта әдәби башкорт телен кертү омтылышлары халык тарафыннан кабул ителми һәм каршылык тудыра. 2021 елда узган түгәрәк өстәл утырышында Пермь краеның тел, мәдәният, тарих һәм гореф-гадәтләрен төбәк компоненты нигезендә һәм башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты""нда өйрәнергә кирәк дигән фикергә килделәр. 2022-23 уку елында тел, мәдәният һәм тарихны өйрәнү проектын гамәлгә ашыру кысаларында без урыс телендә сөйләшүче балаларны башкорт теленең ""төньяк-көнбатыш диалекты"" нигезләре белән таныштырдык һәм бу тәрибәне алга таба да үстерергә, Пермь краеның башка территорияләрендә әелдерергә тәкъдим итәбез"", ди проектны әзерләүчеләр. Пермь ирлегендә татар-башкорт мәсьәләсе әледән-әле күтәрелеп килә. Башкорт галимнәре бу ирләрдә гайнә һәм танып ыруы башкортлары яши дип килсә, татар галимнәре монда татарлар яши дипсаный. Стәрлетамак районының өч авылы китапханәсендә милли кунак бүлмәләре булдыруга юнәлтелгән""Родной язык —душа народа"" проектына 1 миллион 201 меңсум бирелгән. Әлеге проектның татар телендәге варианты китерелми. Этнобүлмәләр Түбән һәм Югары Услы, Талач авыллары китапханәләрендә ясалачак. Анда татар телендә иади остаханәләр, бәйгеләр, халык бәйрәмнәре һәм фольклор кичәләре һәм башка чаралар оештыралачак. Башкортстан республикасының татар милли-мәдәни мохтариятенә""анлы сүз"" проекты өчен 1 миллион 550 сум бүленгән. Әлеге проект Башкорт дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты кафедрасы ярдәмендә тормышка ашырыла. Грант комитеты утырышы беркетмәсеннән грант бирелми калган проектларны да күрергә була. Мәсәлән, Башкортстан татарлары конгрессы ""Туган тел — тормыш чишмәсе"" проекты өчен ике миллионга якын акча сораган булган. Оештыручылар шулай ук Башкортстан мөселманнары диния нәзарәтенә караган Уфа ""Флагман"" оешмасына ""Аулак"" исемле татар милли-мәдәни йолаларының реконструкциясе проекты сораган 500 мең сумны бирүдән баш тарткан. ""Мать и дитя"" инвалид балалы гаиләләргә ярдәм үзәге мөмкинлекләре чикләнгән балаларга татар телен өйрәтүгә 636 мең сум сораган булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хәбиров грантларын быел кем алды?,Башҡортостан,6407,https://www.azatliq.org/a/32509997.html,2023-07-24T21:05:11+00:00
"Конкурста республикала һәм Рәсәй төбәктәрендә йәшәгән, башҡорт телендә һөйләшкән ғаиләләр ҡатнаша ала. Ҡатнашыусыларға өс номинация тәҡдим ителә: «Ғаилә ижады»; «Ғаилә кәсебе»; «Ғаилә йолалары һәм ҡиммәттәре». Шулай уҡ «Махсус хәрби операция геройы ғаиләһе», «Күп балалы башҡорт ғаиләһе» тигән махсус номинациялар бар. Конкурс өс этапта үтә. Беренсе муниципаль этап – 23 ғинуарға, икенсе зона этабы – 23 ғинуарҙан 10 февралгә, өсөнсө республика этабы 11 февралдән 20 февралгә тиклем ойошторола. Еңеүселәрҙең исемдәре 1 мартта Стәрлетамаҡта Башҡорт ғаиләһе көнөндә иғлан ителә. Ғаризаларҙы «Өлгөлө башҡорт ғаиләһе – 2026» билдәһе менән 23 ғинуарға тиклем ебәрергә мөмкин. Конкурстың ойоштороусылары – Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау, Мәҙәниәт министрлыҡтары, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты һәм Стәрлетамаҡ бүлексәһе, БР Халыҡтар дуҫлығы йорто, Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте, Стәрлетамаҡтың дәүләт концерт-театр берекмәһе.",«Өлгөлө башҡорт ғаиләһе» конкурсына ғаризалар ҡабул ителә,Яңылыҡтар,963,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/lg-l-bash-ort-ail-e-konkursyna-arizalar-abul-itel-4542089,2026-01-19T15:05:00+00:00
"Участники заседания отметили, что товарооборот между Россией и Узбекистаном по итогам 2024 года увеличился более чем на пять процентов, превысив 10 млрд долларов. За девять месяцев 2025 года объём взаимной торговли вырос ещё на восемь процентов. Положительную динамику демонстрируют как экспортные, так и импортные поставки. – В таком же позитивном ключе развивается инвестиционное сотрудничество наших стран. В республике работает свыше 3 тысяч предприятий с российским участием – это около 20 процентов от всех компаний с иностранным капиталом, представленных в Узбекистане, – отметил Денис Мантуров. Укреплению всестороннего сотрудничества между Россией и Узбекистаном способствует развитие культурно-гуманитарных связей, проведение совместных конгрессно-выставочных мероприятий. По итогам заседания Жамшид Ходжаев и Радий Хабиров в присутствии Дениса Мантурова подписали дорожную карту по развитию торгово-экономического сотрудничества между регионами Узбекистана и Башкортостаном. Документ предполагает расширение взаимодействия в части промышленной кооперации и инвестиционной политики, в сферах АПК, торговли, туризма, образования, культуры, спорта и по другим направлениям. Отметим, что Узбекистан занимает седьмое место во внешнеторговом обороте Башкортостана с долей в 4,2 процента. По итогам 2024 года он составил 197,9 млн долларов с ростом на 16,7 процента. Глава Башкортостана также принял участие в пленарной сессии Российско-Узбекистанского бизнес-форума, который состоялся на полях заседания Межправкомиссии. С российской стороны форум посетили более 50 представителей предпринимательского сообщества из различных сфер деятельности – от промышленности и энергетики до логистики и цифровых технологий, в том числе из Башкортостана.",На заседании Российско-узбекской межправкомиссии подписали дорожную карту,Аңлатма,1747,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-03/podpisali-dorozhnuyu-kartu-po-razvitiyu-sotrudnichestva-mezhdu-regionami-uzbekistana-4492101,2025-12-03T16:50:00+00:00
"Ни өсөндөр рәссамдар математиктарҙы һүрәткә күҙлекле, ҡарпыш ҡолаҡлы итеп төшөрә. Тик Фәһим һүрәттәге математиктарға бер ҙә оҡшамаған. Иптәштәренән бер башҡа оҙон, тал һымаҡ нәҙек. Күҙлеге лә юҡ. — Мин көндөҙ ҙә йондоҙ күрәм, — тип ебәрә ул үҙе. Математиканы шәп белгән кеше, ысынлап та, көндөҙ ҙә йондоҙ һанай алалыр, бәлки, тип уйлай синыфташтары. Бөтә фәндәрҙән дә бишлегә уҡыған Фәһимдең бындай һәләте лә булыуына ғәжәпләнерлек тә түгел. Ләкин. кисә ул математика буйынса контроль эштән өслө билдәһе алды. Был аяҙ көндө йәшен атыу менән бер ине. Уҡытыусы Сажиҙә апай, контроль эш һөҙөмтәләре менән таныштырып: — Бөтә синыф дүртле, бишле билдәһенә эшләгән. Хатта Шәрифкә лә бишле ҡуйҙым, — тине. Күҙлеген сисеп, Фәһимгә ҡараны: — һин кисә ауырығанһыңдыр, моғайын. Уҡыусылар, тын алырға ҡурҡҡандай, өнһөҙ ҡалып, Сажиҙә апайҙың артабан ни әйтерен көттө. Бәхеттәре бар икән: дәрестәр тамамланыуҙы белдереп, ҡыңғырау шылтыраны. Фәһим ҡайтып ингәндә, әсәһе Мәфтуха апай, һырмаһын кейеп, йылы шаҡмаҡлы шәлен бәйләп, фермаға эшкә китергә тора ине. — Эй, улым, һине дүрт күҙ менән көтәм. Сәмиғә апайың район үҙәгенә китте, һыйырҙарын мин ышандырып алып ҡалдым. Бер үҙем әллә ни ҡыйратып булмаҫ, ашап ал да миңә булышырға кил. Әсәһе, Сәмиғә апайҙың, тигәс, Фәһимдең һарыуы ҡайнаны. Ул бит — Шәрифтең әсәһе. — Китһә һуң. Ана, улы ярҙам итһен. — Ҡуй, балам, улай тимә, кешегә изгелекле бул. — Изгелекле булам тип мин өслө алдым бөгөн. Әсәһе, эшкә ҡабаланһа ла, һырмаһын һалмай ғына ултырғысҡа барып ултырҙы. — Быныһы тағы ни хәл? Фәһим энәһенән ебенә тиклем һөйләп бирҙе. .Контроль эш дәресе башланып ҡына торғанда, Сажиҙә апайҙы кемдер саҡырып алды. Шуны ғына көткән тиерһең, Шәриф тороп баҫты һәм үҙе менән бергә ултырған Фәһимгә бармаҡ менән төртөп: — Дуҫтар! Мин башымды ял иттерергә булдым, — тип һөрәнләне. Барыһы ла уға боролоп ҡараны. — Атаҡлы математик, дуҫым Фәһим миңә мәсьәләне сисеп бирергә тейеш. Ни өсөн, тиһегеҙме? Онотманығыҙмы, беҙ уның менән теге ваҡытта бәхәсләшкәйнек. Эйе шул, бер саңғы ярышында улар бәхәсләшкәйне. Ағайығыҙ артынан, йә, кем ҡыуып етер икән? — тип алдан уҡ күкрәк ҡаҡҡан Шәрифкә ҡыҙыу ҡанлы Фәһим: — Мин! — тип ҡысҡырып ебәргәнен үҙе лә һиҙмәй ҡалды. Мыҡты кәүҙәле, тәпәш Шәриф — якшы спортсы. Йүгереүҙә лә, һикереүҙә лә, саңғыла ла синыфташтарына уның ал бирмәүен белһә лә, Шәрифтең ҡупырайып йөрөүе ныҡ сәмләндерҙе Фәһимде. — Мин уҙып китәм һине! — тине ул. Шәриф көлөп һораны: — Йә, нимәнән бәхәсләшәйек? — Һинең менән бәхәсләшеп тә тормайым. - Ҡурҡаһыңмы? — Ҡурҡты, ти. - Мин еңһәм, һин миңә математиканан контроль эште эшләйһең. Фәһим яуап биреп тә өлгөрмәне, икеһен дә стартҡа саҡырҙылар. Фәһим йән көсөнә алға елдерҙе. Бүрек ҡолаҡтары сиселеп, ҡош ҡанатындай талпынды. Боролоп ҡараһа — Шәриф әллә күпме артта ҡалған. Фәһим тиҙлеген әкренәйтте. Ул арала Шәриф саңғыларын шыжлатып уҙып китте. Ҡар бураны уйнатып, тауҙан ҡоштай аҫҡа атылды. «Еңде. » — тип уйланы Фәһим, әммә бирешергә теләмәне, финишҡа улар аллы-артлы ғына килде. Беренсе урынды Шәриф алды, әлбиттә. Һәр дәрестә тиерлек, өйгә эште эшләргә онотҡанмын, тип хәтере насарлыҡҡа һылтанһа ла, ҡара һин уны, бәхәсте онотмаған. Фәһим дә һыр бирә торғандарҙан түгел. — Миңә биш вариант миҫалдар бирегеҙ — күҙ асып йомғансы эшләйем. Ул Шәрифтең миҫалдарын сискәнсе, арыу ғына ваҡыт үтте. Үҙенекен ярты-йорто ғына эшләй алды. Хәҙер ни, ана шул Шәриф арҡаһында әсәһенең ҡаршыһында бөршәйеп ултырырға ғына ҡала инде. — Кенә ҡыума, улым, — тине әсәһе, тыңлап бөткәс. — Мин эшкә китә торайым, һин дә һуҙылма. — Ул өҫтәлдә ҡайнап ултырған самауыр быуынан ирегән тәҙрәгә күҙ һалды. — Ай-һай, сатнама һыуыҡ. Көн ҡасан һындырыр инде? Мәфтуха апай ашығып сығып китте. Ишектән өйөрөлөп һыуыҡ инде. Фәһимдең, сәй эскәс, йоҡоһо килде, урамға аяғы тартманы. Шәриф әсәһенең һыйырҙарын үҙе генә ҡараһа булмаймы икән ни инде? Асыуым килһә, бармаҫ та ҡуйырмын фермаһына. Ләкин, әсәһен йәлләп, Фәһим кейенә башланы. Көн саҡ ҡына һынып, һепертмә буран сыҡҡайны. Боҙланып ҡатҡан юлдағы яңы ғына һалынған һырынтыларға бата-бата, пальто яғаһы менән йөҙөн ҡаплап, Фәһим фермаға ашыҡты. Әллә пальто салғыйҙарын буран тартҡылағанға инде, теге саңғы ярышында Шәрифтең, ҡар өйөрмәһе сығарып, тауҙан елдереп төшөп китеүе күҙ алдынан китмәне. Ферма биналарына етәрәк, томра ғына булып, нимәлер өҫтөрәгән ҡарасҡы күренде. Фәһим, кем икән тип, уның янына йүгерҙе. Әсәһе, санаға фляга һалып, ҡайҙалыр китеп бара: Фәһимде күргәс, ул ҡыуаныслы тауыш менән: — Мә, тот, улым, сананы, — тине. — Һыу торбалары туңған. Ағайыңдар мәке уйҙы, малсылар өйөнә Сәрмәсәндән һыу ташы. — Шәриф килмәнеме, әсәй? — Юҡ шул, — Мәфтуха апайҙың һүҙен буран йотто. Фәһим, ҡар ҡаплай башлаған мәкене табып алып, флягаға һыу тултырғансы, әллә ни күп вакыт үтмәне, тик сананы ярға өҫтөрәп мендереүе бигерәк ауыр булды: фляга, янтайып, сананан төшөп китте. Их, Шәриф тә килһә, һыу ташыуы ҡалай еңел булыр ине. — Фәһим үҙ уйынан үҙе асыуланып та ҡуйҙы. — Ниңә баштан сыҡмай һуң был Шәриф! - Һыуҙы малсылар өйөнә илтеп бушатҡас, Фәһим усаҡҡа яғып ебәрҙе. Унан әсәһе менән икәүләп һыйырҙарға бесән һалдылар. Мәфтуха апай менән Фәһим ҡайтырға сыҡҡанда, ҡараңғы төшкәйне инде. — Әсәй, мин Шәрифтәргә һуғылып ҡайтайым әле, — тине Фәһим, арып, быймаларын саҡ өҫтөрәп килгән еренән. — Оҙаҡлама, улым, йәме! Фәһим йылп итеп килеп ингәндә, Шәриф, китап-дәфтәрҙәрен өҫтәлгә һалып, яҙышып ултыра ине. Синыфташын көтмәгәйне ул: аптырауҙан ҡуйы ҡара ҡаштары бергә ҡушылды. — Буранда ла йондоҙ һанап йөрөйһөңмө әллә? — тине лә Шәриф, ғәжәпләнеүен күрһәтмәҫ өсөн өҫтәлдәге нәмәләрен тиҙ-тиҙ генә йыя башланы. — Һанар инем дә, ваҡыт юҡ. Әсәйеңдең һыйырҙары Шәриф ағайҙы һөҙөп ал тип сәләм әйтергә ҡушты. — Тамам йәне көйгән Фәһим Шәрифтәргә ашыҡҡанда, мин уға берҙе тондорасаҡмын, тип ғәйрәтләнгәйне. — Эй. Фермаға барырға онотҡанмын да. Әсәйем, Мәфтуха апайыңа ярҙамлашырһың, тигәйне шул. Шәриф тыныс ҡына һөйләшкәс, Фәһимдең ишектән килеп ингәндәге ярһыуы баҫылды. — Ни эш бөтөрәһең? — Ҡапыл ул, өҫтәлдәге математика дәреслеге менән дәфтәрҙәргә иғтибар итеп, йылмайып ебәрҙе: — Ә-һә-һә, өйгә бирелгән эште эшләйһеңме? .. Контроль эштән алған бишле Шәрифтең сәменә тейҙе. Сажиҙә апайҙың: Бишлең менән ҡотлайым! — тигән һүҙҙәре лә ғәрләндерҙе. Яҡшы уҡыу уның ҡулынан килмәйме әллә? ! Шәриф бөгөн, тәүге тапҡыр күңел биреп, мәктәптән ҡайтҡандан бирле дәрес әҙерләне. Фәһимдең күңеле күтәрелгәйне инде. — Әйҙә, мин һиңә өйрәтәйем, — тине ул. Икәүләп оҙаҡ ултырҙы малайҙар. Фәһим ҡайтырға сыҡҡанда, буран баҫылып, аяҙ күктә йондоҙҙар емелдәшә ине.",Көтөлмәгән буран,Хикәйә,6458,https://amanat.su/articles/s-sm-r-r/2025-01-20/k-t-lm-g-n-buran-4082981,2025-01-20T12:00:00+00:00
"Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе, Башҡортостан республика гәзитенең баш мөхәррире Вәдүт Ғәйфулла улы ИСХАҠОВ республика Башлығының йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһе тураһында фекерҙәре менән уртаҡлашты. – Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһаны. Төбәк етәксеһенең быйылғы сығышының төп асылын махсус хәрби операция яугирҙәренә, уларҙың ғаиләләренә, балаларына ярҙам итеү, Еңеү хаҡына берләшеү, бөтә йүнәлештәге эшмәкәрлегебеҙҙе ошо изге маҡсатҡа йүнәлтеүгә бәйле саҡырыуҙар тәшкил итте. Быйылғы йылға төп бурысты өс һүҙ менән билдәләй алам – БАРЫҺЫ ЛА ЕҢЕҮ ӨСӨН! , – тине Радий Фәрит улы. Был һүҙҙәрҙең ни тиклем ҙур мәғәнәгә эйә булыуын, илебеҙҙең, күп милләтле Рәсәй халҡының киләсәге һәм үҫеше тап ошо ЕҢЕҮгә бәйле булыуын бөтәбеҙ ҙә бар күңелебеҙ, йөрәгебеҙ менән аңлайбыҙ, уның тиҙерәк етеүен теләйбеҙ һәм берҙәм рәүештә үҙ өлөшөбөҙҙө индерергә тырышабыҙ. Был изге эштән Башҡортостан журналистары ла ситтә ҡалмай. Улар әллә нисәмә тапҡыр гуманитар ылауҙар туплап оҙатты, коллективтарҙа маскировка селтәрҙәре үреү, яугирҙәребеҙгә сәк-сәк, туҡмас кеүек күстәнәстәр әҙерләү эшен ойошторҙо. Аҡсалата ярҙам йыйып, МХО шарттарында ныҡ кәрәкле ҡорамалдар, айырыуса дрондар, генераторҙар, башҡа төрлө кәрәк-яраҡ һатып алдыҡ, уларҙы үҙ ҡулдарыбыҙ менән яугирҙәргә алып барып тапшырҙыҡ. Ҡыйыу йөрәкле, үҙ һөнәренең оҫтаһы булып танылған бихисап ҡәләмдәштәрем МХО биләмәһенә командировкаларға даими барып тора. Улар, ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып,  унда барған ваҡиғаларҙы үҙ күҙҙәре менән күреү, дөрөҫлөктө яҡтыртыу, ошо әһәмиәтле осорҙо тарихта ҡалдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя. Быны үҙ сығышында Радий Хәбиров та асыҡ билдәләне: Тормош шулай ҡоролған: барыһы ла бик тиҙ онотола. Күп тә үтмәҫ, был һуғыш тураһында күп нәмәләр һаҡланып ҡалмауы ихтимал. Быларҙың барыһын да архивтарҙа, китаптарҙа, фильмдарҙа, ә иң мөһиме, йөрәктәребеҙҙә мотлаҡ һаҡларға кәрәк. Беҙҙең өсөн дә, киләһе быуындар өсөн дә. Ошондай әйберҙәрҙе онотһаҡ, милләт булыуҙан туҡтайбыҙ, – тине ул. Ошо изге маҡсатҡа хеҙмәт иткән журналистарҙың хеҙмәтен баһалап, бөтә ил буйынса иң тәүгеләрҙән булып Хәрби хәбәрсе исемен булдырғаны өсөн республикабыҙ Башлығына ҙур рәхмәтлебеҙ! Барыбыҙға ла мәғлүм: төбәк етәксеһенең Мөрәжәғәтнамәһе тотош йылға аныҡ бурыстарҙы билдәләй. Быйылғы сығыш илебеҙ, республикабыҙ етәкселеге алып барған сәйәсәттең ныҡлығын, бары тик еңеүгә төбәлгән булыуын тағы бер тапҡыр раҫланы. Ул ошо еңеү хаҡына бығаса булмағанса берҙәмлек күрһәткән халҡыбыҙҙы тағы ла ҙурыраҡ эштәргә дәртләндерер, бергә туплар, тип ышанам. Мөрәжәғәтнамәне тыңлағанда ғәҙел донъя тәртибе өсөн көрәш барған бөйөк Рәсәйҙең бер өлөшө булыуыбыҙ, ошо изге эшкә ҙур өлөш индереүебеҙ өсөн ысын мәғәнәһендә ғорурлыҡ тойғоһо кисерҙем, – тине Вәдүт Ғәйфулла улы.",Изге эштән журналистар ҙа ситтә ҡалмай,Йәмғиәт,2769,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-30/izge-esht-n-zhurnalistar-a-sitt-almay-4558152,2026-01-30T16:20:00+00:00
"Автомобиль дүрт пассажирҙы, шул иҫәптән һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән пациентты ташыу өсөн иҫәпләнгән. Уны ташыу өсөн алғы ултырғыс боролош-күсмә механизм һәм тотҡа-ҡулса менән йыһазландырылған. Әгәр пассажир инвалид коляскаһынан күсә икән, креслоны йыйылған килеш урынлаштырыу өсөн багажникта урын ҡаралған, ул фиксация ҡайыштары менән йыһазландырылған. ""Һуңғы ике йылда беҙҙең дауахананың автопаркы алты автомобиль менән тулыланды. Улар амбулатор-поликлиника звеноһында эшләү өсөн тәғәйенләнгән. Яңы автомобилдәр пассажирҙар өсөн дә, водителдәр өсөн дә уңайлы"", - ти дауахананың баш табибы Алмаз Заһиҙуллин.",Милли проект аша Языков дауаханаһы автомобиль алды,Яңылыҡтар,610,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/milli-proekt-asha-yazykov-dauahana-y-avtomobil-aldy-4544790,2026-01-08T08:00:00+00:00
"Ҡайҙа барма — мәктәп йәшендәге малайҙар хайуанын йүгәнләгән дә аҡса эшләү менән мәшғүл. Беҙҙең халыҡ бушлай булғанды ярата бит инде. Әгәр дөйәлә йөрөү өсөн түләргә кәрәк тиһәң, күптәр баш тарта. Ә бушлай уксус та эсергә ризалар, тигәндәй. Мысыр халҡы шунан бик уңайлы ҡуллана. Шундай ваҡиғаның шаһиты булдым. — Кто хочет покататься? Бесплатно, бесплатно! — тип руссалап ҡысҡырҙы малай. Шуны ғына көткәндәй, төрлө яҡтан туристар уны һырып алды. Бөтәһен дә төртөп, бер ҡатын алға үрелде. Дөйәгә ултырғас, ҡәнәғәтлектән ауыҙы йырылды. Малай дөйәһен йүгәненән тотоп, тегеләй йөҙ метр барҙы ла инде беҙҙең яҡҡа боролдо. Хайуаны туҡтағас, ҡатын төшөргә итте, тик хужаһы быны эшләргә ашыҡманы. Мут йылмайып, аҡса бир тигәндәй, бармаҡтары менән уйнатып күрһәтте. Ҡатындың кәйефе боҙолдо. Отолғанына йәне көйөп тиргәшергә тотондо. — Вы же сказали бесплатно! Мошенник какой. Рәсәй туристары күп булғас, урындағылар русса ла әҙ-мәҙ һөйләргә өйрәнгән: — Кататься бесплатно, слезать — платно! — тине ул. Ә дөйә бейек, ат ише генә түгел. Унан былай ғына төшөрмөн тимә. Хужаһы бойороҡ бирмәһә, хайуаны сүгәләмәй. Алданған ҡатынға түләүҙән башҡа әмәл ҡалманы. Бушлай ҡапҡанда ғына була, ти бит урыҫтар. Инереңдән алда сығырыңды уйла, тиҙәр беҙҙә. Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ.",Бушлай,Юмор,1250,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-16/bushlay-3969920,2024-10-16T19:23:00+00:00
"Бөгөн  Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында шағир, яҙыусы, журналист Әхмәр-Ғүмәр Үтәбайҙың ""Тамсы ҡыҙыма - 15, үҙемә - 65"" исемле юбилей кисәһе үтте.","""Әхмәр, ҡыҙың тыуҙы! """,Яңылыҡтар,150,https://shonkar.com/news/novosti/2025-02-20/hm-r-y-y-tyu-y-4130493,2025-02-20T17:52:02+00:00
"Моңло йырсы  сығышы менән Туймазы районының Ҡарамалы-Ғөбәй ауылынан. Атаһы Айрат Сөләймән улы механизатор, ә әсәһе Розалия Нурулла ҡыҙы клуб мөдире булып эшләй. Ришат Октябрьский ҡалаһында музыка училищеһының хор бүлегендә (етәксеһе — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Ғәлиә Зәкир ҡыҙы Мусина) уҡып сыға. 2013 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын (профессор, Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Фәрзәнә Фәтхулла ҡыҙы Сәғитова класы буйынса) тамамлай. Бала сағынан йыр-моңға ғашиҡ  Ришат  мәктәптә уҡыған сағында  Нефтекамала үткәрелгән башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ моңо» төбәк-ара конкурсында 2-се урынды яулай. 2008 йылда «Гәлсәр андуғас» конкурсында ҡатнашып, «Гармун моңо» йыры менән «Өмөт» номинацияһында еңә.  4-се курстан концерттар менән сығыш яһай башлай. 2011 йылда «Татар моңо» фестивалендә башҡорт халыҡ йыры «Элмәлек» һәм татар халыҡ йыры «Әллүки»не башҡарып, 3-сө урынға лайыҡ була. Рәшит Ваһапов исемендәге фестиваль лауреаты. Рәшит Ваһапов фонды директоры Рифат Фәттәхов йырсының беренсе гастролдәрен ойоштора.  Йырсы үҙенең ижади төркөмө менән Рәсәй Федерацияһының төрлө республикаларында һәм өлкәләрендә йылына 130 концерт ҡуя.",Ришат Төхвәтуллин – Башҡортостандың халыҡ артисы,Яңылыҡтар,1260,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-04/rishat-t-hv-tullin-bash-ortostandy-haly-artisy-4144101,2025-03-04T11:27:00+00:00
"Все начнется с уроков чести и нравственности в школах и вузах, где перед молодежью выступят известные писатели и общественные деятели. Главные события развернутся в Мемориальном доме-музее Аксакова: откроются выставки «Русский огонек» и «История предков Салавата Щербакова», а в Литературной гостиной представят книгу «История моего деда» и наградят отличников Русского диктанта. Но праздник не замкнется в стенах музея. Он буквально выплеснется в Аксаковский парк, где для всех желающих будут работать ярмарки народных промыслов, выставка детских рисунков, концерты и игровые площадки. А кульминацией станет торжественный вечер в стенах легендарного Аксаковского народного дома — нынешнего театра оперы и балета. В этом году праздник отмечает сразу три юбилея: 234 года со дня рождения самого Сергея Аксакова, 205 лет его сыну Григорию и 160 лет образования Уфимской губернии. За всеми событиями стоит одна главная цель — через наследие великой семьи Аксаковых напомнить о силе традиционных ценностей и любви к своей земле. Все начнется с уроков чести и нравственности в школах и вузах, где перед молодежью выступят известные писатели и общественные деятели. Главные события развернутся в Мемориальном доме-музее Аксакова: откроются выставки «Русский огонек» и «История предков Салавата Щербакова», а в Литературной гостиной представят книгу «История моего деда» и наградят отличников Русского диктанта. Но праздник не замкнется в стенах музея. Он буквально выплеснется в Аксаковский парк, где для всех желающих будут работать ярмарки народных промыслов, выставка детских рисунков, концерты и игровые площадки. А кульминацией станет торжественный вечер в стенах легендарного Аксаковского народного дома — нынешнего театра оперы и балета. В этом году праздник отмечает сразу три юбилея: 234 года со дня рождения самого Сергея Аксакова, 205 лет его сыну Григорию и 160 лет образования Уфимской губернии. За всеми событиями стоит одна главная цель — через наследие великой семьи Аксаковых напомнить о силе традиционных ценностей и любви к своей земле.",В Башкирии стартует Аксаковский праздник: от уроков чести до оперы,Аңлатма,2049,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-09-18/v-bashkirii-startuet-aksakovskiy-prazdnik-ot-urokov-chesti-do-opery-4393126,2025-09-18T13:05:00+00:00
Республикала нисә Бөйөк Ватан һуғышы ветераны ҡалған?,Ветерандар сафы һирәгәйә,Еңеү,53,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-04-28/veterandar-safy-ir-g-y-4216246,2025-04-28T14:00:00+00:00
"– Йәшәр йылдарыңды ташлама! Морат менән Мәҙинә, минең хаҡыма. Беҙ һине яратабыҙ. Мин яратам һине. Мине ташлама! Һин йүнәлергә тейеш – тейеш, – тине ул бышылдап ҡына.",Һин ҡалдырма беҙҙе Повесть Рәйсә ИҪӘНБАЕВА (2),Әҙәбиәт,165,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-02-20/in-aldyrma-be-e-povest-r-ys-i-nbaeva-2-4129740,2025-02-20T13:01:47+00:00
"Һүҙ йөрөтөү – мәйет ашау Әл-Хужурат сүрәһенең 12-се аятында Аллаһы Тәғәлә һүҙ йөрөтөүсене шелтәгә дусар иткән. Ә кеше тураһында насар һүҙ һөйләүсене мәйет ашаусыға тиңләгән: Эй, иман килтергән кешеләр! Ғәйбәт, имеш-мимештәрҙән ваз кисегеҙ. Ул – гонаһ эш. Бер-берегеҙҙең ғәйебен эҙләмәгеҙ. Берегеҙ икенсегеҙ артынан эҙәрлекләмәһен. Үлгән туғанының итен ашап, кеше тәм табармы? Ул – нәжес ғәмәл. Шулай булғас, гонаһҡа батыуҙан, Аллаһы Тәғәләнән ҡурҡығыҙ. Шик юҡтыр, Аллаһы Тәғәлә тәүбәләрҙе ҡабул итеүсе, рәхимле. Һүҙ йөрөтөү кешенең намыҫына ҡағыла. Аллаһтың Илсеһе бер вәғәзендә әйткән: Эй, һүҙҙә генә ышанып, иман күңелдәренә ҡәҙәр үтмәгән бәндәләр! Мосолмандарҙың ғәйбәттәрен һөйләмәгеҙ, сөнки дөрөҫлөктә, үҙ ҡәрҙәшенең ғәйебен эҙләп йөрөүсенең Аллаһы Тәғәлә ғәйептәрен эҙләйәсәк һәм үҙ өйөнән сыҡмаһа ла, уны хурлыҡ менән ҡаплаясаҡ! Әл-Һүмәзә сүрәһенең 1-се аятында Аллаһы Тәғәлә: Үәйлүл-ли кулли һүмәзтил-ләмәзәһ, йәғни: Һәр бер һүҙ йөрөтөүсегә һәм ғәйбәтсегә ҡайғы, – ти. ""Бәхетлеләр календары""нан.",Һүҙ йөрөтөү – мәйет ашау,Дин,1003,https://shonkar.com/articles/iman-nury/2026-01-03/y-r-t-m-yet-ashau-4527053,2026-01-03T13:00:00+00:00
"Үҙеңә, йә үҙеңдең яҡындарыңа ҡағылмаһа, тормоштоң кире яҡтарын күрмәйһең икән ул. Бер ҡатындың һөйләгәндәрен тыңлап оҙаҡ уйланып йөрөйөм. Был ваҡиға, күптән бергә аралашып, эс серҙәрҙе бүлешкән ҡатындың ауыҙынан сыҡҡас, мине бөтөнләй хафаға һалды. - Миңә ен эйәләште бит! - Кит, әй, булмаҫ! - Эй, шулай тип әйтереңде белдем инде. Ышанмаҫ инем мин дә. Ләкин ысын шул! - Йәле, нисегерәк була ул? Ҡайҙа, нисек күрҙең? - Белеп тораң бит ир менән нисек йәшәгәнде. Иҫәпкә бар, һанға юҡ тигәндәй. Эсһә, айлап өйгә ҡайтмай. Ҡайтһа ла мәңге иҫерек ирҙе кемдең яҡынайтҡыһы килһен дә, кемдең һаһыҡ ирҙе ҡосаҡлап ятҡыһы килһен. Ирле килеш, ирһеҙ үтте инде ғүмерем. Хәҙер йәш тә бара бит инде, ярты ғүмер үтелде. Кемдер миңә, һин, ен менән йәшәйәсәкһең тиһә, биллаһи, ышанмаҫ инем. Ә был осраҡ үҙем менән булды. Хәҙер уйлауы ла ҡурҡыныс. Ә бер уйлаһаң, намаҙға баҫҡас та шул ен ирҙе уйлап, һағынып этләндем бит мин. Туҡта, баштан һөйләйем әле, ниңә һинең башыңды ҡатырырға. Бер шулай, ирҙең сираттағы ""гастроле"". Иртәрәк йоҡларға яттым. Өйҙә япа - яңғыҙым. Инде ихлас йоҡлап ҡына киткәнмен, арҡама-арҡа терәп бер кеше ятты бит. Ир ҡайтып ятҡанын да белмәгәнмен тип һәрмәп ҡарайым, тахтаның ярты яғында бушлыҡ. Аптырап тиҙ генә утты ҡабыҙҙым, бер кем юҡ. Бисмилламды уҡыным да кире яттым. Өйҙә шылт иткән тауыш юҡ. Йоҡлай алмай ятып серем итә генә башлағайным, баяғы нәмә тағы арҡа терәп ятып алды. Хәҙер инде ҡыбырларға ла ҡурҡып ятам. Арҡа терәп ятҡан ""йән эйәһе"" нең тын алышына тиклем ишетелгән кеүек. Бына яйлап ҡына мине иркәләй башланы. Мин ней ҡысҡыра алмайым, ней тороп китә алмайым. Кинәт, йән әсеһенә ҡысҡыра, һүгенә башланым. Тора һалып йәнә утты ҡабыҙҙым. Тирә - яғымды ҡарайым, бер кем юҡ. Йөрәк дарҫлап тибә башланы. Йоҡо ҡайғыһы китте. Аш - һыу бүлмәһенә инеп йөрәк дарыуы эстем, сәй ҡайнатырға ҡуйҙым. Был төнөм шулай керпек тә ҡаҡмай үтте. Эштә иҫәңгерәп йөрөп ҡайттым. Хеҙмәттәштәрем дә миндәге үҙгәреште һиҙмәй ҡалманы әлбиттә. Уларҙың күп һанлы һорауҙарына сирләп торам тип кенә яуапланым. Аңҡы-тиңке йөрөп, эш сәғәтен тултырҙым. Тағы буш фатирға ҡайтып индем. Ҡайтҡас та, һәр шкаф, һәр диван аҫтын ентекләп ҡарап сыҡтым. Ни өсөндөр ҡайҙалыр, кемдер йәшенеп торалыр кеүек булып тик торҙо. Билдәле, бер кем юҡ. Ҡышҡы көн дә ҡыҫҡа. Бына төн етте. Урын һалдым. Был юлы, утты яндырып ятырға булдым. Кисәге төн йоҡоһоҙ үткәс, башым яҫтыҡҡа тейеү менән йоҡлап киткәнмен. Төш күрәм. Мине ниндәйҙер таныш булмаған ир наҙлай, иркәләй. Шул тиклем рәхәт! Мин дә наҙына-наҙ менән яуап бирәм. Рәхәтләнәбеҙ. Нисәмә йыл ир менән йәшәп бындай наҙҙы татығаным юҡ. Рәхәтлектән башым әйләнә. Шарҡылдап көләм, рәхәтлектән татлы йылмаям. Ошо хәлдең оҙон - оҙаҡ дауам итеүен теләйем. Кинәт, уянып китәм. Баяғы иркәләү дауам итә. Төш тигәнем, өн икәненә аптырайым. Тирә - яғымды һәрмәп ҡарайым бер кем юҡ. Ҡысҡырырға уйлайым, тауышым сыҡмай. ""Тик ят, ҡысҡырма! Әле генә рәхәтләнә инең бит"", - ти бер тауыш. ""Теймә миңә! Хәҙер ҡысҡырам! "" ""Ҡысҡыр, ете төн уртаһында һине кем ишетһен! "" Шундай осраҡта ныҡ итеп һүгенергә кәрәк тигәндәрен иҫләп, белгән һүҙҙәремде әйтәм. Уның һайын ""йән эйәһе"" шарҡылдап көлә. Һаман мине ойпалауын дауам итә. Ошо йәшемә етеп бер ""Фатиха"" сүрәһен ятлап алғайным. Шул сүрәне әйтә башланым. Бына бер ваҡыт: ""Уны әйтмә! Беҙҙә ул телдә һөйләшмәйҙәр. Өндәшмә, тик ят! "", - ти. Мин уның һайын ҡабат - ҡабат ""Фатиха""ны ҡабатлайым. Һиҙәм теге ""йән эйәһе"" яйлап юҡҡа сыҡты. Ләкин, минән улай ғына ҡотолорға уйлама, мин һинең янға кире киләм әле. Һин миңә оҡшай башланың, мин дә һиңә оҡшаным бит"", - тине лә ""йән эйәһе"" юҡҡа сыҡты. Торғас та ваннаға күп итеп һыу ағыҙҙым. Бөтә тәнемде һабын менән күпертеп, йыуҙым да, йыуҙым. Йыуынып сыҡҡас, аш - һыу бүлмәһенә инеп, сәй ҡуйҙым. Сәй ҡайнап сыҡҡансы, йоҡо бүлмәһен, залды йәнә күҙ уңынан үткәрҙем. Төнгө хәлде иҫләткәндәй бер нәмә юҡ. Ҡурҡып ҡына шкаф, балкон ишеген асып ҡарайым, берәй йән эйәһе юҡмы? Юҡ. Үҙемдән башҡа, бер кем юҡ! Бер - ике сынаяҡ сәй эскәс, эшкә ашығам.","""Миңә ен эйәләгән! """,Яңылыҡтар,3926,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-07/mi-en-ey-l-g-n-4496989,2025-12-07T21:15:00+00:00
"Истанбулдагы протест чарасыЧарада катнашучылар ""Путин Кырымнан кит! "" дигән шигарләр белән чыктылар. Анда шулай ук ""Без – бер уч халык түгел! Без – бер йодрык кебек Милләт! "", ""Кырым аннексиясенә – юк! "", ""Кичә Сталин, бүген Путин! "" кебек шигарләр һәм кырымтатар милли байраклары, Төркия, Украина әләмнәре дә күтәрелде. Митингта катнашучылар Төркия, Кырымтатар милли гимннарын башкарды. Истанбул кырымтатар үзәге рәисе Джелял Ичтен, Кырымтатар итәкчесе Мостафа әмилевнең әмәгате, кырымтатар хатын-кызлар лигасы рәисәсе Сафинар әмилева, АКШтагы кырымтатар үзәге вәкиле Рустем Борлуджачыгыш ясады. Митинг ""Ватан! Милләт! Мәлес! Кырым"", ""Кырымда азаннар тынмаячак! "" шигарләренең күмәк яңгырашы белән узды. Шундый ук протест митингын Әнкараның Улус мәйданында кырымтатар оешмалары платформасы 2 мартта уздырган иде.",Истанбулда Кырым аннексиясенең 5 еллыгын искә алдылар,Яңылыҡтар,813,https://www.azatliq.org/a/29801104.html,2019-03-03T20:27:26+00:00
"Специальная комиссия 102 помещения обследовала, а в 35 помещениях адаптацию жилых помещений уже завершили. Жильё Дениса Матвеева, ветерана СВО с инвалидностью, – на очереди. Денис на сопровождении у филиала фонда – с января 2025 года. Подать заявку и собрать необходимый пакет документов ему помогла социальный координатор филиала ФЗО в Башкортостане по Миякинскому району Айгуль Канзафарова. – Хочу выразить огромную благодарность моему социальному координатору Айгуль! Она многое делает для участников спецоперации. Ветераны многого добились с её помощью. Спасибо большое! – не сдерживает эмоций Денис Матвеев. – Многое мы не знали, а она нам разъяснила. Причем обращались к социальному координатору в разное время. Будь то вечер, день, утро, – она всегда на связи, всегда с нами, – добавила супруга Дениса Анастасия Матвеева. Обследование жилья Дениса проводила специальная комиссия по обследованию жилых помещений под нужды инвалидов в составе Ирека Зарипова, заместителя руководителя филиала фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане, Максима Кожухова, эксперта Общероссийской общественной организации «Всероссийское общество инвалидов», Эльмиры Егоровой, социального координатора сектора по работе с инвалидами филиала фонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан и представителя администрации Миякинского района. В доме ветерана установят систему «Умный дом». Все необходимое оборудование – за счет государственного фонда «Защитники Отечества». Денис с Анастасией ждут пополнения в семействе, надеются, что это будет дочка – два сына-школьника у них уже есть. У Дениса большие планы на жизнь – желание пройти обучение и найти посильную работу по душе. И он не сомневается, что все получится. Филиал фонда «Защитники Отечества» в Башкортостане находится по адресу: г. Уфа, ул. Мингажева, 107. Время работы: с 9.00 до 18.00, без выходных. Предварительная консультация по телефону: Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Башкирии продолжается адаптация жилья ветеранов СВО,Махсус хәрби операция,2075,https://tanburz.ru/news/care/2025-06-10/v-bashkirii-prodolzhaetsya-adaptatsiya-zhilya-veteranov-svo-4274171,2025-06-10T16:35:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 12 апрельдә, Уфа үзәгендә урамнарның бер өлешләре ябылып торачак. Бу - Башкортстанда оешкан ""Ватан"" ихтыярилар төркемен Украинадагы сугышка ибәрү тантанасын уздырулары белән бәйле. Уфа мэриясе матбугат хезмәте хәбәренчә, урамнарны бүген Уфа вакыты белән көндезге сәгать икедән бишенче яртыга кадәр ябып торачаклар. Бу сәгатьләрдә әмәгать транспорты да башка юлдан хәрәкәт итәчәк. Республикада март башыннанике яңа ихтыяри батальонтөзелә. Аның берсе Башкортстаннан булган күзләүче Даян Мурзинисемен йөртәчәк. Икенчесенә ""Төньяк амурлары"" исеме бирелгән, аңа ""Ватан"" күзләү төркеме дә керәчәк. ""Төньяк амурлары"" батальонына 50 яшькә кадәрге, ә Даян Мурзин исемендәге батальонга 50 яшьтән өлкәнрәк ир-атларны кабул итәчәкләр диелде. Батальонга сугыш тәрибәсе булганнарны да, булмаганнарны да, элек хөкем ителгән ир-атларны да кабул итәчәкләре әйтелде. Башкортстан хакимиятләре күптән түгел яңа ихтыяри батальоннарга 600 дән артык кешенең язылуын иткерде. Шул ук вакытта Башкортстанда республика атамасы бирелгән мотоукчы полкоештырмакчылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада ""Ватан"" төркемен сугышка ибәрәләр, шәһәрдә урамнар ябыла",Яңылыҡтар,1166,https://www.azatliq.org/a/32360298.html,2023-04-12T05:06:00+00:00
"Республика Башкортостан также стала одним из 11 регионов, которые внесли самый большой вклад в жилищное строительство, обеспечив ввод более 10 млн кв. м жилья с 2020 по 2024 годы. В этот список также вошли Московская область, город Москва, Краснодарский край, Ленинградская область, город Санкт-Петербург, Республика Татарстан, Свердловская, Ростовская, Новосибирская и Тюменская области. — Все целевые показатели национальных проектов «Жильё и городская среда» и «Безопасные качественные дороги» были выполнены в полном объёме. Также за шесть лет мы построили 577,7 млн кв. м жилья, обновили 11,5 жилищного фонда страны, помогли улучшить условия 23,7 миллиона российских семей. Эти результаты — наша общая большая работа, и мы продолжим движение вперёд по нацпроекту «Инфраструктура для жизни, — отметил Марат Хуснуллин. — За шесть лет в Башкортостане введено более 17 млн кв. метров жилья, из которых более 10 млн кв. метров приходится на индивидуальное жилищное строительство. Обеспеченность жильем в республике давно превышает среднероссийские показатели. По итогам 2024 года, в России обеспеченность жильем составляла 29.4 кв. м. в среднем на одного человека, в нашей республике — 30.5 кв. м, — отметил исполняющий обязанности министра строительства и архитектуры Республики Башкортостан Артем Ковшов. Федеральный проект «Жильё» стартовал в 2019 году с ввода 82 млн кв. м жилья и в 2024 году достиг показателя 107,7 млн кв. м. Обеспеченность жильём достигла 29,4 кв. м на человека, за последние три года с 96,4 млн кв. м до 114,7 млн кв. м увеличился объём многоквартирного жилья, находящегося в стройке. Объём индивидуального жилищного строительства увеличился за шесть лет с 38,5 млн кв. м до 62,3 млн кв. м. Также в России почти завершена программа по расселению аварийного жилья, досрочно её выполнили 80 регионов. По всей стране хорошие результаты по программе ФКГС: благоустроено 32 тыс. общественных пространств и более 41 тыс. дворовых территорий, завершено 907 проектов — победителей Всероссийского конкурса лучших проектов создания комфортной городской среды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.","Башкирия вошла в число регионов, внёсших наибольший вклад в строительство жилья",Йәмғиәт,2252,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-09/bashkiriya-voshla-v-chislo-regionov-vnyosshih-naibolshiy-vklad-v-stroitelstvo-zhilya-4278027,2025-06-09T17:00:00+00:00
"Радий Хабиров подчеркнул, что без активного участия директоров и педагогов задачу безопасности не решить. Все усилия должны быть направлены на создание безопасной среды для детей в условиях современных информационных вызовов. В ближайшее время будет подписан указ о дополнительных мерах безопасности в образовательных учреждениях Башкортостана. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Школы оценят за безопасность,Мәғариф,467,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-02-10/shkoly-otsenyat-za-bezopasnost-4573066,2026-02-10T23:27:00+00:00
"Көйөргәҙе районы буйынса полиция бүлегенең дежур часына медицина учреждениеһынан 45 йәшлек урындағы ҡатындың бысаҡ яраһы менән килтерелеүе тураһында хәбәр килгән. Тәүге мәғлүмәттәр буйынса, ир менән зыян күреүсе элек таныш булған. Шул көндө улар ирҙең өйөндә бергәләп спиртлы эсемлектәр эскән. Йорт хужаһына ҡунаҡтың иртә өйөнә ҡайтырға йыйыныуы оҡшамаған. Иҫерек хәлдә ул зыян күреүсенең күкрәгенә бысаҡ менән ҡаҙаған. Ҡатын күршеләренә тиклем йүгереп барып етә алған, улар уға ашығыс медицина ярҙамы саҡыртҡан. Әлеге ваҡытта һаулыҡҡа ауыр зыян килтереү факты буйынса Рәсәй Федерацияһы Енәйәт кодексының 111-се статьяһында ҡаралған енәйәт билдәләре буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Ғәйепләнеүсе ҡулға алынған, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Эскенән башланған енәйәт,Яңылыҡтар,979,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/esken-n-bashlan-an-en-y-t-4555950,2026-01-29T16:43:00+00:00
"Илсур ИрназаровфикерләрКичә, 15 июньдә Башкортстанның Баймак районы мәхкәмәсе ирле активист Илсур Ирназаровка Темәс авылында халык ыены оештырган өчен 10 мең сум штраф салган. Бу хакта ул социаль челтәрләрдәхәбәр итте.20 майда Баймак районы Темәс авылында алтын чыгаручы ширкәтләргә каршы зур ыенүткәрделәр. Халык Ирәндек тавы сыртында урнашкан ирләрдә алтын казылмалары ачыклау эшләре алып бармауны таләп итте. Шунысы да бар – авыл ирлеге хакимияте чарага рөхсәт биргәндә аның исемен ""ыен""нан ""ыелыш""ка үзгәрткән. Әмма чара узган чакта анда катнашучылар моның ""халык ыены"" буларак уздырылуын таләп иткән иде.5 июньдә ыен оештыруны башлап йөргән Илсур Ирназаров өенә полиция хезмәткәрләрекилде. Аңа административ хокук бозу турында беркетмә төзелде. Активистны 20 майда Темәстә уздырган чараның урыны һәм вакытын, шулай ук формасын алмаштыру турында төгәл мәгълүмат бирмәүдә гаепләделәр. Мәхкәмәдә активист халык ыены оештыруын әйтеп, гаебен өлешчә таныган. ""Калганы исә – район һәм республика хакимияте юристларының хәйләкәр тозаклары: алар ""ыеннар, митинглар, демонстрацияләр, йөрешләр һәм пикетлар"" турындагы федераль канунны бозып, нигезсез чараның уздырылган урынын һәм формасын үзгәртте"", ди ул. Ирназаров әйтүенчә, бу канунны нәкъ менә Темәс авыл советы бозган. ""Әмма без аңлыйбыз: ирлек башлыгы мөстәкыйль карар кабул итмәгән, үзенә район башлыгы ничек әйтсә, шулай эшләгән. Ә район башлыгы республика башлыгы идарәсе күрсәтмәләре нигезендә эш иткән"", ди ул. Хөкемдар Ләлә Янтилинаактивистны хокук бозгандип табып, 10 мең сум штраф салган. Ирназаровның дәлилләре игътибарга алынмаган. ""Намус һәм вөдан кануннары ягыннан мин гаепсез. ыелган кешеләрне алдашмадым, алар нәкъ менә халык ыенына килде. Түрәләргә чараны үз кулларына алып, алдау юлы белән ыенны ыелыш буларак үткәрергә бирмәдем"", ди ул. Ирназаров ""оештыручы гаепле дип танылган икән, ыенда чыгыш ясаучыларга да бу ""гаепнең"" бер өлешен бүлеп бирү гадел булмасмы? "" дигән сорау куя. Чарада республика вице-премьеры Азамат Габдрахманов, Баймак районы башлыгы Фәнис Әминов, Башкортстанның экология министры Нияз Фазыловчыгыш ясады. Активист штрафны аларга да бүлеп бирергә тәкъдим итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Баймак активистына канунсыз алтын чыгаруга каршы ыен оештыруы өчен штраф салганнар,Башҡортостан,2247,https://www.azatliq.org/a/32461983.html,2023-06-16T08:49:00+00:00
"Йомшаҡ көҙ. Ҡултыҡ ситендә аҡсарлаҡтар кәйелеп-кәйелеп оса – ятыуҙа селбәрә уйнай, тимәк, суртан да бар. Спиннинг менән киҙәнеп-киҙәнеп һелтәйбеҙ – ҡаба суҡынмыштар. Бер аҡсарлаҡтың йәлләткес саңҡыуы һиҫкәндерҙе: яҙатайым ҡабырғаһына өс йәпле ҡармаҡ ҡаҙалған икән. Бер аҫҡа, бер өҫкә осоп ҡарай – ҡайҙа ул ысҡыныу! Ҡоланы һыуға меҫкен. Берәүҙәр көлә, берәүҙәр баш сайҡай. Була икән дә шундай хәл. Ярға табышын һөйрәтеп сығарғас, иртән беҙ танышҡан рәссам-балыҡсы, муйынын аймап, аҡсарлаҡты әхәзләй-әхәзләй ҡармағын һурып сығарҙы, шунан ҡанһыраған ҡошто шапылдатҡансы ҡамышлыҡҡа быраҡтырҙы. Ҡанаттарын дерелдәтеп, томшоҡтарын һәлендереп саҡ-саҡ йөҙөп китте нахаҡҡа йәберләнгән мәхлүк. Ярай ҙа, мандып китә алһа. Берәм-һәрәм ҡайтырға йыйындыҡ. Бына автобус килде, ишектәрен шар асты. Күҙәтәм: рәссам алғыһына ыңғайланы. – Әйҙә, артҡа ултырайыҡ, – тинем Ғ. ағайға. – Ғазраил ул, рәссам түгел! Сабир ШӘРИПОВ. Йомшаҡ көҙ. Ҡултыҡ ситендә аҡсарлаҡтар кәйелеп-кәйелеп оса – ятыуҙа селбәрә уйнай, тимәк, суртан да бар. Спиннинг менән киҙәнеп-киҙәнеп һелтәйбеҙ – ҡаба суҡынмыштар. Бер аҡсарлаҡтың йәлләткес саңҡыуы һиҫкәндерҙе: яҙатайым ҡабырғаһына өс йәпле ҡармаҡ ҡаҙалған икән. Бер аҫҡа, бер өҫкә осоп ҡарай – ҡайҙа ул ысҡыныу! Ҡоланы һыуға меҫкен. Берәүҙәр көлә, берәүҙәр баш сайҡай. Була икән дә шундай хәл. Ярға табышын һөйрәтеп сығарғас, иртән беҙ танышҡан рәссам-балыҡсы, муйынын аймап, аҡсарлаҡты әхәзләй-әхәзләй ҡармағын һурып сығарҙы, шунан ҡанһыраған ҡошто шапылдатҡансы ҡамышлыҡҡа быраҡтырҙы. Ҡанаттарын дерелдәтеп, томшоҡтарын һәлендереп саҡ-саҡ йөҙөп китте нахаҡҡа йәберләнгән мәхлүк. Ярай ҙа, мандып китә алһа. Берәм-һәрәм ҡайтырға йыйындыҡ. Бына автобус килде, ишектәрен шар асты. Күҙәтәм: рәссам алғыһына ыңғайланы. – Әйҙә, артҡа ултырайыҡ, – тинем Ғ. ағайға. – Ғазраил ул, рәссам түгел!",АҠСАРЛАҠ САҢҠЫУЫ,Йәмғиәт,1794,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-11-02/a-sarla-sa-yuy-4451302,2025-11-02T18:58:00+00:00
"Грозный шәһәрефикерләрЯкшәмбе иртәсендә Грозныйда шартлау тавышлары ишетелгән. Русия каналлары ирле халыкка сылтанып язуынча, Чечняга дроннар һөүм иткән. оппозицион телеграм каналы хәбәр итүенчә, һөүмгә ОМОН базасы, Чечня эчке эшләр министрлыгының 2 нче патруль полкы һәм шулай ук хәрби база дучар булган. Чечня хакимияте дроннар һөүме турында аңлатма бирмәде. Русия саклану министрлыгы якшәмбегә каршы төндә Украинадан ибәрелгән 15 дронны бәреп төшерүе турында хисап тотты. Аның берсе Кара диңгез өстендә, шулай ук Курски һәм Белгород өлкәләрендә берешәрне бәреп төшерүләре әйтелде. Чечня турында бер сүз дә юк. Русиядә",каналлар Грозныйга дроннар һөүме турында хәбәр итте,Яңылыҡтар,620,https://www.azatliq.org/a/33240557.html,2024-12-15T10:38:17+00:00
"Бу көннәрдә ""Хизб ут-Тәхрир"" әгъзасы булуда гаепләнеп кулга алынган Руслан Сөнгатов хокук яклаучылар, әмәгать эшлеклеләре һәм журналистларга мөрәәгать белән чыкты. Аның мөрәәгатен Азатлыкка хатыны Наилә Сөнгатоваиткерде. Кыскача аның эчтәлеге белән таныштырабыз. Мин 1977 елның 4 февралендә туган һәм хәзерге вакытта Казанда яшәүче Руслан Сөнгатов 1 нче СИЗОда тотылам. Сезгә мөрәәгать итүемнең сәбәбе шул: 2017 елның 14 мартында Казанда 20 дән артык фатирда чираттагы тентүләр узды. Шуның нәтиәсендә 13 кеше инаять кодексының 205.5 маддәсенең беренче өлеше нигезендә аерым алганда террор оешмасында катнашу һәм оештыруда гаепләнде. Сөнгатовлар гаиләсеГаепләүнең нигезе булып безнең бер-беребезгә кунакка йөрү һәм әй айларында ял көнне футбол уйнау тора. Куәт структуралары моны оешманың яшерен очрашулар буларак бәяли. Кыскасы, илнең күпчелек халкы кыла торган гамәлләр безгә террор оешмасындагы эшчәнлек кебек тагыла. Әлеге гаепләүләр нигезендә Казанда гына да 35 тән артык кеше иректән мәхрүм ителгән. Кайберләре бүген хөкем карарларын көтә, кайберләре инде 16-18 елга кадәр төрмәгә ябылган. Бу исламда булган өчен генә 18 ел, чөнки бер генә зыян күрүче дә юк бит. Бер генә шартлату, яндыру яки халыкны куркыта торган яки кеше үлеменә китерергә мөмкин бер генә гамәл дә кылынмаган. Үз белемеңне арттыру өчен ислам китаплары укыган өчен 18 елга иректән мәхрүм итәләрме? Бу акылга сыймаслык рәхимсезлек түгел мени? Мин һәрвакыт көч куллануга каршы булдым һәм каршымын, чөнки динем көч куллануны тыя. Әгәр мин террорчы булсам кемнедер шартлатыр яки үтерер идем. Әмма мин гаиләмне тукландыру, ялланган фатирны түли алу, үз вакытыннан алда туган баламны һәм шул сәбәпле кыйммәтле дәвалау ысуллары ихтыяы булу сәбәпле, атнаның алты көнен иртәдән кичкә кадәр төзелештә эшләдем. Бердәнбер ял көнен мин гаиләм һәм туганнарыма ярдәм итеп үткәрдем. Шулай яшәп яткан көннең берсендә әйтмичә генә иртәнге алтыда ОМОН, ФСБ, ЦПЭ (Экстремизмга каршы үзәк) вәкиләре ишекне ватып керә, барысын да видеога төшерә-төшерә мине кулга ала һәм кичен телевидение каналларындагы яңалыклар мине куркыныч террорчы кебек күрсәтә. Шул ук вакытта аны дәлилләрлек бернинди корал, шартлаткыч да юк бит. Аның урынына алар Русиядә тыелган әдәбият исемлегенә кертелгән ике китапны күрсәтте. Соңрак ФСБ кабинетларында миңа яныйлар һәм гомерлек төрмәгә утырту белән куркыталар. Кеше үтерү, талау ягъни кешеләр зыян күргән очракта да хөкем карарлары йомшаграк – 8,10, 15 ел була. Мине хөкемгә хәрби мәхкәмә тартуы мин хәрби инаятьче һәм мине хәрби чордагы кануннар нигезендә хөкем итәчәкләр дигәнне аңлата кебек. Димәк, хакимият күңеленә хуш килмәгән исламдагы кешеләргә каршы сугыш игълан ителгән! Мондый башбаштаклыкны һәм хакимиятнең кешелеккә каршы гамәлләрен яшерергә ярамый, чөнки моннан без генә түгел, ә гаиләләребез һәм бөтен мөселманнар зыян күрә. Мондый гамәлләр белән алар безнең фикерләүне буарга, алар теләгәнчә генә сөйләтергә һәм куркуда тотарга телиләр. Яклауның бердәнбер чарасы булып чынбарлыкны әмәгатьчелеккә чыгару тора. Мәхкәмәләр, прокуратура, ФСБ, Тикшерү комитеты, рәсми матбугатның чынбарлыкны бозып күрсәтүен истә тотканда, аларны халыкның дөреслекне белүе куркыта. Шул сәбәпле хакимиятнең бу башбаштаклыгыннан читтә калмагыз дип мөрәәгать итәм. Әлеге эзәрлекләүләр турында бөтен дөньяга иткерергә кирәк, диелә Руслан Сөнгатов мөрәәгатьтә. Сөнгатов ""Хизб ут-Тәхрир"" әгъзасы булуда гаепләнүчеләрнең кайберләренең хөкем карарлары көтүен әйтте. Шундыйлар арасында 2014 елның 14 октябрендәкулга алынганКазан егетләре, соңрак Раян төркеме ырчысы Азат Адиев та бар. Азатлык аның хатыны Рәмзия белән сөйләште. – Әле мәхкәмә булмады, аны тоткарлау вакытын июньгә кадәр озайттылар. Хәзер алар тикшерү материаллары белән таныша. Тикшерүләрен бетергәннәр, әмма анда һаман нәрсәдер өстиләр. Азат Адиев тоткарлануы. 2014 елгы фото. –Азат белән тоткарланучылар төркемендә ничә кеше иде? – Бөтенесе бергә ул елны сигез кешене тоткарладылар. Алар барысы да Казанның 2 нче СИЗОсында утыра. –Азат белән күрешергә рөхсәт бирәләрме? – Элегрәк бирделәр, хәзер бирмиләр. Биш-алты тапкыр очраша алдык. Ел ярым утырганнан соң очрашырга рөхсәт итә башладылар. Ай, ай ярымга бер тапкыр очраштык. Беренче тапкыр узган елны майда күрештек, соңгысы менә быелның март аенда булды. Бүтән булмый диделәр. Хәтта балалар белән дә очраштырмыйлар. –Ни сәбәпле? – Сәбәбен әйтмиләр. Аларның авабы – итәкчелек шулай куша. –Адвокатыгыз бармы, ул ни ди? – Юк, адвокат юк. Ирем дә әйтте, көч әрәм итмәгез, ничек булса шулай булыр, диде. Адвокат ялларга мөмкинлек тә юк. Аның файдасы да юк. Адвокатлар үзләре дә без мондый эшләргә тотынмыйбыз һәм тотынсак та, анын нәтиәсе билгеле, чөнки ул өстән кушылган заказ диләр. Бу үзләренең эшен күрсәтү өчен эшләнә. Адвокатлар әйтүенчә, аларга барыбер срок бирәчәкләр. ""Райян"" төркеме ырчылары Азат Адиев (с) һәм Вәли Фәзлиәхмәтов–Сез димәк гаепләү карары чыгарырлар дип уйлысызмы? – Азат үзе дә акламаячаклар дип әйтә. Чөнки гаепләү карары чыгарылмаса хакимиятнең үзләренең иңелүен таныган кебек була ди. –Сезнең балаларыгыз бармы? – Безнең дүрт бала. –Башка утырган мөселманнарның да балалары бармы? – Әйе, берсенең биш балаласы бар, калганнарның бер-ике. –Хөкем эшендә болар берсе дә истә тотылмыймы? – Юк. Без ай саен белешмәләр (справкалар) илтәбез. Өй сагына күчерергә нигез юк дигән авап алабыз. Әти-әниләрең, балаларың, хатыннарының хәле авыр булу турында справка китерсәң дә барыбер файда юк. –Аларны шул Хизб ут-Тәхрир әгъзасы булуда гаеплиләрме? Нинди дәлилләре бар? – Әйе, шул оешмага керүдә гаеплиләр. Алар бары тик кешеләрне ифтарларга чакырып, сөйләшеп утыралар иде. Аларның дәллилләре – шул ифтарлардан видеоязмалар. Мөселманнар бер-берсе белән очрашкач, ислам дине турында сөйләшә бит инде. Аннары Азат кеше арасында билгеле шәхес. Никахлар, туйлар алып барды. Шул видеолардан дәгъвәтләр кылган урыннарын алганнар. Ул тамада буларак ислам дине турында сораулар бирә, викториналар үткәрә иде. Концертлар оештырганда да пәйгамбәр турында сөйләп өлгерә иде. Шуларны алганнар. –Ул видеоларга берәр тикшеренү уздырганнармы? – Ул видеоларны исем өчен генә ыеп утырдылар инде. Бармы материал – бар. Аны бит инде район мәхкәмәсе һәр видеоны карап утырмый. –Азат белән соңгы тапкыр март аенда очрашкан идек дидегез. Ул вакытта ул әберләүләргә, кыйнауларга зарланмадымы? – Юк, тимиләр, ул яктан куркыныч юк дигән иде. –Ә башка мөселманнарның туганнары адвокатлар яллыйлармы? Хизб ут-Тәхрир әгъзасы булуда гаепләп утыртулар бигрәк күпкә китте. – Татарстан президентына хат яздылар. Тикшерү бара, аннары карарбыз дигән авап алдылар. Бүтән аннан авап юк. Алар якламыйлар, карамыйлар, тикшермиләр. Бер заман әмәгать тикшерү комиссиясе вәкилләре СИЗОдан кереп аларның хокуклары бозылмыймы дип кенә тикшереп чыкты. Ә болай нигә аларга куркыныч инаятьчеләр кебек карыйлар дигән сорауларны күтәрүче һәм яклаучы булмады.",Беркемгә дә зыян салмаган мөселманнар террорчылыкта гаепләнә,Татарстан,6809,https://www.azatliq.org/a/28457620.html,2017-04-28T16:50:59+00:00
"При этом американский лидер не раскрыл детали и дату разговора. «Я разговаривал с ним. Я хочу, чтобы он закончил войну», — сказал он. Глава Белого дома также сообщил, что президент России сдержал слово в части временной приостановки ударов по Украине. Ранее Трампзаявил, что Путин и украинский лидер Владимир Зеленскийненавидят друг друга. До этого в Госдумерассказали, что Россия соблюдала взятые на себя обязательства и не наносила удары по энергетическим объектам Украины, пока Киевне нарушил договоренности. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Трамп сообщил о разговоре с Путиным,Йәмғиәт,689,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-04/tramp-soobschil-o-razgovore-s-putinym-4565136,2026-02-04T14:00:00+00:00
"Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Бәпес мәктәбенең 5-се синыф уҡыусылары ла акцияға ҡушыла. ""Өс тағандай ныҡ булайыҡ"", - ти бишенселәр. Класс етәксеһе Ләйсән Шәрифулла ҡыҙы Абдуллина.  ""Башланып китте уҡыуҙар "" фотоконкурсына.","""Өс тағандай ныҡ булайыҡ"", - ти бишенселәр",Конкурстар,215,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-05/s-ta-anday-ny-bulayy-ti-bishensel-r-3912625,2024-09-05T10:53:00+00:00
"Мусин бер нисә тапҡыр яра ала. 1943 йылдың көҙөндә ҡаты яралана. Алты ай госпиталдә ятҡандан һуң 1944 йылдың яҙында ауылға ҡайтарыла. Ҡарт олатайға ике тапҡыр ""Батырлыҡ өсөн миҙалы тапшыралар. Әлеге ваҡытта 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының легендар Ҡыҙыл байрағы реставрациянан һуң Өфөгә ҡайтты. 9 майҙан был байраҡ Миңлеғәле Шайморатов исемендәге музей залына даими экспозияға ҡуйыла, һәм уны теләгән һәр кем барып ҡарай аласаҡ. Ҡарт олатайҙың улы – минең олатайым – Мусин Хәсән Ғәбдрәхим улы ғаиләлә иң олоһо ине. Ул мине бәләкәй ваҡыттан көслө, ҡыйыу булырға өйрәтте. Улар ғаиләлә бик татыу, ярҙамсыл һәм тырыш була, беҙҙе лә  шуға өйрәттеләр. Мин ҡарт олатайым һәм олатайым менән ғорурланам. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы – 1941 йылдың декабрендә И. В. Сталин бойороғо буйынса ойошторолған дивизия. Дивизия командиры итеп 42 йәшлек тәжрибәле кадровый офицер полковник Миңлеғәле Шайморатов тәғәйенләнә. 1942 йылда 2 июленән дивизия Брянск фронтында 3-сө армия составында хәрби хәрәкәттәрҙә, Сталинград һуғышында ҡатнаша. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн дивизияның 213 һалдаты һәм командиры хөкүмәт наградаларына лайыҡ була. Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләйбеҙ. Еңеү өсөн үҙ ғүмерҙәрен аямаған кешеләр алдында баш эйәбеҙ, улар тураһында йылы иҫтәлек күңелдәребеҙҙә мәңге йәшәйәсәк! ҒӨБӘЙҘУЛЛИН Илнур, Ишембай ҡалаһы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт гимназия-интернатының 9-сы ""В"" синыфы уҡыусыһы. Фотоларҙа: Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы МУСИН Ғәбдрәхим Ғәйзулла улы; уның бүләһе ҒӨБӘЙҘУЛЛИН Илнур (авторҙың шәхси архивынан). Аманатконкурстар АманатЕңеү 80 Победа 80",Хәтерҙә йәшәйәсәк!,Еңеү,1586,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-08/h-ter-y-sh-y-s-k-4228463,2025-05-08T17:28:00+00:00
"Инде апаруҡтан Стәрлетамаҡта йәшәһә лә, кендек ҡаны тамған, бала сағы үткән ғәзиз төйәген онотмай Әхмәт.  Күптән түгел ул ауылдың зыяратын ҡоймалап алыуҙы ойошторҙо.",Аҫыл заттан Аҫылбәков,Йәмғиәт,165,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-08/a-yl-zattan-a-ylb-kov-4149806,2025-03-08T22:15:00+00:00
"«Һәҙиәне хөкүмәт йомоштарын үтәп ҡайтып килгәндә ҡулға алғандар, өйгә лә индермәйсә. Хаиндар. Бөтә мөлкәтте тартып алып, фатирыбыҙға башҡа кешеләр килеп тулғас, миңә 5 метрлы кухнябыҙҙы ғына ҡалдырҙылар"".","""Балам ниндәй генә йәберләүҙәр күрмәне""",Әҙәбиәт,204,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-05/balam-nind-y-gen-y-berl-r-k-rm-ne-4145176,2025-03-05T11:00:00+00:00
"г. проводит Всероссийскую научно-практическую конференцию (с Международным участием) «Научное наследие А. И. Харисова и актуальные проблемы гуманитарного знания». В работе конференции примут участие ученые-филологи и писатели республики. Место проведения: г. Уфа, пр. Октября, 71 (остановка общественного транспорта «Госцирк»). Аудитория: зал Евразийского НОЦ Уфимского федерального исследовательского центра Российской академии наук. Начало мероприятия: 10.00 ч.",«Научное наследие А. И. Харисова и актуальные проблемы гуманитарного знания»,Яңылыҡтар,463,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-09-23/nauchnoe-nasledie-a-i-harisova-i-aktualnye-problemy-gumanitarnogo-znaniya-3941279,2024-09-23T12:13:00+00:00
Мәктәптәрҙә һәм балалар баҡсаларында сикләүҙәр индерелә.,Хәүефле сир таралған!,Яңылыҡтар,56,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/h-efle-sir-taral-an-4510125,2025-12-16T15:35:00+00:00
"Бөгөн яратҡан йырсыбыҙ редакциябыҙға журнал алырға тип килде. Яратҡан йырсыбыҙ менән сәй артында әңгәмә ҡорҙоҡ. Журналыбыҙ, уның йөкмәткеһе тураһында һөйләштек. Яратҡан йырсыбыҙ әсәһенә журналыбыҙҙы яҙҙырҙы.",Вәхит Хызыровтың хикәйәһе журналыбыҙҙа сыҡты,Яңылыҡтар,207,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-04-14/v-hit-hyzyrovty-hik-y-e-zhurnalyby-a-sy-ty-4197765,2025-04-14T17:50:00+00:00
"Бакчасарай мәчетеТатарстан фәннәр академиясенең Мәрани исемендәге Тарих институты филиалы саналган Кырым фәнни үзәге галимнәре кырымтатарларның биш томлы фундаменталь тарихын булдыруга кереште. Бу хакта институт итәкчесе урынбасары Радик Салиховсүзләренә сылтанып, ""Татар-информ""яза. ""Хәзер без басмага томнарның берсен әзерлибез, быел ул бастыруга әзер булыр дип көтәбез. Әлеге проектны уңышлы гамәлгә ашыру өчен илнең иң яхшы фәнни көчләре берләште. Чыннан да объектив, уйланылган эш алып барылуы мөһим. Әлеге хезмәтнең һәр бите ныклап дәлилләнгән булырга тиеш"", дигән Салихов. Моннан тыш, галимнәр ""Кырымтатар халкының тарихи һәм мәдәни ядкәрләре ыентыгы"" дип аталган күп томлык әзерли. Басманың өч томы чыкты. Алар Бакчасарай һәм Акмәчет шәһәрләренә багышланган. Быел Иске Кырым һәйкәлләре турындагы дүртенче томы чыгар дип көтелә. Шулай ук бу үзәк мәгърифәтче Исмәгыйль Гаспринскийәсәрләренең тулы ыелмасының беренче ике томын бастырып чыгарды. ""Безнең төп бурыч – Русия дәүләте тарихы контекстында кырымтатар халкының объектив тарихын күрсәтү. Әлеге уникаль басмалар – Татарстан һәм Кырымның уңышлы төбәкара фәнни хезмәттәшлеге үрнәге"", дигән галим. Русиянең Кырымны аннексияләвенә биш ел тулганда Радик Салихов бу вакыйга ил өчен дә, республика өчен дә зур әһәмияткә ия дигән. Русия Кырымны 2014 елда халыкара кануннарны бозып, Кырымга гаскәр кертеп, хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган янәсе ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. 2014 елның мартында Татарстан президенты итәкчелегендә делегация Кырымга килеп, ярымутрауга Мәскәүдән куелган хакимият белән хезмәттәшлек турында килешү төзегән иде. Мәрани институтының Кырым фәнни үзәге дә 2014 елда төзелде. Ул Бакчасарайда урнашкан.2014 елның мартында Татарстанның 40 тан артык сәнгать әһеле дә президент Владимир Путинның Украина һәм Кырымга карата гамәлләрен хуплаучы мәдәният эшлеклеләре исемлегенә керде. Аларның күпчелеге әле дә үз фикерләреннәнкире кайтмаган.",Татарстан һәм Кырым галимнәре кырымтатар тарихы турында биш томлык әзерли,Яңылыҡтар,1931,https://www.azatliq.org/a/29818752.html,2019-03-13T09:11:22+00:00
"Баймакта активист Фаил Алсыновны хуплап үткән каршылык чарасыфикерләрБашкортстанда ""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Закир Әхмәдинның әнисе Русия президенты Владимир Путингавидеомөрәәгатьяздырган. Русиядә Гаилә елы дип игълан ителде, ә Башкортстанда бик күп гаиләләр хакимиятнең башбаштаклыгыннан иза чигә, дип сөйли Миңнур Әхмәдина. Ул бу вазгыятьтә Путиннан канунсыз тоткарланучыларга ярдәм итүен сорый. Видео башында ана үзенең улы турында сөйли. ""2024 елның 17 гыйнварында Баймакта активист Алсыновка хөкем карары чыгарылды, - ди ул. - Меңләгән халык активистны хупларга һәм аклау карарын ишетергә килде. Минем улым, 1992 елда туган Әхмәдин Закир да мәхкәмә янында булды, тик ул канунга каршы бернинди гамәл дә кылмады. Башкалар кебек үк хөкем карары игълан ителү уңаеннан һәм журналистын хуплау өчен килде. Ул бернинди рөхсәтсез митингта да катнашмады, кануныз гамәлләр кылмады, беркемгә һөүм итмәде, сугышмады, беркемгә бернәрсә атмады"". Ананың сүзләренчә, 24 гыйнвар кичендә Закир хатыны белән бергә Сибайдан Баймакка кайтып барган булган. ""Юлда аны ГАИ хезмәткәрләре туктаткан, хатынына берни әйтмичә аны билгесез тарафка алып киткән"", дип сөйли Миңнур Әхмәдина. Ул икенче көнне иртән генә улына Баймакта мәхкәмә булуын, аны ""рөхсәтсез ыенда катнашкан""өчен (Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе 6.1 өлеше) 8 тәүлеккә утыртуларын белгән. Закир Әхмәдинны 31 гыйнварда азат итәргә тиеш булганнар әмма әнисе әйтүенчә, 25 гыйнварда төнлә тикшерү комитеты аны Уфага алып киткән. Уфада мәхкәмә узган, хәзер егетне ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да (инаять кодексының 212 маддәсе 2 пункты) гаеплиләр. ""Без күп балалы гаилә. Ирем белән алты балабыз бар. Закир иң өлкәне. Мин пенсиядә, эшләмим, әтисе эшләми, ике балигъ булмаган балабыз бар. Закир - безнең бердәнбер булышчыбыз, хатыны белән алар яшь гаилә. 2023 елның әендә өйләнде, хәзер аның хатыны Зөбәрәт сигезенче айда йөкле. Аларның машина кредитлары бар һәм күптән түгел генә ипотека алганнар иде. Балалар яңа фатирларында яшәргә дә өлгермәде"", ди ул. Аның сүзләренчә, Гаилә елында Башкортстанда хакимиятләрдән зыян күрүче гаиләләр бик күп. ""Хакимиятләр проблемнарны хәл итәргә теләми, гаепсез кешеләрне, ешрак минем улым Закир кебек үк яшь егетләрне, ирләрне тагын да күбрәк тоткарлап, Башкортстандагы вазгыятьне тирәнәйтә генә"", ди ул видеомөрәәгатендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Закир Әхмәдинның әнисе Путинга видеомөрәәгать яздырган",Яңылыҡтар,2431,https://www.azatliq.org/a/32858491.html,2024-03-12T12:39:38+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБадранов бу вазифада Урал Килсенбаевны алыштырачак. Ә Килсенбаевның үзен элек Бадранов эшләгән вазифага билгелиләр. Башкортстанның гаскәрдә хезмәт итмәгән килеш сугышка киткән беренче вице-премьеры Азат Бадрановны яңа вазифага билгеләгәннәр. Ул хәзер Башкортстан башлыгы хакимияте итәкчесенең эчке сәясәт урынбасары булачак. Бу хакта хөкүмәт киңәшмәсендә республика башлыгы Радий Хәбировәйтте, дипиткерә""Аспекты"". Басма язуынча, ул бу вазифада Урал Килсенбаевны алыштырачак. Шулай ук Бадранов 2021 елда оештырылган ир асты байлыклары мәсьәләләре комиссиясе итәкчесе булачак. Сугышка киткәнче дә ул бу комиссия белән итәкчелек иткән иде. Урал Килсенбаевны премьер-министрның беренче урынбасары вазифасына күчерәчәкләр. ""Ул элегрәк Азат Бадранов үтәгән функцияләрне үтәячәк"", дигән Хәбиров. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугыштан кайткан түрә Азат Бадрановны Башкортстан башлыгы хакимияте итәкчесенең эчке сәясәт урынбасары итеп билгеләгәннәр,Яңылыҡтар,947,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishtan-kaytkan-tura-azat-badranovni-bashkortstan-bashligi-hakimiyate-jitakcheseneng-echke-sayasat-urinbasari-itep-kuyalar/32905558.html,2024-04-15T09:41:38+03:00
"Былтыр бәләкәй ҡыҙымдың алама ғәҙәте килеп сыҡты. Яҡындағы магазинға инһәк, ҡыҙым кеҫәһенә берәй бәләкәс кенә тәмлекәс һалып сыға. Ярамай икәнен дә белеп тора. Шунан мин магазиндан сығыр алдынан һәр ваҡыт уның кеҫәһен тикшерә башланым. Бер көндө кискә табан ике ҡыҙым менән магазинға килдек. Ҡыҙҙар шунда нимәлер ҡарай, мин кассаға сиратта торам. Күҙем күрмәй, күҙлек кейергә яратмайым. Бер ваҡыт оҙон буйлы күн куртка кейгән ир магазинға инде лә, туп-тура атлап минең бәләкәй ҡыҙым янына барып, һөйләнә-һөйләнә ҡыҙымдың кеҫәләрен тикшерә башланы. Мин сиратты ташлап йүгерҙем ҡыҙым янына. – Мужчина, вы что себе позволяете? Не трогайте моего ребенка! – тип ҡысҡырып ебәрҙем. Был ир миңә әйләнеп ҡараһа, үҙемдең ирем булған икән. – Ниңә миңә улайтып әйтәһең ул? – ти. Күмәкләшеп көлөштөк тә ҡайтып киттек. Рүзилә ҠЫҘРАСОВА. Стәрлетамаҡ ҡалаһы.",Иремде таныманым,Юмор,842,https://henek.info/news/shulay-a-bula/2025-12-04/iremde-tanymanym-4493048,2025-12-04T11:24:00+00:00
"Н. Я. ЮЛДАШБАЕВ, Ейәнсура районы Иҫәнғол ауылының Ф. Солтанов исемендәгеурта мәктәбе уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы",Предметҡа һөйөү тәрбиәләү юлдары йәки белем биреүҙә мөхәббәттең көсө,Яңылыҡтар,143,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-29/predmet-a-y-t-rbi-l-yuldary-y-ki-belem-bire-m-h-bb-tte-k-s-3706783,2024-03-29T11:48:32+00:00
"Украинада Төньяк Кореядә итештерелгән ракетның калдыкларыфикерләрУкраинада сугыш башланганнан бирле Европа берлеге Русиягә каршы кертү өчен 13 нче чикләүләр ыелмасын хуплады. Бу юлы чикләүләргә шул исәптән Кытай, Һиндстан, Казакъстан, Сербия, Төркия, Таиланд һәм Шри-Ланканың 106 кешесе һәм 88 ширкәте эләккән. Шулай ук Русиягә сату яки Русиядән Европа берлегенә сатып алу тыелган тауарларның исемлеге арттырылган. Бу Европа берлегенең рәсми хәбәрендәәйтелә. Яңа чикләүләр 24 февральдә, Русиянең Украинага каршы сугыш башлавына төгәл ике ел тулган көнне кертелер дип фаразлана. Хәзер Европа берлеге чикләүләрендә ике меңнән артык кеше бар. Аңа кадәр Европа берлеге Русиягә 12 санкцияләр ыелмасы кертте. 12 нче чикләүләр ыелмасында каралган иң мөһим чара - 1 гыйнвардан Русиядәналмазлар кертүне тыю иде. Шулай ук Русиягә корал буларак кулланыла алырдай детальләр сатуга чикләүләр кертелде, Русия нефтенә кертелгән бәяләр чикләвен үтәүгә таләпләр артты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Европа берлеге Русиягә каршы 13 нче чикләүләр ыелмасын кабул итте,Яңылыҡтар,1049,https://www.azatliq.org/a/32832348.html,2024-02-23T13:07:24+00:00
"Милләттәр төрлөлөгөн сағылдырыусы бар нәмә бер урында: өҫтәлгә башҡорт, татар, тажик, сыуаш, төркмән, дағ аш-һыуы теҙелгән, кейемдәре, биҙәүестәре һалынған.",Халыҡтар мәҙәниәте менән таныштылар,Махсус хәрби операция,156,https://yanshishma.com/news/care/2025-06-05/haly-tar-m-ni-te-men-n-tanyshtylar-4266840,2025-06-05T16:35:06+00:00
"Аманат» балалар-үҫмерҙәр журналы Учалы районы мәктәптәрендә ҡунаҡтаАманатРеспубликабалалар-үҫмерҙәржурналы Учалы ҡалаһының Сабир Шәйәхмәт улы Йыһаншин исемендәге 1-се башҡорт лицейы, Илсе, Сәфәрауылымәктәптәре уҡыусылары менән осрашты. Аманатлы осрашыу сараларында журнал редакцияһының яуаплы сәркәтибе Зөбәржәт Мәүлембирҙе ҡыҙы Яҡупова, Башҡортостан Республикаһы Учалы районы мәғариф бүлегенең баш белгесе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, М. Х. Минһажетдинов премияһы лауреаты, Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы Төбәк–ара конкурсы лауреаты Зилә Ғизитдин ҡыҙы Шәрәфетдинова ла ҡатнашты. Аманат журналы үҙенең уҡыусыларына төрлө конкурстар ойоштороп тора. Иң йәнле конкурстарҙың береһе –  Яҙыл да бүләк от! . Ул йылына ике тапҡыр, Аманатҡа яҙылыу осоронда бара. Конкурстың шарты буйынса, Аманатҡа яҙылыу квитанцияһын почтаһына йәки. төркөмөндә хәбәр итеп һалырға ғына кәрәк. Әлеге конкурста Учалы районы Илсе мәктәбенең  5-се синыф уҡыусылары дәррәү ҡатнашҡайны. Синыф етәксеһе, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, мәктәп китапханаһы мөдире лә булып эшләгән Идиә Рамаҙан ҡыҙы Хажиәхмәтова ата-әсәләр ярҙамында ""Аманат""ҡа бөтөн синыф менән яҙылыуҙы ойошторғайны. Илсе мәктәбендәге осрашыуҙа бөтөн синыф менән Аманатҡа яҙылыусы 5-се синыфҡа Маҡтау билдәһен, журналға яҙҙырыуҙы һәм таратыуҙы ойоштороусы синыф етәксеһе Идиә Рамаҙан ҡыҙы Хажиәхмәтоваға Рәхмәт кәлимәһе тапшырылды. Ә Яҙыл да бүләк от! конкурсының еңеүсеһе  5-се синыф уҡыусыһы Арыҫлан Заһиҙуллин Аманаттың бүләген – ҡолаҡсынды алып ҡыуанды. Учалы районы Илсе мәктәбендә ижадсы балалар ҙа бар. Аделина БәхтейәрованыңШыршылар урманды биҙәһен! әкиәте менән уҡыусыларыбыҙ Аманаттың быйылғы 2-се һанында танышҡайны. Был ҡыҙыҡтырғыс әкиәттә Азат исемле малай шыршы ҡырҡып алып ҡайтырға урманға бара һәм көтмәгәндә урман эйәһе менән осраша. Илсе мәктәбе коллективын бар ғүмерен ошо мәктәпкә арнаған Зөһрә Ғәлимйән ҡыҙы Батыршина етәкләй. Ул 40 йыл физика һәм математика фәненән уҡыта. Фиҙакәр хеҙмәте өсөн Башҡортостандың мәғариф отличнигы, Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы мәғариф өлкәһе хеҙмәткәре тигән юғары исемгә лайыҡ булған. Артабан юлыбыҙҙы күрше Сәфәр мәктәбенә дауам иттек. Бында милли кейемдәр кейгән, биҙәүестәр таҡҡан күркәм уҡыусылар, синыф етәксеһе ҡаршы алды. Юғары категориялы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, М. Минһажетдинов исемендәге премия лауреаты, Рәсәй Федерацияһы мәғариф өлкәһенең почетлы хеҙмәткәре, «Башҡортостандың иң яҡшы уҡытыусыһы -2023» конкурсы еңеүсеһе, үҙ эшенең оҫтаһы «Педагог-мастер» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булған абруйлы уҡытыусы Айгөл Хәлит ҡыҙы Абдуллинаның интерактив оҫталыҡ дәресендә булыу бәхете лә тейҙе. ""Иң яҡшы башҡорт теле кабинеты-2024"" республика конкурсында еңеү яулағас, Сәфәр урта мәктәбенең үҙе уҡытҡан башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинетына бүләккә заманса технологиялы, мультимедиалы ҡиммәтле интерактив панель-таҡта алып ҡайта еңеүсе уҡытыусы. Айгөл Хәлит ҡыҙы әлеге панель-таҡтала Аманат – халҡыбыҙ аманаты тип исемләнгән оҫталыҡ дәресе уҙғарҙы. Журналдың тарихын байҡап, шунда уҡ инеп, уҡыусылар Аманат тураһында мәғлүмәтле булды. Дәрес һуңында алған белемдәре тикшерелде. С. Ш. Йыһаншин исемендәге 1-се башҡорт лицейында үтте. Юғары категориялы башҡорт теле уҡытыусыһы  Гөлнара Әхмәтхан ҡыҙы Ғүмәрова Аманат журналы менән бәйле хәтирәләр тип атаны үҙенең сығышын. Ысынлап та, Аманат бик сағыу иҫтәлектәр ҡалдырған уҡытыусының хеҙмәт юлында: 2010 йылда уҡыусым Амур Моратшин, Аманаттың Яҙыл да бүләк от! конкурсында ҡатнашып, велосипед отто. Уның фотоһүрәте хатта журналдың июнь һаны тышлығына сыҡты. Егет үҙе хәҙер ҙурайҙы инде, МХО-ла хәрби кеше. Шылтыратышып торабыҙ. Ул велосипед үҫмер мәлемә бик йәтеш булды, оҙаҡ йылдар хеҙмәт итте, – тип һаман һөйләй Амур. Аманаттың күп иҫтәлекле һандарын, уҡыусыларының ҡәҙерле ижад емештәрен яңынан байҡап үтте хөрмәтле уҡытыусы. Амурҙың велосипед отоуы үҙе бер ҡыҙыҡлы тарих булған. Был хаҡта журналдың киләһе һандарында хәтирәләрҙе уҡырһығыҙ, тип өмөтләнәм.1500-ҙән ашыу уҡыусыһы булған лицейҙа әҙәби ижад менән шөғөлләнгән балалар ҙа уҡый. Улар үҙҙәренең шиғырҙарын, әкиәттәрен, хикәйәләрен, һүрәттәрен редакцияға ебәрергә теләк белдерҙе.2022 йылдан лицейҙа Һәр баланың уңышы федераль проекты сиктәрендә 12 кадр телестудияһы эшләп килә. Әлеге мәктәп телевидениеһы уҡыусыларҙың ижади эшмәкәрлеген киңәйтеүҙә ҙур роль уйнай. Балалар менән Учалы телестудияһының тәжрибәле хәбәрсеһе Әнисә Жәүәт ҡыҙы Ғиләжева, ә  оператор оҫталығына, монтажға техник-программалаусы Самат Булат улы Шәйхисламов өйрәтә. Шулай уҡ бында Башҡортостандың халыҡ артисы, легендар диктор Әхәт Мортазиндың яҡты иҫтәлегенә ойошторолған төбәк-ара Диктор тауышы ижади конкурсы ла үтә. Лицейҙа минералдар донъяһын яҡтыртҡан геологик музей эшләй. Донъяның төрлө тарафынан килгән ике меңдән ашыу экспонат бар. Минералдарҙы өйрәнеү менән шөғөлләнгән түңәрәк эшләй. Файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылығына экскурсиялар ойошторола. Уҡыусылар тикшеренеү эштәре лә алып бара, доклад, реферат, ғилми эштәр яҙа. Еңеүҙәре лә, бүләктәре лә бихисап уларҙың. Мәғарифты үҫтереү федераль маҡсатлы программаһы грантын тормошҡа ашырыу сиктәрендә 2017 йылда галокамера – тоҙ шахтаһы кабинеты асыла лицейҙа. Тоҙ шахтаһы – физиотерапевтик кабинеттан, сенсор бүлмәһенән торған һауыҡтырыу үҙәгенең бер өлөшө генә. Лицей – инновацион белем биреү үҙәге. Бында уҡыусылар, тәрбиә һәм белем алыуҙан тыш, уҡыуынан өҙөлмәй генә һаулығын да нығыта,  – тине уҡытыусылар лицей буйлап экскурсия үткәргәндә. Уҡыусыларҙың ниндәйҙер йүнәлештәге һәләтен күреп, тойомлап, уны артабан үҫтерергә тырышҡан, үҙ эшен яратҡан уҡытыусылар эшләй Учалы яҡтарында. Улар һәр уҡыусыла илһөйәрлек, халҡыбыҙ тарихына һәм мәҙәниәтенә ихтирам, ғорурлыҡ тойғолары тәрбиәләй. Белем алыуҙа интернет-ресурстарҙы файҙаланырға өйрәтә. Уҡыусылар ҙа ҡыҙыҡһыныусан, белемгә ынтылыусан. Мәктәп, район, республика кимәлендәге олимпиадаларға әҙерләнә, конкурстарҙа ҡатнаша, ижади эштәр башҡара. Аманатты уҡып, заман менән бергә үҫеп, ил киләсәген төҙөүселәр булырға әҙерләнә улар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","""Аманат"" журналы Учалыла сәфәрҙә булды",Яңылыҡтар,6398,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-14/amanat-zhurnaly-uchalyla-s-f-r-buldy-4197648,2025-04-14T16:08:00+00:00
"омгага Кырымда коронавирус йоктырган тагын иде кеше, ә Акъярда беренче биш кеше теркәлгән. Кырымга коронавирусны читтән килүчеләр китерде дип хәбәр итте Роспотребнадзорның Кырым бүлеге иткчесе Наталья Пеньковская. Коронавирус сәбәпле әмать транспортында ташламалы йөрүләр туктатыла. Кафе-рестораннар, азык-төлек кибетләреннән тыш барлык кибетләр ябыла. Үсмерләр, пенсионерларга карата кырыс чаралар кертелә. Супермаркетларда ялгыз йорүче үсмерләрне полиция тикшерәчәк, әти-әниләр балалары өчен административ аваплылыкка тартылачаклар. әмгать транспортын, такси йөртүчеләр битлек кияргә тиеш. Шифахәнәләрнең эше чикләнә. Килүчеләрне коронавирус белән авырмаулары хакында беләшмәләр белән генә кабул итәчәкләр. Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсеннән килүчеләрне кайбер шифаханәләр вакытлыча кабул итми башлаган. Юлламалар өчен түләнгән акчалар башка вакытка күчерелә.28 марттан 1 июньгә кадәр Кырым күнакхәнәләренә, пансионатларына, балалар өчен ял итү урыннарына кешеләр кабул итү туктатыла. Шул ук вакытта дөнья коронавирус белән көрәшкәндә Кырымда хәрби очышлар туктамый25 мартта Кара диңгездә Кырым ярыннан 50 километр ераклыкта Русия саклану министрлыгының СУ-27 очкычы радарлардан югала. Аны эзләргә Кара диңгез флотының көймәләре, боралаклар, пилотсыз очкычылар чыкты. Казага очраган очкычның очучысы бер тәүләктән соң табылып Акмәчет хастаханәсенә китерелә, анда ул вафат була.25 мартта Кырымга ерак булмаган Краснодар өлкәсендә -39 очкычы казага очрады. Штурвалда Краснодар очучылар училищесының 4 курс курсанты булган. Ул вафат. Казага техник сәбәпләр китергән диелде.",Кырымда һәм Акъярда коронавирус йоктыручы тагын 12 кеше ачыкланды,Яңылыҡтар,1566,https://www.azatliq.org/a/30512905.html,2020-03-27T11:22:44+00:00
"Харис Шәриповтың йырын бер ишеткәндәр уны башҡа бер йырсы менән дә бутамай. Үҙенсәлекле тембрлы тауыш мәңгелеккә хәтерҙә ҡала. Өҫтәүенә, уның тауышы көслө лә, эстрада йырҙарын да, халыҡ йырҙарын  да оҫта башҡара. Йырсы тыумышы менән Мәләүез районының Апас ауылынан. Бәләкәй сағынан йыр-моңдо һеңдереп үҫә, сөнки өйҙәрендә һәр саҡ йыр яңғырап тора. Өфө дәүләт сәнғәт училищеһында, Джон Мусин класында уҡығанда,  халыҡ араһында таралған, әммә ҙур сәхнәләргә сыҡмаған йырҙар менән ҡыҙыҡһына башлай. Ул йылдарҙа уҡ Беҙҙең ил, Зиннур Ураҡсиндың Мин һиңә ҡайтырмын йыр булып тигән әҫәрен башҡара. Ҡоҙа менән ҡоҙаса әйтешен курсташы Резеда Әминева менән бергә башҡара. Уҡыуҙан һуң хеҙмәт юлын Башҡорт дәүләт филармонияһының хор капеллаһында башлай. Башҡорт дәүләт университетына ситтән тороп уҡырға инә. Рөстәм Ҡудашев етәкселек иткән Илһам ансамблендә бер йыл эшләй, алып барыусы ла, йырсы ла була. Халыҡ артисы Нәзифә Ҡадирова менән эшләгән осор  хаҡында матур иҫтәлектәр һаҡлай йырсы: Рәсәй буйлап бихисап ҡалала сығыш яһаныҡ. Беҙҙе һәр ерҙә көтөп торалар, яҡшы ҡаршылайҙар, концерттар аншлаг менән үтә. , - тип һөйләй. Ульяновск, Һамар, Һарытау, Ижау, Ырымбур, Себер ҡалаларында сығыш яһай улар. Алып барыусы булып эшләгән осорҙа Башҡортостан, Татарстан яҙыусыларының көлкөлө, ҡыҙыҡлы әҫәрҙәренә таянып, халыҡҡа нескә юмор аша заман проблемаларын да еткерә улар. Бынан тыш Өфө дәүләт сәнғәт институтында режиссерлыҡҡа ла уҡый. Унда Александр Карякин класында белем ала. Бында ул урыҫса йырларға, тамашалар алып барырға өйрәнә. Айырым концерт менән сығыш яһап, диплом яҡлай. 1994 йылда Смоленск ҡалаһында Рәсәй тауыштары йыр конкурсында ҡатнаша ул. Баһалама рәйесе данлыҡлы Людмила Зыкина була. Конкурста көмөш миҙал һәм дәрәжә диплом менән бүләкләнә. Һуңынан лауреат булараҡ Мәскәүҙең Колонна залында сығыш яһай. Тамашасы алҡышлай, башҡорт халыҡ йырҙарын ҡабат-ҡабат башҡарыуымды һорай, ихласлап Браво! ҡысҡыра. ,- тип хәтерләй Харис Шәрипов. Шул сығышты бер нисә тапҡыр Үҙәк телевидениенан күрһәтәләр. Миңә һирәк ишетелгән йырҙарҙы башҡарыу оҡшай. Мәҫәлән, күрше Миңнулла бабайҙың Совет Башҡортостаны гәзитендә баҫылған Был донъяның ҡәҙерен беләйек йырын күреп ҡалдым да уны тамашасы хөкөмөнә сығарҙым. Һылыу ҡыҙ Хәтирәне Башҡортостан ҡыҙы журналынан алып өйрәндем, - ти йырсы. Ә инде йырсының яратҡан артистарына килгәндә, улар – Рамазан Йәнбәков, Әлфиә Авзалова, Миәкә районынан Мөхәммәт Садиҡов. Йәшерәк быуын йырсыларынан Искәндәр Ғәзизовтың, Рәдиф Зариповтың, Марсель Ҡотоевтың, Рөстәм Шаһыбаловтың тауыштарын ярата ул. Харис Шәрипов мәҡәләләр ҙә яҙа. Ижадташ дуҫтары Нәзифә Ҡадирова, Тәнзилә Үҙәнбаева, Әлфиә Кәлимуллина, Нурия Абдуллина, Хима Йәнбирҙина, тауыш операторы Марат Йосопов, бейеүсе Гүзәл Мамина, һүҙ оҫтаһы Гөлсөм Хәбибуллина тураһында һүрәтләмәләре Башҡортостан матбуғатында донъя күрә. Йырсының ғаиләһе лә уның йырҙарына, эшенә яратып ҡарай. Ҡатыны Вәлимә менән ике бала үҫтергәндәр. Ғаиләһе йырсының йөрәк менән, йәнең, зауығың менән йырлау кәрәк тигән фекерен уртаҡлаша. Әйткәндәй, 15 май, Өфө балалар филармонияһында (Октябрь проспекты, 33), сәғәт киске 7-лә Харис Шәриповтың Йылдарҙан ҡала йырҙар тип исемләнгән  концерты буласаҡ. Йыр-моң һөйөүселәрҙе концертҡа саҡырабыҙ. Рәхим итегеҙ!",Харис Шәриповтың концертына рәхим итегеҙ!,Яңылыҡтар,3209,https://bashkizi.ru/news/yondo-lo-ya-yly-tar/2025-05-12/haris-sh-ripovty-kontsertyna-r-him-itege-4231489,2025-05-12T16:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия думасының Татарстаннан депутаты Айрат Фәррахов әйтүенчә, гольф - каты авыручыларга ""тернәкләнергә һәм онытылып торырга ярдәм итүче аз санлы спорт төрләренең берсе"". Казанда каты авыручы авыруларга паллиатив ярдәм күрсәтә торган, яңа ачылган ""Наташа"" хосписында Украинага каршы сугышта әрәхәтләнеп кайтканнарны тернәкләндерү бүлеге дә ачылган. Хәзер хоспис каршында мини-гольф кыры төземәкче булалар. Бу хактаматбугат очрашуында Русия думасының Татарстаннан депутаты Айрат Фәрраховәйткән. Бу фикернең авторлары гольфны каты авыручы хасталар уйнаячак дип саный. Хоспис итәкчесе Владимир Вавиловочрашуда әйтүенчә, мини-гольф белән сугыштан яраланып кайтканнар да кызыксына. ""Монда килгән чакта миңа телефоннан шалтыраттылар - бер сугышчы әле яраланган гына, аңа 30 көн ял биргәннәр. Сезгә килеп тернәкләнү үтсәм ярыймы, ди. Әлбәттә, дим. Сез анда чынлап та гольф кыры ясыйсызмы, мин дә уйнасам буламы ди. Әйе, проблем юк, әлбәттә дидем"", дип сөйли ул. Үзе дәгольф уйнарга яратучы Айрат Фәррахов әйтүенчә, бу үзенең гольф кыры булган дөньядагы беренче хоспис булачак. Гольф - каты авыручыларга ""тернәкләнергә һәм онытылып торырга булыша торган аз санлы спорт төрләренең берсе"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда Украинадагы сугыштан яраланып кайтучыларны һәм каты авыручыларны гольф уйнатып тернәкләндермәкче булалар,Яңылыҡтар,1348,https://www.azatliq.org/a/kazanda-ukrainadagi-sugishtan-yaralanip-kaytuchilarni-ham-kati-aviruchilarni-golf-uynatip-ternaklandermakche-bulalar/32951563.html,2024-05-17T16:01:49+03:00
"Алы ҫ Луганск ере. Серебрянск урмандарында я ҙғы иртә. Офоҡтан ҡояш ҡалҡып килә. Ҡасандыр кеше аяғы баҫмаҫлыҡ урман шырлығы көслө шартлауҙарҙан һуң асыҡ яланға әйләнгән. Ағас олондары ғына һерәйеп ҡалған. Туптар тынған арала ҡош һайрағаны ишетелеп ҡала. Был күңелгә бер аҙ еңеллек биргән кеүек. «Башҡортостан» мотоуҡсылар полкының 2-се штурм ротаһы төркөмдәре бишенсе көн рәттән аяуһыҙ алыштарҙа ҡатнаша. — Тап ошо т өркөмдәр менән етәкселек итте «Х әсән », Илдар Суфий ә ров, — ти МХО-ла ҡатнашыусы «Ҡытай» позывнойлы яугир. Х әрби менән уның йортонда осраштыҡ. Беҙҙе парад кейемендә ҡаршы алды, күкрәгендә – «Батырлыҡ өсөн» һәм Шайморатов генерал миҙалдары. Өйөнә саҡырып, сәй табыны артында командиры хаҡында һөйләүен дауам итте. — Позициялар ға юлланыр алдынан һәр саҡ әйтә ине: « Бе ҙҙең ике юл бар: й ә еңеү менән ҡайтырға, й ә үҙең менән мөмкин тиклем күберәк дошманды алып китергә! » Был ябай һүҙҙәр булмағанлығын һуңынан аңланым. Тап шулай килеп сы ҡты ла, 12 апрел ь та ңында я ҡын дуҫыбыҙ һәм командир ыбы ҙ Илдар Суфий әров оло батырлы ҡ ҡылды: үҙе менән бергә өс нацисты граната менән шартлатты, — тип дауам итте «Ҡытай». — Рота командиры урынба ҫары Илдар Филарет улын ҙур награда ға тәҡдим итеүҙәре хаҡында һөйләгәс, бе ҙ барыбыҙ ҙа ҡыуандыҡ: уны ң батырлығы тураһында барыһы ла белергә тейеш. Һалдаттары өсөн йәнен бирергә әҙер Ҡыйыу, батыр й өрәкле, егетт әре өсөн йәнен бирергә әҙер … Яу ҙаштары Рәсәй Геройы Илдар Суфий әровты о шондай һүҙҙәр менән иҫкә ала. – Илдар Филарет улы һөнәре буйынса неф тсе. Яҡшы эше, ярат ҡан ғаиләһе була. Әммә махсус операция башланғас, өйҙә ятып ҡала алмай ул. Мин т әүҙә йәше апаруҡ ҡына, нисек ауыр ҡоралды күтәрер, алғы һыҙыҡта йүгерә алырмы, тип уйлағайным. Был фекерем хаталы булып сыҡты.  Ул бер нимәнән дә ҡурҡманы, бөтә проблеманы ла ысын командирҙарса хәл итте. Беҙгә атай кеүек булды, йыйып алып кәңәштәрен бирер ине. Һәр ваҡыт алда барҙы, иң ауыр эштәрҙе үҙе башҡарҙы, һалдаттарын һаҡларға тырышҡандыр. Бөтә штурм төркөмдәре менән заданиеға үҙе йөрөнө. Тәүҙә алға сығып тикшерә, ҡараштыра, һуңынан егеттәрҙе хәүефһеҙ һуҡмаҡтан эйәртеп китә ине. Яйлап өйрәнерһегеҙ, ти торғайны беҙгә. Тәүге көндәрҙә заданиенан ҡайтып килә инек, беҙҙең БТР-ға снаряд килеп төштө. Машина ныҡ емерелде. «Хәсән»дең ярҙамы менән бөтәбеҙ ҙә иҫән ҡалдыҡ. Бына шундай ине ул. «Мин әҙер, һин дә әҙер! » Әңгәмәсем хәрби доклад уҡығандай, командиры хаҡында һөйләүен дауам итте. Әммә уға алғы һыҙыҡтағы хәлдәрҙе иҫкә алыу еңел түгел ине, ҡараштарын ситкә борҙо. Яугир өсөн алғы һыҙыҡта дуҫыңды юғалтыуҙан да ҡыйыны юҡтыр. — Быйыл февралд ә өлкән лейтенант Илдар Суфий әровты 1-се мотоу ҡсылар полкының 2-се взводына командир итеп т әғәйенләнеләр. Ул ҡыҫҡа ваҡытта составты хәрби бәрелештәргә әҙерләне, ә мартта заданиеға юлланды. Серебрянск урмандарында ҡаты алыштар бара ине. Ылыҫ урманы окоптар һәм траншеялар менән ҡаҙылып бөткәйне. Бер ай дауамында Илдар Суфийәров етәкселегендәге взвод ауыр бурыстарҙы үтәне. «Хәсән» үҙе алда йөрөнө, нацистар менән атышты, шул уҡ ваҡытта шәхси составҡа команда бирергә лә өлгөрә ине, — ти яугир. «Х әсән », «Крон». « Ҡытай » яу ҙаш дуҫтарының позывнойҙарын һанап китте. Үҙе улар өсөн эстән яна ине. – «Мин әҙер, һин дә әҙер! Әгәр ниҙер була ҡалһа, әҙер бул! » Ул ошо һүҙҙәрҙе еңел генә әйтә ине. Бе ҙҙе ауыр хәлдәргә әҙерләгәндер, тием. Үҙе бик грамоталы кеше ине. М өһим ҡарарҙарҙы йәһәт кенә ҡабул итте, – тип дауам итә «Ҡытай». – Окопта м әрәкәләп көлөшә инек. Ул еңеп ҡайтырға, ей әндәрен күрергә хыял итте. Әммә былар хыял ғына булып ҡалды. Һуңғы алыш Ул таңда Илдар Суфийәров дошмандан 50 метр алыҫлыҡта ғына була. Бандерасылар төрлө яҡтан һөжүм итә. Командир ике сәғәт дауамында атыша, шул арала взводы менән етәкселек итергә лә өлгөрә. Дрондар оса башлағас, Суфийәров егеттәренә артҡа сигенергә ҡуша. Яраланһа ла позицияһында ҡала һәм атышыуын дауам итә. Украина боевиктары эргәһенә яҡынлай, әммә пленгә бирелмәй, үҙен һәм өс нацисты граната менән шартлата. Әңгәмәсем был хаҡта әсенеп һөйләне. К үҙҙәрен йәшерҙе. Эйе, ир ҙә илай. Әле мөмкиндер. Әммә ул алғы һыҙыҡта присяга ға һәм элекке командиры, Рәсәй Геройы Илдар Суфийәровтың нәсихәттәренә тоғро ысын ир-егет. – Барыбы ҙ өсөн дә ул яҡын дуҫ ине. Һ ынмаҫ рухлы командир булды, ти егеттәр. Үҙ-үҙеңде шартлатыу өсөн. Бик к өслө рухлы булырға кәрәктер, – ти «Ҡытай». – Геро й булып тыумай ҙар, был исемде яулай ҙар. Илдар Суфи й әров ғүмеренең һуңғы минутында батырлыҡ ҡылам тип тә уйлама ғандыр. Ул бары тик присяга һына тоғро ҡала һәм, ысын командир булара ҡ, һалдаттарын яңғыҙ ҡалдырмай. Уны ң батырлығы хаҡында яҙғанда Советтар Союзы Геройы Александр Матросов ты ң ҡаһарманлығы иҫкә төшә. Илдар Суфи й әров – шундай у ҡ герой, тик бе ҙҙең дәүерҙеке. Уны ң хаҡында хәтер мәңге йәшәйәсәк. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Илдар Суфи й әровтың кәүҙәһен тыу ған яғына ҡайтарыу һәм ерләү мөмкин булмай. Был ха ҡта «Баш ҡ ортостан» полкы командиры урынба ҫары Р өстәм Шәһәбетдинов хәбәр итте. «Егеттәр был урынды белә. Уларға задание бирелгән. Унда барыу әле һаман хәүефһеҙ, сөнки дрондар яҡынлатмай, беҙҙекеләр үтеп ингәс тә, батырҙы сығарасаҡбыҙ», – тип аңлатты Рөстәм Шәһәбетдинов. Белешм ә: Илдар Суфи й ә ров 1971 йылды ң 15 ноябренд ә Ө ф ө л ә тыу ғ ан. 1994 йылда Ө ф ө нефть институтын тамамла ғ андан һ у ң ө с ти ҫ т ә йыл ғ а я ҡ ын нефть эшк ә рте ү тармағында эшл ә й. 2023 йылды ң майында Оборона министрлы ғ ы мен ә н килеше ү т өҙө й һә м «Баш ҡ ортостан» 31-се мотоу ҡсылар полкыны ң реактив артиллерия взводы командиры итеп т әғәйенләнә. 2024 йылды ң мартында И. Суфий әров ет ә кселегенд ә ге взвод Луганск Халы ҡ Республика һ ыны ң Серебрян ск урман хужалы ғ ында бурыстар ҙ ы ү т ә й. Апрель айында дошман дар к үҙә те ү пунктын ба ҫ ып алыр ғ а маташ ҡ анда өлкән лейтенант ике с әғә тт ә н ашыу оборона тота. Х ә лде ң ки ҫ кен булыуын а ң ла ғас, үҙе менән бергә һәм өс нацисты граната мен ән шартлата. Р ә с ә й Президенты указы мен ә н был батырлы ғ ы ө с ө н у ғ а һәләк булғандан һ у ң Р ә с ә й Геройы исеме бирел де. Белешм ә: Илдар Суфи й ә ров 1971 йылды ң 15 ноябренд ә Ө ф ө л ә тыу ғ ан. 1994 йылда Ө ф ө нефть институтын тамамла ғ андан һ у ң ө с ти ҫ т ә йыл ғ а я ҡ ын нефть эшк ә рте ү тармағында эшл ә й. 2023 йылды ң майында Оборона министрлы ғ ы мен ә н килеше ү т өҙө й һә м «Баш ҡ ортостан» 31-се мотоу ҡсылар полкыны ң реактив артиллерия взводы командиры итеп т әғәйенләнә. 2024 йылды ң мартында И. Суфий әров ет ә кселегенд ә ге взвод Луганск Халы ҡ Республика һ ыны ң Серебрян ск урман хужалы ғ ында бурыстар ҙ ы ү т ә й. Апрель айында дошман дар к үҙә те ү пунктын ба ҫ ып алыр ғ а маташ ҡ анда өлкән лейтенант ике с әғә тт ә н ашыу оборона тота. Х ә лде ң ки ҫ кен булыуын а ң ла ғас, үҙе менән бергә һәм өс нацисты граната мен ән шартлата. Р ә с ә й Президенты указы мен ә н был батырлы ғ ы ө с ө н у ғ а һәләк булғандан һ у ң Р ә с ә й Геройы исеме бирел де.",Һынмаҫ рухлы яугир! Яҡташыбыҙ Рәсәй Геройы Илдар Суфийәров хаҡында һөйләне,Яңылыҡтар,6824,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-17/ynma-ruhly-yaugir-ya-tashyby-r-s-y-geroyy-ildar-sufiy-rov-ha-ynda-yl-ne-3970562,2024-10-17T11:21:00+00:00
"""Берҙәм Рәсәй"" партияһы илебеҙҙә йыл һайын яңы уҡыу йылы алдынан ойошторолоп килгән ""Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит"" тигән акцияны иғлан итте.","""Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит""",Донъя,139,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-07-19/m-kt-pk-yyyynyr-a-yar-am-it-4319246,2025-07-19T20:56:27+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр4 миллионлап халкы булган Башкортстанда 28 мең кеше эчкечеклектән интегә. Бу хакта Башкортстан сәламәтлек саклау министрлыгына сылтама белән ""Пруфы""яза. Узган ел Башкортстанда бу авыруны 1,7 меңгә якын кешедә беренче тапкыр ачыклаганнар. Табиблар күзәтүе астында торучы алкоголизм авырулы кешеләр аеруча Уфада күп – 5454 кеше. Икенче урында – Стәрлетамак (4233 кеше), өченчедә – Бәләбәй (817 кеше), Дүртенчедә – Туймазы (769 кеше) бишенче урында – Октябрьски (705 кеше). Эчкечеләр аз теркәлгән шәһәр-районнар исемлегенең беренче бишлегендә Баймак (163), Ярмәкәй районы (107), Салават районы (98), Учалы (99), Балакатай һәм Краснокама районнары (97 шәр кеше) бар.2022 елның гыйнварыннан июленә кадәр Башкортстанда хәмердән агуланып 83 кешеүлгән иде. Иң күбе Уфада үлгәннәр – мондый 23 очрак теркәлгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда 28 мең кеше эчкече дип табылган,Яңылыҡтар,922,https://www.azatliq.org/a/32361786.html,2023-04-13T07:26:45+00:00
"7 февраль Иҫке Монасип ауылында, милли йолаларҙы һаҡлау һәм популярлаштырыу маҡсатында ауыл биләмәһенә ҡараған ауылдар араһында Ҙур һәм татыу ғаилә йылына арналған ат ярыштары ойошторолдо. Кемдәр еңеүсе булды, тиһегеҙме? Ауыл хакимиәте башлығы Илгиз Муллағолов барыһында сәләмләп, ярышта ҡатнашыусылар менән таныштырып, уларға уңыштар теләне. Артабан уйындың судьяһы Рифат Баймырҙин ярыштың тәртиптәре менән таныштырып үтте. Ярыш сәмен тойоп, аттар ҙа, хужалары ла ашҡына башланылар. Бына, ниһайәт, бәйгегә старт бирелде һәм саналы аттар ҡар бурандарын уйнатып алға елделәр.5 саҡырым юл үтеп, финиш һыҙығын беренсе булып Инсур Хәлитов Орлик ҡушаматлы ат менән үтте. Икенсе булып Ринат Ҡунафин Сынок ҡушаматлы ат менән килде, өсөнсө булып Флүр Төлкөбаев Шайтан ҡушаматлы ат менән, дүртенсе Фәиз Муллағолов Буян ҡушаматлы ат менән килделәр. Ат һөйөүселәр тағы ла ат егеү буйынса ярыштылар. Ярыштың шарты буйынса атты санаға егеп, аттар менән берҙе әйләнеп йөрөп килергә тейештәр. Был ярышта беренсе Илгиз Муллағолов булһа, икенсе - Инсур Хәлитов, өсөнсө урынға Флүр Төлкөбаев сыҡты. Ярыштың ҡунағы - Байназар ауылы уҙаманы Айрат Зиннур улы Салауатов ярышты ойоштороусыларға рәхмәт әйтеп, ошондай ярыштарҙың күберәк үтеүен теләне. Еңеүселәргә дипломдар, миҙалдар һәм кубоктар тапшырылды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Монасипта – ат ярышы!,Йәмғиәт,1462,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-09/monasipta-at-yaryshy-4569660,2026-02-09T08:55:00+00:00
"Беренче һәм икенче урын алган Хәдичә Абдулова һәм Диана ГыйндуллинаБәйгедә катнашучы балаларЖюри һәм катнашучылар, укытучыларыУрыс егете Паша",Төмәндә татар телен яхшы белүче ачыкланды,Татарстан,141,https://www.azatliq.org/a/25366685.html,2014-04-30T12:26:35+00:00
"Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Бәпес мәктәбенең 6-сы класс уҡыусылары класс етәксеһе Абдуллин Айнур Нәүфил улы менән. ""Башланып китте уҡыуҙар. "" тип торалар. Маҡсаттары: ""Һәр кеше бәхетле, ерҙә тыныслыҡ булһын! ""","""Һәр кеше бәхетле, ерҙә тыныслыҡ булһын! """,Конкурстар,204,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-06/r-keshe-b-hetle-er-tynysly-bul-yn-3913248,2024-09-06T10:25:00+00:00
"Әлиә күршене күптән беләм. Ғүмерен берҙән-бер ҡустыһына арнаған кеше ул. Ҡустыһының тормошо - уның тормошо, ҡустыһының ҡаҙаныштары – уның ҡаҙаныштары. Был, ысынлап та, шулай. Туғанының уңыштары, уның ғаиләһендәге яңылыҡтар тураһында һөйләгәндә теремекләнеп, күҙҙәре осҡонланып киткән күршегә ҡараһаң, уны бер ҙә үҙ тормошон ҡормай ҡартайған бәхетһеҙ ҡатын тип уйламаҫһың. Туғандарҙың йәш айырмаһы - ун йыл. Аталары Әлиә бәләкәй саҡта, ҡустыһы тыумаҫ элек үк, ниндәйҙер сәбәптән үлеп китә. Терәкһеҙ ҡалған әсәйҙәре балаларын аяҡҡа баҫтырыу өсөн төрлө эштәрҙә йөрөй: утын ҡырҡа, иҙән йыуа, иген елгәрә, төнгө ҡарауылсы, келәт мөдире була. Әрһеҙ, үҙен үҙе аямаған ҡатын мәкерле сир аяҡтан йыҡҡансы эшләй. Был ваҡытҡа, ярай әле, Әлиәһен уҡытып өлгөрә – ул бухгалтерҙар курсын тамамлап ҡала. Тик бына улы ғына бәләкәс – икенсе класта уҡый. Хәленең мөшкөллөгөн аңлап (табиптар ҙа өмөтләнерлек бер ни әйтмәй), әсә ҡыҙына ҙур бурыс йөкмәтә. Ниндәй хәлдә лә ҡустыңды ташлама, уҡытып кеше ит, берүк күңелен китерлек һүҙ әйтмә – әсәһенең юҡлығын тоймаһын улыҡайым, – тип шыбырлай ул түшәктә ятҡанында. Әлиәнең тынысландырыу өсөн генә, борсолма, ел-ямғыр тигеҙмәҫмен, тип ҡәҙерлеһенең һүнеп барған күҙҙәренә ҡарап әйтелгән вәғәҙәһе берәгәйле һәм ғүмерлек була. Әсәләре яман сиренән мандый алмай, ике балаһын үкһеҙ етем ҡалдырып, баҡыйлыҡҡа күскән ваҡыттан башлана ла инде Әлиәнең үҙаллы тормош юлы. Хис-тойғоло, серле йәшлек, шәхси тормош артҡы планға шыла, барыһы ла булыр, тәүҙә – ҡустым, тип йәшәй башлай саҡ ун туғыҙ йәше менән барған ҡыҙ. Етди, аҡыллы Әлиәгә күҙ атыусылар булмай түгел, тик уларҙы ҡыҙҙың һәр саҡ ҡустыһын өҫтөн ҡуйыуы һиҫкәндерә. Ә ҡыҙ үҙе кейәүгә сығыу тураһында уйлап та бирмәй: ҡустыһы мәктәпте тамамлаһын, юғары уҡыу йортона инһен, аҙаҡ күҙ күрер. Ғаилә ҡороу ҡасмаҫ тип уйлай ул тәүҙә. Яҡшы эш табылып, Өфөгә килеп урынлаша, ҡустыһын гимназияға уҡырға бирә, түләүле-түләүһеҙ түңәрәктәргә йөрөтә, үҙе ашамағанды ашата, үҙе кеймәгәнде кейҙерә. Мәктәптә уҡытыусылар ғына уның малайҙың апаһы икәнлеген белә, ҡалғандар уны Рәмилдең әсәһе кеүек ҡабул итә. Ҡустыһы, ысынлап та, етемлекте тоймай, иркәләнеп кенә үҫә. Бынан уның холҡо бер ҙә боҙолмай, илгәҙәк, алсаҡ, ипле, тыныс күңелле булып буй еткерә. Уҡыуға шәп малай мәктәпте тик ""бишле"" билдәләренә тамамлай, авиация университетына уҡырға инә. Ә утыҙға яҡынлап килгән Әлиәгә һаман үҙе тураһында уйларға форсат сыҡмай. Уҡыу менән генә донъя мәшәҡәте бөтәме ни? Биш йыл ваҡыт та тиҙ генә үтеп китә. Бына ул күптән көткән шатлыҡлы көн – тантаналы диплом алыу ваҡыты. Әлиә өсөн төп маҡсатҡа өлгәшелгән дә бит, тик ҡустыһының артабанғы яҙмышы өсөн дә үҙен яуаплы тойған ҡарт ҡыҙ һаман уны әсә хәстәре менән сорнап йәшәүен дауам итә. Туғанының арыу урынға эшкә урынлашыуы ла апаһының хәстәре арҡаһында, бында ла ул теләгәнсә килеп сыға. Был ваҡытта Әлиә үҙ көсө менән бер бүлмәле фатир алып, икәүләшеп шунда йәшәп ятҡан көндәре. Ҡустыһы кәләш алам тиһә, бында килтереүе оят булыр тип, бер бүлмәле фатирын һатып, өҫтәп түләү шарты менән өс бүлмәлегә алмаштыралар. Рәмилде өйләндереү мәсьәләһен дә үҙ өҫтөнә ала апай кеше: күҙ уңында була тәртипле, эш рәте белгән берәү. Эҙмә-эҙлекле маҡсатына өлгәшеп өйрәнгән ҡатын был мәсьәләне лә ыңғай хәл итеп, ҡустыһын башлы-күҙле итә. Ә үҙе һаман артҡы планға күсә, сөнки килен ауырлы. Тәүҙә ҡустым тип йәшәгән апай кеше сабыйҙы шартына килтереп ҡаршылауға әҙерләнә. Үҙ балаһын тапҡандай шатлана ул был ваҡиғаға. Эшенән атлап түгел, осоп ҡына ҡайта башлай. Быға тиклем йәшәүенең бар мәғәнәһе ҡустыһы ине, хәҙер уға яңы тыуған бәпес тә өҫтәлә - бар дәрте, һәләте менән сабыйҙы тәрбиәләшергә тотона. Донъяла ошо баланан да мөһимерәк кем бар? ! Ә ваҡыт, һиҙҙермәһә лә, үтә бирә: ни аралалыр ҡыҙ бала ҡул араһына инә, уҡырға бара, мәктәпте тамамлай, институтҡа инә. Был этаптар барыһы ла Әлиәнең ҡатнашлығынан тыш үтмәй, әлбиттә. Йүргәктәрен йыуыу, төндә йоҡламай ҡарашыу, ауырыһа, ата-әсәһе менән бергә яныу-көйәү, мәктәпкә оҙатып, ҡаршы алыу, түңәрәктәргә йөрөтөү – бер һүҙ менән әйткәндә, бала үҫтергәндәге бар ауырлыҡты, шатлыҡ-ҡыуанысты үҙ иңендә татый ҡатын. Хәҙер инде ул үҙен бөтөнләй иҫкә лә төшөрмәй. Бар шатлығы, йыуанысы-көйөнөсө – ҡустыһының ғаиләһе. Бына шуның өсөн дә яңыраҡ ҡустыһының ""фатир алырға булдыҡ"" тиеүен ишеткәс, үпкәләне бит ул. Әлиә күптән пенсияла инде. Шулай, бурысын үтәгән әсәләй, ҡустыһының ҡыҙына өләсәй булып, уларҙың ҡыуанысына шатланып, көйөнөстәренә ҡайғырып, уңыштарына ғорурланып йәшәүен дауам итә. Быйыл ейәнсәре институт тамамлап кейәүгә сыҡты, ауырлы. Әлиә хәҙер, үҙе әйтмешләй, ейәнсәренең сабыйын ҡарашыу уйы менән яна. Һаулығы булып, Алла бирһә, уларҙың да балаһын бар хәленсә тәрбиәләшер, аяҡҡа баҫтырышыр. Һуң, йәшәүенең мәғәнәһе, тормошоноң асылы, бәхетенең сағылышы, бар хәстәре – улар ғына бит.","""Ҡустым бәхетле булһын тип йәшәнем. """,Әҙәбиәт,4737,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-22/ustym-b-hetle-bul-yn-tip-y-sh-nem-4588476,2026-02-22T19:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХат авторлары төбәк башлыгына ""генофондны саклап калу өчен"" Русия президенты Владимир Путинга мөрәәгать итәргә кушкан. Төньяк Осетиянең әмәгать эшлеклеләре төбәктә туган ирләрне Украинадагы сугышка ибәрүне тыюларын таләп итә. ирле 12 оешманың итәкчесе республика башлыгы Сергей Меняйлога ачык хат язган. Хатны ""Круглый стол Алания"" төбәк итимагый оешмасы итәкчесе Хадзымат Дзанайтычыгарды. Мөрәәгатьтә Украинадагы сугышта Осетия яшьләре үлүен дәвам итә, ""Владикавказ зиратлары аларның әсәдләре белән тулган"", ""асаба халык кире кайтарып булмаслык дәрәәдә кими"" диелә. әмәгать эшлеклеләре Меняйлодан фронтта ничә осетинның үлүен әйтүне таләп итә, үлгән якташлары хөрмәтенә бер атналык матәм игълан итүне сорый. ""Беренчел бәяләмәләргә күрә генә дә меңләп кеше"" үлгән, дип яза алар. Шулай ук хат авторлары төбәк башлыгына Русия президенты Владимир Путинга мөрәәгать итәргә кушкан. Алар осетин халкы вәкилләрен сугышка алуны (контракт имзалауны) тыярга, хәзерге вакытта сугышта булганнарын демобилизацияләргә дигән нигезле тәкъдим белән чыгарга кирәк ди. ""1944 елда Совет берлеге итәкчелеге хәрби хәрәкәтләрдә зур югалтуларга дучар булган аз санлы халыкларның генофондын саклап калу өчен мондый карарны кабул иткән булган"", дип искәртә алар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Төньяк Осетиядә асаба халыкны Украинадагы сугышка ибәрмәүне таләп итәләр,Яңылыҡтар,1395,https://www.azatliq.org/a/tonyak-osetiyada-asaba-halikni-ukrainadagi-sugishka-jibarmaune-talap-italar/33068733.html,2024-08-07T10:16:27+03:00
"21 мая на базе ГБОУ Бирская коррекционная школа-интернат для обучающихся с тяжелыми нарушениями речи состоялся Республиканский конкурс «Ученик года – 2024» для обучающихся с ограниченными возможностями здоровья (кроме детей, с интеллектуальными нарушениями).",Республиканский конкурс «Ученик года – 2024» для обучающихся с ограниченными возможностями здоровья,Яңылыҡтар,258,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-21/respublikanskiy-konkurs-uchenik-goda-2024-dlya-obuchayuschihsya-s-ogranichennymi-vozmozhnostyami-zdorovya-3777034,2024-05-21T19:36:33+00:00
"Был мәртәбәле сараның  маҡсаты булып уҡыусыларҙың ижади һәләттәрен үҫтереү һәм Рауил Бикбаевтың ижади мираҫына ылыҡтырыу торһа,  төп бурыс иһә балаларҙың рухи-әхлаҡи ҡиммәттәрен үҫтереү, фекерләй, яҙа белгән һәләтле уҡыусыларҙы һәм уҡытыусыларҙы күрә белеү, шағирҙың ижады менән ныҡлап танышыу  ине. Архангел, Салауат, Дыуан, Бөрйән райондарынан, Күмертау, Мәләүез ҡалаларынан һәм башҡа яҡтарҙан рухлы уҡыусылар йыйылды беҙҙең гимназиябыҙҙа. Хөрмәтле ҡунаҡтарыбыҙ һәм жюри ағзалары - «Ағиҙел» журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге  Башҡорт дәүләт педагогия университеты доценттары Зөләйха Хәбибуллина менән Вадим Толомбаев, «Йәншишмә» гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары Лилиә Фазлетдинова, «Аманат» журналының бүлек мөхәррире Зилә Ғәлләмова, яҙыусы Фәрзәнә Аҡбулатова, Башҡортостандың халыҡ артисы, донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы Миңлеғәфүр Зәйнетдинов  «Бикбай уҡыуҙары»нда ҡатнашыусыларҙы ҡайнар сәләмләне, йылы ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе һәм ижади уңыштар теләне. Конкурсҡа бик бай, сағыу эштәр  ҡабул ителде.  Тимәк, тыуған ерем, туған телем, халҡым, тип янып  йәшәгән шағирҙың тос фекерле, халыҡсан ижады бик күп уҡыусыларға, уҡытыусыларға яҡын һәм ҡәҙерле, тип әйтергә мөмкин.  «Башҡортостан бында башлана. » номинацияһында - Айгүзәл Әхмәтйәнова (Салауат, Малаяҙ мәктәбе) менән Богдан Яковлев (Ишембай, Доставалов исемендәге кадет корпусы), «Минең яҙмышым» номинацияһында Илһөйәр Алламоратова (Өфө, Рауил Бикбаев исемендәге 102-се башҡорт гимназияһы), «Халҡыма хат» номинацияһында - Зилиә Маликова (Бөрйән), уҡытыусылар араһында үткәрелгән «Тыуған ил йөрәктә» номинацияһында Таңһылыу Батталова еңеп сыҡты. Рауил Бикбаевтың  тормошо,  ижадына арналған  фәнни-эҙләнеү проекттары араһында иң яҡшыһы тип Мөхәмәт Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейынан Ғәлим Батыршиндыҡы табылды. Шуныһы ҡыуаныслы: быйыл  да «Йәншишмә» һәм  «Аманат» хеҙмәткәрҙәре, Фәрзәнә Аҡбулатова,  Башҡорт дәүләт педагогия унивеситеты уҡытыусылары махсус бүләктәр әҙерләгән. «Бикбай укыуҙары» тамамланды, әммә беҙ  һәләтле  уҡыусылар  менән хушлашмайбыҙ. Башҡорт телендә әҙәби әҫәрҙәр уҡыған  рухлы, талантлы, үҙҙәре ижад иткән уҡыусылар  киләһе йылдарға тағы ла  күбәйер, тип ышанабыҙ. Юҡҡа ғынамы ни «Мәктәптә бит тибә ил йөрәге», тип әйтмәгән беҙҙең яратҡан шағирыбыҙ Рауил Төхвәт улы. Илзирә Ғарифуллина, Рауил Бикбаев исемендәге 102-се башҡорт гимназияһы педагог-китапханасыһы. Өфө ҡалаһы.",Рауил Бикбай рухы шаттыр!,Конкурстар,2396,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-14/rauil-bikbay-ruhy-shattyr-4506415,2025-12-14T16:13:00+00:00
"Туй ҡыҙғандан-ҡыҙҙы. Шымтайышып ултырғандар икенсе рюмканан һуң күҙгә күренеп йәнләнделәр. Бәхәстәр ҡупты, йыр ишетелде. Әнүәр тәүҙә башын ҡалҡытып эргәһендәгеләрҙе ҡарарға ла баҙнатһыҙланып ултыра ине, эсемлекте ауыҙына алғас, үҙен иркенерәк тойҙо, тирә-яҡҡа ялт-йолт ҡаранып, кешеләрҙе барлай башланы. Мәжлестә халыҡ арыуыҡ ҡына ине. Күптәрен ул тәүгә күрә. Йәштәр нишләптер бармаҡ менән һанарлыҡ ҡына. Анау Ғәфүрҙең һеңлеһе лә мәжлестән ҡалмаған, әрһеҙ егеттәр Сәғит менән Тәлғәт, гармунсы Рәсүл, тағы ҡырҙан өс ят егеттән башҡа кеше юҡ шикелле. Туҡта, ҡаршыла ултырған күҙен-ҡашын буяған, һап-һары сәсле, аҡһыл йөҙлө ҡыҙыҡай. Юҡтыр, береһенең хәләл ефетелер, шундай төҫ, буй-һын булһын да, яңғыҙ.",МӘҮЕШ,Әҙәбиәт,700,https://tanburz.ru/articles/-bi-bit/2025-02-07/m-esh-4112683,2025-02-07T17:00:00+00:00
"Казан авиация ширкәте. Архив фотосыфикерләрКазан Русия өчен очкычлар ясау эшен айлый алмады. Авиация өлкәсендәге белгечләр шундый бәя бирә. Украина сугышы башланганнан соң Татарстан Русия өлешләреннән торган пассажирлар йөртүче Ту-214 очкычын күпләп итештерә башлаячагын белдерде. Мәсәлән, 2025 елда ун очкыч ясалачагы әйтелгән иде. Соңрак ул 4, инде хәзер — бары 2 очкыч ясалачагын хәбәр итте. Очкыч ясауны кичектерүнең төп сәбәбе — санкцияләр шартларында Русиянең чит ил технологияләренә мохта булуы. Русия детальләреннән торган очкыч та чит ил очкычларыннан шактый калышуына киная ясый белгечләр. Казан авиация ширкәте 2025 елда дүрт Ту-214 очкычы урынына икене генә итештерәчәк. Татарстан сәнәгать һәм сәүдә министры Олег Коробченкосүзләренчә, планлаштырганча эшләве авыр булып чыккан. — Бүгенге көндә ширкәттә зур күләмдә итештерү мәйданнары төзелде, яңа иһазлар сатып алынды, персонал әзерләнә, башка ширкәтләр да эшкә әлеп ителде. Быел ике очкыч әзерләргә ниятлибез. Кыска вакыт эчендә күп эш башкарырга кирәк, — диде Коробченко. Украина сугышы башлану белән Русиягә авиация өлкәсендә чикләүләр кертелде: һава ширкәтләренә очкычлар, алмаш өлешләр һәм иһазлар сатуны тыя торган киртәләр барлыкка килде. Шуннан соң Казан авиация заводына зур өметләр багланды. Татарстанда юлчылар ташучы Ту-214 очкычын күпләп итештерәчәкләре турындасүз чыкты. Бу очкычлар, янәсе, чит илләрнең һәм очкычларын алмаштырырга тиеш булачак. Өч елда 10 очкыч урынына — берәү генә2022 елда Казан авиация заводына елларда 115 данәдә Ту-214 очкычы итештерү бурычыкуелды: 2023 елда — өчне, 2024 елда — идене, 2025 елда — унны, 2026 елда — 15, елларда — 20 шәрне. Әлеге күрсәткечләр Русиянең авиация транспортының комплекслы програмынакертелде. Ләкин Казан авиация ширкәте моның кадәр очкыч ясый алмаячагы билгеле булды. Былтыр авиация програмын яңадан үзгәрттеләр. Нәтиәдә, 2024 елда итештерелергә тиешле иде очкыч урынына бер, 2025 елда — 10 урынына дүрт калды. Менә хәзер дүрт урынына икене генә төзергә ыеналар. Гәрчә, 2023 елда Казан ширкәтенә 42 млрд сум бүлепбирелде. Бу Казанның еллык бюджетыннан да күбрәк сумма. Нәтиәдә, соңгы өч елда 10 очкыч урынына бер очкыч ясый алдылар. Узган ел ахырында ул сынаууза башлады. Быелның 8 гыйнварында беренче очыш ясады. Мондый очыш соңгы тапкыр 2021 елның маенда булган. ""Бизнес Онлайн""язуынча, Казан ширкәте 2024 ел планын үти алмаган. Чөнки заказ бирүчегә очкыч былтыр ук тапшырылырга тиеш булган. Шулай итеп Ту-214 очкычын алудан ""Аэрофлот"" баш тартырга теләвенәйтте. Алар 40 очкыч алырга теләгән иде. ""Татнефть"" ширкәтенә буйсынган ""ЮВТ Аэро"" авиаширкәте өчен бу очкычларны алырга теләде. Акча бирелде, ләкин бу килешү мәхкәмә эше беләнтәмамланды. Авиаширкәтләр Ту-214-кә зур өметләр багламый. Белешмә: Ту-214— урта һәм озын магистральле юлчылар ташучы очкыч. Ул Ту-204 моделенең модернизацияләнгән варианты. Очкыч Казан авиация ширкәтендә итештерелә. Ту-214итештерү 1970 еллардан алып барыла. Беренче тапкыр ул һавага 1996 елда күтәрелә. Очкыч 155-210 кешене сыйдыра ала. 6 700 км-га кадәр очарга сәләтле. имин очышлар сервисына нигез салучы, авиабелгеч Андрей Патраковсөйләвенчә, Ту-214 очкычы 13-ка импорттан тора. — Төп проблем булып очкычны ыю түгел, ә детальләр итештерү санала, — дигән ул. — Бу — борт иһазы, шул исәптән һавада очкычларның бәрелешү турында кисәтү иһазы. Аны инде 12 ел ясыйлар һәм ул бүгенгә кадәр сертификация узмаган. Шул сәбәпле СССР вакытында ясалган Ту-214 очкычын итештерү туктап калды. Русиядә элек авиация инженеры булып эшләгән белгеч -га аноним төстә Ту-214 очкычының проблемнары хакындасөйләгән. Аның сүзләренчә, бу очкыч экипажында өч кеше эшләүне таләп итә. Бу – итди проблем ди ул. — Анда автоматлаштыру шулкадәр түбән дәрәәдә ки, барысын да кулдан эшләргә кирәк: бөтен тумблерларны, төймәләрне күчереп, һәр детальне контрольдә тотарга туры килә. Мәсәлән, уң канаттагы ягулык сул канаттагы кебек үк күләмдә кулланылуын күзәтеп бару мөһим, югыйсә баланс бозылырга мөмкин. Моның өчен аерым кеше кирәк. Бездә мондый белгечләрне хәзер хәзерләмиләр, хәтта аларны укыта торган махсус уку йортлары да юк, — дип аңлаткан авиация инженеры. Ту-214 не белгечләр искергән совет мирасы дип атый. Русия авиация тармагында эшләүче аноним чыганак -га әйтүенчә, Русиянең авиация програмына итди карарга кирәкми. Моны ул хөкүмәтнең ""нервыларын тынычландыру"" өчен генә ясалган документ дигән. Басма язуынча, Русиянең авиация тармагында импортны алмаштыру програмы үзен акламады. Украина сугышы башыннан планлаштырылган 108 очкыч урынына бары идене генә итештерә алганнар. Калган очкычлар ясауны йә ике елга кичектергәннәр, йә билгесез вакытка күчергәннәр. Авиабелгеч Максим Пядушкин 116. ру-гасөйләвенчә, Казан авиация ширкәтенең импорт детальләр белән проблемы барлыкка килгән. Моңа кадәр Русия хөкүмәте ширкәткә очкычны илдәге детальләр белән төзергә кушкан иде. — Баксаң, Ту-214 очкычында чит ил компонентлары шактый күп икән, — дип сөйләгән ул. — Очкычны яңадан үзгәртеп кору — үзе бер инженерлык эше. Бу процесс күп вакытны ала: сынаулар үткәрергә, әлеге детальләрне итештерергә кирәк. Чөнки аларның күбесе безнең илдә моңарчы итештерелмәгән. Аныңча, яңа детальләрне башта очыш ясамыйча сынап карарга кирәк. Бу исә шактый күп вакыт сорый. Барысы да тәртиптә булса, яңа детальләр очкычка урнаштырыла һәм очыш вакытында тикшерелә. — Бу програм инде берничә тапкыр кичектерелде. Минемчә, чиста технологик яктан нинди дә булса итешсезлекләр килеп чыгачак һәм тагын кичектерергә туры киләчәк, — дип сөйләгән белгеч. "" ""да Русия атом-төш сәясәте белгече Максим Старчаксүзләренчә, бүген Казан авиация ширкәте авыр хәлдә. Ту-214 кенә түгел, Ту-160М стратегик хәрби очкычын да ниятләнгәнчә итештерә алмыйлар. Төп проблем — ширкәтнең берьюлы хәрби һәм юлчылар ташучы очкычлар итештерә алмавында ди ул. Ту-214 өчен ПАК ДА хәрби очкычы өчен яраклаштырылган цехны биргәннәр. — Хәзер Казан ширкәтендә итәкчелек алышынганнан соң, 24 цехны яңарта, яңа иһазлар һәм станоклар кертә, яңа кадрлар эзли башлады. Әмма, ни генә булмасын, аңа берьюлы ике юнәлештә нәтиәле эшләү бик авыр булачак, — ди ул. Моннан тыш, Казан авиация ширкәте Ту-95МС хәрби очкычын да яңарта алмаган. 2018 елггы програм кысаларында 35 очкыч яңарту ниятләнгән булса, бүгенгә бер очкыч та тапшырылмаган. — Проблем шунда: тирәнтен модернизацияләү иң заманча иһазлар таләп итә, санкцияләр шартларында исә аларны чит илдән сатып алу яки үз көчең белән эшләп чыгару бик авыр, — ди Максим Старчак. Русиядә",Киселгән канатлар. Ни өчен Казан Ту-214 очкычын итештерүне кичектереп килә?,Татарстан,6404,https://www.azatliq.org/a/33300244.html,2025-02-02T21:00:24+00:00
Һауа торошо аҡылдан яҙған кеүек ҡотора. Әлегә  юлға сыҡмау яҡшыраҡ.,Башҡортостанда бер юлы 5 трасса ябылды!,Яңылыҡтар,67,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-23/bash-ortostanda-ber-yuly-5-trassa-yabyldy-4517957,2025-12-23T10:10:00+00:00
"Үҙем руль артында йөрөгәс, Башҡортостандың матур ерҙәрен йөрөтөп күрһәтергә тип, пландар ҡорҙом. Был да үҙҙәренә, томанлы Альбионға саҡыра бит әй! Интернеттан ҡарап, Лондонға самолетҡа хаҡты белештем дә, ергә шап итеп ҡалдым. Хыялдар селпәрәмә килде. Унда барыр өсөн бик ҙур сумма кәрәк икән дә баһа! Ә минең балалар бишәү, ул ваҡытта әле ҡыҙҙар ҙа кейәүҙә түгел ине. Бишеһе лә уҡый: кемдәре вузда, кемдәре мәктәптә. Бер нисә йыл аҡса йыйып, кредит алып ҡына бармаһаң инде. Юҡ, булмай. Ныҡлап быны саҡыра башланым. Тегенең иленән балаларыма шәп әйберҙәр заказать иттем. Ярай әле аҡсаһын ебәрмәгәнмен! Эй, ебәрер ҙә инем, доллар юҡ бит – ҡулда ла, картала ла! . Ярыҡ ялғаш янында ултырып ҡалаһы инем долларым булһа! Шунан әйҙә үҙебеҙ тураһында ябай ғына итеп, смс тауыш менән һөйләйек, тип тәҡдим иттем. Үҙем белгәнсә ғаиләм, балаларым тураһында һөйләп, тауышлы хат ебәрҙем дә бынан көтәм. Ебәргән был. Әллә мине бөтөнләй алйот тип һананымы икән, бер бизнесмендың йыйылышта һөйләгән телмәрен ебәргән! Аңлап ҡалдым был ҡатындың алдаҡсы икәнен. Интернетты яҡшы белгән бер кешенән тикшерттергәйнем, беләһеңме кем булып сыҡты – танышым, улай ғына ла түгел, туған тейешле ҡатын! Так что, һеҙҙе лә тикшереп, серегеҙҙе һорап, аҡса таптырып ултырырға мөмкиндәр. Һаҡ булығыҙ, Наилә әйтмешләй, һеҙгә нимәгә ул океан йә диңгеҙ аръяғындағы дуҫтар! Эргәбеҙҙәгеләрҙең ҡәҙерен беләйек! Зөлфирә Ҡаҙаҡбаева",Диңгеҙ аръяғындағы дуҫ,Йәмғиәт,1388,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-22/di-ge-ar-ya-ynda-y-du-3858083,2024-07-22T21:38:00+00:00
"Ағиҙелдә даими теркәлгән кешеләр льготаға иҫәп тота ала. Шулай уҡ урындағы ЗАГС-тарҙа сабыйҙар ҙа теркәлергә тейеш. Ер алыу өсөн ир менән ҡатындың паспорттарының күсермәләре, бала тыуыу тураһында таныҡлыҡтар, сығымдарҙы ҡаплау өсөн ғариза һәм аукционда ер участкаһын һатып алыуҙы раҫлаған документтар талап ителә. Программа тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте телефоны буйынса йәки Ағиҙел, Сәскә бульвары, 2 (каб. 201 а). Башҡортостанда 2025 йылда балалы ғаиләләргә нимә һалыныуы тураһында «Башинформ» лонгридында уҡығыҙ. Мәғлүмәт һәм фото ""Башинформ"" сайтынан",Бушлай ер участкаһы бирелә,Аңлатма,553,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-02/bushlay-er-uchastka-y-birel-4260830,2025-06-02T12:50:00+00:00
"Марк ЦукербергРусия, Иран һәм Кытай 2020 елда узачак АКШ президентын сайлауга йогынты ясарга тырыша. Бу хакта телеканалына интервьюда ширкәтенә нигез салган Марк Цукербергбелдергән. Аның сүзләренчә, әлеге илләр моның өчен яңадан-яңа тактика куллана. Русия тышкы эшләр министрлыгы Цукербергның белдерүен ""социаль челтәрләрдә фейкньюс"" дип атады. мәгълүматынча, Русиядән идарә ителүче аккаунтлар американнар арасында президент сайлау алдыннан кискен сәяси темаларга материаллар тарата. Шул ук вакытта аккаунтлар хуалары үзләрен АКШта яшәүчеләр дип таныта. Экспертлар әлеге сәхифәләр Русиянең ""трольләр фабрикасы"" буларак танылган ""Интернет-тикшерүләр агентлыгы"" белән бәйле дигән нәтиәгә килгән. Вашингтон әлеге оешманы 2016 елда АКШ президенты сайлауга тыкшынуда гаепли. Русиядән ялган аккаунтлар -да 50, -та бер хисап аша кулланылган. Алар 246 мең язылучы ыйган, аларның 60 проценты Кушма Штатларга яши дип белдерде -ның кибериминлек департаменты башлыгы Натаниэль Глейһер. Шулай ук Ираннан да өч аерым хисап челтәрләре томаланган. мәгълүматынча, былтыр бөтен дөньяда шундый 50 дән артык челтәртомаланган. Глейһер сүзләренчә, Иран челтәре һәм -да 100 дән артык ялган һәм имерелгән аккаунтлар кулланган, алар шулай ук АКШ һәм Төньяк Американың француз телле районнарына юнәлгән.21 октябрьдә 2020 елда АКШта президент сайлауга тыкшынуга каршы яңа план чыгарды. Аерым алганда, социаль челтәр теге яки бу дәүләтнең матбугат чаралары сәхифәләрен тамгалаячак. Сентябрь башында Роскомнадзор эзләү системын, социаль челтәрен, видеоһостингын Русиянең эчке эшләренә тыкшынуда гаепләде. Дәүләт оешмасы фикеренчә, алар сайлау көнендә сәяси реклам тараткан.","Марк Цукерберг: Русия, Иран һәм Кытай АКШта киләчәк сайлауларга тыкшынырга тырыша",Яңылыҡтар,1644,https://www.azatliq.org/a/30230346.html,2019-10-22T11:17:42+00:00
"ЧВК Рёдан вәкилләрефикерләрУфа мәктәпләрендә балаларны ял көннәреннән мәхрүм иткәннәр. Бу атнада шимбә һәм якшәмбедә өлкән сыйныф укучылары ""сыйныфтан тыш"" эшләр белән белән шөгыльләнәчәк. Кемнәрнеңдер сынап карау имтиханнары булачак, башкалар тематик чаралар үткәрәчәк, һәм башкалар. Бу хакта ""Башкирский Снег"" -каналыхәбәр итә. Канал мәгълүматынча, үсмерләрне ял көннәрендә нәрсә белән булса да мәшгуль итү фәрманы югарыдан төшкән. Ә моңа ""ЧВК Рёдан"" белән көрәш уңаеннан күрелгән чаралар сәбәпче булган. Бу хакта блогер Альберт Рәхмәтуллинбелдерде, дип яза канал. Блогер әйтүенчә, балалар әлеге яңа хәрәкәт турында укытучыларыннан гына ишетеп белгән. ""Бу атнада Уфада өлкән сыйныф укучыларын ялсыз калдырдылар. Беләсезме нигә? Теләсә нинди чараларда, ниндидер ""ЧВК Рёдан""да катнашмасыннар өчен. Аның нәрсә булуын беләсезме? Мин дә белмим. Кызымнан сорадым, үзем дә мәктәптә аңлатуларыннан соң гына ни булуын белдем, диде"", дип сөйли Рәхмәтуллин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада ЧВК Рёданга иярмәсеннәр өчен мәктәп укучыларын ял көннәреннән мәхрүм иткәннәр,Яңылыҡтар,1046,https://www.azatliq.org/a/32297411.html,2023-03-03T07:48:05+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәрби прокуратура бинасында янгын шимбә, 24 август кичендә чыккан иде. Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе Чистайда яшәгән 50 яшьлек хатын-кызны сак астына утырткан. Аны Украина кораллы көчләренең мәгълүмати-психологик операцияләр бүлекчәләре кушканны үтәп, хәрби прокуратура бинасына ут төртүдә шикләнәләр. Хатынга ""террорчылык акты"" (инаять кодексының 205 маддәсе, 2 өлеше) турында инаять эше ачылган. Тикшерү фаразынча, бу ханым Украинадагы сугышка каршы булган һәм мессенджер аша Украина кораллы көчләренең мәгълүмати-психологик операцияләр бүлекчәләре үзәге хезмәткәре белән языша башлаган. Русиядә халыкны куркыту өчен шартлатулар, ут төртүләр белән шугыльләнергә ризалашкан диелә. ""Шикләнелүче 2024 елның 24 августында Казан гарнизоны хәрби прокуратурасы бинасының тәрәзәсен ваткан, анда тиз янып китә торган сыекча түккән, шундый ук сыекча тутырылган шешәне бина эченә ыргыткан һәм шырпы ярдәмендә ут төрткән"", дип иткерәләр мәхкәмәнең матбугат хезмәтендә. Хәрби прокуратура бинасында янгын шимбә, 24 август кичендәчыккан иде. Бу хатын-кыздан тыш, урында аның 13 яшьлек улын да тоткарладылар. Янгында әрәхәтләнүчеләр булмады, бинаның ашау бүлмәсеянды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда хәрби прокуратура бинасына ут төртүдә шикләнелгән хатын-кызны кулга алганнар,Яңылыҡтар,1316,https://www.azatliq.org/a/kazanda-harbi-prokuratura-binasina-ut-tortuda-shiklanelgan-hatin-kizni-kulga-algannar/33092737.html,2024-08-26T12:40:49+03:00
"Өминур Кучукова һәм Равил Ишмөхәммәтов61 яшен тутырган Өминур Кучуковаинде пенсиядә, шулай да ул юкка чыгу алдында торган авыл мәктәбендә укытучылык эшен дәвам итә. Мәктәпкә ул 9 яшьлек бердәнбер укучысына белем бирергә йөри. Киләсе елны ул башлангыч мәктәпне тәмамлагач, уку йорты да ябылачак. Русия буйлап урнашкан меңләгән авыл кебек үк, Себернең Омски төбәгендә урнашкан Сәбәләк авылы халкы 90 нчы елларда колхоз ябылганнан соң төрле ирләргә таралган. Эш урыннары беткән, кешеләр күпләп киткән. Сәбәләк авылы1970 нче елларда, мәктәпнең чәчәк ату заманында Сәбәләк башлангыч мәктәбендә 4 сыйныф булган, һәр сыйныфта 18 ләп бала укыган, авылда ярты меңнән артык кеше яшәгән. Бүген исә авыл халкының саны 39 кешегә калды. Кучукова үзе әлеге мәктәптә 42 ел укыткан. Бүгенге көндә аның өен ташландык йортлар камап алган. Мөгаллимә авылдан 50 чакрым ераклыкта булган Тара шәһәрендә йорт сатып алган, ул пенсиягә чыккач, ире белән анда яшәргә тели. Равил Ишмөхәммәтов – мәктәпнең бердәнбер укучысыРавил Ишмөхәммәтов – авыл мәктәбенең бердәнбер укучысы. Бу уку елы азагында Равил күрше авылга укырга йөри башлагач, аның укытучысы эшен тәмамларга тели. Авылга иң якын мәктәпкә юл иңел түгел: башта 30 минут көймәдә көчле дулкынлы Иртыш елгасы аша чыгарга, шуннан соң тагын 20 минут мәктәп автобусында барырга кирәк. ""Мин аны бик әллим. Аның әти-әнисе авылны ташлап китәргә теләми, ләкин кечкенә егетне көчле дулкынлы Иртыш аша көймәдә ибәрү шулкадәр куркыныч"", ди Кучукова. ирле халык Иртыш аша көймәдә чыгаАвылда күбесенчә татарлар яши. Ишмөхәммәтовның әти-әнисе авыл хуалыгы белән шөгыльләнә, маллары бар, ләкин алар бала үскәч, аның авылда калуын теләми. ""Безнең олы балаларыбыз шәһәрдә яши һәм алар моңа бик шат"", ди Равилнең 48 яшьлек әтисе Динар Ишмөхәммәтов. Равил әтисе беләнРавил үзе шәһәргә күченергә артык теләми, ләкин берәр көнне аның сайлау мөмкинлеге булмаячгын аңлый. Мәктәптә сыйныфташларның булмавын ничек кабул итәсең дигән сорауга Равил югалып кала. ""Минем чагыштырырлык нәрсәм юк бит, ләкин дусларым булуын теләр идем, әлбәттә, шуңа урта мәктәпкә барасы килә"", ди ул. Равил мәктәпкә бараКучукова 40 елдан артык эшләгән мәктәпнең тиздән ишеге мәңгегә ябылачагына кайгыра. ""Хәзер ул башка мәктәпләрдә кебек үк буш, беркемгә дә кирәк булмаган килеш торачак. Шул ук вакытта шәһәрләрдә кешеләр балалар бакчаларында урын таба алмый, бала тууга чиратка баса"", ди ул. Равил ишек төбендә утыраТара шәһәрендә күченгәч тә, ул үзенең үткәнен онытырга ыенмый. ""Монда минем әти-әнием ирләнгән, монда минем үткәнем. Без монда хәтер көннәрен оештырачакбыз, кешеләр килеп, монда вафат булганнарны искә төшерәчәк. Без каберләрне карап торачакбыз. "", ди 61 яшьлек Өминур Кучукова. Сәбәләк авылы Омски өлкәсенең Тара районында урнашкан. Авыл халкының күпчелеген татарлар тәшкил итә (2010 ел анисәбенә күрә авылда 148 кеше яши, исә хәзерге вакытта авылда 39 кешенеңкалуын яза).2016 елда авыл үзенең 390 еллыгын билгеләп үтте. Кайбер ирле кешеләр сүзләренчә, аның тарихы тагы да борынгырак. Кайчандыр авылда үз мәчетләре дә булган, авыл халкы агач мәчетнең бер кадак та кулланмыйча төзелгәнен яратып сөйли. Мәчетне су ташу юк иткән. Авыл халкы гыйбадәтханәне торгыза алырдай оста табылыр, бу авыл яңадан торгызылыр дигән өметтә яши.",Үлеп баручы татар авылының соңгы укучысы һәм укытучысы,Татарстан,3226,https://www.azatliq.org/a/30207426.html,2019-10-22T12:21:14+00:00
"Махсус хәрби операцияһы зонаһына йыш барып йөрөгән, яугирҙарҙың батырлыҡтарын яҡтыртҡан, һуғыш тураһында әҫәрҙәр ижад иткәндәрҙе Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров үҙе тәбрикләне. Ул билдәләүенсә, был конкурс журналистарҙы яңы еңеүҙәргә һәм республика үҫешенә тос өлөш индереүгә дәртләндереү маҡсаты менән булдырылған. Мөнир Сәхиулла улын ихлас ҡотлайбыҙ! Уның тынғыһыҙ хеҙмәте, тетрәндергес әҫәрҙәре, яу яланын, батырҙарыбыҙҙы һүрәтләгән яҙмалары һоҡланыуға һәм был юғары баһаға күптән лайыҡлы!","""Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ. "" республика конкурсы еңеүселәрен бүләкләнеләр",Яңылыҡтар,495,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-12-27/d-r-l-k-yauaplyly-a-armanly-respublika-konkursy-e-e-sel-ren-b-l-kl-nel-r-4069808,2024-12-27T17:40:00+00:00
"«Башинформ» журналистары Радий Хәбировтың эксперт берләшмәһе менән осрашыуында булды, унда ул республиканың сәйәси һәм социаль-иҡтисади көн тәртибендәге төп һорауҙарға асыҡтан-асыҡ яуап бирҙе. 3 сәғәтлек һөйләшеү һөҙөмтәләре буйынса дөйөм һығымта яһарға мөмкин: ағымдағы саҡырыуҙар һәм янауҙар фонында Башҡортостан сәйәси-иҡтисади тотороҡлолоҡто һаҡлай, Ә Радий Хәбиров контрэлиталарҙың мәғлүмәт һөжүмдәренә һәм мәкерҙәренә ҡарамай республика менән ышаныслы етәкселек итеүен дауам итә. Хәбировтың идара итеү командаһы «үҫеш иҡтисады» һәм «хәрби иҡтисад» араһында уңышлы баланс тота, иҡтисадтың үҫеш темптарын һаҡлап, бөтә социаль йөкләмәләрҙе тәьмин итеп, махсус хәрби операцияға ҙур ярҙам күрһәтә. - Ҡайҙа беҙҙең уңышлы кейстар, ҡайҙа көсһөҙ яҡтар барлығын белер өсөн мин бөгөн сәйәси, социаль, иҡтисади процестарға һеҙҙең ҡарашығыҙҙы белергә теләр инем, сөнки бөгөн еңел булмаған осор. Бәлки, беҙ нимәнелер юғалтабыҙҙыр, шуға күрә бөгөнгө һөйләшеү минең өсөн бик файҙалы булыр. Аңлашыла, республика, бөтә ил кеүек үк, төп маҡсатта эшләй: махсус хәрби операцияны уңышлы тамамлау, — тип һөйләшеү форматын шунда уҡ билдәләне Радий Хәбиров. БАШКОРТОСТАН – ТЕРРИТОРИЯ УСТОЙЧИВОГО ДОМИНИРОВАНИЯ «ЕДИНОЙ РОССИИ» В ходе встречи с политологами Радий Хабиров подвел итоги единого дня голосования, который стал генеральной репетицией перед думской кампанией 2026 года. – Если говорить в целом, то голосование во многих регионах носило референдумный характер. Граждане фактически одобрили политику нашего Президента, оказав доверие всем поддержанным им кандидатам на должности руководителей регионов. ЕДГ ещё раз подтвердил крепнущий тренд на консолидацию российского общества вокруг Президента нашей страны, – отметил Глава региона. В частности, в республике прошли выборы в ряде муниципалитетов. Всего было замещено 239 депутатских мандатов. Важно, что депутатами стали 13 ветеранов специальной военной операции. Выборы снова показали, что Башкортостан остается зоной устойчивого электорального доминирования «Единой России». Большинство избирателей республики отдают предпочтения кандидатам от партии власти. Это означает, что действия партии в интересах общества отмечены и высоко оцениваются избирателями. – Теперь нам предстоит серьезная подготовка к думской кампании 2026 года. Думаю, все присутствующие понимают, что Башкортостан обязательно будет в центре внимания ЦИПСО и иных враждебных структур. Поэтому нам уже сейчас нужно выработать механизмы противодействия любым попыткам дискредитации выборов и дестабилизации социально-политической ситуации в республике. В принципе, мы уже знаем, по каким направлениям и через какие каналы будет вестись подрывная работа. И здесь я надеюсь на вашу поддержку, помощь. Нужно профессионально, убедительно доводить до людей суть происходящих в республике и стране явлений и событий, цель той или иной их интерпретации, – подчеркнул Радий Хабиров. О БЕРЕЖЛИВОЙ ЭКОНОМИКЕ Башкирия выполняет все поставленные задачи и по поддержке наших бойцов, и по укреплению обороноспособности страны. Но мы понимаем, что для этого нужны ресурсы. А ресурсы – это, прежде всего, состояние экономики. На данный момент, по оценке присутствующих экспертов, ситуация достаточно многоаспектная. Учитывая, что западный рынок для сбыта продукции Башкирии был маржинальным, уход с него вызвал определенные сложности. — Мы нашли другие рынки, но где-то сложнее логистика, форма расчетов, более жесткое поведение партнеров. Тем не менее нет какого-то веерного разрыва экономических отношений, договоров, сделок. Значит, предприятия имеют заказы. У нас работают крупные предприятия, федеральные корпорации. И наша задача — создать условия, чтобы эти процессы продолжались. Конечно, если говорить о росте бюджета, он у нас растет, но не такими быстрыми темпами, как растут наши расходы. Но это связано с дополнительными задачами, возложенными на регион. Поэтому мы предпринимаем сейчас ряд мер по оптимизации бюджета и переходу к формату бережливой экономики. Ничего такого необычного не вижу в условиях, когда вся страна воюет и ты принимаешь в этом активное участие, – подчеркнул Радий Хабиров, сразу пояснив свою позицию. Термин «бережливая экономика» тем не менее не означает «урежем все». Речь – о переформатировании. К примеру, по словам Главы региона, АПК сейчас приобретает «пластичность»: аграрии начинают менять структуру посевов, исходя из запросов рынка и природных особенностей, занялись индустриализацией, внедряют современные технологии даже на фермах. Если говорить о промышленности, то в этой сфере достаточно активно используются процессы (кстати, прописанные в нацпроекте) повышения производительности труда. Сегодня более 200 предприятий региона уже работают по данной программе и получили реальный эффект. Оптимизировать расходы возможно, как ни парадоксально это выглядит на первый взгляд, и за счет вложений, условно – «инвестиционных расходов». Так, к примеру, зашла речь о больших вливаниях в благоустройство Уфы: в парки, тротуары, фасады и т. д. – Как только мы наводим порядок, повышается бизнес-привлекательность этой территории. Люди начинают гулять, повышается проходимость, в многолюдных зонах открываются кафе, локации для отдыха, магазинчики, другие объекты. Сейчас приводим в порядок пешеходную зону на улице Октябрьской революции, и уже начали заходить инвесторы с целью выкупить дома. Поэтому в благоустройство надо вкладывать, – считает руководитель республики. Тем не менее оптимизации расходов по определенным позициям не избежать, но, как подчеркнул Радий Хабиров, главного – выполнения социальных обязательств – это не коснется. – В условиях борьбы по поддержанию стабильности в экономике особо значимым становится реализация крупных инвестпроектов. Один из крупнейших – разработка в Абзелиловском районе месторождения меди. Здесь пришлось столкнуться с многочисленными манипуляциями, обманом и откровенным запугиванием населения. Именно по такому пути пошли противники инвестпроекта ООО «Салаватское». Компания имеет федеральную лицензию на изучение, разведку и добычу медных руд в Абзелиловском районе. Если запасы подтвердятся, то компания построит в районе ГОК по новейшим технологиям в соответствии со всеми экологическими требованиями. Объем инвестиций составит 40 млрд рублей. Будет создано 1,5 тыс. высокооплачиваемых рабочих мест. Однако при реализации этого проекта мы столкнулись с беспрецедентной информационной кампанией против разработки месторождения. В ход пошел весь арсенал страхов и заблуждений – от наличия скотомогильников с останками животных, погибших от сибирской язвы, до захоронений ядерных отходов. Не говоря уже о таких устоявшихся «страшилках», как уничтожение местной заповедной природы и загрязнение озера Яктыкуль. Проделана масштабная работа по выправлению ситуации. Была сделана ставка на диалог, «борьбу за умы и сердца» местных жителей, которую мы выиграли. В целом вы, наверное, заметили, что в этом году в Башкирии не было ни одного уличного протеста, – рассказал Радий Хабиров о ситуации. Справка «Башинформа»: По данным правительства РБ, в рамках федерального проекта «Производительность труда» нацпроекта «Эффективная и конкурентная экономика» принципы бережливого производства внедрены сегодня на 216 предприятиях Башкортостана. Суммарный экономический эффект превысил 4 млрд рублей. До конца года работы по повышению эффективности будут завершены еще на 23 предприятиях региона. ИА Башинформ",Асыҡтан-асыҡ һөйләшеү: Радий Хәбиров политологтар менән осрашты,Йәмғиәт,7385,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-03/asy-tan-asy-yl-she-radiy-h-birov-politologtar-men-n-osrashty-4413125,2025-10-03T11:31:00+00:00
"Единство народов как опора государственного суверенитета – главная тема предстоящих Сборов. В формате живого диалога их участники сформируют «дорожную карту» Ассоциации на предстоящий год. «Поддержав идею объявить 2026-й Годом единства народов России, Президент подчеркнул: яркий пример подлинного межнационального единения, боевого братства показывают наши герои в ходе специальной военной операции, доказывая в сражении, что мы все – один народ. Задача нашей Ассоциации объединить всех боевых товарищей, возвращающихся с фронта, доказав, что мы едины не только в бою, но и в мирной жизни», – рассказал исполнительный директор Ассоциации ветеранов СВО Дмитрий Афанасьев. «Для Башкортостана большая честь принимать у себя всероссийские Сборы Ассоциации в год, который начался с важнейшего Послания Главы республики Радия Фаритовича Хабирова под лозунгом «Всё для Победы». Наши главные задачи сегодня – это интеграция ветеранов в мирную жизнь, их поддержка и патриотическое воспитание молодёжи. Башкортостан уже является лидером в системной работе с ветеранами, и эти Сборы станут мощным импульсом для обмена лучшими практиками. Мы уверены, что дух боевого братства, проверенный на фронте, станет основой для нашего общего созидательного труда на благо всей России», – отмечает председатель Ассоциации ветеранов СВО Республики Башкортостан Оскар Ситдиков. Ветераны специальной военной операции обменяются опытом в социализации и трудоустройстве боевых товарищей. Пройдет обсуждение запланированных на 2026 год поисковых экспедиций и работы по увековечиванию памяти погибших в ходе СВО и поиску пропавших без вести бойцов. Отдельное внимание на Сборах уделят участию Ассоциации в деятельности по противодействию терроризму и экстремизму, другим вызовам единству народов страны. Главным событием второго дня Сборов станет деловая игра, которую проведут эксперты Российской академии народной хозяйства и государственной службе при Президенте РФ. В ходе нее будут сформированы и доработаны проекты, которая Ассоциация ветеранов СВО будет реализовывать в 2026 году, как в масштабах страны, так и в отдельных регионах.",В Башкортостане состоятся Всероссийские Сборы Ассоциации ветеранов СВО,Йәмғиәт,2111,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-10/v-bashkortostane-sostoyatsya-vserossiyskie-sbory-assotsiatsii-veteranov-svo-4572813,2026-02-10T17:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКөньяк Корея президенты Юн Сок Ёль ашыгыч иминлек киңәшмәсе үткәрде. Ул бу хәлнең үз иленә һәм дөньядагы башка илләргә итди куркыныч булып торуын белдерде. Төньяк Корея Украинадагы сугышта Русия ягында сугышсыннар өчен, үзенең 12 мең хәрбиен Русиягә ибәрә, дип белдерде Көньяк Кореянең дәүләт күзләү хезмәте. Бу хакта ""Рёнхап"" агентлыгы хәбәр итә. Пһеньян бу карарны инде кабул иткән, хәрбиләрне күчерү башланган диелә. Үз эченә махсус көчләр (спецназ) бүлекчәләрен дә алган дүрт хәрбиләр бригадасы турында сүз бара. Әлеге мәгълүмат расланса, бу Төньяк Кореянең үз гаскәрләрен тарихта беренче тапкыр болай күп итеп Корея ярымутравыннан читтә урнаштыруы булырга мөмкин.70-80 нче елларда Төньяк Корея махсус көчләре бүлекчәләре Анголадагы ватандашлар сугышында катнашты. Көньяк Корея президенты Юн Сок Ёльашыгыч иминлек киңәшмәсе үткәрде. Ул Төньяк Кореянең үз гаскәрләрен ибәрүен үз иленә һәм дөньядагы башка илләргә итди куркыныч булып тора дип белдерде. Элегрәк Украина президенты Владимир Зеленскийда Төньяк Корея хәрбиләренең Украинадагы сугышта катнашырга мөмкин булуы турында әйткән иде. Пәнешәмбе көнне Украина хәрби күзләве итәкчесе Владимир Буданов Төньяк Кореянең 11 меңләп хәрбие Русиянең көнчыгышында хәрби әзерлек уза, здип белдерде. Аның әйтүенчә, беренче хәрби бүлекчәне Курски өлкәсенә ибәрергә әзерләнәләр. Көньяк Кореянең саклану министрлыгы вәкиле бу мәгълүматларны кичә расламаган иде. Ул ""Рёнхап""ка әңгәмәсендә Төньяк Корея Русиягә сивил хезмәткәрләрен ибәргән булырга мөмкин диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Көньяк Корея күзләве Төньяк Кореянең Украинага каршы сугышырга 12 мең хәрбиен ибәрүе турында белдерде,Яңылыҡтар,1660,https://www.azatliq.org/a/konyak-koreya-kuzlave-tonyak-koreyaneng-ukrainaga-karshi-sugishirga-12-meng-harbien-jibarue-turinda-belderde-/33163793.html,2024-10-18T16:30:53+03:00
"Профсоюздар йортонда Өфөнөң 2-се балалар художество мәктәбе уҡытыусылары һәм уҡыусыларының ижади эштәренән торған күргәҙмәне асыу тантанаһы үтте. Профсоюз-АРТ күргәҙмә комплексында йәш рәссамдар һәм уларҙың остаздарының экспозицияһы урын алған: рәсем сәнғәте, графика, биҙәү-ҡулланма сәнғәте. Бында төрлө йылдарҙағы эштәр йыйылған. Мәктәпте тамамлаусыларҙың станок композициялары: натюрморттар, пейзаждар, портреттар, декоратив стена панноларын да күрергә була. Уҡытыусылар һәм уҡыусылар төрлө тема өҫтөндә - Бөйөк Ватан һуғышы, ғаилә, яратҡан ҡала, бала саҡ, тыуған яҡтың мәҙәниәте һәм тәбиғәте - төрлө техника ҡулланып - акварель, гуашь, пастель, картонға гравюра, майлы буяуҙар һәм япма тегеү, ҡулдан туҡыу - яһаған эштәр ҡуйылған ғәжәп күргәҙмә был. Эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 6-ға тиклем Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 1-се йорт адресы буйынса күргәҙмәне ҡарай алаһығыҙ. Инеү ирекле.",Уҡытыусы һәм уҡыусы күргәҙмәһенә рәхим итегеҙ!,Конкурстар,895,https://henek.info/news/---+--/2025-11-13/u-ytyusy-m-u-yusy-k-rg-m-en-r-him-itege-4470577,2025-11-13T17:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДүшәмбе көннәрендә балалар бакчада гимн ырлый, аннары аларны ""Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр""гә алып кереп китәләр. Дәрестә аларга әйтик ""традицион кыйммәтләр"" һәм Украинага каршы сугыш турында сөйлиләр, диелә. Русиядәге балалар бакчаларында ""Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр"" (""Разговоры о важном"") патриотик дәресләре үткәрә башлаганнар. Соңгы атна эчендә бу дәресне үткәрү турында илнең төрле төбәкләрендәге бакчалар 100 дән артык хисап чыгарган. Моны ""7 х 7"" басмасыисәпләгән. Дүшәмбе көннәрендә балалар бакчада гимн ырлый, аннары аларны ""Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр""гә алып кереп китәләр. Дәрестә аларга әйтик ""традицион кыйммәтләр"" һәм Украинага каршы сугыш турында сөйлиләр, диелә. Шул ук вакытта журналистлар белешмәләренә күрә, дәресләрнең күбесе сәясәт һәм сугыш белән бәйле булмаган, аларны нигездә Әтиләр көненә һәм Икмәк көненә багышлап үткәргәннәр. Свердлау өлкәсенең Богданович шәһәрендә дәрескә Украинадагы сугыштан кайткан ирне чакырганнар, ә Курскида балалар каршында Әфганстан ветераны чыгыш ясаган, ул аларга ""махсус хәрби операция"" (Украинага каршы һөүмне Русиядә шулай атыйлар) турында шигырьләр укыган. Балалар бакчаларында бу дәресне биш яшьтән олырак булган балаларга үткәрүне Русия президенты Владимир Путинга октябрь башында ""Ел укытучысы"" бәйгесе иңүчеләренең берсетәкъдим иткәниде. Ул бу тәкъдимне хуплады. ""Бездә ана сөте белән кергән дигән сүз бар. Балага нигезне тәшкил итүче аерым бер әйберләрне иң кече яшьтән сеңдерергә кирәк"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русиядә ""Мөһим нәрсәләр турында сөйләшүләр"" патриотик дәресләрен балалар бакчаларында да үткәрә башлаганнар",Яңылыҡтар,1640,https://www.azatliq.org/a/rusiyada-mohim-narsalar-turinda-soylashular-patriotik-dareslaren-balalr-bakchalarinda-da-utkara-bashlagannar-/33167636.html,2024-10-22T11:17:08+03:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ""Аҡбуҙат"" журналының махсус бүләгенә лайыҡ булған Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылынан Әҙилә ҒАФАРОВАНАН видео көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ӘҘИЛӘ ҒАФАРОВАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,Конкурстар,572,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/il-afarovanan-videoya-ma-k-t-be-2559376,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Азәрбайан һава юллары очкычы, архив фотосыфикерләр – Азәрбайан һава юллары Бакыдан Казанга һәм кире Бакыга барлык очышларын туктатуы турындахәбәр итте. Карар Татарстан башкаласының һава киңлеген еш ябылып торуына бәйле, бу очышлар иминлеген тәэмин итү максатыннан эшләнә, дип аңлатыла. Казаннан Бакыга яки кире якка билетны инде сатып алган юлчыларга акчаны тулысынча кайтарырга яки билетны башка юнәлешкә күчерергә тәкъдим ителә. Һава ширкәте вазгыятьне игътибар белән күзәтүен һәм үзгәрешләр турында юлчыларга хәбәр итәчәген белдерә.8 гыйнвар иртәсендә Бакы – Казан очышының башкарылмаячагы билгеле булды. Моңа Казан һава аланында иртүк ""Ковер"" планы кертелүе сәбәпче иде. Татарстанда чикләүләр Сарытау өлкәсендә булган дроннар һөүме аркасында кертелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Азәрбайан һава юллары Казанга очышларын туктатып торуын игълан итте,Яңылыҡтар,853,https://www.azatliq.org/a/33268799.html,2025-01-08T17:13:47+00:00
"Героям прошлого и настоящего: в Уфе пройдёт масштабный патриотический концерт 25 августа на Советской площади Уфы состоится патриотический концерт «Наши Маяки» с участием творческих коллективов Министерства обороны России. Мероприятие пройдет в рамках проекта «Дни армейской культуры» и будет посвящено Героям России, участникам СВО и 80-летию Победы в Великой Отечественной войне. В программе — выступления артистов Театра Российской Армии, ансамбля имени Александрова, фронтовых бригад и ансамбля «Красная звезда». Прозвучат стихи Рождественского, произведения фронтовых и современных поэтов Донбасса, а также известные песни, включая «Нам нужна одна Победа» Булата Окуджавы. Ведущие — народная артистка России Ольга Богданова и актёр Тимур Еремеев. Концерт станет данью памяти героям прошлого и настоящего, а также поддержкой для семей военнослужащих. Среди почетных гостей — участники СВО, приглашенные совместно с фондом «Защитники Отечества». Начало в 18:00. Вход свободный.",Совет майҙанына концертҡа килегеҙ!,Иҡтисад,980,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-08-18/sovet-may-anyna-kontsert-a-kilege-4353419,2025-08-18T15:20:00+00:00
"Мөхәррир Бекир МамутовАкмәчетнең Тимер юл мәхкәмәсе ""Кырым"" газетын БМО генераль секретаре 2020 елның 14 октябрьдә ясаган хисапны күчереп басканда ""Кырымтатар мәлесе — Русиядә тыелган оешма""дип күрсәтмәүдә гаепләде. Адвокат Хатидже Мамутсүзләренчә, журналист Русиядә танылган түрәнең әйткән сүзләрен бастырганы өчен аваплылыкка тартылмаска тиеш. ""Гаепләү мәддәсе нигезендә 4 мең сум штраф – бу минималь әза, ләкин без бу карарны, кирәк булса, Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә кадәр шикаять итәчәкбез"", диде ул. Мәхкәмә бинасы каршына килгән кырымтатар активистлары арасында булган Корылтайның үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляев, без кырымтатар газетларына каршы көрәш башланганын күрәбез, диде. ""Бу инде башка газетлар кебек заказ белән түгел, ә чынбарлыкны язган кырымтатар телендә чыккан газетларга каршы бер процессның башлануы. Башта, гәдәттәгечә, кисәтү, аннары административ аза, алга таба тыгын да күбрәк нәрсәләр"", диде ул. Газет өстеннән шикәятьне мәхкәмәгә Роскомнадзорның Кырым бүлегебиргән иде.2016 елда Кырымның Русиягә буйсынган Югары мәхкәмәсе һәм Русия Югары мәхкәмәсе кырымтатарларның Мәлесен тыю турында хөкем чыгарды. Аны Русиянең бөтенлегенә янауда һәм кешеләрне куркытуда гаепләп, экстремистлык оешмасы дип таныдылар. Мәлес эшчәнлеген тыюны аннексияләнгән Кырымның элеккеге прокуроры Наталья Поклонскаябашлап йөрде.2017 елның 19 апрелендә БМОның Халыкара мәхкәмәсе Украина соравы нигезендә Русиягә карата вакытлыча чаралар куллану турында карар кабул итте. Документта Русиягә Кырымда кырымтатар халкы Мәлесен тыюны туктату һәм ярымутрауда украин һәм кырымтатар телләрендә укытуны тәэмин итү турында таләпләр куела. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Кырым"" газетына Мәлесне тыелган оешма дип күрсәтмәгән өчен 4 мең сум штраф салынды",Яңылыҡтар,1889,https://www.azatliq.org/a/31215332.html,2021-04-21T12:58:42+00:00
"Траурные мероприятия начнутся в 10 часов в ГКЗ «Башкортостан». Улица Ленина будет перекрыта до 13 часов. Каждый, кто знал Ильдара Суфиярова, и те, кто хочет почтить память героя, могут прийти на торжественную церемонию прощания. После траурного митинга Ильдара Суфиярова похоронят на Южном кладбище. Как информировал «Башинформ», старший лейтенант, командир взвода батальона имени Даяна Мурзина мотострелкового полка «Башкортостан» Ильдар Суфияров погиб в зоне СВО в апреле 2024 года. Офицер вступил в стрелковый бой с превосходящими силами украинских боевиков. Несмотря на сложность боевой обстановки, Суфияров не покинул свою позицию на наблюдательном пункте и при подходе противника подорвал себя гранатой, уничтожив при этом трёх солдат ВСУ. В октябре прошлого года Ильдару Суфиярову Указом Президента РФ Владимира Путина посмертно присвоили звание Героя России. О присвоении высокого званияходатайствовал Глава Башкирии Радий Хабиров. Руководитель республики поблагодарил главу государства и министра обороны страны Андрея Белоусова за внимание к ходатайству о присвоении Ильдару Суфиярову высокого звания.","Бәхил бул, Илдар!",Махсус хәрби операция,1111,https://shonkar.com/news/care/2025-09-18/b-hil-bul-ildar-4392762,2025-09-18T10:10:00+00:00
"Лабораторияла быҙауҙы тикшереп, диагноз ҡуйғандар. Әммә үләкһәне кире алып ҡайтып китергә ҡушҡандар. Ветеринар ни эшләһен инде — быҙауҙы алып, ҡайтырға сыҡҡан. Көнө буйы арып йонсоған кеше электричкаға ултырыу менән йоҡлап киткән. Уянһа, сумаҙандан елдәр иҫкән! Һай, ҡайһылай шәп булды бит, нисек кенә ун километр юлды күтәреп алып ҡайтыр инем, — тип еңел һулаған, ти, хужа. Һай, шәп булды бит әле тигән лаҡап ҡына тороп ҡалды. В. ҺӘҮБӘНОВ. Әлшәй районы. Йомабикәһе лә бар! Минең ҡайным бик мәрәкәсел кеше булған. Бер ваҡыт ул үҙенең ике туған ағаһы менән тирмәндән ҡайтып килгән. Тракторҙа — ҡайным. Ҡараһалар, трактор эргәһенән бер сана уҙып бара, ти. Ҡайным: Малик, ҡара әле, бынауы сана әллә беҙҙеке инде, Йомабикәһе лә бар, — ти икән. Малик ҡараһа — уларҙың санаһы, ә санала — Йомабикә! Баҡһаң, сана тауҙан төшкәндә ысҡынып китеп, тракторҙы уҙып китеп барған икән. Шунан бирле ауылда әллә беҙҙеке инде, Йомабикәһе лә бар тигән һүҙ тороп ҡалған. М. ҠУНАҠҠОЛОВА. Күгәрсен районы. Лабораторияла быҙауҙы тикшереп, диагноз ҡуйғандар. Әммә үләкһәне кире алып ҡайтып китергә ҡушҡандар. Ветеринар ни эшләһен инде — быҙауҙы алып, ҡайтырға сыҡҡан. Көнө буйы арып йонсоған кеше электричкаға ултырыу менән йоҡлап киткән. Уянһа, сумаҙандан елдәр иҫкән! Һай, ҡайһылай шәп булды бит, нисек кенә ун километр юлды күтәреп алып ҡайтыр инем, — тип еңел һулаған, ти, хужа. Һай, шәп булды бит әле тигән лаҡап ҡына тороп ҡалды. Йомабикәһе лә бар! Минең ҡайным бик мәрәкәсел кеше булған. Бер ваҡыт ул үҙенең ике туған ағаһы менән тирмәндән ҡайтып килгән. Тракторҙа — ҡайным. Ҡараһалар, трактор эргәһенән бер сана уҙып бара, ти. Ҡайным: Малик, ҡара әле, бынауы сана әллә беҙҙеке инде, Йомабикәһе лә бар, — ти икән. Малик ҡараһа — уларҙың санаһы, ә санала — Йомабикә! Баҡһаң, сана тауҙан төшкәндә ысҡынып китеп, тракторҙы уҙып китеп барған икән. Шунан бирле ауылда әллә беҙҙеке инде, Йомабикәһе лә бар тигән һүҙ тороп ҡалған. М. ҠУНАҠҠОЛОВА. Күгәрсен районы. Минең ҡайным бик мәрәкәсел кеше булған. Бер ваҡыт ул үҙенең ике туған ағаһы менән тирмәндән ҡайтып килгән. Тракторҙа — ҡайным. Ҡараһалар, трактор эргәһенән бер сана уҙып бара, ти. Ҡайным: Малик, ҡара әле, бынауы сана әллә беҙҙеке инде, Йомабикәһе лә бар, — ти икән. Малик ҡараһа — уларҙың санаһы, ә санала — Йомабикә! Баҡһаң, сана тауҙан төшкәндә ысҡынып китеп, тракторҙы уҙып китеп барған икән. Шунан бирле ауылда әллә беҙҙеке инде, Йомабикәһе лә бар тигән һүҙ тороп ҡалған.",Сумаҙан,Юмор,2414,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-10/suma-an-3962526,2024-10-10T08:29:00+00:00
"17-19 октябрендә Өфөлә «Рәсәй – спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумы үтәсәк. Илдең төп спорт форумы Башҡортостанда Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса ойошторола. Төп саралар 2024 йылдың 31 авгусында Өфөнөң 450 йыллығына асылған Көрәш һарайы базаһында үтә. Бында пленар өлөш, форумдың эшлекле программаһы һәм Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Физик культураны һәм спортты үҫтереү буйынса совет ултырышы үтәсәк. Бина эргәһендә «Заманса спорт. Инновациялар һәм перспективалар» күргәҙмәһе өсөн ваҡытлыса конструкциялар ҡуйыла, унда алдынғы спорт төбәктәре һәм ойошмалары тәҡдим ителә. Бынан тыш, Башҡортостан баш ҡалаһының башҡа спорт объекттарында ла төрлө ярыштар үтә. Мәҫәлән, «Өфө-Арена»ла « чемпиондары төнө» профессиональ бокс кисәһе һәм юниорҙар араһында кёрлинг буйынса Бөтә Рәсәй ярыштары уҙғарыла. 17 октябрҙә «Динамо» спорт комплексында баскетбол буйынса Рәсәй Чемпионатының «Юғары лига» матчы ойошторола. «Ватанды һаҡлаусылар кубогы» төбәк-ара ярыштарында ҡатнашыусыларҙы Рима Баталова исемендәге Спорт әҙерлеге үҙәге ҡабул итә. Шулай уҡ форум барышында Ишкәкле слалом комплексын һәм Фехтование үҙәген асыу тантанаһы планлаштырылған, унда «Ҡурай иле» халыҡ-ара ярыштары һәм юниорҙар араһында «Салауат ҡылысы» ярыштары үтәсәк. 19 октябрҙә Өфөлә Рәсәй Олимпия комитеты менән берлектә «Йәйәү йөрөү көнө» үткәреләсәк. Сарала 25 мең самаһы кеше – форумда ҡатнашыусылар, 200 Олимпия уйындары чемпионы һәм призеры, Өфө халҡы һәм ҡунаҡтарының ҡатнашыуы көтөлә. Улар «Спорт» туҡталышынан Ленин майҙанына тиклем 2 км араны атлап үтәсәк. Форумдың һуңғы көнө, 19 октябрь, Башҡортостандың спорт берләшмәһенә арнала. Программала Физик культура һәм спорт буйынса төбәк советының киңәйтелгән ултырышы, шулай уҡ республиканың спорт йәмәғәтселеге һәм Өфө халҡы өсөн асыҡ ишектәр көнө ҡаралған. Был быйыл республикабыҙ өсөн иң ҙур сараларҙың береһе. Донъяның 100-ҙән ашыу иленән делегациялар – меңләгән ҡунаҡтар, шул иҫәптән билдәле спортсылар килеүе күҙаллана.",«Рәсәй – спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумы,Спорт,1962,https://amanat.su/articles/sport/2024-10-09/r-s-y-sport-derzhava-y-haly-ara-sport-forumy-3961483,2024-10-09T13:04:00+00:00
"Ауыл халҡы был сараны бик ҙур ҡыуаныс менән ҡабул итте, төрлө яҡлап ярҙам күрһәттеләр. Уйындарға бай, йөкмәткеле сарала уҡ атыу буйынса ярыш та булды. Малайҙар араһында Динислам Ямалов иң яҡшы уғатар булып танылды. Ҡыҙҙар араһында беренселекте Камилә Ҡотоева яуланы. Уларға ярты йыллыҡҡа ""Аманат"" журналына яҙылыу бүләк ителде. Байрам табынын Диңгеҙ йыйылышы тарафынан асылған Рәсәйҙәге беренсе флот мәсетендә — ""Тиләү"" тип аталған Аллаһ йортонда ойошторҙолар. Унда балалар үҙҙәре белгән сүрәләрҙе лә ятлап күрһәтте. — Физик яҡтан сыныҡҡан бала рухы менән дә көслө була. Шуға күрә, халҡыбыҙҙың традицияларына таянып, боронғо уйындар аша балаларға динде һеңдереү әһәмиәтле тип уйлайым, — тине пенсияға сыҡҡанға тиклем Сораман мәктәбендә физик сынығыу дәрестәрен алып барған Раушания Ишморатова.",Сәләмәт тәндә — сәләмәт рух!,Йәмғиәт,793,https://amanat.su/articles/common_material/2025-08-05/s-l-m-t-t-nd-s-l-m-t-ruh-4412874,2025-08-05T09:25:00+00:00
"31 октябрҙә Башҡортостан яҙыусылары әҫәрҙәрен тәржемә итеү буйынса «Ут күршеләр» әҙәби-танытыу проекты һөҙөмтәләре билдәле булды. Был проектты Башҡортостандың Яҙыусылар союзы Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды ярҙамында тормошҡа ашыра. Конкурсҡа барыһы 63 тәржемәсенән 80 ғариза ҡабул ителгән. Рәсәйҙең 21 ҡала-районынан, хатта Литванан бер тәржемәсе ҡатнашыу теләген белдергән. Әҙәби журналдарҙың баш мөхәррирҙәренән, нәшриәт вәкилдәренән, билдәле тәржемәселәрҙән, рәсми структуралар вәкилдәренән торған эксперт комиссияһы тәҡдим ителгән 80 китаптан бишәүһен еңеүсе тип тапты: ""Эре проза"" номинацияһы - Мәрйәм Бураҡаеваның ""Арғымаҡ"" дидактик романы, тәржемәсе - Зөһрә Бураҡаева. ""Проза йыйынтығы"" номинацияһы - Таңсулпан Ғарипованың хикәйәләре, тәржемәсе - Алик Шакиров. ""Шиғриәт"" номинацияһы - ""Бәхет эҙләү"" шиғырҙар йыйынтығы, тәржемәсе - Юрий Татаренко. ""Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн иң яҡшы әҫәр"" номинацияһы - Дилә Булгакованың хикәйәләре, тәржемәсе - Заһиҙә Мусина. ""Классик"" номинацияһы - Зиннур Ураҡсиндың әҫәрҙәре, тәржемәсе - Юлдаш Ураҡсин. ""Ут күршеләр"" проектында еңеүсе тип табылған тәржемәселәр ике ай дауамында әҫәрҙәр өҫтөндә эшләйәсәк. Артабан улар әҙерләгән китаптар донъя күреп, уҡыусыларға тәҡдим ителәсәк. Проекттың фонды - һум. 2 ноябрҙә Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханала ""Заман шарттарында нәфис тәржемә практикаһы"" семинары һәм ""Әҙәби тәржемә - быуат диалогы"" тип аталған түңәрәк өҫтәл үтәсәк. Унда билдәле тәржемәселәр, әҙәбиәт белгестәре - Виктор Куллэ (Москва), Андрей Тимофеев (Москва), Владимир Угрюмов (Новосибирск) ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ Башҡортостан яҙыусыларының төрлө телдәрҙә донъя күргән китаптарынан торған күргәҙмә ойоштороласаҡ. ФСГОРБГранты РБнкогранты 2024",Башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәре рус телендә донъя күрәсәк,Яңылыҡтар,1720,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-31/bash-ort-ya-yusylaryny-r-re-rus-telend-don-ya-k-r-s-k-3991637,2024-10-31T17:34:00+00:00
"Тәүге тамсылар театры гөрләй! Тәүге тамсылар исемле балалар театры бик күптәнән бирле эшләп килә. Төрлө яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен, хикәйә-повестарын сәхнәләштереп, балалар мәктәп, ауыл сәхнәләрендә сығыш яһай. Нәжиб Асанбаевтың Һалдат әсәһе пьесаһын, райондашыбыҙ, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Талха Ғиниәтуллиндың Үзбәк пьесаһы буйынса Тормош мине сыныҡтырҙы тип исемләнгән сценарий сәхнәләштерҙек. Был әҫәр менән яҙыусының тыуған ауылы Ураҙҙа сығыш яһап, дипломдар, рәхмәт хаттары, иҫтәлекле бүләктәр алып ҡайттыҡ. Төп ролде 8-се синыф уҡыусыһы Хоҙайғолов Әбделхәмит бик тә матур итеп башҡарҙы. Ике туған Айназ, Байрас, Арыҫлан Хәлиловтар, Данил Таһиров, Илназ Туңғатаров, Илнур Фәттәхов, Әбделғәзиз Хоҙайғоловтар сәхнәлә ысын әртистәр кеүек сығыш яһаны. Һалдат әсәһе спектаклендә мин дә төп ролде – әсәне башҡарҙым. Шуныңы ҡыуаныслы булды: сәхнәләге һәр сығышыбыҙ алҡыштарға күмелде. Әҙелина Вәлитова, ике туған Хәлиловтар, бер туған Хоҙайғоловтар үҙ роленә инеп, оҫта сығыш яһанылар. Улар тамашасыны көлдөрөп тә алдылар, илаттылар ҙа. Был спектаклебеҙ Учалы телевидениеһы аша ла күрһәтелде. Зәйнәб Биишеваның Мөхәббәт хикәйәһе буйынса яҙылған Табип булып китәм спектаклендә Дилә Әхмәҙиева, Әлиә Заһирова, Арыҫлан Хәлилов, Азалия Хәлилова, Әбделхәмит Хоҙайғоловтың сығышын Учалы ҡала һәм район башҡорт теле, әҙәбиәте уҡытыусыларының методик берекмәһе ултырышында күрһәтелеп, юғары баһаға лайыҡ булды. Ленинград блокадаһын хәтергә алыу көнөнә арнап, Сергей Алексеевтың Подвиг Ленинграда китабындағы Буханка хикәйәһе буйынса сценарийҙы Азалия Хәлилова, Зарина Ильясова, Эвелина Мөхәмәтбаева сәхнәләштерҙе. Сығыштың шундай фәһемле, тетрәндергес булыуы һәр кемдең йөрәгенә барып етте. Һәр тамашасы уны күҙ йәштәре аша ҡабул итте. Бөгөнгө көндә йәш артистарҙың бер төркөмө Т. Ғиниәтуллиндың Йонсоу көндәр повесы буйынса яҙылған Заман афәтеспектаклен әҙерләй. Ә Шамил Кәримов, Зарина Ильясова, Дарина Зариковаларҙан торған икенсе төркөм Яңауыл ҡалаһында Реглегтөбәк-ара легендалар конкурсында ҡатнашырға әҙерләнә. Тәүге тамсылар сәхнәләрҙе дер һелкетә. Туған башҡорт телебеҙҙә сығыш яһаусы тиҫтерҙәребеҙ араһынан, сәхнә йондоҙҙары ла сығыр әле! Театрыбыҙ киләсәктә лә йәшәр, яңынан-яңы әҫәрҙәр менән тамашасыны һөйөндөрөр, тип өмөтләнәм. Әлиә Заһирова, Учалы районы Илсе мәктәбе уҡыусыһы.",Тәүге тамсылар театры гөрләй!,Тарих,2284,https://amanat.su/news/bash-ort-tarikhy/2025-05-05/t-ge-tamsylar-teatry-g-rl-y-4223424,2025-05-05T12:43:00+00:00
"Үҙеңә, йә үҙеңдең яҡындарыңа ҡағылмаһа, тормоштоң кире яҡтарын күрмәйһең икән ул. Бер ҡатындың һөйләгәндәрен тыңлап оҙаҡ уйланып йөрөйөм. Ошоға тиклем дә үҙебеҙҙең район гәзите ""Һаҡмар"" ҙа ен - пәрейҙәр тураһындағы яҙмаларҙы уҡып бара инем. Шулай ҙа, күңелдә ышанмау тойғолары бар ине әле. Ә был ваҡиға, күптән бергә аралашып, эс серҙәрҙе бүлешкән ҡатындың ауыҙынан сыҡҡас, мине бөтөнләй хафаға һалды. - Миңә ен эйәләште бит! - Кит, әй, булмаҫ! - Эй, шулай тип әйтереңде белдем инде. Ышанмаҫ инем мин дә. Ләкин ысын шул! - Йәле, нисегерәк була ул? Ҡайҙа, нисек күрҙең? - Белеп тораң бит ир менән нисек йәшәгәнде. Иҫәпкә бар, һанға юҡ тигәндәй. Эсһә, айлап өйгә ҡайтмай. Ҡайтһа ла мәңге иҫерек ирҙе кемдең яҡынайтҡыһы килһен дә, кемдең һаһыҡ ирҙе ҡосаҡлап ятҡыһы килһен. Ирле килеш, ирһеҙ үтте инде ғүмерем. Хәҙер йәш тә бара бит инде, ярты ғүмер үтелде. Кемдер миңә, һин, ен менән йәшәйәсәкһең тиһә, биллаһи, ышанмаҫ инем. Ә был осраҡ үҙем менән булды. Хәҙер уйлауы ла ҡурҡыныс. Ә бер уйлаһаң, намаҙға баҫҡас та шул ен ирҙе уйлап, һағынып этләндем бит мин. Туҡта, баштан һөйләйем әле, ниңә һинең башыңды ҡатырырға. Бер шулай, ирҙең сираттағы ""гастроле"". Иртәрәк йоҡларға яттым. Өйҙә япа - яңғыҙым. Инде ихлас йоҡлап ҡына киткәнмен, арҡама-арҡа терәп бер кеше ятты бит. Ир ҡайтып ятҡанын да белмәгәнмен тип һәрмәп ҡарайым, тахтаның ярты яғында бушлыҡ. Аптырап тиҙ генә утты ҡабыҙҙым, бер кем юҡ. Бисмилламды уҡыным да кире яттым. Өйҙә шылт иткән тауыш юҡ. Йоҡлай алмай ятып серем итә генә башлағайным, баяғы нәмә тағы арҡа терәп ятып алды. Хәҙер инде ҡыбырларға ла ҡурҡып ятам. Арҡа терәп ятҡан ""йән эйәһе"" нең тын алышына тиклем ишетелгән кеүек. Бына яйлап ҡына мине иркәләй башланы. Мин ней ҡысҡыра алмайым, ней тороп китә алмайым. Кинәт, йән әсеһенә ҡысҡыра, һүгенә башланым. Тора һалып йәнә утты ҡабыҙҙым. Тирә - яғымды ҡарайым, бер кем юҡ. Йөрәк дарҫлап тибә башланы. Йоҡо ҡайғыһы китте. Аш - һыу бүлмәһенә инеп йөрәк дарыуы эстем, сәй ҡайнатырға ҡуйҙым. Был төнөм шулай керпек тә ҡаҡмай үтте. Эштә иҫәңгерәп йөрөп ҡайттым. Хеҙмәттәштәрем дә миндәге үҙгәреште һиҙмәй ҡалманы әлбиттә. Уларҙың күп һанлы һорауҙарына сирләп торам тип кенә яуапланым. Аңҡы-тиңке йөрөп, эш сәғәтен тултырҙым. Тағы буш фатирға ҡайтып индем. Ҡайтҡас та, һәр шкаф, һәр диван аҫтын ентекләп ҡарап сыҡтым. Ни өсөндөр ҡайҙалыр, кемдер йәшенеп торалыр кеүек булып тик торҙо. Билдәле, бер кем юҡ. Ҡышҡы көн дә ҡыҫҡа. Бына төн етте. Урын һалдым. Был юлы, утты яндырып ятырға булдым. Кисәге төн йоҡоһоҙ үткәс, башым яҫтыҡҡа тейеү менән йоҡлап киткәнмен. Төш күрәм. Мине ниндәйҙер таныш булмаған ир наҙлай, иркәләй. Шул тиклем рәхәт! Мин дә наҙына-наҙ менән яуап бирәм. Рәхәтләнәбеҙ. Нисәмә йыл ир менән йәшәп бындай наҙҙы татығаным юҡ. Рәхәтлектән башым әйләнә. Шарҡылдап көләм, рәхәтлектән татлы йылмаям. Ошо хәлдең оҙон - оҙаҡ дауам итеүен теләйем. Кинәт, уянып китәм. Баяғы иркәләү дауам итә. Төш тигәнем, өн икәненә аптырайым. Тирә - яғымды һәрмәп ҡарайым бер кем юҡ. Ҡысҡырырға уйлайым, тауышым сыҡмай. ""Тик ят, ҡысҡырма! Әле генә рәхәтләнә инең бит"", - ти бер тауыш. ""Теймә миңә! Хәҙер ҡысҡырам! "" ""Ҡысҡыр, ете төн уртаһында һине кем ишетһен! "" Шундай осраҡта ныҡ итеп һүгенергә кәрәк тигәндәрен иҫләп, белгән һүҙҙәремде әйтәм. Уның һайын ""йән эйәһе"" шарҡылдап көлә. Һаман мине ойпалауын дауам итә. Ошо йәшемә етеп бер ""Фатиха"" сүрәһен ятлап алғайным. Шул сүрәне әйтә башланым. Бына бер ваҡыт: ""Уны әйтмә! Беҙҙә ул телдә һөйләшмәйҙәр. Өндәшмә, тик ят! "", - ти. Мин уның һайын ҡабат - ҡабат ""Фатиха""ны ҡабатлайым. Һиҙәм теге ""йән эйәһе"" яйлап юҡҡа сыҡты. Ләкин, минән улай ғына ҡотолорға уйлама, мин һинең янға кире киләм әле. Һин миңә оҡшай башланың, мин дә һиңә оҡшаным бит"", - тине лә ""йән эйәһе"" юҡҡа сыҡты. Торғас та ваннаға күп итеп һыу ағыҙҙым. Бөтә тәнемде һабын менән күпертеп, йыуҙым да, йыуҙым. Йыуынып сыҡҡас, аш - һыу бүлмәһенә инеп, сәй ҡуйҙым. Сәй ҡайнап сыҡҡансы, йоҡо бүлмәһен, залды йәнә күҙ уңынан үткәрҙем. Төнгө хәлде иҫләткәндәй бер нәмә юҡ. Ҡурҡып ҡына шкаф, балкон ишеген асып ҡарайым, берәй йән эйәһе юҡмы? Юҡ. Үҙемдән башҡа, бер кем юҡ! Бер - ике сынаяҡ сәй эскәс, эшкә ашығам. Был юлы ла миндәге үҙгәреш, ҡайғыртыусан хеҙмәттәштәремдең күҙенә эләкмәй ҡалманы. ""Һиңә нимә булды ошо арала? "" ""Төҫөң юҡ! "" ""Ныҡ ауырыйыңмы әллә? "" ""Дауаханаға бар"" ошондай һүҙҙәр һәр береһенең ауыҙынан сыҡҡандыр. ""Бар ҡайтып ятып тор"", - тине береһе. Юҡ! Миңә бөгөн өйгә ҡайтырға ярамай! Бөгөн аҙнаның һуңғы эш көнө. Ауылға ҡасырға, туғандарға китергә! Эш аҙағын түҙемһеҙлек менән көтөп алдым. Магазинға инеп күстәнәс кенә алдым да, тура автовокзалға киттем. Ауылға бара торған автобусты көтөп ултырған арала таныштар күҙенә салынмаҫҡа тырыштым. Бер нисә көн йоҡоһоҙ төн, уйланыуҙар үҙенекен итте. Битем, күҙҙәрем шешмәкләнде, арығаным йөҙөмә сыҡҡан. Бына ауылға еттем. Таныш өй. Туғандарым минең килеүгә һәр ваҡыт шат. Был юлы ла ихлас ҡаршы алдылар. Киске аш ашағас, урын һала башланылар. Ҡышҡы көн ҡыҫҡаҡ шул. Миңә иң төптәге йоҡо бүлмәһенә урын һалынды. Туғанымдың бәләкәс ҡыҙын үҙем менән бергә йоҡлауын һораным. Ул шатланып риза булды. Бына ҡыҙым менән бергәләп киң карауатта бергәләп ятабыҙ. Күңелем тыныс бөгөн. Өй тулы кеше, күрше йоҡо бүлмәһендә лә, залда ла йоҡларға яттылар. Туғандарымдың балаларының шау - шыуы ишетелә әле. Кемеһелер мыжый, кемеһелер иртә ятҡанға ризаһыҙлыҡ белдереп илауыллай. Мин дә ҡыҙымды ҡосағыма алып, йылы юрған аҫтына сумам. Күңелемә шул тиклем рәхәт. Ниһәйәт, барлыҡ ҡурҡыныстар артта ҡалды. Рәхәтләнеп йоҡлап киткәнмен. Бына бер ваҡыт ҡыҙым менән минең араға ипләп кенә теге йән эйәһе килеп ятты. Килеп ятыу менән ҡулдарын яурынға һалды, яйлап иңбашҡа төшөрҙө. Үҙенән шул тиклем йылылыҡ һирпелә. Хәҙер инде мин дә аҡыллы. Теге белгән генә ""Фатиха"" сүрәһен эстән уҡый башланым. Уйҙар менән генә ""тегенең"" менән һөйләшәбеҙ. Нисә көн инде шулай. Мин уйлап өлгөрмәйем, ул яуабын да әйтеп ҡуя. Әле лә, Мин һиңә нисәнсе тапҡыр әйтәм, һөйләшмә минең менән ул телдә! Беҙ ул телдә һөйләшмәйбеҙ. Мин һиңә рәхәт булһын тип тырышам, ә һин ошо рәхәтлекте юҡҡа сығараһың. Уның һайын белгән генә доғамды шәберәк уҡыйым, йышыраҡ ҡабатлайым. ""Йән эйәһе""нең ауыр тын алғаны, борғаланыуы һиҙелә. Бына һиҙеп ятам, яйлап эргәмдән шылды, яйлап юҡҡа сыҡты. ""Оҡшатҡайным. Ныҡ оҡшағайның миңә. Башҡаса һиңә килә алмайым инде"", - тигән һүҙҙәре әле булһа ҡолағымда сыңлай. - Шунан, башҡаса килмәнеме? ,-тием мин әңгәмәсемә. - Әйтергә онотоп ултырам, мин бит яйлап сүрәләр уҡый башланым. Мәсеткә барып ҡайттым. Ошоға тиклем ауырлыҡ менән уҡыған аяттарым хәҙер еп - еңел уҡыла. Әле иртәнге намаҙҙы уҡый башланым. Биш намаҙымды ҡалдырмаҫҡа уйым бар. Ярар әле, эсеп йөрөгән ҡатын - ҡыҙ түгелмен. Ул саҡта араҡы һаҙлығына бата инем. Батыу ғына түгел, ул ""ен ир"" менән әле лә йәшәп ятыр инем. Бер уйлаһаң, мин бит ул йән эйәһенә өйрәнеп тә бара инем. Ысын, уның иркәләүен, наҙлауын һағынып этләндем. Хәҙер оноттом инде, намаҙ уҡыйым, үҙ өйөмдә генә түгел, кеше өйөндә лә рәхәтләнеп йоҡлайым. Элегерәк дин юлына баҫмағаныма ғына үкенәм. Ярар, был донъяла үкенергә ярамай, һәр нәмәнең үҙ ваҡыты. Барыһы ла яйланды, Аллаға шөкөр! Шөкөр, мин дә таныш ҡатын өсөн ҡыуанып бөтә алмайым. Ярай әле, барыһы ла яҡшы тамамланған. Райхана Булатова.",Ен менән. йәшәнем,Йәмғиәт,7126,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-04/en-men-n-y-sh-nem-3668853,2024-03-04T22:19:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада Путинга каршы тавыш бирергә чакырып пикет уздырган ирне тоткарлаганнар. Бу хакта ""ОВД-Инфо""хәбәр итә. Азат Бакировның машинасын полиция хезмәткәрләре туктаткан һәм бу машина эзләүдә дигәннәр. ""ОВД-Инфо"" хәбәр итүенчә, Бакировны Уфаның Киров районындагы 9 нчы полиция бүлегенә алып киткәннәр. Азат Бакировны 24 февральдә ""Мин полициянең хезмәт хакын күтәрү яклы һәм Путинга каршы. Сайлауларга килегез"" дигән плакат тотып ялгыз пикетка чыкканы өчентоткарладылар. Аны полиция бүлегенә алып киттеләр һәм ""килештерелмәгән чара оештыру"" турында (Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе 2 өлеше) беркетмә төзеделәр. Соңрак мәхкәмә Бакировка төзелгән беркетмәне итешсезлекләрен төзәтеп бетерү өчен кабат полициягә кире кайтарды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагы",Уфада Путинга каршы тавыш бирергә чакырып пикет уздырган ирне тоткарлаганнар,Яңылыҡтар,858,https://www.azatliq.org/a/32847392.html,2024-03-04T15:02:50+00:00
"Ауылдан йыраҡ түгел бик матур тауҙа шыршылар үҫкән. . Ул ауыл шул тиклем матур, ти, хатта бер тылсым эйәһе шыршылар ултыртып ""Илсе"" тигән яҙыу ҙа яҙып ҡуйған, ти. Был йыраҡтан башҡаларҙы һоҡландырып үҙенә тартып тора. Шул ауылда Азат тигән бер малай йәшәгән. Ул үҙе бик тә аҡыллы, тырыш булған, уҡыуы ла яҡшы, ти. Ата-әсәһенә лә ярҙам итеп, туғандарын да хәстәрләп кенә торған. Азаттың Яңы йыл байрамына ғаиләһенә бүләк эшләгеһе килгән. Урмандан шыршы алып ҡайтырға уйы булған. Бына Яңы йыл да килеп еткән. Бөтәһе лә байрамға әҙерләнә башлаған. Азаттың да, өйгә тиҙерәк шыршы ултыртып, биҙәгеһе килгән. Ул шыршы уйынсыҡтарын, төрлө-төрлө төҫтәге янған гирляндаларын сығарып, әҙерләнә башлаған. Яңы йыл етә башлағас, Азат, балтаһын алып, урманға барып инһә, уның матурлығына хайран ҡалған. Хас әкиәттәге һымаҡ, ти. Йәм-йәшел, матур-матур шыршылар малайҙы ҡаршы алған. Азат, һайланып, оҙаҡ йөрөгән, бөтә ағастарҙы ҡарап сыҡҡан. Арып-талып бер ҡупшы ғына шыршы төбөнә хәл йыйырға ултырған. Ысынлап та, шыршы бик матур, ти. Азат ҡыуанысынан: — Бына бит, һин ҡайҙа ултыраһың, Һылыуҡаййй! — тип ҡысҡырып ебәргән. Һоҡланыуынан шыршыны бер нисә мәртәбә әйләнеп сыҡҡан. Шулай ҡыуанып торғанда тамаҡ ҡырған тауышҡа һиҫкәнеп китә. Бәй, шыршы төбөнә иғтибар менән ҡараһа, унда шундай бәләкәй генә буйлы, үҙе хәтле ҙурлыҡтағы йәшел төҫтәге осло бик ҡыҙыҡ башлыҡ кейгән бер малай ултыра, ти. — Һин дә шул шыршы алып ҡайтырға тип килдеңме? Урмандағы бөтә ҡупшы шыршыларҙы ҡырҡып бөттөгөҙ ҙә инде! — тип, ныҡ итеп сәрелдәп ебәргән. Азат был һүҙҙәрҙән аптырап, хатта ҡурҡып киткән. — Һин кем? – тип һораған — Мин урман — эйәһе. Урманға матурлыҡ биреүсе, һинең кеүек башһыҙ малайҙарҙан һаҡлап тороусы тылсым эйәһе мин! Бер шыршыға ла тейәһе булма! – тигән. Азат ҡурҡышынан саҡ: – Шу-шунан, беҙ байрамды шыршыһыҙ ҡаршылайыҡмы инде! ? — тигән. Урман эйәһе: — Магазинда бит яһалма шыршылар һатыла лаһа һуң! Шуны ултыртып биҙәргә булмаймы ни? Уларҙы ла бит беҙҙең кеүек тылсым эйәләре уйлап сығарған. Әҙерәк кенә тәбиғәтте һаҡлар инегеҙ. Беҙҙең генә, йәғни урман эйәләренең генә хәленән килмәй быны эшләргә. Барығыҙ ҙа күпләп ҡырҡа башлаһа тау башынан ауылығыҙға йәм биреп тороусы ""Илсе"" исеме лә юҡҡа сығыр бит! Йыл һайын байрам алдынан әллә нисә мең шыршы юҡҡа сыға бит! — тигән әсенеп. Был һүҙҙәрҙән һуң Азат бик ҡаты уйға ҡалған. ""Бәләкәй генә тылсым эйәһе бик дөрөҫ әйтә бит"", — тип уйлаған. Үҙенә лә оят булып киткән. Ниңә генә килдем икән, тигән уй башынан үткән. Балтаһын да ҡайҙа ҡуйырға белмәй, бер урында тапанып тора биргән. Шунан бер ҡасан да урманға бер зыян да килтермәҫкә, тип, тылсым эйәһенә һүҙ биреп, ҡайтып киткән. Ҡайтып был хәлде ата-әсәһенә һөйләгән. Әлбиттә, ата-әсәһе Азаттың шыршы ҡырҡырға барғанын бер ҙә хупламаған. Икенсе көнөнә магазиндан яһалма шыршы алып ҡайтып, шуны биҙәгәндәр. Яһалма шыршы ла бер ҙә ысын шыршынан кәм түгел икән! Азат урмандағы һылыу шыршының ғүмерен өҙмәгәнгә бик ныҡ шатланған. Ул, шыршы урманға йәм биреп, Яңы йыл төнөндә тағы ла ҡупшы булып ултыра, ти. Ә тылсым эйәһе төндә Азатҡа яһалма шыршы төбөнә үҙенең башлығына тултырып, бүләктәрен һалып ҡалдырып киткән, ти. Аделина Бәхтейәрова, Учалы районының Илсе мәктәбе уҡыусыһы.",Шыршылар урманды биҙәһен!,Хикәйә,3159,https://amanat.su/news/s-sm-r-r/2025-02-16/shyrshylar-urmandy-bi-en-4121822,2025-02-16T14:55:00+00:00
"Ратмир Мәүлиев бөгөн, 6 февралдә, журналистар менән осрашыуҙа үҙенең күпме аҡса эшләүе хаҡында әйтте.",Өфө мэры күпме эш хаҡы ала?,Йәмғиәт,101,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-06/f-mery-k-pme-esh-ha-y-ala-4110802,2025-02-06T12:45:00+00:00
"Если иностранные граждане не успеют до 1 июля текущего года переоформить -карты, то их просто заблокируют. А лимит на количество -карт для иностранцев установлен в количестве 10 штук.",Иностранные граждане должны до 1 июля переоформить -карты,Йәмғиәт,183,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-28/inostrannye-grazhdane-dolzhny-do-1-iyulya-pereoformit-sim-karty-4217511,2025-04-28T18:55:00+00:00
"Процесс отработали до мелочей: социальные координаторы фонда, а их сейчас 120, разъясняют своим подопечным правила и условия проведения адаптации, помогают подготовить полный пакет документов и подать заявку. К бойцу для проведения необходимых замеров и заполнения чек-листов по нозологиям выезжает специальная комиссия, в составе которой заместитель руководителя республиканского филиала фонда, эксперт и социальный координатор фонда по работе с инвалидами. Документы и заявка отправляются на согласование в экспертный совет фонда «Защитники Отечества». После вынесения положительного решения начинается собственно процесс адаптации жилья. К подопечному фонда приезжают замерщики, чтобы уточнить данные и виды работ. Последний этап – установка средств реабилитации. В среднем на все уходит от четырех месяцев до полугода. В адаптируемом жилье устанавливают систему «Умный дом», противоскользящее покрытие, специализированное оборудование, входную группу в дом и многое другое, необходимое людям с инвалидностью – каждый случай рассматривается индивидуально. В Белебеевском районе адаптируют жильё двух ветеранов СВО – специальная комиссия выезжала к ним в конце октября. Документы помогла подготовить социальный координатор Юлия Хусаинова. Ильнур Нагуманов из п. Приютово в зону СВО попал после заключения контракта с министерством обороны. Сейчас он активно участвует в общественной жизни поселка. После получения выплаты боец оказал большую помощь детскому дому. Шамиль Мадгазин был мобилизован в 2022 году. После ранения, повлекшего инвалидность, вернулся в район. Он занимается патриотически воспитанием – принимает активное участие в уроках мужества. Дамир Иванов и Равис Шафигуллин – ветераны СВО из Бакалинского района, документы для адаптации жилья им помогала подготовить социальный координатор Анжела Алчинова. Дамир проживает с семьей в с. Бакалы. Старается вести активный образ жизни, в настоящее время ждет протез для занятий спортом. В планах у Дамира – трудоустройство, он встал на учет в центр занятости и ищет вакансию. Равис Шафигуллин из с. Старокуручево воевал по контракту. Он активно участвует в мероприятиях фонда «Защитники Отечества».  Ждет протезирования, после чего надеется на трудоустройство – на учет в центр занятости Равис уже встал. Адаптируют жильё и у Данила Хужина из Абзелиловского района. Пакет документов ему помогла подготовить социальный координатор Гульназ Валеева. – Я благодарен нашему соцкору Гульназ Фарвазовне за внимание и заботу, за возможность участвовать в этой программе, которая направлена на поддержку защитников, получивших тяжелые увечья. Огромная благодарность нашему государству за поддержку ветеранов боевых действий, – поделился эмоциями Данил Хужин после визита специалистов фонда «Защитники Отечества». По словам руководителя республиканского фонда «Защитники Отечества»  Гульнур Кульсариной, одна из приоритетных задач фонда «Защитники Отечества» – обеспечить комфортную и достойную жизнь героям. – Адаптация жилья – это не просто ремонт, это создание безопасного и комфортного пространства, максимально приспособленного к индивидуальным потребностям каждого ветерана. Фонд учитывает степень и характер инвалидности, чтобы обеспечить максимальную функциональность и удобство передвижения в доме, – уточнила Гульнур Кульсарина. – Особое внимание уделяем героям, получившим тяжелые ранения. Очень важно, чтобы после возвращения домой они могли жить полноценной жизнью: работать, учиться, заниматься спортом, проводить время с родными. Мы делаем все возможное, чтобы обеспечить ветеранам комфортные условия, адаптируя жилье под их нужды, – отметила статс-секретарь –  замминистра обороны России, председатель Госфонда «Защитники Отечества» Анна Цивилева. Программа по адаптации жилья действует по всей республике. Всестороннее содействие в работе с ветеранами оказывают муниципальные власти, они обеспечивают координацию между семьями и фондом «Защитники Отечества». С января 2024 года на ноябрь 2025 года в республиканском филиале фонда получили 198 заявок на адаптацию жилья, 176 помещений из них обследовали, уже адаптировали 51 помещение. Подробнее о работе республиканского филиала фонда здесь: Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Адаптация жилья ветеранам СВО с инвалидностью продолжается в Башкортостане,Йәмғиәт,4338,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-18/adaptatsiya-zhilya-veteranam-svo-s-invalidnostyu-prodolzhaetsya-v-bashkortostane-4473710,2025-11-18T18:55:00+00:00
"Она отметила, что народы Беларуси и Башкирии объединяет трепетное отношение к родине и традициям. «Вы чтите свои традиции, уважаете свои традиции, хотите их сохранить, в том числе на страницах ваших книг. Вы бережно относитесь к национальной культуре, к своему языку, к своим историческим героям. У книг нет границ», - сказала Анжела Садовская.",«У книг нет границ! »,Яңылыҡтар,344,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-27/u-knig-net-granits-3276924,2023-05-27T23:06:00+00:00
"Ышаныуҙар буйынса, бала тыуғас та, уға йүргәк исеме ҡушырға кәрәк. Исем ҡушмаһаң, баланы шайтан алмаштыра тиҙәр. Йүргәк исеменән һуң оҙаҡҡа һуҙмай аҙан әйтеп балаға ысын исем ҡушалар. Ышаныуҙар буйынса, йәш бала хатта исем һорап илай ҙа икән. Шуға аҙанһыҙ бала илаһа, исем һорап илай тиҙәр. Исем ышаныуҙар буйынса, баланы һаҡлай, тәбиғәтен, киләсәген билдәләй. Мәҫәлән, Таштимер, Булат, Йәноҙаҡ, Бүребай, Этбикә кеүек исемдәр бала ауырымаһын, үлмәһен тип ҡушылған, йәғни һаҡлау функцияһын үтәгән. Гүзәл, Аҡһылыу, Гөлназ һ. б. исемдәр ҡыҙҙар матур, наҙлы булһын тип ҡушыла. Ышаныуҙар буйынса, исем кешенең яҙмышын да билдәләй икән. Шулсәбәпле күп ғаиләләрҙә балаларына бай, бөйөк, бәхетле булһын тип Байгилде, Солтан, Бәхет, Ырыҫҡол тигән исемдәр ҡушылған. Исем хатта баланың һаулығына ла тәьҫир итә ала тип уйлағандар. Шуға миң сыҡһа, кешегә миңле исем бирелгән. Ғаиләлә балалар күп булһа, исем ярҙамында тыуымды туҡтатырға тырышҡандар. Мәҫәлән, Туҡтағол, Туҡтабикә, Кинйәғол, Кинйәһылыу, Кинйәбикә тигән исемдәр башҡа бала булдырмауҙы теләп ҡушылған. Хатта теге доньяға ла баланы исемһеҙ ебәрмәгәндәр. Тыуғас та үлгән балалар Абдулла, Фатима тип исемләп ерләнгән. Исем менән ен-шайтанды алдарға ла тырышҡандар. Мәҫәлән, Сулпан, Сәрүәр, Ямал, Кинйәсолтан, Йыһан, Ишсолтан, Алтын кеүек исемле балаларҙы шайтан алмаштыра алмай икән. Сөнки ул Был бала ҡыҙмы, малаймы? - тип аптырап йөрөгән арала таң ата ла ҡуя икән һәм баланың ата-әсәһе бала янына килә. Аҙанлы бала илаһа, исемен яратмай, исемен ҡабул итмәй, тип, яңы исем ҡушыу йолаһы ла булған. Ҡайһы бер исемдәрҙе шайтан исеме тип ҡушырға тыйғандар. Мәҫәлән, ҡайһы бер төбәктәрҙә Бикә, Әнәс шайтан исемдәре һаналған. Уларҙы ҡушыу әле лә тыйыла. Исем һүҙе менән башҡорт телендә бик күп мәҡәл һәм әйтемдәр, фразеологик берәмектәр бар. Сағыштырығыҙ: исем ҡушыу, исем яңыртыу, исем итеп, исеме оло, исем күтәреү, исеме сығыу, исем һатыу, исемең юғалыу, яҡшы исем малдан артыҡ; саҡырғандың исеме оло; арыҫлан үлһә - тиреһе ҡала, кеше үлһә - исеме ҡала. һ. б. башҡорттарҙың мифологик ҡараштары сағылыш тапҡан. Ф. Ғ. ХисамитдиноваИсем һүҙе менән башҡорт телендә бик күп мәҡәл һәм әйтемдәр, фразеологик берәмектәр бар. Сағыштырығыҙ: исем ҡушыу, исем яңыртыу, исем итеп, исеме оло, исем күтәреү, исеме сығыу, исем һатыу, исемең юғалыу, яҡшы исем малдан артыҡ; саҡырғандың исеме оло; арыҫлан үлһә - тиреһе ҡала, кеше үлһә - исеме ҡала. һ. б. башҡорттарҙың мифологик ҡараштары сағылыш тапҡан.",ИСЕМ,Йәмғиәт,2432,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-28/isem-3705350,2024-03-28T14:46:00+00:00
"Һыуһыҙ ерҙә балыҡ тормаҫ, иҫәпһеҙ өйҙә байлыҡ тормаҫ, тигәнсә, үткән көн, аҙна, ай, бигерәк тә йылдың тамамында һәр кем үҙ-үҙенәме, ғаиләһе алдындамы, эш урынындамы, халыҡ алдындамы – ошо ваҡыт арауығы өсөн иҫәп-хисап тотоу йолаһы бар. Был үҙе тормош талабы, тәртип ҡануны. Ошо йолаға ярашлы, райондың Ағинәййәмәғәт ойошмаһы һәмКәрәҙхалыҡ ҡорамасылар клубының етәксеһе Рәшиҙә Хәй ҡыҙы Ғизәтуллинаға мөрәжәғәт иттек.",Һөнәрмәндәр һаҡлай халыҡ рухын,Мәҙәниәт,415,https://tanburz.ru/articles/m-ni-t/2025-01-10/n-rm-nd-r-a-lay-haly-ruhyn-4544777,2025-01-10T19:55:00+00:00
Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең вуз-ара студенттар кампусында «Иретеп йәбештереү һәм контроль - 2025» Бөтә Рәсәй конференцияһы үтте.,Өфөгә иретеп йәбештереүселәр йыйылды,Мәғариф,135,https://bashgazet.ru/news/belem-m-t-rbi/2025-11-27/f-g-iretep-y-beshtere-sel-r-yyyyldy-4483653,2025-11-27T10:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр5 ноябрьгә булган белешмәләргә күрә, 21 кеше зарар күргән, шуларның унысын хастаханәгә яткырганнар. Башкортстанның ""Уфа мотор төзелеше итештерү берләшмәсе"" (""ОДК-УМПО"") заводында эшләүчеләр агуланган. Бу хакта Башкортстан басмалары иткерә. Республика сәламәтлек саклау министрлыгыхәбәренчә, завод эшчеләрендә эчәк инфекциясе табылган, шул сәбәпле 3 ноябрьдән санитар-эпидемиологик тикшерү бара. Заводның буфетын һәм азык-төлек блогын тикшерүләре искәртелә, авыру биредән чыккан булырга мөмкин дип фаразлана. Башкортстан Роспотребнадзоры белгечләре эшчеләрнең норовирус инфекциясе йоктыруыначыклаган. ""Эпидемиологик тикшеренүләрнең беренчел нәтиәләренә күрә, инфекция чыганагы — азык-төлек блогында эшләүчеләр"", дип иткерделәр оешмада.5 ноябрьгә булган белешмәләргә күрә, 21 кеше зарар күргән, шуларның унысын хастаханәгә яткырганнар. Сәламәтлек саклау министрлыгындаәйтүләренчә, бер кешене инде чыгарганнар, калганнарының хәле уртача авырлыкта. Заводта буфет һәм азык-төлек блогын вакытлыча ябып торулары искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада саклану заводында эшләүче ун кеше агуланып хастаханәгә эләккән,Яңылыҡтар,1174,https://www.azatliq.org/a/ufada-saklanu-zavodinda-eshlauche-un-keshe-agulanip-hastahanaga-elakkan/33188298.html,2024-11-05T10:49:11+03:00
"– Ысын, ысын, – тине, – мин үҙемде тик егерме йәштә күрҙем, ни өсөн тиһәң, беҙҙең өйҙә көҙгө юҡ ине. Көҙгөләре булған кешеләргә, күрәһең, инеп йөрөргә тура килмәгән. Ул ваҡытта карточкаға ла төшөрөүсе юҡ ине. Әле лә күҙ алдымда тора, Әхмәтүәли ҡарттың улы Ғәзизйән Герман һуғышынан карточкаға төшөп хат эсенә һалып ебәргән. Бармаҡ башындай ғына карточка ул, шуны бөтә ауыл буйлап йөрөтөп сыҡтылар. Иҫебеҙ китте, япраҡ ҙурлыҡ ҡына бер ҡағыҙҙа Ғәзизйән баҫып тора. Башында картуз, ләкин төҫө, танауҙары, күҙҙәре, ауыҙҙары тап уныҡы. Был минең беренсе тапҡыр күргән карточкам ине. Ә үҙемде бала саҡта тоноҡ күлдән сағылған шәүләнән генә күргәнем бар ине. Кешеләр ул саҡта, атаһына оҡшаған, ағаһына оҡшаған, тип кенә әйтәләр ине. Ҡыҙ кешегә үҙен ирҙәргә оҡшатып күҙ алдына килтереү мөмкин түгел бит инде. Шул, миңә егерме йәштәр тулған саҡта, кейәүгә сыҡҡас инде, беҙҙең ауылға ҡырҡ тартмасы килде. Шуға беҙ, ун йомортҡа биреп, бәләкәс кенә бер көҙгө һатып алдыҡ. Үҙемдең битемде, сырайымды мин беренсе ҡат шунда күрҙем. Мин: – Матурмын икән, тип уйланыңмы? – тинем. Әбей көлдө: – Ул саҡта нимә уйлағанды мин хәҙер ҡайҙан беләйем. Кисә ошо ваҡытта нимә уйлап ултырғанымды ла хәтерләмәйем әле мин, склероз бит миндә, – тине. Әгәр ҙә был әбей «минең хәтеремде эт ашаған бит» тиһә, «хәтер», «уй», «моң», «хис» һымаҡ ҡулға тотоп, күҙ менән күреп, ҡолаҡ менән ишетеп булмай торған төшөнсәләрҙе эттең дә, бесәйҙең дә ашауына аптырамаҫ инем. Сөнки халыҡ телендә йәшәп килгән бер гипербола – арттырыу. Әммә миңә ошо әбейҙең медицина термины менән дөп-дөрөҫ итеп «склероз» тип әйтеп тороуы бик ғәжәп тойолдо. Былтыр Өфөнән бер художник килеп уның портретын яҙып киткән. Шул уҡ портретты телевизорҙан күрһәткәндәр. Әбей ошоларҙың бөтәһен дә үҙе күргән. Тик шуныһы ғәжәп, ул ошоларҙың береһенә лә аптырамай. Киреһенсә, тәнҡит итә. – Тапҡандар телевизор аша күрһәтер кешене, бөткәнме колхозда бына тигән ударниктар ҙа, бына тигән сибәрҙәр, – ти. Мин әбейгә: – Ошо һөйләгәндәреңде «Һәнәк»кә яҙайым әле, – тигәйнем. – Атаҡ, мине «Һәнәк»кә яҙмаһаң, һиңә бюрократ бөткәнме ни, – тине. Ниңә, ҡыҙыҡ түгелме ни? Был беҙҙә техниканың ғына түгел, кешеләрҙең дә үҫешен күрһәтә торған ҡыҙыҡлы факт бит.",Сәғит АГИШ Әбей һәм көҙгө. Хикәйә,Хикәйә,2175,https://agideljurn.ru/news/s-sm-r-r/2024-02-26/s-it-agish-bey-m-k-g-hik-y-3658506,2024-02-26T23:35:00+00:00
"Тынғыһыҙ ""Аҡ ҡалпаҡтар"" Арыу-талыу белмәйҙәр. Мотоблоктарын егеп, Елеп кенә йөрөйҙәр. Мотор көйлө тырылдай, Матур көйҙәр яңғырай. Ағайҙарҙың гармундары Һандуғас булып һайрай. ""Аҡ ҡалпаҡтар"" бер күңелле йыр һайлап, гармун һуҙып, ҡурай уйнап, укулеле сиртеп, тағы ла мини-гастролгә йөрөп ҡайттылар, - тип яҙа Булат Пирғәлин. - Әйҙә, һеҙ ҙә беҙҙең менән тәбиғәт күреп, йыр йырлап йөрөп ҡайтығыҙ! Барығыҙға ла һаулыҡ, күтәренке кәйеф.","Тынғыһыҙ ""Аҡ ҡалпаҡтар"" арыу-талыу белмәйҙәр!",Мәҙәниәт,430,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2025-07-24/tyn-y-y-a-alpa-tar-aryu-talyu-belm-y-r-4325080,2025-07-24T14:14:00+00:00
Иҫәнғол ауылы мәҙәниәт йортонда 1941 – 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған «Еңеү салюты» халыҡ ижады концерт-фестивале үтте.,Халыҡты хайран ҡалдырып,Еңеү,156,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-23/haly-ty-hayran-aldyryp-4249780,2025-05-23T13:26:00+00:00
"– Наши научно-популярные туры - это живой мост между фундаментальным знанием и окружающим миром. Мы не просто показываем науку, мы позволяем каждому участнику на время стать исследователем, используя как лабораторный инструментарий, так и уникальное природное и культурное наследие Башкортостана, - подчеркнула директор АНО «Управляющая компания научно-образовательного центра Республики Башкортостан» Наталия Латыпова. В Башкортостане успешно реализуются 9 уникальных маршрутов научно-популярного туризма. Заложенная высокая планка получила объективное подтверждение на федеральном уровне - проекты республики вошли в число 15 лучших программ страны, что является закономерным результатом уникального подхода. – Высокая федеральная оценка научно-популярных туров Башкортостана – это признание того, что наш регион стал одной из точек притяжения для научного просвещения в России. Важно, что проект не только показывает достижения науки, но и вовлекает в неё, позволяя каждому почувствовать себя исследователем. Такой живой диалог между наукой и обществом - ключевой элемент в реализации целей Десятилетия науки и технологий. Уверена, что успешный опыт республики будет тиражирован и на другие регионы, - отметила председатель Госкомитета по науке и высшему образованию Башкортостана Светлана Мустафина. Развитие проекта удостоено высокой оценки на федеральном уровне. Разработанные девять маршрутов успешно прошли экспертизу и включены во Всероссийский реестр. На основе данного опыта в этом году запланирован к запуску первый межрегиональный научный маршрут Нижний Новгород – Уфа – Новосибирск. Программы научно-популярных туров Башкортостана отличает интерактивный формат, включающий проведение экспериментов и мастер-классов под руководством ученых. Стать участником может любой желающий. Записаться на экскурсию и выбрать подходящий маршрут можно на официальном сайте Евразийского НОЦ.",Более 53 тысяч туристов стартовали в научно-популярные туры,Йәмғиәт,1890,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-04/bolee-53-tysyach-turistov-startovali-v-nauchno-populyarnye-tury-4564528,2026-02-04T16:15:00+00:00
"Икенсе һанда махсус хәрби операция менән бәйле материалдар, яугирҙәрҙе ҡыҙыҡһындырған мөһим һорауҙарға яуаптар; ошо көндәрҙә юбилейҙары булып үткән яҙыусылар, ҡатын-ҡыҙҙар тураһында шәп мәҡәләләр; әҙәби әҫәрҙәр, конкурстар - ошо һәм башҡа мәғлүмәттәрҙе таба алырһығыҙ! Журналға яҙылығыҙ, алдырығыҙ, уҡығыҙ!",Февраль һаны сыҡты!,Яңылыҡтар,306,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-02-14/fevral-any-sy-ty-4122305,2025-02-14T14:50:00+00:00
"С года количество часов на изучение родных языков не меняется. Вместе с тем в 1-м классе изменяется форма проведения занятий – 1 час по требованию Роспотребнадзора переводится во внеурочную форму, наиболее подходящую для первоклассников. Соответствующие рекомендации направлены в субъекты РФ. Министр просвещения РФ Сергей Кравцов подчеркнул необходимость сохранения и поддержки языкового многообразия в рамках образовательного процесса. «Родные языки – это важная часть культурного наследия, и их изучение должно быть доступно», - отметил глава ведомства. Сообщение министерства просвещения России прокомментировала декан факультета башкирской филологии БГПУ имени М. Акмуллы Ляйля Хусаинова:  «Акмуллинский университет ведет большую работу по подготовке педагогических кадров по башкирскому языку начиная с детских садов. За последние 5 лет разработаны образовательные программы  по направлениям «Родной (башкирский) язык, литература и дошкольное образование», «Родной (башкирский) язык, литература и начальное образование», «Родной (башкирский) язык, литература с дошкольной логопедией», «Родной (башкирский) язык, литература и ОДНК РФ». Большое внимание уделяется и изучению восточных языков, таких как арабский, китайский, турецкий, киргизский языки. Но в центре внимания - родные языки, башкирский, татарский, так как именно родной язык является фундаментом воспитания патриота своей Родины, а знание культуры своего народа воспитывает уважительное отношение к культуре других народов, проживающих в многонациональной России. Поэтому очень важно изучать свой родной язык на всех ступенях образовательной системы.  И образовательную и воспитательную деятельность в них должны вести высококвалифицированные педагоги, подготовкой которых занимается БГПУ имени М. Акмуллы». Министерство намерено и дальше развивать систему поддержки изучения языков народов РФ, включая подготовку учебных материалов и повышение квалификации педагогов.",Изучение родных языков в российских школах сохраняется,Мәғариф,1936,https://uchbash.com/articles/natsionalnye-yazyki-i-literatury/2025-08-05/izuchenie-rodnyh-yazykov-v-rossiyskih-shkolah-sohranyaetsya-4339150,2025-08-05T17:13:00+00:00
"Әгәр ҙә кеше күршеһен маҡтай башлай икән, тимәк, ул үҙ фатирын һатырға йыйына, тигән һығымтаға килергә кәрәк. Таңғы сәғәт алты. Тәүлек әйләнәһенә эшләгән сәскә магазинына ҡиәфәтенә ҡарағанда интеллигент ир инә. Һәм һатыусыға: – Матур сәскә бәйләме әҙерләгеҙсе… ҡатыныма, – ти. Бер аҙ уйланып торғандан һуң: – Йомшағыраҡтарынан… – тип өҫтәп ҡуя. – Ҡатыныма бриллиант балдаҡ алып бирҙем, – ти бер ир танышына. – Шунан алып бына ике аҙна инде ул минең менән һөйләшмәй. – Бәй, ниңә? – тип аптырай тегеһе. – Ошондай шарт ҡуйғайным. Бер дини ҡатын, рухани эргәһенә килеп: – Үтенеп һорайым! Миңә иремдән айырылырға рөхсәт итегеҙсе, – ти. – Нимә булды һуң? – ти уға рухани. – Көн һайын иҫерек, бер ерҙә лә эшләмәй, хатта миңә ҡул да күтәрә. – Ниңә һуң ундай кешегә кейәүгә сыҡтың? – Иҫәр булғанмын! – Ул бит һине иҫәр тип тормаған, ә өйләнгән. Ҡатыны – иренә: – Бөгөн төндә һин тағы һөйләштең! – Йә, Хоҙай, – ти ир, – миңә хәҙер төндә лә ауыҙ асып һүҙ әйтергә ярамаймы ни? Ҡатын-ҡыҙ сәғәттәр буйы өс әйбергә ҡарап тора ала… Һөҙөмтәлә туғыҙҙы һатып аласаҡ.",Мәҙәктәр,Юмор,1047,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-06-30/m-kt-r-4296298,2025-06-30T21:20:00+00:00
"Ирҙәр, ғәҙәттә, бар әрнеү-кисерешен күңелдәренә йыя, бик асылып бармай. Ә инде асылып китәләр икән – тимәк, һағыштары ысынлап бар булмыштарын биләп алып, ситкә түгелерлек сиккә еткән. Филүс ағай ҙа шулай асылып китергә булғандыр инде – оҙаҡ ҡына һөйләшеп ултырырға тура килде. - Әсәйем мине яңғыҙы ғына тәрбиәләп үҫтерҙе. Атайым кем булғандыр – белмәйем дә. Шуға ла бала саҡта һәр ваҡыт тулы ғаилә, күп балалар тураһында хыяллана инем. Әммә ниәттәрем тормошҡа ашманы. Ошолай буйҙаҡ ир булып ҡартайырға яҙған инде миңә. Йөрөгән ҡыҙҙарым булманы түгел, булды. Йәш саҡта яратып йөрөгән ҡыҙҙы әсәйем, ата-әсәһе ғүмер буйы эсте, тип алдырманы. Хәҙер ана Сәлимәм гөрләтеп донъя көтә, балалар үҫтерә, Уның ире урынында мин булырға тейеш инем дә бит. Һуңынан да таныш-тоноштар ҡатындар менән таныштырып ҡаранылар. Матур ғына аралаша башлайбыҙ ҙа, өйгә алып ҡайтһам – әсәйем яҡты йөҙ күрһәтмәй, матур итеп һөйләшеү түгел, күтәрелеп тә ҡарамай торған ине. Шунда мәнәсәбәт булғанда кем миңә кейәүгә сығырға теләһен инде? Хәҙер миңә 50 йәш тула инде оҙаҡламай. Ауылдан сығып китергә әсәйемде йәлләнем, уны яңғыҙын ҡалдырғым килмәне. Уға бер ауыр һүҙ ҙә әйткәнем юҡ, әммә яҡын кешемә ҡарата үпкәм бик ныҡ көслө. – тип бүлеште ул эс серҙәре менән. Эйе, бер ҡараһаң, Филүс ағайҙы йәл, әммә һәр кем үҙ бәхетенә үҙе юл ярырға тейеш түгелме? Һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Фото ""Алиса ал"" нейросетенән.","Әсәйемде яратам да, күрә лә алмайым.",Йәмғиәт,1375,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-01-29/s-yemde-yaratam-da-k-r-l-almayym-4556157,2026-01-29T19:30:00+00:00
"Лилия ЧанышевафикерләрУфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышева Пермьдәге тикшерү изоляторында табылган, аны якын арада Уфага ибәрәчәкләр. Бу хакта Навальный такымында хәбәр иттеләр. Кассация мәхкәмәсе Чанышева эшен Башкортстан Югары мәхкәмәсенәкире кайтарган иде, чөнки прокуратура Лилия Чанышева эше белән бәйле шикаятьнеяңадан карауны сорады. Прокуратура фикеренчә, йомшартучы хәлләр дип китерелгән дәлилләр ""шулкадәр йомшак әза бирү өчен итәрлек дип табыла алмый"", чөнки аларга карап кына Чанышева гамәлләренең әмгыятькә тудырган куркынычы кимеми. Ягъни, гаепләү мәхкәмә карарын — 7,5 елга иректән мәхрүм итүне — артык йомшак дип саный. Дәүләт гаепләүчесе аңа әзаны кырыслатып 10 елга иректән мәхрүм итү карары чыгаруны таләп итә. Элегрәк Чанышеваны Пермь төбәгендәге Березники шәһәрендә урнашкан 28 нче төзәтү колониясеннән алып китүләре хәбәр ителде. Берничә көн буе аның кайда булуы билгеле түгел иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Лилия Чанышеваны яңа хөкем карары чыгару өчен Уфага алып китәчәкләр,Яңылыҡтар,1022,https://www.azatliq.org/a/32872550.html,2024-03-21T20:38:45+00:00
"Урмай авылындагы әмигъ мәчетеБүген, 1 июльдә, Чуашстанның Урмай авылында төзекләндерүдән соң әмигъ мәчете ачылды. Тантана ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгы кысаларында узды. Ачылышта Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов, Чуашстан башлыгы Олег Николаев, Мәскәү һәм Чуашстан мөфтие Әлбир Кргановкатнашты. ""Татарстан белән Чуашстан күршеләр генә түгел, без туган халыклар. Безнең тамырларыбыз уртак"", дип белдерде Миңнеханов ачылышта. Урмай авылында әмигъ мәчете 1990 елда салына. 2014 елда мәхәллә халкы гыйбадәтханә мәйданын арттыру өчен реконструкцияләү карарына килә. Мәчетнең аскы катын үзгәрешсез калдырырга булганнар. Соңрак Татарстан һәм Чуашстан башлыклары Урмай авылы халкы, мәчет һимаячеләре белән очрашты. Миңнеханов ун ел элек ачылган""Кара Пулат"" мәчетебелән дә танышкан.2016 елгымәгълүматларгакараганда, Урмай авылында 3 252 кеше яши. Аларның 85 процентын татарлар тәшкил итә.2016 елда Урмай авылының ""Кара пулат"" мәчете тирәсендә хәләл Кунак йортыачылды. Кунак йорты кибеттән һәм чәйханә бүлегеннән тора. Авылда даими төстә ""Урмай-Зәлидә"" төрки халыклар мәдәнияте фестивале, ""-Мәдһия"" дини татар ырлары фестивале үткәрелеп килә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чуашстанның Урмай авылында төзекләндерүдән соң әмигъ мәчете ачылды,Яңылыҡтар,1243,https://www.azatliq.org/a/31924737.html,2022-07-01T12:54:46+00:00
"Бер нисә көн эсендә улар республикабыҙҙың музейҙарында, мәҙәни сараларында буласаҡтар. Турахан музей коплексын, АРТ-Квадрат, В. И. Альбанов исемендәге полярниктар музейын, Ф. И. Шаляпин исемендәге музейҙарҙы ҡарап өлгөргән бәләкәс ватандаштарыбыҙҙың кәйефе бик яҡшы. Бөгөн улар «Рәсәй – минең тарихым» мультимедиа тарих паркында, Аксаков исемендәге паркта, Милли музейҙа булды. Уларҙы ошо көндәрҙә төрлө мәҙәни сараларға бай осрашыуҙар көтә.",Үзбәкстанда йәшәгән ватандаштарыбыҙҙың балалары беҙҙә ҡунаҡта,Яңылыҡтар,441,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-25/zb-kstanda-y-sh-g-n-vatandashtaryby-y-balalary-be-una-ta-4327062,2025-07-25T16:49:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрБыел язгы ташулар вакытында Татарстанның 38 районындагы 220 торак пунктын су басу ихтималы бар. Бу хакта бүген республиканың вице-премьеры Рөстәм Нигъмәтуллин хөкүмәт киңәшмәсендә белдерде. Аның сүзләренчә, бу ирлекләрдә 13,6 мең кеше яши. Моннан тыш, 22 автомобиль күпере, аерым социаль корылмалар игътибар үзәгендә. ""Әгәр су баса башласа, районнарга кичекмәстән гадәттән тыш хәл режимына күчәргә кирәк"", диде ул. Хәзерге вакытта су басудан зыян күрүчеләр өчен 158 вакытлыча яшәү урыны әзерләнгән. Татарстан гадәттән тыш хәлләр министры вазифаларын башкаручы Николай Суржко сөйләвенчә, бу урыннарда 31 мең кеше яши ала. Татарстанда су басуга әзерлек өчен 988 млн сум акча бүленгән. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы 19 мең коткаручы, 4 мең техника, 124 йөзү чарасы, һавадан вазгыятьне күзәтү өчен дүрт очкыч һәм өч дрон әзерләгән. Моңа кадәр Казан хакимиятләре язын су басу куркынычы турындакисәтте. Алар кайбер урамнарда кар көртләре өй биеклеге кадәр булды дип белдерде. Казанда 386 йортка су басу куркынычы яный. Элегрәк ""Известия"" басмасы метеорологлар белән сөйләшепязма чыгарган иде, анда Идел буе төбәкләрендә аномаль язгы ташулар булырга мөмкин дип кисәтелде. Белгечләр әйтүенчә, Русия үзәгендә яуган кар нормадан 30-40 процентка артык. Бу язын көчле ташуларга китерергә мөмкин дип фаразлый алар. Моннан берничә ел элек һава кинәт ылыну сәбәпле Казанда һәм Татарстанның кайбер районнарында көчле су басуларбулды. Казанның Салмачы бистәсендә йортларын су баскан хуалар моның сәбәбен шәһәр хезмәтләренең битарафлыгы белән аңлатты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда 220 авылны су басарга мөмкин,Яңылыҡтар,1653,https://www.azatliq.org/a/32863333.html,2024-03-15T15:05:53+00:00
"Сараға ярашлы, милли премияға ғаризалар ҡабул итеү бара. Унда эшмәкәрлектәре мәғлүмәт технологиялары менән бәйле компаниялар ҡатнаша ала. ИТ өлкәһен үҫтереүгә булышлыҡ итеү - ""Мәғлүмәт иҡтисады һәм дәүләтте һанлы үҙгәртеү милли проектының (нацпроект ""Экономика данных и цифровая трансформация государства"") маҡсаттарының береһе. - Премия мәғлүмәт технологиялары өлкәһендәге ҡаҙаныштарҙы билдәләйәсәк, шулай уҡ тәжрибә уртаҡлашыу, һөнәри бәйләнештәрҙе нығытыу һәм инновациялы тәҡдимдәрҙе федераль кимәлгә еткереү өсөн шәп платформа булып тора, - ти Башҡортостандың дәүләт идаралығын һанлы үҫтереү министры Геннадий Разумикин. Милли премия һанлы иҡтисадты үҫтереүгә булышлыҡ итеүсе дәүләт һәм бизнес проекттарын билдәләүгә йүнәлтелгән. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Премияға конкурста ҡатнашығыҙ,Йәмғиәт,911,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-05/premiya-a-konkursta-atnashy-y-4416634,2025-10-05T10:00:00+00:00
"Хисмәтулла ағай менән Мәйсәрә еңгә беҙҙең күршелә генә йәшәне (исемдәр үҙгәртеп яҙылды). Дүрт балалы шул ғаиләнең тормошон бер аҙ бәйән итмәксемен. Оло ҡыҙҙары Рәймәнең әсәһе тарафынан гел генә ҡыйырһытылып йәшәүен күреп, йәлләй торғайным. Әле кескенә булыуына ҡарамаҫтан, бәләкәй ҡусты-һеңлеләрен тәрбиәләүҙе өлөшләтә үҙ иңенә алған был ҡыҙ эшкә бик егәрле булып хәтеремдә ҡалған. Ә Мәйсәрә еңгәнең уҫаллығын бер нисек тә башыма һыйҙыра алманым. Үҙемдең йомшаҡ күңелле, һәр саҡ яғымлы әсәйем менән сағыштырып ҡарағанмындыр инде уға. Рәймә, һирәгерәк булһа ла, беҙҙең араға уйнарға килгеләй торғайны, әммә, әсәһе урам тышына сығып, әсе тауыш менән ҡысҡырыуы була, үҙенең исемен әллә ҡайҙан ишетеп, ҡыҙ шунда уҡ йүгереп ҡайтып китә. Минең менән йәштәш булған был һылыу ҡыҙҙы йыш ҡына илатып, сәсенән тартҡылап, ҡаҡҡылап-һуҡҡылаған әсәһе, ысынлап та, боронғо әкиәттәрҙәге әлеге персонаждарҙы хәтерләтә ине шул. Мөләйем йөҙлө Рәймәнең оҙон керпектәре иламаған ваҡытта ла сыланған, хатта көлгән мәлдәрендә лә матур һоро күҙҙәре йәш менән мөлдөрәмә тулы һымаҡ тойола. Урам буйлап илай-илай, һағышлы, үҙенсә генә бер көйгә һалып: ""Әсәйем әлләғайҙа, әсәйем әлләғайҙа, әсәйем әлләғайҙа…"" - тип, бер туҡтауһыҙ ҡабатлап, беҙҙең өй тапҡырынан үтеп барғанын күҙ алдыма килтерһәм, әле булһа күңелем тула. Һуңғараҡ уның ысынлап та үгәй ҡыҙ булыуы, үҙ әсәһенең башҡа ауылда йәшәүе хаҡында белдем. Бәғзеләр өсөн фәһем йә ғибрәт булырлыҡ ошо ғаиләнең тарихын да аҙағыраҡ ишеттем. Хисмәтулла ағай йәш сағында Нәжиә исемле бер матур ҡыҙ менән яратышып өйләнешкәндәр. Әммә йәштәрҙең ҡауышыу шатлығы оҙаҡҡа бармай. Йорт хужабикәһе Бәҙрикамал әбей тәүге көндәрҙән үк килененең ниндәй ҙә булһа етешһеҙлеген табырға тырышҡан, уға һәр саҡ иҫкәрмәләр әйтеп, хатта йыш ҡына әрләшеп, шау-шыу күтәрер булған. Рәймә исемле ҡыҙ балалары тыуғас та бер өй эсендә йәшәгән был ғаиләгә тыныслыҡ килмәй. Хисмәт кәләшен яҡлашырға баҙнат итмәй, яратҡан әсәһенә ҡаршы бер һүҙ ҙә әйтә алмай, хатта әсәһенең һүҙенә төшөп, ҡайһы берҙә ҡатынына екеренергә лә тартынмай башлай. Ҡәйнә йортондағы шул тормошҡа түҙеп тора алмаған Нәжиә еңгә ауылына ҡайтып китергә мәжбүр була. Ә ике йәшлек Рәймәне ""Үҙебеҙ ҡарап үҫтерәсәкбеҙ"", тип, әсәһенә бирмәйенсә алып ҡала Хисмәт ағай. Оҙаҡламай был ағай Зөләйха исемле икенсе бер апайҙы кәләш итеп ала. Әммә уныһы ла ҡәйнә менән һыйыша алмай, айырыла. Һәм, ниһайәт, ошо ғаиләгә Мәйсәрә еңгә килен булып төшә. Йәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, инде ике ҡатын айырып өлгөргән кешегә тормошҡа сығырға баҙнат иткән был килен үҙе эшкә лә егәрле, шул уҡ ваҡытта ярайһы ғына ҡыйыу, телгә лә сос булып сыға. Бәҙрикамал әбей хаҡында алдан ишетеп йөрөгән, шунлыҡтан, һәр төрлө ҡаршылыҡтарға ла әҙер булғандыр, моғайын, был еңгә. Оҙаҡламай, ҡәйнәнең әре менән осраша башлағас, уның һәр ""һөжүмен"" ярайһы ғына уңышлы итеп кире ҡағыуға, бәғзе ваҡыт хатта ""контратакаға"" күскеләүгә лә өлгәшә. Халыҡта әйтмешләй, ""шынаны шына менән һуғып сығарыуға"" ирешә йәш килен. Көнө буйы совхоз эшендә булған Хисмәт ағай уларҙың үҙ-ара мөнәсәбәтен әллә ни күрмәй йөрөһә лә, Бәҙрикамал әбей улына ошаҡлашҡандыр, моғайын… Тик инде ике ут араһында ярайһы ғына ""сыныҡҡан"" Хисмәтулла был кәләште ҡулынан ысҡындырмаҫҡа ҡарар итә, күрәһең, матур ғына итеп һөйләшеп, әсәһен тынысландырырға ла өйрәнеп ала. Өр-яңынан йорт һалып, әле ярайһы ғына ""шәп"" әбейҙең яңғыҙын ҡалдырып, башҡа сығып, был ғаилә үҙ-ара татыу ғына йәшәй башлай. Тағы өс балалары донъяға килә… Улының ғаиләһен болғарға ""ҡулы ҡысытҡан"" Бәҙрикамал әбей, әленән-әле уларға инеп, килене менән һүҙгә килешеп торһа ла, Хисмәтулла ағай хәҙер инде быны бөтөнләйгә ""күрмәй"". Мәйсәрәһенең унһыҙ ҙа бирешмәйәсәген аңлаған ир, әсәһе ни генә һөйләһә лә, уның һүҙенә иғтибар итмәй. Ғәзиз балаларынан да айырылғыһы килмәгәндер, ахырыһы… Бәләкәй булыуыма ҡарамаҫтан, ярайһы ғына зирәк малай булғанмындыр инде: уларҙың бына шулай йәшәп ятҡан мәлендә булған бер һағышлы эпизодты һөйләгәндәрен асыҡ ҡына иҫемдә ҡалдырғанмын. Бер саҡ Хисмәтулла ағай менән Мәйсәрә еңгә ниндәйҙер бер ауылға ҡунаҡҡа саҡырыла. Ана шул ҙур мәжлестә уларға был ағайҙың тәүге кәләше Нәжиә менән бер өҫтәл артында ултырырға тура килә. Йыр-моңға оҫта булған Нәжиә шунда бер йыр йырлаған, имеш. Ошо хаҡта һөйләгән апай шул йырҙы йырлап та ишеттерҙе: ""Таң атҡанда Ағиҙелдең тулҡындары бик һалҡын. Йәш йөрәктең тулҡындары ниңә икән тик ялҡын? Матур ҙа күп, батыр ҙа күп, ләкин һиңә тиң түгел. Көнгә баҡҡан көнбағыштай һиңә тартыла күңел…"" Нәжиә еңгәнең моңло тауыш менән йырлаған шул йырына Хисмәтулла ағай түҙмәй, илаулап, мәжлестән сығып киткән. Һөйөп алған тәүге хәләл ефетен онота алмағандыр, күрәһең… Тормош үҙ яйы менән бара. Тик был ағай йәнә бер ҙур проблема алдына килеп баҫа. Әлеге әйтмешләй, тағы ""ике ут араһы"". Юҡ, хәҙер уларға Бәҙрикамал әбей бер нисек тә тәьҫир итә алмай. Мәйсәрәнең уға ҡаршы ныҡ ҡына ""иммунитеты"" бар. Ә бына Хисмәтулланың тәүге ҡыҙы - Рәймәне Мәйсәрә еңгә ҡыйырһыта башлай. Төҫкә ""хәс тә Нәжиә"" булған был ҡыҙ уға көндәшен хәтерләтә лә торғандыр, бәлки… Атай меҫкендең ҡыҙын яҡлашыу ғына түгел, уға хатта иғтибар итергә лә хоҡуғы юҡ. Бәлки, иғтибар ҙа итер ине, әммә инде татыу ғаилә ҡорҙом ғына тигәндә, сираттағы мәртәбә тормошо боҙолоуҙан шикләнгән булһа кәрәк был ағайыбыҙ. Телгә ифрат оҫта булған был еңгәй сытырҙай башлаһа, уны туҡтатып алып булмай икәнлеген белгән Хисмәт уға өндәшмәй ҡалыуҙы хуп күрә… ""Сытырҙай башлаһа"" тигәндән, тағы бер ҡыҙыҡ хәлде иҫләнем. Бөтә күрше-тирә менән һәр саҡ аралашып, матур йәшәгән әсәйем Мәйсәрә еңгәй менән дә яҡшы мөнәсәбәттә булды, әлбиттә. Әсәйем уға ""Мәйсәрә килен"", ә ул әсәйемә ""бикәм"" тип өндәшә ине. Был еңгә көн дә беҙҙең сепарат менән һөт айыртырға килә торғайны. Сепарат бороп бөткәс, ҡайсаҡ әсәйем менән сәй эсеп, бер килке һөйләшеп алалар. Һүҙҙән-һүҙ сығып, әсәйем уға шаяртып бик ҡыҙыҡ һорау биргәне хәтеремдә: ""Килен, һин берәүҙе әрләй башлаһаң, бер туҡтауһыҙ әйтә лә әйтәһең. Нәҡ берәй китаптан уҡып торған һымаҡ. Нисек яңылышмайһың ул? "" ""Мин ни, шулай ул, бикәм, шунһыҙ ҙа булмайҙыр шул…"" - тип еңгәнең ҡытырҙатып көлгәне хәтеремдә. Уларҙың ғаилә мөнәсәбәтенә, әлбиттә, берәү ҙә ҡыҫылырға теләмәне. Ун йәштәр тирәһенә еткәс, Рәймәне Учалы балалар йортона биргәндәре хаҡында ишетелде. Шунан бирле уны бер ҡасан да күргәнем булманы. Башҡа ауылда торғас, уның үҙ әсәһе Нәжиә еңгәнең артабанғы тормошон да белмәйем… …Әлеге Бәҙрикамал әбей һымаҡ ""кеше балаһына"" туранан-тура ""һөжүм итеүселәргә"" ҡарағанда күпкә йыуашыраҡ, әммә уларҙан артыҡ яҡшыраҡ булмаған ""йомшаҡ"" ҡәйнәләр тураһында ла бер аҙ фекерләп алмаҡсымын (ҡыҙғанысҡа, шундайҙар ҙа осрай). Бәғзе бер әсә килененең ниндәйҙер етешһеҙлеген күрһәтеп, яратҡан улының ҡолағына шыбырҙап ҡына аулаҡта берәй ""файҙалы кәңәш"" бирергә ярата. Икенселәр, һәр ғаиләлә тиерлек ир менән ҡатын араһында булып торған ваҡ-төйәк кенә бәхәстәрҙе ишетә һалып, үҙенең улын йә ҡыҙын яҡлашып, бер-ике, ""йомшаҡ ҡына"" һүҙ ҡыҫтырып та ебәреүсән. Нәтижәлә, үҙе лә һиҙмәҫтән, утҡа кәрәсин һибә ундайҙар. Күпселек осраҡта, әйтәйек, килен кеше ҡәйнәһенә ҡаршы бер ни ҙә өндәшмәй, әммә һуңынан ""Ҡәйнәм шулай тип әйтте"" тигән һымағыраҡ үпкә һүҙҙәре менән ирен игәй башлауында шик юҡ. Бына шулай, киленеңдең күңеленә ятмаған бәләкәй генә һүҙ әйтһәң дә, уның ""уҫлаптай"" бумеранг булып ғәзиз улыңа кире ҡайтыуын көт тә тор. Нәтижәлә - ҡатынын да, үҙ әсәһен дә яратҡан ""көслө зат"" ни эшләргә лә белмәй, сукеш менән һандал араһында ҡалғандай була. Бындай ғаилә, әлбиттә, татыу йәшәй алмай. Ҡайһы берәүҙәрҙең ""Беҙ әсәйем (йә ҡәйнәм) арҡаһында ғына айырылыштыҡ"" тигәндәрен ишеткеләгәнем бар. Ә балаларының ысынлап та бәхетле булыуын теләгән ҡәйнә бәхәсле мәлдәрҙә, киреһенсә… кейәүен йә киленен яҡлашырға тырыша! Һис юғында, нейтраль позиция ала, ""Берегеҙ ут булғанда, икенсеһеҙ һыу булып, бер-берегеҙгә мөмкин тиклем һыйынып йәшәргә тырышығыҙ"", тигән һымаҡ яраштырыусы нәсихәттәр әйтә. Һис нәмәгә ҡарамаҫтан, килененә, кейәүенә мөмкин тиклем ярап йәшәргә тырышҡан ҡәйнәләр һәр саҡ отошта була. ""Һөйөрөңдөң арҡаһында һөймәҫеңде һөйөрһөң"" тигән (ифрат аҡыллы! ) әйтемде беҙҙең яҡта йыш ҡулланалар. Бәхеткә, өлгө итеп ҡуйырлыҡ, бынамын тигән ""алтын"" ҡәйнәләр күп (ҡайны хаҡында һүҙ алып бармайым, сөнки, ҡайны-килен йә ҡайны-кейәү проблемаһы, ғәҙәттә, көнүҙәк мәсьәлә булып тормай). Минең бер ҡайнағам һәм ҡәйенеңгәм бар. Ҡыҙ-улдары инде үҫеп еткән, һәммәһенең үҙ ғаиләһе. Башҡалар алдында кейәү һәм килендәрен һәр саҡ маҡтап ҡына тора был оло кешеләр. ""Беҙҙең килен шәп бит ул"", йә ""кейәү маладис"" тигән, күңелдәрҙе иретерлек, ""бәлзәм"" булып яғылырлыҡ шундай йылы һүҙҙәр ғаиләләрҙе фәҡәт нығыта ғына (был ""комплименттарҙы"" килен, кейәүҙәр, әлбиттә, ишетеп йөрөй), йәштәрҙең бер-береһенә ихтирам тойғоһон арттыра. Бына шул хаҡиҡәтте яҡшы белгән ололар үҙҙәре лә кейәү һәм килендәре тарафынан ҡәҙер-хөрмәт күреп йәшәй (Шәхсән минең ҡәйнәмә килгәндә, ул һәр саҡ минең хаҡта ""высший сорт кейәүем"" тип кенә әйтә торғайны. Бына шундай кешенең ҡыҙына берәй ауыр һүҙ әйтергә нисек баҙнатың етер? ) Боронғо ата-бабаларыбыҙға килһәк, улын өйләндергәс тә оҙаҡлатмай башҡа сығарып ебәреү яғын ҡараған бит улар. Иң кесе улдары ғына ата-әсә менән бергә йәшәгән. Ул да булһа, атай йортона йәнәш өй һалып, йә айырым ишекле ""төкәтмә"" ҡороп, башҡа торорға тырышҡан. Аҡыллы ҡәйнәләр балаларының араһына төшөп, ""коррекция"" яһап тормаған. Һүҙ аҙағында. Ғәйәт ҡатмарлы шул был тормош. Урыҫта бер йыр бар. Ошолай тип башлана ул: ""Собака бывает кусачей только от жизни собачьей…"" Әлеге Мәйсәрә еңгәнең шулай булып китеүенә, бәлки, тормош ауырлыҡтарына теше-тырнағы менән ҡаршы тороу ҙа ниндәйҙер кимәлдә сә-бәпсе булғандыр. Уны тәрбиәләп үҫтергән әсәһе лә ғәйәт ""ҡаты"" кеше булған, үҙенең ҡыҙҙарын йыш ҡына туҡмап тәрбиәләгән, тинеләр. Бәлки, ""уҫал ҡәйнә"" Бәҙрикамал әбей ҙә йәш сағында шундай ""этлек"" кисергәндер, кем белә инде. Ә үгәй ҡыҙ Рәймәнең артабанғы тормошон белмәйем, әммә, үҙенең ҡәҙерһеҙ бала сағын иҫләп, шунан ғибрәт алып, башҡаларға миһырбанлы, яғымлы булып үҫкәндер, бала сағындағы мөләйемлеге лә һаҡланып ҡалғандыр, тигән өмөтөм бар… Мөхәммәт ВӘЛИЕВ. ""Киске Өфө"" гәзите, 3, 2024 йыл",ҒӘЗИЗ БАЛАҢ ИКЕ УТ АРАҺЫНДА ҠАЛМАҺЫН,Йәмғиәт,9956,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-06-14/ziz-bala-ike-ut-ara-ynda-alma-yn-3810169,2024-06-14T19:21:00+00:00
"Тәүҙә сәй эс. Шунан сәй эс. Тағы берҙе сәй эскәс кенә, башҡа эштәреңә тотон. Ҡышҡы оҙон кистәрҙә дуҫтар менән бер-берегеҙгә сәйгә йөрөшөгөҙ. Ҡоро сәй шөпөрләтмә. Асыҡһаң ҡоймаҡлап сәй эс, һыуһаһаң - ҡарағатлап, өшөһәң - баллап, эҫелә - ҡоротлап. Иҫеңдә тот: сәй өшөгәнде йылыта, ҡайғырғанды йыуата, ярһығанды тынысландыра, бар эштәрҙе хәл итә. Юлай Кәримов фотоһы.",Тәмле булһын.,Яңылыҡтар,364,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/t-mle-bul-yn-4549063,2026-01-24T12:45:00+00:00
"Мода түгел, ә ихтыяж, – тине дәүләт башлығы. Владимир Путин ошо көндәрҙә Мәскәү метроһының Ҙур ҡулса линияһын үҫтереү буйынса кәңәшмә үткәргәндә белдереүенсә, илебеҙҙә төп тармаҡтарҙа БПЛА технологияларын үҫтереү буйынса план әҙерләнәсәк. Пилотһыҙ системаларҙы махсус хәрби операция биләмәһендә ҡулланыуға килгәндә, был төр ғәскәр РФ Оборона министрлығы менән контракт төҙөгәндә иң популяры һанала. ВБС, йәғни пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүгә һайлап алыу ярайһы ҙур талаплы. Ә хеҙмәткә уникаль шарттар тыуҙырылған. Рәсәй төбәктәрендә, шул иҫәптән Башҡортостанда ла БПЛА операторы, инженерҙар, техниктар һайлап алыу дауам итә. 2024 йылдың 16 декабрендә РФ Оборона министрлығы коллегияһында министр Андрей Белоусов, Президент Владимир Путин ҡушыуы буйынса, ВБС формалаштырырға тәҡдим иткәйне. Былтыр июндә ил башлығы 2027 – 2036 йй. ҡоралландырыу программаһының проектын ҡарағанда, был ғәскәрҙе айырым төр итеп төҙөү буйынса эш барғанын хәбәр итте. ВБС-тың рәсми барлыҡҡа килеүе тураһындағы мәғлүмәт 2025 йылдың 12 ноябрендә еткерелде. Әле Башҡортостанда ла был ғәскәрҙәргә һайлап алыу бара. БПЛА ғәскәрҙәре операторҙары алғы һыҙыҡтан алыҫта эшләйәсәк. Тулы мәғлүмәт башбат. рф сайтында, телеграм-каналдағы чат-бот та бар («Служба в беспилотных войсках Башкортостан»). Шулай уҡ 122 телефоны буйынса белешмә алырға мөмкин.",Пилотһыҙ осоу аппараттарын һәр өлкәлә үҙләштереү мөһим,Махсус хәрби операция,1334,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-23/pilot-y-osou-apparattaryn-r-lk-l-l-shtere-m-im-4547812,2026-01-23T11:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Кичә Ураза һәм православ уразасы булган иде. Ходай безгә тагын бер мөмкинлек бирде. Уяныгыз, егетләр, безне үзебездән башка беркем якламаячак"", дип белдерде Миңнеханов. Алабуга белән Түбән Камага дроннар һөүм иткәч, Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспубликадагы һәр оешмага үзләренә сакланырга кушты. Моны ул энергетика халыкара форумында әйтте, дип яза""Коммерсантъ"". — Ракеттан саклану чаралары эшләр дип көтеп торырга кирәкми, аның башка бурычлары бар. Һәр оешма, һәр шәһәр, һәр муниципалитет - без моны үз көчләребез белән хәл итәргә тиеш, дигән ул. Аның әйтүенчә ""Алабуга"" Политех""ка һәм Түбән Камадагы ""ТАНЭКО""га һөүмнәр ""Татарстандагы иң сиздерә торган һәм иң зыян салырдай урыннарны күрсәткән"" һәм ""дошман моны сизә"", ди ул. - Кичә Ураза һәм православ уразасы булган иде. Ходай безгә тагын бер мөмкинлек бирде. Уяныгыз, егетләр, безне үзебездән башка беркем якламаячак, дип искәртте Миңнеханов. Шулай ук ул Татарстандагы ашыгыч хезмәтләрне гадәттән тыш хәлләргә әзер торырга чакырды.2 апрель иртәсендә Татарстанга — Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле беренче тапкыр — дроннарһөүм итте. Барлыгы 9 илнең ватандашыәрәхәтләнгән, алар барысы да ""Алабуга-Политех"" студентлары. Алар арасында Зимбабве, Руанда, Конго, Кения, Нигерия, Көньяк Судан, Шри-Ланка, Кыргызстан һәм Русия кешеләре бар. Соңгымәгълүматларга күрә, һөүмдә 14 кеше, шул исәптән ике үсмер яраланган. 3 апрель иртәсенә Алабуга район хастаханәсендә алты кеше калган, калганнарны чыгарганнар. Шул ук вакытта медиа дроннар һөүм иткәндә тулай торакта булган студентларга 100 мең сумга кадәр компенсация акчасы биргәннәрдип язды. "". Реалии"" белән әңгәмәсендә Украина хәрби белгече Олег Ждановәгәр украин ягы имереклекләр итәрлек булмады дип тапса, ""Алабуга"" икътисади зонасына һөүмнәр дәвам итәчәк, дип әйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Дроннар һөүменнән соң Миңнеханов оешмалар үзләре сакланырга тиеш диде,Яңылыҡтар,1949,https://www.azatliq.org/a/dronnar-hojumennan-song-mingnehanov-oeshmalar-uzlare-saklanirga-tiesh-dide/32889649.html,2024-04-03T16:49:56+03:00
"Талбазы ауылының ""Дуҫлыҡ"" балалар өлгөлө ҡурайсылар ансамбле (етәксеһе Ғайсин Фәим Салауат улы) ""Ике аҡҡош"" конкурсында ҡатнашҡан һәм диплом менән бүләкләнгән. «Ике аҡҡош» - республика моң конкурсы. Уның тарихы ике талантлы шәхес Фәриҙә Ҡудашева менән Бәхти Ғайсиндың ижадына арнала. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-се синыф уҡыусыһы Рәхимов Таһир, йәш хәбәрсе.","""Дуслык""тар ""Ике аҡҡош"" конкурсында ҡатнашҡан",Яңылыҡтар,402,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-18/duslyk-tar-ike-a-osh-konkursynda-atnash-an-4012633,2024-11-18T10:30:00+00:00
"Илем халҡы Ватан өсөн, Оло яуға күтәрелгән. Һәр береһе ҡанын түккән, Кемдәрелер ғүмерен биргән. Кемдер ситтә ятып ҡалған, Кемдер тере өйгә ҡайтҡан. Халыҡ дошман планын боҙҙо, Тарихтың ағышын борҙо. Һәр береһе ҡылды  батырлыҡ, Һәр береһе – һәйкәл ҡуйырлыҡ. Еңеүселәрҙе данлайыҡ, Еңеү хаҡын онотмайыҡ. Иршат МӨХӘМӘТЙӘНОВ, Баймаҡ районы Темәс мәктәбе уҡыусыһы. Һүрәт: Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы уҡыусыһы Тәминдәров Илмирҙың эше. АманатЕңеү 80 Победа 80",Олатайҙар яуға күтәрелгән,Еңеү,490,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-04-30/olatay-ar-yau-a-k-t-relg-n-4219771,2025-04-30T12:20:00+00:00
"Также посетители могут узнать о наличии у них налоговой задолженности и получить квитанцию на ее оплату. Напоминаем, что с 2025 года пониженная ставка транспортного налога будет применяться в республике только при отсутствии задолженности по всем налогам. Мобильный налоговой офис Межрайонной инспекции ФНС России 4 по Республике Башкортостан ждет посетителей в Отделе УГИБДД МВД по Республике Башкортостан по адресу: г. Уфа, ул. Лесотехникума, д. 921 с 9:00 часов до 16:00 часов. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Сотрудники налоговой инспекции окажут помощь всем желающим,Аңлатма,598,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-21/sotrudniki-nalogovoy-inspektsii-okazhut-pomosch-vsem-zhelayuschim-4320803,2025-07-21T17:23:00+00:00
"Мутлашыусылар тоҙағына эләкмәҫ өсөн нисек һаҡланырға? Был аҙналыҡта тәртип һаҡлау органдары, банк хеҙмәткәрҙәре халыҡҡа ошо турала һөйләйәсәк. Енәйәтселәр халыҡтан аҡса урлау өсөн ниндәй генә ысулдар уйлап тапмай? ! Бигерәк тә өлкән йәштәгеләр һәм балалар күп алдана. Башҡортостан Республикаһы буйынса Милли банк әҙерләгән карточкаларҙа ҡыҫҡа һәм аныҡ мәғлүмәт бирелгән. Иғтибар менән танышып сығығыҙ, алданмағыҙ.","Башҡортостанда Туҡта, мутлашыусы! акцияһы старт алды",Яңылыҡтар,413,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-17/bash-ortostanda-tu-ta-mutlashyusy-aktsiya-y-start-aldy-3932696,2024-09-17T15:24:00+00:00
"Кремль сүзчесе Дмитрий ПесковфикерләрРусия президенты сүзчесе Дмитрий Песковилдә авыр инаятьләр өчен хөкем ителгәннәр үз гаепләрен Украинадагы сугышта ""кан белән юа"" диде. Ул шул рәвешле ""Коммерсантъ "" радиосының Владислав Канюсны ярлыкаулары турындагы соравына авап бирде. Канюс Вера Пехтелеваны үтергән өчен 17 елга колониягә хөкем ителгән иде, әмма сугышта булганнан соң иреккә чыкты. Шул рәвешле Песков беренче тапкыр рәсми рәвештә авыр инаять кылган тоткыннарның фронтка алынуын, аларга президент ярлыкавы бирелүен таныды. Аныңәйтүенчә, ярлыкауның ике юлы бар. Беренчесе - гаепне тану аша, әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН), төбәк, федераль бүлге, үзәк комиссия һәм президент дәрәәсендәге карар нигезендә. Икенче юл - тоткыннар ""инаятьләрен сугыш кырында штурм бригадаларында, ядрәләр һәм снарядлар астында кан белән юа"". Бу икенче юл канунның кайсы нормаларына нигезләнүен ул аңлатмады. Быел февральдә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте башлыгы Евгений Пригожин тоткыннарны ыюдан туктыйбыздип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Песков: авыр инаятьләр нигезендә хөкем ителгәннәр фронтта ""гаебен каннары белән юа""",Яңылыҡтар,1106,https://www.azatliq.org/a/32679479.html,2023-11-10T13:34:55+00:00
Билдәле баскетболсы Сергей Беловтың тыуған көнөндә һәм Студенттар көнө алдынан Йондоҙҙар матчы  ойошторола.,Яңы спорт һарайында - Йондоҙҙар матчы,Спорт,107,https://tanburz.ru/news/sport/2025-01-24/ya-y-sport-arayynda-yondo-ar-matchy-4097483,2025-01-24T22:10:00+00:00
"Өфөлә, «Башҡортостан» дәүләт концерт залында, «Беҙ Ватаныбыҙға хыянат итмәйбеҙ» концерты үтте. Уға отпускыла булған махсус операция яугирҙары һәм хәрби хәрәкәттәр ветерандары саҡырылды. Миңлеғәле Шайморатов исемендәге махсус хәрби операция инвалидтарын һәм ветерандарын социаль яҡлау хәйриә фонды билеттар һатыуҙан килгән бөтә аҡсаны яу ҡырындағы хәрбиҙәргә һәм махсус техника алыуға йүнәлтәсәк. Ҙур концертта ватанды һаҡлаусыларға арналған ""Доставаловсылар"", ""Шайморатовсылар, алға"", ""Башҡортостан"" полкы, ""Башҡорт флагы батырҙары"", ""Ватан"", ""Юғары маҡсатлы ирҙәр"", ""Гитара ла – автомат"", ""Беҙ үҙ Ватаныбыҙға хыянат итмәйбеҙ"" композициялары һәм йырҙар яңғыраны. Тамашасыларҙы Республика Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары Ирек Сәғитов сәләмләне. Ул «Тере ҡайтығыҙ» йырын башҡарҙы һәм уны алғы һыҙыҡта торған яугирҙарға бағышланы. Хәйриә концертын Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рәмил Бәҙәмшин ойошторҙо.",Гитара ла – ҡорал,Яңылыҡтар,909,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-12/gitara-la-oral-4081205,2025-01-12T10:45:00+00:00
"Был, әлбиттә, мөғжизә һәм көтөлмәгән яңылыҡ, тик миңә ул бала кәрәкмәй. Ҡатыныма – 47, миңә 56 йәш. Беҙ уның менән бәхетле ғүмер юлы үттек. Ҙурайған ике балабыҙ бар. Хатта олатай менән өләсәй булып та өлгөрҙөк. Дүрт йәшлек ут кеүек шуҡ һәм аҡыллы ейәнсәребеҙ бар. Матди яҡтан барыһы ла яҡшы. Ҡалала фатирыбыҙ, Өфө янындағы ауылда дачабыҙ, икебеҙҙең дә машина бар. Яҡшы урында эшләйбеҙ. Балалар айырым күсеп сыҡты, һәйбәт торалар. Бына шулай тыныс ҡына ҡартлыҡҡа, пенсияға сығырға тип әҙерләнеп йөрөгәндә ҡатыным һушты алды. Минең әйткәндәрҙе ишетергә лә теләмәй, аборт яһатмайым, Хоҙай биргәс, ул баланы табам, ти. Ә мин ни өсөн ҡаршы икәнлегемде аңлатып китмәксемен. Әйтеүемсә, дүрт йылдан миңә 60 йәш тула. Ул бала мәктәпте тамамлауға, иҫән булһам, бабай ҡорона инәсәкмен. Үҙемдең атайым менән әсәйем етмешен дә тултырмай баҡыйлыҡҡа күсте. Уларға оҡшаһам, минең дә шулай булыуым, балам тыуып та өлгөрмәй атайһыҙ үҫеүе бар. Мин уны бындай һынауға дусар иткем килмәй. Ҡатыным үҙенең йәше тураһында ла уйламай. Иллегә етеп килгәндә бала табыу һаулығында ниндәй эҙемтә ҡалдырыр, кем генә белә инде. Бәлки, тапҡан саҡта уҡ сәләмәтлегенә ҙур зыян килер. Ул сабыйға ла ҡартайып бөткән әсәй менән атайҙың балаһы булыуы еңел бирелмәҫ. Уны пенсия аҡсаһына үҫтерербеҙме? Аҙаҡ үҙаллы тормошҡа ла сығарырға кәрәк бит. Бәләкәй бала һөйгө килә, әлбиттә, тик бының өсөн ейәнсәрем етә. Улымдың да балалары булыр, бәпестәрҙе күп күрербеҙ, тим. Әммә ҡатынымды күндерә алмайым. Ул бер ни ҙә ишетергә теләмәй. Нисек уны был уйынан кире ҡайтарырға? Балаларға был яңылыҡты әйттем, улар ҙа ҡаршы һәм килеп әсәһе менән һөйләшмәкселәр. Ниндәй аҡыллы һүҙҙәр менән уны уйынан дүндерергә икән? (Өфөлә йәшәгән ирҙең һөйләгәндәренән). ""Башҡортостан"" гәзитенән -","""Миңә ул бала кәрәкмәй""",Йәмғиәт,1732,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-11-06/mi-ul-bala-k-r-km-y-4454578,2025-11-06T09:41:00+00:00
"Ғәзизә ҡабаланды. Теләгән еренә тиҙерәк барып етергә ашҡынды ул. Үҙе эстән генә: «Китеп кенә өлгөрмәһә ярар ине», – тип уйланы. Биш йәшлек Ғәзизә йәй көндәрендә өләсәһе менән баҡсаға йөрөй. Ул ҡаланан алыҫ түгел, автобусҡа ултыралар ҙа тиҙ арала барып та етәләр. Көндәр матур торһа, өләсәһе һәр саҡ ейәнсәрен эйәртә. – Эш күп унда, балам, әйҙә, тиҙерәк бара һалайыҡ! – ти. Эйе шул, баҡсала эш етерлек инде. Өләсәһе йәшелсәләрҙе тәрбиәләй, һыу һибә. Ғәзизә лә хәленән килгәнсә ярҙамлаша. Бәләкәй генә лейкаһына һыу тултырып ала ла яратҡан сәскәләре янына ашыға. Эй, ҡыуанған була үҙенең эшкингәненә. Шул сағында өләсәһе маҡтап та ебәрә ейәнсәрен. Кис етһә, автобусҡа ултырып, ҡалаға кире ҡайталар. Бына бөгөн дә ашыҡҡан урынына барып еткәс, Ғәзизә таштар менән ҡаплап ҡуйған өйөмдө асты ла ҡыуанысынан сәпәкәйләп ебәрҙе: – Көткән, ҡасмаған, урынында ғына торған! Ҡыҙ ипләп кенә уны ҡулына алды. Был йөнтәҫ кенә, йәмһеҙ генә ҙур ҡарышлауыҡ ине. Рәхәтләнеп йоҡлап ятҡан йән эйәһе, уянғас, кирелеп-һуҙылып тәнен яҙып алды. Үҙе ихлас йылмайҙы ла: – Килдеңме, Ғәзизә? – тип өндәште. Ҡарышлауыҡ менән ҡыҙ кисә кис танышҡайны. Баҡсала көнө буйы йүгереп йөрөгәндә нисек күрмәгәндер уны? Һуҡмаҡ буйлап ниҙер шыуышҡанына иғтибар итеп, шып туҡтаны. Матур көрән төҫтә, үҙе ялбыр. Арҡаһындағы йөндәре терпенең энәләре кеүек тырпайып тора. Үҙенсә Йөнтәҫ тип исем бирҙе уға Ғәзизә. Бер аҙ күҙәтеп торғас, ҡулына алып һүҙ ҡушты: – Эй, һин кем? Ҡалай ҡыҙыҡ ҡынаһың ул? !– Минме? Мин – ҡарышлауыҡ. Ә һине беләм, һин – Ғәзизә! Аптырауынан күҙҙәрен ҙур итеп асҡан ҡыҙ һорай һалды: – Һин мине ҡайҙан беләһең? – Мин бында күптән йәшәйем. Өләсәйең һиңә Ғәзизә тип өндәшә бит! Ҡыҙсыҡ ҡыуанысынан көлөп ебәрҙе: – Эйе шул, исемем – Ғәзизә! Ә мин һине Йөнтәҫ тип йөрөтөрмөн, яраймы? Әйҙә, улайһа, бергә уйнайыҡ. Ҡайтырға кәрәклеген дә онотоп, икәүләшеп оҙаҡ ҡына бергә булды улар. Автобусҡа йыйынған өләсәһе ейәнсәрен ашыҡтырҙы. Йөнтәҫкә йылыраҡ булһын, тип таштарҙан йорт яһаны ла дуҫы менән иртәгә лә осрашырға килешеп, хушлаштылар. Бына әле йоҡоһонан көскә уянған ҡарышлауыҡты ҡулына алып, усында бәүелтте, йомшаҡ ҡына арҡаһынан һыйпаны. – Килдеңме? Ә мин һине көтә инем, йоҡлап киткәнмен. – Килдем. Әйҙә, уйнап ҡалайыҡ, өләсәйем, оҙаҡлама, тине. – Уф, асыҡтым! Булмаһа, анау ағасҡа менеп алма ашайыҡ. – Әйҙә һуң! Ғәзизә ҡарышлауыҡты алды ла ул күрһәткән ағас янына килде. Ҡарышлауыҡ етеҙ генә үрмәләп менеп тә китте. – Әйҙә, һин дә ҡалышма! – тине ул. Ғәзизә «ах» та «ух» килеп ағасҡа үрмәләп маташҡайны ла, килеп сыҡмай ҙа ҡуясы. Ҡарышлауыҡ, ана, ағастың яртыһын уҙып та киткән. Ғәзизә: – Минең дә, һинең кеүек, ағасҡа тиҙ генә менгем килә. Йөнтәҫ, ярҙам ит миңә? – тип инәлде. – Ана, ҡара әле, һинең яныңда ғына һары япраҡ ята. Шуға баҫ. Тик ҡымшанмай ғына тор! Ғәзизә дуҫы әйткәнде үтәне. Йөнтәҫ уға аңлашылмаған телдә нимәлер әйткәйне, ҡыҙ шул уҡ минутта бәләкәс кенә ҡыҙсыҡҡа әүерелде лә, япраҡ уны осороп ҡына ҡарышлауыҡ янына килтереп тә ҡуйҙы. – Ә хәҙер минең арҡама менеп ултыр ҙа ныҡ ҡына тотон, тағы ла юғарыраҡ күтәреләбеҙ! – тине Йөнтәҫ. Ғәзизә менеп атланыуы булды, ул йылғыр ғына ағасҡа үрмәләне. Ҡыҙға бик ҡыҙыҡ! Бындай юғарыға уның бер ҡасан да күтәрелгәне юҡ, кәүҙәһе бәләкәй ҙә булғас, бар нәмә лә үтә ныҡ ҙур күренә икән. Быны ҡыҙыҡ күреп, Ғәзизә көлә башлағайны, Йөнтәҫ тыйҙы үҙен. – Әтеү йығылып төшәбеҙ! – тип ҡурҡытты. Бына ҙур ғына алма янына етеп туҡтанылар. – Әйҙә, ашай башлайыҡ, – тине ҡарышлауыҡ. Алманың һутлылығы! Бер алманы ашап бөткәс, икенсеһенә тотондолар. Ашап туйған ҡарышлауыҡтың йоҡоһо килә башланы. – Әйҙә, һин дә ял ит, – тине лә ҡаты йоҡоға талды. Тирә-яҡты күҙәтеп ултыра торғас, Ғәзизә лә йоҡомһорай башланы. Йөнтәҫтең арҡаһына башын терәне лә күҙҙәрен йомдо. Бына бер мәл өләсәһенең өҙгөләнеп үҙен саҡырған тауышына уянып китте ҡыҙ. – Ғәзизәү, һин ҡайҙа? Ғәзизә-ә-ә! Ай, аллам, ошонда ғына йөрө, тинем бит. Ҡайҙа ғына китеп барҙы икән балаҡайым? Ғәзизә-ә-ә-ү! Шунда ғына Ғәзизә өләсәһе тураһында бөтөнләй онотҡанын иҫенә төшөрҙө. Ныҡ итеп асыҡҡанын тойҙо үҙе. Ҡоймаҡ бешерәм, тигәйне лә өләсәһе. – Өләсәй, мин бында-а-а! Тауышы үҙенән ары китмәне әллә, өләсәһе ейәнсәрен эҙләүен дауам итте. Ҡарышлауыҡ ҙурлығы ғына булып ҡалған ейәнсәрен күрмәне лә хатта. Рәхәтләнеп йоҡлап ятҡан Йөнтәҫте төрткөләй башланы Ғәзизә. Уныһы ҡымшанмай ҙа хатта, бик ҡаты серем итә. – Мин бәләкәс кенә булғас, инде бер ҡасан да өләсәйем мине тапмаҫмы икән? Әсәйемдәр эштән ҡайтһа, мин булмағас, иларҙар инде, – тип ҡыҙсыҡ ҡысҡырып иларға тотондо. Ниһайәт, уның аҡырып илауына Йөнтәҫ уянды һәм, Ғәзизәгә ярҙам итергә теләп, баяғы һүҙҙәрен ҡабатланы. Тик, ни сәбәптәндер, ҡыҙыҡай тағы ла нығыраҡ бәләкәсәйҙе лә ҡуйҙы. Ҡурҡышынан баяғынан да нығыраҡ илай башланы Ғәзизә. – Ә-ә-ә-ә, аңланым! – тип ҡысҡырып ебәргән Йөнтәҫ ҡыҙҙы яңынан арҡаһына йөкмәне лә ағастан ергә төшөрҙө. Үҙе рәхәтләнеп көлөп ебәрҙе: – Вәт, ҡыҙыҡ! Ағас башында һине ҙурайтып булһа, ауыр кәүҙәң менән йығылыр ҙа төшөр инең бит! Йә, тиҙерәк баҫ япраҡҡа! Ғәзизә һары япраҡҡа баҫты. Йөнтәҫ үҙенең тылсымлы һүҙҙәрен өс тапҡыр ҡабатлап әйтеүе булды, ҡыҙ элекке матур сағына әйләнеп тә ҡайтты. Ҡыуанысынан Йөнтәҫте күтәреп алып, ҡат-ҡат үбеп тә алды үҙе. – Ярай, ҡайт өләсәйең янына. Иртәгә осрашырбыҙ! – тине лә ҡарышлауыҡ, үҙ юлы менән шыуышып китеп барҙы. Ғәзизә өләсәһенә ҡаршы йүгерҙе: – Өләсәй, өләсәй! Мин бында-а-а! – Ай, балаҡай, ҡотомдо алдың бит, ҡайҙа юғалып йөрөнөң һин? Асыҡҡанһыңдыр. Әйҙә, өйгә инә һалайыҡ, һине унда бик тәмле ҡоймаҡ көтә! Ул ейәнсәрен ҡосаҡлап алды. – Өләсәй, өләс, минең хәҙер Йөнтәҫ исемле дуҫым бар. Ул шундай йылғыр, ағасҡа шәп үрмәләй! Беҙ уның менән тәмле генә алмалар ашаныҡ. Ә беләһеңме, ул ниндәй тылсымлы һүҙҙәр белә? Беҙ иртәгә лә уның менән бергә уйнаясаҡбыҙ. Тағы ла килербеҙ баҡсаға, яраймы, өләсәй? – Килербеҙ, балам, килербеҙ! Яңынан өләсәһе менән бергә булыуына бик ныҡ ҡыуанған Ғәзизә бер туҡтауһыҙ тәтелдәп, тәмле ҡоймаҡ менән һыйланып, яңылыҡтары менән бүлешә ине. Сәлиә ҒАТАУЛЛИНА. Учалы ҡалаһы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йөнтәҫ,Хикәйә,6338,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2023-08-22/y-nt-3398314,2023-08-22T20:00:00+05:00
"Һыбайлы яҙғы көндә йылға аша сығырға була. Аты ауыҙлыҡланғанлыҡтан, ҡурҡҡан һыбайлының атты иреккә ҡуймауынан, ҡолаҡтарына һыу инеп, ат бата. Һыбайлы йылғаны йөҙөп сыҡмаҡсы була: Иҫән-һау ғына сыға алһам, ҡорбан салыр инем! ти был кеше. Һыуға батмай ғына ҡотолоп сыҡһам, ике һарыҡты ҡорбан итеп салыр инем! -ти ул тағы ла. Ошо нәҙерен ҡабатлап, һарыҡты өсәүгә еткерә. Ярға сығырға ике метрҙай самаһы ара ҡалғас, теге кеше кинәнесенән шулай ти: Аллаһты алдап-йолдап сығып киләм бит әле! Шулай тип әйтеп тә өлгөрә, бер ҙур ғына боҙ был кешенең башына килеп бәрелә, йөҙөп барған был кеше аңын юғалта һәм һыу төбөнә китеп, һәләк була. Аллаһты бәндә һис тә алдай алмай. Кешенең ихласмы, түгелме икәнлеген Аллаһ яҡшы белә. Бәлә янағанда, кеше нәҙер әйтә. Шул нәҙере бәрәкәтендә бәләнән ҡотолһа, бәғзе кеше нәҙер әйтеүен онота: Былай ҙа ҡотолдом. Нәҙер әйтмәһәм дә булған икән. ярай, әйттем дә бөттө. Нәҙер үтәлмәй. Ә бит бәндә һүҙендә торорға тейеш. Кешегә биргән һүҙендә лә торорға тейеш әҙәм балаһы. Ә инде Аллаһы Тәғәләгә биргән һүҙендә тормау, Аллаһты танымауға тиң. Әйткән һүҙҙә тормау иманды ҡаҡшата, иманды зәғифләй.","Алдап, йолдап",Йәмғиәт,1117,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-25/aldap-yoldap-3656758,2024-02-25T13:55:00+00:00
2025 йылдың авгусында әсә кеше яңы тыуған балаһы менән өйөндә була. Ҡатын спиртлы эсемлек эсә һәм балаһын йоҡларға һалырға була. Ул сабый ятҡан балалар карауатын ныҡ итеп бәүелтә башлай. Ниндәйҙер мәлдә карауат ситтәренең береһе ысҡынып китә. Бала түшәктән иҙәнгә ҡолап төшә һәм башы менән бәрелә. Ул баш һөйәге йәрәхәтләнеп үлә. Суд Викторияға бер йыл да 10 айға иректе сикләүҙе тәғәйенләй.,Шок! Сабыйын үлтергәнсе бәүелткән!,Яңылыҡтар,391,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/shok-sabyyyn-lterg-nse-b-eltk-n-4571766,2026-02-10T10:50:00+00:00
"Экзопланеталарда мөмкин булган күренеш, рәсемеКешелек элек-электән чит планеталарда тормыш табу һәм анда яшәү мөмкинлеге кебек мәсьәләләр белән кызыксына. Ел саен чит планеталарда тормыш кору турында кимендә берничә зур бюджетлы фильм төшерелә һәм миллионнарча хыялый кешене экрандагы галәм сәяхәтләренә әлеп итә. Мисал өчен, узган елның декабрендә генә чит планетага яшәүне көйләү өчен юл тоткан пассажирлар турындафильмчыкты. Бу әмгыятьнең мондый фәнни ачышларга игътибарын арттыра бара. Шуңа күрә игъланы да гаять зур кызыксыну уятты. Күп белгечләр дә аның соңгы еллардагы галәмдә иң зур ачышларның берсе дип атады. Галимнәр төгәл нәрсә тапты һәм ачышның әһәмияте нәрсәдә? Бу сорауларга авап эзләдек. нәрсә тапты? Узган ел -1 исемле салкын йолдыз тирәсендә 3 планета табылган иде инде. Хәзер исә астрономнар шул системга кергән тагын 4 экзопланета тапты. Систем бездән 39,5 нур елы ераклыгында урнашкан. Бу чагыштырмача якын дип санала. Ачышның иң зур үзенчәлеге шунда – бер системага 7 планетаның берләшүе бик сирәк күзәтелә. Әйтик, безнең Кояш системы шактый уникаль булып санала. Моннан тыш бу планеталарның бер өлеше йолдыздан тормыш мөмкин булган ераклыкта урнашкан, бу шул планеталарда тормыш ихтималын нык арттыра. Ул планеталарда тормыш бармы? Моны, әлбәттә, хәзер үк әйтеп булмый. Тик галимнәр белдергәнчә, планеталарның идесендә дә су булырга мөмкин. Һәм өч планетада, беренчел анализларга курә, яшәү өчен барлык мөмкинлекләр булуы ихтимал. Ләкин, бу мәсьәләне тирәнтен өйрәнү кирәк булачак. -1 һәм Кояш системы планеталарын чагыштыру, рәсеменең татарчага. тәремәсеӨч планета -1 йолдызына бик якын тора, шуңа аларда бик эссе булырга тиеш, мөгаен, анда тормыш юктыр. Шул ук вакытта, иденче планета ерак урнашкан, анда тормыш өчен артык салкын. Уртада булган өч планета исә тормышка яраклы булырга тиеш. Моннан тыш, алты планетада каты өслек булуы мөмкин дип саный. Бу аларны иргә охшаш итә. Табылган планеталар турында күп нәрсә әлегә билгеле түгел. Аларның атмосферы ир яки Венера атмосферларына охшаш булырга мөмкин, диелә. Үз йолдыз тирәсендә алар 1,5 көннән 20 көнгә кадәр вакыт эчендә әйләнеп чыга. Ачышның әһәмияте нәрсәдә? Беренче чиратта безнең планетадан читтә яшәү мөмкинме дигән сорау янә актуальләште. Галимнәр фаразлаган фактлар дәлилләнсә, экзопланеталарда хәтта тере организмнар да табылырга мөмкин. Кембридж университеты галиме Амори Трио ""минемчә, без ирдән читтә тормыш табу юлында зур адым ясадык"", дип белдерде. иргә чагыштырмача якын планеталарда яшәү мөмкин булса, киләчәктә аларга очып, колонияләр ясау да мөмкин. Дөрес, әлегә бу фантастика булып кына күренә. ""Астрономиядә 40 нур елы – ерак түгел. Ләкин аларга барып итү әлегә мөмкин түгел. Бу – 380 триллион километр"", дип белдерде Пулково обсерваториясе мөдире Назар Ихсанов. Шулай да, белгечләр киләчәктә мондый мөмкинлек ачылачак дип өмет итә. Планеталар табылды. Хәзер ни булыр? Хәзер астрономнар бу системны ныклап өйрәнә башлый. Һаббл галәм телескопы инде аларны өйрәнүгә кереште. 2018 елда Джеймс Уэбб телескопы да эшли башларга тиеш. Галимнәр аңа нык өмет итә. Элегрәк Проксима Центавра тирәсендә яшәү ихтималы булган планетаны тапкач, галимнәр зур экспедицияләр турындахыялланабашлады. Андый проектлар бар да. Кем белә, бәлки, әле без исән чакта -1 системына да очышлар әзерләнер.",Яңа табылган планеталарда яшәү мөмкинме?,Мәғариф,3276,https://www.azatliq.org/a/28331047.html,2017-02-26T06:14:29+00:00
Равил хәзрәт ГайнетдинМәчет төзелешеЯңа мәчет проектыИске мәчет урынында нигез салу эшләре бара,"Равил хәзрәт Гайнетдин: ""әмигъ мәчетен тагын да гүзәлрәк итеп халкыбызга бүләк итәчәкбез""",Дин,95,https://www.azatliq.org/a/24378946.html,2011-11-02T12:41:00+00:00
"20 октябрҙә Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 105 йыл тула. Яҙыусының юбилейы айҡанлы Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә «Ғаләмдең дүрт тарафы» тигән китап баҫылып сыҡты. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Мостай Кәримдең яңы йыйынтығы «Әҙәби мираҫ» серияһында донъя күрҙе. Унда кешегә, уның бөйөклөгөнә, күңел матурлығына һәм рух көсөнә арналған шиғырҙар тупланған. 17 октябрҙә иртәнге сәғәт 11-ҙә Ленин урамындағы «Китап» магазинында ошо китаптың исем туйы була. Инеү ирекле. 6",Мостай Кәримдең яңы шиғырҙар йыйынтығы донъя күрҙе,Яңылыҡтар,519,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-17/mostay-k-rimde-ya-y-shi-yr-ar-yyyynty-y-don-ya-k-r-e-3970416,2024-10-17T10:32:00+00:00
"По его данным, в регионы ПФО уже вернулись почти 30 тысяч демобилизованных участников специальной военной операции. Более 70 процентов из них трудоустроены, свыше 80 процентов прошли диспансеризацию. В субъектах округа действуют отделения Ассоциации, объединяющие более 4800 человек. Александр Тихонов подчеркнул, что ветераны и их единомышленники активно участвуют в общественной жизни: создают школьные музеи, посвящённые героям, занимаются поиском пропавших без вести, организуют гуманитарные миссии в прифронтовые территории, формируют спортивные команды для ветеранов с инвалидностью и реализуют проекты в сфере военно-патриотического воспитания молодёжи, сообщает""Башинформ"". Онотметил, что модель, выстроенная в Башкортостане, отличается системностью и эффективной интеграцией в управленческую вертикаль. По его словам, руководитель региональной Ассоциации является помощником главы республики, входит в структуру власти и чётко ориентируется в механизмах принятия решений, что придаёт работе дополнительную результативность и координацию. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Тихонов: опыт Башкирии в поддержке ветеранов СВО можно масштабировать на Россию,Махсус хәрби операция,1224,https://tanburz.ru/news/care/2026-02-13/tihonov-opyt-bashkirii-v-podderzhke-veteranov-svo-mozhno-masshtabirovat-na-rossiyu-4577729,2026-02-13T17:10:00+00:00
"Әсәйемдең сервантында гәлсәр һауыттар тора ине. – Әсәй, мөмкинме? – Юҡ, был ҡунаҡтар өсөн. – Һуң беҙгә ҡунаҡ килде лә инде. – Улар ниндәй ҡунаҡ булһын! Күршеләр һәм әбейең.",Аҙаҡ кейермен…,Йәмғиәт,172,https://henek.info/articles/common_material/2025-03-04/a-a-keyermen-4144312,2025-03-04T16:00:00+00:00
"Түбән Кама зираты, архив фотосыфикерләр2022 елның 24 февралендә Русия президенты Владимир Путинкарары белән Украинага каршы башланган сугышта Казаннан кимендә 1010 кеше һәлак булган. Моны Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген 1 октябрьгә ыелган саннарга караганда, үлүчеләр арасында: Бүгенге көнгә Татарстаннан сугышка китеп, һәлак булганнар саны – кимендә 6192. Казаннан соң югалтулар саны белән икенче урында – Чаллы шәһәре (кимендә 645), өченче урында Түбән Кама (кимендә 394) бара. Күрше Башкортстаннан сугышка китеп һәлак булган 7292 кеше исеме табылды. Шулай итеп, ике республикадан сугышта кимендә 13484 кеше үлеме турында билгеле. Үлгән хәрбиләр саны белән Русия төбәкләре арасында Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу һәлак булган хәрбиләр исемлеген бар Русия буйлап туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Башкортстан белән Татарстан шушы беренчелекне мобилизациягә эләгүчеләр дә, ихтыярилар арасында да тота. Үлүчеләр турында мәгълүматны тулырак Русиядә",Украинадагы сугышта Казаннан кимендә 1000 сугышчы үлгән,Яңылыҡтар,999,https://www.azatliq.org/a/33545910.html,2025-10-01T09:52:52+00:00
"Основной мерой поддержки для учителей – участников программы «Земский учитель» является единовременная выплата в размере 1 млн рублей (в Донецкой и Луганской народных республиках, Запорожской и Херсонской областях, а также в регионах Дальневосточного федерального округа – 2 млн рублей). Эти средства учитель может направить на любые цели, включая улучшение жилищных условий. - По инициативе Президента России Владимира Путина мы реализуем очень важную в нашей стране программу «Земский учитель». Благодаря ей в школы малых городов и сельской местности приходят работать специалисты высокого профессионального уровня. Программа востребована у педагогов, все 599 вакансий в 79 регионах страны, запланированных в 2025 году, сейчас закрыты. В 2026 году программа будет продолжена, рад пригласить наших учителей принять в ней участие, – прокомментировал Министр просвещения РФ Сергей Кравцов. Федеральная программа «Земский учитель» реализуется в рамках национального проекта «Молодежь и дети». Она стартовала в 2020 году. Ключевая цель программы – обеспечить педагогическими кадрами образовательные организации, расположенные в сельской местности, рабочих поселках, поселках городского типа или городах с населением до 50 тысяч человек, а также в закрытых административно-территориальных образованиях вне зависимости от численности населения. Всего в 2025 году для участников программы было открыто 599 вакантных позиций в 79 субъектах Российской Федерации. По состоянию на года по всем вакансиям заключены трудовые договоры и выплачены единовременные компенсационные выплаты. При этом первые 260 «земских учителей», заключивших договоры в 2025 году, вышли на работу в школы 1 сентября. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Подведены итоги реализации программы «Земский учитель» в 2025 году,Мәғариф,1806,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-16/podvedeny-itogi-realizatsii-programmy-zemskiy-uchitel-v-2025-godu-4539597,2026-01-16T14:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның 27 июлендә Рощина Украинадан Польшага киткән һәм өч көннән соң Русия аша Украинаның көнчыгышына барып итмәкче булган. Соңгы тапкыр ул 3 августта элемтәгә чыккан һәм берничә чик буе тикшерүен уздым дип әйткән, тик кайда булуын әйтмәгән. Русия саклану министрлыгы узган ел Запорожье өлкәсенең баскынлыктагы өлешендә юкка чыккан журналист Виктория Рощинаның хәзерге вакытта Русиядә булуын раслаган. Бу хакта министрлык журналистның әтисенә язган авабында әйткән, дипхәбәр итә""Грати"" басмасы. ""Булган мәгълүматка күрә, Рощина Виктория Владимир кызы. тоткарланган һәм хәзерге вакытта Русия Федерациясендә"", диелә саклану министрлыгы хатында. Журналист турында тугыз айга якын берни билгеле түгел иде. Шуннан соң Украинаның Әсирләр белән мөнәсәбәт мәсьәләләре координация штабы үзенең сайтында Рощинаның статусын ""әсирлек"" дип куйган, диелә.2023 елның 27 июлендә Рощина Украинадан Польшага киткән һәм өч көннән соң Русия аша Украинаның көнчыгышына барып итмәкче булган. Соңгы тапкыр ул 3 августта элемтәгә чыккан һәм берничә чик буе тикшерүен уздым дип әйткән, тик кайда булуын әйтмәгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Саклану министрлыгы Украина журналисты Рощинаның Русиядә булуын раслады,Яңылыҡтар,1251,https://www.azatliq.org/a/saklanu-ministrligi-ukraina-zhurnalisti-roschinaning-rusiyada-buluin-rasladi/32966584.html,2024-05-28T09:51:59+03:00
"Лилия Чанышевафикерләр15 март Уфаның Киров районы мәхкәмәсендә Навальный штабының элекке координаторы Лилия Чанышева эше карала башлады. Мәхкәмә Чанышевага туганнары белән сөйләшергә рөхсәт бирде. Шул ук вакытта аны тикшерү изоляторыннан чыгару, мәхкәмә эшен ачык итү шикаятьләрекире кагылды. Мәхкәмә утырышлары ябык бара. "". Реалии"" гаепләү документлары беләнтаныша алган. Анда 1300 бит. Чанышева нинди гамәлләре өчен гаепләнә соң? Лилия Чанышева— 1982 елның 6 февралендә Уфада туган, сәясәтче, активист, Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе. (Навальный штаблары Русиядә экстремист оешма дип танылды һәм тыелды. ) 2021 елның 10 ноябрендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе карары беләнсак астына алындыһәм Мәскәүдәге тикшерү изоляторына ибәрелде. Аңа ""экстремистик берләшмә төзү һәм әлеге берләшмәне итәкләү"" гаепләве белдерелде (Русия инаять кодексының 282.1 маддәсенең 1 нче бүлеге). 2023 елның 14 июнендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе тарафыннан 7,5 елга колониягәхөкем ителде. "". Реалии"" чыганагыискәртүенчә, Чанышева инаять эше башта ""Навальный һәм көрәштәшләренең зур эшенә"" кергәнлектән, гаепләү бәяләмәсенә Алексей Навальныйһәм аның якын көрәштәшләре гамәлләренә кагылышлы нечкәлекләр, формулировкалар күчкән. Мәсәлән, гаепләү бәяләмәсенең преамбуласында кыскача болай диелгән: ""Навальный А. А. һәм башка ачыкланмаган затлар сәяси, идеологик нәфрәт һәм дошманлык, шулай ук хакимият вәкилләренә карата нәфрәт һәм дошманлык мотивлары белән 2011 елда Мәскәүдә Русиянең конституцион корылышын көч кулланып үзгәртү һәм протестчылар басымы белән гамәлдәге хакимиятне алыштыру максаты белән экстремистик оешма төзергә карар иткән. "". Аннары документта Навальныйның 2011 елның 3 июнендә ""Коррупциягә каршы көрәш фонды"" (ФБК) төзүе, ә елларда ""экстремистик берләшмәгә яңа әгъзалар"", шул исәптән Лилия Чанышеваны әлеп итүе языла. ""Экстремистик берләшмәнең кануни эшчәнлек алып бару төсе чыгарыр өчен ФБК бүлекләренең бер өлеше төрле юридик затлар буларак теркәлгән. Аларның башкарма органнары буларак экстермистик оешма әгъзалары билгеләнгән, шул исәптән Уфада Лилия Чанышева тарафыннан теркәлгән ""Штаб"" кеше хокукларын яклау фонды"" оешмасы да. Чанышева аның мөдире булган"", диелгән гаепләү бәяләмәсендә. Моннан соң документта ""2019 елның апреленнән 2021 елның апреленә кадәр Чанышева итәкчелегендә ""Штаб"" хисаплары аша ""ФБК"" (""Навальный такымы"") экстремистик оешмасы эшчәнлеген финанслау"" булган диелә. Чанышева ""мөдир булып, үз вазифасыннан экстермистик берләшмә бүлеген итәкләү өчен файдаланган"" дип тә әйтелә. Аннары тикшерү Навальный һәм башкалар ""экстермистик берләшмәнең максатларын тормышка ашыру өчен 2017 елда ФБКның тагын бер бүлеген - ""Навальный штабларын"" ачуын белдерә. Тикшерү мәгълүматынча, әлеге ""штаблар"" төбәкләрдә ""экстремистик инаятьләр планлаштыру, әзерләү һәм кылу белән шөгыльләнгән"". Алексей Навальный һәм Лилия ЧанышеваИмеш, алар ""коррупциягә каршы көрәш сылтавы белән"" хакимият вәкилләре турында ялган мәгълүмат ыеп тараткан, ул мәгълүматлар тискәре итимагый фикер тудыручы, дәүләт оешмаларын авторитетын имерүче дип атала. Һәм ниһаять, гаепләүчеләр фикеренчә, экстремистик берләшмә итәкчеләре һәм әгъзалары башка затларга ""экстремистик юнәлешле гамәлләр кылуга шартлар тудырган"". Шулай итеп, тикшерүчеләр Лилия Чанышева Навальныйны Уфадагы штабы координаторы һәм ""Штаб"" мөдире буларак ФБК һәм Навальныйның еллардагы сәяси, итимагый һәм башка кампанияләрендә актив катнашкан, шул исәптән Башкортстанда Навальный штабын эшчәнлеген оештырган, ""Русия президенты сайлау чорында оппозиционерның сайлау кампаниясен алып барган, шулай ук Уфада коррупциягә каршы митинглар, килештерелмәгән йөрешләр уздырган"" дигән нәтиәгә килгән. Бу Русия инаять кодексының 282.1 маддәсенең 3 нче бүлегенә туры килә.2021 елның гыйнвар һәм апрель айларында Навальный штаблары оештырган массакүләм протест чаралары тикшерүчеләргә Лилия Чанышеваны тагын бер маддә нигезендә гаепләргә сәбәп булды — РФ К 239 нчы маддәсенең 3 нче өлеше(Гражданнарның шәхесен һәм хокукларын бозучы коммерцияле булмаган оешма гамәлләрен пропагандалау). Бу маддә нигезендә активистны ""гамәлдәге чикләүләргә карамастан, ФБК эшчәнлеген пропагандалауда — социаль челтәрләрдә Алексей Навальный һәм башка сәяси тоткыннарны яклап, 2021 елның 23 һәм 31 гыйнварында, шулай ук 21 апрелендә протест йөрешләренә чыгу турында игъланнар һәм чакырулар таратуда"" гаеплиләр. ""Гамәлдәге чикләүләр"" дип тикшерүчеләр Башкортстанда 2020 елның мартында коронавирус пандемиясе сәбәпле кертелгән ""югары әзерлек режимы"" вакытында массакүләм чараларның тыелуын атый. ""Уфада ""Навальный штабы"" итимагый хәрәкәтенең формаль булмаган бүлеген итәкләгән Л. А. Чанышева ФБК эшчәнлеге турында әмәгатьчелек фикерен формалаштыру һәм манипуляцияләү максатыннан мәгълүмат таратты, бу эшчәнлек гражданнарны канунга каршы гамәлләр кылуга этәрү белән бәйле"", — диелә гаепләү бәяләмәсендә. Рөхсәт ителмәгән чараларда катнашкан өчен административ аваплылыкка тартылган уфаларның митингларга чыгуы өчен Лилия Чанышеваны гаеплиләр, чөнки алар, имеш, нәкъ менә Чанышева һәм Навальный штабы интернетта тараткан ""фикерләр тәэсирендә булган"". Лилия Чанышевага тагын бер маддә тагу өчен — РФ К 280 нче маддәсе (Экстремистик эшчәнлеккә өндәү) — тикшерүчеләр Уфа активисты Рөстәм Мөлековныинаять аваплылыгына тартырга карар итә. Ул бу эштә шулай ук гаепләнүче булып тора. Исегезгә төшерәбез, Мөлеков 2017 елның июнендә Навальный штабы Уфада оештырган коррупциягә каршы митингта кискен чыгыш ясаган өчен РФ К 280 нче маддәсенең 1 нче өлеше нигезендә шартлы рәвештәхөкем ителгәниде инде. Әмма 2021 елның көзендә Мөлеков Русия Тикшерү комитеты тарафыннан ачылган ""Навальныйның зур эше"" фигуранты булып чыга. 2021 елның ноябрендә аның фатирындатентү уздырыла. Соңрак мәхкәмә аңа билгеле бер гамәлләрне тыю рәвешендә әза бирә. Тикшерүчеләр версиясенә күрә, Мөлеков Навальныйның Уфа штабында актив волонтер булган. — Мөлековны, Чанышеваны кебек үк, башта ""Навальныйның зур эше""ндә фигурант итәләр, аннары аның эшен аерып алалар да, Чанышевага тагын маддә тагу өчен аның эшенә кушалар. Тикшерүчеләрнең бу маддә нигеәендә башка эпизодлары юк, дип аңлатты чыганак "". Реалии""га. Тикшерүчеләр Лилия Чанышева Мөлековның митингта чыгышы турында алдан белгән дип саный — янәсе, ул турыдан-туры аның итәкчелегендә эш иткән. Шулай итеп, ""Мулюковның экстремистик эшчәнлеккә өндәүләрен Чанышева оештырган булып чыга"", димәк ""ул үзе дә экстремистик эшчәнлеккә өндәгән, ягъни РФ К 280 нче маддәсенең 1 нче өлешендә каралган инаятьне башкарган"" диелә гаепләү бәяләмәсендә. Рөстәм Мөлековны бу процесста РФ К 282.1 маддәсенең 2 нче өлеше нигезендә гаеплиләр(Экстремистик берләшмәдә катнашу). Ул иректә, аңа билгеле бер гамәлләр: элемтә чаралары һәм интернетны куллану гына тыелган. — инаять эшендә йөздән артык том, — дип активист адвокаты Сергей Макаренко— Һәм бу, яклау фикеренчә, аңа карата белдерелгән инаятьләрне кылган дигән сүз түгел. Әлеге томларда күрсәтелгән ""инаятьләр"" чынлыкта гади легаль сәяси һәм итимагый эшчәнлек. Ләкин эш шунда ки, бу инаять эше сәясиләштерелгән һәм Лилия Чанышеваның Алексей Навальный тарафдары һәм көрәштәше булуы белән бәйле. Без авыр көрәшкә әзерләнәбез. Макаренко сүзләренчә, Чанышевага 18 елга кадәр кадәр колония яный. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Яшерен экстремист"". Лилия Чанышева нәрсәдә гаепләнә",Башҡортостан,7263,https://www.azatliq.org/a/32316933.html,2023-03-15T12:15:32+00:00
"Был ваҡиғаны күптән бер танышым һөйләгәйне: Мин элек ауылда йәшәнем, фермала быҙауҙар ҡараным. Иртәнге дүрттәрҙә эшкә сығып китергә тура килә ине. Төнөн йөрөргә килһә лә, бер ниндәй өркөү, ҡурҡыу һиҙмәнем. Әммә минең менән булған бер ваҡиға мине ҡурҡыуға һалды.",ЕНЛЕ ҠАТЫН,Юмор,261,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-01-20/enle-atyn-4089588,2025-01-20T16:00:00+00:00
"Музей бүлмәсендә Сәмәркандта гасырда кулдан язылган Госман Коръәненең зур күләмле күчермә басмасыИртәнге 10 нан алып кичке 10 га кадәр кем тели – шуләмигъ мәчетенәкилеп, анда уздырылган бик күп төрле чараларда катнашып, яңа төзелгән музей әсбапларын, шамаилләр, китап күргәзмәләрен күрә алды, Коръәни Кәрим турында төшерелгән махсус фильмны да карады. Коръәни Кәрим басмалары күргәзмәсе күпләрне әлеп итте. Аларны кулга алып, тотып карау мөмкинлеге дә тудырылган иде. Мәчеттә шулай ук гарәп алифбасына өйрәнү мастер класслары узды. Бер сәгатьтә намаз укырга да өйрәттеләр. Балаларның мәчет рәсемнәреннән күргәзмәләр оештырылган иде. Һәм аларга рәсем сәнгатен дә өйрәтеп, мастер класслар уздырдылар. Әлеге чара кысаларында балаларның Коръән уку ярышларында иңеп чыгучыларны да котладылар. Шушы ук көнне шигъри бәйгедә иңүчеләргә дә бүләкләр тапшырылды. Ачык көн кысаларында узган чаралар бик күп иде. Кемнәрдер экскурсиягә кушылды, кемнәрдер фильм карады, кемнәрдер ислам белгечләренең китап тәкъдим итү чарасында катнашты. Имам Шамил Аләутдиновның Коръәни Кәримнең аңлатмалы тәремәләре дип аталган китабын да тәкъдим иттеләр. Галим Фәрит Асадуллинның Мәскәүнең итимагый-мәдәни мөхитендә Ислам дөньясы дип аталган китабы да тәкъдим ителде. Кемдер чиратка басып тере чәчәкләргә күмелгән махсус төрбәгә куелган, Мөхәммәт пәйгамбәрнең чәч бөртеген зурайткыч пыяла аша карап, күрергә тырышты. Ләкин күпләр күрә алмагандыр, чөнки ул төрбә янында торучы сакчы: Ул чәч бөртеген күрер өчен бик очлы күз булырга тиеш дип аңлатма бирде. Шулай булса да, анда чират кимемәде. Шулай ук микроскоп аша дөньядагы иң кечкенә Коръәни Кәримне дә күрергә була иде. Ә инде иң зур борынгы Коръән – Сәмәркандта гасырда кулдан язылган Госман Коръәненең зур күләмле күчермә басмасы белән музей залында танышырга мөмкинлек булды. Махсус оештырылган экскурцияләрдә килгән халык Мәскәү мәчетләре тарихы турында да, анда эшләгән һәм эшләүче имамнар хакында да күп төрле мәгълүматлар ишетте. Бирегә бик күпләр балаларын да алып килгән. Аларга уйнарга да, рәсем ясарга да, гарәп әлифбасын өйрәнергә дә мөмкинлекләр зур иде. Мәчеткә килүчеләрнең төрле телдәге сөйләшләре арасында татар телен дә ишетергә була иде. Кемдер яңа мәчет ачылганнан бирле беренче тапкыр килүен әйтсә, кайберәүләр омга намазларын калдырмауларын сөйләде. Мәчет бинасының, эчке бизәлеше, йомшак келәмнәре, затлылыгы беркемне дә битараф калдырмагандыр. Биредә мәчеткә килүчеләргә барлык уңайлыклар да булдырылган. Бары тик теләгең һәм ниятең генә булсын. Уйнап йөргән балаларга, арып-талып ял итәргә ятучыларга, түгәрәк оештырып, бергә ыелышкан дусларга халык әлләни игътибар итми. Һәрберсе бу очрашудан күңеле өчен нидер алырга омтылганы гына ачык күренә иде.","Мәскәү әмигъ мәчетендә ""ачык көннәр"" чарасы узды",Татарстан,2699,https://www.azatliq.org/a/27639551.html,2016-03-28T09:49:53+00:00
"Төп эштәр Алматы янындағы Текели ҡаласығында бара. Режиссёры — Рабиға Абилпатта. Продюсер Жадыра Скабыл әйтеүенсә, был китап уның улына ныҡ тәьҫир иткән, шунан һуң унда әҫәр буйынса фильм төшөрөү теләге уянған. Фильмды киң прокатҡа 2026 йылда сығарырға планлаштыралар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡаҙағстанда - башҡорт яҙыусыһы әҫәре буйынса фильм,Донъя,659,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-15/a-a-standa-bash-ort-ya-yusy-y-re-buyynsa-film-4537322,2026-01-15T00:15:00+00:00
"— Мы завершаем этот этап, но работа еще кипит. В течение года эксперты «Мастерской журналистики» посещали районы республики, проводили обучающие семинары и помогали редакциям улучшать свои издания. Сейчас подводим итоги конкурса среди районных СМИ, который стал логичным завершением этого масштабного образовательного проекта. — Кто был задействован в качестве экспертов? — Мы привлекли, на мой взгляд, лучших специалистов медиаиндустрии. В очном формате с районными журналистами работали известные эксперты: специалисты контента и медиатренеры Станислав Шахов, Зухра Саиткулова, Альфия Байбурина, профессионалы в области фотодела Динар Калимуллин, Алексей Тулинов, Александр Данилов. Особенно ценно, что к проекту подключились и федеральные эксперты. Секретарь Союза журналистов России Владимир Касютин и известный газетный дизайнер Сергей Мешавкин провели удаленные сессии, на которых детально разобрали содержание районных газет, дали рекомендации. — Как восприняли журналисты экспертную поддержку? — Очень позитивно! Для многих районов возможность пообщаться с такими мэтрами — уникальный шанс. Федеральные эксперты отмечали, что в Башкортостане серьезно подходят к развитию медиасреды. Их практические советы по верстке, подаче материалов и работе с аудиторией редакции сразу брали на вооружение. — Какие мероприятия проходят в рамках проекта сейчас? — В данный момент завершается оценка работ участников конкурса. Наши эксперты, которые в течение года проводили обучение, теперь выступают в роли жюри. Они анализируют, как редакции применили полученные знания на практике. Параллельно мы готовимся к торжественной церемонии награждения, которая состоится 15 мая. — И призы будут? — Мы подготовили действительно ценные награды, которые помогут редакциям в организации работы: современные ноутбуки, смартфоны последних моделей и фотоаппараты. Эти гаджеты были закуплены благодаря поддержке Фонда грантов главы Республики Башкортостан и станут отличным подспорьем для развития районных и городских СМИ. — Какие впечатления от реализации проекта у вас самого? — Очень вдохновляющие! Мы видим, как редакции постепенно внедряют новые подходы к работе. Кто-то полностью поменял дизайн газеты, кто-то активизировался в соцсетях, некоторые значительно улучшили показатели на сайтах. Это именно тот результат, ради которого мы и затевали проект. — Есть ли намерение продолжить эту работу? — Проект доказал свою эффективность, поэтому мы обязательно будем его продолжать, возможно, даже в расширенном формате. Уже сейчас видно, что многим редакциям нужны дополнительные консультации. Наша цель — сделать районные СМИ по-настоящему современными и востребованными у читателей. — Мы завершаем этот этап, но работа еще кипит. В течение года эксперты «Мастерской журналистики» посещали районы республики, проводили обучающие семинары и помогали редакциям улучшать свои издания. Сейчас подводим итоги конкурса среди районных СМИ, который стал логичным завершением этого масштабного образовательного проекта. — Кто был задействован в качестве экспертов? — Мы привлекли, на мой взгляд, лучших специалистов медиаиндустрии. В очном формате с районными журналистами работали известные эксперты: специалисты контента и медиатренеры Станислав Шахов, Зухра Саиткулова, Альфия Байбурина, профессионалы в области фотодела Динар Калимуллин, Алексей Тулинов, Александр Данилов. Особенно ценно, что к проекту подключились и федеральные эксперты. Секретарь Союза журналистов России Владимир Касютин и известный газетный дизайнер Сергей Мешавкин провели удаленные сессии, на которых детально разобрали содержание районных газет, дали рекомендации. — Как восприняли журналисты экспертную поддержку? — Очень позитивно! Для многих районов возможность пообщаться с такими мэтрами — уникальный шанс. Федеральные эксперты отмечали, что в Башкортостане серьезно подходят к развитию медиасреды. Их практические советы по верстке, подаче материалов и работе с аудиторией редакции сразу брали на вооружение. — Какие мероприятия проходят в рамках проекта сейчас? — В данный момент завершается оценка работ участников конкурса. Наши эксперты, которые в течение года проводили обучение, теперь выступают в роли жюри. Они анализируют, как редакции применили полученные знания на практике. Параллельно мы готовимся к торжественной церемонии награждения, которая состоится 15 мая. — И призы будут? — Мы подготовили действительно ценные награды, которые помогут редакциям в организации работы: современные ноутбуки, смартфоны последних моделей и фотоаппараты. Эти гаджеты были закуплены благодаря поддержке Фонда грантов главы Республики Башкортостан и станут отличным подспорьем для развития районных и городских СМИ. — Какие впечатления от реализации проекта у вас самого? — Очень вдохновляющие! Мы видим, как редакции постепенно внедряют новые подходы к работе. Кто-то полностью поменял дизайн газеты, кто-то активизировался в соцсетях, некоторые значительно улучшили показатели на сайтах. Это именно тот результат, ради которого мы и затевали проект. — Есть ли намерение продолжить эту работу? — Проект доказал свою эффективность, поэтому мы обязательно будем его продолжать, возможно, даже в расширенном формате. Уже сейчас видно, что многим редакциям нужны дополнительные консультации. Наша цель — сделать районные СМИ по-настоящему современными и востребованными у читателей.",Новые всходы на информационном поле,Йәмғиәт,5339,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-14/novye-vshody-na-informatsionnom-pole-4234822,2025-05-14T14:52:00+00:00
"Бына хәҙер ҡотолам да, барыһы ла онотоласаҡ, мин элекке кеүек күңелле, матур тормош менән йәшәй башлаясаҡмын, тип уйланым. Әммә.",Сабыйымды бала табыу йортонда ҡалдырып киткәйнем.,Йәмғиәт,128,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-11-28/sabyyymdy-bala-tabyu-yortonda-aldyryp-kitk-ynem-4484583,2025-11-28T22:45:00+00:00
"Саҡырыу буйынса хеҙмәттән һуң артабан армияла контракт буйынса хеҙмәткә ҡала ла шунан бирле ҡыҙыу нөктәләрҙә: Абхазия, Ҡарабах, Сүриә, 2022 йылдың февраленән махсус хәрби операцияла була. Хәрби отличие өсөн, Хәрби батырлыҡ өсөн миҙалдары менән бүләкләнгән, ил Президенты В. В. Путиндан Рәхмәт хаты алған. Урау-урау юлдарҙан ҡаһарман һалдат, ниһайәт, тыуған яғына ҡайтып төшкән. Хәҙер ул яуҙа түгел, әммә: Махсус хәрби операцияла хеҙмәт итмәһәм дә, тормошомдан ул китмәне, — ти. Ҡарабулатов хәҙер Ватан һаҡсылары дәүләт фондының Башҡортостан филиалында социаль координатор булып эшләй. Эш яуаплы, бурыстар күп. Минең хәстәрлек аҫтында фронттан ҡайтҡан ветерандар күп. Уларға төрлөсә ярҙам итәбеҙ, дауаланыуға, шул иҫәптән шифахана-курорттарға урынлаштырабыҙ. Бынан тыш, һуғыштағы яугирҙәрҙең ғаиләләренә, ата-әсәһенә ярҙамлашабыҙ. Яугирҙәр туғандарының мәшәҡәттәре хәл ителеп тороуын аңларға һәм тыныс хеҙмәт итергә тейеш, — ти яугир. Илнур Кәрим улы ҡатыны Нәрисә ханым менән ике бала үҫтерә. Улдары Илмирға — 15, ҡыҙҙары Алинаға 10 йәш. Улар аталарының яуаплы бурыстар үтәгәнен яҡшы аңлай. Һалдат ул илде һаҡлай, уның өсөн ил мәнфәғәттәре иң алда тора. Ғаилә башлығының, ике-өс айға хәрби командировкаға китеп, йыл буйы ла йөрөгәне була. Илмир менән Алина ла әсәләре кеүек түҙем булып өйрәнә. Ҡарабулатов улы Илмирға ҡыуана: Улымдың олатаһы менән ҡартолатаһының лайыҡлы вариҫы булып үҫеүе шатландыра. Бурыс, намыҫ һәм Ватанды һаҡлауҙың ни икәнен уға аңлатып тораһы түгел. Әгәр Илмир хәрби хеҙмәт юлын һайлаһа, ҡаршы төшмәйәсәкмен. Армия кешене күпкә өйрәтә. Атайым диңгеҙ флотында хеҙмәт иткән, олатайым Мөждәбә Ғилмитдинов Бөйөк Ватан һуғышын үткән, уның исеме Мәскәүҙә Ҡыҙыл майҙандағы постаментҡа ырып яҙылған. Ул легендар маршал Жуков менән һөйләшкән, Брянскиҙы, Курскиҙы азат иткән, – ти ул. Илнур Кәрим улының ҡустылары ла контракт буйынса хеҙмәт иткән. Уртансыһы Замир Сүриәлә Илнур ағаһы командир булған подразделениела бронетранспортер йөрөткән. Кесеһе Рамаҙан хәрби-һауа көстәрендә хеҙмәт иткән, ул да водитель. Беҙ яҡшы тәрбиә алғанбыҙ, тип иҫәпләйем. Минең тыуған ауылым Хәлилдәге Советтар Союзы Геройы Рәүеф Дәүләтов исемендәге мәктәбемдең уҡытыусылары беҙҙе намыҫлы йәшәргә һәм бурысҡа тоғро булырға өйрәтте, – ти Илнур Ҡарабулатов. – Үҫеп килгән быуын да шуға өйрәнә. Уларҙың Ватанды ышаныслы һаҡларына ышанам. Хәҙерге балалар аҡыллы, маҡсатҡа ынтылышлы, ҡыҙыҡһыныуҙары киң, спорт менән әүҙем шөғөлләнә, тарихты өйрәнәләр. Ҡаһарманлыҡ дәрестәрендә, ярыштарҙа, башҡа сараларҙа улар менән осрашҡанда гел шуға инанам. Улар менән һөйләшкәндә махсус операцияның әһәмиәтен аңлауҙарын күрәм. Беҙ фронтовиктар өлгөһөндә үҫтек, ә улар МХО-ла ҡатнашыусыларҙы – аталарын, ағайҙарын күрә. Һынатмаясаҡтар, инаныс менән әйтәм. Әлиә НУХОВА. Валерий ШАХОВ фотоһы. (Башинформ материалдары файҙаланылды).",Йәш быуын да Ватаныбыҙҙы ышаныслы һаҡлар!,Махсус хәрби операция,2802,https://amanat.su/articles/care/2025-02-23/y-sh-byuyn-da-vatanyby-y-yshanysly-a-lar-4122098,2025-02-23T10:30:00+00:00
"Иллюстратив фотоТөмәндә яулык бәйләгән укучыны мәктәпкә кертмәскә тырышу низагыннан соң төбәк рәсмиләре мәсьәләне уңай хәл иткән. Бу хакта адвокат Руслан Нәгыевүзенең Телеграм каналындахәбәр итте. Нәгыев язуынча, 5 сентябрьдә кызның әтисе һәм мәктәп мөдире Төмән өлкәсенең вице-губернаторы Алексей Райдербелән очрашкан. ""Низаг хәл ителде. Кызга мәктәптә яулыктан йөрергә комачау итмәячәкләр. Моннан тыш, вице-губернатор Төмән өлкәсенең барлык мәктәпләрендә дә укучыларга яулык бәйләп йөрү тыелмаган дип әйтте. Моның өчен ата-аналар алдан мәктәп итәкчелегенә хәбәр итәргә тиеш"", дип белдерде ул.2 сентябрьдә Төмән шәһәренең 88 нче мәктәбенә хиап киеп килгән укучыны кертмәскәтеләгәннәр. Әлеге низагны кызның әнисе видеога төшереп барган. Мәктәп мөдире Елена Головчаккызның башыннан яулыгын салуын таләп иткән. Соңрак ул видеода ""Мәктәптән чыгыгыз! Мин полиция чакырам"", дип әйтә. Низагтан соң кызның ата-анасы юридик ярдәм сорап Руслан Нәгыевка мөрәәгать иткән иде. Бу хәлне ул ""Русия Конституциясендәге белем алу, шәхси тормыш, дин тоту хокукын бозу"", дип атады. Русия уку йортларында яулык бәйләп йөрү проблемы һәрдаим туып тора: Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төмәндә вице-губернатор тыкшынуыннан соң мәктәптә яулык бәйләп йөрергә рөхсәт иткәннәр,Яңылыҡтар,1228,https://www.azatliq.org/a/32019306.html,2022-09-05T12:48:30+00:00
"Рәсми Баксиков уртадафикерләрУкраина сугышында катнашып кайтучы, хәзерге вакытта Татарстан Дәүләт шурасы депутаты Рәсим Баксиков Татарстаннан Украинада сугышучылар күп, башка төбәкләр белән чагыштырганда республика беренче урында, дип белдерде. Ул моны ""Татар-Информ"" агентлыгына биргән әңгәмәсендә әйтте. — Республика кешеләре бөтен фронт буенча сибелгәнен төгәл беләм. Бу әле Татарстанда оештырылган өч батальонны - ""Алга"", ""Тимер"", ""Батыр""ны санамаганда. Алар фронттагы хәлләргә тактик яктан нык тәэсир итә, — диде Баксиков. Ул Татарстанда итештерелгән дроннар белән дә мактанды. — Алабугада итештерелгән безнең ""Герань""нәр (Иранның -136 дроннарын Русиядәге атамасы - ред. ) өч ел дәвамында украиннарны өркетеп тора, алар өстәвенә һәрвакыт яңара, яхшыра, — дип белдерде ул. телеканалы күптән түгел яңа иярче рәсемнәречыгарды. Бу - Татарстандагы ""Алабуга"" заводы фоторәсемнәре, биредә дроннар итештерелә. Журналистлар белгечләр белән сөйләшкәннән соң, завод ирлегендә кимендә тагын сигез яңа корылма барлыкка килгәнен ачыклаган. Берничәсе әле төзелә. Июль уртасында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспубликадан 45 мең кеше Украинадагы сугышты катнаша яки катнашты дип белдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан депутаты республиканың Украинадагы сугышка иң күп кеше ибәрүен таныды,Яңылыҡтар,1289,https://www.azatliq.org/a/33491021.html,2025-07-31T11:56:33+00:00
"Башҡортостан Башлығы махсус хәрби операцияла һәләк булған хәрбиҙәрҙең - Ильнур Игликов, Евгений Волков, Рәмил Ғәләүетдинов, Дмитрий Заварихин, Владислав Мальцевтың ғаиләләре менән осрашты. Республика етәксеһе хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең туғандарына ысын күңелдән ҡайғы уртаҡлашыуын белдерҙе, уларға генерал Шайморатов ордендарын тапшырҙы. - Егеттәр - ысын геройҙар, улар үҙ бурысын ахырына тиклем үтәгән. Һеҙ улар менән ғорурлана алаһығыҙ. Беҙ һеҙҙең ҡайғығыҙҙы уртаҡлашабыҙ, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Радий Хәбиров. - Һеҙҙе иғтибар һәм хәстәрлек менән уратып алыу - беҙҙең бурыс. Үҙ-үҙеңде һаҡлау, һаулығың тураһында ҡайғыртыу мөһим, күптәргә ейән-ейәнсәрҙәрен тәрбиәләүҙә ярҙам итергә кәрәк. Һәләк булған балаларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү - муниципалитет башлыҡтарының беренсе сираттағы бурысы. Башҡортостан Башлығы төбәктә хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү сараларының киң комплексы ғәмәлдә булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Яугирҙарҙың туғандары Радий Хәбировҡа хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ғаиләләренә иғтибар һәм килеп тыуған мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә шәхсән ҡатнашлығы өсөн рәхмәт белдерҙе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Геройҙарыбыҙға - генерал Шайморатов ордендары,Яңылыҡтар,1276,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/geroy-aryby-a-general-shaymoratov-ordendary-4574496,2026-02-11T17:41:00+00:00
"В государственном академическом русском драматическом театре пройдет спектакль «Луна и листопад» по повести «Помилование»  М. Карима в постановке М. Рабиновича.  На него приглашены участники СВО и их семьи. Почетные гости фестиваля художники Юрий Сивачев и Андрей Дареев проведут мастер-классы. Они создадут портрет ветерана боевых действий и разберут тонкости создания композиции в батальной живописи. В деловой программе фестиваля заседание совета при главе республики по вопросам развития культуры и искусства, а также семинар «Музеи и герои: новые подходы к патриотическому воспитанию» с участием представителей Центрального военно-морского музея имени императора Петра Великого и Центрального музея Вооруженных сил РФ. В день рождения Героя России генерал-майора Минигали Шаймуратова почетные гости возложат цветы к памятнику легендарному полководцу. Вечером на Советской площади пройдет финал всероссийского открытого конкурса патриотической песни «Время героев» с награждением победителей. Перед зрителями выступят участники конкурса, эстрадно-джазовый оркестр Башкирской государственной филармонии, творческие коллективы министерства обороны и заслуженная артистка России Ольга Кормухина. Начало в 18.00, вход свободный (0).",Бөгөн Өфөлә Армия мәҙәниәте көндәре тамамлана,Иҡтисад,1232,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-08-27/b-g-n-f-l-armiya-m-ni-te-k-nd-re-tamamlana-4363572,2025-08-27T11:50:00+00:00
"Өфөлә ""алауат Юлаев"" менән Мәскәүҙең ""Спартак"" командаһы араһында хәл иткес уйын тамамланды. Өфө хоккейсылары 3:2 иҫәбе менән еңде.","""Салауат Юлаев"" еңде!",Спорт,131,https://yanshishma.com/articles/sport/2025-04-23/salauat-yulaev-e-de-4210484,2025-04-23T21:18:24+00:00
"Ат ярһыуы күскән күңелемә, Шул ярһыулыҡ – ҡанымда. Ярһыу ана шул ат ғүмер буйы Сабып бара янымда! Земфира Аҡбутина. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ярһыу ат,Яңылыҡтар,293,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/yar-yu-at-4530740,2026-01-07T19:00:00+00:00
"Ҡасандыр ике күрше йәшәгән. Уларҙың хәлле йәшәгәне Ҡөрьәнде ятҡа белеп, Ҡөрьән-Хафиз дәрәжәһенә өлгәшкән. Ул мәсеттән сыҡмаған, көнө-төнө намаҙ уҡыған, дин талап иткән бер ғәмәлде лә ҡалдырмай, теүәл үтәп барған. Уның күршеһе, йортонда балалары күп булғанлыҡтан, йыл һәм тәүлек әйләнәһенә эшенән бушамаған, онотҡанда бер генә тапҡыр булһа ла мәсеткә барып намаҙ уҡырға ла ваҡыт тапмаған. - Ҡайһылай бәхетле минең күршем. Донъяһы етеш, көнө-төнө намаҙлыҡ өҫтөндә ултырып, Аллаһы Тәғәлә хозурында булыуҙан да ҙурыраҡ бәхет бармы икән был донъяла йәшәгән кеше өсөн, - тип уйлаған эш менән мәшғүл булыусы кеше үҙенең диндар күршеһен осратҡан һайын. - Ҡайһылай бәхетһеҙ кеше, көнө-төнө эш тә эш. Мәсеткә барырға аҙ ғына ваҡыт табырға була бит, - тип уйлаған диндар күршеһен осратҡанда. Күпмелер ваҡыт үткәс, күршеләр гүр эйәһе булған һәм яндарына һорау алыусы фәрештәләр килгән. Улар күршеләрҙән бәхетле булыу-булмауҙары хаҡында һорашҡан. - Эйе, мин ғүмерем буйына изге доғалар менән йәшәп, бик тә бәхетле булдым, - тигән диндар бик ҡәнәғәт ҡиәфәттә. - Татырға насип булманы инде өлөшөмә төшкән көмөшөмдө, бәхет мине урап үтте. Ғүмерем буйына көнө-төнө эш өҫтөндә ҡайнаным. Әммә һис тә мандыманым. Балаларым күп булғас, уларҙы ашатырға-эсерергә, кейендерергә кәрәк ине. Үкенескә күрә, намаҙ уҡырға, ғилем эстәргә теләгем ҙур булһа ла, быға минең ваҡытым етмәне, - тигән ғүмере буйына эш менән мәшғүл булыусы күршеһе. Күршеләрҙе иң ныҡ аптыратҡаны шул булған: фәрештәләр уларҙың бәхет дәүмәлен бизмәнгә һалып ҡараған һәм ике яҡ та тигеҙ тартҡан. Был хәлде бер фәрештә түбәндәгесә аңлатып биргән. Иғтибарын тәүҙә диндарға йүнәлткән: - Һин матди байлыҡҡа эйә булһаң да, рухи байлыҡ ҡытлығы кисереп йәшәгәнһең. Шул бушлыҡты тултырыу маҡсатында көнө-төнө намаҙ уҡығанһың, ғилем эстәгәнһең. Һин үҙеңдең байлығың уртаһында буп-буш күңелең менән фәҡир кеүек ултырғанһың. Фәҡәт тик донъя малына бәйле нәфсең үлгәс кенә һин рухи байлыҡҡа эйә буласаҡһың. Матди байлыҡты һиңә Аллаһы Тәғәлә күңелеңдәге рухи фәҡирлекте тултырырға күберәк ваҡытың ҡалһын өсөн биргән. Икенсе күршегә ҡарап фәрештә былай тигән: - Ә һин үҙ ғүмереңдә ярлылыҡтың, хеҙмәт ауырлығының ғазаптарын ныҡ татығанһың. Шуға күрә ғүмереңде бәхетһеҙ үткәрҙем тип иҫәпләйһең. Әммә һин яңылышаһың, сөнки рухи халәт һәм бәхет матди байлыҡ менән үлсәнмәй. Һинең ғүмереңдең һәр миҙгеле рухи көс, ғәм, сәм, доға уҡырға ынтылыш, хыялдар менән тулы булғанға, һин ғүмереңде бәхетле үткәрҙем тип иҫәпләй алаһың. - Бер тапҡыр ҙа доға уҡымаған һәм үҙен бәхетһеҙ тойған кеше менән үҙ ғүмерен намаҙлыҡ өҫтөндә үткәргән кешенең бәхет дәүмәле тигеҙ булып сығамы инде? - тип үҙ дәғүәһен белдерергә ашыҡҡан диндар, фәрештәләрҙең һүҙе менән риза булмайынса. - Һеҙҙең дәғүәгеҙ урынһыҙ, сөнки Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһында һеҙҙең бәхет дәүмәле үҙегеҙҙе бәхетле итеп тойоу йә тоймауға бәйле түгел, - тигән диндарға фәрештә. - Барыбер риза түгелмен быға. Мин ғүмерем буйы Аллаһты маҡтап доға уҡыным, күпме дини ғилем эстәнем, мин уҡыған доға-аяттарҙың иҫәбе-һаны юҡ, ә ул ғүмере буйы донъялыҡҡа бәйле тормош, эш менән булды, - тип һаман да сигенергә теләмәгән диндар. - Кемгә нимә етмәй, ул шул бушлыҡты тулыландырырға тырыша, - тип яуаплаған уға фәрештә. Был һүҙҙәр диндарҙың ярһыуын шунда уҡ юҡҡа сығарған. Ошо фәһемле тарихта динле булыу менән иманлы булыуҙың араһында ҙур айырма барлығы күренеп тора. Үҙ ғүмерендә бер генә тапҡыр булһа ла намаҙ уҡымаған кеше ғүмере буйына намаҙлыҡтан тормаған кешегә ҡарағанда иманлыраҡ булып сығыуы бар икән хатта. Һәр хәлдә, был тарихтан күренеүенсә, уларҙың ҡылған ғәмәлдәренә бирелгән баһала бизмәндәрҙең ике яғы ла тип-тигеҙ. Ә хаҡ мосолман менән монафиҡты нисек айырырға һуң? Совет дәүерендә кешеләр һәм төрлө милләт вәкилдәре бер-береһенә ҡарата ихтирамлы, эскерһеҙ мөнәсәбәттә булды. ""Кеше кешегә дуҫ һәм иптәш"" тигән һүҙҙәр ҡоро лозунг ҡына булманы. Шул уҡ ваҡытта донъялар үҙгәреп китеп, элекке Советтар Союзында йәшәгән милләттәр үҙ диненә ҡайта башлағайны, дуҫлыҡ һәм иптәшлек мөнәсәбәттәре лә юғала башланы. Бынан ниндәй һығымта яһарға була, тип уйлайһығыҙ? Эйе, тимәк, совет осоронда кешеләрҙең меңәр йылдар буйына тоғролоҡ һаҡлаған дини иман, әхлаҡ принциптары һуғышсан атеизм шарттарында ла дуҫлыҡ, иптәшлек сифаттарына йәшеренеп йәшәгән. Тимәк, ул саҡта кешеләр үҙ асылы менән иманлы булғас, барыбер ҙә Аллалы, динле булып йәшәгән. Күптәрҙең үҙ диненә килгән хәҙерге заманды иманға ҡайтыу тип атап булһа, кешеләр һәм ҡәүемдәр араһында арта барған дошманлыҡты нисек аңлатырға һуң? Әлбиттә, сабыр, иманлы, әхлаҡлы булырға саҡырған дин менән был күренештең араһында бер ниндәй ҙә уртаҡлыҡ юҡ. Икенсенән, беҙ күп кенә кешеләрҙең ошо үҙгәрештәр заманында ысын мәғәнәһендә дингә килеп, Аллаһтың барлығын йөрәге менән тойоп, диндең фарыз ғәмәлдәрен үтәп, үҙе, ғаиләһе, милләте, иле өсөн ҡулынан килгәндең барыһын эшләп йәшәгәнен дә беләбеҙ. Бында инде дәғүәбеҙ икенсе төркөмдәгеләргә ҡағыла. Ә хаҡ мосолман менән монафиҡты нисек айырырға һуң? Ошонда инде халҡыбыҙҙың ""Ҡыңғырауҙың эсе буш"" тигән әйтеме иҫкә килеп төшә. Ә шулай ҙа. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ. ""Киске Өфө"" гәзите, 52, 2021 йыл",ҠЫҢҒЫРАУҘЫҢ ЭСЕ БУШ,Йәмғиәт,5073,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2026-01-16/y-yrau-y-ese-bush-4540369,2026-01-16T21:25:00+00:00
"Получить адресную помощь к началу учебного года могут дети участников СВО, дети с инвалидностью, из многодетных и малообеспеченных семей, а также из новых регионов России. Отправить заявку на получение помощи можно до года по ссылке: .. Также это можно сделать в общественных приемных партии «Единая Россия». Список адресов – здесь: .6. Подготовка к новому учебному году для семей с большим количеством детей и семей с низким уровнем дохода, а также для семей, находящихся в сложной жизненной ситуации, — это важная задача, которая требует внимания и поддержки. В прошлом году благодаря усилиям депутатов, предпринимателей и жителей регионов помощь в подготовке к Дню знаний получили 287 тысяч школьников по всей стране. Об этом рассказал Владимир Якушев, секретарь Генерального совета партии «Единая Россия», подчеркнул важность этой инициативы. Эльвира Аиткулова, руководитель Региональной общественной приёмной «Единой России» в Республике Башкортостан и депутат Государственной Думы Российской Федерации, отметила растущую популярность акции «Собери ребёнка в школу». В акции принимают участие как крупные компании, так и индивидуальные предприниматели и обычные граждане. В Региональной общественной приёмной организован пункт сбора помощи для всех желающих. Важно, чтобы помощь была адресной. В настоящее время формируются списки нуждающихся и тех, кто готов помочь. Алёна Аршинова, координатор партийного проекта «Новая школа» и заместитель руководителя фракции «Единой России» в Государственной Думе, отметила, что параллельно с акцией «Собери ребёнка в школу» партия проверит готовность школ к 1 сентября. Вместе с родителями они оценят качество проведённых строительных и ремонтных работ, состояние столовых, школьных территорий и спортивных площадок.","""Баланы мәктәпкә әҙерлә"" акцияһы үтә",Йәмғиәт,1761,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-06/balany-m-kt-pk-erl-aktsiya-y-t-4340539,2025-08-06T18:12:00+00:00
"Резидент Межвузовского кампуса на средства гранта государственной программы «Приоритет 2030» усилил работу по сохранению архитектурной истории города Уфы. К лаборатории креативных индустрий и урбанистики УГНТУ в Кампусе присоединилась научно-исследовательская лаборатория «Ресурсосбережение, 3-моделирование систем жизнеобеспечения урбанизированных территорий» нефтяного вуза, взявшая на себя 3-печать макетов по оцифрованным моделям.",В Межвузовском кампусе Уфы стали делать цифровые двойники исторических объектов,Мәғариф,434,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-23/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-stali-delat-tsifrovye-dvoyniki-istoricheskih-ob-ektov-4211217,2025-04-23T17:35:00+00:00
"Очрашуда катнашучылар әмигъ мәчет урыны турында сөйләшәфикерләр18 июльдә бер төркем татар архитекторлары Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинбеләночрашып, Казанда төзеләчәк әмигъ мәчет хакында сөйләште. Фикер алышуда Тукай бүләге иясе, архитектор Искәндәр Сәйфуллин, архитекторлар Фирдәвес Хановһәм Гали Хәмитов, Татарстан аксакаллар шурасы рәисе Рәүф Ибраһимовкатнашты. Мөфтиятнең рәсми хәбәреннән күренгәнчә, очрашуда мөфти мәчетнең шәһәр үзәгеннән читтә — Бишбалта бистәсендәге элекке ком базасында — төзеләчәген кабат раслаган. Моңа кадәр республика хакимиятенең бу тәкъдимен дин әһелләре дә хуплапчыккан иде. Камил Сәлмигуллин сүзләренчә, Татарстан итәкчелеге узган ел мәчеткә нигез ташы салынган ""Кырлай"" паркында ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгы паркы һәм кечерәк мәчет өчен файдаланырга ризалык биргән. Фикер алышуда гыйбадәтханә проекты ислам һәм татар халкы үзенчәлекләрен чагылдырырга тиеш дип әйтелгән. Хәзерге вакытта Татарстан рәсмиләре Мәскәү архитекторлары Александр Цимайлобелән Николай Ляшенкопроектын алга сөрә. Бу очрашу Татарстан аксакаллар шурасы тәкъдиме белән оештырылган. Кол Шәриф мәчете авторларының берсе, архитектор Искәндәр Сәйфуллин Азатлыкка сөйләвенчә, ул әмигъ мәчетне Казан үзәгеннән читтә төзүгә каршы булуын белдергән. — Казанның кояш үрелмәсе булып элекке ""Кырлай"" паркы санала, — ди ул. — Бу әмигъ мәчет өчен аеруча кызыклы урын булып тоела. Үз вакытында Ленинград архитекторы Казанга килгәч, шәһәрнең төп объектлары Казансу елгасы буенда урнашачак дип әйткән иде. Бу архитектура ансамбленең төп урынын тәшкил итә. Әлбәттә, шәһәр мәркәзе торак йортлар белән түгел, әһәмиятле корылмалар белән оеша. әмигъ мәчетне монда төзү бик зирәкле эш булыр иде. Бу проектны Идел елгасы буена, Бишбалта бистәсенә, элекке ком базасына күчерү дөрес түгел. Әлбәттә, мәчетне шәһәр читендә төзүгә каршымын. Уңнан беренче мөфти Камил Сәмигуллин, Искәндәр Сәйфуллин һәм Рәүф ИбраһимовОчрашуда аксакаллар шурасы Искәндәр Сәйфуллинның әмигъ мәчет проектынтәкъдим иткән. Ул гыйбадәтханәне иде планлы челтәрдә төзергә кирәк дип саный. Аныңча, исламда иде саны камиллекне аңлата. Анда килеп керүгә сез Аллаһның бөеклеген аңлыйсыз, ди ул. Мәчетнең үзәгендә ""нурлы мәчет"" концепциясе ята. Мөфти белән узган очрашу бары фикер алышуны күзаллаган. Камил Сәмигуллинга, Татарстан итәкчелегенә ниндидер таләпләр кую булмаган. Мөфти үзе вәгъдәләр ышандырмаган. ""Бу проект кирәклеме, юкмы икәнен Камил хәзрәт үзе хәл итәр. Безгә аның һәм әмәгатьчелекнең фикере кирәк"", ди ул. Сәйфуллин сүзләренчә, Мәскәү архитекторлары тәкъдим иткән проект ислам кануннарына да, архитектура кысаларына да сыймый. — Ике архитектор — Александр Цимайло һәм Николай Ляшенко мәчетне Кәгъбатулла рәвешендә күрә икән, моны итди итеп уйларга кирәк, — дип сөйли ул. — Кәгъба — исламда иң мөһим изге урын. Аңа охшатып мәчет ясарга ярамый. Бу урынсыз һәм кабәхәт әйбер. Моны Кәгъбаны мәсхәрәләү, дискредитацияләү дип кабул итәргә була. Яңа проект өч төрле форманың чүплеге кебек күренә. Вертикаль, куб һәм гөмбәз белән бернинди бәйләнеш күрмәдем. Бу формаларның арифметикасы тирән хисләр бәйләнеше тудырмый. Каһирәдә минем яраткан Мөхәммәт Алимәчете бар. Ул шәһәрнең бриллиантына әверелде. Мәчетнең ничек урнашуын, ни рәвешле аңа магистральләр корылуын, лабиринтлар аша аңа барырга кирәклеген күрсәгез… Инде эченә кергәч мин хозурланудан үләр дәрәәгә иттем. Бу бик көчле әйбер. Мин архитектура теориясе укытучы буларак, исламда, христиан һәм иудаизмда киң кырлылык (пространство) нинди урын тотканын аңлыйм. Мәсәлән, Кол Шәриф мәчетен төзүдә тормышка ашкан төп сыйфат — анда күкнең иргә караганда күбрәк булуы. Күкне күрсәтүче гөмбәз горизонталь әйберләрдән күбрәк итеп эшләнде. Күк — Алланың яшәү урыны. Кол Шәриф мәчете интерьерларында да күкнең ирдән өстен булуы күрсәтелде. Камил хәзрәт белән сөйләшкәндә ул безгә мәчеттә татарлык булырга тиеш диде. Без аңардан татарлыкны ничек күрәсез дип сорадык. Ул аерылып торырга тиешлеген, бизәкле булуын һәм башка үзенчәлекләрне әйтте. Бизәкләр бит зур формага салына. Ул бездә — арка. Архитектор теоретигы Огюст Шуазиның гасыр дәреслеген ачып карасагыз, анда ""арка"" төшенчәсе төрки телдән керүен укырга була. Бу форма гасыр башында барлыкка килгән. Бу сүз үз мәгънәсен уймыйча бөтен Урта Азия, Якын Көнчыгыш аша узган, Мисырдан алып төньяк Африкага кадәр үтеп кергән, аннан Гибралтарга күчкән, Португалия, Испания, соңыннан Франциягә кадәр барып иткән. Шул юлдан соң да ""арка"" дигән атама сакланып калган. Әгәр бу төрки төшенчә икән, димәк, татар архитектурасында башка әйбер эзләү сәер яңгырый. Әйе, төрек мәчете салырга булыр иде. Бу очракта без татарлыкны югалтабыз. Камил хәзрәт гаәпләнеп ризалашты. Монда сәясәтнең никадәр булуына карамастан, бер сәгать дәвамында итди эчтәлекле сөйләшү булды. әмигъ мәчет элекке ком базасында Мәскәү архитекторлары проекты нигезендә төзелсә, бу хата булачак ди Искәндәр Сәйфуллин. — Мәчетнең үзенә әлеп итү көче кимиячәк һәм ул аңлашылмый торган бер урынга әвереләчәк. Менә Болгарда Ак мәчет төзеделәр. Ул елына бары бер тәүлек кенә үз бурычын үти торган урынга әйләнде. Анда елына ике тапкыр ярты тәүлеккә Корбан һәм Ураза бәйрәмнәренә ыелалар. Әйе, туристлар йөри, ләкин аларга да анлы объектны күрсәтергә кирәк бит, — диде ул. Татарстан аксакаллар шурасы рәисе Рәүф Ибраһимовта әмигъ мәчетнең Казан үзәгеннән күчерелүен дәлилсез дип саный. Бу хакта ул Татарстан мөфтиенә дә әйткән. — Без әмигъ мәчетнең шәһәр үзәгендә булачагына ышандык, — дип сөйләде ул Азатлыкка. — Казансу елгасы буенда 15 катлы йортлар салынды. Алар да мәчет кебек бер дәрәәдә тора. Йортларның елга буенда торуы зыянлы түгел, мәчет — зыянлы булып чыга. Шуңа да бу дәлилләр ышанычлы түгел. Икенчедән, әгәр шул урын билгеләнгән икән, димәк, шунда төзелергә тиеш. Петербур бит сазлыкта утыра. Мәскәүдә шулкадәр зур бассейнда чиркәү төзеделәр. Димәк, мәчетне күчерү аргументы итешсез булып чыга. Имеш, яңа урында мәчетне очкыч аша һавадан, тимер юлдан һәм елгадан күрергә була диләр. Әгәр беренче президентыбыз Миңтимер Шәймиев Актаныштан килә икән, ул әмигъ мәчетне Идел буеннан эзләп барырга тиешме? Бу дәлил дә ышандырмый. Аксакаллар шурасы мәчетне үзәктә төзергә кирәк дип исәпли. Татарстан бер ел буе тартып-сузып йөрде, хәзер аны шушы урыннан куып чыгаралар. Без бәхәс куптармадык, мөфтигә үз фикеребезне генә әйттек. Рәүф Ибраһимов мәчетнең урынын үзгәртү уңаеннан Татарстан Дәүләт шурасына мөрәәгать иткән. Алар ир мәсьәләсен хөкүмәт карый дип авап кайтарган. Аксакаллар шурасы әмигъ мәчеткә Казан ханлыгына нигез салучы Олугъ Мөхәммәтисемен бирергә тәкъдим итә. Рәүф Ибраһимов сүзләренчә, шура имзалар ыеп, Татарстан мөфтиятенә, Татарстан президент идарәсенә тапшырган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""әмигъ мәчетне читкә күчерсәләр, ул аңлашылмый торган бер урынга әвереләчәк""",Дин,6708,https://www.azatliq.org/a/32515622.html,2023-07-23T21:00:00+00:00
"Илшат Рәхимбайның кыска метрлы ""Күз алдыңа китер"" (""Представь"") нәфис фильмыннан күренешБыел фестивальгә дөньяның 62 иленнән 781 әсәр ибәрелгән. Бәйге програмына сайланган иң яхшы 60 фильм арасында Татарстаннан да 13 әсәр бар. Фильмнар 6 номинациядә көч сынаша. Шушы күпсанлы фильмнар арасыннан иң яхшыларын һәм кызыклыларын ничек сайлап алырга? Азатлык сораштырган белгечләр карарга киңәш ителгән биш фильмны атады.1. ""СОФИЧКА"", Русия""Софичка"" фильмы – танылган режиссер Александр Сокуров шәкерте Кира Коваленконың режиссер буларак беренче эше. Картина Фазыл Искәндәрнең 1995 елда язылган повесте буенча төшерелгән. Әсәр таулар арасында сыенган кечкенә абхаз авылында яшәүчеләрнең гыйбрәтле язмышын сурәтли. Картинадагы хәлләр Икенче дөнья сугышына кадәр, сугыш вакытында һәм сугыштан соңгы ун ел эчендә бара. Дөньяны тетрәткән бу зур вакыйга фонында гади кешеләрнең катлаулы язмыш ебе үрелеп-чуалып алга тәгәри. Сюжет бер сызык буйлап кына бармый, бер караганда өзек-өзек сөйләнгән хикәя әкренләп фильм каһарманнары тормышының тулы картинасына әверелә. Баш героиня үз-үзе белән әңгәмә кора: яшь вакытында ул үтерүче кулыннан һәлак булган иренең туганнары белән бергә Себергә киткән. Сөргеннән ул картаеп, чыныгып һәм ныгып кайта, әмма тормыш авырлыкларына карамастан, бәгыре катмаган, ул кешелеклелеген саклап кала алган.2. ""АМУН"", РусияАзәрбайан режиссеры Әнәр Габбасов Русиядә яши, ул Алексей Учитель шәкерте. Амун фильмы – риваять. Тормышны ничек бар, шулай кабул итүче, шөбһәчел холыклы Петр гаилә фаигасеннән соң Яһүд чүленең нәкъ үзәгенә Амун атлы бер картны эзләп китә. Бу картның чынлыкта булу-булмавы да билгесез, тик кеше сөйләвенчә, ул имче, дәвалау сәләтенә ия. Уттай кызган комнар аша чүлне ерып чыкканда Петрның инану ныклыгы тикшерелә, ул Библиядә тасвирланган вәсәвсәләрне иңеп чыгарга мәбүр. Чүлдәге сусызлыктан да куркынычрак нәрсә – иман зәгыйфьлеге икәнен аңлый. Хыялый күренешләр белән катнашып, узган гомеренең вакыйгалары өзек-өзек булып Петрның күз алдына килә, уйлары хисләр белән чуала. Баш каһарман үзен үзе корбан итү аша яңадан яшәргә өйрәнә.3. ""СУМАКАЛ"", НепалФильм кечкенә генә бер бистәдә оешкан кызлар футбол командасы турында. Халык, борынгыдан килгән гадәт буенча, кызларны 12-14 яшьтән үк кияүгә бирергә күнеккән. Ләкин бистә мәктәбендә эшләүче физкультура укытучысы, футбол такымы төзеп, кызларга дөньяда башкача тормыш та булырга мөмкин икәнлеген күрсәтә. Картинада һәр кызчык – аерым бер холык, персонаж буларак ачылган. Кияүгә чыгып, башкаларныкыннан берни белән аерылмый торган тормышка әзерләнгән бу кызчыклар, футбол уйный башлагач, төрле ярышларда катнашу мөмкинлеге ала, дөньяга чыгалар. Әдилә Хәйбуллина""Бу гаәеп бер тарих. Зур тәэсир алдым. Мондый әйбер сирәк очрый, безнең фестиваль булмаса, мин менә шундый кечкенә бистәләр булуын, аларның ничек яшәвен, һәм бер кешенең инициативасы ниләргә китерә алуын белмәгән дә булыр идем, дип сөйләде Азатлыкка фествиальнең сайлап алу комиссиясе әгъзасы, кино белгече Әдилә Хәйбуллина.4. ""БАЛЧЫК ПАТШАЛЫГЫ"", БангладешФильмны Лос-Анжелес кино мәктәбе вәкиле төшергән. Бу – кечкенә бер авылда яшәүче 11 яшьлек амал атлы малай тарихы. Ул артык кайгы күрми генә әнисе белән яши, велосипед остаханәсендә эшли, кайчакта кечкенә кызның мәктәп букчасын алып кайтырга булыша. Кызның әти-әнисе – амал гаиләсенең хуалары дияргә була, хезмәт күрсәткән өчен алар бу гаиләгә сыенырга урын биргән. ""Балчык патшалыгы"" – Бангладешка сәяхәт, бу илнең гореф-гадәтләре, йолаларын аңларга омтылыш. Бангладешта кешеләр һаман да борынгы гадәтләр буенча яши. Беренче кадрларда ук амалның дус кызын сабый килеш кияүгә бирүләрен күрәбез. Балалар бу гадәткә каршы торырга маташа – кызчык амал белән бергә туй кортежыннан кача, әмма зурлар дөньясы – кияүнең һәм аның гаиләсенең хезмәтчеләре балаларны барыбер куып тота. Кызны зур йортка алып китәләр, ә амал шушы көннән соң үзенең гамьсез тормышының тәмен югалта. Ул яңа дуслар табарга омтылып карый һәм Айда сихерчеләр яши микән дигән итди сорауларга авап табарга тырыша. Малай мәктәпкә укырга керергә хыяллана, ләкин зурлар дөньясы янәдән барысын да катлауландыра. Ә гади бала хыяллары буй итмәслек була башлый.5. ""ЛЕНИННЫ ИРЛӘРГӘМЕ? "", Русия""Ленинны ирләргәме? "" – фарс жанрына якын көлке бер тарих, актерлары бик яхшы сайланган. Аэропорт, һәммәсе Мәскәүдән Ульянга килергә тиешле самолетны көтә. Очкыч гел тоткарлана, һәм барысы да шушы мифик Ульянга очып китәргә тели. Гадәттәгечә, төрле яшьтәге һәм типтагы кешеләр ыела. Алар арасында аралашу бара, мөнәсәбәтләр туа, шул арада алар Ленин турында да фикер алыша башлый. ТАТАРЧА КИНО БУЛАМЫ? Быел Татарстанда төшерелгән фильмнар өчен ""Милли кино"" дигәнаерым номинациябулдырылды. Аңа 10 фильм кергән: Мирас угы анимацияон фильмы, татарчага тәремә ителгән ""Хәбиб Аллаһ Мөхәммәд. Пәйгамбәрлек итү һәм нәсел шәәрәсе"" мультфильмы, Соңгы романтиклар вакыты, Хәлимә, Диагноз, Нәибә, Юлдан язган угыл, Жәннәт, Айсылу. Фильм, Тапшырылмаган хатлар. Моннан тыш, фестивальнең төп бәйгесенә кергән 60 фильм арасында Татарстанда төшерелгән өч картина бар. Илшат Рәхимбайның кыска метрлы""Күз алдыңа китер""(""Представь"") нәфис фильмы, кыска метрлы документаль ленталар арасында Ренат Хәбибуллинның""Велоха. Гадәти булмаган сәяхәт""һәм Байбулат Батулланың ""Кыскарту"" (Сокращение) дип аталган эшләре фестиваль бүләкләре өчен көрәшәчәк. Соңгысы ""Яшь Русия"" дип аталган номинациягә кертелгән. Башкорт күршеләребез фестивальдә ике картинасын тәкъдим итә. Берсе – Фәрзәнә Үтәмбаеваның Кыргый дип аталган кыска метрлы уен фильмы. Икенчесе – кыска метрлы документаль фильм, ул иде кыздан торган театр дип атала. Сугыш башланган елны бер кечкенә авыл клубында оешкан театрдан ирләр фронтка китә дә, үзләренең йөргән кызларын театрны саклауларын үтенәләр, 3-4 айдан дошманны куып ибәреп, кире әйләнеп кайтырга вәгъдә бирәләр. иде актриса көн саен уйнарга ант итә, безнең өчен сәхнә – фронт сызыгы булыр, диләр алар. Халык рухын күтәреп, сугышта иң ышанычлы калкан булырлык итеп күңелләренә өмет-ышаныч салып тору – шушы аларның максатына әверелә. Ләкин алар әле бу вакытта сугышның озын-озак 4 елга сузыласын белми. Кыенлыкларга карамастан, алар үз антларын тота. Башкортстандагы 36 театрдан сугыштан соң нибары идесе генә кала. Шулар арасында иде кыз театры да була, бу театр әле һаман да исән, хәзер ул Салават шәһәре Башкорт дәүләт драма театры буларак эшли. Моннан тыш, фестиваль кысаларында татар тамашачысына кызык булырлык берничә иади очрашу һәм презентация узачак. Шулар арасында Русия күләмендә кино йолдызлары катнашында презентацияләр игътибарны әлеп итә. Аерым алганда, Марат Бәшәров катнашында төшерелә торган""Мулла"" фильмытурында сөйләячәкләр. Русиядә төшерелгән""Алтын Урда""сериалын тәкъдим итәргә Казанга Амедиа студиясе продюсеры Рубен Дишдишян килә, презентациядә шулай ук сериалда уйнаган ырчы һәм актриса Эльмира Кәлимуллина да катнашачак. Танылган актер Владимир Вдовиченков катнашында Байгал фильмы презентациясе дә көтелә. ""Мунча ташы"" театры студиясе ""Котырган меңлек"" кинокомедиясен тәкъдим итә. Продюсер Альберт Шакиров һәм режиссер Айдар Габдрахманов катнашында ""Бабайлар да булдырган"" фильмын тәкъдим итү дә көтелә. Фестиваль кысаларында Салават Юзиев фильмнары ретроспективасы узачак, аның Валдайдан Алтайга кадәр, Корбан-роман, Татарометражки дигән эшләрен күреп булачак. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Казан фестивалендә биш иң яхшы фильм. Белгеч киңәше,Мәҙәниәт,7307,https://www.azatliq.org/a/28717312.html,2017-09-05T10:18:20+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТүрәләр татар телендә заманча балалар һәм яшүсмерләр пьесаларына кытлык бар ди. Казан мэриясе татар телендә балалар пьесалары бәйгесе уздырачак. Иң яхшы эшләр махсус ыентыкка керәчәк һәм театр коллективларына тәкъдим ителәчәк. иңүчеләргә акчалата бүләк бирелә. Бу хакта эшлекле дүшәмбедә шәһәр башкарма комитеты итәкчесе урынбасары Гүзәл Сәгыйтовахәбәр итте, дип яза Казан мэриясе матбугат хезмәте. Бәйгегә тиздән гаризалар кабул ителә башлаячак. Гүзәл Сәгыйтова татар телендә заманча балалар һәм яшүсмерләр пьесаларына кытлык бар дигән. ""Без балаларны тәрбияләүдә катнашырга тиешбез. Аларга китаплар, мультфильмнар, фильмнар, хикәяләр кирәк, алар балаларга мәрхәмәтле, акыллы, зур йөрәкле һәм гадел булып үсәргә ярдәм итәчәк"", – дигән шәһәр мэры Илсур Метшин. Күптән түгел Татарстан Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдуллабүген татар әдәбиятында төп проблемнарның берсе дип балалар әдәбияты аксавынатаган иде. — Татар балалар әдәбияты — иң зәгыйфь урын, ул бик түбән дәрәәдә, — ди ул. — Скетчларны бәйгеләргә керттек. Мәктәпләргә баргач бездән кыска пьесалар сорыйлар. Балалар өчен язу проблемлы булып кала. Бездә күбрәк өлкәнрәк яшьтәгеләр яза. Яшьләр олыларча язарга омтыла. Безнең яшьтәгеләр балалар өчен язып карый, балаларның нәрсә теләгәнен белмибез, ахрысы. Турысын әйткәндә, пүчтәк әйбер килеп чыга. Скетч бәйгесе номинациясендә жюри өченче урынга бер әсәр тапты. Беренче һәм икенче урынлык әсәр юк иде, дип сөйләде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан мэриясе татар телендә балалар пьесалары бәйгесе үткәрмәкче,Яңылыҡтар,1585,https://www.azatliq.org/a/kazan-meriyase-tatar-telenda-balalar-pesalari-baygese-utkarmakche-/32895907.html,2024-04-08T15:14:44+03:00
"Ҡабалан эшләнгән эш ҡабаттан эшләнелә. Телдең оҙонлоғо аҡыл ҡыҫҡалығынан. Өй түбәһе тишек булһа, ямғыр йышыраҡ яуа. Энә үҙ өсөн текмәй. Аҡ кәбеҫтәгә ҡара кәзә лә ҡаршы түгел. Ғәйбәттең һәйбәте булмай. Шахматта иң ҡурҡыныс фигура - ферзгә әүерелгән пешка. Ҡояш ҡына бул, тирә-яғыңда әйләнеүселәр табылыр. Бәғзе берәүҙәрҙе йүнәтеү өсөн йүкә сөй ҙә етә. Оҫта алдаҡсы дөрөҫлөккә таяна. Дуҫлыҡ менән дошманлыҡ араһы бер артыҡ һүҙ. Керемең артһа, сығымың да артыр. Ныҡ күтәрелгән танау күҙҙе ҡаплай. Аҡыллы хужа этенә ҡушылып өрмәҫ. Төймә кәрәклеге ул өҙөлгәс кенә беленә. Төпкә егелгән ат сыбыртҡыға яҡыныраҡ. Тунһыҙға ҡыш йыш килгән кеүек. Тел менән эшләгәндең ҡулы ял итә. Талантты талап алып булмай. Алға һикереү өсөн, бер аҙ артҡа сигенһәң дә була. Аҡыл тәрәнлеге һаҡал оҙонлоғо менән үлсәнмәй. Ҡараңғыла күләгә булмай. Һөйөү тойғоһонан мәхрүм генә күптәрҙе һөйә ала. Йырлап йәшәү өсөн йырсы булыу мотлаҡ түгел. Иң алама ел - башта иҫкән ел. Тормош ҡурайһыҙ бейетә.",Ғәбит Садиҡов. Әйтемдәр,Хикәйә,964,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-11-19/bit-sadi-ov-ytemd-r-3037629,2022-11-19T18:13:00+00:00
"Республикала Әҙәби йыл тантаналы ваҡиғанан - күренекле шағир һәм башҡорт әҙәбиәте классигы Шәйехзада Бабичтың 130 йыллыҡ юбилейын билдәләүҙән башланды. Уның ижады йылдан-йыл ҙурыраҡ әһәмиәткә эйә була бара, ә исеме милли шиғриәттең сағыу символы булып ҡала.",Нур ҡалдырҙы халҡына,Мәҙәниәт,257,https://shonkar.com/articles/culture/2025-02-03/nur-aldyr-y-hal-yna-4105856,2025-02-03T11:06:10+00:00
"Минең әсәйемдең исеме Дилара. Әсәйем сибәр, матур, йомшаҡ. Беҙ уның менән төрлө ерҙәргә барабыҙ. Әсәйем менән бик күңелле, ҡыҙыҡ. Ул миңә өйгә эштәрҙе ярҙамлаша, бергә уйнайбыҙ, ваҡытты күңелле үткәрәбеҙ. Бергәләшеп китаптар уҡыйбыҙ, өй эштәрен башҡарабыҙ. Мин әсәйемде бик яратам, ул да мине ярата. Мөхәмәтшин Арыҫлан, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы. Минең Әсәйем Аманат 2024",Әсәйем – ҡәҙерлем,Яңылыҡтар,436,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/s-yem-erlem-4021918,2024-11-24T20:06:00+00:00
"Мәскәүҙә версияһы буйынса Азия чемпионы исеме өсөн алыш булған. Уны башҡорт боксеры Артур Собханҡолов менән Филиппин спортсыһы Верджил Витор үткәргән. Ун раундтан торған алышта Артур еңгән! ""Артур бөтә алыш барышында үҙен ышаныслы тотто, үҙ шарттарын ҡуйҙы һәм башҡорт боксы мәктәбенең илдә иң көслөләрҙән икәнен иҫбатланы. Алыштың һөҙөмтәһе – еңеү! Азия чемпионы титулы Башҡортостанға килде! Һинең менән ғорурланабыҙ, Артур! Һинең ныҡышмалы хеҙмәтең, дисциплинаң һәм холҡоң – спортта юлын яңы башлаған йөҙҙәрсә малай өсөн өлгө"", – тип яҙған социаль селтәрҙәрҙә Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров. рейтингындағы алдынғы урындар өсөн сираттағы алышты Артур Собханҡолов 25 апрелдә Өфөлә үткәрәсәк. Сығанаҡ: Башинформ.",Башҡортостан боксеры – Азия чемпионы!,Спорт,734,https://amanat.su/news/sport/2026-02-14/bash-ortostan-boksery-aziya-chempiony-4578343,2026-02-14T18:38:00+00:00
"З ирәк аҡыллы, сәсән телле, илгәҙәк холоҡло Үлмәҫбикә инәйҙең эсе тулы хазина булып сыҡты. «Мөжәүир хәҙрәт» китабын ҡулына тотоуҙан күңеле нескәргән инәйебеҙ бер саҡ ни алырын, ни биререн белмәй, өлтөрәп китте. Ихласланып алып, стена буйында ултырған төрлө иҫтәлекле әйберҙәр менән лыҡа тулы ҙур һандығын асып ебәрҙе. - Бына был - үткәрмә йәсин, - тине ул ап-аҡ туҡымаға түңәрәтеп тәфсилләп ғәрәпсә яҙылған әйберҙе миңә һоноп. - Мә, ал! Һиңә, халыҡ араһында күп йөрөгән кешегә, кәрәк нәмә ул. Тел-тештән, күҙ тейеүҙән, төрлө боҙомдан һаҡлай, йән-тәнеңдән сир-сорҙо ҡыуа. Был минән һиңә бүләк. Олатайыбыҙҙы ҙурлағаның сн! Үлмәҫбикә инәй тағы һандығының төбөнән ниҙер эҙләй башланы, бер аҙ ҡаҙынғандан һуң унан һарғайып ситтәре ыуалып бөткән бер бит ҡағыҙ килтереп сығарҙы ла бик ҡәҙерләп кенә алдыма һалды: - Был - яуаплама. Быны миңә хәҙрәт олатай үҙ ҡулы менән яҙып бирҙе. - Яуаплама? Нимә була ул яуаплама? - Кеше үлгәс, бер ҡат уралған кәфене өҫтөнән түшенә һалына торған доға. Гүргә инеүсе теге донъяға барғас, шул яҙыу ярҙамында яуап бирә. Мин, ат башындай алтынға юлыҡҡандай тулҡынланып, изге доғалыҡты ҡулыма алам. - Йә, Хоҙай! Хәҙрәттең үҙ ҡулы менән яҙылған яҙыуҙы тотоу, күреү бәхетенә лә ирештем дәһә, Аллама шөкөр! - Яуаплама ҡырҡ бүлек, ҡырҡ бүлектә ҡырҡ яуап, - ти Үлмәҫбикә инәй ҡасандыр хәҙрәт ауыҙынан ишеткән һүҙҙәрҙе ҡабатлап, унан бер аҙ уйланып ала ла бәйәнен дауам итә: - 1964 йылдың йәйе ине. Ҡорбан байрамына бер-нисә көн ҡалған. Байрам алдынан өйөн таҙалап, иҙәндәрен йыуып бирәйем әле тип әсәйемдең бер туған апаһы Өммөкамал инәйемдәргә килдем. Уның тормош иптәше Бикчурин Мөхәмәдиә - юл ҡараусыһы, өйҙәре Баймаҡтан килгәндә, күпергә етмәҫтән һул яҡта ине. Сәсән телле Үлмәҫбикә инәй, һәр әйткән һүҙен мәҡәл-әйтемдәр, лаҡаптар менән биҙәп, тәмләп-тәмләп оҙон хәтирәләргә төшөп китте. - Мөхәмәҙиә апам менән Өммөкамал инәйем икеһе лә бик дини кешеләр ине. Хәҙрәт олатай менән бер ҡашыҡтан ашап, бер-береһен ҡәҙер-хөрмәт итеп йәшәне, һөйләшеп һүҙе бөтмәҫ яҡын дуҫ, фекерҙәш булды улар. Юл ыңғайы булғанғамы, әллә һүҙҙәре килешкәнгәме, Мөжәүир хәҙрәт уларға бик йыш туҡтап йөрөнө. Бәйән итеүсе үҙ алдына кеткелдәп көлөп алды. - Шулай, үҙем өй аҡлап йөрөйөм, үҙем, их, олатайҙы тағы бер күрәһе ине, тип уйлап йөрөйөм. Шул саҡ күҙемә эзбиз тамсыһы килеп сәсрәмәһенме! Услап тупраҡ һиптеләрме ни, күҙҙе асып та ҡарап булмай, ҡыра, әсеттерә. Бумаламды тотҡан көйө күҙемде йомғанмын да, ни эшләргә белмәй сүгәләгәнмен: - Их, хәҙрәт олатай килеп инһен ине, минең күҙҙәремде асыр ине, - тип теләйем. Шул саҡ, әйтһәң әҙәм әкиәт тир, ишек асылып китте лә һағынып көткән кешемдең: - Әссәләмүғәләйкүм! - тигән көр тауышы ишетелде. Үҙ ҡолағыма үҙем ышанмайым.  Бына мөғжизә, исмаһам! - Хәҙрәт олатай! - тип бышылдауым булды, ни ғиллә менәндер күҙем дә асылды, ҡырыуы ла, әсетеүе лә баҫылды. Өҫтәлдән төшә һалдым да, оялып икенсе бүлмәгә боролдом. - Үҙең саҡырып килтерҙең дә үҙең ҡасып бараһыңмы, алабарман? - ти олатай мут йылмайып. Хәҙрәтте күреп тыштан килеп ингән Өммөкамал инәйемә: - Баймаҡҡа тип сыҡҡайным. Бына ҡыҙым саҡырып килтерҙе, мине күргеһе килгән, - ти, үҙе көлә. Ул арала инәйем өлтөрәп табын әҙерләргә тотондо. Тиҙ булһын типтер, ахырыһы, сөгөндә ҡайнап ултырған һыуҙан һалып, самауыр торбаһына ҡуҙ төшөрҙө. - Сәй эсеп китегеҙ, хәҙрәт! Олатай һаман мәрәкәләүен ҡуймай: - Ыҙалама, һыйлым, самауырың бөгөн барыбер ҡайнамаҫ, - ти. - Үҙем иҫән саҡта һеҙгә бынау яуапламаларҙы тапшырып ҡуяйым тигәйнем. Олатай киндер тоҡсайы эсендәге Ҡөрьән китабы араһынан ҡағыҙ биттәрен сығарып инәйемә, миңә. Мөхәмәҙиә апама исемләп атап яҙған доға яуапламаларҙы таратып бирҙе. -""Ҡорҙашҡа сәләм әйтерһегеҙ, - тип беҙҙең менән ашығыс хушлашты. Сығып барғанда ул миңә ҡарап тағы мәрәкәләне: - Шулай саҡырғылап тор, Үлмәҫбикә ҡыҙым, йәме. Мине онотма! Хәҙрәтте ҡунак итә алмауына эсе бошҡан инәйем: - Самауыр ҡайнағандыр, ҡана, үҙебеҙ булһа ла ултырып сәй эсеп алайыҡ, - тип түрбаш яғына ингәйне, бот сабып кире килеп сыҡты: - Бынағайыш, ғүмере булмағанды, эҫе һыу ҡойоп, тере күмер һалып тороп ҡуйған самауырым һып-һыуыҡсы. Торбалағы күмере янып бөтөүгә урғып сыға торғайны лаһа. Мин инәйемдең һиҙенеү ҡеүәһе юҡлыҡҡа, бының ни бары хәҙрәттең сираттағы хикмәте булыуын аңламауына аҫтан ғына йылмайып ҡуйҙым. Ысынлап та, ул көндө беҙ самауырҙы ҡайната алманыҡ. Инәйем иртәгәһенә генә бының аңы-тоңона төшөндө: - Кисә Мөжәүирҙең бер хикмәте булды шикелле, - тине лә көлә-көлә иртәнге сәй табынына өҫтәлгә боҫо борҡорап торған самауырын килтереп ултыртты. Үлмәҫбикә инәй уғата кәйефләнеп, хәтер дәфтәренең яңынан-яңы биттәрен аҡтарырға тотондо.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Яуаплама.,Әҙәбиәт,4547,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-12/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-yauaplama-4307484,2025-07-12T14:00:00+00:00
"Уғры ролендәге чат-бот менән аралашып ҡарағыҙ. Стреслы хәлдә үҙегеҙҙе нисек тотоуығыҙҙы тикшерегеҙ. Был һынауҙа министрлыҡ тәҡдим иткән чат-бот ярҙам итер. Цифр министрлығының һылтанмаһы буйынса порталға күсегеҙ. Унда уғрыларҙан алданыуҙы иҫкәреү өсөн кәрәкле бөтә мәғлүмәт бар. Улар иң йыш әйтә торған һүҙҙәр, һорауҙар тупланған, гаджеттарҙы һаҡлау сервистары, телефон аша бер кемгә лә әйтергә ярамаған шәхсми мәғлүмәттәр исемлеге, алданған осраҡта кемгә мөрәжәғәт итергә – бөтәһе лә бар. Сығанаҡ",Алдана күрмә!,Яңылыҡтар,497,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-21/aldana-k-rm-3976813,2024-10-21T12:19:00+00:00
"На сегодняшний день численность активистов, задействованных в деятельности почетного караула, исчисляется сотнями тысяч, если не миллионами детей. На панельной дискуссии Первые обсудили постовское движение, какое оно имеет сильные и слабые стороны, и как встать на путь комплексного и системного развития почетных караулов страны. В качестве экспертов на панельной дискуссии выступили: заместитель начальника Главного штаба ВВПОД «ЮНАРМИЯ» Виктор Ковров, первый заместитель Начальника Главного Штаба ВВПОД «ЮНАРМИЯ» Виктор Кауров, офицер-воспитатель Башкирского Кадетского корпуса имени дважды Героя Советского «Почётный караул — это особая церемония уважения к мемориалам, расположенным в регионе. Ребята в первую очередь изучают историю этого памятного места. Многие жизненные основы, которые они приобретают благодаря участию в почётном карауле — начиная с правильной осанки и навыков церемониала, — помогают им в дальнейшем. Уже в армии им не приходится привыкать к строевому шагу, ведь они становятся подготовленными военнослужащими. И для девочек это тоже важный и содержательный опыт, который укрепляет их жизнь», — отметил первый заместитель начальника Главного штаба ВВПОД «ЮНАРМИЯ» Виктор Ковров. Вместе с экспертами ребята обсудили какую роль в деятельности почётных караулов России сегодня играют кадетские корпуса, поддержку и развитие интереса к деятельности среди учащихся школ и колледжей и многое другое. Напомним, что Слёт объединил участников из 89 субъектов Российской Федерации. В нём принимают участие молодые люди в возрасте от 14 до 17 лет и наставники проекта, начиная с 18 лет. Фото предоставлены пресс-службой регионального отделения Движения Первых РБ",На Всероссийском Слёте состоялась панельная дискуссия «Почётный караул»,Яңылыҡтар,1679,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-11-06/na-vserossiyskom-slyote-sostoyalas-panelnaya-diskussiya-pochyotnyy-karaul-4454940,2025-11-06T11:10:00+00:00
"Татар халкының милли ашы чәкчәк Литваның матди булмаган мирасы исемлегенә кертелде. Бу хакта Висагинас шәһәре татар әмгыяте рәисе Зилә Кәримовахәбәр итте. Татар чәй ашы белән халыкны таныштыру һәм аңа таныклык тапшыру тантанасы Вильнюсның ратушасында 13 мартта узарга тиеш иде. Ләкин коронавирус сәбәпле чара булмый калды. Узган елның язында Литваның Висагинас шәһәрендә ел саен уздырыла торган Сабантуй бәйрәме дә илдәге матди булмаган мәдәният мирасы исемлегенә кертелгән иде. Литвада беренче татар Сабантуе 22 ел элек нәкъ менә Висагинаста узган булган. Әйтергә кирәк, Русиядә Татарстанның беренче президенты Миңтимер Шәймиевозак еллар дәвамында татар Сабантуен ЮНЕСКО дөнья мәдәни мирасы исемлегенә кертүгә ирешә алмый, чөнки Русия моңа мөмкинлек бирә торган конвенцияне кабул итүдән баш тарта. Литва парламенты (сеймы) 2021 елны Литва татарлары тарихы һәм мәдәнияте елы дип игълан итте. 2011 елда узган анисәп нәтиәләренә караганда, Литвада 3 мең татар гомер итә. Татарлар элек бу якларга Витаутас кенәз чакыруы белән килгән. Совет берлеге елларында Литваның татар әмгыяте атом электр станциясен эшләтеп ибәрүче һәм аңа хезмәт күрсәтүче белгечләр-инженерлар белән тулылана. Клайпеда һәм башка шәһәрләрдә дә татарлар урнашып кала, болар диңгезчеләр һәм хәрбиләр була. Литвада татарлар Вильнюс һәм Алитус районнарында тупланып яши. Илдә Литваның татар әмгыятьләре берлеге бар. Литвада дүрт мәчет, берничә фольклор ансамбле эшли. Висагинас шәһәрендә ике дистә ел рәттән Сабантуй уздырылып килә, монда шулай ук татар якшәмбе мәктәбе дә эшли.",Чәкчәк Литваның матди булмаган мирасы дип танылды,Яңылыҡтар,1542,https://www.azatliq.org/a/30486609.html,2020-03-13T16:22:38+00:00
Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының милли кейеме көнөнә иғлан ителгән конкурсҡа барлығы 10 ҡатнашыусынан сағыу фотолар ҡабул иттек.,Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының милли кейеме көнөнә иғлан ителгән конкурс йомғаҡтары,Яңылыҡтар,134,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-20/bash-ortostan-respublika-y-haly-taryny-milli-keyeme-k-n-n-i-lan-itelg-n-konkurs-yom-a-tary-3736086,2024-04-20T16:58:32+00:00
"Алсу һәм Александр (Али) Родновларфикерләр10 октябрь көнне Мордовиянең Аксюн авылыннан 30 яшьлек Александр Родновның (мөселманча исеме Али) Украина сугышында һәлак булуы билгеле була. Ул сугышка узган елның 27 сентябрендә мобилизацияләнә. Повестка ул эшли торган ВКМ-Сталь заводына килә. Роднов әле күптән түгел генә ялга кайтып киткән була. ""Гыйнвар аенда ялга бер кайтып киткән иде, августта тагын кайтты. Шул кайтканда сизенгән микән, әгәр үлә калсам, мине һичшиксез мөселманча Аксюн авылында ирләгез дип әйтте, ә болай аның теркәлү урыны Саранскида иде. Ул ислам диненә күчеп, Али исемен алды, 2016 елны никах укыттык"", ди хатыны Алсу Роднова. Ләкин мәетне кайтарганчы авылдагы имамнар юу, ирләү эшләрен башкарырга ышандырса да, соңрак баш тарта башлаганнар. ""14 октябрь мәетне кич Ростовтан очкыч белән – Сембергә, 15 октябрьдә Сембердән Саранскига китерделәр. Саранскида хәрбиләр каршы алды. Аннары үзен өйгә алып кайттык. Хәбәрне әйтергә дип Саранскидагы Зәки хәзрәт Айзатуллинга бардым. Ирем аны бик ихтирам итә иде. Исламны да аннан кабул итте, никахны да безгә ул укыды. ""Бәлки, мәетне сез юарсыз? "" дидем. ""Алсу, авыл муллалары яратмас бит, алар хәл итсен"", диде. Без шулай намус кушканча эшләргә карар иттек. Озакламый өйгә авылдагы мулла Фатыйх Шәфиевкилде. ""Мөселман исеме алганмы, ислам дине кабул иткәнме"", дип сорашты. ""Борчылмагыз, кайгырмагыз, үзем юачакмын"", диде. Ул иремнең мәете кайтарыласы көнне кич килгән иде. Ул киткәч, шәһәргә үлемтекләр алырга чыктык. Дөрес алдыкмы дип, алган әйберләр исемлеге мәсьәләсендә киңәшергә дип мәчеткә кердем. Бәлки, өстәмә тагын нидер аласы булыр дип уйладым. Башыңа төшкәне булмагач, белеп бетермисең. Анда миңа каршыма тагын бер имам – Фатыйх хәзрәтнең туганы Фаил Шәфиевочрады. Мин аңа бөтенләй башка бер сорау белән килдем, ә ул миңа исәнләшүгә ук: ""Ул урыс, без аны юмыячакбыз"", дияргә тотынды. Ник килгәнемне дә оныттым. Мин әйтәм: ""Урыс булса да, ул мөселман"", дидем. ""Кем сезгә никах укыды, кем динен алыштырды? "" – ""Зәки хәзрәт"" дигәч, – ""Ә ник мәчеттәге Фәһиммулладан (Фәһим Шәфиев – күптән түгел дүрт елгахөкем ителгәнмулла – ред. ) укытмадыгыз? "" – ди. Алар, Шәфиевләр, бер нәселдән, икеме-өчме буын туганнар. Шуннан тагын икенче мәчеттәге Нәкыйпхәзрәткә киттем, әмма ул да башта мәетне юарга ышандырган булса, соңрак ""килә алмыйм"", диде. ""Мәчеттә юарга кирәк булган бөтен әйберне алыгыз, әмма үзем була алмыйм"" дип әйтте. Мин Зәки хәзрәткә (Айзатуллин - ред. ) шалтыратып еладым, чөнки инде кабер казырга киткәннәр иде. "" Елама, Алсу, аен табарбыз"", диде. Үзенә башка авылга китәргә кирәк иде, шуңа ул Татар Таулы авылыннан Дамир Биккининдигән имамны ибәрде. Ул барысын да иренә иткереп эшләде. Мәет вакытында Аксюнда ирләнде. Иремнең әйткәнен үтәдем, әмма муллаларның үзләрен шулай тотуларына аптырадым. Алар үз наданлыгын күрсәтте. Имеш, исламны башка муллада кабул иткән, башка мулла никах укыган икән, ул ирләсен булып чыга. Гәрчә, алар урыс булганга дип ишарә ясарга тырышты, имеш, аның исламны кабул итүенә ышанып итмиләр. Алар бөтен авыл халкын безгә каршы котыртып бетерде. Авылда ""урысны күмәләр"" дип сөйли башладылар. Әмма ул муллаларның авылда ислам динен кабул иткән урысларны ирләгәннәре бар бит"", ди Алсу ханым ярсып. Азатлык бу хәлгә аңлатма алырга теләп Фатыйх хәзрәткә дә шалтыраткан иде, әмма телефоны сүнгән булды. Алсу Роднова әйтүенчә, Украина сугышыннан узган ел ноябрьдә бер авыл кешесе мәетен кайтарып ирләгән булганнар. ""Минем ирем – икенчесе. Авылдан беренче мобилизациядә дүрт кеше китте, узган ел октябрь чакырылышында тагын күпмедер кешене алдылар. Иремне 27 сентябрьдә хәрби комиссариаттан Сембергә озаттылар. 10 октябрьдә фронтка ибәрделәр. Нәкъ бер елдан, 10 октябрьдә үлеме турында хәбәр килде. Ул башта югалды, элемтәгә чыкмады. Мин аңламадым. Элемтәгә чыкмаса да, мин аның кайчан челтәрдәме-юкмы икәнен элек күрә идем. Ул үзе шалтырата, безгә шалтыратырга ярамый иде. Элемтәгә чыкмагач, бер тәүлектән миңа телефоннан шалтыратып үлем хәбәрен әйттеләр. Ул Херсон ягында иде"", ди Роднова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Авыл муллалары ислам динен кабул иткән урыс иремне мөселман зиратында ирләргә теләмәде""",Дин,4089,https://www.azatliq.org/a/32655431.html,2023-10-26T21:00:14+00:00
"21 марта –  Всемирный день поэзии.  Республиканский общественно-педагогический и научно-методический журналБашҡортостан уҡытыусыһы (Учитель Башкортостана) приглашает принять участие в творческом конкурсе стихов собственного сочинения (на башкирском и русском языках), посвященному Всемирному дню поэзии.","Внимание, конкурс!",Яңылыҡтар,303,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-12/vnimanie-konkurs-3677859,2024-03-12T11:32:53+00:00
"Башҡортостанда ғинуар ялдары штат режимында, етди ваҡиғаларһыҙ үтте. Республика Башлығы Радий Хәбиров бөгөн Хөкүмәттең быйылғы тәүге аҙналыҡ кәңәшмәһендә ошондай баһа бирҙе. Ул бөтә байрам көндәрендә хәрби поста ҡалған һәм тәртипте тәьмин иткән ашығыс хеҙмәттәр хеҙмәткәрҙәренә рәхмәт белдерҙе. – Ҙур каникулдар һәм байрамдар осоро булды, Аллаһҡа шөкөр, беҙ уларҙы яҡшы үттек. Ниндәйҙер ҙур ғәҙәттән тыш хәлдәр булманы, министрҙар миңә даими рәүештә хәбәр итеп торҙо. Әлбиттә, янғындар ҙа, юл-транспорт ваҡиғалары ла булды, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Дүрт миллионлыҡ республика ял итте, балалар бөгөн мәктәпкә барҙы, беҙ үҙ бурыстарыбыҙға тотонорға әҙербеҙ. Хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәренә айырым рәхмәт һүҙҙәрен әйтергә теләйем. Полицияға һәм Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығына ҙур йөкләмә йөкмәтелде, барыһына ла рәхмәт һүҙҙәрен еткерегеҙ. Ҙур рәхмәт! Башҡортостан халҡы 2025 йылдың 31 декабренән 2026 йылдың 11 ғинуарына тиклем бөтә кәрәкле квалификациялы медицина ярҙамы алды, тип хәбәр итте республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин. Кешеләрҙе амбулатор дауалау 2 ғинуарҙан ойошторола. Айрат Рәхмәтуллин әйтеүенсә, был ваҡыт эсендә 6 меңдән ашыу кеше травма пункттарына мөрәжәғәт иткән, 51 меңдән ашыуы ашығыс медицина ярҙамы саҡырған. Поликлиникаларҙа табиптар 117 меңдән ашыу пациентты ҡабул иткән, шул иҫәптән 75 меңдән ашыу кеше — тар профилле белгестәргә һәм 4 меңдән ашыуы — стоматологтарҙа ҡаралған. Бынан тыш, 16 меңдән ашыу пациент диспансеризация һәм медицина тикшереүе үткән. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Барыһы ла яҡшы эшләне,Йәмғиәт,1625,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-12/bary-y-la-ya-shy-eshl-ne-4534613,2026-01-12T15:30:00+00:00
Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Радий Хәбиров Бөрө ҡалаһындағы Ленин урамын ремонтлау темаһына ҡағылды. Башҡортостан Башлығы был «иң аҡһаған тарих» тип һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм киләһе дүшәмбегә ундағы эш барышы тураһында доклад әҙерләүҙе талап итте.,Бөрөләге Ленин урамын ремонтлау тамамланырға тейеш!,Яңылыҡтар,247,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/b-r-l-ge-lenin-uramyn-remontlau-tamamlanyr-a-teyesh-4517136,2025-12-22T14:15:00+00:00
"Дәүләт Русиядә кулланучылары көнгә 500 меңгә иткән сайтлардан һәм интернет хезмәтләреннән илдә теркәлүне таләп итәчәк. Кулланучылар саны ничек исәпләнәчәге канун өлгесендә ачык язылмаган. Яңа канун теркәлгән сайтлардан Русия кануннарын үтәүне таләп итү һәм аларга йөзләрчә миллион сумлык штрафлар салу мөмкинлеген бирәчәк дип исәпли депутатлар. Канун өлгесен әзерләүчеләрнең берсе Антон Горелкин РБКга хәзерге кануннар нигезендә зур ширкәтләре Русиядә ""300 ел элек колонизаторлар ирле халыкны алып-сату белән шөгыльләнгән кебек"" эш итә дип белдергән. халыкара хокук яклау оешмасы ел саен интернет иреге турында әзерләгән хисапларда Русия иң арттагы урыннарда тора. Хокук яклаучылар бәяләмәләренә караганда, Русиядә интернет иреге авторитар Мьянма, Азәрбайан, Беларус кебек илләрдәгедән дә начаррак хәлдә, шуңа да карамастан, илдә бу өлкәдә яңа кырыслатучы кануннар кабул ителә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Русия думасы чит ил сайтларын илдә теркәлергә мәбүр итүче канун өлгесен раслады,Яңылыҡтар,1122,https://www.azatliq.org/a/31312979.html,2021-06-17T13:23:37+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстан парламенты бюджетларындагы дефицит аркасында күпчелек төбәкләр кыйммәтле даруларны үзләре генә сатып ала алмый, дип белдергән булган. 2026 елдан башлап төбәкләрнең сирәк авырулардан дару алырга акчасы итмәсә, алар федераль финанслау ала башлаячак. Төбәкләрнең сирәк авырулардан интегүчеләргә дару алырга акчасы итмәсә, 2026 елдан башлап алар федераль финанслау алачак. Русия Конституция мәхкәмәсенең карарын үтәү өчен сәламәтлек саклау министрлыгы канунга шундый төзәтмәләр әзерләгән. Бу хакта""Коммерсантъ""иткерә.2023 ел ахырында Татарстан Дәүләт шурасы Русия Конституция мәхкәмәсенә ""Ватандашларның сәламәтлеген саклау нигезләре турындагы"" канунның нигезләмәләренә шикаять юллаган булган. Канунны шуннан соң яңадан караганнар. Татарстан парламентында бюджетларындагы дефицит аркасында күпчелек төбәкләр кыйммәтле даруларны үзләре генә сатып ала алмый, дип белдергәннәр. Басма мәгълүматынча Русиядә сирәк авырулардан интегүче 70 меңләп кеше яши. Аларның чирен дәвалау өчен кыйбатлы дарулар кирәк. Бер дәвалану курсы миллион, хәтта дистәләгән миллион сумга төшәргә мөмкин. Мондый дарулар өчен акчаларны өч төрле алып була. Беренчедән, кайбер авыруларны дарулар белән 2008 елдан бирле гамәлдә калучы, федераль бюджеттан финансланучы ""14 нозологий"" дәүләт програмы нигезендә тәэмин итәләр. Икенчедән, 2021 елдан бирле ""Круг добра"" фонды эшли, ул федераль үзәк акчаларына 18 яшькә кадәрге балаларга дарулар сатып ала. Өченчедән, авырулар үзләренә кирәкле даруларны төбәк бюджеты хисабына ала. Быел тугыз ай эчендә ""14 нозологий"" програмына 72,4 млрд сум тотканнар, төбәкләр 57 млрд сум биргән, ә ""Круг добра"" фондының бюджеты быел 176 млрд сумны тәшкил итә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Конституция мәхкәмәсендә сирәк авырулардан интегүчеләргә федераль үзәктән акча бирдерүгә ирешкән,Яңылыҡтар,1822,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-konstitutsiya-mahkamasenda-sirak-avirulardan-integuchelarga-federal-uzaktan-akcha-birderuga-ireshkan/33224753.html,2024-12-03T12:12:19+03:00
Ураҙа тотҡан ике егет урамдағы эскәмйәлә бер оло ғына бабайҙың ашанып ултырғанын күреп шулай тип һорағандар ти:,Ә ҺЕҘ УРАҘАНЫ НИСЕК ТОТАҺЫҒЫҘ?,Дин,111,https://shonkar.com/news/iman-nury/2025-03-05/e-ura-any-nisek-tota-y-y-4145472,2025-03-05T13:22:28+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр26 апрель Башкортстанның Даян Мурзинисемендәге дүртенче ""ихтыяри"" батальоны хәрби әзерлек урынына китәчәк. Әлеге мәгълүматны хөкүмәт киңәшмәсендә республика башлыгы Радий Хәбировиткерде, дип яза""Башинформ"". ""Бу атнада без аны [Даян Мурзин ихтыяри батальонын] ибәрәбез, бер атнадан соң бишенче батальонны озатабыз"", дигән ул. Мэриягә сылтама белән ""1""язуынча, батальонны озаткан көнне Уфада ике урам ябылачак. Пушкин урамының Цюрупа һәм Ленин урамнары арасындагы өлеше һәм Совет урамының Зәки Вәлиди белән Октябрь революциясе урамына кадәр булган өлеше вакытлыча ябылып тора. Чикләүләр Уфа вакыты белән көндезге бердән 16:30 сәгатькә кадәр дәвам итәчәк.12 апрельдә Уфадан Оренбур өлкәсенә хәрби әзерлек узарга ""Ватан"" ихтыяри отрядынибәргәннәр иде. Ул чакта да Уфа үзәгендә урамнарның бер өлеше ябылып торды. Республикада март башындаике яңа ихтыяри батальонтөзелүе игълан ителде. Аның берсе Башкортстаннан булган күзләүче Даян Мурзинисемен йөртәчәк диелде. Икенчесенә ""Төньяк амурлары"" исеме бирелгән, аңа ""Ватан"" күзләү ротасы да керәчәк. ""Төньяк амурлары"" батальонына 50 яшькә кадәрге, ә Даян Мурзин исемендәге батальонга 50 яшьтән өлкәнрәк ир-атларны кабул итәчәкләр диелде. Батальонга сугыш тәрибәсе булганнарны да, булмаганнарны да, элек хөкем ителгән ир-атларны да кабул итәчәкләре әйтелде. Шул ук вакытта Башкортстанда республика атамасы бирелгән мотоукчы полкоештырмакчылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Даян Мурзин исемендәге дүртенче батальоны хәрби әзерлек урынына китә,Яңылыҡтар,1504,https://www.azatliq.org/a/32377176.html,2023-04-24T13:12:07+00:00
"Йылан ите ашамаһам да, терпе ите ашарға тура килде. Бесән әҙерләп бөтһәк тә, атайым, яңғыҙы ятып, үҙебеҙҙең һәм күрше сабынлыҡтарҙың ваҡытында үҫмәгән, һуңынан ҡалҡҡан үләндәрен сабып – йыйып, тағы бер кәбәнлек бесән әҙерләй ине. Иртә менән, эшкә китмәҫ элек, атайыма матас менән аҙыҡ алып барҙым. Ҡыуышта атайым юҡ, бесән сабырға киткәндер инде. Килтергән рюгзакты эләйем тигәндә, полиэтилен һауытта ит киҫәктәре эленеп торғанын күреп ҡалдым. Бик һимеҙгә оҡшаған, аҫтында көнбағыш майы кеүек һары май. Нимә ите икән, тип ҡыҙыҡһынып, ашап ҡараным, тик аңламаным. Атайымдың янына барғас һораһам, терпе ите, тимәһенме. Ашағанды кире төкөрөп булмай бит инде, ул терпене нисек тунағандыр инде. Доньяла иң йыртҡысы кешелер тип уйлайым. Мин ниндәй генә йәнлек, ҡоштарҙың итен ашағаным булды - айыу, болан, ҡабан, һуйыр, күгәрсен, тумыртҡа һ. б. - күп инде һанаһаң. Бер ваҡыт пилорамда берәүгә таҡта бысалар. Ул заманда барлыҡ эштәр араҡы менән башҡарыла ине. Һәр ваҡыттағыса, араҡылары мул, ҡабырға икмәк телемдәре генә. Пилорамға яҡын йәшәүсе Женя ашарлыҡ аҙыҡ булмағанын күргәс, ҡайтып, таба менән ҡурылған ит килтерҙе. Томат пастаһы болғап тороп, тәмле итеп ҡурған, тегене ""Һыҙырам"" ғына. Иртәгеһен шунда булған бер егет тап булып: ""Шунан, Фәрзәт ағай, төндә эт булып өрмәнеңме? "" тип һорап ҡуйҙы. Ништәп эт булып өрөргә тейеш инем? тип һорағанға: Кисә эт ите ашаныҡ бит, ихлас ашағасың, өндәшеп торманыҡ"", ти, йылмайып. Фәрзәт Ҡаһарманов.",Йәне теләгән. терпе ите ашаған,Йәмғиәт,1436,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-07/y-ne-tel-g-n-terpe-ite-asha-an-4304893,2025-07-07T11:20:00+00:00
"Однако наказание не должно идти во вред ребенку и травмировать его психику. Избегайте следующих наказаний? Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","5 наказаний, которые ломают детскую психику",Яңылыҡтар,229,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-21/5-nakazaniy-kotorye-lomayut-detskuyu-psihiku-3893976,2024-08-21T14:14:00+00:00
"Маҡсат. Тема буйынса яңы һүҙҙәр өйрәнеү, уларҙы телмәрҙә ҡулланыу; һүҙлек запасын байытыу; коммуникатив компетенцияны, фекерләү һәләтен, тыңлап һөйләү, уҡыу күнекмәләрен үҫтереү; ғаиләгә ҡарата иғтибар, ихтирам тәрбиәләү; илһөйәрлек тойғоларын үҫтереү. Йыһазландырыу. «Башҡорт теле» дәреслеге, «Ғаилә» темаһына слайдтар, менталь карталар, карточка-мотиваторҙар, ноутбук, презентация, күргәҙмә материал. Дәрес төрө: практик дәрес. Дәрес тибы: яңы белемде үҙләштереү дәресе. Предмет ара бәйләнеш: рус теле, тарих, донъя сәнғәте мәҙәниәте. Дәрес барышы Инеш. Уңайлы атмосфера булдырыу. – Һаумыһығыҙ, студенттар! Дәресте һеҙгә ҡисса һөйләүҙән башлайым. Телде аңламаған уҡыусылар һүрәттең ситендәге кьюар-код аша инеп, ҡисса менән рус телендә таныша. Ҡом менән таш Уҡыусыһына ғаилә ҡиммәттәренең мөһимлеген өйрәтергә теләгән аҡыллы остаз йәшәгән. Ул ваҡыт һынауҙарына сыҙамлы булыр өсөн һәр ғаиләнең ныҡлы нигеҙҙә төҙөлөргә тейешлеге тураһында һөйләгән. Бер ваҡыт остаз уҡыусыһын диңгеҙ ярына саҡыра. Улар унда ике таш өйөмөн күрә. Остаз беренсе өйөмгә күрһәтеп: «Бына ғаилә ҡиммәттәрен сағылдырған таштар – мөхәббәт, хәстәрлек, ихтирам, намыҫлылыҡ, сабырлыҡ һәм тоғролоҡ. Һәр береһе ғаилә өсөн бик мөһим», – ти. Артабан оҫта ҡомдан торған икенсе өйөмгә иғтибар итә. «Ә бына был ҡом – тормоштағы ҡалған нәмә: эш, аҡса, ваҡытлыса күңел асыуҙар», – тип аңлата. Уҡыусы уйланып: «Ни өсөн таштар һәм ҡом бер-береһенән айырылған? » – тип һорай. «Әгәр беҙ һарайҙы тәүҙән үк ҡом менән тултыра башлаһаҡ, таш өҫтәргә ваҡыт еткәс, уларға урын ҡалмаясаҡ. Әгәр таш менән башлаһаҡ, ә һуңынан арауыҡты ҡом менән тултырһаҡ, барыһы ла тура киләсәк. Ғаилә төҙөгәндә лә тәүҙә ғаилә ҡим мәт тәрен төп маҡсатҡа әйләндерергә тейешбеҙ. Көндәлек мәшәҡәттәр, эш, аҡса һәм күңел асыуҙар тормошобоҙҙо тулылан дырасаҡ, әммә ғаиләбеҙҙе ныҡ бәйләнгән төп ҡиммәттәр тәү урында ҡаласаҡ», – тип аңлата остаз. Уҡыусы дәресте аңлай һәм уны ғүмер буйы хәтерендә һаҡлай. – Уҡыусылар, был ҡисса беҙҙе нимәгә өйрәтә? (Яуаптар. ) – Тимәк, ғаилә – ул кеше тормошонда иң мөһим ҡиммәттәрҙең береһе. Тап ғаилә кешенең шәхесен фор малаштыра, йәмғиәткә, ҡатмарлы кеше-ара мөнәсәбәткә әҙерләй, рухи һәм мәҙәни сифаттар тәрбиәләй. Ғаиләнең төп маҡсаты – балаларҙы, киләсәк быуынды үҫтереү, шуға ла уның нигеҙе ныҡлы булыуы мөһим. (Дәрестә осраясаҡ яңы һүҙҙәр экранға сығарыла, рус телле балалар тәржемәләр гә ҡарап эшләй. ) Һүҙлек эше: ҡисса – притча, ҡом – песок, таш – камень, остаз – настав ник, уҡыусы – ученик, мөхәббәт – лю бовь, хәстәрлек – забота, ихтирам – почитание, намыҫлылыҡ – честность, сабырлыҡ – терпение, тоғролоҡ – вер ность, шәжәрә – родословная, эш – ра бота, аҡса – деньги, күңел асыу – раз влечение, рухи ҡиммәттәр – духовные ценности, дуҫ – друг, дружный; ҙур – большой, бәхетле – счастливый, күп балалы – многодетная, бүләк – подарок, награда; кейәү – жених, кәләш – невеста, йола – обычай, бишек туйы – праздник колыбели, һырға туйы – продевание се рег, милли байрам – национальный празд ник, мәсет – мечеть, һабантуй – сабан туй, уйын – игра, ярыш – соревнование, ҡағиҙә – правило, татыу – дружелюб ный, берҙәмлек – единство. Артикуляцион күнегеү. Тә-тә-тә – ултырабыҙ дәрестә, Са-са-са – һөйләшәбеҙ башҡортса, Ый-ый-ый – уҡыусы шиғыр уҡый, Ыш-ыш-ыш – үҙебеҙ ниндәй тырыш. Маҡсат блогы. (Дата әйтелә, яҙыла. ) – Бөтә нимә – яҡыныңа хәстәрлек, телгә, илгә һөйөү, тәбиғәтте һаҡлау, олоно ололау, кесене ҡурсалау ҙа иң тәүҙә ғаиләлә тәрбиәләнә. Был донъяға яңы кешене ғаилә ҡаршы ала, ҙур тормошҡа әҙерләй. Ғаилә йылыһы бөтәһенә лә бик кәрәк. Тимәк, бөгөнгө дәрестең темаһы нисек ата ла? (Башҡорт ғаиләһе – милләт тот ҡаһы (Башкирская семья – опора нации. )). Яңы теманы аңлатыу. – Һеҙҙең алдығыҙҙа ятҡан кәрәҙле менталь карталарҙа ғаилә төшөнсәһен тәшкил иткән элементтар бар. Беҙ бөгөн улар менән эшләрбеҙ, тултырырбыҙ. Башҡорт ғаиләһенең милләт тотҡаһы – ул шәжәрә. Һеҙ шәжәрәне күргәнегеҙ, үҙегеҙ төҙөгәнегеҙ бармы? (Яуаптар. ) Тимәк, шәжәрә – ул нәҫел ағасы. Башҡорт балаһы үҙенең ете быуынына тиклемге нәҫелен белергә тейеш. Ғаиләлә шәжәрәнең ир кеше яғынан төҙөлгәне борондан уҡ билдәле. Иғтибарығыҙҙы экранға йүнәлтегеҙ. Ғаилә ағзаларынан кемдәрҙе әйтә алаһығыҙ? (Уҡыусылар һүрәттәргә ҡарап яуап бирә. ) – Дөрөҫ яуап биргән уҡыусылар ошондай карточкамотиваторҙар ала. (Карточканы күрһәтә. ) Ғаилә ағзалары ошо карточкалар аша һеҙгә ярҙам итәсәк. Хәҙер ғаилә ағзаларын менталь карталарға яҙа йыҡ. (Яҙалар. ) – Ғаилә тураһында һүҙ алып барғанда, беҙ ғаиләнең сифаттары һәм ҡиммәттәре тураһында иҫкә алабыҙ. Улар сифат һүҙ төркөмө ярҙамында һүрәтләнә. Ә нимә ул сифат? (Уҡыусылар һүҙ төркөмө тураһында белгәндәрен әйтә, рус һәм баш ҡорт телендәге айырмаларҙы билдәләй. ) – Артабан сифаттар ярҙамында ғаиләне һүрәтләйек. Һүҙҙәрҙе һүҙлек менән тәржемә итергә була. (Уҡыусылар эшләй, менталь карталарға яҙа. ) Дуҫ, ҙур, бәхетле, күп балалы, көслө ғаилә – дружная, большая, счастливая, многодетная, сильная семья. – Менталь картаның киләһе бүлеге ғаи лә ваҡиғаларына арналған, сөнки ғаилә милли мәҙәниәтте, телде, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, йолаларҙы тапшырыу һәм һаҡлау сараһы булып тора. (Семья яв ляется средством передачи и сохранения национальной культуры, языка, обычаев, традиций. ) Башҡорт ғаиләһендә мөһим ваҡиғаларҙың береһе – ул никах. Нимә ул никах? (Яуаптар тыңлана, карточкалар таратыла. ) Башҡорттар элек-электән ғаилә ҡороуға бик талапсан ҡарай. Мәле еткәс, мулла йәштәргә никах уҡый, туғандарға бүләктәр биреү йолаһы атҡарыла. Элегерәк башҡорттарҙа бәләкәй балаларҙы йәрәштереү йолаһы ла бул ған, ул бишек байрамы – бишектуй (бишек туйы – праздник колыбели), үҫә төшкәс үткәрелгәне һырғатуй (һырға туйы – про девание се рег) тип аталған. Башҡорт ғаиләләре милли байрамдарҙы айырыуса ҡәҙерләй. Ураҙа, Ҡорбан байрамдары киң билдәләнә. Ғаилә ағзалары бергә йыйыла, мәсеткә бара, ҡунаҡ саҡыра, ата-әсәләрен һәм туғандарын ҡотлай һәм һыйлай. Һабантуй – хеҙмәт һәм күңел асыу байрамы. Ул яҙғы сәсеү тамамланғандан һуң үткәрелә. Һабантуйҙы башҡорттар ғына түгел, күп милләтле Башҡортостан республикаһының бөтә халыҡтары ла билдәләй. – Уҡыусылар, һеҙ ниндәй байрамдарҙы ғаиләгеҙ менән бергә ҡаршылайһығыҙ? Ғаиләгеҙҙә айырым үҙенсәлекле байрамдар бармы? (Яуаптар. ) – Ғаилә ваҡиғалары ғаилә йолаларынан, милли байрамдарҙан, милли тәрбиәнән тора. (Менталь карталарға яҙы ла. ) – Тыуған илгә һөйөү ҙә ғаилә һалына. Илһөйәрлек рухында тәрбиәләнгән яугирҙарыбыҙ әле илебеҙ һағында. Тыуған ил, ғаилә тураһында мәҡәлдәр уҡыу. Ял минуты. Теманы нығытыу. – Дәрес башындағы ҡиссаны яңынан иҫкә төшөрәйек. Дәрес темаһына иғтибар итеп, башҡорт ғаиләһе нисек булырға тейешлеген әйтәйек. (Яуаптар: ғаилә төҙөлгәндә иң беренсе таштар һа лынырға те йеш. ) – Ғаиләнең ниндәй дөйөм ҡағиҙәләре бар? (Бергә булырға, бирешмәҫкә, бер-бе ребеҙ менән татыу булырға. ) – Карточкаларға иғтибар итегеҙ, унда һеҙгә күрһәтмәләр бар. Ә һеҙҙең ғаиләгеҙҙә ниндәй ҡағиҙәләр йәшәй? (Яуап тар. ) Өйгә эш. Менталь картаның икенсе яғында тема буйынса өҫтәлмә материалдар бар. Шуларҙы ҡулланып, өйҙәтшәжәрә төҙөргә. . Баһалау. (Карточка-мотиватор ҙарҙы күтәреп, үҙҙәренә баһа ҡуялар. ). Рефлексия. (Уҡыусылар һөйләм дәрҙе тултыра. ) Башҡорт ғаиләһе – милләттотҡаһы, сөнки… Ғаилә – кеше өсөн сығанағы. Ғаилә кешегә, , тап шыра. Ғаилә кешелә, , тәрбиәләй. Һеҙҙең ғаиләләрегеҙгә һаулыҡ, бәхет, атай-әсәйҙәрегеҙгә оҙон тигеҙ ғүмер теләйем!",Күркәм ғаилә – милләт тотҡаһы,Яңылыҡтар,7268,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-01/k-rk-m-ail-mill-t-tot-a-y-3952210,2024-10-01T13:48:00+00:00
"– халҡымдың моңло көйө ағылып китте. Мөнәжәт. Ҡатын-ҡыҙҙың ниндәй ҙә булһа бәхетһеҙлек, бәлә, улын, ирен йә ҡыҙын юғалтыуы сәбәпле Аллаһы Тәғәләгә мөрәжәғәте. Нәфис заттың үҙенең ябайлығы һәм моңо менән йөрәкте телгеләүсе тын ғына һыҡтауы, сеңләүе. «Улымды көтөп тә, көтөп ала алманым. Яландарға сығып иланым. Минең сабыр илауымды ишетмәнеңме ни, Хоҙайым? » Ошо мәлдә бөтә нәмәне оноттом, дуҫтарым, һеҙҙе оноттом, үҙемде оноттом, һәм, булмышымды солғап алған бәхеттән иҙрәп, үҙәккә үткес һүҙҙәр тапҡан йәш тол ҡатындың йырын (хатта Аллаһы Тәғәләнең уны ишетмәүе ғәжәп) һаҡлап алып ҡалған ата-бабаларыма рәхмәт тойғоһонан күңелем тулып иланым! Беҙҙе йыш ҡына фольклор менән үтә мауығыуҙа ғәйепләйҙәр – нимә һаман ҡурайға, эпостарға, оҙон көйҙәргә, бәйеттәргә йәбешеп ятаһығыҙ, тиҙәр! Ана ниндәй быуатта йәшәйбеҙ, ә һеҙ бер тирәлә ҡайнашаһығыҙ ҙа ҡайнашаһығыҙ. Ҡайнашмайбыҙ, беҙгә ығы-зығы хас түгел. Һаҡлайбыҙ. Нисек булған, шул рәүештә. Боронғо саф яңғырашында. Үҙебеҙҙең рухи мираҫты шул уҡ урыҫ халҡының саф фольклорын юҡҡа сығарған псевдофольклорға әйләндермәйбеҙ. Иң ҡәҙерле әйбер һымаҡ, быуаттан-быуатҡа тапшырабыҙ. Быуаттан-быуатҡа. Ер йөҙөндә бер беҙ генә йыр ижад итеүселәрҙең исемдәрен беләбеҙ һәм һаҡлайбыҙ. Буранбай, Зөлхизә, Көнһылыу – тиҫтәләгән улар. Һүҙҙәренә иғтибар итегеҙ әле – ҡатын Сыңғыҙхан урҙаһы менән һуғыштарҙа үлеп ҡалған улын юҡһынып илай. Был хәлдәр ҡасан булған бит – ә ул шундай итеп йырлай, әйтерһең дә, яугирҙың әсәһе янымда ултыра. Йөҙәрләгән быуын әсәнең һыҡтауын тыңлаған, йөҙәрләгән быуын уның менән бергә Аллаһы Тәғәләнән ялбарыуҙарын ишетеүен һораған. Мин дә, йөрәгемде ҡыҫып, Хоҙайға ялбарам – минең сабыр һыҡтауымды ишетсе! Ишетсе! Шулай яңғыҙ ҡатындың күңеленән урғылған бер йыр тотош халыҡтың һыҡтауына әйләнә. Флорид Бүләков. Иҫтәлектәр.",ҺЫҠТАУ,Мәҙәниәт,1780,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-02-27/y-tau-4138966,2025-02-27T15:37:00+00:00
"Ирҙәр таң атҡансы кәрт уйнайҙар. Хужабикә түҙмәй, бүлмәһенән сығып, иренә ҡысҡыра: – Ҡасан да булһа бөтәме беҙҙең өйҙә был уйындар? – Бөттө бит инде, – тип тынысландыра уны ире. – Хәҙер был өй беҙҙеке түгел.",Йылмайып-көлөп кенә,Юмор,207,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-05-23/yylmayyp-k-l-p-ken-4247627,2025-05-23T10:35:00+00:00
"Мәскәү әмигъ мәчетенең баш имамы Илдар хәзрәт ӘләүтдиновМәүлид ае инде узып киткән булса да, оештыручылар ул бәйрәмне Мәүлидкә генә түгел, башка вакыйгаларга да багышланганын әйтә. Бу хакта бәйрәмне оештыручыларың берсе булган Мәскәү әмигъ мәчетенең баш имамы, Мәскәү мөселман дини идарәсе башлыгы Илдар хәзрәт Әләүтдинов белән сөйләштек. – Илдар хәзрәт, 25 гыйнварда Крокус Сити Холл концерт залында Мәүлид ән-Нәби, пәйгамбәрнең туган көненә багышланган зур чара үтә. Сез аны оештыручыларның берсе. Быелгы бу бәйрәм башка елларга караганда нәрсәсе белән аерылып тора, нәрсәсе белән әһәмиятле? – Әйе, Мәүлид ән-Нәби 25 гыйнварда уза. Ул вакытка инде Мәүлид ае тәмамланган була. Дөресен әйткәндә, бу чараны пәйгамбәрнең туган көненә турындан-туры бәйләнеше юк дип тә әйтергә була. Мөселман дөньясында бу бәйрәмгә карата төрле фикер йөри. Кемдер уздырырга кирәкми ди, кемдер кирәк ди. Шул ук вакытта бу чара бит инде беренче тапкыр гына узмый Мәскәүдә. Киләсесе юбилей булачак, унынчы тапкыр уздырачакбыз. Ә инде быелгысына килгәндә бу чара безнең өчен пәйгамбәребез хакында сөйләргә, изге гамәлләр кылырга, шулай ук Корьәни Кәримдә язылган хакыйкатъләр турында тагы да бер тапкыр ишеттер өчен бер форсат булып тора. Шунысын да әйтергә кирәк, бу чараны оештыручылар ел саен үзләре алдына яңа максатлар куялар, камилләштереп үткәрергә омтылалар. Бер елныкы икенче елныкына охшамый, без һәрвакыт бу чараларга яңалык кертәбез, инде байтак кына тәрибә дә тупладык бу еллар эчендә. Безгә нәшидләр – мөселман ырларын башкаручылар да мөрәәгатъ итә, програмга кертүне сорыйлар. Алар бу бәйрәмдә үзләренең осталыкларын күрсәтергә тырышалар. Програм бик эзлекле әзерләнә, без кабатланмаска тырышабыз. Тамашачы чара башланганчы нәрсә буласын белми, без шулай итеп аларга кабатланмас мохит тудырырга тырышабыз. Узган елгы програм Пәйгамбәрләр – дөнья иминлеге дип аталган иде. Без ул чараны өч пәйгамбәр – Муса, Гәйсә, Мөхәммәт пәйгамбәрләргә багышлаган идек. Без илдәге, дөньядагы вазгыятьне яхшы беләбез. Ике миллиардтан артык мөселманнарны таркатырга тырышучы көчләр дә бар. Кызганычка каршы алар төрле конфессияләрне бер берсенә каршы куярга тырыша. Быелгы бәйрәм дә узган елдагы кебек кешеләрне якынайтырга, үзара аңлашуны көчәйтергә юнәлдереләчәк. Илдар хәзрәт ӘләүтдиновБу чара Европада булып узган вакыйгаларга ( журналына һөүм– ред. ) авап буларак та уза дип уйларга хакыбыз бар. Нинди үзенчәлек дисәк, берсе шушы. Аннан соң, быелгы чарада биш пәйгамбәр турында сүз барачак – Ибраһим, Нух, Муса, Гәйсә һәм Мөхәммәт пәйгамбәрләр турында. Исламда алар иң кадерле пәйгамбәрләр булып санала, аерым хөрмәт ителә. Менә шушы пәйгамбәрләр турында сөйләп, алар арасындагы охшашлыкка игътибарны юнәлтәчәкбез. Аларның өндәүләрендәге дини рухи нигезне кешеләр күңеленә керерлек итеп яңадан искә төшерергә кирәк. Кешеләр арасында үзара аңлашыр өчен, үзара хөрмәтне уятыр өчен. Дөнья үзе дә бик нәзек, тиз уаланучан нәрсәгә әверелеп бара. Шулай итеп, бу чараның максаты күрәлмаучанлыкны, каршы киртәләрне имереп, үзара аңлашу, хөрмәт хисләрен уятуга юнәлдерелгән. Минем куәтемнән килсә, мин бу чараны меңнәрчә кеше сыя торган зур мәйданнарда уздырыр идем. Барлык мөселманнар, дусларын, иптәшләрен чакырыр иде. Башка милләтләр дә килеп мөселманнар турында дөрес, тугры фикер алып китәр иде. – Бу чарада изге ядкарь, пәйгамбәребезнең сакал шәрифеннән бер чәч төге дә күрсәтеләчәк диделәр. Ислам динендә изге дип шундый әйберләргә табыну бармы? – Исламда Тәбәррүк дип аталган төшенчә бар. Ул Раббының бәрәкәтен эстәү дип аңлатыла. Пәйгамбәрнең замандашлары, аның көрәштәшләре пәйгамбәр белән бәйле булган һәр нәрсәдән Аллаһның бәрәкәтен күргәннәр. Ул хәдисләрдә дә язылган. Шуның белән мөселманнар пәйгамбәрнең әйберләренә дә, сүзләренә дә үзләренең хөрмәтле карашын белдергән. Бу хакта язылып калдырылган төрле ышанычлы чыганаклар бар. Пәйгамбәр исән чагында да аның бәрәкәте төрле авырулардан дәвалый торган булган. 14 гасыр узуына карамастан ул бәрәкәтнең көче югалмаган. Пәйгамбәрнең сакал шәрифе чәч төген без бу чарада халыкка күрсәтәчәкбез. Башта сәхнәдән, зурайта торган пыяла аша күрсәтеп, аннан соң халык киткән вакытта халык аны якыннан да күрер дип уйлаган идек. Хәзер инде бары тик сәхнәдән генә күрсәтәчәкбез. Иминлек турында уйлап, шулай эшләсәк уңайлырак булыр дигән фикергә килдек. Ләкин алга таба без аны Махачкаладан тагы бер мәртәбә Мәскәүгә китереп, Мәскәү мәчетендә тагы да халык игътибарына тәкъдим итәргә уйлыйбыз. – Сез Истанбулга сәфәрегез вакытында дөньякүләм танылган нәшидче, мөселман ырларын башкаручы Маһир Зәен белән дә очрашкансыз. Бу бәйрәмдә ул да булыр дип көтелә. Шул хакта да әйтегез әле. – Әйе, без аның белән Истанбулда очраштык. Ул очрашу бик якты хәтирә калдырды. Шунысын да әйтәсем килә, нәшидләрне ырлаучылар бар ул. Кайберәүләрендә йолдызлык авыруы да барлыкка килгән, үзләрен бик югары санап бик тәкәббер тоталар. Ләкин Маһир Заин бик гади. Бик укымышлы кеше буларак күңелне әлеп итте. Аның үз оркестры да бар. Аның итәкчесе Әл-Әзһәрдә белем алган, бик укымышлы. Безнең максат – беренче чиратта, кешеләрдә туганлык хисләрен уяту, тормыш мәгънәсен аңлатырга омтылу, пәйгамбәрләр тоткан максатны кешеләр күңеленә иткерү. Кызганычка каршы, хәзерге заманда әдәп-әһлак югала. Без кешеләрнең күңелләрен йомшартып, аларда миһербанлыкны уятырга омтылабыз. – Быел, беренче тапкыр дини идарә журналистлар конкурсын үткәрү турында карар кабул иткән. Ул конкурска йомгакны шушы бәйрәмдә ясарга тиешсез. Шул хакта да аңлатма бирегез әле. – Ул конкурсның максаты – дөрес һәм сыйфатлы итеп, пәйгамбәребезнең тормыш юлын яктырту. – Бу конкурс быел гына булдымы, әллә алга таба да игълан итәргә уйлыйсызмы? – Без күптәннән инде журналистлар белән үзара диалог урнаштырырга тырышабыз. Ярты ел элек Толерант журналистика фонды дип аталган фонд та оештыру турында игълан иткән идек. Кайбер сәбәпләр нәтиәсендә ул эш әле барып чыкмады. Меңнәрчә, миллионннарча кешеләр укырлык итеп язу журналистлардан зур аваплылык таләп итә, әлбәттә. Ә инде быелгы конкурсны игълан итү һаман шул бер максат, журналистларны безнең белән актив эшләргә чакырудан килеп чыкты. Алга таба да без алар белән мөселманнарның, мөселман буламаганнарның да – без бер мөхиттә яшибез – яктыртырбыз дип өметләнәбез. Иң мөһиме – урналистлар мөселманнарны дөрес итеп танытуда катнашсыннар, ярдәмче булсыннар иде. Бер яктан мәгълүмат чарарлары һәрдаим мөселманнар начар, алар террорчы дип тәкрарлыйлар һәм кешеләр моңа ышана башлый. Әгәр дә без ул стереотипларны имереп, мөселманнарга карата башка караш тәрбияләсәк, кешеләр күп яхшы нәрсә күрә алырлар иде. Журналистларның, блогерларның конкурста катнашулары бик мөһим. Бу кешеләр арасында позитив фикер, үзара хөрмәт уятыр иде. Без күптөрле. Күптөрле милләт, күптөрле дин. Аллаһ безне шулай яраткан. Әгәр дә без кемгәдер охшамаган икән, бармак төртеп, аның кемгәдер охшамаганлыгына басым ясап, Син ят, син начар дип әйтсәк, моннан бернинди дә яхшы нәрсә чыкмаячак. Журналистлар конкурсының максаты да, шул ук – Мәүлид ән-Нәби бәйрәме максаты кебек – кешеләрне бер-берсенә якынайту, дини һәм милли чикләрне бетереп, бердәмлекне тою. Төрле булып та бердәмлеккә омтылу бик мөһим.","""Быелгы Мәүлид Европадагы вакыйгаларга авап буларак та уза""",Дин,7097,https://www.azatliq.org/a/26811499.html,2015-01-24T19:54:41+00:00
"Коллективтың исеме ансамбль төҙөлөүгә сәбәпсе булған Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Фатима Ғәйнуллина хөрмәтенә ҡушылған. Фатима Ғәйнулла ҡыҙы 2016 йылда 80 йәшлек юбилейын ҙурлап үткәреүгә әҙерләнгән ваҡытында мәҙәниәттә эшләгәндә үҙенә бейеү түңәрәгенә йөрөүсе ҡыҙҙарҙан бейеү менән сығыш яһауҙарын һорай. Уның уҡыусылары Лилиә Уразаева, Айнабат Аҡыева, Гөлгөнә Торсонбаева, Наилә Ишкилдина, Ләйсән Ишдәүләтова, Сәлимә Баймырҙина, Гөлшат Хәсәновалар был тәҡдимде ҡушҡуллап күтәреп алалар. Заманында Рәйсә Дауытовала шөғөлләнгән Оксана Зыянгированы ла ансамблгә саҡыралар. Юбилей кисәһенә әҙерләнгәнсе ҡыҙҙар бер-береһенә, бейеү менән шөғөлләнеүгә шул тиклем өйрәнеп китә һәм ансамблде тарҡатмаҫҡа ҡарар итәләр. Һуңыраҡ уларға бейеүгә битараф булмаған ҡыҙҙар - Лиә Мөнирова, Әлмира Айҙарбәкова, Зәйтүнә Мәзинова, Айзилә Балапанова ҡушыла. Ансамбль тәүге осорҙа сәхнәгә сығарған лирик бейеү, данлыҡлы Заһиҙә, Бөрйән ҡыҙҙары, Ете ҡыҙ бейеүҙәрен Фатима Ғәйнулла ҡыҙы коллективҡа үҙе өйрәтә. Һуңынан интернеттан ҡарап, үҙҙәренә ярашлы итеп үҙгәртеп, төрлө халыҡ бейеүҙәрен өйрәнәләр. Уларҙың репертуарында башҡорт бейеүҙәренән тыш, төрөк, һинд, тажик, рус халыҡ бейеүҙәре бар. Шулай уҡ коллективҡа танылған хореографтар Рәис Низаметдинов, Азамат Кәримов бейеүҙәр ҡуйған. Фатималар үҙҙәре бигерәк тә Еңеүҙең 75 йыллығына һалынған Летчицы бейеүен яратып башҡаралар. Ҡыҙҙарҙың бейеү сәнғәтенә һөйөүе ихлас – һәр бейеүгә махсус кейем тектерергә, үҙҙәре тегеп, баш кейемдәре, селтәрҙәр, башҡа аксессуарҙар эшләп алырға ла аптырап тормайҙар. Тамашасы күңелен тап шул сағыу костюмдар, ят бейеүҙәр, оҫта башҡарыу менән яулаған улар. Ансамблдең береһенән-береһе сағыу сығыштары һәр концертҡа йәм өҫтәй. Конкурстарҙа ла һынатмайҙар – йыл һайын Й. Вәхитов иҫтәлегенә үткән бейеү конкурсында ҡатнашалар, 2020 йылда Байыҡ телевизион бейеү конкурсында лауреат, Аҡ быйма район конкурсында гран-при яулайҙар, иң ҙур ҡаҙаныштары - 2022 йылда халыҡ исеме алыуҙары. Һәр береһенең үҙ ғаиләһе, эше булыуға ҡарамай, коллектив аҙнаһына 2 тапҡыр репетицияға йыйыла. Бейеү – беҙҙең өсөн ял, сәхнәләге һәр сығыш - байрам, - ти улар. Ансамбль иҫәбендә әле ике тиҫтәнән ашыу бейеү бар. Онотмаҫ өсөн һәр береһен ҡабатлап, иҫкә төшөрөп торалар, етәкселәре Рәмзиә Мөхәмәтйәнова менән яңы бейеүҙәр өйрәнәләр. Сөнки пландары ҙур – көҙгә хәйриә концерты менән ауылдар буйлап сығыш яһарға йыйыналар. Бейеүсе ҡыҙҙар ялдарын да файҙалы итеп ойоштора белә: бергәләп Санкт-Петербург, Ҡазан ҡалаһына сәйәхәт иткәндәр, Ф. Ғәскәров ансамбленең концертына, спектаклдәргә йөрөйҙәр. Йыл һайын Ағиҙел буйлап ағыу, Мәсем тауына менеү матур йолаға әйләнгән. Кемдер ҡушыуы буйынса түгел, ә күңел талабы буйынса районда бейеү сәнғәтен күтәреүсе, күрһәтеүсе, пропагандалаусы Фатима халыҡ бейеү ансамбле ҡыҙҙары маҡтау һүҙҙәренә, һоҡланыуға лайыҡ. Бейеү сәнғәтенә һөйөүегеҙ һүрелмәһен, йөрәктәрегеҙҙә янған осҡон тағы ла сағыуыраҡ балҡып яңынан-яңы үрҙәргә әйҙәһен, Фатималар!","Бейеү - ял, һәр сығыш - байрам",Мәҙәниәт,2937,https://tanburz.ru/articles/m-ni-t/2025-05-07/beye-yal-r-sy-ysh-bayram-4227673,2025-05-07T17:13:00+00:00
"Фәрит Иделле ( гыйнварда Мүнһендә Хушлашу йоласына килүчеләр Фәрит Иделленең Татар-башкорт редакциясендәге эше, анда эшләүчеләргә никадәр яхшы, кешелекле мөнәсәбәттә булуы турында сөйләде. Бар кеше аны якты йөзле, киң күңелле, әмма бер үк вакытта эшкә кагылышлы мизгелләрдә, Азатлык миссиясе мәсьәләсендә шактый таләпчән булуын әйтеп узды. Йолада Фәрит Агиның яраткан ""Туган тел"" һәм ""Аерылмагыз"" ырлары яңгырады. 1943 елда Кытайда, гасыр башында Пенза якларыннан күчеп килгән татар гаиләсендә туган Фәрит Аги яшьлек елларын Төркиядә үткәрә, андагы татар мәхәлләсе тормышында актив катнаша. Истанбул университетында белем ала, гаскәрдәге хезмәтеннән соң аны ул вакытта Германиянең Мүнһен шәһәрендә урнашкан Фәрит әфәнденең элекке хезмәттәшләре, Азатлыкның илдәге хәбәрчеләре хәтирәләрен яңартып, Фәрит Иделленең тормышы безгә үрнәк иде дипсөйләде.","Мүнһендә Фәрит Иделле белән хушлашуда ""Туган тел"" ыры да яңгырады",Яңылыҡтар,847,https://www.azatliq.org/a/29688346.html,2019-01-02T16:29:22+00:00
"Также в ходе форума эксперты Института информационного моделирования Университета Минстроя России проведут практикум. Он будет ориентирован на детальную проработку изменений в сметном нормировании и ценообразовании и их применение в повседневной работе строительных организаций. Практическую часть посвятят применению налога на добавленную стоимость в 2026 году, взаимосвязи сметной документации, договорных условий и бухгалтерского учета и другим вопросам. Цель нацпроекта «Инфраструктура для жизни» — комплексное развитие населенных пунктов. Это строительство и ремонт жилья и дорог, благоустройство общественных и дворовых пространств, создание и обновление всей сопутствующей социальной и коммунальной инфраструктуры, рост числа комфортных маршрутов общественного транспорта за счет обновления его подвижного состава. Обновленные нацпроекты реализуются по решению Президента РФ Владимира Путина с 2025 года.",«Урал Строй Индустрия» күргәҙмәһе үтәсәк,Яңылыҡтар,911,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-21/uralstroyindustriya-k-rg-m-e-t-s-k-4589622,2026-02-21T09:00:00+00:00
"Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығы  2 февралдән 9 февралгә тиклем Онкология сирҙәрен иҫкәртеү аҙнаһын үткәреүҙе  иғлан итте. Ул Бөтә донъя яман шеш сирҙәренә ҡаршы көрәш көнөнә арналған. Яман шеш – ул йөҙҙән ашыу ауырыуҙың дөйөм атамаһы, һәр береһе организмдың теләгән бер ағзаһын зарарлай ала. Төп билдәләрҙең береһе – күҙәнәктәрҙең аномаль үҫеше, ғәҙәттәге сиктәрҙе уҙып, бик тиҙ үрсеүе. Был процесс метастаз тип атала. Метастазалар яман шештән үлем осраҡтарының төп сәбәбе булып тора. Яман шеш – ул һәр саҡ кеше өсөн фажиғә, әммә бөгөн уның барлыҡҡа килеү сәбәптәре билдәле һәм өстән бер өлөшөн булдырмаҫҡа мөмкин. Шештәрҙе иртә асыҡлағанда 99 процентын уңышлы дауалап була, тип иҫәпләй белгестәр. Яман шеш – Ер шарындағы үлемгә килтергән төп  сәбәптәрҙең береһе һәм артабан үлем осраҡтарының артыуы күҙаллана. Иң киң таралғаны – һөт биҙе, үпкә, йыуан эсәк, простата биҙе, тире һәм ашҡаҙан шештәреӘлеге ваҡытта донъяла 44 миллион кеше онкология диагнозынан һуң тотороҡло ремиссияла йәшәй. Нур терапияһы сирлеләрҙең 70 процентына тәғәйенләнә. Йыл һайын был сирҙән донъяла ун миллионға яҡын кеше вафат була. Даими рәүештә диспансерлаштырыу һәм медицина тикшеренеүҙәре үтеү онкология сирҙәрен ваҡытында иҫкәртергә ярҙам итә. Иң яҡшы иҫкәртеү сараһы, һис һүҙһеҙ, сәләмәт тормош менән йәшәү. Тәмәке тартмау, дөрөҫ туҡланыу, тән ауырлығын күҙәтеү, һимереү менән көрәш, даими физик көсөргәнеш, хәрәкәтләнеү бик мөһим, ти табиптар. Онкология сирҙәрен иртә асыҡлау яҡшы дауалау һөҙөмтәһенә, һауығыуға өмөттө арттыра. Сиргә килтереүсе хәүефтәрҙең күбеһен үҙебеҙ ҙә иҫкәртә алабыҙ. Тәмәке тартыу – онкология сирҙәренә юлыҡтырыусы төп сәбәп, тип иҫәпләй белгестәр. Илле йәштән һуң һәр кем даими рәүештә колоноскопия процедураһын үтергә тейеш. Утыҙ йәште уҙған ҡатын-ҡыҙҙың  йыл һайын яман шешкә скрининг үтеүе һәм гинекологҡа күренеүе мөһим. Бөтә донъя  яман шешкә ҡаршы көрәш көнөн иғлан итеүҙең төп маҡсаты – йәмәғәтселектең иғтибарын ошо оло проблемаға йәлеп итеү, онкология сирҙәренең ни тиклем киң таралған һәм мәкерле, ауыр сир булыуын иҫкә төшөрөү һәм сирҙән үлем осраҡтарын һиҙелерлек кәметеү. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Сәләмәтлегеңде тикшерт, ялҡауланма!",Сәләмәтлек,2198,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-02-04/s-l-m-tlege-de-tikshert-yal-aulanma-4563603,2026-02-04T10:00:00+00:00
"В настоящее время современные информационные технологии внедряются в различные сферы нашей жизни. Компьютерные технологии становятся неотъемлемой частью современной культуры, в том числе и в сфере образования. В условиях психолого-медико-педагогической комиссии тоже приходится использовать дистанционные технологии в обследовании детей с ограниченными возможностями здоровья, когда родители (законные представители) не могут привезти ребёнка в комиссию. В последние годы заметно увеличилось количество детей с расстройством аутистического спектра (далее РАС) – это комплексные нарушения психического развития, которые характеризуются социальной дезадаптацией и неспособностью к социальному взаимодействию, общению и стереотипностью поведения (многократные повторения однообразных действий). При дистанционной психолого-педагогической диагностике детей с расстройствами аутистического спектра есть как положительные стороны, так и отрицательные, но в любом случае должны учитываться индивидуальные особенности ребёнка. Положительные моменты в том, что, во-первых, в домашних условиях ребёнок с РАС чувствует себя более комфортно, чем в стенах ПМПК, родитель, сидящий рядом, может поощрить ребёнка словом, сладостями, дать любимую игрушку, с которой он никогда не расстаётся, она успокаивает его. Во-вторых, детям с РАС нравится работать на компьютере, они быстро и хорошо в нём ориентируются. Любимый компьютер, комфортное кресло, окружающие домашние предметы не пугают ребёнка, а настраивают на рабочую обстановку. В-третьих, яркие презентации, с рисунками, схемами активизируют детей с РАС, располагают к общению. Но имеются и сложности в дистанционном обследовании таких детей. Во-первых, ребёнок из-за аффективных реакций на незнакомых людей, может не пойти на контакт, просто встать и уйти. В условиях комиссии, даже если ребёнок, не идёт на прямой вербальный контакт, мы наблюдаем его поведение, интерес к развивающим игрушкам, книгам, к компьютеру, его отношение и общение с родителями. При диагностическом обследовании ребёнка должны учитываться: выбор количества и объём диагностических методик, мотивационные условия, которые могут повлиять на поведение ребёнка, особенности обработки сенсорной информации, готовность его следовать вербальным инструкциям. Приоритетной задачей специалистов ПМПК при обследовании детей с РАС является определение потенциальных возможностей как когнитивных, так и личностных, позволяющих овладеть одним из вариантов адаптированной общеобразовательной программы начального общего образования (8.1, 8.2, 8.3, 8.4). При обследовании детей с РАС важно учитывать все факторы, препятствующие выявлению их скрытых возможностей, родители могут показать видео, где ребёнок рассказывает стихи, сказки, читает, решает примеры и т. п. , потому что такие дети не всегда могут раскрыть все свои знания, способности при обследовании. Как и при очном обследовании, так и дистанционном, важно организовать обследование детей с РАС в виде комплексной психолого-педагогической диагностики, которую, особенно на начальном этапе, лучше проводить одному специалисту. Это позволяет ребёнку привыкнуть к новой ситуации, даёт возможность ему хотя бы немного адаптироваться, ослабить тревожность и опасения. По мере того, как ребёнок с РАС будет привыкать к ситуации обследования, другие специалисты могут постепенно включаться в процедуру обследования. При вступительной беседе, ребёнок часто волнуется, на вопросы специалиста даёт ответы, где присутствуют эхолалии, долго обдумывает ответ. Дефектолог спрашивает: «Как тебя зовут? » В ответ можно услышать: «Как тебя зовут? » Пауза, затем: «Меня зовут …» (называет имя). «Сколько тебе лет? » Отвечает: «Сколько тебе лет? Мне 8 лет» и т. п. Специалист должен поддержать, похвалить ребёнка. При исследовании навыков чтения, лучше предложить карточки со словами, фразами, текстами, так как ребёнок с РАС в большинстве случаев учится читать глобальным чтением, как на родном, так и на английском языке, если нет отставания в развитии. С чтением ребёнок с РАС справляется, но пересказать прочитанный текст затрудняется, поэтому нужно задавать по тексту наводящие вопросы, предложить картинный или схематический план ответа. При письме под диктовку у детей с РАС бывают трудности, такие дети долго не могут научиться слушать взрослого и записывать услышанное из 8 за плохо развтой слуховой памяти и слухового восприятия. Но зато хорошо, практически без ошибок, выполняют списывание текста, у таких детей хорошая зрительная память, зрительное восприятие. Правила по русскому языку заучивают механически, допускают много ошибок, не вчитываясь в задание, поэтому можно вначале предложить слова с пропущенными орфограммами, а уже позже текст, минимизировав правила (1 – 2). У детей с РАС трудно диагностировать знания по математике. При решении примеров, чаще всего идёт опора на наглядность, ребёнок может использовать счётные палочки, линейку. Попросите ребёнка повторять ваши действия. Скажем, сначала вы берёте пять палочек, а затем останется четыре палочки, если убрать одну из них. Затем предложите ребёнку самостоятельно сосчитать, если от четырёх палочек ещё убрать одну. Таблицы сложения, умножения долго не даются этим детям, поэтому при проверке табличного умножения ребёнок может заменять её сложением. Можно дать карточку с пропущенным ответом, ребёнку нужно только назвать ответ в примерах. При решении задач предлагать схемы опоры. Сложнее провести диагностику с ребёнком с РАС, если он частично или совсем не разговаривает. В данном случае ему нужно предоставить время для общения при помощи альтернативных способов. Например, если он знает буквы, предложить ему печатать, можно использовать язык жестов, картинные инструкции. При обследовании давать детям с РАС чёткие, краткие пошаговые инструкции, при необходимости повторять и разъяснять их. Непонимание задания детьми с РАС проявляется в отсроченных ответах, застревании на задании, многократном повторении одного и того же ответа. При застревании на задании специалист должен помочь завершить его и переключить нановое задание. Оценивая обучаемость ребёнка с РАС, необходимо иметь в виду, что деятельность такого ребёнка стереотипна, и он способен действовать по алгоритму. Давайте ребёнку инструкции по очереди, а не все сразу: «Сядь», «Пиши» «Отвечай», «Считай» и т. п. Во время обследования чаще хвалите ребёнка с РАС, подбадривайте его, отмечайте все его успехи, даже малейшие, это повышает его мотивацию. Таким образом, дистанционное обследование ребёнка младшего школьного возраста с расстройством аутистического спектра в условиях психолого-медико-педагогической комиссии применимо, если-подобрать соответствующий материал и найти подход к ребёнку.",Дистанционное обследование ребенка с расстройством аутистического спектра,Мәғариф,6683,https://uchbash.com/news/nachalnaya-shkola/2025-04-15/distantsionnoe-obsledovanie-rebenka-s-rasstroystvom-autisticheskogo-spektra-4198480,2025-04-15T10:18:00+00:00
"Башҡортостан микрокредит компанияһының «Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад» (национальный проект «Эффективная и конкурентная экономика») милли проекты сиктәрендә күрһәтелгән финанс ярҙамы Өфө эшҡыуарҙары Марат һәм Әлфиә Хәбибуллиндарға макраме өсөн уникаль шнур етештереү һәм ҡулдан эшләнгән әйберҙәр эшләү буйынса бизнесты үҫтерергә ярҙам иткән. Был хаҡта республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығы хәбәр итә. Октябрҙә алынған 1 миллион һум күләмендәге займ эшҡыуарҙарға етештереү ҡеүәтен өс бау бәйләү машинаһына тиклем киңәйтергә мөмкинлек бирәсәк. Был етештереү күләмен өс тапҡырға арттырырға һәм баҙарҙа нығынырға мөмкинлек тыуҙыра. - Микрокредит компанияһы - бизнесҡа һығылмалы, уңайлы һәм һөҙөмтәле ярҙам тәьмин итеүсе алдынғы төбәк үҫеш институттарының береһе, - ти Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Әлфиә Хәбибуллина күптән макраме сәнғәте менән мауыға һәм  сифатлы материал етешмәүенә тап була. Мәсьәләне үҙаллы хәл итеп, улар ҡорамалдар һатып ала һәм бауҙы үҙ көстәре менән яһап ҡараған. Шул рәүешле уларҙың тәүге продукты барлыҡҡа килде, ул ҡул эштәрен һөйөүселәр араһында тиҙ арала популярлыҡ яуланы. Бөгөн улар мең метр юғары сифатлы бау етештерә һәм бөтә Рәсәй буйынса һатып алыусыларҙың иғтибарын йәлеп итеүсе уникаль аксессуарҙар төҙөй. Һатыуға сығарылған  продукция тәүге айҙарҙа уҡ  Благовещен маркетплейсында танылыу ала, а эшҡыуарҙар үҙҙәренең сеймалын һата башлай. - Беҙ проектҡа 1,5 миллиондан ашыу аҡса һалдыҡ. Беҙҙең өсөн был бизнес ҡына түгел, ә үҙебеҙҙең көсөбөҙҙө тулыһынса һалған эш, - ти Марат Хәбибуллин. Эшҡыуарҙар Башҡортостан микрокредит компанияһына беренсе тапҡыр ғына мөрәжәғәт итмәй. 2025 йылдың июлендә улар 530 мең һум күләмендә финанс ярҙамы алған, уны производство мөмкинлектәрен ярайһы уҡ киңәйтергә мөмкинлек биргән яңы ҡорамал һатып алыуға йүнәлткәндәр. Ошо ҡыҫҡа ваҡыт эсендә продукция сығарыу күләме арттырылған. Милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин указы менән тормошҡа ашырыла.",Ғаилә бизнесына ниндәй ярҙам күрһәтелә?,Йәмғиәт,1988,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-14/ail-biznesyna-nind-y-yar-am-k-r-tel-4485807,2025-11-14T14:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТукай районы башлыгы Фаил Камаевны ришвәт алуда шикләнеп апрельдә тоткарлаганнар иде. Чаллы мәхкәмәсе аны ике айга сак астына ибәрде, түрә хәзер Чистай районындагы 5 нче тикшерү изоляторында утыра. Бүген, 2 майда, Татарстан Югары мәхкәмәсе Тукай районы башлыгы Фаил Камаевның адвокатлары үтенечен канәгатьләндермәде - аны йорт сагына чыгаруны сораган булганнар. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Беренче мәхкәмә Камаевка иң кырыс чикләү чарасын сайлаган чакта формаль сәбәпләрне генә исәпкә алган иде дип белдергән адвокатлар. Алар түрәнең чит ил паспортын тикшерүгә тапшырдык дигән. Яклау ягы әйтүенчә, Камаевка каршы күрсәтмәләрне биргән ирле эшкуар Рамил Тукмаков бу вакытта үзе башка инаять эше нигезендә тоткарланган булган. Камаев үзе исә: ""Бу мине вазифамнан ибәрттерү өчен эшләнгән яла ягу дип саныйм"", дигә һәм беркайчан да канун бозмадым дип искәрткән. Шулай да мәхкәмә Камаевны тикшерү изоляторында калдырган. Чаллы мәхкәмәсе аны ике айга сак астына ибәргән иде, түрә хәзер Чистай районындагы 5 нче тикшерү изоляторында утыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан Югары мәхкәмәсе Тукай районы башлыгын сак астында калдырды,Яңылыҡтар,1188,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-yugari-mahkamase-tukay-rayoni-bashligin-sak-astinda-kaldirdi/32930192.html,2024-05-02T10:47:01+03:00
"Однако в законе установлены случаи, когда такое согласие не требуется: 3 Если использование изображения или видео осуществляется в государственных, общественных или иных публичных интересах. Например, когда видеозапись может стать доказательством в суде. 3 Если изображение получено при съёмке в местах, открытых для свободного посещения, или на публичных мероприятиях. 3 2 Важно, что объектом фотосъёмки должен быть не сам человек, а место, обстановка, событие. 1 Если человек позировал за плату. 3 4 Например, когда это приглашённый артист, аниматор и т. п. . 5 Если есть сомнения, можно ли размещать фото или видеозаписи, на которые попали посторонние люди, следует показать их юристам, так как каждый случай индивидуален. 5 Нейро",Общее правило фотографировать людей,Йәмғиәт,733,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-17/obschee-pravilo-fotografirovat-lyudey-4159079,2025-03-17T00:44:00+00:00
"Сабыр ҙа һеҙ, ябай, кешелекле, Ҡылған эшегеҙ — бары изгелек. Шатлыҡтарҙа үтһен һеҙҙең көнөгөҙ, Бәхеттәрегеҙ булһын ғүмерлек. Хоҙай һеҙгә сәләмәтлек бирһен, Беҙҙән һеҙгә тик яҡты теләктәр. Байрамығыҙ менән! Иң изге теләктәр менән «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы коллективы.",Ғүмер байрамығыҙ менән!,Мәғариф,274,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-03/mer-bayramy-y-men-n-4527770,2026-01-03T11:23:00+00:00
"Конкурс проходит по двум номинациям, отражающим учебный сценарий: «От моделирования в игре к моделированию в реальности» — учащиеся сначала отрабатывают навыки в симуляторе или игре, а затем переносят их на реальную задачу. Например, научившись прокладывать маршрут в виртуальной среде, проектируют навигацию для реального робота. «Цифровое управление процессами и системами в реальном мире» — в этом случае школьники или студенты проходят полный цикл: от создания модели системы до ее программирования и анализа результатов работы. Это может быть разработка алгоритма для «умного» светофора или системы контроля климата в теплице. Участникам «Турнира новаторов» предстоит пройти два тура. В рамках первого индивидуального онлайн-этапа необходимо разработать учебный модуль с передовым технологическим содержанием. Регистрация заявок на участие завершится 15 марта, загрузить конкурсную работу можно до года. Второй тур в формате очных командных соревнований пройдет в Уфе с 20 по года. Все участники Всероссийского педагогического конкурса «Турнир новаторов» получат электронные сертификаты. Призеров ждет очный образовательный практикум в Уфе и удостоверение о повышении квалификации (36 академических часов). Победители смогут опубликовать свои методические разработки в журнале «Юный киберфизик» Кружкового движения НТИ.",Стартовал Всероссийский «Турнир новаторов» для педагогов,Мәғариф,1324,https://uchbash.com/articles/estestvennye-i-tochnye-nauki/2026-02-19/startoval-vserossiyskiy-turnir-novatorov-dlya-pedagogov-4585062,2026-02-19T14:31:00+00:00
"Актерҙар айырым майҙансыҡта эшләйәсәк: кескәйҙәр өсөн аттар темаһына арналған театрлаштырылған тамашала уйындар, викторина ойошторасаҡтар, иң әүҙемдәргә бүләктәр бирәсәктәр. Төрлө спектаклдәрҙән өҙөктәр күрһәтеләсәк. Иң һуңынан ""Һоросай менән Ҡарасай"" әкиәте буйынса ""Ике бесәй"" тигән спектаклде ҡуясаҡтар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡурсаҡ театры ла ҡатнаша,Донъя,697,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-05/ursa-teatry-la-atnasha-4374971,2025-09-05T13:26:00+00:00
"В апреле 2025 года Фондом развития и поддержки малого предпринимательства Республики Башкортостан, Национальным центром мониторинга и аналитики, филиалом Государственного фонда поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан заключены Соглашения о сотрудничестве. В рамках Года поддержки участников СВО и их семей, объявленного главой республики Радием Хабировым, на основании подписанных соглашений, планируется реализация ряда проектов для оказания помощи ветеранам, участникам специальной военной операции и членам их семей. Так, 26 мая, Фонд развития и поддержки малого предпринимательства РБ совместно с филиалом Государственного фонда поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества» по РБ, Национальным центром мониторинга и аналитики при поддержке правительства республики организуют благотворительный музыкальный вечер «Ноты памяти «И поет мне в землянке гармонь…». В концерте прозвучат песни Великой Отечественной войны. Среди исполнителей будут участники специальной военной операции. Элиана Саитова, генеральный директор Фонда развития и поддержки малого предпринимательства Республики Башкортостан отметила, что «Ноты памяти» - это не просто концерт, а символ преемственности поколений, дань уважения подвигу героев прошлого, выражение признательности и поддержки тех, кто сегодня защищает нашу Родину. Предпринимательское сообщество Башкортостана активно оказывает различную поддержку участникам СВО и их семьям, участвует в социально-экономическом развитии региона, а также реализует общественно-значимые инициативы и проекты. В рамках организации и проведения музыкального вечера «Ноты памяти «И поет мне в землянке гармонь…» запланировано проведение благотворительного аукциона. Собранные средства будут направлены на мероприятия по поддержке ветеранов, участников СВО и членов их семей. Также в Год поддержки участников СВО и их семей в Башкортостане будет реализована масштабная образовательная программа акселерационного типа Бизнес - академия «СВОи новые возможности», с учетом потребностей наших ветеранов СВО и членов их семей. Программа, рассчитанная на 2,5 месяца, охватит не менее 500 человек и включит в себя масштабный опрос, качественный образовательный контент, практическое освоение 24 перспективных направлений бизнеса, сопровождение, наставничество и помощь в выходе на региональный рынок. Обучение будет проходить как очно, так и дистанционно. «В рамках заключенных соглашений с Фондом развития и поддержки малого предпринимательства Республики Башкортостан, Национальным центром мониторинга и аналитики запустим программы подготовки и переподготовки участников СВО и членов их семей, ориентированные на создание и развитие собственного дела. Кроме того, проведем мероприятия, направленные на поддержку предпринимательских инициатив и встречи с бизнес-сообществом», — рассказала о планах Гульнур Кульсарина. Данные проекты реализуются при поддержке правительства РБ.",МХО-ла ҡатнашыусыларға концерт һәм белем биреү программалары буласаҡ,Махсус хәрби операция,2974,https://shonkar.com/news/care/2025-05-15/mho-la-atnashyusylar-a-kontsert-m-belem-bire-programmalary-bulasa-4237291,2025-05-15T20:54:00+00:00
"Сәриә һәм Юлай Асҡаровтар икеһе лә Хәйбуллала тыуып үҫкән, бөгөнгө көндә Аҡъяр ауылында йәшәйҙәр. Уларҙың татыу ғаиләһендә өс ул тәрбиәләнеп үҫкән, улдарының береһе – Айнур Асҡаров бөгөн республикала билдәле башҡорт кинорежиссеры булып танылды. Юлай Асҡаров Дәрүиш төркөмөнөң тәүге йырсыһы була, әлеге көндә Рух төркөмөн етәкләй. Ә унан да алдараҡ, 1989 йылда, Маҡан ауылы мәҙәниәт йортонда ""АВЮРС-Крик"" рок төркөмө ойошторалар (АВЮРС – Альберт, Валера, Юлай, Радик, Рим, Сергей). Тиҙҙән башҡорт телендә лә йырҙар ижад итә башлайҙар. Юлай бөгөн дә башҡортса йырҙар менән бер рәттән русса патриотик йырҙар ҙа башҡара, йәш саҡтағыса рок йүнәлешен дә үҙ итә. Сәриә менән Юлай Асҡаровтарҙың үҙ тыңлаусылары, үҙ тамашасылары бар. Уларҙың репертуарындағы Оноттоң буғай, Йәшлегем туғайы, Һәр көндө керәһең төшөмә кеүек бихисап ретро-йырҙар, шулай уҡ бөгөнгө заман моңдары күптәрҙең күңеленә хуш килә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Хәйбулланың парлы һандуғастары,Мәҙәниәт,1053,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-03-28/h-ybullany-parly-andu-astary-3704868,2024-03-28T11:31:00+00:00
Обнадеживающий прогноз погоды на ближайшие дни опубликовали республиканские синоптики.,В Республику вернется майское тепло,Яңылыҡтар,86,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-13/v-respubliku-vernetsya-mayskoe-teplo-3762875,2024-05-13T10:49:01+00:00
"Мероприятие обещает стать настоящим праздником для всех любителей рок-музыки на родном языке. Это первое событие такого масштаба в республике, где на одной площадке выступят вместе основатели башкирского рока и современные музыканты. Специальные гости — легендарные башкирские рок-группы «Дервиш-Хан» и «Рух», казахская этно-рок-группа «Улытау» и исполнитель, народный артист и заслуженный артист Республики Башкортостан и Татарстан. Их песни заслуженно завоевали сердца нескольких поколений жителей Башкортостана. На концерте зрители смогут насладиться как бессмертными хитами, так и новыми композициями в живом исполнении. В мероприятии также примут участие современные группы «Ҡышҡы йәйғор», «Ҡараташ», «Проект 102», «Бүреләр», «Бишбармаҡ» и многие другие. Концерт «Дәрүиш Рухы » обещает стать не только площадкой для выступлений рок-музыкантов, но и местом общения и поиска вдохновения для всех участников и зрителей. Событие состоится по адресу: г. Уфа, ул. Мусы Гареева, 5. Вход свободный. 12. Начало: в 18:00 часов.",В Дворце борьбы в Уфе состоится первый башкирский рок-концерт «Дәрүиш Рухы »,Яңылыҡтар,1022,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-23/v-dvortse-borby-v-ufe-sostoitsya-pervyy-bashkirskiy-rok-kontsert-d-r-ish-ruhy-4021167,2024-11-23T11:07:00+00:00
"года в Государственном концертном зале «Башкортостан» состоялась торжественная церемония закрытия Межрегионального конкурса «Учитель года башкирского языка и литературы» и Республиканского конкурса «Учитель года Башкортостана», а также Третьего республиканского педагогического марафона «СОТЫ».",Итоги Межрегионального конкурса «Учитель года башкирского языка и литературы» и Республиканского конкурса «Учитель года Башкортостана»,Яңылыҡтар,294,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-28/itogi-mezhregionalnogo-konkursa-uchitel-goda-bashkirskogo-yazyka-i-literatury-i-respublikanskogo-konkursa-uchitel-goda-bashkortostana-3705925,2024-03-28T22:13:24+00:00
"Был ырыуҙың быуат аҙағы – быуат башында теркәлгән башҡа бер нәсәпнамәһендә ҡатын-ҡыҙ исемдәре теркәлеүе лә иғтибарҙы йәлеп итә. Был шәжәрә Федоровка районының Оло Сытырман һәм Моҡас ауылдарына ҡарай. Яҙмала: «Сытырман ауылында булған олуғ әнкәмез Еҙбикә Букәнбай кыҙының ата вә анаһы, нәсәптәре, кайһы ауылдан икане һәм Мокас илән бер туған икәне мәғлүм булыр», – тип башланып китә һәм ырыуҙың тарихын һөйләгәндә бик күп кенә ҡатын-ҡыҙ вәкилдәренең исеме телгә алына. Юрматыларҙың ораны – аҡтайлаҡ, ағасы – өйәңке, ҡошо – әтәлге, тамғаһы һәнәк була. Улар Ғарифулла Кейековтың «Башҡорт тарихы һәм ирәкте ырыуы» исемле тарихи яҙмаһында ла теркәлгән. Автор әйтеүенсә, Сыңғыҙ хан һаналып киткән ырыу билдәләрен Стәрлетамаҡ өйәҙе башҡорттарының бабаһы Юрматы йәки Таҡыян бейгә тапшыра. Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат ҡалалары юрматыларҙың аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан. Тәүге нефть ятҡылыҡтары Ишембай эргәһендә асыла. Әлеге көндә лә бында беренсе «өләсәй» тип аталған вышка күргәҙмә өсөн һаҡлана. Ырыуҙың атамаһы легендар Юрматы бейҙең исеменә бәйләп аңлатыла. быуатта уларҙың Зәй менән Шишмә йылғалары буйында йәшәүе билдәле. Юрматылар Ағиҙел, Ашҡаҙар, Стәрле, Һәләүек, Һуҡайлы, Тәйрүк йылғалары буйында ла йәйләгән. Уларҙың ерҙәре Юрматы волосы Нуғай юлына, һуңыраҡ Ырымбур һәм Стәрлетамаҡ өйәҙенә инә. Әлеге көндә шул ерҙәрҙә Башҡортостандың Ғафури, Ишембай, Мәләүез, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Ырымбур өлкәһенең – Новосергиев, Һарытау өлкәһенең Перелюб райондары ҡоролған. Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында йәшәүсе юрмый ырыуының сығышы юрматылар менән бәйле. Ҡайһы бер тарихсыларҙың фекеренсә, быуатта венгрҙарҙың Паннонияға күсенеүе заманында юрматыларҙың бер өлөшө улар менән китеүе ихтимал. Сөнки Венгрияны ҡороусы ете ырыу араһында уага исемлеһе лә була. Улар венгрлашҡан боронғо төрки ырыуы тип фараз ителә. Юрматылар араһынан бик күп күренекле кешеләр сыҡҡан – Әхмәтзәки Вәлиди, Һиҙиәт Сәғәҙиев, Әмир, Гәрәй һәм Мөхтәр Ҡарамышевтар. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың тамырҙары ла ошо ырыуға барып тоташа. Әхәт Сәлихов, тарих фәндәре кандидаты. Фото Рустам ЯгафаровБыл ырыуҙың быуат аҙағы – быуат башында теркәлгән башҡа бер нәсәпнамәһендә ҡатын-ҡыҙ исемдәре теркәлеүе лә иғтибарҙы йәлеп итә. Был шәжәрә Федоровка районының Оло Сытырман һәм Моҡас ауылдарына ҡарай. Яҙмала: «Сытырман ауылында булған олуғ әнкәмез Еҙбикә Букәнбай кыҙының ата вә анаһы, нәсәптәре, кайһы ауылдан икане һәм Мокас илән бер туған икәне мәғлүм булыр», – тип башланып китә һәм ырыуҙың тарихын һөйләгәндә бик күп кенә ҡатын-ҡыҙ вәкилдәренең исеме телгә алына. Юрматыларҙың ораны – аҡтайлаҡ, ағасы – өйәңке, ҡошо – әтәлге, тамғаһы һәнәк була. Улар Ғарифулла Кейековтың «Башҡорт тарихы һәм ирәкте ырыуы» исемле тарихи яҙмаһында ла теркәлгән. Автор әйтеүенсә, Сыңғыҙ хан һаналып киткән ырыу билдәләрен Стәрлетамаҡ өйәҙе башҡорттарының бабаһы Юрматы йәки Таҡыян бейгә тапшыра. Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат ҡалалары юрматыларҙың аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан. Тәүге нефть ятҡылыҡтары Ишембай эргәһендә асыла. Әлеге көндә лә бында беренсе «өләсәй» тип аталған вышка күргәҙмә өсөн һаҡлана. Ырыуҙың атамаһы легендар Юрматы бейҙең исеменә бәйләп аңлатыла. быуатта уларҙың Зәй менән Шишмә йылғалары буйында йәшәүе билдәле. Юрматылар Ағиҙел, Ашҡаҙар, Стәрле, Һәләүек, Һуҡайлы, Тәйрүк йылғалары буйында ла йәйләгән. Уларҙың ерҙәре Юрматы волосы Нуғай юлына, һуңыраҡ Ырымбур һәм Стәрлетамаҡ өйәҙенә инә. Әлеге көндә шул ерҙәрҙә Башҡортостандың Ғафури, Ишембай, Мәләүез, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Ырымбур өлкәһенең – Новосергиев, Һарытау өлкәһенең Перелюб райондары ҡоролған. Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында йәшәүсе юрмый ырыуының сығышы юрматылар менән бәйле. Ҡайһы бер тарихсыларҙың фекеренсә, быуатта венгрҙарҙың Паннонияға күсенеүе заманында юрматыларҙың бер өлөшө улар менән китеүе ихтимал. Сөнки Венгрияны ҡороусы ете ырыу араһында уага исемлеһе лә була. Улар венгрлашҡан боронғо төрки ырыуы тип фараз ителә. Юрматылар араһынан бик күп күренекле кешеләр сыҡҡан – Әхмәтзәки Вәлиди, Һиҙиәт Сәғәҙиев, Әмир, Гәрәй һәм Мөхтәр Ҡарамышевтар. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың тамырҙары ла ошо ырыуға барып тоташа.",Юрматылар,Аңлатма,4102,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-27/yurmatylar-4552152,2026-01-27T14:26:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Пруфы"" язуынча, бу томан республика башкаласына кичә төшкән булган. Кешеләр ис аркасында башлары авыртуга зарланган. Башкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә яшәүчеләр хлор белән аммиак исе килә торган куе томан төшүенә зарлана. Шул сәбәпле Башкортстан Халык фронты Росприроднадзорның Көньяк-Урал идарәсенә мөрәәгать иткән һәм ирле оешмаларның һавага зарарлы матдәләрне азрак чыгару турында ничегрәк кайгыртуын тикшерүне сораган. Бу хакта яза. — Кичә 16:50 сәгатьтә Ленин проспекты буйлап йөрергә чыккан идем. Техникум тукталышыннан соң сулап булмый, әйтерсең ниндидер сода яки цемент тузаны тамакка утыра, күзне кыра"", —дип язалар""Стерлитамак, сула"" төркемендә. ""Пруфы"" язуынча, бу томан республика башкаласына кичә төшкән булган. Кешеләр ис аркасында башлары авыртуга зарланган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Стәрлетамакта яшәүчеләр шәһәрдә хлор белән аммиак исе килә торган куе томан булуына зарлана,Яңылыҡтар,936,https://www.azatliq.org/a/starletamakta-yashauchelar-shaharda-hlor-belan-ammiak-ise-kila-torgan-kue-toman-buluina-zarlana/33217650.html,2024-11-27T13:32:55+03:00
"Әсәй-өләсәйҙәр һәр саҡ кинәйәле һүҙ, әйтем-мәҡәл менән һүҙ һөйләне бит. Уларҙың ҡаҙанға бәйлеһе менән күп кенә ҡыҙыҡ хәлдәр ҙә булғылаған. Түбәндә социаль селтәрҙәге шул мәҙәктәрҙең бер нисәүһе. .Әсәйем ғүмер буйы һатыусы булып эшләне. Ул ваҡытта беҙҙең Килдеғол ауылы магазины (Бөрйән районы, ахыры -АВТОР) гөрләп эшләп торған магазиндарҙың береһе ине. Беҙ, биш бала, бер-беребеҙҙе ҡарашып, татыу булып үҫтек. Бер ваҡыт, өйҙә толҡа тапмай киткәнбеҙме, бөтәбеҙ ҙә магазинға йыйылғанбыҙ. Әсәйем үтә ҡаты бәрелмәй торғайны беҙгә, әйтерен йә кинәйәләп, йә мәҡәл менән генә әйтер ине. Был юлы ла: Беҙ, өлкәнерәктәр, уңайһыҙланып, улай-былай ҡаранған арала Мәймүнә исемле һеңлебеҙ сығып та китте. Беҙ тороп ҡалдыҡ, күрәһең, берәй тәмлекәс тә өмөт иткәнбеҙҙер инде. Бер ваҡыт Мәймүнә кире килеп инде. Һатып алыусыларҙың алдына барып баҫты ла әсәйемә шыбырҙап ҡына: - Әсәй, ҡаҙан буш түгел, - тине. Магазин көлөү тауышынан геү-ү-ү итеп ҡалды, ә беҙ оялыштан сығып ҡастыҡ. Магазинға эйәртенешеп йөрөмәҫкә һабаҡ булды был беҙгә. .Ул ҡаҙан тарихы минең ирем менән дә булған. Беренсе класта уҡып йөрөгән. Дәрестән ҡайтһа, өйҙә берәү ҙә юҡ ти. Киткән өләсәһенә. Әсәһе бөтә балалары менән унда сәй эсәләр икән. Был килеп ингәс, өйҙәге ҡаҙанды алып килер кәрәк ине, тигәндәр. Ул йүгереп сығып киткән дә, һыуын бушатып, ҡаҙанды һурып алып, санаға һалып алып килгән бит. Килеп ингәс, тегеләр тәгәрәшеп йөрөп көлә башлаған икән, сығып ҡасҡан. Ҡәйнәмә эш булған. Ҡыш көнө саҡ балсыҡ табып, ҡаҙанды кире урынына ултыртҡан. (Зөлфиә Рахманғолова). .Минең дә шул ҡаҙан менән булған хәтирә иҫемә төштө. Өләсәйем, еңгәм ауыл осонда Хәмиҙә әбейҙә ҡунаҡта булған. Бер ваҡыт ейәндәре уларҙың артынан килгән. Өләсәйем дә һәр саҡ мәҡәл менән һөйләй торғайны. Ул: ""Ниңә эт менән бесәйҙе ҡалдырҙығыҙ? Ҡаҙанды ла алып килер инегеҙ"", - тигән. Шулай тип әйткәс, балалар ҡайтып киткән. Ҡунаҡ бөткәс, үҙҙәре ҡайтырға сыҡһа, теге балалар тыштағы аласыҡтан ҡаҙанды аҡтарып алып, санаға ултыртып, үҙҙәре тас ҡором булып, этте бәйҙән ысҡындырып, бесәйҙе ҡосаҡлап килеп ултыра ти. (Рима Йосопова). Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","""Ҡаҙанды ла алып килер инегеҙ. """,Йәмғиәт,2216,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-11-11/a-andy-la-alyp-kiler-inege-4461118,2025-11-11T10:48:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкорстан язучылар берлеге ""Заман авазы"" дип аталган әдәби бәйге игълан итте. Бу хакта ""Башинформ""хәбәр итә. Бәйгегә 1,2 млн сум акча бүлеп бирелгән. Ул Башкортстан башлыгы грантына оештырыла. Бәйгедә Башкортстан язучылар берлеге әгъзалары гына катнаша алачак. Катнашучылардан патриотик рухтагы ""Ватанга мәхәббәт тәрбияләүче"" әсәрләр көтәләр. ""Илнең язмышы һәр язучының иатында һәрвакыт үзәк тема булды. Шуңа да бу бәйге бүген бик әһәмиятле. Безгә халыкның патриотик рухын күтәрергә, моның өчен лаеклы әсәрләр булдырырга кирәк"", дип сөйләгәннәр язучылар берлегендә. Патриотик әсәрләрне өч телдә — урыс, башкорт һәм татар телендә кабул итәчәкләр. иңүчеләр ""Зур проза"", ""Кече проза"", ""Поэзия"" һәм ""Балалар өчен иң яхшы әсәр"" номинацияләрендә бүләкләнәчәк. Һәр иңүчегә, нинди урын биләвенә карап, 50-200 мең сумлык сертификат бирелер дип көтелә. Аны китап бастыруга һәм эш иһазларына тотып булачак. Соңрак иң яхшы әсәрләрне китап итеп бастырырга телиләр. Әсәрләрне ел ахырына кадәр кабул итәләр. иңүчеләрне киләсе елның мартына бүләкләргә телиләр. Тантанада Татарстан язучылары да катнашыр дип көтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда патриотик әсәрләргә бәйге игълан ителде,Яңылыҡтар,1221,https://www.azatliq.org/a/32537876.html,2023-08-07T14:55:06+00:00
"Цель программы поддержки цифровых педагогов – создать сообщество единомышленников, которые успешно используют Сферум в своей работе и готовы делиться экспертизой и опытом с другими учителями.",Педагогов Башкортостана приглашают войти в число «Лидеров Сферума»,Яңылыҡтар,191,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-22/pedagogov-bashkortostana-priglashayut-voyti-v-chislo-liderov-sferuma-3737488,2024-04-22T14:25:46+00:00
"На территории района первыми учреждениями, несущими грамотность и религиозные знания, стали медресе при мечетях. В конце века такая школа действовала при мечети с. Лаклы. В начале века там же появилась первая земская четырехлетняя школа. При мечети деревни Мунаево долгие годы получали грамоту и основы ислама мальчики из окрестных деревень. Революция 1917 года дала возможность приступить к учебе широким массам сельского населения. Начальные школы открывались в каждом большом селении, для взрослых работали школы ликбеза, в 30е годы действовали школы колхозной молодежи – это прообраз основных школ. Учителями работали в основном посланцы из городов. К 1938 году в районе уже работали Бокситовская, Старокаратавлинская, Ар кауловская, Насибашевская средние школы. Учителей для них готовил Месягутовский педагогический техникум. Открытая в 1929 году кузница педагогических кадров стала притягательным центром для передовой молодежи района. Эта молодежь, большинство из которых впоследствии получила закалку на фронтах Великой Отечественной войны, стала на многие годы главной двигательной силой образовательной системы района. Про каждого из них можно написать отдельную книгу. Отрадно, что сейчас в каждой из средних и основных школ есть музеи, где бережно хранятся воспоминания об учителях, директорах данной школы. В системе образования района работали талантливые, работящие, творческие личности. Еще в 1937 году учительнице Таймеевской школы Гирфановой Салиме Калимулловне было присвоено почетное звание «Заслуженный учитель РСФСР». В Аркауловской школе трудилась Герой Социалистического труда, Народный учитель СССР Искандарова Ханифа Сиражевна. Школы района возглавляли великолепные организаторы – директора школ Шарип Валеев, Ражап Сунагатуллин, Камил Шарафутдинов, Карамат Галимов, Галиулла Мигранов и многие другие. Сегодня в условиях современных вызовов система образования района достойно продолжает традиции просвещения и образования, добиваясь успеха в больших и малых делах. Сохранение преемственности поколений, воспитание уважения к славному прошлому предков возможно, если имеется первоисточник знаний об этом, систематизированный, подтвержденный фактами и свидетельствами очевидцев-современников. Осознавая важность своей миссии и ответственность перед будущими поколениями, три года назад инициативная группа педагогов-ветеранов поставила себе целью решение назревшей проблемы и приступила к сбору информации и созданию информационного ресурса «История системы образования Салаватского района» на основе имеющихся в школьных музеях материалов, использования архивных источников, воспоминаний ветеранов-педагогов, при участии исследований краеведов. В дальнейшем на базе ресурса предполагалось издать одноименную книгу энциклопедического формата. Конечной целью проекта было создание музея системы образования Салаватского района. Сегодня информационный ресурс в основной части создан. Первая часть книги-энциклопедии о педагогах района, включающая почти 1300 персоналий, увидел свет в начале 2025 года. Это биографический справочник, назвали его «Педагоги Салаватского района». На меловой бумаге, с очень приятным для глаз дизайном страниц, во впечатляющей глубокой синевой твердой обложке, удобного формата книга. Это прекрасный пример коллективной работы большого количества учителей-энтузиастов, ответственных за сбор и предоставление информации, организаторской работы отдела образования и директоров образовательных учреждений. Это огромный беззаветный труд редактора-составителя книги ветерана образования Латиповой Райли Рашитовны. Личная инициатива, настойчивость, терпеливость, умение сосредоточиться и не махнуть рукой при самых безнадежных пробуксовсках во время сбора материала. Чего греха таить, вначале находились те, кто не понимал или не придавал значения данной акции по сбору материала для книги. Тем не менее, работа шла. Ускорило процесс начатой работы решение о подготовке и выпуске Энциклопедии Салаватского района, принятое Администрацией района в октябре 2022 года. Для размещения в ней были востребованы статьи о школах и заслуженных педагогах. В начале 2024 года, оценив собранный объем информации, поняли, что обрабатывать черновой материал не успеваем, что нужно очень много усилий для написания каждой статьи, и на 1-м этапе решили остановиться на формате биографического справочника. И здесь подхожу к главному: гора обработанного материала – файлы биографий, фотографии персоналий – это еще не книга, этот просто набор, информационный ворох. Необходима профессиональная издательская обработка, составление макета книги, обработка фотоматериалов, доведение до логического завершения всего процесса – печатание книги. Имея за плечами опыт плодотворного сотрудничества при подготовке и выпуске Энциклопедии района с человеком, уникальным специалистом в области энциклопедических изданий, с заслуженным работником культуры Республики Башкортостан К. И. Аглиуллиной. Мы надеялись на ее профессиональное редактирование нашей книги. К счастью, она согласилась, и это стало краеугольным камнем в долгом движении вперед ради нашей общей цели. Клара Ишбулдиновна имеет колоссальный опыт редактирования республиканских энциклопедических сборников по очень многим направлениям. С 2004 года она работала в ГАУН РБ Башкирская энциклопедия, с 2009 по 2020 год заместителем директора, участвовала в подготовке и выпуске всех изданий, имеет более 50 научных работ по энциклопедистике, ее заслуги признаны на государственном уровне – в 2015 году она стала лауреатом Государственной премии РБ в области науки и техники. В этой на вид хрупкой женщине замешано столько талантов! Многосторонняя личность, крепкий орешек в своей строгой науке, при этом романтик в душе – автор двух поэтических сборников и художник, выставляющийся регулярно на выставках. Вот с таким человеком посчастливилось встретиться и поработать вместе. Конечно же, наше дело было обречено на успех! Издание нашей книги «Педагоги Салаватского района» стало первым подобным событием среди районных педагогических сообществ Республики Башкортостан. Издание осуществилось полностью за счет собственных финансов читателей, то есть так же, как при финансировании Энциклопедии района: заранее оплачиваешь стоимость книги, затем получаешь. Вместе с образовательными организациями мы смогли аккумулировать необходимую сумму. Доставку 1000 экземпляров книг из г. Уфы организовала Администрация Салаватского района. В итоге слаженной командной работы сегодня мы можем читать, наслаждаться, вспоминать былое и тех людей славной земли салаватской, кто делал и продолжает делать свою незаметную на первый взгляд, но неоценимо важную работу по воспитанию и обучению будущего Отчизны – молодого его поколения. Как в любом большом деле, при издании книги сложного состава не все бывает розовым. Неизбежны огрехи, неточности, пропуски. Редакторских глаз недостаточно, надо, чтоб на первом этапе сбора информация была достоверной и дошла до общего редакторства. Несмотря на большое количество биографических статей, не смогли охватить всех и каждого. К сожалению, школьные музеи не владеют полнотой всей информации об учителях прошлых лет, два поколения поменялись, и уже в самих школах не осталось тех, кто помнит своих старших коллег. Здесь надеялись только на добросовестность и настойчивое желание ответственных лиц, на отзывчивость родственников. Большую работу по поиску и сбору информации добросовестно выполнили члены рабочей группы – ответственные лица от школ. Надо особо отметить Ильвиру Загидуллину (Алькинская), Рината Ситдикова (Лагеревская), Алию Ишбулдину (Янгантауская), Райзану Султанову (Терменевская). «Берешь книгу в руки и слышишь музыки звуки…» Особенно тогда, когда в неё вложена часть твоей души и труда. Кисловатый запах не до конца застывшего клея приятнее любых ароматов, ощущение весомости, листание страниц – это редко испытываемое удовольствие в жизни человека. Такие чувства обогатили моё пространство чувств, когда я взяла в руки наше детище – нашу книгу «Педагоги Салаватского района». Это еще одно подтверждение тому факту, что печатная книга выполняет не только познавательную функцию. Она доставляет еще и эстетическое удовольствие. Испокон веков книга была главным источником информации. Именно благодаря книгам появилась возможность сохранять, распространять и передавать опыт наших предков, важнейшие идеи из поколений в поколение. Когда-то образование имел не каждый, но с появлением книгопечатания все больше людей имели возможность получить его. Об уровне развития и культуры человека во многом судили исходя из того, какова его домашняя библиотека, какие книги он прочитал. Чтение повышало грамотность, способствовало развитию интеллекта, речи, помогало познать мир. Мы попросили обладателей книги поделиться впечатлениями. Вот некоторые суждения. «Книга увлекла так, что невозможно было оторваться». «Приятно, конечно же, прочитать о себе, и знать, что о тебе будут знать твои потомки». «С удовольствием посмотрела материал о своих любимых школьных учителях и о педагогах, кто меня в школе не учил, но стал учителем по жизни». «Возвращаешься в годы молодости, когда читаешь о коллегах, с которыми начинался путь в образование». «Такая книга – это дань уважения учителям. Листая страницы, можно почувствовать учительскую преданность профессии». Содержательная книга достойный подарок к 90-летию родного района. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Книга о педагогах и наставниках,Мәғариф,9461,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-12-29/kniga-o-pedagogah-i-nastavnikah-4524170,2025-12-29T14:22:00+00:00
"Рамил Әхмәтов: ""Барысын да күңелем өчен эшлим""""Татар мәдәни үзәге""нең ишегалдына керсәң, анда ат арбалары куелган ""Татар станы"" дип аталган чын авыл каралты-курасын күрәсең. Аннан ерак түгел генә курчак театры өчен махсус ясалган сәхнә дә бар. Шунысы да кызыклы, ресторанга илтүче юл белән ишегалдына керүгә кунакларны танылган татар шагыйрьләренең шигырьләреннән өзекләр язылган зур плакатлар каршылый. Анда Габдулла Тукай, Гапделаббар Кандалый, Ренат Харис, Шәүкәт Галиев һәм башкаларның шигъри юлларына урын бирелгән. Урамнан ""Заман"" хуалыгына кереш. Кечкенә такта ташка ""Татар мәдәни үзәге"" дип язылганБер караганда бу шаккаткыч нәрсә. Мәскәүнең нәкъ үзәгендә зур тизлектә хөкүмәт машиналары уза торган Кутузов проспектында татарча язылган шигъри юллар, татар рестораны һәм хәләл татар азык-төлек кибете. Шуның өстенә биредә коесы да бар. ""Суы да һичшиксез булачак, әле бизәкле чиләкләр белән көянтәләр дә куячакбыз"", ди бу тикле матурлыкны оештырган, бу биләмәләрнең хуасы Рамил Әхмәтов. Без Рамил әфәндегә берничә сорау белән мөрәәгать иттек. – Рамил әфәнде, илдә кризис, күп кенә рестораннар ябылып ятканда сез шундый матур үзәк ачкансыз. Кризистан курыкмыйсызмы? ""Заман"" ишегалдындагы курчак театры һәм кое– Мин инде күптөрле кризислар кичергән кеше. Курыкмыйм. Кризис – ул яңа мөмкинлекләр тудыра торган вакыт та. Кытай дивары дигән урында татар рестораны бар иде. Аның хуасы алышынды, ресторан үзенең татарлыгын югалтты. Кешеләрне тарату иңел ул, кирәк чакта ыеп алып кына булмый. Шунда эшләгән, 30 елдан артык татар ашларын пешерү остасы булган Алсу Хәсәнованы үземә эшкә алдым. Бездә хәзер нинди генә татар ашлары пешерелми! Барысы да бар. – Әгәр дә ризыклары булса, ашларны пешерергә була да бит. Хәзер санкцияләр, ризыклар кыйбатланды. Сез бу хәлдән ничек чыгасыз? – Мәскәү өлкәсенең Егорьевский районында минем үземнең хуалыгым бар. Мин хәзерге вакытта сәнәгать төзүчелеге ширкәтен итәкләсәм дә, (Рамил Әхмәтов – төзү ширкәте президенты) Тимерязев исемендәге авыл хуалыгы академиясен тәмамлаган кеше. Авыл хуалыгы якын миңа. Верейко дигән авылда үз хуалыгым бар. Анда атлар, сыерлар, каз, үрдәк, тавык, тәва кошы, бытбылдык үрчетелә, хәтта дөя дә бар. Әле менә Татар станы дип аталган урында куяннар гына яши. Алга таба биредә Мәскәү уртасында кечкенә зоопарк та эшләргә исәп. Ял итәргә дип балалары белән килгән кешеләргә курчак театры да күрсәтәчәкбез, әнлекләрне дә. Биредә безнең хуалыктан алынган ит, май, эремчек һәм башка азык төлек сатыла торган кибет тә ачтык. Менә әлегә сөтне ничек китертергә белмим. Тиз әчеп чыга, бездә бит консервантлар юк. ""Заман"" ресторанында китап күргәзмәсеЗаман ширкәте әле әйтеп үтелгәннән белән генә чикләнми икән. Алар үзләренең китап нәшриятен дә булдырганнар. Рамил әфәнде үз хисабына инде берничә шагыйрьнең китапларын да нәшер иткән. ""Мин аларны Гомәр Хәям китапларыннан башлаган идем. Әлегә ярты елга бары бер китап кына чыгарабыз. Бәлки миннән күреп бу эшкә башкалар да алыныр. Язучылар, шагыйрьләр безнең мәдәниятне, телне саклауда төп үзәк, төп терәк булып тора бит"", – ди ул. Ресторанның фойесында китаплар, татар сувенирлары күргәзмәсе дә бар. ""Алга таба китапханә дә булачак"", ди Рамил әфәнде. Ул шулай ук балалар өчен бию, музыка түгәрәкләре дә эшли башлаячагын әйтте. – Бу эшләр сезгә ниндидер файда бирәме соң? Китапларны да үз хисабыгызга чыгарасыз. Башка эшләр дә күп чыгым таләп итәдер? ""Татар станы""– Мин боларның барысын да күңелем өчен эшлим. Әлбәттә, мин алардан файда алырга дип тотынмадым. Халкыбыз өчен шундый урын булдырырга мин күптән хыялланган идем. Бервакыт бер ханым миңа: Сезнең бит Мәскәүдә үз рестораныгыз да юк! дигән иде. Чынлап та, без татарлар дип горурланып йөрибез, шуны да булдыра алмыйбызмы дип уйладым. Беренче хәләл ресторанны мин Әсәдуллаев йортында ачтым. Ул да эшләп килә. Ләкин мин аның миңа булган файдасы турында уйламыйм, ул миңа кирәк тә түгел. Мин – төзүче. Ул – минем эшем. Ә инде болары бары күңел өчен. – Рамил әфәнде, сезнең эшләрегезгә караганда сез авыл баласы, татарча да бик матур сөйләшәсез. Туган якларыгыз кайда? – Мин Татарстанның Буа районы Түбән Наратбаш авылында тудым. Татар мәктәбендә укыдым. Унынчы сыйныфны тәмамлагач, Мәскәүгә юл тоттым. Татарча укыган булсам да барлык имтиханнарны рус телендә биреп, авыл хуалыгы академиясенә укырга керә алдым. Укыганда да эшләдем. Мин балачактан эшләп үскән кеше. Минем инде 10 нчы сыйныфны бетергәндә һөнәрем бар иде. Түбә ябу эшләрен оста башкара идем. Академияның үзендә үк укыган вакытта ук эш табылды миңа. Бишенче курста укыганда инде минем Мәскәүдә үз фатирым, үземнең ширкәтем бар иде. – Гаиләгез турында да сөйләгез әле? – Хатыным – татар кызы, Гүзәлия исемле. Малмы районыннан, 20 ел бергә торабыз. Ике кызыбыз, бер улыбыз бар. Улыбызга инде 18 яшь. Ул да безнең кебек мәктәпне алтын медальгә тәмамлады. Югары икътисад институтында белем ала. Ресторан ачылганга әле бер-ике генә атна булуга карамастан, бу урынны татарлар инде белеп алган, анда төрле кичәләр, очрашулар уза башлаган. Анда музыкантлар, шагыйрьләр, ырчылар, композиторлар белән очрашуларны планлаштыралар. ""Әле арт-директор табалмый торган идек. Шуңа гына планнарыбыз тукталып торды. Хәзер инде беренче апрельдән ул эшләр башланып китәчәк, татар мәдәниятен белгән, фикердәш булырдай оештыручы кеше дә табылды"", диде Рамил әфәнде. Яңа Татар мәдәни үзәген"" табу бик иңел, ул Мәскәүнең Кутузов проспектындагы 36 а йортында урнашкан.",Мәскәүдә яңа татар мәдәни үзәге барлыкка килде,Татарстан,5367,https://www.azatliq.org/a/26893374.html,2015-03-12T13:24:12+00:00
"Тын алыу техникаһы  кешеләрҙе дауалау маҡсатында меңәр йыллап инде  Һиндостанда, Японияла һәм Ҡытайҙа    ҡулланыла. Тибет монастырҙарының монахтары, мәҫәлән, өшөмәҫ өсөн махсус тын алыу күнегеүҙәрен эшләгән. Дауалауға йүнәлтелгән тын алыу күнекмәләре  психик һәм физиологик процестарға ҙур йоғонто яһап, кешенең хәлен яҡшырта, ауырыуҙарҙан арынырға ярҙам итә.  Уның ярҙамында хатта эске аң менән дә идара итергә була, мәҫәлән, үҙәк  нервы системаһын тотҡарлау һәм ҡуҙғытыу процесы менән. Әлеге ваҡытта тын алыу күнемәләре  киң ҡулланылыусы дауалау алымдарына инә. Хатта бик етди ауырыуҙаряфалағанда  ла уны тәҡдим итәләр. Иң мөһиме, уны түшәктә ятҡан  ауырыуҙар ҙа ҡуллана ала. Тын алыу күнегеүҙәрен эшләү өсөн иң ҡулай ваҡыт – иртән, айырыуса  йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары менән интегеүселәр өсөн.  Күнегеүҙәрҙе башлар алдынан   бүлмәне яҡшы ғына итеп елләтеп алырға  кәрәк. Гимнастиканы ас ҡарынға йәиһә ашағандан һуң бер-ике сәғәт үткәс эшләргә кәңәш ителә. Ҡәһүә һәм башҡа ҡуҙғытыусы эсемелектәр эсеү тыйыла. Ыңғай һөҙөмтәгә өлгәшеү өсөн күнегеүҙәрҙе эшләгән ваҡытта умыртҡа бағанаһы төҙ генә булырға тейеш. Ятып эшләйегеҙме, тороп йә ултырыпмы, быныһы мөһим түгел. Күнегеүҙәр  күҙҙәрҙе йомған килеш, бөтә эске көстө шуға ғына йүнәлтеп башҡарыла.  Тағы бер мөһим шарт – күҙаллауҙарҙы ла эшкә егеү.  Әгәр ҙә тын алыу менән күҙаллауҙы бергә ҡушһаң, тәжрибәле фармацевт буласаҡ дарыуҙарҙың компоненттарын бергә бутаған кеүек, кескәй генә мөғжизә кисерергә мөмкин. Һәр ауырыу буйынса тәҡдим ителгән күнегеүҙәрҙең бер-икәүһен генә һайлап алып, аҙна буйына   көн һайын ҡабатларға кәрәк.  Тын алыу күнекмәләрен яй ғына темпта башҡарырға тырышығыҙ. Бронхиаль астма Арҡаға ятҡан килеш һул ҡул менән уң яҡ ҡабырғаларҙы ҡосаҡларға. Тын алған ваҡытта уң яҡ яурынды күтәреп, уң яҡты мөмкин тиклем үҙегеҙгә тартырға тырышырға кәрәк, шул уҡ ваҡытта уң яҡ үпкәгеҙҙе тойорға тейешһегеҙ.  Тынды сығарырға. Ҡулдарығыҙҙы алмаштырығыҙ һәм күнегеүҙе ҡабатлағыҙ. Ике яҡҡа ла өсәр тапҡыр эшләргә. Өҫтәмә йоғонтоһо: кәүҙә торошон яҡшырта, сколиозды, хроник үпкә ауырыуҙарын иҫкәртә. Ултырған йәиһә баҫып торған килеш берҙә тын алырға, икелә тынды сығарырға. Дүрткә тиклем иҫәпләгәнсе шулай итәбеҙ. Һуңғы фазаны ике тапҡыр ҡабатларға. Тын алған һайын ҡулдарҙы ҡанат ҡаҡҡан кеүек  баш өҫтөнә күтәрергә, ә тынды сығарған ваҡытта кире төшөрөргә.  Тынды танау менән алырға кәрәк, ә сығарған ваҡытта – ауыҙ менән. Ниндәй тиҙлектә иҫәпләйһегеҙ, үҙегеҙ һайлайһығыҙ. Баш әйләнмәһен өсөн күнегеүҙе ултырған килеш эшләй башлау хәйерле. Ултырған йәиһә арҡаға ятҡан иклеш ауыҙҙы ҙур итеп асырға һәм эскә тын алырға. Тын алған ваҡытта а-а-а тигән өн сығарырға кәрәк. Һуҙылырға һәм ауыҙҙы асҡан килеш тынды кире сығарырға.  Күнегеүҙе биш тапҡыр ҡабатларға. Йоҡоһоҙлоҡтан Ултырған килеш танау менән тын алырға, ауыҙҙы ослайтып тынды сығарырға. Күнегеүҙе 5 – 7 тапҡыр ҡабатларға. Был күнегеү үпкә хроник сирҙәренән дә ярҙам итә, хәтерҙе яҡшырта. Ауыҙҙы ослайтып майшәмгә өрөргә. Шундай көс менән өрөргә кәрәк, шәмдең уты һүнмәһен, ә бәүелеп кенә торһон. Һуңынан майшәмде алыҫҡараҡ күсереп, тағы уға өрөргә. Был осраҡта тағы ла көслөрәк итеп өрөргә тура килер. Күнегеүҙе ете тапҡыр ҡабатларға.  Был күнегеү  астманан һәм тын алыу юлдарының хроник сирҙәренән файҙалы. Арҡаға ятҡан килеш телде торба итеп бөгөргә һәм ауыҙ ситенән сығарырға. Шулай килеш һауаны эскә тартырға һәм бер аҙ ғына тынды туҡтатып торғандан һуң, танауҙан сығарырға. Күнегеүҙе 3 – 5 тапҡыр ҡабатларға.  Был күнегеү йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан ярҙам итә, нервы системаһын тынысландыра. Ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарынан Ултырған килеш ҡулдарҙы эскә ҡуйырға һәм көслө итеп, тауышланып танау менән тын алырға һәм уны сығарырға. Тын алған ваҡытта эс ҡабарырға, тынды сығарған ваҡытта эскә тартылырға тейеш. Күнегеүҙе 3 – 5 тапҡыр ҡабатларға.  Хроник тымауҙан файҙалы, шулай уҡ арыуҙан арындыра. Ултырған килеш ҡулдарҙы эскә ҡуйып эс тулған тойғо барлыҡҡа килгәнсе әкрен генә тын алырға. Һуңынан ауыҙҙы саҡ ҡына асҡан килеш ф-ф-ф тип тынды һуҙып, кире сығарырға. Тынды сығарған ваҡытта эсегеҙҙәге шар янбаш һөйәге тәңгәленә төшә тип күҙ алдына килтерегеҙ. Ултырған килешкәтултырғансы тын алығыҙ, шунан эйәгегеҙҙе күкрәккә төшөрөп, эсегеҙҙәге һауаны тотоп тороғоҙ. Тынды сығарған ваҡытта шифалы энергия ағымы бөтә тәнегеҙҙе йылытып кендектән күкрәк ситлегенә  ағыла тип күҙ алдына килтерегеҙ.  Күнегеүҙе өс тапҡыр   эшләргә.  Ул хроник үпкә сирҙәренән, диабеттан, һауа етмәүҙән файҙалы.",Дөрөҫ тын алыу— һаулыҡҡа бер аҙым,Яңылыҡтар,4413,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/d-r-tyn-alyu-auly-a-ber-a-ym-4545565,2026-01-21T21:03:00+00:00
"Тәнзилә Сәлих ҡыҙын өләсәй булыуы менән  ихлас ҡотлайбыҙ!  Бәпескә баһадир булып, һау-сәләмәт үҫеүен теләйбеҙ!",Шағирә Тәнзилә Дәүләтбирҙинананың ейәне тыуған,Яңылыҡтар,110,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/sha-ir-t-nzil-d-l-tbir-inanany-ey-ne-tyu-an-4059403,2024-12-19T13:36:00+00:00
"Бөгөн - Артист көнө. ""Был көн алдынан театрға Фидан Ғафаровтың бюсы ҡайтты. Уның авторы - Ҡазан ҡалаһындағы В. И. Ленин исемендәге мәҙәниәт-ял комплексы рәссамы, скульптор Хәлит Миңлеғәлиев. Татарстан Республикаһының билдәле рәссамы артистың бюсын фотоһүрәт буйынса гипс, пластик ҡулланып эшләй. Бюст тарихы тураһында Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаров былай тип һөйләй: Атайым Ҡазан ҡалаһында концерт менән сығыш яһағанда мәҙәниәт һарайының рәссамы менән танышып-һөйләшеп китә һәм уға: Хәлит, был донъянан китеп барһам, миңә лә берәй бюст эшләрһең - тип шаярта. Рәссам оҙаҡ уйлап тормай, атайым иҫән сағында уҡ бюсын эшләп ҡуя. Әммә атайыма уны фотола ғына күрергә насип булды. Бына, ниһайәт, быйылдан билдәләнә башлаясаҡ профессиональ байрамыбыҙ - Артист көнө алдынан ғәзиз кешемдең һыны уның туған театрына ҡайтты. Шулай уҡ Азамат Фидан улы әлеге мәлдә Дүртөйлө ҡалаһы мәҙәниәт һарайына Фидан Ғафаровтың исемен биреү буйынса һөйләшеүҙәр барыуы хаҡында ла белдерҙе. Республиканың төп милли театрына 60 йыл ғүмерен бағышлаған сәхнә легендаһы, миллионлаған тамашасының яратҡан актёры, популяр йырсы, Рәсәйҙең, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Фидан Ғафаровтың бюсын Башҡорт драма театры музейында күрергә була"", - тип яҙалар Фидан Ғафаровтың ""Бәйләнештә""ге сәхифәһендә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Фидан Ғафаровтың бюсы Өфөгә килтерелде,Әҙәбиәт,1400,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-17/fidan-afarovty-byusy-f-g-kilterelde-4540423,2026-01-17T00:30:00+00:00
"- Сыбар тауығым һаман әле күкәйен күршеләргә кертеп һала иманһыҙ. - Пестрая курица моя всё ещё свое яйцо на соседов кладёт, без имана. - Күрше яҡ Ғәптерәй ҡыҙы Фирдания, динһеҙ, уйнаштан бала тапты, тип яҙ. - На против сторона Гаптриева дочь Фирдания без религии, от игры ребёнка нашла. - Шайтан һыуы арҡаһында персиҙәтел Сәғдиевты сығарып аттылар. - Из-за спины чёртовой воды председателя Сагдиева вынесли и застрелили. - Үҙем былай һәйбәт ятам. - Сама сюда хорошо лежу. - Үҙегеҙ нисек кенә ятаһығыҙ һуң? - А сами -то как лежите, поздно. - Һаулығым ҡаҡшау, оҙаҡ тора алмам, балалар. - Здоровье моё шатается, долго не могу стоять, дети. - Оҙаҡламай теге йортҡа күсермен ахырыһы, үлемтектәрем дә әҙер. - Скоро перееду в новый дом,  смертные тряпки уже готовы. - Башҡа яҙыр һүҙем юҡ. - На голову писать слов нету. - Һау булығыҙ, әсәгеҙ – Миңленур булыр. - Будьте здоровье, ваша мать Лучинка с родинкой. Хат китеп, аҙна-ун көн үткәндән һуң, Миңленур әбейҙе ерләп ҡатйҡас, ейәне Аристотелдән телеграмма килеп төштө. Бабуля, поздравляем с новосельем, – тиелгән ине унда. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та.",Юмор,1738,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-01-20/y-y-ta-y-anys-ta-4543694,2026-01-20T14:50:00+00:00
Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын Баймаҡ ҡалаһында ошолай ҡаршылағандар.,Баймаҡта - Еңеү парады,Еңеү,64,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-12/bayma-ta-e-e-parady-4231041,2025-05-12T14:10:00+00:00
Башҡортостан Мәғариф һәм фән министрлығы белгестәре яуап бирә.,Беренсе класҡа барыу өсөн ҡасанға тиклем ғариза бирергә мөмкин?,Яңылыҡтар,62,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-15/berense-klas-a-baryu-s-n-asan-a-tiklem-ariza-birerg-m-mkin-3810618,2024-06-15T13:56:58+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКешеләр куркып полициягә мөрәәгать иткән. Ир исә бу гамәлен тузганакларга гына аттым дип аңлаткан. Казан янындагы Көек авылының Яшьләр урамында яшәүчеләр кичә, 16 май кичендә булган вакыйгадан соң стресс кичерә, дип иткерә""Татарстан 24"". Биредә яшәүче бер ир ишегалдында атыш башлаган, кешеләр куркып фатирларына бикләнгәннәр һәм полиция чакыртканнар. Бу хәл кич белән, әле балалар урамда уйнаган чакта булган. Кинәт кенә пистолет тоткан ир килеп чыккан һәм ата башлаган диелә. Кешеләр куркып полиция чакырткан. Рүзәлисемле бу ир шәхси борчулары аркасында ата башлавын һәм кемгәдер төбәп атмавын әйткән. ""Мин сөйләшергә яратам: кемгәдер тимим, сөйләшүне ныграк хуп күрәм. Анда берни булмады бит, тузганакларга гына аттым"", дип ышандыра ул. Атыш уңаеннан полиция тикшерү башлаган. ирле халык мондый хәлләр башка кабатланмасын өчен районда иминлекне тәэмин итүне таләп итә дип иткерә ""Татарстан 24"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казан янындагы Көек авылында күпфатирлы йорт ишек алдында бер ир атыш оештырган,Яңылыҡтар,1056,https://www.azatliq.org/a/kazan-yanindagi-koek-avilinda-kupfatirli-yort-ishek-aldinda-ber-ir-atish-oeshtirgan/32951374.html,2024-05-17T12:50:19+03:00
"Рәсәйҙең иң яҡшы студенттарына өҫтәп 20 мең һум аҡса түләнә. Бөгөн билдәле булыуынса, хөкүмәт стипендияһы үҙ тармағында ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшкән юғары уҡыу йорттары студенттары өсөн тәғәйенләнгән. Был ҡарар 27 декабрҙә хоҡуҡи мәғлүмәт сайтында баҫылған. Документ тексынан күренеүенсә, стипендия бакалавриат, белгеслек һәм магистратура программалары буйынса көндөҙгө бүлектә уҡыған студенттарға бирелә. Айына 20 мең һумлыҡ стипендия бер йылға тәғәйенләнә. Рәсәй Федерацияһы хөкүмәте стипендияһына 5700 студент иҫәп тота ала.",Иң яҡшы студенттарға 20 мең һум аҡса түләнә,Яңылыҡтар,524,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-28/i-ya-shy-studenttar-a-20-me-um-a-sa-t-l-n-4070078,2024-12-28T08:45:00+00:00
"БСТ каналында ""төньяк-көнбатыш диалектында"" диктант25 апрель халыкара башкорт диктанты яздылар. Ул, коронавирус пандемиясе сәбәпле, беренче тапкыр онлайн рәвештә узды һәм Башкортстанның БСТ телевидениесе һәм социаль челтәрләр аша әйтеп яздырылды. Диктант өч өлештә узды. Беренче өлештә башкорт телен башлангыч дәрәәдә белүчеләр язды. Икенчесендә телне камил белүчеләр катнашты. Республиканың төньяк-көнбатыш төбәгендә яшәүчеләр өчен быел тарихта беренче мәртәбә аерым диктант узды. Ул ""башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектында"" язучылар дип аталды. Чараны алып баручылар бу башлангыч ""матур бер йолага әйләнер"" дигән ышаныч белдерде. Диктант язу өчен алдан теркәлү дә оештырылган иде. Алтынчы тапкыр узган башкорт диктантын язу өчен, әйтүләренчә, 70 мең кеше теркәлгән. Алар арасында Казакъстан, Төркия, Германия, Британия, АКШ, Канада һәм башка илләрдә яшәүчеләр дә бар. Гамәлдә ничә кеше язуы әлегә билгеле түгел, чөнки эшләрне ибәрү 26 апрельгә кадәр дәвам итә. Башкорт телен башлангыч дәрәәдә язучылар өчен текстны мультиинструменталист һәм шоумен Заһир Зәйнетдиновукыды. Телне камил белүчеләргә Башкортостан дәүләт телеканалының Хәбәрләр"" тапшыруын алып баручы Флүрә Мурзинаяздырды. Төньяк-көнбатыш диалектында язучыларга текстны сатирик язучы, Һәнәк журналының элекке баш мөхәррире Марсель Сәлимовукыды. Радий Хәбиров чыгыш ясыйЧарада Башкортстан башлыгы Радий Хәбировта катнашты һәм диктант алдыннан чыгыш ясады. Башкорт диктанты проекты бик кирәк. Ул безне берләштерә, башкорт телен өйрәнергә яңа стимул бирәчәк. Бу заманда без бергә булырга тиеш. Барыбызга да уңышлар телим, диде Хәбиров. Башкорт телен башлангыч дәрәәдә белүчеләр Нур Галимовның Яудан кайткан курай, башкорт телен камил белүчеләр Әхтәм ИхсанныңЧакма тояк атларда әсәреннән өзек яздылар. ""Төньяк-көнбатыш диалектта"" язучылар Ул халкына мәңгелек дан китерде дигән әсәрдән өзек язды. Марсель Сәлимов диктант яздыраСоңгысын яздыручы Марсель Сәлимов текстның авторын әйтмәде, чара алдыннан Әдәби телдә диктант язу уен гына ул, менә диалектта язып карагыз, дип шаяртты. Диалект — әдәби тел түгел. Ниндәй кагыйдәгә таянып нәмә язаем икән дип аптырап тормагыз, ничек ишетсәгез — шулай языгыз. Мин безнең авылда, үзебезнең якта яшәгән башкорттар телендә сүләем. Рәхәтләнеп ҡ, ҫ, ҙ, хәрефләрен кулланыгыз, диде Башкорт дәүләт университетының татар филологиясе бүлеген кызыл дипломга тәмамлаган юморист Марсель Сәлимов. Чарадан соң Азатлык республиканың төньяк-көнбатыш төбәгендәге берничә мәктәп мөдиренә мөрәәгать итте. Күпчелек бу темага авап бирүдән баш тартты. Хәкиман ХәбибуллинТөньяк-көнбатыш төбәгенә кергән Туймазы районының Дуслык авылы мәктәбе мөдире Хәкиман Хәбибуллинсүзләренә караганда, мәктәптә 135 бала укый. Алар диктантны үз теләкләре белән язган, мәбүр итүче булмаган. Ничәсенең язуы турында мәгълүматлары юк. Бәләбәй татар гимназиясенең элекке мөдире Нурмөхәммәт Хөсәеновфикеренчә, бу диктант киләсе анисәптә республикада татарлар санын киметү, башкортларны арттыру өчен оештырылган. Нурмөхәммәт ХөсәеновБашкорт әдәби теле 1924 елда гына гамәлгә кертелә. Аңа кадәр бар да татар телендә сөйләшкән. Бу — кануни адым түгел. Халыкка гына түгел, фәнгә дә төкерү булып тора. Әле моңа кадәр татар теленә каршы көрәш алып бардылар, хәзер диалектка әйләндерү омтылышы башланды. Сез — башкортлар, ләкин икенче төрле сөйләшүче башкортлар дип аңлатырга тырышалар. Бу сан арттыру өчен генә кирәк. Мәгариф, мәдәният министрлары һәм урынбасарлары вазифасына беркайчан да төньяк-көнбатыш районнарыннан чыгучы татар телле башкортлар билгеләнгәне булмады. Хакимият бүлешкәндә алар читтә кала, диде Хөсәенов. Күп еллар Казанда татар милли хәрәкәте активисты булып йөргән, татарча рок ырлары белән танылган, узган көздә үзен башкорт дипигълан иткәнһәм ""башкорт теленең төньяк көнбатыш диалектында"" сөйләшүен белдергән Алберт Исмаилике атна элек -та бу диалектның республикада рәсми рәвештә раслануын белберде. Ул чыгарган документларда ""төньяк көнбатыш диалектының"" язу кагыйдәләре дә күрсәтелгән иде. Әмма диктанттан соң Азатлык белән сөйләшүдә Исмаил фикер каршылыклары аркасында диктантның кагыйдәләрсез генә, ирекле рәвештә язылуын белдерде. Әлегә орфография тулысынча кабул ителде дигән сүз юк, диде Исмаил. Аның фикеренчә, язылыш кагыйдәләре әле әзерләнеп кенә килә. Алберт ИсмаилБу безгә борынгы әби-бабайлардан мирас булып калган тел. Ул әдәби башкортчадан да аерылып тора, казанчадан да аерылып тора. Һәм ул тел Татарстан белән Башкортстан республикалары барлыкка килгәнче үк булган һәм сакланып калган. Бу ике республика барлыкка килгәч, берсе аны татар теленең диалекты дип карады, икенчесе башкорт теленең диалекты дип карады. Һәркем үз ягына каера. Мин аны төрки тел дип кенә атар идем, ди Исмаил. Аның фикеренчә, асылда бер тел булса да, акцент кына башкача. Монсы казанча сөйләшә, монсы уфача, монсы пермьчә сөйләшә, дип әйтәләр, ди ул, әмма ниндидер язу кагыйдәләре рәсми расланса, аны факультатив рәвештә укуны оештырып булыр иде дип өметләнә. Азатлык әлеге уңайдан тарих фәннәре кандидаты, этносәясәтче Илдар Габдрафыйковфикерләрен дә белеште. Илдар ГабдрафыйковХокукый яктан болай яздыруның нормалары юк. Мин үзем Чакмагыш районыннан – төньяк-көнбатыш төбәгеннән. Безнең төбәктә башкортларны микроскоп аша гына табып була. Ләкин тулы бер төбәкне диалект дип атап булмый, алар татарның урта диалектына карый. Алар гомер буе татарча сөйләшкән. Диалект дип атау өчен ул фәнни нигезләнгән булырга тиеш. Мәсәлән, мари, мордва телләрендә ике диалект бар, алар фәнни дәлилләнгән. Аларның фонетикасы, кагыйдәләре эшләнгән, ә монда уйлап чыгарылганны тагалар. Аскын районында бер төрле, Дүртөйледә икенче төрле сөйләшәләр. Туймазыда, Бәләбәйдә үзләренең аерымлыклары бар. Алар барысы да татарның урта диалектына карый. Минемчә, Радий Хәбиров үзе башкорт телен дә, татар телен дә камил белми, аның башын бутаганнардыр инде. Ул мәсьәләнең эченә дә кермәгәндер дип фаразлыйм. Икенчедән, шушы көннәрдә урамда коронавирус котыра, иңү бәйрәме килеп итте, кризис зыян сала. Чәчү итте. Татар белән башкорт арасында бернинди дә аерма юк. Алар бер-берсе белән тылмачсыз аралаша. Бу эшнең башында торучылар үзләре өйрәнсеннәр һәм үзләренең балаларын башкортчага өйрәтсеннәр иде. Азат Бердин, Салават Хәмидуллин кебек идеологлар үзләре башкорт телендә бер камил өмлә дә төзи белмиләр. Һәр кеше туган телен үзе сайлап алырга хокуклы. 1926 елдагы халык санын алулардан башлап үзләрен башкорт дип яздыручыларның 45 проценты телләрен татар дип күрсәткән. Халык үзе билгеләгән. Болай да башлар буталган. Кеше ничек акча иткерергә, балаларын ашатырга, киендерергә, укытырга белми. Иртәгәсе көн, чир эләктермәү өчен борчыла. Әйтерсең, дөньяда башка проблем юк. Мондый сәясәт каршылыкка китерә. Дөньяда үп кенә каршылыклар тел мәсьәләсендә башланган. Мин моны этносәясәтче буларак әйтәм. Мәсәлән, Һиндстанда, Шри-Ланкада тел аркасында каршылыклар чыккан. Бу бик пычрак сәясәт. Түрәләр моны аңлап бетермиләрме, яки аңлап шулай эшлиләрме, аңламассың. Моның киләчәге бик хәвефле"", ди Габдрафыйков. Филология фәннәре докторы, шәәрәче галим Марсель Әхмәтанов""төньяк-көнбатыш диалектта"" диктант оештыруны провокация дип атады. Аның фикеренчә, Башкортстанның төньяк-көнбатышында яшәүче татарларны ""башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалектында сөйләшүче башкортлар"" дип атауның бернинди дә фәнни нигезе юк. Марсель Әхмәтанов""Бу — уйдырма әйбер. Алар татарларны ассимиляцияләү өчен тырышып йөриләр һаман. Татарны бетерү өчен Мәскәү дә ярдәм итә. Бу — оештырылган әйбер. Без бу очракта берни эшли алмыйбыз. Бу — провокацион әйбер. Татарга дошманлык белән эшләнә торган әйбер. Татарны бетерү өчен явызлык белән оештырыла. Чөнки Русиядә бүтән халык каршы тора алмый. Татар халкы үзен саклап тора ала. Безнең халыкның зур әдәбияты, бай тарихы бар. Ул үзенең шәһәрләрен, авылларын белә, алар белән элемтәдә тора, мирасына мәхәббәте, бәйрәмнәре бар. Сабантуйны әллә нинди милләтләр бәйрәм итә башлады, үз бәйрәмнәре итеп үткәрә бугай инде. Башкорт теле — татар теленең читтә калган сөйләшләре инде. Мәскәүгә бу бик файдалы. Мәскәү аларны сез аерым халык ди. Алар татар халкының бер өлеше булган төркиләр инде"", ди Сәлиманов.","Башкортстан беренче мәртәбә ""төньяк-көнбатыш диалектында"" диктант яздырды",Башҡортостан,8066,https://www.azatliq.org/a/30575839.html,2020-04-25T07:00:30+00:00
"Аптеканан һатып алынған һолоно, өс литрлыҡ банкаға оло ҡалаҡ менән бер аш ҡалағы йыуып, өйөп һалып, йыуғанда өҫкә йөҙөп сыҡҡан буштарын түгеп, тултырып һыу ҡойорға. Һыулы банканы ҙур кәстрүлгә һыу һалып шунда ҡуйып, ҡайнатырға кәрәк. Ҡайнап ултырғанда тәүҙә һоло өҫкә ҡалҡа, аҙаҡ ҡайнай-ҡайнай аҫҡа төшөп ултыра. Шунан банканы алып, һыуытып, һөҙөргә кәрәк. Был төнәтмәне көн һайын ас ҡарынға бер сынаяҡ эсергә кәрәк. Уны һыуытҡыста һаҡлау мотлаҡ. Ике банка эскәндән һуң, өс аҙна ял итергә, аҙаҡ тағы берҙе ҡабатларға. Мин шулай итеп эсә башлағандан һуң, күҙ теймәһен, хәлем күҙгә күренеп яҡшырҙы. Атлаған саҡта ла әсетеп ауыртҡан бауырым баҫылды, хәҙер ауыртмай, хәл инеп китте, ойоған ҡул-бармаҡтарымды бөтөнләй оноттом. Үҙәк көйөү, туҡтауһыҙ кикереү кеүек нәмәләр ҙә юғалды. Майлыны ашаһам, төнөн ауырый торғайным, Аллаға шөкөр, тәмләп кенә, әҙләп майлыны ла ашайым. Хәҙер үҙем икенсе банканы эсеп бөтөп киләм, башҡаларға ла ҡайнатып биреп, ҡарап эсерер кәрәк. Әйтмәһәң, эсергә оноталар бит. Бына шулай, һаулыҡ үҙебеҙҙең ҡулда. Теләһәк һауығабыҙ, теләмәһәк, йыбанһаҡ, ауырып тик ятабыҙ инде. Эс  ҡаталау проблемаһы бар ин, ул да шунда уҡ яйға һалынды, йомшартам, тип көн дә йәшелсә генә лә ашап булмай, үҙ бер бәлә ине. Шунан, бит тиреһенең ала-сола булып торған төҫөн дә тигеҙләй, матурлай. Рәзилә Ямалеева.",Бауырҙы нисек таҙартырға?,Йәмғиәт,1310,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-09-02/bauyr-y-nisek-ta-artyr-a-4370514,2025-09-02T15:26:00+00:00
"16 октябрҙә Башҡортостандан - класс уҡыусылары араһынан талантлы 33 бала «Ҙур тәнәфес» Бөтә Рәсәй конкурсы финалына үтеп, «Артек» халыҡ-ара балалар үҙәгенә юлланды! Балалар үҙҙәренең белемен, төрлө мәсьәләләрҙе стандарт булмаған алымдар менән сисеү оҫталығын күрһәтеп, ҡатмарлы һайлап алыу турын үтеп, бөтә Рәсәй кимәлендә Башҡортостандың намыҫын яҡлаясаҡ. Алда уларҙы бай программа көтә: кейстарҙы сисеү, оҫталыҡ дәрестәре, билдәле шәхестәр менән осрашыуҙар, яңы танышыуҙар көтә. класс уҡыусылары араһында «Ҙур тәнәфес» еңеүселәре белем алыу һәм үҙ аллы уҡып белемеңде арттырыу өсөн 1 миллион һумлыҡ сертификат һәм юғары уҡыу йорттарына ингәндә ҡаҙаныштар портфолиоһына өҫтәмә балл аласаҡ. Ә призерҙарға белем алыу өсөн 200 мең һум әҙерләнгән. Шулай уҡ – класс уҡыусылары араһында еңеүселәр – 200 мең һум, ә призерҙар – 100 мең һумлыҡ сертификаттар менән бүләкләнәсәк. Балаларҙы Артекҡа оҙатып барыу өсөн «Бала саҡ навигаторҙары» исеме йөҙөндә Ауырғазы районы муниципаль координаторҙары, шулай уҡ Дәүләкән һәм Ауырғазы райондарының тәрбиә һәм үҙ-ара эш итеү буйынса директорҙар кәңәшселәре юлланды. Командабыҙға уңыштар, илһам һәм оло еңеүҙәр теләйбеҙ! Һәр кем үҙенең һәләттәрен күрһәтеүен, баһалап бөткөһөҙ тәжрибә туплауын һәм наградалар менән генә түгел, ә сағыу тәьҫораттар менән дә ҡайтыуын теләп ҡалабыҙ.",Талантлы 33 бала Бөтә Рәсәй конкурсы финалында,Яңылыҡтар,1311,https://amanat.su/news/novosti/2025-10-22/talantly-33-bala-b-t-r-s-y-konkursy-finalynda-4436994,2025-10-22T15:41:00+00:00
"Өфө-Инйәр-Белорет юлында 67-се саҡрымдан алып 204-се саҡрымға тиклемге участкала йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн юл ябылды. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,Яңылыҡтар,305,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/voditeld-r-i-tibaryna-4571332,2026-02-09T23:20:00+00:00
"Татарбай авылында халык ыеныфикерләрМишкә районында берничә мәктәп ябылу мәсьәләсен Раевка авылыннан Мария Шамукаеваһәм Татарбай авылы халкы күтәреп чыкты. Шумакова Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның Вконтактедагы посты астында үз авылларында башлангыч мәктәп ябылуы турында язды, аны саклап калуны сорады. ""МӘКТӘП ЯБЫЛУЫН ИШЕТКӘЧ, ӨЧ БАЛАЛЫ ГАИЛӘ АВЫЛДАН КИТТЕ""Мария Шамукаева – өч бала анасы, Раевка авылында яши. Ике баласы башлангыч мәктәпкә йөри. Мәктәп ябылуга каршы, мәктәп – ул авылның яшәеше ди. ""Мәктәп – ул белем бирү урына гына түгел, ул авылның яшәү учагы. Без, ата-аналар мәктәп ябылуга каршы. Биш авылга бер автобус, безнең авылдан гимназиягә иде километр, юллар начар, балалар өчен борчылабыз. Безнең мәктәп яхшы, ылы, бик яхшы ашханәсе бар, балалар өчен бөтен шартлар тудырылган. Ул авылның бердәнбер мәдәни үзәге дә. Ул бетсә, авылда тормыш бетәчәк"", дип сөйләде Азатлыкка Шумакаева. Раевка башлангыч мәктәбе Чурай авылындагы Я. Ялкайн исемендәге мари гимназиясе филиалы булып тора. Мәктәптә балаларны укытучы Надежда Шамагуловаукыта. Аның кулында район хакимияте карары бар, шулай ук ул""сезнең белән килешүне өзәбез"" дигән хат та алган. ""Әлегә ябыла-ябылмый дип әйтеп булмый. Халык ыены уздырырга вәгъдә бирделәр, халык фикерен исәпкә алып, ахыргы карар кабул ителәчәк диделәр. Ләкин район башлыгының райондагы мәктәпләрне оптимизацияләү турында карары бар, анда алты мәктәп, шул исәптән безнең мәктәп тә ябылырга тиеш диелгән. Гимназия мөдире инде миңа кыскарту турында уведомление да бирде. Балалар саны әз диләр. Мәктәбегезне ябабыз дип былтыр ук килгәннәр инде. Ләкин ата-аналар да каршы чыкты, авыл биләмәсе башлыгы да безнең яклы булды. Япмадылар. Быел инде хакимият башлыгы карары белән эшләмәкәчеләр. Былтыр өч сыйныфта алты бала укый иде, быел биш булачак. Түрәләр бала саны әз булуын сәбәп итсәләр дә, бер генә канунда да мәктәпне бала санына карап ябып була дигән сүз юк. Без былтыр юристлар белән дә киңәштек. Мәктәптә яңа ашханә, ылы бәдрәф. Бездән Чурайдагы гимназиягә иде километр, юлга асфальт салынмаган. Язлы-көзле юл нык имерелә, өч километры бөтенләй куркынычка әйләнә. Аннары биш авылга бер автобус йөри. Минем улым урта мәктәптә укый, безнең авылга автобус график буенча 7:30 га, соңгы авылга 8:30 га килә. Дәресләрдән соң соңгы авылга кичке бишләргә генә кайтып итәләр. Башлангычларны аерым автобус белән йөртмиләр, алар да шул зурлар белән бергә"", дип сөйләде укытучы. Раевка башлангыч мәктәбе бинасыАта-аналар хәзер халык ыены уздырылуын көтә. Алар мәктәп ябылуга каршы. ""Раевкада 160 тирәсе кеше яши. Мәктәп ябылу – бик авыр нәтиәләргә китерәчәк. Мәсәлән, бездә өч балалы гаилә бар иде. Алар мәктәп ябылу турында имеш-мимешләр чыгу белән шәһәргә күчеп китте. Аларның бер баласы беренче сыйныфка керергә тиеш иде. Укучы буласы өч бала авылдан китте дигән сүз. Алар артыннан башкалар да китәчәк. Яшь гаиләләр нишләсен, эш тә юк. Мәктәп тә булмаса, берни калмый. Шушы мәктәптә халык ыеннары да уза, сайлау да шушында, медкомиссияне дә шушында уздыралар. Авылда башка шундый бина юк. Туктатып кына торабыз диләр дә ул. Ләкин ылылыкны сүндереп, ул торбаларны ничек сакламакчы булалар? "", ди Шамагулова. ""ЧЫГЫМНАРНЫ КИМЕТҮ МАКСАТЫННАН""Мишкә районы башлыгы Павел Трапезниковкарарына караганда (Азатлыкта аның күчермәсе бар), районда барлыгы алты мәктәп ябылу алдында тора: Янагуш, Татарбай авылларындагы төп мәктәпләр, Туктар, Иске Көлчебай, Иске Арзамат, Раевка авылларындагы башлангыч мәктәпләр. Карарда мәктәпләргә ""оптимизация планы"" бирелгән, бу эш ""Мишкә районы белем бирү оешмаларын тотуга чыгымнарны киметү максатыннан"" эшләнүе әйтелә. Район башлыгы район мәгариф бүлеге мөдиренә авылларда халык ыеннары уздырып, аңлату эшләре алып барырга, белем бирү оешмаларын реструктуризацияләү өчен әзерлек эшләре уздырырга, ә эксперт комиссиясенә шушы реструктуризацияләрнең нәтиәләренә бәяләмә бирергә кушкан. ""26 БАЛА УКЫЙ, НИШЛӘП ЯБАЛАР, АҢЛАМЫЙБЫЗ""Татарбай авылында халык ыены узды. Монда Мишкәдәге гомум белем бирү урта мәктәбенең филиалы булган төп мәктәп ябылырга тора. Мәктәптә әлеге вакытта 26 бала укый, тагын ике бала 1 сентябрьдә укырга керергә тиеш. Авыл кешеләре мәктәп ябылуга каршы булуларын белдерде. ыенга алар шигарләр дә тотып килгән иде. Ул фотолар интернетта датаралды. Шул авылда яшәүче Наилә Әгъләмова Азатлыкка сөйләвенчә, ата-аналар мәктәпне япмауны сорап имза ыеп Башкортстан башлыгына ибәргән. Башлык идарәсеннән әлеге хатны алулары турында хәбәр килгән. ""Район башлыгы 12 июньнән соң безнең белән очрашачак дигәннәр иде, ләкин әле күренми. Күрше авылда 14 кенә бала укый, ул саклана, ә безнекен ябалар. Аптырыйбыз инде моңа. Авыл мәктәбе өчен 28 бала әйбәт сан. Ягарга, ылытырга күп китә диләр. Башка сәбәбен әллә ни әйтмиләр дә. Мәктәп бетсә, гөрләп торган авыл да бетә дип каршы чыга халык"", ди Әгъләмова. Тагын бер мәктәп Янагош авылында ябылырга мөмкин. Ул Камай авылындагы урта мәктәпнең филиалы булып тора. Мәктәп укытучысы Таңчулпан Бикбулатовасүзләренчә, быел 31 бала укыган, киләсе уку елына 24 бала калачак. ""Үкенечкә, мәктәп ябылу турында хат безгә дә килде. Балаларны урта мәктәптә автобус йөртәчәк диләр. Ата-ана борчылып, район башлыгына мөрәәгать итте. Ләкин әлегә бу хат булып кала. авап та юк, халык ыены да узмады әле. Районда финанс юк диләр"", диде Бикбулатова. ""БАЛАЛАР САНЫ АРТСА, МӘКТӘПЛӘРНЕ ЯНӘ АЧАРБЫЗ""Азатлык Мишкә районы хакимиятенең мәгариф бүлегенә берничә тапкыр шалтыратып карады, ләкин телефонны алучы булмады. Мария Шумакаевага район хакимияте исеменнән Вконтактеда Оксана Килмакаеваавап бирде. ""Раевка авылындагы мәктәп 30 балага исәпләнгән, ләкин елда анда 6 гына бала укыган. уку елында 3 бала укыячак. Шуңа күрә шундый карар кабул ителде. Мәктәп ябылу түгел, ә аның эшчәнлеге туктатылу турында гына. Ана-аналалар балалары өчен башка бер мәктәп сайлый ала. Без автобус оештырабыз. Киләчәктә авылда балалар саны артса, Раевка мәктәбе янә эшли башлаячак"", диелгән бу авапта. Анда шулай ук район мәгариф башлыгы Сергей Александровның телефон номеры да бирелә. Ләкин ул номердан авап бирүче булмады. Шамукаева шулай ук ""кайсы канунда аз комплектлы башлангыч мәктәпләрдә минималь бала саны күрсәтелә? "" дип тә сорый. Район хакимияте ""Раевка мәктәбе аз комплектлы түгел, ул Чурай авылы гимназиясенең филиалы. Якын араларда мәктәп эшчәнлеген туктатып тору турында халык ыены узачак"", дипавап бирә. Шунда ук Татарбай мәктәбе турында хакимият аңлатмасыбар. Ул да өстәге аваптан әллә ни аерылмый, анда кыскача болай язылган: ""Мәктәп 192 балага исәпләнгән, ләкин нибары 26 бала укый. Мәктәп эшчәнлеген туктатып кына торабыз. Балалар саны арткан очракта, янә эшләтеп ибәрәбез. Балалар Елыш яки Мишкә авылына йөреп укый ала, автобус биреләчәк"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Мәктәп ябылса, авыл бетә"". Мишкә районында алты мәктәп ябыла",Башҡортостан,6731,https://www.azatliq.org/a/32462680.html,2023-06-26T21:00:00+00:00
"Илдар хәзрәт ӘләүтдиновБәйрәмне оештыручылар әйтүенә караганда, театрлаштырылган бу чарага беренче тапкыр танылган артист Марат Бәшәров та чакырылган. Тамашада шулай ук аннан башка төп рольләрне Мәскәүдәге тәүбә мәчете имам хатибы Шамил хәзрәт Әләүтдинов, тамашаның сценариен, ыр сүзләрен язган һәм сәхнәләштерүдә катнашкан тагы бер имам Ренат Абянов та башкарачак. Бу тамашаны карарга Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән Чечен республикасы башлыгы Рамзан Кадыйров та килер дип көтелә. Тамаша залындагы 7000 тамашачы дөньяның серләренә төшенергә тырышкан геройның рухи эзләнүләрен тамаша кылып, барлык кешелекне берләштергән чисталык, матурлык дигән мәңгелек кыйммәтләрнең табылуына шаһит булачак. Явызлык һәм мәрхәмәтлек көрәшендә нәрсә иңәчәк – өметме, чарасызлыкмы, гөнаһмы, әллә акылмы? Син моны үзеңнең аныңнан сора! Булачак тамашаның төп фикере шушы дип аңлата оештыручылар. Без бу тамаша хакында тулырак мәгълүмат алыр өчен аны оештыручыларның берсе булган Мәскәү әмигъ мәчетенең имам мөхтәсибе Илдар хәзрәт Әләүтдиновка берничә сорау белән мөрәәгать иттек. – Илдар хәзрәт, Мәүлид бәйрәменә багышланган шундый зур чаралар уздыру әле соңгы елларда гына активлашып китте. Менә өченче ел инде Мәскәүнең иң зур концерт залында уза башлады бу бәйрәм. Бу тамашаның максаты нидә? –Бу бәйрәмне мәчеттән читтә булган мәйданнарда оештыруның сәбәпләре күп төрле. Беренчедән, Мәскәүдә мәчетләр аз. Алар барлык теләүчеләрне дә сыйдыра алмый. Шуның өстенә, кызганычка, без соңгы елларда бик күп татарларны югалттык мәчет өчен. Концертларга алар күпләп йөрсәләр дә, безнең халык мәчетләргә йөрми башлады. Пәйгамбәребез, ислам турында күбрәк халык ишетсен, аларның күңелләрендә, аннарында исламга карата ылы фикерләр уянсын дигән максат белән оештырабыз. – Темадан читкә китеп булса да, шушы сорауны да ачыклыйк әле. Татарлар мәчеткә аз йөри дисез. Моның сәбәбе нәрсәдә? Аңлатып буламы бу хәлне? Мәскәү әмигъ мәчете ачылышында Татарстан президенты һәм Чечня башлыгы да бар иде–Сәбәпләр күптөрле. Безнең Мәскәү татарлары алар бит яхшы шартларга ияләнгән халык. Аларга уңайлыклар кирәк. Ә бәйрәм, омга намазларында халык бик күп килгәнгә күрә, табигатькә карап кайчагында кар, яңгыр асларында намаз укырга туры килә иде. Алар аңа ияләнмәгән. Халыкның мәчеткә йөрмәвенең бер сәбәбе шул дип әйтәсем килә. Ә безнең бурыч–дини тәгълиматларны халыкка иткерү. Ничек итеп булса да ишеттерү, кешеләрнең күңелләрендә пәйгамбәребезгә карата мәхәббәт уяту. Без һәрбер йөрәкне шакырга тырышабыз. Шуның өчен дә менә шушы чараларны уздырабыз. – Хәзер индеәмигъ мәчетендәшундый уңайлыклар булдырылган. Килеп карау үзе генә дә бер горурлык хисе уята. Яңа мәчеткә татарларның килүе артмадымы? –Кайчагында елыйсыларым килә. Бездә бик күп катнаш никахлар барлыкка килде. Алардан туган балалар беркайчан да татар булып үсми. Күпчелек киләчәк буынны да югатттык инде без. Алар әле үзләрен татар да, русияле дип тә түгел, урыс дип таныталар. Менә шунысы авыр. Халык буталып бетте. Урыс каны иңеп килә. Безне бит өйләргә, хәтем, Коръән ашларына да чакыралар. Шул вакытта да әйтәбез: Йөрегез мәчеткә! , дибез. Ә алар безгә: Әй, ул мәчеткә каралар гына йөри! диләр. Димәк, башка милләт кешеләрен әйтәләр. Читтән килгән мөселманнарның да тәртибе төрлечә. Алар Мәскәүдә яңа кешеләр. Ләкин мәчет эчендә дә, тышында да үзләрен тәртипсез тотканнар бар, кызганычка каршы. – Хәзрәт, әмигъ мәчете элек электән татар мәчете дигән исем белән билгеле. Мәчеттә вәгазьләр кайсы телдә сөйләнә хәзер? Рус телендәме, әллә татар телендәме? Мәскәү әмигъ мәчете–Кызганычка, татарлар мәчеттә аз булсалар да, без кыскача гына булса да вәгазьләрне татарча алып барырга тырышабыз. Аннан соң инде күпчелеге рус телендә бара. Бу бит–Мәскәү. Әле беркөнне таик милләтеннән булган бер төркем имам хафизлар, мәчеткә йөрүчеләр килеп, безгә вәгазьне үзебезнең телдә сөйләргә рөхсәт бирегез дип сорадылар. Бүген алар, иртәгә кыргызлар, тагы үзбәкләр килеп сорарлар, алай дөрес булмый бит инде. Без шуңа күрә барысы да аңласын дип ихтыярсыз русча укырга мәбүрбез! – Чынлап та, дини бәйрәмнәргә багышланган тамашага килгән халыкның иң кимендә 90ы – татарлар. Ләкин тамашада башкарылган ырларның күбесе татарча түгел бит. Гарәп, дагыстан халыклары, Кавказ халыклары телендә, хәтта инглиз телендә дә ырлар яңгырый. Татарча бер-ике ыр ырланса – бик әйбәт инде ул. Програмны башкачарак, татарга йөз тотып төзеп булмыймы? –Безнең тамашалар һәр елны башкача, үзенчәлекле уза. Бер елныкы икенче елга һич тә охшамый. Бер елны без Русиядә яшәүче барлык мөселман халыклары телендә төзегән идек програмны. Узган ел дөньякүләм бик танылган Махир Заид исемле нашидлар ырлаучыны чакырган идек. Ул күпсанлы төркеме белән килде. Аны бит инде бер ыр белән генә ибәреп булмый. Шуңа күрә програмда аңар зур урын бирелде. Ул гарәпчә дә, инглизчә дә нашитлар–дини ырлар башкарды. Чыгымнары да күп булды, әлбәттә. Шунысын да әйтергә кирәк, без һәр тамашаны уздырганда Татарстан белән тыгыз элемтәдә эшлибез. Быел да Казаннан 50 кешелек вәкиллек, шул исәптән артистлар да килергә тиеш. Режиссерыбыз да Казаннан–Илдар Кәрим. Марат БәшәровБыелгы тамаша башка еллардагыдан бик нык аерылып тора. Элегрәк берничә ыр арасында төрле-төрле мәгълүмат кертә идек. Ә быелгы тамаша ул мюзикль, дини темага мюзикль булып чыкты. Бу тамаша өчен махсус ырлар язылды, махсус киемнәр тегелде. Бу тамашага Марат Бәшәровны әлеп итүебезгә бик сөенәм. Ул – профессионал. Үз эшенең белгече. Тамашының уңышлы чыгуына Маратның катнашуы да бер сәбәп булып торачак дип уйлыйм. Ә инде тамашага килгәндә ул үрнәге булмаган гаәеп бер бәйрәм булачак. Тамаша, әлбәттә, Коръәни Кәрим уку белән башланачак һәм бәйрәмне үзенең чыгышы белән Равил хәзрәт Гайнетдин ачып ибәрәчәк. Бәйрәмгә кадәр әле ул журналистлар белән дә очрашачак. – Хәзрәт, һәр елны шушы бәйрәм вакытында пәйгамбәргә багышланган шигырь бәйгесе дә уза торган иде. Быел да барамы ул бәйге? Нәтиәсен әйтәчәкләрме? –Бәйге бара. Ләкин аның нәтиәләрен язга таба игълан итәчәкбез. Аны да зур бәйрәм итеп уздырачакбыз. Быел ул пәйгамбәргә һәм Мәчетләр–Алла йортлары дигән темага багышланачак. Быел бит Мәскәүдә яңартылган әмигъ мәчете ачылды. Шул тарихи вакыйга да шигъри юлларга салынса, бик күпкәм булыр иде. – Бу тамаша Мәскәү кысаларында гына калмый, Казанда да да, Уфада да уздырылачак икән. Алары кайчан булачак? –Әйе, шушы тикле матурлыкны бары тик Мәскәүдә генә күрсәтү аз булыр дип уйладык. Програм тулысы белән, барлык бизәлешләре белән Казанда да, Уфада да күрсәтеләчәк, Алла кушса! Уфада ул 12 февральгә билгеләнгән. Әле менә Казанныкы шушы көннәрдә ачыкланачак.","""Мәскәү мәүлиде – гаәеп бәйрәм булачак""",Дин,6516,https://www.azatliq.org/a/27487991.html,2016-01-21T22:41:49+00:00
"Казан епархиясенең элекке башлыгы Анастасийны ирле хакимиятләр рәхмәтләр әйтеп озатты. Татарстан итәкчесе Рөстәм Миңнеханов аның эшчәнлеген бик югары бәяләп, рухи-әхлакый кыймәтләрне саклау, динара татулыкны саклауга керткән өлеше өчен элекке митрополитка Татарстан орденын тапшырды. Парламент рәисе Фәрит Мөхәммәтшин дә Анастасийга рәсми мөрәәгатьтә рәхмәтләрен белдергән иде. Шул ук вакытта Дәүләт Шурасы рәисе яңа митрополитны сәламләп ясаган мөрәәгатендә яңа итәкче Татарстандагы православие яшәешенең уңай тәрибәсен дәвам иттерер дип өметләнүен белдерә. Әмма Сембердән әле Татарстанга килгәнче ук, Феофанның, бу төбәктә дә, башкасында да ""Православ мәдәнияте нигезләре"" укытылырга тиеш дигән белдерүе килеп иреште. Суриядән Чечнягә кадәр мөселман илләр һәм төбәкләрдә эшләү тәрибәсе булган тәрибәле, абруйлы митрополитның Татарстанга китерелү артында нинди сәяәсәт ятырга мөмкин? Бу сорауга авапны милли әмәгатьчелек вәкилләре, активистлар һәм галимнәр авап бирә. Язучы, милли хәрәкәт ветераны Фәүзия Бәйрәмова: Фәүзия БәйрәмоваМатбугатка караганда, митрополит Феофан күп ирләрдә эшләгән. Юкка гына андый кешене Татарстанга күчермәгәннәр. Элеккесе безнең дингә хәер-хак, теләктәш иде, тавыш куптармады, рус шовинистлары котырганда алар белән бер рәткә басмады, татарлар белән дә, мөселманнар белән дә уртак тел табарга тырышты. Монсы да шунда ук кисәккә тотынмас, ниндидер кискен үзгәрешләргә бармас. Ул бик нечкә генә итеп, үзенең урыслашыру, христианлаштыру сәясәтен алып барачак дип уйлыйм. Мәскәү күзлегеннән караганда, тегесеннән бу эш булмады. Ул эшләп бетермәгәнне эшләргә яңасын ибәрделәр, минемчә. Ул мәктәпләргә православ динен кертергә бик тырышачак, телевидениегә чыгачак, зыялылар белән очрашачак дип уйлый. Митрополит Феофан, беренче чираттта, рус шовинистлары, хәрәктләре белән уртак тел табып, кулга-кул тотынышып, Татарстанда яңадан чукындыру сезонын башларлар дигән шомлы уйлар бар күңелдә. Новая газета журналисты Ирек Мортазин: Ирек МортазинАнастасий атаның вазифадан алынуы гәәп түгел. Аның моңарчы эштән алынмавы шаккатыра. Казан епархиясен һомосексуал мөнәсәбәтләр мәсьәләсендәге гаугалардан арындырырга кирәк иде. Татарстан шундый катлаулы төбәк ки, монда теләсә кемне ибәреп булмый. Монда Татарстан итәкчелеге кире какмый торган шәхесне табу кирәк иде. Феофан мөселман илләрдә һәм төбәкләрдә эшләгән, ул гореф-гадәтләрне белә. Христианнарны да рәнетмичә, мөселманнарның да ачуын китермичә, православ чиркәү мәнфәгатьләрен үткәрә белә. Мин андый кеше килүен хуплыйм. Православ динен мәктәптә укытуга карата ул белдерүләр ясый ала, әлбәттә. Аның эше шул. Әмма бездә дәүләт диннән аерылган, якшәмбе мәктәбен ачсын, анда теләгән кеше укысын, мәктәпләрдә дин укытылмады һәм укытылмаячак, һәрхәлдә, Татарстанда. ""Искәндәр сүзе"" газеты хуасы Искәндәр Сираи: Искәндәр СираиМитрополитны алмаштыру үзеннән-үзе шик уятты. Тоттылар да, Ульновскидан митрополитны китереп утырттылар. Татарстанда православ дине нигезләрен укытмыйлар иде. Бездә Русия кануннарына туры килә торган башка форманы сайлап алдылар. Һәм, миңа калса, бик дөрес эшләделәр. Әмма Феофан укытылырга тиеш дигән сүзе белән, килеп итмәс борын, чыкты. Чечняда, мөселман илләрдә эшләгән кеше аңларга тиеш – бу мөмкин тугел. Бу бик үк акыллы сәясәтче дип уйларга өрьәт итмим. Мөселманнар, яһудиләр һәм башкалар яшәгән ирдә бу мөмкин түгел һәм шулай булырга тиеш. Мин хакимиятне яратып язучылардан түгел, әмма бу чиратта православ динен кертмичә Татарстан дөрес эшләде дип уйлыйм. Анастасий артык тавыш чыгара алмаса, моның - гаугаларда катнашканы юк. Татарстан һәм Башкортстанда андый дәресне кертү иңелрәк, чөнки православ диндә саналган урыслар күп. Изге атакай бу Идел буе төбәге, монда иңел булыр дип уйлый ахры. Миңа калса, бу эш барып чыкмый, аны акылына утыртырлар. Мин шуннан куркам, бүген Рус православ чиркәве Татарстан һәм Башкортстанга тәре һөүмнәрен башлап ибәрде булса кирәк. Галим, Русия ислам университеты ректоры Рафик Мөхәммәтшин: Рафик МөхәммәтшинМитпрополит Феофан ислам традицияләрен белә, мөселманнар күп яшәгән төбәкләрдә эшләгән, аның тәрибәсе бар, монда аңлашылмаучанлык юк кебек. Православ мәдәнияте дәресләре мәсьәләсе яңа түгел. Ел башында патриарх Кирилл Татарстанда православ мәдәнияте фәне укытылмый, дип әйткән иде. Аның Татарстанга сәфәре дә берничә тапкыр кичектерелде. Митрополит Феофанның да монда килүе, бәлкем, бу проблемага бәйледер. Мәктәпләргә дин кертү Православ чиркәвенең эше түгел, алар - дөньяви, анда укыту дәүләт һәм ата-аналар эше. Без, мөселман дине вәкилләре дә, мәктәпләрдә динне укыту кирәк дип әйтәбез. Башкача әйтә алмыйбыз. Чөнки күбрәк тарафдалар әлеп итү өчен һәр мөнбәрне кулланырга кирәк. Әмма ләкин, бүгенге көндә сүз дөньяви мәктәпләр турында бара. Митрополит теләге белән генә мәктәптә укыту мәсьәләсендә принципиаль үзгәреш булуын көтмим. Яңа митрополит миссионерлык эшен көчәйтер дип уйласам да, әмма ул Кавказда, мөселман төбәкләрдә эшләгән, ислам дине тарафдаларын күзаллый торган кеше, шуңа каршылыкка бармас дип уйлыйм. Казан семинариясе башлыгы да алмашынган иде. Аның активлыгы, эшчәнлеге, элеккесе белән чакыштырганда башка яссылыкта ята. Без актив хезмәттәшлек итсәк тә, каршылык чыккан юк иде әле. Яңа митрополит эшендә кытыршлыклар булырга мөмкин, әмма ул каты конфронтациягә бармас.",Татарстан әмәгатьчелеге яңа митрополитның православие таратуны көчәйтүен фаразлый,Татарстан,5239,https://www.azatliq.org/a/27132844.html,2015-07-18T08:53:23+00:00
"Беҙҙең нәҫелдә Тыуған ил азатлығы өсөн көрәшкән кешеләр бик күп. Бөгөн мин уларҙың бер нисәһе менән таныштырып үткем килә. Беҙ ата-бабаларыбыҙҙы оноторға тейеш түгелбеҙ, уларҙың тормошон, яу юлын өйрәнергә һәм киләсәк быуынға, үҙебеҙҙең тыуасаҡ балаларыбыҙға еткерергә, мираҫ итеп ҡалдырырға бурыслыбыҙ.",Өләсәйем һәм олатайҙарым,Еңеү,303,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-04/l-s-yem-m-olatay-arym-4337082,2025-08-04T10:25:12+00:00
4 декабрҙә Халыҡ-ара бизнес аҙналығында «Йәштәр эшҡыуарлығы» халыҡ-ара форумы сиктәрендә «Инновациялар биржаһы: студенттар кампустары селтәрендә инновацион проекттар маркетплейсы» дискуссияһы үтте.,Өфө вуз-ара кампусының үҙенең маркетплейсы барлыҡҡа киләсәк,Мәғариф,197,https://bashgazet.ru/news/belem-m-t-rbi/2025-12-05/f-vuz-ara-kampusyny-ene-marketpleysy-barly-a-kil-s-k-4495775,2025-12-05T18:00:00+00:00
"- Мин битемде йәшәртеү өсөн диспорт эшләтәм һәм шулай уҡ бер аҙ иренде лә ҡабарттырам. Иренемдең еп кеүек нәҙек булыуы оҡшамай. Миңә яҙылыусыларым бер операцияға яһатҡас, гел яһатҡың килеп, матурлыҡ өсөн төрлө алымдар йыш ҡулланырһың инде, тип әйткәйнеләр. Ысынлап та, туҡтап булмай. Матур булғы килә бит. Алдағы көндәрҙә түш тә яһатырға ине, - ти Миләүшә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, билдәле блогер быға тиклем ашҡаҙанын бәләкәсәйтте, битен тарттырҙы. Ошо процедураларҙан һуң ул йәшәреп, матурайып китте.","Шок! ""Башкирская домохозяйка"" иренен ҡабартҡан!",Яңылыҡтар,500,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/shok-bashkirskaya-domohozyayka-irenen-abart-an-4559796,2026-02-01T19:20:00+00:00
"Беҙгә ҡыш ваҡытында вагон аҫтын, тәгәрмәстәрҙе ҡарҙан, боҙҙан таҙартыуҙы ҡушып ҡуйҙылар бит, башҡа бәлә итеп. Нисәлер көнгә уҡыуға ла йөрөттөләр. Мин ней, ял булһа, Өфөнән зым - зыя юҡҡа сыға ла ҡуя инем. Уҡымайым да, өйрәнеү ҙә кәрәкмәй тигән булып, Тупаҡҡа ҡайтҡан да киткән инем. Йоғинде, эшләгәс - эшләгәс, уныһын да эшләп ҡуяһың инде тип, ҡайҙа боҙҙо онтарға, ҡайҙа ҡарҙан таҙартырға әкен - сөкөн иттереп күрһәттеләр ҙә, әйҙә бар дуй Мәскәүгә тип рейсҡа сығарҙы ла ебәрҙеләр. Кандрыла, Ульяновскила, Рузаевкала, Рязань ҡалаһында төшөп вагон аҫтарын таҙаларға! Лом тотоп алырһың да, проводницалар өҫтәп күрһәтер тигән инеләр, мин төшөп киттем Кандрыла. Хәҙер перрон яҡлап проводниктар китте туҡылдап, мин икенсе яҡтан төшөп киттем. Ҡулым эш белә, лом тотоп эшләгән бар! Мәке уйып та, һыйыр буғын да лом менән ырғыта һуҡҡан баш әле. Сатлама һыуыҡта боҙға бер һуғыуым етә, сәсрәп кенә тора боҙҙар, өлгөр генә! Колодкаларға эләктермәҫкә кәрәк, ул вагон аҫтындағы ғәләмәт, уйй, Аллаһ һаҡлаһын да ул икән. Белмәгән кешегә генә рәхәт икән. Индең дә поезға, туҡылдап киттең дә ултырҙың икән тей, әһә, булмаһа ярай ине. Ул вагон аҫтында мәмерйәң ары торһон икән дә ул. Боҙбармаҡтары әле әлхәм генә. Ул самауырҙың тәңгәлендә, туалет тиһеңме, ҡар һырығаны етмәгән, боҙланып ҡатып бөткән, әйтерһең дә ғүмере кеше ҡулы теймәгән. Эшем ҡыҙҙы. Онтойым да боҙҙо ары китәм, ырғыта һуғам да, тағы китә бирәм. Етмәһә был яҡта ҡар ҡатламы бейек, оҙон аяҡлы кеше йөрөп үткән, шуның юлына ғына баҫып байтаҡ ерҙе таҙалап ташланым. Хәҙер теге колодканың йән яғын таҙалап бөтәһең дә, саҡ ҡына лом осо менән тәгәрмәстән айырып ҡарайһың, ҡуша йәбешеп торорға тейеш түгел, йәнәһе лә. Мин дә тегене тикшереп ҡарарға булдым, лом менән тейеп тә өлгөрҙөм, тәгәрмәс яйлап ҡына айырылыу ғына ла түгел, яйлап рельс буйлап шыуа башланы был хәҙер. Әттәгенәһе! Тыш - быш иттереп поезд ҡуҙғалып алды ла китте. Шунда ғына башҡа барып етте! Бөттө баш, ятып ҡалдым бит поездан! Ҡарауыл да һөрәнләп булмай, китте поезд ғынам. Һуң ҡыҙҙарым да бар көскә ҡысҡыралар бит, тиҙерәк бууул, беҙ ҡуҙғалдыҡ, йүгер - йүгерә һал, Рәғиҙә, поезд тиҙлеген арттыра башламаҫ элек өлгөрөп ҡал! Йүгер имештәһәң, тубыҡтан ҡар, юлы ла юҡ. Нишләйһең инде, сатнама һыуыҡта бер ҡат кейем дә, ҡулда лом тотоп ятып ҡалып булмай! Минең эшем шул, поезда кәрәк мин. Башта мең төрлө уйҙар мыжғый, ватный салбар кейеп, ҡар кисеп остом поезға ултырам тип, әлдә бәхетемдән уныһы миңә ҡаршы килә, ҡыҙҙар ҙа, минең барған вагон да миңә яҡыная. Мин хәҙер бар донъямды оноттом! Миңә 58 йәш тә түгел, мин өс бала әсәһе, ике тапҡыр ҠӘЙНӘ лә, биш балаға өләсәй ҙә түгел, мин хәҙер утҡа баҫҡан бесәй хәлендәмен! Өс көнлөк донъя тибеҙ, был юл миңә бөтмәҫ тә, үтмәҫ тә һымаҡ ине! Ваҡыт үлсәүе юҡҡа сыҡты! Бына вагон, бына тамбурҙан штабной вагондың проводницаһы Айгөл, күҙҙәре! ҡурҡыу ҙа, үкенес тә, янау ҙа барыһы ла бар ул ҡарашта, иң мөһиме - ул күҙҙәр миңә ышана! . Мин аяҡты күтәреп баҫҡысҡа баҫып өлгөрҙөм, Ике ҡуллап поручнины эләктереп алдым да эскә ҡарай һикерҙемме, остоммо шунда, ней булһа ла тамбурҙа инем. Ағайҙарым мине хәтәр тәрбиәләгәндәр, бушҡа китмәне, бына ҡасан кәрәге тейҙе ул тип вагонға инеп киттем. Бер аҙ барғас лом иҫкә төштө бит, эхх әрәм генә итеп ташлап киттем микән, әле биш көн юлда йөрөргә, нишләргә инде, тип киттем ҡыҙҙарға. Улар көләләр, апай, ломды ташламаның, ҡуша тотоп йүгерҙең тиҙәр. Һөңгө тотоп йүгереп йөрөгән яугирҙар һымаҡ лом тотоп поезға ултырып кит инде! Хәҙер бик тә теләп кире поезға эшкә сығыр инем. Тик ошондай хәл килеп тыуа ҡалһа, яҡҡ, ҡуй сәле, минән булмай тиһәм, кем ышаныр икән.",Тимер юлы мажаралары. Рәғиҙә Хызырова,Хикәйә,3553,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-12-26/timer-yuly-mazharalary-r-i-hyzyrova-3086715,2022-12-26T15:11:00+00:00
"Бынан алда республикала фестивалдең төп йырына конкурс иғлан ителгәйне. Композитор Рәмил Туйсин еңеүсе булды. Ул «Башҡорт аты» гимнының барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне. - Конкурс иғлан ителгәс, шағирә Фирүзә Абдуллина менән ҡатнашырға булдыҡ, - тип фекерҙәре менән уртаҡлашты Рәмил Парижович. - Элек эстрада йырҙарын бергәләп ижад итеү буйынса уртаҡ тәжрибәбеҙ бар ине, һәм был идея беҙгә ҡыҙыҡлы тойолдо. Мин үҙем музыкант-фольклорсы, хәрби темаға арналған башҡорт халыҡ йырҙарында, көнкүреш йырҙарында ла аттар йыш телгә алыныуын яҡшы беләм. Шуға күрә артыҡ баш ватырға тура килмәне; һүҙҙәр ҙә, көй ҙә үҙенән- үҙе тыуҙы. Йырҙың яңғырашын замансараҡ итергә тырыштыҡ. Композитор әйтеүенсә, ул да, Фирүзә лә Баймаҡ районында үҫкән. Башҡорт атының гимнын ижад иткәндә бала сағын, тыуған ауылын йыш иҫкә төшөргән. - Был минең тарихым, уның менән илһамландым, — ти Рәмил Туйсин. Гимн «Башҡорт аты» фестивалендә ат парадында ""Атайсал"" ансамбле башҡарауында яңғыраны.",Фестивалдә башҡорт аты гимны яңғыраны,Конкурстар,960,https://henek.info/articles/---+--/2025-09-06/festivald-bash-ort-aty-gimny-ya-yrany-4378364,2025-09-06T18:10:00+00:00
"Эдуард НизамовРусиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир""нең илдәге иң югары дәрәә итәкчесе булуда гаепләнүче Эдурард Низамовка каршы инаять эшен тикшерү тәмамланган. Бу хакта. Реалиига аның адвокаты Рифат Яхинхәбәр иткән. Яхин сүзләренчә, Низамовка, ""Хизб ут-Тәхрирнең"" Русия канатын итәкләү гаебеннән тыш, террорчылыкны финанслау һәм хакимиятне көч кулланып басып алуга әзерләнү гаепләве белдерелгән. Эш Казанда Идел буе хәрби мәхкәмәсендә каралачак. Аңа гомерлек төрмә әзасы бирелергә мөмкин. Кулга алынганнан соң Низамов тикшерү изоляторлары хезмәткәрләре тарафыннан азаплауларгазарланды. Шулай ук ул төрмә бүлмәсендә үзе белән бергә утыручыларның провокацияләре турында да белдерде. Бераздан Низамовны башка бүлмәгә күчерделәр. ФСБ матбугат хезмәтендә Эдуард Низамовның фатирында һәм тагын ике гаепләнүче -Илдар Әхмәтановһәм Рәис Гыймадиевйортларында ""Хизб ут-Тәхрир әл-Ислами"" оешмасының Русиядә тыелган пропаганда материаллары, эмиссарлар фәрманнары, башкарылган эшләр турында хисаплар, террорчылык эшчәнлеге алып баруда кулланылган электрон иһазлар"" табылуын белдерәләр. Әмма, Рифат Яхин сүзләренчә, тентү беркетмәсендә китаплар турында бер сүз дә юк. ""Низамовның хатынының, балаларының телефоннары, балаларының компьютеры гына алынган"", ди адвокат.41 яшьлек Низамов 2018 елның 11 октябрендә Казанда тоткарланган иде. ФСБ аны ""Хизб ут-Тәхрир""нең Русиядә иң югары дәрәә итәкчесе булуда гаепләде. Эдуард Низамов гаебен танымый, күрсәтмәләр бирүдән баш тартты. Ул моңа кадәр дә 2005 елда экстремистик оешма эшчәнлегендә катнашуда гаепләнеп, ике елга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм ителгән булган. Низамов белән бер көнне Чистайда Илдар Әхмәтановны һәм Чаллыдан Рәис Гыймадиевны да кулга алдылар. Аларга да ""Хизб ут-Тәхрир"" эшчәнлеген оештыру турында гаепләү белдерелгән. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Русиядәге ""Хизб ут-Тәхрир"" итәкчесе булуда гаепләнүче татарстанлы эшен тикшерү тәмамланган",Яңылыҡтар,2536,https://www.azatliq.org/a/30160372.html,2019-09-12T09:00:55+00:00
"Административная ответственность предусмотрена за: - хранение наркотических средств (ст.6.8 Ко АП РФ); - незаконное потребление наркотических средств, в том числе в общественных местах (ст. 6.9 ч.2 ст. 20.20 Ко АП РФ). Если лицо уклоняется от получения медицинской помощи, оно может быть привлечено к ответственности с назначением наказания вплоть до административного ареста на срок до тридцати суток (ст. 6.9.1 Ко АП РФ); - пропаганду наркотических средств (ст. 6.13 Ко АП РФ); - управление транспортным средством в состоянии наркотического опьянения (ст. 12.8 Ко АП РФ); - нахождение в состоянии наркотического опьянения несовершеннолетних, не достигших возраста 16 лет (20.22 Ко АП РФ). За совершение указанных выше административных правонарушений предусмотрены различные виды наказания вплоть до административного ареста на 15 суток. Уголовным кодексом РФ установлена ответственность за деяния, связанные с незаконным оборотом наркотиков, в том числе за их: - хранение, приобретение, перевозку, пересылку, изготовление, переработку (ст. 228 УК РФ); - сбыт наркотиков (ст. 228.1 УК РФ); - хищение либо вымогательство наркотических средств и психотропных веществ (ст. 229 УК РФ); - культивирование растений, содержащих наркотические средства (ст. 231 УК РФ); - организация либо содержание притонов или систематическое предоставление помещений для потребления наркотиков (ст. 232 УК РФ). За совершение любого из указанных преступлений предусмотрено наказание в виде лишения свободы. Возможность назначения пожизненного лишения свободы предусмотрена за сбыт наркотических средств в особо крупном размере. Преступления в данной сфере несут огромный вред общественной нравственности и здоровью населения, в связи с чем законодателем предусмотрена строгая мера наказания. Последствия, которые влечет за собой участие в незаконном обороте наркотических средств, не исчерпываются только мерами уголовного и административного воздействия. Лица, привлеченные к ответственности, могут быть лишены водительских прав, ограничены в получении специальных разрешений, им может быть закрыт доступ на военную и государственную службу. Основным способом сбыта наркотических средств остается бесконтактный с использованием информационно-телекоммуникационных технологий, которым занимаются участники преступных групп, действующих под видом различных интернет-магазинов. К сожалению, организаторам незаконных схем сбыта наркотиков пока еще удается вовлекать простых граждан в свою преступную деятельность в качестве курьеров или так называемых закладчиков. А ведь эта деятельность не просто противоправна, она преступна и в качестве наказания за нее предусмотрены меры вплоть до пожизненного лишения свободы.",Ответственности за совершение преступлений и правонарушений в сфере незаконного,Йәмғиәт,2690,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-04/otvetstvennosti-za-sovershenie-prestupleniy-i-pravonarusheniy-v-sfere-nezakonnogo-4309835,2025-07-04T14:25:00+00:00
"Кардинальных изменений нет. Структура и содержание остаются прежними, демоверсии опубликованы ещё в августе. Демографический пик. В этом году 664 тысячи выпускников, и в связи с таким ростом увеличено количество пунктов проведения (более 6 тысяч) и число общественных наблюдателей. Для ребят с особенностями здоровья сохраняется возможность сдавать экзамен на дому. Родители — полноправные участники процесса. С прошлого года по рекомендации Госдумы родители активно привлекаются к контролю. Уже обучено 20 203 родителя из 88 регионов. Они следят не только за порядком, но и за комфортом учеников, дают обратную связь. А для всех желающих есть акция «Сдаём вместе», которая позволяет родителям пройти через процедуру ЕГЭ и лично убедиться, как соблюдаются права детей. Технологии. Нейросети тоже «обучены»: они анализируют потоковое видео, выявляя подозрительное поведение ученика. Но окончательное решение, конечно, всегда остается за человеком. Также ежегодно проводится графологическая экспертиза. Единые условия должны быть для всех. Учтены пожелания родителей. Ранее родители невыпускных классов жаловались, что в мае из-за пробников девятиклассников и одиннадцатиклассников с занятий снимали учителей, и дети оставались без уроков. Теперь все строго: экзаменационная нагрузка начинается только с 1 июня, образовательный процесс не страдает. Законодательные инициативы. Оперативно и своевременно внесены поправки, касающиеся сдачи экзаменов на приграничных территориях. Отдельно обсудили недопустимость шумных работ вблизи пунктов проведения экзаменов. Будем делать всё, чтобы учащиеся чувствовали себя максимально комфортно. О режиме тишины. Мы выступаем за то, чтобы во время экзаменов в школах не было лишнего шума — ни строительного, ни информационного. Благодаря слаженной работе Комитета и диалогу с Рособрнадзором в прошлом году удалось минимизировать присутствие проверяющих в пунктах проведения, чтобы не отвлекать учеников. Информационный фон тоже был спокойным, и это правильная практика. Благодарим Рособрнадзор за открытость и готовность к диалогу. Важно, что родительское сообщество становится полноправным партнером, а экзамены проходят максимально прозрачно, комфортно и безопасно. Комитет По Просвещению Госдума Эльвира Аиткулова",О готовности к ГИА-2026,Аңлатма,2251,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-16/o-gotovnosti-k-gia-2026-4580421,2026-02-16T17:07:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧистайдагы кунакханәләрнең вәкилләре туристлардан ыелган салым чынлыкта бер процентны тәшкил итми, 6-10 процентка чыга ди. Татарстанның Чистай районындагы кунакханә хуалары шәһәр хакимияте белән очрашкан. Алар туристлардан ыела торган яңа салым эшмәкәрлеккә авырлык китерә дип зарланган. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә.2025 елның 1 гыйнварыннан Татарстанның кайбер районнарында кунакханәләр һәм отельләрдән турист салымыыела башлады. Яңа салым кунакханәләрдә, хостелларда һәм башка яшәү урыннарында бер тәүлек яшәү бәясенең 1-ын тәшкил итә. Әмма шул ук вакытта салым 100 сумнан да ким булмаска тиеш. ""Кунакханәдә урын алу (бронь) сервисларына бүлмә бәясеннән 15 процент түлибез, туристлар салымы түләячәкбез. Нәрсә калачак? Ябылсак иңелрәк булачак! "" — ди Чистайның ""Кама"" кунакханәсе итәкчесе Рузалия Мөкминова. Аның әйтүенчә, ""Кама"" кунакханәсендә йокы урыны арендалау кимендә 1000 сум тора. Әгәр дә туристлардан 100 сум салым алсаң, бу бәянең бер проценты түгел, 10 проценты дигән сүз. Шул ук вакытта ""Кама""да 20 бүлмә бар, бер ел эчендә бу кунакханә 57 процентка гына тулы була, ди ул. Мөкминова әйтүенчә, Чистайга туристлар агымы зур түгел, күпчелек туристлар бер көнгә генә шәһәр карарга гына дип килә, кунып калмый. Шул ук вакытта әйтик фатирларын тәүлеклек арендага бирүчеләр, ял базасы хуалары салым түләүчеләр исемлегенә эләкмәде, алар тиешле тикшерүләрне дә үтми, хезмәткәрләренең дә медицина картасы юк ди ул. ""Болай да бөтен әйбер өчен кем түли — шул кешедән салым алалар. Ә кем рәсми теркәлмичә эшләгән, шулай эшләвен дәвам итә. Әгәр безне ишетмәсәгез, кабат фатир яллауда ""кара бизнес"" чәчәк атачак"", дип зарланган ""Кама"" кунакханәсе итәкчесе. Чистайда барлыгы ике кунакханә бар. Икенчесе — ""Чистополь""нең баш мөдире Гөлкәй Мостафинада 100 сум салымны күп дигән. ""Ноябрьдән майга кадәр керемебез бөтенләй юк. Нигездә ыеп куелган акчаларга яшибез: хезмәт хакы түлибез, коммуналь чыгымнарны, бөтен әйбер кыйбат, чыгымнар күп. Бу 100 сум — безнең кунакханәдәге иң арзанлы бүлмәнең алты проценты дигән сүз. Бу бик күп. Мосафирлар бөтенләй юк, мәсәлән бүген безнең 45 бүлмәнең икесендә генә кеше бар"", дигән Мостафина. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда кунакханә хуалары туристлардан салым ыюга зарлана: ""Ябылсак, иңелрәк булачак""",Яңылыҡтар,2191,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-kunakhana-hujalari-turistlardan-salim-jiyuga-zarlana-yabilsak-jingelrak-bulachak-/33283302.html,2025-01-21T12:35:21+03:00
90-летнему отшельнику Кинзягулу Салимгарееву из Белорецкого района члены избирательной комиссии села Усмангали отвезли на дом ящик для голосования.,Как на выборах Президента России проголосовал отшельник,Яңылыҡтар,147,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-17/kak-na-vyborah-prezidenta-rossii-progolosoval-otshelnik-3689099,2024-03-17T23:07:05+00:00
"В первый день более пятисот его участников — представители местного самоуправления регионов страны — побывали в городах и районах республики, чтобы познакомиться с лучшими муниципальными практиками. Одной из таких площадок стал Бирск. Местный исторический музей и музей керамики и гончарного дела в креативном пространстве «Чирковъ», с которыми познакомились гости, давно уже стали брендом города. Посетили главы муниципалитетов и предприятие «Спектр», изготавливающее детские игрушки вот уже на протяжении 35 лет. Руководитель «игрушечного» завода Снежана Ахметшина провела для участников форума замечательную экскурсию, показав полный цикл производства продукции: проектирование, разработку дизайна, изготовление пресс-форм, литье, сборку и упаковку готового изделия. Гости оценили широкий ассортимент выпускаемой продукции, ее качество и с увлечением разглядывали яркие игрушки.",Яркий спектр бирской игрушки,Яңылыҡтар,881,https://tanburz.ru/news/novosti/2026-01-29/yarkiy-spektr-birskoy-igrushki-4555727,2026-01-29T15:48:00+00:00
В связи с последними событиями  напомним вам о правилах безопасности.,Будьте бдительны и внимательны!,Яңылыҡтар,69,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-23/budte-bditelny-i-vnimatelny-3698386,2024-03-23T23:14:42+00:00
"Ярыш йомғаҡтары буйынса Рәсәйҙән бөтә ҡатнашыусылар ҙа призлы урындар алды. Миҙалсылар иҫәбендә — Олимпиада хәрәкәте остаздары ассоциацияһы уҡыусылары: Динис Ғизәтуллин һәм Әмин Ҡасимов – көмөш, Денис Филиппов, Ильяс Ҡазыханов бронзаға лайыҡ булды. Олимпиада хәрәкәте остаздары ассоциацияһынан Айнур Ғүмәров беҙҙең команданың етәксеһе булды, Глеб Микрюков менән Вадим Харисов та уҡыусыларҙы иғтибар үҙәгендә тотто. ӨДНТУ-ның Евразия политехник мәктәбенең 1-се курс студенты Вадим Харисов уҡыусыларҙы олимпиадаға әҙерләү тураһында һөйләне: – Беҙ Бөтә Рәсәй олимпиадаһын үттек. Унда беҙҙең егеттәр уңышлы сығыш яһаны. Әлбиттә, еңеүгә  үҙ аллы  әҙерлек тә, Олимпиада хәрәкәте остаздары ассоциацияһы үткәргән дәрестәр ҙә ҙур йоғонто яһаны.  Олимпиада теоретик һәм практик турҙан торҙо. Теоретик турҙа һигеҙ мәсьәлә бирелде. Икенсе тур  ҡыҙыҡлыраҡ булды һәм ике йүнәлештән торҙо: реакцияны кинетик анализлау һәм -метр менән титрлау. Кемгәлер был эштәр еңел, кемгәлер ҡатмарлы булып күренде, сөнки ҡағиҙәләр йәһәтенән химия буйынса Бөтә донъя олимпиадаһына оҡшашлыҡ булды. Ундағы кеүек үк тиҙ уйларға, мәсьәләләрҙе тиҙ сисергә кәрәк ине, шул арҡала күптәр ваҡыт еткерә алмай ыҙаланды. Сығанаҡ: Башинформ.",Уҡыусыларыбыҙ Олимпиада призерҙары булды,Яңылыҡтар,1198,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-04/u-yusylaryby-olimpiada-prizer-ary-buldy-4264380,2025-06-04T15:28:00+00:00
"— Һуң, ҡорҙаш, һорайым әле? ! Хәҙер бит закун сыҡты, әлиминт түләгәсең улың һине көтөргә тейеш бит! Аптыраулы ҡараш тағын ярты-йорто ишетеүен ишаралай ине. — Көтһәләр риза булып көтһөндәр, көтмәйем тиһәләр көсләшмәйем, ҡарттар йортона булһа ла барырмын инде, ҡарыуым бөтөнләй бөтә башлаһа.",Балаңды баҡырға алдатһаң. Хикәйә,Әҙәбиәт,289,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-03-10/bala-dy-ba-yr-a-aldat-a-hik-y-4151977,2025-03-10T21:39:10+00:00
"Борон-борон заманда ҡараңғы Урал тауы төпкөлөндә атаһы менән ҡыҙы йәшәгән, ти. Төрлө йәнлек тиреләренән ҡыуыш әтмәләп, йыл әйләнәһенә шунда көн күргәндәр. Ҡолас йыуанлығы ҡарағай эсен яндырып, кәмә яһағандар. Унда йөҙөп, осло һөңгө менән сәнсеп балыҡ тотҡандар, ти. Ҡыҙ балыҡ ҡылсыҡтары менән ҡуян тиреһенән күлдәк, кәпәс, ҡышҡылыҡҡа хатта толоп та теккән, айыу баҡтаһынан быйма ла баҫып кейер булған. Ағас төпһәләрен ҡурсаҡ итеп уйнатҡан. Ағиҙел йылғаһы тулҡындары ярҙарына матур таштар сығарған. Йәйҙәрен ҡыҙый уларҙың һәр төрлөһөн тотоп ҡарап, таң ҡалған, ти. Ҡышын атаһы мәке уйып, һыу төбөнән таштарҙы һоҫоп алып биргән, ҡыҙы уларҙы өйөндә уйнатыр булған. Күҙҙең яуын алған таштарға, ваҡ ҡабырсаҡтарға һоҡланып, түшенә, ҡолаҡтарына ҡуйып ҡараған. Атаһы һәр береһен йомролатып шымартҡан. Ҡаты таштан беҙ яһаған. Уларҙың иң матурҙарын тишкән, ҡыҙы кипкән ҡамыш епкә биҙәк яһап, аралаштырып теҙгән һәм түшенә таҡҡан. Шуға ла атаһы үҙен Ташбикә тип йөрөткән. Таштар ябай булмаған, тылсым көсөнә эйә икән. Улар тауышланып, бәлә-ҡазаны иҫкәрткән. Урал тауы битендә көртмәле йыйғанда Ташбикә сылтырап һыу аҡҡанын, таштар шаулағанын ишеткән. Бер мәл күккә ашҡан яҫы ташта ҡыр кәзәһен, янында бәрәсен күргән. Ялбыр ҡайын башынан йылғыр һеләүһен бәләкәскә ташланырға алғы аяҡтарын һуҙған. Ташбикә яуызды атып төшөргән. – Рәхмәт, ҡотҡарыусым! – тигән Әсә. Ҡыҙға ул ҡыу көпшә биргән дә шунда уҡ юҡ булғандар. Көн артынан көн тыуған, Ташбикә ҡоро-һары йыйған, саҡматаш менән усаҡ тоҡандырып, айыу итен ыҫлаған. Мышы һөтөн киптереп, ҡышҡа әҙерләнгән. Ә бер көндө түшендәге ҡабырсаҡтарҙа һыу тулҡындарының таштарҙы йыуған тауышы ҡолағына салынған, ти. Әле генә сут-сут килеп өҙлөкһөҙ һайраған һандуғас та тымған. Оя янындағы тал сыбығында ултырған бер себешен йыртҡыс ҡош эләктереп алған да осорға йыйына икән. Ташбикә уға уғы менән тоҫҡап атып ебәргән. Шулай һандуғас балаһын да үлемдән ҡотҡарған. – Рәхмәт, дуҫым! – тигән дә Әсә уға бер ҡауырһынын биргән. Көн артынан көн үткән. Ташбикә күҙгә күренеп үҫкән, матурайған, таһылланған. Бәләгә тарыусыларға ярҙам иткән һайын күкрәгендәге биҙәүес таштары еңеләйә бара, ти. Бер саҡ Ташбикә таң һарыһынан балыҡҡа киткән. Кәмәһенә ултырыуы булған, көн ҡараңғыға сумған, кәмә кирегә әйләнеп, елдән дә етеҙ аҡҡан. Көләс Ҡояш ҡайҙа юғалған? Ҡараһа. Ауыр ҡанаттарын елпеп, Ҡояшты ҡаплаған ҡош, йылан кеүек ыҫылдап, уға етеп килә икән. Күҙен асып йомған арала дәү ҡошҡа атып ебәргән дә үҙе иҫен юғалтып йығылған. Бер аҙҙан аңына килһә, кәмәһе талғын ғына аға, ти. Йылғала иҫ киткес матур шөңгөрҙәр бәүелә, балыҡтар һикерешеп уйнай икән. Кәмәнең икенсе осонда ҡара сәсле, ҡара ҡашлы бер егет баҫып тора, ти. Ул ҡыҙға ҡарап йылмайыуы булған, алтын шөңгөрҙәр уға һирпелгән. Ташбикә дәү ҡарасҡы ҡоштан ҡурҡып, телдән яҙған икән. Шул ваҡыт һандуғас биргән бүләкте иҫенә төшөрөп, ҡауырһынды ауыҙына ҡабып өрөүе булған, теле асылған да ҡуйған, ти. – Кем булаһың, егет? – тип өндәшкән Ташбикә. – Сабый сағымда Мәскәй әбей мине урланы, дөйәғош йомортҡаһын һоғондорҙо. Мин имәнес ҙур ғифрит ҡошҡа әйләндем. Кем шул йомортҡаны үтә ата, шул ваҡытта ғына кеше ҡиәфәтенә әйләнә алырға тейеш инем. Рәхмәт һиңә, һылыу! – тип белдергән егет. Шул саҡ Ташбикәнең кейеменән таштар ҡойолған һәм кәмә төбөндәге балыҡтар уға көмөш тәңкәләрен һирпкән. Егет батыр ҡыҙҙың шау тәңкәле һаҡалына, ергә тейеп торған сәсендәге сәсмәүенә һоҡланып, уны, Тәңкәбикәм, тип яратҡан. Ҡыҙ уға, Батырым, тип өндәшкән, Ҡоралай-әсәнең бүләген биргән. Ҡыу көпшә Урал тауының түбәһендә күптән үҙенә эйә эҙләп, моңайып, кибеп ултырған ҡурай булған, ти. Егет уны ауыҙына терәүе булған, сихри моң урман-далаларға таралған. Моң тауышына арбалып, алыҫтарҙан егет-ҡыҙҙар ҡурайсыны эҙләп килгән. Шунан бирле ҡыҙҙар Тәңкәбикә кеүек биҙәүес йөрөтә, егеттәр ҡурай уйнай башлаған, ти. Тора-бара түштәге биҙәүесте һаҡал, селтәр тип йөрөткәндәр. Зөһрә БӘШӘРОВА. Әбйәлил районы, Теләш ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәңкәбикә,Хикәйә,4289,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2023-06-05/t-k-bik-3287663,2023-06-05T09:29:35+05:00
"Уның вафатына 10 йыл, әммә халыҡ изге күңелле ҡатынды онотмай Быйыл ноябрҙә хатта ил президенты үҙе уның туғандарына ҡайғы уртаҡлашыу ебәрә.",16 ғына йәшендә 150 балаға әсәй була,Йәмғиәт,140,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-11-30/16-yna-y-shend-150-bala-a-s-y-bula-4487151,2025-11-30T17:35:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһында бер нисә йыл рәттән урта махсус һөнәри уҡыу йорттары араһында Һөнәри оҫта лыҡ буйынса чемпионат үтә. Профессионалдар чемпионаты хәрәкәте конкурсанттарҙың компетенцияла рын күрһәтеүгә һәм билдәле бер иҡтисади өлкәлә «продукттар» прототиптарын формалаштырыу буйынса эшкә йүнәлтелгән ярыштар сараһы булып тора. Һөнәри оҫталыҡ чемпионаттарын ойоштороу һәм үткәреү, шулай уҡ иҡтисадтың төрлө тармаҡтарын оператив һәм һөҙөмтәле кадрҙар менән тәьмин итеүгә булышлыҡ итеү юлы менән эшсе һөнәрҙәрҙең әһәмиәтенһәм абруйын күтәреүгә, йәштәрҙең һөнәри үҫешенә булышлыҡ итеүсе шарттар һәм мотивация системаһын булдырыусы сара. Нефтекама нефть колледжы базаһында икенсе йыл рәттән «Һөнәри эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы үткәрелә. Ойоштороусылар Нефтекама нефть колледжының башҡорт теле уҡытыусылары: Әпҡәҙиров Венера Ҡасим ҡыҙы, Ахунова Гүзәл Заһит ҡыҙы, Йәһүҙина Айгөл Салауат ҡыҙы, Мөхәмәтханова Гөлсәсәк Фәдис ҡыҙы, Саҙрыева Айһылыу Рево ҡыҙы. Быйыл компетенцияла бөтә республи канан 12 конкурсант ҡатнашты (Өфө урман хужалығы техникумы, Стәрле тамаҡ төҙөлөш һәм профессиональ технологиялар колледжы, Күмертау педагогия колледжы, Нефтекама машиналар төҙөү колледжы, Өфө яғыу лыҡэнергетика колледжы, Нефтека ма педагогия колледжы, Стәрлетамаҡ политехник колледжы, Өфө тармаҡ технологиялары колледжы, Нефтекама нефть колледжы, Өфө сауҙаиҡтисад колледжы, Өфө статистика, информа тика һәм иҫәпхисап техникаһы колледжы, Туймазы дәүләт юридик колледжы). Глобалләшеү һәм интеграция шарттарында белгестәрҙең һөнәри күнекмәләргә генә түгел, тел компетенцияларына ла эйә булыуы мөһим, был уларға күп телле мөхиттә һөҙөмтәле аралашырға һәм эшләргә мөмкинлек бирә. Компетенция башҡорт телен популярлаштырыуға, уны профессиональ өлкәлә ҡулланыуға булышлыҡ итә, был бигерәк тә башҡорт телле мөхиттә көнүҙәк. Һөнәри күнекмәләргә заман са талаптар эшлекле хат алышыу һәм аралашыу алып барылған телде белеүҙе үҙ эсенә ала. Конкурс ошо талаптарға яраҡлашырға ярҙам итә. «Профессиональ эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы буйынса Төбәк чемпионатын үткәреү белгестәр араһында тел компетенцияһы кимәлен күтәреүгә йүнәлтелгән мөһим сара булып тора. Конкурстың маҡсаттары: дәүләт телен (башҡорт телен) белеү кимәлен күтәреү, ҡатнашыусыларҙың тел күнекмәләрен яҡшыртыу өсөн шарттар булдырыу, ҡатнашыусыларҙы үҙ про фессиональ эшмәкәрлегендә дәүләт телен (башҡорт телен) өйрәнеүгә һәм ҡулланыуға дәртләндереү. «Һөнәри эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы РФ Хеҙмәт министырлығының 2022 йыл 9 мартында 109 н приказы менән раҫланған «Персонал менән идара итеүсе белгес» профстандартына нигеҙләнгән. Был профстандартҡа нигеҙләнеп конкурс эштәре төҙөлә. Ҡатнашыусылар ике көн дауамында (8 сәғәт) өс модуль үтә. Етәкселәр барыһы ла эксперт. Эш төрҙәренә туҡталып китәйек. Модуль А. «Эшкә ҡабул иткәндә дәғүәсе менән әңгәмә ойоштороу» тип атала. Модуль ҡатнашыусыларҙың телмәр байлығын тикшереүгә, уйлау һәләтен, фекерләү ҡеүәһен үҫтереүгә йүнәлтелгән. Һөнәри эшмәкәрлектә килеп сыға торған хәлдәрҙән сығып конкурсант 5 ситуаци он һорауға яуап бирергә тейеш. Мәҫәлән, һеҙ секретарь. Етәксегеҙ ашығыс документ әҙерләргә һәм баҫтырырға ҡушты. 15 минут дауамында документ өҫтөндә эшләйһегеҙ, уны баҫтыра башлағас, компьютер туҡталып ҡала. Тап ошо ваҡытта етәксегеҙ ашығыс рәүештә до кументты килтереүҙе талап итә. Һеҙҙең ғәмәлдәрегеҙ? Модуль Б (1). «Эште дәүләт телдәрендә документация менән тәмьин итеү» тип атала. Дәүләт телдәрендә документация һәм хеҙмәт хаттарын алып барыу компьютер артында эшләнә. Сәғәт ярымваҡыт бирелә. Бирелгән текст буйынса ойошманың фирма бланкаһын дәүләт стандарттарына ярашлы итеп эшләргә кәрәк. Миҫал. Әминев Мостафа Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы Мостай Кәрим урамы 96 сы йортта урын лашҡан Нур асыҡ акционерҙар йәмғиә тендә эшләй. Ойошманың индексы – 456987, эш телефоны –. Эшлекле мөрәжәғәтегеҙ булһа, уны электрон адресына ебәрә алаһығыҙ. Был фирма тураһында бөтә булған мәғлүмәтте сайтында табырға мөмкин. Кәрәкле мәғлүмәтте унда таба алмаһағыҙ, йәм ғиәттең идентификацион номеры –, иҫәпкә ҡуйыу сәбәптәренең коды –, предприятиелар һәм ойошмаларҙың дөйөм Рәсәй классифи каторы – 00126721, төп дәүләт теркәү номеры –. (Конкурсанттың эше) Модуль Б (2). «Эште дәүләт телдәрен дә документация менән тәмьин итеү» тип атала. Компьютер артында эшләнелә. Модулде үтергә сәғәт ярым ваҡыт ҡаралған. Конкурсант бирелгән текст, приказдар төҙөү стандартына нигеҙләнеп приказ төҙөргә тейеш. Миҫал. Бөгөн ААЙ «Башсайт» компани яһының генераль директоры Исламов Салауат Ирек улы Ғәлиева Айһылыу Ҡәҙим ҡыҙын баш бухгалтер итеп бух галтерия бүлегенә билдәһеҙ срокка (ваҡытҡа) эшкә алды. Эш хаҡын тарифҡа ярашлы 50 000 (илле мең) һум тип бил дәләне, ай һайын 10 000 (ун мең) һум өҫтәмә эш хаҡы түләргә ҡарар итте. Ике ай һынау срогы бирелде. Приказ менән Ғәлиева А. Ҡ. танышты. Хеҙ мәт килешеүе 43240. (Конкурсанттың эше) Модуль В. «Тәбәк халыҡтарының этномәҙәни төрлөлөгөн һаҡлауға йүнәл телән интелектуаль уйын» тип атала. «Башҡорт телем – ғорур илем» тип исемләнгән квизуйын. Был модулдә ҡатнашыусыларҙың Башҡортостан тарихын, мәҙәниәтен, әҙәбиәтен, башҡорт теленең грамматикаһын белеү тикшерелде. Модулдәрҙе һәр студент үтәп сыға алды. Ике көн дауамында барған көсөргәнешле ярыштан һуң еңеүселәр билдәләнде: урында – Гамимлов И. – етәксеһе Ахунова Г. З. (Нефтекама нефть колледжы), урын Әбделмәнов Х. – етәксеһе Әминева Ф. С. (Өфө яғыу лыҡэнергетика колледжы), урын Ҡорбанова А. – етәксеһе Арҫланова Р. Ф. (Күмертау педагогия колледжы) һәм Кинйәғолов И. – етәксеһе Ғабдел мәнова А. З. (Өфө урман хужалығы техникумы). Башҡорт телен сәнәғәт өлкәһендә ҡулланыуҙы хуплаған бағыусылр ҙа булды. «Башфонд» ойошмаһы, «Мосафир» тәбиғи күндән эшләнгән әй берҙәр магазины ҡиммәтле бүләктәр тапшырҙы. Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайы рәйесе Йосопов Юлдаш Мөхәммәт улы еңеүселәрҙе конгресс-холл сәхнәһендә дипломдар менән тәбрәкләне. Яңы компетенцияны индереү хеҙмәт баҙарында колледжды тамамлаусыларҙың конкурентлыҡ һәләтен арттырасаҡ, РФ субъекттарының дәүләт телдәрен белеү кимәлен күтәреү өсөн шарттар булдырасаҡ, колледжды тамамлаусыларҙа Башҡортостан халыҡтарының мәҙәниәтенә һәм йолаларына ихтирамлы мөнәсәбәт булдырасаҡ. «Профессиональ эшмәкәрлектә дәүләт телдәре» компетенцияһы буйынса төбәк чемпионатын үткәреү белгестәр өсөн профессиональ эшмәкәрлектә тел компетенцияһын күтәреүгә йүнәлтелгән мөһим сара булып тора. Башҡортостан Республикаһы даими үҫеш һәм камил лашыу төбәге, тыуған Республикабыҙҙы яҡшыраҡ, ә илде көслөрәк итеү беҙҙең ҡулыбыҙҙа!",Башҡорт телен һөнәри эшмәкәрлектә ҡулланыу,Мәғариф,6481,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-06-16/bash-ort-telen-n-ri-eshm-k-rlekt-ullanyu-4278065,2025-06-16T17:37:00+00:00
"Салауат Ғайса улы 1960 йылдың 3 ғинуарында Башҡортостандың Ишембай районы Ғүмәр ауылында тыуған. Тәүге әҫәрҙәре республика матбуғаты биттәрендә үткән быуаттың 70-се йылдарында донъя күрә башлай. Поэзия менән проза жанрҙары өлкәһендә эшләй. Юмористик һәм сатирик хикәйәләр ижад итә. Ижади һәләте мәктәпкәсә һәм кесе йәштәге мәктәп балалары өсөн хикәйәләр ижад итеүҙә ныҡлы асыла, шул йүнәлештә тиҫтәгә яҡын китап яҙып баҫтыра. 2007 йылдан республикабыҙҙағы абруйлы, иң ҙур тиражлы ижтимағи-педагогик, фәнни-методик «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналын етәкләй. Әҙиптең хикәйәләре балалар өсөн донъяны, тирә-яҡ мөхитте, тәбиғәтте танып-белеү, һаҡлау, өлкәндәр һәм балалар мөнәсәбәте, патриотик тәрбиә йүнәлешендә ижад ителгән. Хөрмәтле Салауат Ғайса улы! Беҙ һеҙҙе олпат байрамығыҙ менән ысын күңелдән ҡайнар ҡотлайбыҙ. Алдағы көндәрҙә иҫәнлек-һаулыҡ, ғаилә именлеге, матбуғатҡа, мәғарифҡа, әҙәбиәткә һәм мәҙәниәткә арымай-талмай хеҙмәт итеүегеҙҙе, яңы үрҙәргә һәм ижади уңыштарға өлгәшеүегеҙҙе теләйбеҙ!",ҠОТЛАЙБЫҘ!,Яңылыҡтар,1000,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-03/otlayby-4074498,2025-01-03T10:10:00+00:00
"фикерләрИнде берничә ел рәттән күчерелә торган Дөнья татар яшьләре форумы быел август аенда узарга тиеш. Ул 26–28 август көннәрендә ""Милләт ыены"" кысаларында үткәреләчәк. Бу хакта Татар конгрессының Милли шура утырышында хәбәр ителде. Васыйл Шәйхразиевсүзләренчә, ""Милләт ыены""на быел меңгә якын делегатны чакырачаклар. 820 ләп делегат Русиянең төрле төбәкләреннән килер дип көтелә, 180 ләп катнашучы чит илдән чакырылган, диде ул. ""Милләт ыены"" быел өченче тапкыр үткәреләчәк. Моңарчы ул 2020 һәм 2021 елда узды. ыен кысаларында Яшьләр форумыннан тыш Татар хатын-кызлары форумы һәм төбәк өйрәнүчеләр ыены да узачак. Шәйхразиев әйтүенчә, һәр чара аерым узачак, шуннан соң уртак пленар утырышы үткәреләчәк. Ике елга бер үтәргә тиешле татар яшьләре ыенын төрле сәбәпләр белән кимендә берничә тапкыр күчергәннәр. Соңгы тапкыр мондый зур ыен 2019 елда оештырылган.2024 елда Дөнья татар яшьләре форумының тугызынчы ыены август аенда узарга тиеш булган, әмма ул ""Казанда зур халыкара чаралар үткәрү сәбәпле""күчерелгән. Казанга ул чакта Русиядән һәм кайбер чит илләрдән 600 ләп делегат киләргә тиеш булган. Шуннан соң Татар конгрессы яшьләр ыенын 2025 елның 23-27 апрель көннәрендә үткәрүне планлаштырган. Аны татар шагыйре Габдулла Тукайның 139 еллыгы һәм ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасының 20 еллыгына туры китерү планлаштырыла диелгән иде. ""Бизнес "" чыганаклары әйтүенчә, ыенны чираттагы тапкыр кичектерү Дөнья Татар конгрессының актив милли анлы яшьләрнең ""иңел булмаган вакытларда кыю инициативалар белдерү ихтималыннан"" курку белән аңлата. Моңарчы Татар яшьләре форумы, мисал өчен, мәктәпләрдә татар телен мәбүри укытуны туктатуга кискен каршы чыккан иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Дөнья татар яшьләре форумын август аенда үткәрергә ыеналар,Яңылыҡтар,1750,https://www.azatliq.org/a/33415880.html,2025-05-16T09:57:17+00:00
"Башҡортостанда, Рәсәйҙә генә түгел, сит илдәрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙ ҙә туған телебеҙҙе, мәҙәниәтебеҙҙе, йолаларыбыҙҙы һаҡлау буйынса әүҙем эш алып бара. Бөгөн беҙ Стәрлетамаҡ ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, тарих фәндәре кандидаты, Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы доценты Ләйсән Йәркәй ҡыҙы Йосоповаға мөрәжәғәт иттек. Был ҡалала кескәйҙәр, уҡыусылар, йәштәр менән әүҙем эш алып барыла. – Ләйсән Йәркәй ҡыҙы, һеҙ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Стәрлетамаҡ ҡалаһы бүлексәһен 2015 йылдан алып етәкләйһегеҙ. Һеҙҙең башланғыс менән үткәрелеп, төбәк-ара кимәлгә күтәрелгән Етегән ғаилә байрамы, башҡорт ғаиләһе көнө – ҙур ҡаҙанышығыҙ. Уны Стәрлетамаҡтың бренды, тип хаҡлы рәүештә ғорурлана алаһығыҙ. Ҡала башҡорттары ҡоролтайы тағы ниндәй саралар ойоштора? – Беҙ ҡоролтай янында үҙебеҙҙең коммерцияға ҡарамаған ойошмабыҙҙы булдырҙыҡ. Уның аша төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, грант отоу, проекттарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлеге артты. Мәҫәлән, тормоштары Стәрлетамаҡ менән бәйле күренекле шәхестәргә һәйкәл, бюст, таҡтаташ асыу йүнәлешендә эшләйбеҙ. Университетта Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл астыҡ. Яҙыусылар һәм ғалимдар аллеяһы булдырылды. Этно-фестиваль, Башҡортостан халыҡтарының милли кейемдәре тарихына арналған Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһын үткәрҙек. Ике йылға бер ҡалабыҙҙа Асыҡ шиғриәт конкурсы уҙғарыла. Ойоштороу эштәрен һәм бағымсы булараҡ бурыстарҙы Стәрлетамаҡ ҡала башҡорттары ҡоролтайы үҙ өҫтөнә алған. Йылдан-йыл ҡатнашыусылар күбәйә, иң шатландырғаны шул: мәктәп уҡыусылары күп һәм саф башҡорт телендә береһенән-береһе яҡшы, сағыу сығыштар тәҡдим ителә. – Һеҙҙең йәштәр, балалар менән алып барған эшегеҙ күптәргә өлгө булып тора, тиһәк, моғайын, яңылышмаҫбыҙ… – Беҙҙең ҡоролтай ҡарамағында бығаса Йәштәр ҡоролтайы эшләп килде, 2024 йылда улар ойошма исемен Башҡорт йәштәре тип үҙгәртте. Йәштәрҙе ҡоролтай эшенә йәлеп итеүҙе мөһим, тип һанайбыҙ. Улар заманса фекерләй, идеялары күп, әүҙемдәр. Бергә-бергә бик матур, һөҙөмтәле эштәр башҡарырбыҙ, тип уйлайбыҙ. Уҡыусылар менән дә даими рәүештә аралашып, улар менән төрлө сараларҙа осрашып торабыҙ. Шайморатов синыфтары менән бәйләнешебеҙ ныҡ. Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияла – ике, 23-сө полилингваль күп йүнәлешле мәктәптә бер Шаймортов синыфы бар. Яңы мәктәп мәғариф проекты буйынса тормошҡа ашырылған Герой партаһы асыу сараларында ҡатнашабыҙ. Мөһим темаға һөйләшеү дәрестәренә барабыҙ. Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-ө гимназияла мөһим патриотик ваҡиға булды: махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙар легендар генерал Шайморатов көрәшкән һәм һәләк булған урындан тупраҡ алып ҡайтып тапшырҙы. Былар барыһы ла йәш быуында илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләү өсөн мөһим. Туған телде, йолаларҙы һаҡлау буйынса Ағинәй йәмғиәте менән берлектә балалар баҡсаларында кескәйҙәрҙе фольклорыбыҙ менән таныштырыу, туған тел мөхитенә йәлеп итеү йәһәтенән Кәкүк сәйе, Балан байрамы кеүек кисәләр ойошторабыҙ. Жәлил Кейекбаев уҡыуҙары төбәк-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы ҡалабыҙҙа быйыл 18-се тапҡыр үтәсәк. Стәрлетамаҡта телһөйәр, илһөйәр балалар артыуына ҡыуанабыҙ. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының 30 йыллыҡ юбилейын үҙебеҙҙә билдәләгәндә лә ҡалабыҙҙың кескәй башҡорттарын шатланып ҡаршыланыҡ. Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө гимназияның мәктәпкәсә төркөмдәре тәрбиәләнеүселәре шиғри күстәнәстәрен бүләк итте. Бына кемдәр – беҙҙең ышаныслы киләсәгебеҙ! Ҡоролтай шулай ҡала шарттарында телебеҙгә, мәҙәниәтебеҙгә иғтибар, һөйөү, ихтирамды көсәйтеп эшләүен дауам итһен. Ойошманың асылы шунда.","""Йәш быуын менән әүҙем эшләйбеҙ""",Донъя,3495,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-15/y-sh-byuyn-men-n-em-eshl-ybe-4507529,2025-12-15T11:59:00+00:00
"Чаллыда пенсия яшен арттыруга каршы ыен, 22 июнь елда Татарстанда парламент сайлау, ә 2020 елда – президент сайлау уза. Хабаровски крае һәм Владимир өлкәсендә губернатор сайлауда ЛДПР фиркасе намзәтләреиңүебашкаларга да кисәтү кебек кабул ителә. Сайлауларда ""Бердәм Русия"" фиркасе намзәтләренә 80-85 процент тавыш биреп килгән Татарстанда халык кесәдән булса да хакимияткә йодрык күрсәтеп каршы тавыш бирә аламы? Бу хакта сәясәт белгече Руслан Айсинбелән сөйләштек. — Владимир өлкәсендә сайлауның икенче турында ЛДПР намзәте Владимир Сипягин 57 тавыш ыйды. ""Бердәм Русия"" намзәте, моңа кадәр төбәк башлыгы булып эшләгән Светлана Орловага 37,5 тавыш бирелгән. Хабаровски краенда да көтелмгән хәл – ЛДПР вәкиле Сергей Фургал 70 тавыш ыйды. Нинди нәтиәләр ясап була? Руслан Айсин— Бу –системлы кризис күренеше. Кешеләр ЛДПРны яклаганга, аларның сәяси алымнарын хуплаганда тавыш бирмәде. Бу – ""Бердәм Русия"" фиркасенә каршы стихияле тавыш бирү булды. Барысы да ЛДПР ни, КПРФ ни хакимият курчаклары икәнен аңлый, белә бит. Алар мәйданга чыга алмыйча да бүгенге хакимият турында нинди фикердә булганын ачык күрсәтә алды. Кешеләр дәшми, әмма кесәдә йодрык төйнәп торалар. Алар үзләрен ахмакка санаудан туя башлады. Бу – протест тавыш бирү булды. ""Бердәм Русия""гә, хакимият кешесенә зур ""сәлам"". Әйтергә кирәк, Ерак көнчыгыш төбәкләрендә каршылык күрсәтү гайре табигый дип әйтеп булмый. 1990 нчы елларда Мәскәү белән катлаулы мөнәсәбәтләр иде. Алар һәрвакыт үзен аерым конфедератив төбәк итеп хис итте, кешеләрнең менталитеты башка, икътисади, сәяси вазгыять федераль үзәк күзләвеннән аерыла. Бу – зур аерым төбәк. Менә Владимир өлкәсендәге каршылыклы сайлаулар, чыннан да, көтелмәгәнрәк хәл иде. Ул Мәскәүгә якын, күрше төбәк. Хакимият өчен алар Мәскәүнең бер агломерациясе кебек кабул ителә иде. Юк икән. Губернатор булып эшләгән Светлана Орлованың халык арасында популярлыгы түбән иде, анда хәтта сәясәтче, әмәгать эшлеклесе Максим Шевченко да үз намзәтен чыгарды, әмма аны катнаштырмадылар. ЛДПР кешесе техник намзәт иде. Ул Русиядә демократия, сайлау иреклеге бар дигәнне күрсәтер өчен кирәк иде. Ә халык тотты да аңа тавыш бирде. Шул рәвешле кешеләр хакимияткә ризасызлыгын белдерде. Мәскәү пошаманга калды дип уйлыйм. Бу вакыйгалар 2011 елдагы вакыйгаларны яңартырга мөмкин. Исегездә булса, ул вакытта ""Бердәм Русия"" күп төбәкләрдә иңелде, халык урамга чыкты. Бу юлы да 9 сентябрьдә Алексей Навальный тарафдарларыурамга чыкты, алар арасында яшьләр күп иде. Аларга ул вакытта өлкәннәр кушылмаган булса, пассив булган урта буын кешеләре үз сүзен мәйданда кычкырмыйча хакимияткә ошамаслык итеп сайлауда тавыш бирде. Бу очракта Владир Путинның абруе – тагын бер зур мәсьәлә. Төбәкләрдәге сайлаулар алдыннан ул губенаторлар белән очрашты, аларның дәрәәсен шул рәвешле күтәрергә тырышты. Мәскәү Кремле сезне хуплый, ярдәм күрсәтә дигәнгә ишарә иде. Ул үз дәрәәсе белән бүлеште, әмма бу ярдәм итмәде. Димәк аның да халык арасында популяр булуы – ялган. Пенсия реформасы канунлаштырылса, шау-шу килеп чыгарга мөмкин. Хакимият өчен бу авыр бер сынау. Тормыш начарлана, халыкта акча юк, чикләүләр арта, социаль проблемнар хәл ителми. Иимагый депрессия күзәтелә, кешеләр киләчәк турында уйламый, бүген өчен кайгыра. Бу – системлы кризис. — Мәскәү пошаманга калды дидегез. каналларында кем гаепле дигән сорау куелды, Сергей Кириенко исеме еш телгә алынды. Административ нәтиәләр ясалырмы, әзасын кем күрергә мөмкин? — Русия президенты Владимир Путиннан аваплылыкны алу өчен берәүләр таякның авыр ягын Сергей Кириенкога төшерә, икенчеләр төбәк губернаторлары үзләре гаепле дигән тезисны алга сөрә. Кем генә гаепле булмасын, кара тап Путинга гына төшмәсен дигән тырышлык сизелә. Имеш, Русия президентының моңа катнашы юк. Әмма бу аның да зур хатасы. әзаның иң ачысын кем татыр – әйтүе кыен. Русия президентының вәкаләтле вәкиле урынбасарлары эштән алынырга мөмкин. Әмма бу системлы кризисны туктата алмаячак. Сәяси механизмнар буларак Мәскәү тагы да кеше иреклеген тыя башлаячак. Алар мантыйгы нигезендә ирек бирү проблемны хәл итми. Без аларга баш исәк, вазгыять хакимият теләгәнчә бармаячак дип курка алар. Аларга үз сценарийлары кадерле.2004 елда Беслан вакыйгыларыннан соң губернаторларны сайлауны тыйдылар, бу тагын кире кайтырга мөмкин. Сайлау берни бирми, хакимияткә авапсыз, берни белмәгән сәясәтчеләр килергә мөмкин, бу кризис тудырачак дигән сәбәпләр уйлап табачаклар. Парламент сайлауларын гына калдырырга мөмкиннәр. Әмма анысы да артык иреклек дип санап аны да тыю ягын карый алалар. — Бу сайлау нәтиәләре Татарстанга, Башкортстанга нинди сабак була ала? Киләсе елда Татарстан парламенты депутатларының вәкаләтләре тәмамлана, яңаларын сайларга кирәк булачак. 2020 елда Татарстан президенты өчен тавыш биреләчәк. — Барысы да ал да гөл булачак дип берсе дә фаразлый алмый. Каршылык була ала. Әйе, Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның рейтингы әлегә югары, әмма бу берни дә аңлатмый. Республика хакимияте сәяси кырны нык контрольдә тотты, әмма, күргәнебезчә, бар нәрсә кинәт үзгәрә ала. Кешеләр ""Бердәм Русия"" фиркасеннән чыккан намзәтләргә каршылык күрсәтергә дә мөмкин. Туйдык, арадык, итте дип тә әйтә алалар. КПРФ кешеләре күп тавыш ыя ала. ЛДПР бездә популяр булмады, әмма КПРФ, ""Гадел Русия"" кешесе чыкса, хакимиятләр борчылыр дип уйлыйм. Бәйсез намзәтләр дә күп тавыш ыярга мөмкин. Ләкин аларны теркәмәс өчен бөтен механизмнарны кулланырлар дип уйлыйм. Мәсәлән, татарлар дәүләт теле мәсьәләсе уңай хәл ителмәде дип саный, аларның хакимияткә үпкәсе зур, чүп яндыру заводы төзелешенә дә халык каршы, ягъни каршылык күрсәтү сәбәпләре дә арта. Кешеләрнең хисләре ташый, алар ул энергияне каядыр чыгарырга тиеш бит. Ул парны йә урам ыенында катнашып чыгара, йә сайлауда үз сүзен әйтә. Татарстан хакимияте кимендә ныклап уйланырга мәбүр. Юкка гына еллыкюлламасында Рөстәм Миңнеханов халык сүзенә колак салырга, дөрес мәгълүмат таратырга сорамады, оператив авап бирергә кирәк дип министрлыкларны кисәтмәде. Сулчылар идеясе Идел-Урал төбәкләрендә әллә ни популяр булмады. Әмма сәяси кризис вакытында аларның рейтингы күтәрелә. КПРФ уң як та, сулчы да түгел, алар империализм, рус милләтчелеге, провославие идеяләренә кереп батты. Чиста сулчы фиркаләргә халыкта ихтыя бар. Аерым фиркаләр, сәясәтчеләр барлыкка килерме – белмим. Әмма бу – перспективалы юнәлеш, чөнки халык радикаль патриотик идеяләрдән туйды. Новороссия дип, башка илләр белән каршылыкка кереп талашып яшәүдән, геосәясәттән, пропагандадан арыды. Бүген икътисад, социаль проблемнар алга чыга, кешенең үз мәнфәгате.","""Русия сайлауларының көтелмәгән нәтиәсе Татарстанга да сабак""",Татарстан,6476,https://www.azatliq.org/a/29507187.html,2018-09-25T04:07:41+00:00
"Үҙем менән булған бер хәлде һөйләйем әле. Быға 20 йыллап ваҡыт үтеп киткән. Атайым, әсәйем, апайым һәм еҙнәм менән миңә кәләш һоратып барҙыҡ.",Еҙнәм арҡаһында ҡатынһыҙ ҡалдым,Юмор,141,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-03/e-n-m-ar-a-ynda-atyn-y-aldym-4182584,2025-04-03T12:20:00+00:00
"фикерләрТатарстан Диния нәзарәте республикада тормышка ашырылучы социаль ипотека програмын шәригать кануннарына туры килә дип таныды. Бу хактамөфтиятһәм Дәүләт торак фондыхәбәр итә. Бүген, 29 майда, Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Татарстан Дәүләт торак фондының башкарма мөдире Марат Зариповка ипотека продуктының шәригать кануннарына туры килүе турында сертификат тапшырган. Моңа кадәр Татарстанда яшәүчеләр социаль ипотека програмының ислам диненә туры килмәве турында күпләп мөрәәгать иткән. Мөселманнар шул сәбәпле аннан баш тартып килгән, чөнки исламда ссуда проценты булган теләсә нинди килешү тыелган, диелә. Дәүләт торак фонды Татарстан мөфтиятенә шәригать кануннарына туры килгән социаль ипотека шартларын тормышка ашыруда ярдәм сорап мөрәәгать иткән. Яңа финанс продукты Русия ислам институты каршындагы Русия Ислам икътисады һәм финанслары үзәгендә эшләнгән һәм Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Голәмәләр шурасы тарафыннан уңай бәяләнгән. ""Нәзарәт белгечләре тәкъдим ителгән документлар ыелмасын өйрәнде. Нәтиәдә Татарстанның Дәүләт торак фондының социаль ипотека программасы ислам хокукы кануннары нигезендә мөселманнар өчен рөхсәт ителгән дип табылды"", диелә хәбәрдә. Татарстанның Дәүләт торак фондында яңа ислам финанс продуктын гамәлгә ашыруга күзәтчелек итү өчен мөфтият ягыннан тышкы шәригать контролеры итеп шәригать фәннәре докторы, Казан ислам университеты проректоры Рөстәм Нургалиев билгеләнгән. Бүгенгә Татарстан мөфтияте 11 финанс оешмасы өчен 14 ислам финанс продукты, шул исәптән физик һәм юридик затлар өчен: коммерция ипотекасы, банк картасы, рассрочка, инвестицияләр, лизинг, факторинг һ. б. эшләп раслаган, диелә. Былтыр Русия Дәүләт думасы дүрт төбәктә — Татарстанга, Башкортстанга, Дагыстанга һәм Чечняга ислам банкингын кертү тәрибәсе уздыру турында канункабул итте. Сынап караулар 2023 елның 1 сентябреннән 2025 елның 1 сентябренә кадәр булачак, аның вакыты озайтылырга да мөмкин.2023 елда Татарстанда ислам финансларына бәйле килешүләр ике тапкырга артты дипхәбәр ителде. Шул ук вакытта Татарстанда ислам финанслары белгечләренә кытлык зурбулып кала. Русиядә ислам банкын булдыру тәкъдиме белән Татарстан 10 елдан артык элек чыккан иде, әмма ул тормышка ашырылмыйча килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мөфтияте социаль ипотеканы хәләл дип таныды,Яңылыҡтар,2316,https://www.azatliq.org/a/32970883.html,2024-05-29T14:31:03+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭмбалоның Казанга сәфәре Русия белән Гвинея-Бисау арасында ике яклы хезмәттәшлекне арттыру мөмкинлеге бирәчәк диелә. Русия үзенең тышкы сәясәтендә Татарстанны ислам илләре белән хезмәттәшлек итүдә кулланып килә. Гвинея-Бисау президенты Умаро Сисоку Эмбало Казанга килгән, аны очкычыннан Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкаршы алган. Бу хакта ""Татарстан 24"" иткерә. Эмбало Мәскәүдәге 9 май бәйрәме уңаеннан оештырылган иңү көнендә катнашты, аны анда Владимир Путин чакырган иде. Күптән түгел Эмбало белән Миңнеханов Гамбиядә Ислам хезмәттәшлеге оешмасы әгъза-илләренең дәүләт һәм хөкүмәт башлыклары ыенында очрашкан иде. Анда Миңнеханов Гвинея-Бисау президентын Татарстанга чакырган. Эмбалоның Казанга сәфәре Русия белән Гвинея-Бисау арасында ике яклы хезмәттәшлекне арттыру, икътисади һәм мәдәни элемтәләрне көчәйтү турында фикер алышырга мөмкинлек бирәчәк диелә хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Гвинея-Бисау президенты эш сәфәре белән Казанга килде,Яңылыҡтар,1035,https://www.azatliq.org/a/gvineya-bisau-prezidenti-esh-safare-belan-kazanga-kilde-/32940779.html,2024-05-10T11:11:08+03:00
Селтәрҙә хәүеф күп. Уяулыҡ бер кемгә лә ҡамасауламаҫ.,Селтәрҙәге ауҙарға эләкмәгеҙ!,Яңылыҡтар,53,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-09/selt-r-ge-au-ar-a-el-km-ge-4532034,2026-01-09T14:39:00+00:00
"Вадим ШтепаРусиядә кайберәүләр алда көтелгән икътисади кризис нәтиәсендә Владимир Путин хакимияте имерелер дип юраганда, киләсе итәкче кем булыр дип тә баш ваталар. Аларның бер өлеше илнең киләчәк башлыгы итеп хәзерге оппозиция итәкчесе Алексей Навальныйныкүрә. Әгәр Навальный чыннан да Кремльгә төп намзәтләрнең берсе икән, ул да Путин кебек илне кирәксез юнәлешкә алып китеп яңа проблемнарга батырмас дип кем әйтә ала? Шуңа күрә ил халкы Навальныйга хакимиятне ышанып тапшыра алсын өчен аның позицияләрен алдан ук белергә тиештер. Русиядә коррупциягә каршы көрәш итәкчесе буларак танылган Навальный Мәскәүнең Русия төбәкләре һәм күрше илләр белән мөнәсәбәтләре мәсьәләсендә үз позициясен әлегә ачык итеп белдерми. Шул ук вакытта аның элегрәк шовинистик карашларны алга сөрүче урыс маршларында чыгыш ясаганлыгы билгеле. Декабрь ахырында урыс философы һәм регионализм белгече Вадим Штепа инаять гаепләве белән мәхкәмә юлын таптаучы оппозиция итәкчесенең аклануын теләве турында белдерде һәм шул ук вакытта аңа өч сорау белән мөрәәгать итте: ""Әгәр дә Алексей Русия тарихын тирәнрәк өйрәнсә, ул моның шул ук империя матрицасы (һәм ХХ гасырдагы чекист хәйләләре) эше булуын аңлар иде. Политолог буларак миңа политик Навальныйдан бу сорауларга бары тик өч кыска авап кына кирәк:1. Русия федерация булыргамы, империя булыргамы тиеш?2. Әгәр федерация икән – сезнеңчә, ул нинди шәкелдә корылырга тиеш? Ул суверен төбәкләр килешүе булырга тиешме, яки бары Путинны сез алыштырган шул ук Кремль ""вертикале"" булырга тиешме?3. Сез Украинаның һәм башка элекке совет илләренең чын бәйсезлеген таныйсызмы, яки Русия империясен яңача кору турында хыялланасызмы? ""Узган елның соңгы көнендә куелган сорауларга Навальныйдан нинди авап килгәнлеген, алда торган икътисади кризистан Русия төбәкләре нәрсә көтә алуын белешү өчен Азатлык Вадим Штепага мөрәәгать итте. – Узган ел ахырында сез Алексей Навальныйга өч сорау юллаган идегез. Ул сезгә авап бирдеме? Биргән булса, аваплары нинди иде? Юк икән, нигә авап бирмәгән дип уйлыйсыз? – Навальныйдан туры авап килмәде. Ул авапларны белү башкаларга да кызыклы булыр иде. Яңа ел язмаларының берсендә ул читләтеп кенә бу темаларга кагылып узды, әмма барыбер ачык авап бирмәде. Анда инде оппозицион ""юлбашчылык"" барлыкка килгән дип исәплим – ул бары тик ""югары статуслы"" журналистлар белән генә аралашырга тели. Ә бәлки аның бу сорауларга туры аваплары юктыр да. – Путин хакимиятенең беренче биш елында Русия президенты киңәшчесе булган, соңгы елларда аның сәясәтен кискен тәнкыйтьләүче Андрей Илларионов күптән түгел Азатлыкка Русия халкы урамга ниндидер сәяси таләпләр, үз хокукларын яклау өчен чыкмый, ә даими рәвештә ниндидер юлбашчы эзләү белән шөгыльләнә – Навалныйнымы, Ходорковскийнымы яки башка берәрсенме дигән иде. Сез бу фикер белән килешәсезме? – Әйе, кызганыч ки, чыннан да Русиягә юлбашчылык традициясе хас. Бу монархия чорыннан, ә аннан соң совет генераль секретарьләреннән һәм инде совет чорыннан соңгы президентлар Ельцин белән Путиннан калган мирас. Федералистик, республикача фикерләү моңа альтернатива була алыр иде, әмма андый фикерләү хәтта оппозиция арасында да бик таралмаган. – Узган көздә ""Эхо Москвы"" радиосында чыгыш ясаганда Навальный Русиядә үзәкнең хакимиятен киметеп шәһәр башлыкларына күбрәк хакимият бирергә чакырган иде. Навальный губернаторларны коррупциядә гаепләп хакимиятне аларга түгел, ә нәкъ менә шәһәр башлыкларына бирергә өнди. Русиядә мондый хакимият нәтиәле эшли алырмы икән? – Русиядә, нормаль алга киткән илләрдәге кебек, губернаторлар да, мэрлар да халык тарафыннан сайлап куелырга тиеш дип уйлыйм. Хәзерге губернаторлар – югарыдан куелган түрәләр, алар үз төбәкләрендә чын легитимлыкка ия түгел. – Советлар берлегенең төп таянычларыннан берсе коммунистик идеология иде. Әмма Советлар берлеге көчсезләнгәч бу идеологиягә инде беркем ышанмый башлады. Соңгы елларда Путин ""Урыс дөньясы"", ""Зур урыс дөньясы"" турында бик күп сөйли. Путинның икътисади сәясәте уңышсыз тәмамлану нәтиәсендә урыс дөньясы идеяләре дә девальвациягә дучар булмасмы? – Шулай булыр дип уйлыйм. ""Урыс дөньясы"" – тарихи монархизм һәм коммунизм калдыкларын берләштергән ниндидер идеология булдыру омтылышы. Әмма аның артында бернинди дә заманча, нәтиәле киләчәк проекты юк. Бу бары тик узган чорлар стереотипларына тотынып торырга маташу гына. Шуңа күрә, котылгысыз тарихи үзгәрешләр нәтиәсендә бу идеяләр ""кентавры"" да юкка чыгачак. – Путин хакимияте имерелгән очракта, узган 15 яки 16 ел тәрибәсеннән Русия халкы берәр сабак алырмы? Демократик сайлаулар узган, хакимият үзәктән төбәкләргә күчкән очракта да, тагын биш яки ун елдан хәзергесенә охшаш ""хуа"" булуны теләмәсләрме? – Бу Путиннан соңгы чорда Америкадагы яки Германиядәге кебек чын федерализм булу-булмауга бәйле. Әгәр чын федерализм булса, әлбәттә, ил имерелмәячәк. Кремль пропагандистлары безне куркыта гына. Төбәкләр арасында икътисади һәм мәдәни бәйләнешләр һичшиксез сакланачак һәм хәтта хәзерге империя-үзәкләштерү системындагыдан яхшырак та үсеш алачак. Ни генә булмасын, кешеләр әлегә хокуксыз һәм таланып килә торган ""провинцияләр"" булган үз ирләрендә чын-чынлап тормыш кору, модернизацияләү белән шөгыльләнәчәк. – Узган елларда нефть һәм газ бәяләренең югары булуына нигезләнгән икътисади үсеш Русиядә федерализм идеяләрен тулысынча диярлек юк итәргә ярдәм итте. Кешеләрнең хәзерге икътисади һәм финанс кыенлыклары федералистик омтылышларның көчәюенә китермәсме, бигрәк тә донор төбәкләрдә? – Икътисади муллык (чагыштырмача муллык) үзеннән үзе федерализм идеяләрен юк итүгә китерде дип уйламыйм. Империяне реставрацияләүгә тотынган ""силовиклар-олигархлар""ның бик кечкенә төркеме бастырды федерализмны. Һәм бу ""хакимият вертикале"" Путинны һәммә нәрсә өчен – шул исәптән алда көткән икътисади кризис өчен дә – аваплы итә. Федералистик омтылышларның яңаруы котылгысыз дип уйлыйм һәм ул яңарыш ""донор төбәкләр"" белән генә чикләнмәячәк. Төбәкләрне ""донор"" һәм ""дотацион""га бүлү дөрес түгел – бу чимал икътисадының нәтиәсе. Күп кенә төбәкләр, мисал өчен минем туган Карелиям дә, нормаль икътисади бәйсезлек булган, ирле кәсепчелек ирекле рәвештә үскән очракта, үз-үзләрен ярыйсы гына асрый алырлык хәлгә килер иде. Әмма безнең республикадан барлык ресурслар читкә чыгарылган һәм, гомумән, төп ширкәтләр республика юрисдикциясеннән чыгарылган хәзерге шартларда бернинди нормаль үсеш мөмкиинлеген көтәргә кирәкми. – Советлар берлеге имерелгәндә үзәк хакимият идарә итә алмаслык хәлдә калгач, төбәкләрдәге элита хакимиятне үз кулына алырлык, үз төбәкләрен үзләре идарә итә алырлык хәлдә иде, хәзер төбәкләрдә андый әзерлекле элита юк диючеләр дә бар. Хәзерге төбәкләрдәге элита хакимиятне үз кулына ала алырлык хәлдәме? – Хәзер бернинди дә ""төбәк элиталары"" юк – түрәләрнең күпчелеге ""югарыдан"" билгеләнә, еш кына алар башка төбәкләрдән китерелә һәм үзләре белән читтән ялланган командаларын китерә. Ә алар ирле үзенчәлекләр турында берни дә белми торган кешеләр. Бу Советлар берлегендәге элекке республикаларда 1990-91 елларда булган вазгыятьтән бик нык аерыла. Анда хакимият ирекле рәвештә сайланган иде. Минемчә, Русиядә чын үзгәрешләр Кремльдәге ниндидер юлбашчыны алыштыру нәтиәсендә түгел, ә бары тик төбәк парламентларының ирекле рәвештә сайлануы, ул сайлауларда хәзерге Русиядә тыелган ирле, төбәк фиркаләренең катнаштырылуы аша гына була ала.","Вадим Штепа: ""Кремльдәге юлбашчыны алыштырудан гына Русия үзгәрмәячәк""",Донъя,7254,https://www.azatliq.org/a/26785190.html,2015-01-09T15:00:51+00:00
"Ҡашыңдың ҡаралары, Тар икән аралары, Сазнателней булып үҫтек Ысталин балалары. Ала һыйыр көйөштә, Ҡара һыйыр үрештә. Шыпа һыйыр көтмәгәндәр Ҡотолдолар ҙур эштән. Алдар алғанда ғына, Гөлдәр алғанда ғына, Күтәрелә күңелдәрем Һыйыр һауғанда ғына. Их, түҙер - ләритә, Ритә йәҙер - ләритә. Әллә көндәр тиҙ үтәме — Сират килә лә етә. Һәр көн һайын һыуҙар һибәм Сәскәле гөлдәремә, Ҡайҙа уҡыталар икән Көтөүсе һөнәренә? Аҡса биреп яллап булмай Ауылда көтөүсеһен, Әллә аҡса яратмайҙар, Әллә һыйырҙың еҫен? Их, түҙер - ләритә, Ритә - йәҙер - ләритә. Һыйыр көтәм, тигән булып, Йәйҙәр үтә лә китә. Таңһылыу Вәлиева.",Көтөү таҡмаҡтары,Юмор,603,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-08-19/k-t-ta-ma-tary-4353958,2025-08-19T12:20:00+00:00
"Ул да булмай ҡәйнәһенең тауышы тағы ла асыулыраҡ яңғыраны: - Өйгә инәм тиһеңме? Индерермен мин һине! Тор шунда! – әбекәй ярһып өндәште. - Асһыңмы? Хәҙер берәй нәмә алып сығырмын! Һәптән! Ҡайҙа йөрөй тигән төнө буйы. Ҡасан аҡылға ултырырға уйлайһың? ! Ыста. Ҡәйнәһен бер ваҡытта ла шул тиклем асыулы килеш күрмәгән Шәрифйән тамам аптырауға ҡалды. Ҡасан килһәләр ҙә ҡаҙанында боһрап ашы бешкән, самауыры шыжлап ҡайнап ултырған була. Һикһәнгә етеп барыуға ҡарамаҫтан, еңел баҫып, өҫтәл тултырып һый-хөрмәтен теҙә. Унан инде күстәнәскә күпереп бешкән икмәген, тәмле бәлеш-ҡоймаҡтарын, йәтеш биҙрә тулы йомортҡаһын, башҡа ваҡ-төйәген тейәп оҙата инесе. Ә бөгөн ҡәйнәһен алмаштырып ҡуйғандармы ни! Әллә емде бынауында, нигеҙ буйына ултыртып, сығып ҡайтырға ла китергәме икән? – тип уйлап та өлгөрмәне ҡәйнәһенең тауышы ишетелде. - Мә, ошоно аша ла, башҡа нәмә һорама! Шәрифйәндең яурынындағы ауыр тоҡ уны тағы нығыраҡ баҫты, кисәге кәйеф-сафанан былай ҙа башы ауыртып торған ирҙең тамам йәне көйҙө. Берәҙәк эткә һөйәк ырғытҡан ише нимәлер тотоп сығып килә бит ҡәйнәһе. Әйтерһең, Шәрифйән ас. Ашағыһы ла килеп тормай. Сәлимәһе: Әсәйҙең тауыҡтарының еме бөткән, алып барып кил инде, - тигәнгә генә тыңлап сығып киткәйне. Кисәге хәлдән һуң ҡатынын тыңламай ҙа булмай, шуға күрә, башы ауыртыбыраҡ торһа ла, сығып киткәйне. Ә бында ҡәйнәһе ҡатынынан да яманыраҡ һыҙыра ғына. Шул ваҡыт өй мөйөшөндә яурынына тоҡ йөкмәп баҫып торған кейәүен абайлап ҡалған әбекәй: - Аһ-аһ, кейәү, нимәшләп унда тораһың, әйҙә, үт, үт! Баянан бирле көтәм бит! Ярманы ана келәткә алып бар, үҙем яйлап, сүмес менән бушатып алырмын әле. Нишләп оҙаҡланы икән тип аптырай башлағайным. Сәлимә байуҡ шылтыратҡайны бит. Ашым бешкән, самауырым икенсегә ҡайнап сыҡты. Әйҙә, өйгә ин! Ҡоймағым да, бәлешем дә әҙер, икмәгем дә бешеп сыҡты, - тип сутырлығы сыҡты әбекәй. Тамам аптырауға ҡалды Шәрифйән. Шулай ҙа емде келәткә индереп ҡуйып, шымтайып ҡына өйгә табан атланы. Шул саҡ ҡәйнәһенең ҡәтғи тауышы тағы яңғыраны - Ә һин ят ошонда! Өйгә аяҡ баҫаһы булма! Вәт һәптән, төнө буйы әллә ҡайҙа йөрөй. Ни һанлы булып, һуғышып ҡайтып ингән, бигерәк әрәмтамаҡҡа әйләндең! Тупһала бер сеүәтә һөттө эсеп бөтөп, төнгө яуҙан һуң бите-башы сапсылған, арҡа йөнө бер нисә урындан йолҡонған Мыраубай ғәйепле төҫ менән йәлләүес итеп ҡарап ултырып ҡалды. Эмма Машковская һүрәте.","""Өйгә аяҡ баҫаһы булма! """,Юмор,2319,https://henek.info/articles/++--/2026-01-18/yg-aya-ba-a-y-bulma-4541015,2026-01-18T12:55:00+00:00
"Ашығып сығып киткән ағайҙың һуңғы һүҙҙәре ҡаты итеп ябылған ишеккә ҡыҫылып ҡала. Бүлмәлә икәү генә тороп ҡалғас, илап ебәреүҙән саҡ тыйылып, апайға өндәшәм: - Үкенәһегеҙме? - Ошондай бай, эшлекле кешенең йәре булмағанғамы? Уның был һорауын яуапһыҙ ҡалдырам. - Ғүмерем буйы ыҙаланып йәшәнем йәшәүен. Етешһеҙ тормош, эскесе ир үҙәгемә үтте. Хәйер, барыһы ла артта ҡалды инде. Ҡалай булһа ла…йәшәлде, һылыу. - Үкенәһегеҙ, тимәк? - Анау һүҙен һуңлап ишетеүемә генә үкенәм. – Күҙ йәштәрен йәшерергә теләптер, ул миңә арты менән боролоп баҫа. - Ниндәй һүҙен? - Мин яраттым һине, тине бит. Ҡайһылай һуңлап әйтте! Шуныһы үкенес! . Лена ХӘЙРУЛЛИНА.",Мин яраттым һине.,Йәмғиәт,639,https://henek.info/articles/common_material/2026-01-09/min-yarattym-ine-4532038,2026-01-09T14:40:00+00:00
"Унда «Көтөүсе», «Йыртҡыс» ҡушаматлы яугирҙар һәм Сергей менән бик йылы аралашыу булды. Осрашыуға район хакимиәтенән, төрлө ойошмаларҙан да вәкилдәр, ағинәйҙәр ҙә  килгәйне. Сара башында хәҙрәт донъя тыныслығы, яугирҙарҙың иҫән-һау ҡайтыуын теләп, доға уҡыны. Унан  Шайморатов исемендәге ирекмәндәр штабының эше тураһында мәғлүмәт бирелде, махсус хәрби операция биләмәһендә булған яугирҙарыбыҙға ярҙам итеүгә ҡағылышлы көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелде. Ирекмәндәр, үҙ сиратында, яугирҙарға  тиҙерәк һауығыуын теләне. «Ышаныслы тыл» хәрәкәтенең «көмөш ирекмәндәре» яугирҙарҙы  һаҡлау  өсөн үрелгән селтәрҙәр һаны, шулай уҡ уларҙың ниндәй ярҙам күрһәтеүҙәре хаҡында һөйләне. Гуманитар конвойҙар ойоштороу һәм үткәреү темаһы ла ҡуҙғатылды. Яугирҙарҙың һәр береһенә иғтибар һәм ярҙам билдәһе итеп бүләктәр ҙә тапшырылды. Осрашыуға килгән һәр яугир махсус хәрби операциялағы хәрби юлы һәм тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Сара тәмле былау менән һыйланып, сәй эсеү менән тамамланды. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яугирҙарға тиҙерәк шәбәйергә яҙһын!,Яңылыҡтар,1145,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/yaugir-ar-a-ti-er-k-sh-b-yerg-ya-yn-4564123,2026-02-04T12:56:00+00:00
"Айтән Ураллы белән хушлашуфикерләрМәрхүмә Айтән Ураллы 20 гыйнварда вафат булды. Аны бүген, 21 гыйнварда соңгы юлга озаттылар. Хушлашу чарасы, еназа намазы Истанбулның Зынырлыкую зиратындагы мәчеттә узды. Бу зиратта Төркия республикасын коручыларның берсе, сәясәтче, галим Садри Максудида, ""Ислам энциклопедиясен"" булдыручы һәм чыгаручы галим Рәшит Рәхмәти Аратта ирләнгән. Мәрәсимне мәрхүмәнең кызы, Идел-Урал төркиләренең мәдәният һәм ярдәмләшү әмгыяте итәкчесе Гөлтан Ураллы, улы Алпараслан Ураллыоештырды. Мәрхүмә белән хушлашырга аның туганнары, дуслары, ирле татарлар һәм башкортлар килгән иде. Алар арасында иске татарлар да, чагыштырмача яңа чорда килүчеләр дә бар иде. Чыгышлары белән Татарстан белән Башкорстаннан булучылар Айтән Ураллы да, аның кызы Гөлтан Ураллы да аларга, читтән килүче студентларга, күп ярдәм итте, безгә терәк булды дип искә алды. 1990 нчы еллардан башлап килүче татар һәм башкортлар өчен Ураллыларның Истанбулдагы йортлары ачык булды, дип рәхмәтләрен укыды. Мәрәсимгә хушлашу чәчәк бәйләмнәрен Татарстанның Төркиядәге рәсми вәкиллеге, ""Татарстан"" сәүдә йорты, ""Тумата"" төрки музыкасын өйрәнүче һәм танытучы төркеме юллаган иде. еназада Татарстанның Төркиядәге тулы вәкаләтле вәкиллеге хезмәткәрләре дә катнашты. Алар Гөлтан, Алпараслан Ураллы кайгысын уртаклашуын белдерде. Мәчет каршындагы мәйданда еназа намазы укылды һәм бер төркем татарлар зиратка юл тотты. Айтен Ураллы ире Мәхмүт Ураллыянына Истанбулның Килйос зиратында ирләнде. Айтән Ураллыны картайган көнендә кызы Гөлтан Ураллы карады, алар бергә яшәде. Ул өендә вафат булган. Айтән Ураллы Төркиядә, Искешәһәрдә 1933 елның 5 маенда туган шәхес. Ире Мәхмүт Мәхмүт Ураллы – Икенче Дөнья сугышында әсирлеккә эләккән яугир, чыгышы белән Башкортстаннан, туган ягына кайтмый, Төркиядә гомер итә башлый. белән алар Искешәһәрдә таныша. Мәхмүт Ураллы Истанбулда Идел-Урал төркиләренең мәдәният һәм ярдәмләшү әмгыятен оештыра, аның хатыны Айтән шул оешмада актив эшчәнлек алып бара. Мәхмүт Ураллы вафат булгач, аның эшен кызы Гөлтан Ураллы дәвам итә. Айтән Ураллының тамырлары Татарстанның Биектау районы, Дөбъяз авылына барып тоташа. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Истанбулда Идел-Урал татар-башкортлар үзәге активисты Айтән Ураллы белән хушлаштылар,Яңылыҡтар,2215,https://www.azatliq.org/a/33655879.html,2026-01-21T15:06:50+00:00
"Тәҙрәләрегеҙ көлөп торһон өсөн хужабикәләргә түбәндәге кәңәштәргә ҡолаҡ һалырға кәңәш итәбеҙ: Тәҙрә йыуыр өсөн елһеҙ, болотло көндө һайлағыҙ. Сөнки ҡояшта быялала таптар ҡала, елдә ул тиҙ кибә һәм уны таҙартыу ауырға төшә. Быяланы таҙартыу өсөн етен йәки фланель туҡыма яҡшыраҡ. Бер литр һыуға 2 аш ҡалағы һеркә һалынған һыу менән йыуығыҙ. 2 аш ҡалағы крахмал, бар аҙ синька, 100 мл нашатырь спирты, 100 мл аҡ һеркә, 4 литр бер аҙ йылы һыу - ошоларҙы бергә ҡушып яһалған ҡатнашманы тәҙрәне һиптереп йыуыу өсөн ҡулланғанда иң яҡшыһы һанала. Тәҙрәләр таҙарып, ялтырап ҡала. Нишатыр спирты төрлө төтөн ултырған бүлмәне йыуыр өсөн бигерәк тә яҡшы. 2 стакан һыуға 2 - 3 ҡалаҡ нишатыр спирты ҡушыла. Тәҙрәләрегеҙ оҙайлы ваҡыт таҙа килеш һаҡланһын һәм тирләмәһен өсөн глицерин һәм спирт (1:10) ҡатнашмаһы менән һөртөп алырға мөмкин. Тышҡы яҡтан быялаға саң йыйылмаһын өсөн автомагазинда һатылған ""антидождь"" тигән шыйыҡса менән дә эшкәртергә була. Һәр хужабикәнең үҙенә генә хас тәҙрә йыуыу серҙәре барҙыр. Бәлки, улар үҙ кәңәштәрен дә еткерер. Мәҫәлән, кемдер тәҙрәне гәзит менән таҙарта, икенселәре әҙер тәҙрә йыуыу швабраларын ҡулланыуға өҫтөнлөк бирә. Мәғлүмәт: ""Хәйбулла хәбәрҙәре""","Тәҙрәләрегеҙ таҙа булһын, тиһәгеҙ",Йәмғиәт,1179,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-04-05/t-r-l-rege-ta-a-bul-yn-ti-ge-4185794,2025-04-05T13:49:00+00:00
Рәсәй Федерацияһы именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан ошо өлкәлә эшләүселәрҙе Башҡортостандың премьер-министры Андрей Назаров ҡотланы.,Именлек һағында,Яңылыҡтар,144,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-20/imenlek-a-ynda-4515861,2025-12-20T15:20:57+00:00
"Гран-приға Өфө районынан Гөлсөм Хөсәйенова лайыҡ булды. Уға 150 мең һумлыҡ сертификат бүләк иттеләр. 1 дәрәжә лауреаттар: Балалар кейеме – реконструкция номинацияһында - Гөлгөнә Мәмбәтов (Ишембай ҡалаһы). Башҡорт традицион костюмы аксессуарҙары – реконструкция номинацияһында – Әлиә Аллағолова (Өфө ҡалаһы). Башҡорт халыҡ кейеме – реконструкция номинацияһында – иң шәп ир-егет кейемен Өфө районынан Роберт Хәмиҙуллин, иң шәп ҡатын-ҡыҙ кейемен Балаҡатай районынан Сәйҙә Әхтәмова алып килгән. Тәүге тапҡыр ойошторолған ижади ғаиләләр конкурсында Өфөнән Рауза Ғәлиуллина 1 дәрәжә дипломға лайыҡ булды. Быйыл конкурста Башҡортостан, Силәбе, Ҡурған, Ырымбур өлкәләренән, Мәскәүҙән, Италия һәм Турция илдәренән оҫталар ҡатнашҡан. Башҡорт донъяһы",ТАМҒА ХАЛЫҠ-АРА БАШҠОРТ МИЛЛИ КЕЙЕМЕ ОҪТАЛАРЫ КОНКУРСЫ ЕҢЕҮСЕЛӘРЕ,Яңылыҡтар,739,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-09-18/tam-a-haly-ara-bash-ort-milli-keyeme-o-talary-konkursy-e-e-sel-re-3934772,2024-09-18T17:04:00+00:00
"Башҡортостан уҡытыусыһы журналы күптән инде уҡытыусыларыбыҙҙың өҫтәл китабына әүерелде. Оҙаҡ йылдар дауамында үҙ традицияларын һаҡлаусы һәм уны үҫтереүсе журналыбыҙ мәғариф өлкәһендәге мөһим мәсьәләләр буйынса фекер алышыу майҙансығы, үҫеп килгән быуынға белем биреүҙә һәм тәрбиәләүҙә тоғро кәңәшсе, ышаныслы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә. Журнал биттәрендә мәғариф өлкәһендәге яңылыҡ һәм үҙгәрештәр, ғалимдарыбыҙҙың ғилми-методик кәңәштәре, белем биреү ойошмалары етәкселәренең, уҡытыусыларыбыҙҙың һәм мәктәпкәсә белем биреү ойошмалары хеҙмәткәрҙәренең инновацион эш тәжрибәһе уңышлы сағылдырыла. Айырым иғтибар туған телдәргә һәм күп милләтле республика халыҡтарының мәҙәниәтенә бирелә, был, үҙсиратында, Ватанға һөйөү тойғолары тәрбиәләүҙә мөһим фактор булып тора. Башҡортостан Республикаһының Мәғарифты үҫтереү институты һәм Башҡортостан уҡытыусыһы журналы хеҙмәткәрҙәре бер йүнәлештә һәм тығыҙ бәйләнеш тә эшләй. Белем биреү ойош маларының педагогик хеҙмәткәрҙәре ин сти тутта үҙ белемен камиллаштырып, ғилми-методик ярҙам алһа, ә журнал биттә рендә үҙ педагогик тәжрибәләре менән уртаҡлаша һәм республика кимәлендә яҡтыртыу таба. Оҙаҡ йылдар дауамындағы ижади хеҙмәттәшлегебеҙ педагогик хеҙмәт кәрҙәребеҙгә артабан да үҫеш һәм заман менән бергә атлау өсөн көс һәм дәрт өҫтәй. Журналдың күркәм юбилейы менән редакция хеҙмәткәрҙәрен һәм уҡыусыларын ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ, ныҡлы сәләмәтлек, профессиональ уңыштар, фәнни һәм ижади ҡаҙаныштар теләйбеҙ! Ә. С. ҒАЯЗОВ, Башҡортостан Республикаһының Мәғарифты үҫтереү институты ректоры.",Ветерандар ҡотлай,Яңылыҡтар,1533,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-03/veterandar-otlay-4143126,2025-03-03T15:48:00+00:00
"Бына был Китап байрамы ваҡытында ла шәхси китапханабыҙ (әйткәндәй, беҙ уны мәрхүм тормош юлдашым, билдәле әҙәбиәт белгесе Илдус Ҡасим улы Бүләков менән ғүмер буйы туплаған инек) байтаҡ ҡына яңы китаптар менән байыны. Шулай ҙа улар араһында иң күңелгә ятҡаны - Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актрисаһы Сулпан Абдрахимованың үҙҙәренең коллективы менән төрлө саралар үткәреп мәш килеп йөрөгән арала: ""Бына, Ғәҙилә апай, китабым сыҡты! Һеҙгә айырым рәхмәт! "" - тип ҡулға тоттороп киткән ""Тормош дауам итә"" тигән китабы булғандыр, моғайын. Сөнки Сулпан Тамимдар псевдонимы аҫтында сыҡҡан был китап - Сибайҙа йәшәгән осорҙан таныш булып, уҙа - барһа бынан 3-4 йыл элек кенә яҙыша башлаған күп яҡлы талант эйәһе Сулпан Абдрахимованың тәүге китабы, тәүге ижад емеше! Ә тәүге китап автор өсөн генә түгел, китап уҡыусылар өсөн дә ныҡ ҡәҙерле бит инде ул! Әсәһе мәрхүмәнән ҡалған монаят камзул кейеп ирәүәндәнеп йөрөп ятҡан Сулпандың миңә айырым рәхмәт әйтеүенең сәбәбе ҡабалан ғына бер ваҡытта (шулай бит инде, был тормошта һәр ваҡыт ҡайҙалыр ҡабаланған, ашыҡҡан булабыҙ. ) китапҡа яҙған ҡыҫҡа ғына баш һүҙ менән бәйлелер, тип ҡабул иттем. Әйткәндәй, уны һеҙҙең иғтибарға ла тәҡдим итәм. Ә инде китап менән яҡынданыраҡ танышыу өсөн Сулпандың үҙенә яҙығыҙ, яраймы? Билдәле булыуынса, бынан теүәл 3 йыл элек, коронавирус пандемияһы илебеҙҙе генә түгел, тотош донъяны тигәндәй ҡурҡыныс аҫтына ҡуйған осорҙа, күптәр фатирҙарына бикләнеп ултырып, дистанцион эш алымына күсергә мәжбүр булды. Бер ямандың - бер яҡшыһы, ти халҡыбыҙ. Шуның һымаҡ, күптәргә иркенләп Интернетта ултырып эшләү мөмкинлеге тыуҙы был осорҙа. Тап шул 2021 йылдың яҙында Бәйләнештә социаль селтәрендәге үҙенең сәхифәһендә С. Тамимдар тигән имза аҫтында кемдер берәү ҡасандыр үҙҙәренең ауылдарында булған ҡыҙыҡлы хәлдәрҙе, тыуған яғында таралған лаҡаптарҙы бәйән итеп ҡуя башланы. Тәүҙәрәк уларға юлайҡан ғына күҙ йүгертеп кенә үтелһә, тора - бара шаҡтай оҫта яҙылған хәтирә - иҫтәлек рәүешендә лә бәйәнләй башланы үҙенең яҙмаларын был Тамимдар тигәнебеҙ. Ә улар араһында бынамын тигән хикәйәгә дәғүә итерҙәйҙәре лә күренә башлағас, һораша ҡуйҙым: кем ул С. Тамимдар? Баҡтиһәң, ул байтаҡ ҡына йылдар Арслан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт театрында эшләп, ярайһы уҡ киң танылыу алған һәм республикаға бихисап арҙаҡлы шәхестәр биргән Баймаҡ ауылының Күсей ауылынан сыҡҡан талантлы актриса Сулпан Абдрахимова булып сыҡты! Эйе, сирек быуатҡа яҡын Сибай ҡалаһында йәшәп киткәнлектән, бик яҡшы хәтерләйем мин Сулпан һәм Венера исемле ут сәсрәтеп торған игеҙәк ҡыҙҙарҙың 80- се йылдар аҙағында Сибай театрында эш башлаған саҡтарын. Иҫ киткес сибәр, талдай зифа буйлы, үҙҙәре талантлы булыу өҫтөнә, уларҙың береһе оҫта бейеүсе, икенсеһе шәп йырсы булараҡ та хәтерҙә ҡалған. Эйе, уларҙың сәхнәлә уйнауын ҡараған күптәр: ""Аллаһы Тәғәлә бирһә, бирә бит ул үҙенең яратҡан ҡолона барыһын да! "" - тип шартлата ине, аҫылташ һымаҡ балҡып торған ҡыҙҙарға ҡарап. Ә бит уйлап ҡараһаң, аҫылташ та күп ҡырлы булып, уның ҡырҙары, ваҡыт үткән һайын, тағы ла матурыраҡ, тағы ла сағыуыраҡ балҡыуы бер кемгә лә сер түгел! Шуның һымаҡ, һуңғы 2-3 йыл эсендә беҙҙең Сулпаныбыҙ үҙен бынамын тигән хикәйә оҫтаһы булараҡ та танытып өлгөрҙө. Эйе, ҡәләм тирбәтә башлауына әллә ни күп ваҡыт үтмәһә лә, шулай уҡ махсус филологик белеме булмаһа ла, Сулпанда Юғарынан бирелгән әҙәби һиҙемләү тигән нәмә көслө: ул үҙенең хикәйәләренең сюжет - композицияһын оҫта, мауыҡтырғыс итеп ҡороу менән бергә, образдарының төп холоҡ - сифаттарын да бик үҙенсәлекле алымдар менән асыуға ирешә. Иң мөһиме, Сулпан Абдрахимова әҫәрҙәренең теле иҫ киткес һутлы, йәнле, халыҡсан! Бына быныһы инде - хәҙерге йәш ҡәләм тирбәтеүселәрҙең бик һирәктәренең генә өлөшөнә төшкән көмөш! Тап бына шул бай телле булыуы менән дә күптәрҙең күңелен арбап алды ла инде Сулпандың яҙмалары. Әлбиттә, һәр ялтыраған алтын булмағандай, уның дә һәр хикәйәһен юғары художестволы кимәлдә яҙылған, тип әйтеп булмайҙыр әлегә. Шулай ҙа Сулпан Тамимдар атлы ҡәләм эйәһенә яҙыу һәләте Күктәрҙән бирелгән, тип ныҡлы ышаныс менән әйтергә мөмкин. Бының шулай булыуына, уның ошо тәүге китабына ингән хикәйәләрҙе уҡып сыҡҡас, һеҙ ҙә инанырһығыҙ, моғайын. Рәхим итегеҙ Сулпан Тамимдар геройҙарының мауыҡтырғыс та, фәһемле лә, ғибрәтле лә донъяһына, ҡәҙерле китап уҡыусылар! Ғәҙилә Бүләкова, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре. КИТАПБАЙРАМЫ КИТАПБАЙРАМ","КИТАП БАЙРАМЫ булһын да, бер китап та һатып алма, имеш",Яңылыҡтар,4380,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-29/kitap-bayramy-bul-yn-da-ber-kitap-ta-atyp-alma-imesh-3279759,2023-05-29T20:56:00+00:00
Ул 14 февралдә билдәләнә килгән Халыҡ-ара китап бүләк итеү көнөнә арнала. Китаптарҙы республика китапханаларына тапшырырға мөмкин.,Китап бүләк итәм.,Яңылыҡтар,130,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-11/kitap-b-l-k-it-m-4116757,2025-02-11T12:41:00+00:00
Хәйбулла районының Федоровка ауылы быйыл «Айыҡ ауыл» республика конкурсында райондың данын яҡлай. Конкурс сиктәрендә төрлө фәһемле һәм файҙалы саралар даими ойошторола.,Сәләмәт тормош – һаулыҡ нигеҙе!,Спорт,168,https://shonkar.com/news/sport/2025-01-30/s-l-m-t-tormosh-auly-nige-e-4101917,2025-01-30T09:22:56+00:00
"Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы егете Рифат Мөхәмәтғәлин МХО-ға тиклем тиҫтә йылға яҡын мәктәптә физкультура уҡытыусыһы булып эшләй. Хәрби хеҙмәткә алынғас, 90-сы танк полкына эләгеп, разведчик булып хеҙмәт итә. -Хәрби заданиеларға отделение менән, ғәҙәттә 6 кеше йөрөй инек. Заданиены үтәгәнсе ҡайһы берҙә ярты, бер ай ваҡыт үтеп китә. Бурыс үтәлмәйенсә ҡайтыу юҡ. Гуманитар ылауҙар килеп торҙо, исемләп һалғандарын алыуы икеләтә күңелле була торғайны, - ти яугир. Хеҙмәт итеүенә ике йыл тигәндә хәрби задание ваҡытында Физруктың уң күҙе яралана. Санкт-Петербургтағы Киров исемендәге академияла бер нисә ҡатмарлы операция үткәрә, табиптар күп ярсыҡтарҙы алып ташлай. Әммә яугирҙың уң күҙе бөтөнләй күреү һәләтен юғалтҡан. Демобилизацияланғандан һуң Рифат  өйләнгән, әлеге ваҡытта матур итеп донъя көтәләр. 3-сө төркөм инвалидлыҡ юллап алған. Батырҙың Жуков, хәрби хәрәкәттәр ҡатнашыусыһы миҙалдары, ведомство наградалары бар. -Райондаштарыбыҙҙың гуманитар ылау йыйыуҙа әүҙем ҡатнашыуы ҡыуандыра. Бында кәрәкмәгән булып күренгән әйберҙәр ҙә унда ярап ҡалырға мөмкин. Бигерәк тә маскировка селтәрҙәренә ихтыяж ҙур. Артабан да ошо әүҙемлек юғалмаһын ине, - ти Рифат Рамазан улы. Айгүзәл Уразаева.","Батыр ""Физрук""",Махсус хәрби операция,1194,https://shonkar.com/news/care/2025-09-26/batyr-fizruk-4403977,2025-09-26T15:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТехниканы тәртиптә тотар өчен быел 6 млрд сум кирәк. ел аралыгында Татарстанда авыл хуалыгы техникасын төзекләндерү чыгымнары 67ка, яки 2,1 млрд сумга арткан. Бу хакта республиканың авыл хуалыгы министры Марат әббаров китергән саннардан күренә. Ул бүген хөкүмәт киңәшмәсендә язгы-кыр эшләренә әзерлек турында хисап тотты.2022 елда техниканы төзекләндерү чыгымнары — 3,9 млрд сум, 2023 елда — 5,2 млрд, 2024 елда 5,6 млрд сум тәшкил иткән. 2025 елда исә 6 млрд сумга итәчәк. — Быел техниканы төзекләндерү өчен 6 млрд сум акча таләп ителә. Чыгымнар 400 млн сумга арткан. Моңа техник паркның тузуы һәм детальләргә бәяләр үсүе сәбәп булды.1 март мәгълүматлары буенча, Татарстанда тракторларның — 93ы, чәчкечләрнең — 97ы, чәчү комплексларының — 90ы һәм туфрак эшкәртү агрегатларының 96ы төзекләндерелгән. Узган ел ахырында Марат әббаровхөкүмәт киңәшмәсендәреспубликадагы машина-трактор паркы 60ка тузган дип белдерде. 2024 елда Татарстан 10 млрд сумга 3 мең авыл хуалыгы техникасы сатып алынган. Авыл хуалыгы тармагында проблемнар 2022 елда Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң кискенләште. Татарстан авыл хуалыгы тармагы чит ил техникасына бәйле булып кала.2023 елда республикада кулланылучы печән әйләндергече — 41 процентка, чәчүлек комплексы — 56, печән чапкычлар — 52, чөгендер ыючы комбайннар — 76, бәрәңге алучы комбайннар — 56, ашлык комбайннары — 29, тракторлар — 11, авыл хуалыгы машиналары — 30 процентка импорт техникасысанала. Мәсәлән, 2024 елда Татарстанда комбайннарны ике тапкырга азрак сатып алдылар. Төп сәбәбе — техниканың бәясекыйммәтләнүе. Авыл хуалыгына кадрлар да итми. Бүген Татарстанда 759 механизаторгаихтыя бар. Былтыр Татарстанда мөгезле эре терлек санын 5ка кимеде. Фермерлар барлыгы 28 мең башка, шәхси хуалыкларда исә, сыерлар саны 9 меңгә азайды. ""Без халыкны югалтабыз. Әгәр дә эш һәм терлек булмаса, авыл ирлекләре бик нык бушап калачак"", дип белдергән иде Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Соңгы өч елда Татарстанда авыл хуалыгы техникасын төзекләндерүгә чыгымнар 67 процентка арткан,Яңылыҡтар,2004,https://www.azatliq.org/a/songgi-och-elda-tatarstanda-avil-hujaligi-tehnikasin-tozeklanderuga-chigimnar-67-protsentka-artkan/33339920.html,2025-03-07T16:15:53+03:00
Быйыл Берҙәм дәүләт һәм төп дәүләт имтиханы пункттарына күҙәтеүсе булараҡ ата-әсәләр ҙә инәсәк.,Ата-әсәләр ҙә күҙәтәсәк,Мәғариф,95,https://yanshishma.com/articles/ber-m-d-l-t-imtikhany-/2025-05-19/ata-s-l-r-k-t-s-k-4241911,2025-05-19T18:49:09+00:00
"Ирем - ябай белгес, ә мине яңыраҡ етәксе итеп ҡуйҙылар. Шунан башланды инде өйҙәге талаш-тартыш.",Минең яҡшы вазифа биләүем иремә оҡшамай,Йәмғиәт,96,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-03/mine-ya-shy-vazifa-bil-em-irem-o-shamay-4491244,2025-12-03T12:00:00+00:00
"Сервер МустафаевБу хакта үзенең сәхифәсендә ""Хизб ут-Тәхрир эше"" кысаларында шикләнелүченең хатыны Мумине Салиева хәбәр итә.21 май иртәнге якта Русиянең куәт көчләренең Кырымда янә тентүләр уздыруы билгеле булды. Бер тентү Бакчасарайда ""Крымская солидарность"" координаторы Серевер Мустафаев, икенчесе Бакчасарй районы Топчыкой (Долинное) авылында Эдем Смаилов йортында диелде. Федераль иминлек хезмәте, Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда шикләнелеп, Кырымда ике кеше тоткарланды дип белдерә. Аларның исемнәре хәбәр ителми. Русия аннексиясеннән соң Кырымда бәйсез журналистларның, кырымтатар хәрәкәте активистларының, Русиядә тыелган Кырымтатар халкы мәлесе әгъзаларының, шулай ук ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда шикләнелгән кешеләрнең йортларында даими тентүләр узып тора. ""Хизб ут-Тәхрир"" – халыкара исламчы сәяси фирка. Ул тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя һәм күп кенә илләрдә тыелмаган. Әмма Русия Югары мәхкәмсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчылык оешмасы дип таныды. Русия инаять кодексында ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасының бүлеген оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Хокук яклаучылар Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә хөкем ителүчеләр дин тотулары өчен эзәрлекләнә дип саный.",Бакчасарайда тентүләр: Мустафаев йорты янына халык ыела,Яңылыҡтар,1241,https://www.azatliq.org/a/29239718.html,2018-05-21T07:36:43+00:00
"Унынсы синыфтан һуң педагогия институтының тарих-инглиз теле факультетына уҡырға инергә уйлай, тик конкурстан үтмәй. Студент апаһына килгәндә ятағы янындағы  матур ғына бинаға иғтибар итә. Уның урман хужалығы техникумы икәнен белгәс, шунда барып ҡарарға була. Еңел генә имтихандарҙы тапшырып, үтеп тә китә. «Уҡырға ингәнмен икән – уҡырға, ҡушҡандар икән – эшләргә. Шундай минең холҡом. Ғаиләлә биш ҡыҙ үҫтек. Мин – дүртенсеһе. Йыуаш, шым, яй, әммә эшсән, ныҡыш һәм маҡсатҡа ирешеүсән булдым», – ти ул үҙе тураһында. Төркөмдәге биш ҡыҙ бер бүлмәлә йәшәй. Бер әхирәтенең ағаһы һеңлеһенең хәлен белергә йыш ҡына инеп йөрөй. Дәрес әҙерләп ултырған һылыуҙарға ҡарап: «Ҡыҙҙар, интекмәгеҙ ҙә, берегеҙ ҙә урманға бармаҫһығыҙ, Вәлимә генә эшләйәсәк һөнәре буйынса», – тип ҡабатлай гелән. Нимәгә ҡарап улай тип әйткәндер? Йәш белгестәрҙе Силәбе, Төмән, Иркутск өлкәләренә, Краснодар крайына һәм илебеҙҙең башҡа төбәктәренә ебәрәләр. Башҡортос-танға ике генә йүнәлтмә була. «Балаҡатай районы һинең тыуған ереңә яҡын, һин Черниковка урман хужалығын миңә ҡалдыр инде», – тигән егетте тыңлап, республиканың төньяҡ-көнсығышына йүнәлә ул. Тыуған ауылы – Салауат районының Башҡорт Илсекәйе – бик алыҫта кеүек тойола ул машинаһыҙ саҡтарҙа. Егермеһе лә тулмаған йәш ҡыҙ урман мастеры булып эш башлай. Урмандан сыҡмай: диләнкә бүлә, ағас ултырта. Бер үҙе йәйәүләп йөрөп ауылдарҙы кешеләрҙән һорашып таба. Ҡурҡыуҙы белмәй. Хеҙмәттәш ир-егеттәр бит әле аҡ күлдәк кейеп, матур һүҙ генә һөйләгән интеллигенттар түгел – «бывалыйҙар». «Бер саҡ шулай бергә йыйылып ултырабыҙ. Тәмәке төтөнөнә, кем әйтмешләй, балта элерлек (ә минең атайым да тартмай торғайны). Ирҙәрҙең ике һүҙенең береһе – һүгенеү. Түҙмәнем: «Туҡтайһығыҙмы, юҡмы! .. Күпме тыңларға була һеҙҙе! » – тип әсе итеп һүгенеп күрһәттем. (Шулай тинең дә, аҙаҡ үҙең танауыңдан алып ҡолағыңа саҡлы сөгөлдөр кеүек ҡып-ҡыҙыл булдың, тип иҫләй ине аҙаҡ үҙҙәре). Ошо осраҡтан һуң урмансылар минең алда бер тапҡыр ҙа һүгенмәне, йыйнаҡланып киттеләр, хатта ҡурса-лап йөрөттөләр. Тора-бара эшемә ҡарап хөрмәт итә башланылар. Урманда икәүҙән-икәү генә йөрөгәндә лә бер генә ирҙән дә насар һүҙ ишетмәнем, бәйләнмәнеләр, тиң күрҙеләр», – ти Вәлимә апай. Коллективта башлыса – урыҫтар. Етәксе ауыл балаһының отчетын, дөрөҫ түгел, ти ҙә ситкә һала. Хатаһын күрһәтмәй. Вәлимә ятағына ҡайтып, төнө буйы илай-илай китаптарын уҡып, хатаһын төҙәтеп, иртәнге сәғәт  туғыҙҙа яңынан килтереп һала. Етәксе бер ни өндәшмәй генә алып ҡала. Ә ул ҡағыҙҙа йә өтөрө, йә һыҙығы төшөп ҡалған була. Көн дә иртән эшкә: «Бирешмәйем! » – тип үҙенә маҡсат ҡуйып килә. Шулай сыныға, холҡон нығыта ҡыҙ. Свердловск ҡалаһында Урал урман-техник институтында белем алырға ла өлгөрә. Ике йыл эшләгәс, Малаяҙға саҡыралар, тик министрлыҡ аша яңынан ҡайтарып алалар. Артабан ул бар баҫҡыстарҙы үтә, инженер, баш лесничий булып эшләй. 2008 йылдан алып Балаҡатай урман хужалығын етәкләй. Инде хаҡлы ялда булһа ла, эшләүен һорайҙар. Тәжрибәле белгестәр юлда ятмай шул. «Бер ҡасан да үкенмәнем ошо һөнәрҙе һайлағаныма, башҡа эште белмәйем дә, аңламайым да, – тип һөйләй ул. – Был өлкәлә лә белгестәргә ҡытлыҡ ҙур, йәштәр атлығып тормай. Ҡалаға ынтылалар. Ә бит шул уҡ аҡсаны ошонда ла эшләп була. Ғаиләң янында, ниндәйҙер вагончикта ун кеше түгел, тормош юлдашың менән үҙ карауатыңа ятып йоҡлайһың, бала-ларың күҙ алдында, мал да тота алаһың, өйҙәге эштәреңде башҡараһың. Аҡса ла ваҡытында түләнә. Урмансы һөнәренә бер килгән кеше иһә ғәҙәттә оҙаҡ йылдар эшләй. Коллективым оҡшай, бик тырыш, матур күңелле кешеләр йыйылған», – ти ғорурлыҡ менән етәксе. Үҙенең ойоштороу һәләтенән дә күп нәмә торалыр инде. Был тормошта ата-әсәһе биргән матур тәрбиә ҡанундарына таяна ул. «Атайым иҫ киткес ғәҙел, бөхтә, кешелекле ине. «Бына бөгөн бер тинде урланың, һиҙмәнеләр, иртәгә ике тин алырһың – һиҙмәҫтәр, ә нәфсе үҫкәндән-үҫә. Бер ҡасан да кеше малына ҡул һуҙмағыҙ», – тип өйрәтте ул. Был һүҙҙәр ғүмер буйы оҙата килде. Ферма мөдире булып эшләп хаҡлы ялға киткәндә һауынсылар иланы. Үлер алдынан әсәйемә: «Ғүмер буйы, улым юҡ, тип һинең башыңды сереттем. Ир булып маташыуым ғына ине ул. Ысынында ҡыҙҙарым менән гел ғорурландым, малайҙарға биргеһеҙ бит үҙҙәре! » – тине. Наҙлыбикәләр булып ҡына ултырманыҡ. Бесәнен дә саптыҡ, утынын да ярҙыҡ, ауыл ерендәге эште үҙегеҙ беләһегеҙ. Тағы ла бер васыяттары: кемегеҙҙер байып китер, икенсегеҙ хәйерсе генә йәшәүе бар, ниндәй хәлдә лә бер-берегеҙҙе ташламағыҙ, тинеләр», – ғәзиздәре тураһында һөйләгәндә Вәлимә апайҙың күҙҙәренә йәш килә. Үҙенең дә ғаиләһенә күҙ теймәһен. Иптәше Илдус Ғарифулла улы водитель булып эшләп хаҡлы ялға сыҡҡан. «Эшемдең тынғыһыҙ яҡтары күп, көнө-төнө ир-егет араһындамын. Киске сәғәт 10-11-гә тиклем ҡалған осраҡтар ҙа була, бер нисә көнгә республика семинарҙарына киткән саҡтар ҙа. Ситтән ҡарағанда, иртән бер ир менән сығып китәм, эштән һуң икенсеһе килтереп ҡуя. Иптәшем бер ҡасан да ҡырын ҡараманы, ауыр һүҙ әйтмәне. Ике улыбыҙ ҙа ярҙамсыл, эшлекле булды. Һуңлап ҡайтҡанда һыйырҙы һауып, ҡош-ҡортто ҡарап, эште бөтөрөп ҡуйҙылар. Ғаиләмдең терәген тойҙом, уларға рәхмәтлемен. Яҡын-дарым аңлап тормаһа, 45 йыл ошонда эшләй алыр инемме ни? » – ти Вәлимә апай. Баҡса үҫтерергә ярата, эштән ҡайта ла төнгә тиклем еләк-емеше, йәшелсәһе менән була ул. Бәшмәк, еләк йыйып, ҡышҡа әҙерләү ҙә – яратҡан шөғөлө. «Өләсәй, беҙ һеҙгә туҡһан көнгә килдек! » – тип шат тауыш менән ҡайтып ингән биш ейән-ейәнсәрен тәмлекәстәр менән һыйларға ярата. Юҡ, «ир-егеттәр һөнәре» күңелен ҡатырмаған уның. Эш башлағанда ултыртҡан ағастары инде ҙур булып үҫкән. Юл буйлап теҙелгән һомғол ҡарағайҙарға һоҡланып, сәләм биреп уҙа ул. Ана һинең эҙең, тип ҡуя үҙенә. Ҡайынды, сағанды (йондоҙнамә буйынса уға тап килгән ағас), ҡарағайҙы, имәнде ярата, улар менән серләшә лә. Яҙ тәбиғәттең уянған мәле әсир итә уны. Ә көҙгө урман үҙенсә матур. Ниндәй генә төҫ юҡ унда! Бөйөк Пушкин юҡҡа ғына «алтын көҙ» тип шиғырҙар яҙмаған шул. Ҡышҡы урмандағы саф һауа – үҙе бер дауа. Тик матурлығы менән барыһын һоҡлан-дырған бәҫ ҡунған йә ҡарға мансылған ағастарҙы йәлләй ул. Ауырлыҡҡа бирешмәһәләр ярар ине, тип теләй. Ағастарҙы тере кешеләргә оҡшата. Үҫкәнен күҙәтеп, бер көн ауып ятҡанын күреүе бигерәк ауыр. Йығылған уҫаҡты ҡартайып үлгән ҡартҡа оҡшата. Ағастар барыһы ла күркәм, тигән «урман хужабикәһе» үҙен ниндәй ағасҡа оҡшата икән? «Ҡайын, – ти ул. Бер аҙ торғас, өҫтәп ҡуя, – тағы ла ҡарағай. Ҡайын матурлығы менән үҙенә арбай. Ә ҡарағай һәр саҡ яҡтылыҡҡа ынтыла». Яҡын-тирәләге урмандарҙы арҡыры-буйға йөрөп сыҡҡан. Башҡа тағы бер «тоҙһоҙ» һорау килә: урмандың теләһә ҡайһы еренә алып барып ҡуйһалар ҙа, ҡайтыр юлды табыр инеме? «Урман үҙгәрә. Бер нисә йыл бармаһаң, танымай тораһың. Ағастар ҡырҡыла, урынына икенселәре ултыртыла. Бында улай түгел ине бит, тип һушың китеп ҡарап тораһың ҡай саҡ. Шулай ҙа юғалып ҡалмаҫмын. Йылғаны табып, шуның буйынса китер инем. Йылға барыбер кеше йәшәгән урынға сығара», – тип яуаплай ул. Беҙ уны боландар менән фотоға төшөрөргә хыялланған инек. Өфөлә саҡта урман шулайыраҡ булып күҙ алдына килә, барыһы ла еңел генә тойола шул. Ысынында мышы, ҡыр кәзәһе, ҡуян-маҙар күп осрай. Бер саҡ ҡуйы үләнде асып ҡына ебәреүе була, мышы менән йөҙгә-йөҙ осраша ла ҡуя. Айыуҙы йыраҡтан ғына күргән. Бер ваҡиға иҫендә. Тау башында мышы үкереп тора. Баҡһаң, балаһы аҫтағы һаҙлыҡҡа дүрт тояғы менән инеп батҡан. «Бергә булған урмансы мине руль артына күсереп ултыртты ла үҙе ипләп кенә китте. Ишектәрҙе асыҡ ҡалдырҙыҡ. Мышы һөжүм итә башлаһа, мин йүгереп килеп ултырырмын, шундуҡ ҡуҙғалырһың, ти. Хайуанға матур ғына итеп өндәшә үҙе. Тегенең балаһын һөйрәп сығарҙы, ҡоро ергә һалды һәм ипләп кенә машинаға килеп ултырҙы. Мышы ҡатҡан кеүек тора. Яйлап ҡына ҡуҙғалдыҡ. Бер аҙ барғас, көҙгөнән күрәбеҙ, теге балаһы эргәһенә төшөп китте». Ҡыҙғаныс хәлдәр ҙә осрай. Һунарсылар бер айыуҙы атырға барған. Килеп сыҡҡанын көтөп ултыралар икән. Тап шул ваҡыт бер ҡатын ҡурай еләге йыйып йөрөгән. Ҡыуаҡтар араһынан ҡапыл килеп сығыуы булған, һунарсы уны айыу тип уйлап, мылтығының төймәһенә баҫҡан. Һуңғы йылдарҙа урман кейек-януары кеше араһында, юлдарҙа, ауылдарҙа, хатта ҡалалар янында күренә башланы. Бының сәбәбен аныҡ ҡына әйтеүсе юҡ. Аҙыҡты теләһә ҡайҙа ташлау сәбәпсе түгелме икән быға? Төлкө-фәлән дә йыш ҡына ауылдағы сүп һауыттарына килеүсән. «Кешегә өйрәнгән йәнлектәр беҙҙең өсөн бик хәүефле булыуы бар. Бында шаярыу урынһыҙ. Бүре балаһын бүреккә һалһаң да урманға ҡарай, тип юҡҡа әйтмәгәндәр бит инде. Зоопарктарҙа ла «Ашатырға ярамай! » тип яҙылған икән – ярамай. Иҫкәртеүҙәргә иғтибар итмәүселәр күп шул. Йәнлектәрҙең артыуына һунар өсөн сикләүҙәрҙең күбәйеүе лә килтерәлер. Был, әлбиттә, бик ыңғай күренеш. Шул уҡ ваҡытта зыянлы яғы ла бар. Мәҫәлән, мышылар йыш ҡына беҙ ултыртҡан үҫентеләрҙе тапап юҡ итә. Сыбыҡ-сабыҡ араһынан йөрөгәнсе һөрөлгән йомшаҡ ерҙән атлауҙы хуп күрә улар. Ҡышын йәш үҫентеләрҙе ашайҙар», – ти тәжрибәле урмансы. Элек мышы итен эшкәртеүгә тапшыра торған булғандар. Быҡтырылған консерваларҙан урмансыларға төшкө аш бешергәндәр. Хәҙер ундай эш башҡарылмай. Емеш-еләк йыйып эшкәртеү өсөн дә бихисап сертификат юлларға кәрәк. Балаҡатайҙың йүкә балы юғары баһалана. Хужалыҡтың умарталығы яҡшы эшләй. Тик умартасы ауырып киткәс, артабан был шөғөлдө дауам итер кеше табылмай. Урман эштәренән тыш ағас эшкәртеү менән ныҡлап шөғөлләнәләр, ике пилорамдары бар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Урман шауы,Аңлатма,9335,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-10-01/urman-shauy-4410374,2025-10-01T16:37:00+00:00
"ЙӨКМӘТКЕ «ТАМАША» ҠУНАҒЫ Г. Батыршина «Матурлыҡҡа – өйрәтергә, матурлыҡҡа өйрәнергә кәрәк. » 3 ТЕАТР СӘНҒӘТЕ Г. Ғатауллина «Актер аша мин дә сәхнәлә уйнайым» 15 СӘХНӘ ТОРМОШО Ғәлиә Кәлимуллина Сәхнә ут-һыу кистерә ул. 19 Рухи хазиналар Миләүшә Ҡыҙрасова Рухлы бөйөк дала улы 24 Музыка сәнғәте Әлфиә Ғимаҙиева Башҡортостандың музыкаль ынйыһы 29 ҠУРСАҠ ТЕАТРЫ Эльвира Дәүләтбирҙина, Диана Гәрәева Яңы бинала үткән йыл йомғаҡтары 33 КИНО СӘНҒӘТЕ И. Ишемғолов Театр һәм кино мине арбаны 35 ҠУРАЙ СӘНҒӘТЕ Әлфиә Ғимаҙиева Ҡурайға арналған ғүмер 40 ҺӘЛӘТЛЕ ЙӘШТӘР Миләүшә Ишемғолова Башҡорт шаманы – 44 Әҙәбиәт һәм мәҙәниәт Хәйҙәр Тапаҡов Театр, Концерт 48 ПЬЕСА Гөлдәр Әхмәҙишина Башай 52 «АШҠАҘАР» – МОҢЛО РАДИО Фәнүзә Баһауетдинова Тынғыһыҙ ижад тулҡынында 63",ҺӨЙӨНСӨ!,Йәмғиәт,755,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-02-13/y-ns-4120528,2025-02-13T15:33:00+00:00
"Илсур ҺадиуллинфикерләрТатарстан Мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин уку елында гаиләдә белем алучы укучылар саны 1215 кешегә, ягъни 50ка диярлек артуын хәбәр итте. Аның сүзләренчә, хәзер Казанда 2329 гаиләдә белем алучы бар, шуларның күбесе (1 120) башлангыч мәктәптә укый. — Бу тәртипсезлек! Мәктәп мөдирләрен игътибар итәргә чакырам, бу – беренче чираттагы бурыч. Сез Татарстан президентының [бу мәсьәләгә] мөнәсәбәтен беләсез. Шулай эшләп булмый инде, үсеш – 1215! Иң зур арту — дип зарланды министр. Һадиуллин сүзләренчә, Татарстан әлеге мәсьәләдә Русия мәгариф министрлыгына һәм Дәүләт думасы депутатларына берничә тапкыр мөрәәгать иткән. Әмма гаиләдә белем бирүне бетерү турындагы канун өлгесе ""үткәрелми"" һәм ""кабул ителми"", ди ул. — Кайбер итәкчеләр үзләре үк гаиләдә белем бирүгә күчәргә тәкъдим итә дигән сигналлар бар. Октябрь башында бер төрле саннар, уку елы ахырында – икенче төрле. Мин нәрсә турында әйткәнемне бик яхшы аңлыйсыз. Ел ахырында ""гаилә укучылары"" саны арту, аннан соң кими башлау – бу инде ел башыннан ук шундый мәктәпләрне тикшерү өчен мәгариф өлкәсендә күзәтү департаментына сигнал: бу ""гаилә укучылары"" каян, ни өчен китәләр, сыйныф итәкчесе кая карый, — диде ул. Русиядә",Татарстан мәгариф министры өйдә укучылар саны артуына ризасызлык белдерде,Яңылыҡтар,1208,https://www.azatliq.org/a/33513551.html,2025-08-26T13:55:34+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны Башкортстан ике ел дәвамында төзекләндерергә ыена. Татарстанның Ютазы районы белән Башкортстанның Октябрьский шәһәре арасындагы күперне — халык телендә ""ике сәгатьлек"" дип йөртелгән күперне сүтә башлаганнар. Бу хакта Ютазы районы хакимияте сайтындаәйтелә. Хәзер Уфаның ""СБТ-СТрой"" ширкәте хезмәткәрләре күпер конструкциясен сүтә. Объектта барлыгы 20 кеше эшли, алга таба тагын 10 эшче кушылачак диелә. Күпернең бетон өлеше имерек хәлдә булса, тимер контрукцияләр яхшы хәлдә сакланган. Алга таба вакытлыча күпер ясалачак. Шуннан соң яңа күпер төзүгә керешәчәкләр. Инде ноябрьдә казыклар кагылыр дип көтелә. Төзелеш эшләре 2026 елның ноябренә кадәр дәвам итәчәк. Киләчәктә биредә иде метр киңлектәге ике рәтле юл һәм тротуар булачак. Моңа кадәр Татарстан Башкортстан арасында чикләрне тәгаенләштерде. ""Ике сәгатьлек"" күпер Башкортстан милке булуыачыкланды. Ютазы районы хакимияте аның таушалган хәлдә булуын әйткән иде. Башкортстан күперне яңартуга 975 млн сумбүлеп биргән. Элегрәк күпернең хуасы билгеле булмау сәбәпле, ул вакыттагы Башкортстан башлыгы идарәсе итәкчесе Андрей Сидякин күпердән Татарстан белән Башкортстан кешеләре файдалана, шуңа аны ике республика бергәләп төзекләндерү дөрес булыр, уртак карар бар, дип сөйләгән иде. Татарстан белән Башкортстан арасында берничә күпер бар, аларны ""дөньяда иң озын күперләр"" дип атарга була. Андый күпердән машинада ике сәгать чыгасы. Бу күперләр Татарстан белән Башкортстан чигендә урнашкан, ә бу күрше республикаларда вакыт аермасы — ике сәгать. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан белән Башкортстанны берләштерүче ике сәгатьлек күперне сүтә башлаганнар,Яңылыҡтар,1570,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-belan-bashkortstanni-berlashteruche-ike-sagatlek-kuperne-suta-bashlagannar/33171907.html,2024-10-24T16:18:17+03:00
Яңы уҡыу йылы алдынан республикабыҙ мәктәптәренә 200 яңы автобус һәм еңел автомобиль тапшырылды.,Мәктәптәргә – 200 яңы автобус,Мәғариф,96,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-08-26/m-kt-pt-rg-200-ya-y-avtobus-4362089,2025-08-26T12:30:00+00:00
"Федан Фаясович преподаёт биологию более 13 лет. Как учитель начинал в поселке Усть-Камчатск на Камчатке, потом вернулся на малую родину – в Уфу. В 2020 году стал абсолютным победителем в конкурсе «Учитель года Башкортостана». А в этом учебном году дважды прошёл конкурсный отбор на обучение и стажировку в образовательном центре «Сириус» по программе «Современная генетика и биотехнологии». Среди достижений молодого педагога также – участие в конкурсе Фонда грантов Главы Башкортостана ( Кстати, всего с 2020 года фонд поддержал 772 проекта на общую сумму более 1,25 млрд рублей. Федан Гафаров стал куратором проекта «Лаборатория «Био Ку Б». На выигранные средства в гимназии создали специальное пространство. Здесь: современные учебные и демонстрационные микроскопы цифровая лабораторией по экологии и физиологии человека компьютеризированный комплекс «Зеленая колонна» Во время занятий учащиеся совместно с учителями биологии будут проводить исследования по экологии, ботанике, анатомии физиологии человека.",В гимназии 39 имени А. Файзуллина в рамках гранта Главы Республики Башкортостан реализуется проект «Лаборатория БИОКУБ»,Яңылыҡтар,1010,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-20/v-gimnazii-39-imeni-a-fayzullina-v-ramkah-granta-glavy-respubliki-bashkortostan-realizuetsya-proekt-laboratoriya-biokub-3892431,2024-08-20T11:20:00+00:00
"Ә ҡуяндың бүреләр, төлкөләр, айыуҙар, йомрандар һымаҡ, балаларын йәшерер, үҙе лә инеп боҫор ер оялары булмай. Икенсенән, ҡуян балаларының тәпәйҙәрендә тир бүлеп сығара торған биҙҙәре барлыҡҡа килеп өлгөрмәй, шуға күрә йыртҡыстар уларҙың эҙҙәрен еҫкәп таба алмай. Балалары, асылда, ҡыуаҡ, шырлыҡ араларына, йығылған ағас ботаҡтары аҫтына, иген араларына, ҡыш көрт ҡатламдарына, көҙ ҡойолған япраҡ аҫтарына инеп йәшеренә. Йәғни әсәләре уларға ышыҡланыр урынды табып бирмәй, балалары үҙҙәре шулай һыйыныр ышыҡ таба. Ә нисек туҡлана тиһегеҙме ҡуян балалары? Тәбиғәт ғәли йәнәптәре был йәһәттән дә сараһын тапҡан. Уларҙы урманда тапандыға әүерелгән ҡуян һуҡмаҡтары буйлап туҡтауһыҙ хәрәкәт итеп йөрөгән, шулай уҡ үҙ балаларын ҡалдырып китергә мәжбүр булған башҡа инә ҡуяндар имеҙеп китә. Ике-өс аҙна үтеүгә ҡуян балаларының тештәре сыға һәм улар тиҙ арала үҙаллы туҡланыу режимына күсә. Ғалимдар ҡыҙыҡлы тәжрибә үткәргәндәр. Ҡыр ҡуяндарын күпләп тотоп, вольерҙарҙа үрсетеп ҡарағандар. Инә ҡуяндар бала килтергәндән, уларҙы бер-ике тапҡыр имеҙгәндән һуң, ташлап киткәндәр һәм уларҙың күбеһе аслыҡтан үлгән. Икенсе осраҡта һәр инә ҡуян ҡырағай шарттарҙан айырмалы рәүештә тик үҙенең балаһын имеҙеүгә күскән. Күрәһең, вольер эсендә йыртҡыс йәнлектәрҙең булмауы ҡуяндарҙың йәшәү рәүешен үҙгәрткәндер. Нисек кенә булмаһын, ""Ҡуян бала тапҡан, ҡуйыр урын тапмаған"" тигән әйтем был йән эйәләренең йәшәү рәүешенә туранан-тура бәйле рәүештә әйтелгәнен аңлауы ҡыйын түгел. Шулай ҙа беҙҙе был әйтемдең кинәйәһе, юл аҫтына һалынған башҡа мәғәнәләре, ишаралары булғанлығы бәхәсһеҙ. Һәр хәлдә, бигерәк тә ололар үҙҙәренең телмәрендә ошо әйтемде ҡулланған саҡта бер ҙә генә ҡуян аталмыш йәнлектәрҙе күҙ уңында тотмай. Һәр бер мәҡәлдәге, һәр бер әйтемдәге кеүек, был һүҙбәйләнештең дә ундай ишаралары бихисап. Шуларға күҙ йүгертеп ҡарайыҡ: - Орҙом-бәрҙем һүҙ һөйләүсе, әйткән һүҙенең ниндәй һөҙөмтәгә алып килерен уйлап та ҡарамаған кешегә ҡарата әйтелә был һүҙҙәр; - Матди байлыҡ артынан ғына ҡыуған, тапҡан байлығының тормошонда бөтөнләй хәжәте булмаған кеше хаҡында әйткәндә ошо һүҙҙәр ҡулланыла; - Күп балалар табып та, уларҙың киләсәге хаҡында хәстәрлек күрмәгән ата-әсәгә ҡарата ла әйтелә был һүҙҙәр. Әйткәндәй, хәҙерге баш ҡалабыҙ тормошонан бер күренеш. Өфөнөң барлыҡ райондарында ла тиерлек йорттарҙың өҫкө ҡаттарына аңҡайып ҡараһаң, башың әйләнеүҙән ҡолап китерлек. Биш, туғыҙ ҡатлы йорттар араларында 35-40 ҡатлы йорттар бер-бер артлы ҡалҡа. Ул йорттар янында инфраструктураға (машиналар өсөн парковка, балалар өсөн уйын майҙансыҡтары) бөтөнләй урын юҡ. Шул йорттарға ҡарап торғанда әлеге лә баяғы әйтем иҫкә төшә: ҡуян бала тапҡан, ҡуйыр урын тапмаған. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Ҡуян бала тапҡан, ҡуйыр урын тапмаған",Йәмғиәт,3315,https://henek.info/news/common_material/2025-10-21/uyan-bala-tap-an-uyyr-uryn-tapma-an-4435030,2025-10-21T11:37:00+00:00
"Мин дә ҡурҡа инем, шуға күрә гуманитар профилдә уҡыным. Әммә бөгөн бик күп ата-әсәйҙәр балаларын мәктәптә математика профиленә уҡырға бирә. 5-11-се синыф уҡыусыларының 53 проценты иһә математика дәрестәрендә көсөргәнеш икән. Шулай итеп, балаларға «математик хәүеф» янай. Шул уҡ ваҡытта ҡыҙҙар малайҙарға ҡарағанда күберәк борсола икән. Ғалимдар фекеренсә, математик борсолоу башҡа теүәл фәндәр буйынса һөҙөмтәләргә лә кире йоғонто яһай ала. Ундай осраҡта хатта һәләтле уҡыусылар ҙа математика менән бәйле дисциплиналарҙан ҡасырға тырыша. Артабан юғары технологиялы һөнәрҙәрҙе урап үтергә теләй. Уҡыусылар математик мәсьәләләрҙең ҡатмарлығы, хаталар һәм баһалауҙан ҡурҡыу арҡаһында хәүеф кисерә һәм иң элек уҡыусы, бөтә синыф алдында яуап биргәндә дөрөҫ яуап бирә алмаһам, көләләр тип ҡурҡа. Тағы ла ата-әсәләрҙең алған билдәгә реакцияһы ла бик мөһим. Улар был билдә менән килешмәһә, аңһыҙ рәүештә балаларҙы ла математикаға ҡаршы ҡуя ала, тип һанай ғалимдар. Шулай итеп, математика дәресендә үтә ныҡ борсолоу мәсьәләләрҙе уңышлы хәл итеүгә ҡамасаулай. Уҡыусыларҙа үҙ һәләттәренә ышаныс кәмей. Балаға ярҙам итеү өсөн уның уҡыуға мотивацияһын арттырырға кәрәк. Ата-әсәләргә баланы проблема менән бер-береһенә ҡалдырмау мөһим. Шулай уҡ уҡытыусы менән проблеманы мотлаҡ тикшерергә кәрәк: уларҙың араһындағы мөнәсәбәт ышаныслы икән, ул да борсолоуҙы кәметергә ярҙам итәсәк. Әйткәндәй, математика буйынса уңышҡа музыканы өйрәнеү ыңғай йоғонто яһай ала. Төркиәнең Белек университеты тикшеренеүсеһе Айса Акин мәғлүмәттәре буйынса, математиканы өйрәнеүгә музыкаль «ҡатнашыуҙар» ярҙам иткән интеграцияланған дәрестәр иң һөҙөмтәлеһе икән. Бындай дәрестәрҙә ҡатнашыусыларҙың 70 проценттан ашыуы математика буйынса күпкә юғарыраҡ һөҙөмтәләр күрһәтә, ти. Сөнки математика менән музыканың уртаҡлыҡтары күп. Мәҫәлән, математиканың төп төшөнсәләре, киҫәк һәм пропорциялар, музыка өсөн дә хас: унда ла төрлө оҙонлоҡтағы ноталарҙы киҫәк рәүешендә күрһәтеп, бер нисә музыкаль такт булдырыу һәм шулай уҡ уларҙы бергә ҡушып була. Бынан тыш, бындай берләштерелгән дәрестәр уҡыусыларҙы тынысландыра, шуның иҫәбенә шул уҡ математик хәүефте кәметә.",Математиканан ниңә ҡурҡалар? !,Яңылыҡтар,2121,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-22/matematikanan-ni-ur-alar-4246523,2025-05-22T15:08:00+00:00
"Мин, Марк Солнцев, Ишембай ҡалаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге башҡорт интернат-гимназияһының ""В"" синыфы уҡыусыһы булам. Мәктәп тормошонда ҡайнап йәшәйем. Төп белем алыуҙан тыш, Ишембай ҡалаһының музыка мәктәбендә ҡурай, вокал серҙәрен өйрәнәм. Шулай уҡ милли йәйәнән уҡ атыу түңәрәгенә яратып йөрөйөм һәм призлы урындар яулайым. Буш ваҡытымда урамда ҡалған бесәй, эттәрҙе ҡараған ирекмән апайҙарға ярҙам итәм. ""Бәйләнештә"" социаль селтәрендә үҙемдең блогымды алып барам: ""Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ"", - ти өләсәйем, шуның өсөн тырышып уҡырға, йырларға, бейергә, уҡ атырға һәм башҡа бик күп төрлө шөғөлгә эйә булғым килә, ҡыҫҡаһы, батыр егет булып үҫергә теләйем. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Егет кешегә етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ!,Конкурстар,1065,https://yanshishma.com/news/b-ygel-r/2025-11-27/eget-kesheg-etmesh-t-rl-n-r-a-4483760,2025-11-27T11:03:00+00:00
"Этот смотр лучших практик в сфере литературы – отличная площадка для обмена опытом и демонстрации инновационных подходов к популяризации чтения. Организаторы конкурса отмечают высокий уровень представленных проектов и надеются, что конкурс станет стимулом для дальнейшего развития литературной жизни в регионах.",Конкурс «Литературный флагман России»,Яңылыҡтар,311,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-09-04/konkurs-literaturnyy-flagman-rossii-4373520,2025-09-04T14:51:00+00:00
"Фильм снимался в узнаваемых местах башкирской столицы: Уфимском ожерелье, парках, Арт-Квадрате, районе Черниковка и других. В создании картины участвовали башкирские режиссеры Айнур Аскаров, Виталий Дудка, Айрат Абушахманов, Айсыуак Юмагулов, Руслан Юлтаев, Айдар Акманов и Руслан Римович. В ролях — звезды российского кино Владимир Гарцунов, Валентина Ляпина, Янис Политов, Илья Виногорский, Александр Рожковский и Николай Галлямов и уфимские актеры Азат Зиганшин, Алмас Амиров, Рушанна Бабич и другие. Проект реализован АНО Центр креативных индустрий «Медиастарт» и кинокомпанией «Аскарфильм» при поддержке Фонда грантов главы РБ. Премьера фильма состоится 20 апреля на Московском международном кинофестивале. Возрастное ограничение: 16",Скоро на большой экран выйдет башкирский фильм «Лето. Город. Любовь. »,Яңылыҡтар,738,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-04-16/skoro-na-bolshoy-ekran-vyydet-bashkirskiy-film-leto-gorod-lyubov-4201362,2025-04-16T19:41:00+00:00
"Баҡыр ҡан тамырҙарының киңәйеүен туҡтата, яраларҙы төҙәлеүгә булышлыҡ итә. Дауаланыу өсөн илебеҙҙә 1961 йылға тиклем сығарылған баҡыр аҡсаларҙы файҙаланырға була. Бил һыҙлап йонсотҡанда, баҡыр аҡсаларҙы пластырь менән оса һөйәгенә йәбештерәләр, йәки эт йөнөнән бәйләнгән билбауға теҙеп, билгә урайҙар. Ауырыу кееше тәненә тейеп торған баҡыр ҡарая. Уны тоҙло һыуҙа тотҡандан һөң таҙарталар. Тимер тутығын тәбиғи  йөҙөм шарабына һалып, яҡшылап болғатып, компресс эшләһәң, тире ялҡынһыныуын баҫа, тоҙ ултырғанды дауалай. Ҡыҙҙырылған тимер һалынған  һыуҙы эс киткәндә, бәүел тотмағанда һәм күрем артыҡ мул килгәндә эсәләр. Фото Гөлназ Салауатова",Металл ҡөҙрәте,Аңлатма,641,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-22/metall-r-te-4546493,2026-01-22T12:27:00+00:00
"Ижади сарала  үткән йыл Яҙыусылар союзына ағзалыҡҡа алынған бер төркөм  йәштәр үҙҙәренең шиғри күстәнәсе менән бүлеште. Сараға килеүсе бер төркөм  студенттарға  Таңсулпан Рәсүл, Айбулат Сәсәнбаев, Гөлнур Ҡыуатова, Айгөл Йәмилева, Айзилә Мортаева, Розалия Вәхитова, Дилә Хәйретдиноваларҙың сығышы оҡшаны. Күренекле шағирәләр Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Фирүзә Абдуллина, билдәле композитор Шәүрә Ғәппәсоваларҙың йөрәк һүҙе шиғриәт кисәһенә уғата йәм өҫтәне.",Шиғриәт менән донъя яҡты,Яңылыҡтар,451,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-20/shi-ri-t-men-n-don-ya-ya-ty-4164341,2025-03-20T09:27:00+00:00
"Яңы Мөсәт ауылы янындағы урман эсендә бөркөт башы рәүешендә ғәҙәти булмаған «өң» ҡалҡып сыҡты. Был ябай ҡоролма ғына түгел, ә тәбиғәт менән кешенең тыныс диалогы. Аҡ бөркөт, уның алыҫҡа төбәлгән терегөмөштәй күҙҙәре, көслө суҡыштары ҡышҡы урман тынлығында тере кеүек күренә, тирә-яҡҡа үҙенә генә хас ҡеүәт тарата. Был яңылыҡ тиҙ арала бөтә республикаға таралып өлгөрҙө. Үҙенсәлекле төҙөлөш алып барған оҫта Алмаз Ишкинин – Яңы Мөсәт ауылы егете. Ауыл мәктәбен, артабан Өфөлә республика инженер лицей-интернатын тамамлай. Юғары белемде Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында ала. Математика һәм информатика йүнәлешендә уҡып, һөнәре буйынса районда ла, Өфөлә лә эшләй. Әммә күңеле менән тәбиғәткә тартылған егет артабанғы тормошон икенсе юҫыҡтағы һөнәр менән бәйләргә теләй. -Бала саҡта ағас башында өй төҙөү тураһында хыялландым, — ти Алмаз. -Әммә ваҡыт үтә торҙо, ә хыялдар, ғәҙәттә, «аҙаҡҡа» ҡалдырылған идеялар менән бергә онотола барҙы. Бер йыл элек, офис эсендә ултырып, шуны аңланым: мин хыялдарымды блог аша тормошҡа ашыра алам. Бушкрафт сиктәрендә нимәлер төҙөү, шуны видео аша кешеләргә күрһәтеү, өҫтәүенә, ҡарауҙар (просмотры) аша монетизация яһап, килем алыу мөмкинлеге лә бар бит, тигән уйға килдем. (Бушкрафт - ҡырағай тәбиғәт шарттарында иҫән ҡалыу (йәшәү) өсөн мөмкинлек биргән оҫталыҡ һәм күнекмәләр йыйылмаһы). Алмаз урман төҙөлөшө менән икенсе йыл шөғөлләнә, шул уҡ ваҡытта төҙөлөш процесын ентекләп видеоға төшөрөп, монтажлап, социаль селтәрҙәрҙә һәм каналында күрһәтә башлай. Бөтә Башҡортостан халҡын хайран ҡалдырған был Бөркөт проекты тулыһынса тәбиғи материалдарҙан: ағас ботаҡтарынан, ҡайырҙан, туҙҙан, мүктән һәм балсыҡтан эшләнгән. Бөркөттөң суҡыштары асыла, унан эскә үтергә мөмкин. Эстә мейес, өҫтәл һәм һике бар. Уны төҙөү өсөн дүрт ай ваҡыт кәрәк булған. Ошо дүрт айлыҡ эше уның 40 минутлыҡ видеоһында сағыла. Әйткәндәй, Алмаздың быға тиклем дә үҙ ҡулдары менән төҙөгән ҡоролмалары бар. Мәҫәлән, үҙенсәлекле төҙөлөшлө тағы ла ике өйө урман төпкөлөндә әкиәт өйҙәре кеүек ултыра. Бөгөнгө көндә Алмаз үҙенең бар ваҡытын тиерлек блогына бағышлай. Ул унда киләсәктә тағы ла бик күп ҡыҙыҡлы, кемгәлер тәү ҡарашҡа сәйер булып күренгән ҡоролмалар барлыҡҡа килеүе хаҡында һөйләйәсәк һәм күрһәтәсәк. Блог үҫешенә бәйле, үҙе өсөн аныҡ ритм һәм ваҡыт билдәләгән. Был юлдың финалы иһә — бик ғәжәйеп, шул уҡ ваҡытта матур бер ҡоролма: ағас башындағы йорт. Ул да «Бөркөт» кеүек кешеләрҙә ҡыҙыҡһыныулы күп һорауҙар тыуҙырыр әле. Әлегә иһә кешеләрҙең иғтибарын йәлеп иткән туристик нөктә генә түгел, ә тәбиғәт менән берләшеү урыны ла булған «өйҙө» барып күреүселәр байтаҡ ҡына. Көн дә тигәндәй, мөрәжәғәт итеп, килеп ҡараусылар бар. Үткән шәмбелә 100-гә яҡын кеше килп китте, - ти Алмаз. Оҫта әйтеүенсә, эштәр әле дауам итәсәк. Ҡоролманың эске яғын эшләү, яңы деталдәр өҫтәү күҙаллана. Бөркөт яҙға тиклем үҙ урынында буласаҡ. Шуға ла урманға килгән һәр кемдән тәбиғәткә, ҡул хеҙмәтенә һәм кешенең эске хыялдарына ихтирам менән ҡарау һорала.",Тәбиғәт менән бер тулҡында,Йәмғиәт,2961,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/t-bi-t-men-n-ber-tul-ynda-4561292,2026-02-02T17:35:00+00:00
"Кәстрүлгә һөт һәм һыу, туралған һарымһаҡ тырнаҡтарын һалығыҙ һәм барыһын бергә йылытығыҙ. Ваҡыт-ваҡыт болғатып, ҡайнатып сығарығыҙ. Шыйыҡсаның яртыһы парға әйләнгәнсе ҡайнаһын. Элек шәкәр өҫтәргә кәрәк. Эҫе килеш эсергә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Һөт менән һарымһаҡтың файҙаһын беләһеҙме?,Сәләмәтлек,893,https://henek.info/articles/----+-+/2025-10-15/t-men-n-arym-a-ty-fay-a-yn-bel-e-me-4427923,2025-10-15T12:25:00+00:00
"Юл-транспорт ваҡиғаһы Салауатта була, тип хәбәр итә республиканың дәүләт автоинспекцияһы. Еңел автомобиль менән идара итеүсе 42 йәшлек ҡатын, 24 йәшлек водителенә өҫтөнлөк бирмәй. Һөҙөмтәлә улар бәрелешә. Автоледи һәм уның бәлиғ булмаған пассажиры төрлө ауырлыҡтағы йәрәхәттәр ала. Зыян күреүселәрҙе дауаханаға алып киләләр. Ваҡиға шарттары асыҡлана.",Ҡурҡыныс авария,Яңылыҡтар,350,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-01/ur-ynys-avariya-4559667,2026-02-01T15:00:00+00:00
"Әсәһенең бер туған апаһы (йәғни юлдашымдың инәйе) менән булған ул хөрәфәтле ваҡиға. Беҙ, ер йөҙөндә йәшәгән кешеләр, бигерәк тә, хәҙерге быуын ендәр донъяһына бик ышанмаған булабыҙ. Әммә ысынбарлыҡта аңлатып бирә алмаҫлыҡ теге йәки был күренештәр тураһында ла ишеткеләп торабыҙ. Ендәр хаҡында Ҡөрьәндә лә әйтелгән: «Әйт: «Миңә вәхи ҡылынды, Аллаһынан хәбәр бирелде, ендәрҙең бер өлөшө Ҡөръәнде тыңлағандар һәм ендәр ҡәүемдәренә барып һөйләнеләр: Ысындан да, беҙ тура юлға өндәй торған, ғәжәйеп Ҡөръән һүҙҙәрен тыңланыҡ. Ул Ҡөръән тура юлға күндерәлер һәм беҙ иман килтерҙек. Бынан һуң беҙ Раббыбыҙға тиң заттар эҙләмәйбеҙ». («Ендәр» сүрәһе 1-2-се аят). Былай була ул хәл. Һуғыштан алдағы йылдарҙа, буғай. Йәш бала тапҡан ҡатын  эшен саҡ бөтөп (элек бит инде яңы бала тапҡанмын тип һаҡланыу ғәләмәте юҡ, йөклө саҡта ла, йәш имсәкле бала менән дә эш өҫтөндә йөрөгәндәр)  эңер төшкәс кенә ире менән мунсаға бара. Арыуы еткән ҡатындың яйлап мунса ингеһе килә, ире иһә йыуынып бөтөп, ҡайтып та китә. Шәм яҡтыһындағына ҡатын яңғыҙы ултырып ҡала. Бер заман оҙон һары сәсен икенән ярып тороп үргән ике ҡыҙ йылмая-көлә мунсаға килеп инә. Апай, йонсоғанһың бит, ҡана, бағайыҡ үҙеңде. Арҡаңды ла һылайыҡ, сабындырайыҡ, - тип береһе ҡатындың арҡаһын майлай, икенсеһе үҙе менән индергән  ҡайын миндек ебетә. Йонсоған йәш балалы ҡатынды ҡыҙҙар йыуындырып, майлап, сабындырып, сәсен тарап, кейендереп, икеһе ике яҡтан ҡултыҡлап өйөнә алып барып ҡуя. Мунса яҡһағыҙ, тағы килеп бағырбыҙ, тик беҙҙең килгәнде берәүгә лә әйтмә, - тип хушлашалар. Иртәгәһенә лә был  ҡатын иренән мунса яҡтыртып, яйлап йыуынып алайым тип, яңғыҙы китә. Күп тә үтмәй теге һары сәсле йәш ҡыҙҙар ҙа килеп инә. Береһе арҡаһын майлай, береһе йыуындыра, сабындыра. Йонсоуы еткән ҡатын риза булып ҡабул итә уларҙың бағыуын. Апай, һабынды ғына алып бир әле, - тигәнгә ынтылып һабынды алып бирәйем тиһә, уныһы тайып, ҡулынан төшөп китә. Йәш ҡатын Бисмилла тип иҙәнгә төшкән һабынды алырға үрелгәндә ҡыҙҙарҙың оҙон күлдәге аҫтында аяҡ түгел, тояҡ икәнлеген күреп ҡала. Баяғылар ҙа һирпһенеп китә. Бер нәмә лә әйтмәй, йыуындырыуҙы ташлап, икеһе лә сығып китә. Йәш ҡатын көс–хәл менән кейенеп, ней үле, ней тере түгел ҡайтып инә. Харап иттең бит мине мунсала яңғыҙ ҡалдырып, - тип кенә әйтә ала иренә. Әмәлгә ҡалғандай, ҡатындың атаһы ла килгән була. Ул хәҙрәткә ҡул биргән көслө мулла булған. Эштең нимәлә икәнен андып, иҫһеҙ ятҡан ҡыҙының өҫтөнә аҡ япма яптырып, көслө-көслө доғалар менән өшкөрә. Оҙаҡ өшкөрә. Төн үтә, иртәгәһенә лә эргәһенән китмәй өшкөрә. Имсәк һорап илаған баланы зәхмәте күсеп ҡуймаһын тип эргәһенә яҡын да килтертмәй мулла ҡарт. Шулай доғалар менән саҡ әҙәм итеп ала ҡыҙҙы. Ҡырҡы үтмәгән йәш бала менән әсәләрҙе юҡҡа ғына ҡурсырға ҡушмағандар шул ололар. Баҡтиһәң, уны ен ҡыҙҙары (ниндәй маҡсат менәндер) килеп, бағып йөрөгән. Ен -пәрейҙәр, бисуралар, биреләр тураһында легенда-риүәйәттәр ҙә бар халыҡ фольклорында. Борон был заттар кешегә бик яҡын булған, тиҙәр. Ендәрҙең дә динһеҙҙәре һәм динлеләре була: ""Мин ендәрҙе лә, кешеләрҙе лә бары тик Миңә сәждә итһендәр, тип яралттым"" (Ҡөръән, Ҙәрийәт сүрәһе, 56-сы аят). Ен затынан булып кешегә насарлыҡ ҡылып йөрөгән шайтандар иһә Иблис тоҡомонан.",Хөрәфәтле донъя,Йәмғиәт,3168,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-15/h-r-f-tle-don-ya-4428693,2025-10-15T19:30:00+00:00
"В мероприятии приняли участие более 1 200 представителей педагогического сообщества, науки, власти и бизнеса со всех регионов страны. В программе: пленарные выступления и дискуссии о Стратегии развития образования до 2036 года, презентации лучших практик школ и университетов, а также выставка достижений образовательной отрасли. Трансляция - Всероссийский педагогический съезд Трансляции Национального центра «Россия»",Всероссийский педагогический съезд.,Мәғариф,418,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-19/vserossiyskiy-pedagogicheskiy-s-ezd-4354035,2025-08-19T14:20:00+00:00
"Өфө-Белорет трассаһы иртәнге сәғәт 9-ға тиклем бөтә транспорт төрҙәре өсөн тулыһынса ябыҡ. Һуңынан, фараздар буйынса, сикләүҙәрҙе оҙайтырға мөмкиндәр. Иртәгә көслө ел, буран һәм ҡар һырынтылары көтөлә.",Башҡортостанда - буран!,Яңылыҡтар,201,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/bash-ortostanda-buran-4528742,2026-01-04T20:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу сәдаканы Ураза гаете алдыннан һәр мөселман түләргә тиеш.2025 елда Рамазан аенда бирелә торган фитр сәдакасы 250 сум тәшкил итәчәк. Бу сумманы Русия мөселманнары Диния нәзарәтенең Голәмәләр шурасыбилгеләгән. Бу узган елдан — 66,7ка, яки 100 сумга күбрәк. 2024 елда фитр сәдакасы күләме 150 сумтәшкил иткән. Бу аз керемле кешеләр өчен түләнә торган мәбүри сәдака диелә. Аны һәр ир кеше хатын һәм балалары өчен ураза беткәнче бирергә тиеш. Урта хәлле кешеләр фитр сәдакасын 800 сум, баераклар — 1 300 сумнан (былтыр — 1 200 сум булган) башлап түләргә киңәш итә мөфтият. Ураза тота алмаучылар өчен фидия сәдакасы бер көнгә 400 сумны тәшкил итәчәк. Былтыр ул 350 сум булган. Зәкят түләү өчен нисаб күләме дә бер ел эчендә 50ка арткан. Былтыр ул 497 000 сум күләмендә бәяләнсә, быел — 743 300 сумга иткән. Ел дәвамында әлеге акчага ия булган мөселман кешесе зәкят бирергә бурычлы. Татарстан мөфтияте әлегә сәдака күләмен билгеләмәде. 2022 елда Украина сугышы башланганнан соң кисәкарткан иде. Моңа кадәр Татарстаннан Мәккәгә ха юлламасы бәяләре үсте. Бу рубльнең долларга карата төшүе белән бәйле. Узган ел ахырында 2025 елда ха юлламалары 458 мең сумнан башланып 1,3 млн сумга кадәр итәчәкдиелде. Рамазан ае 28 февральдә кояш баю белән башлана. Ураза бәйрәме исә 30 мартка туры килә. Корбан гаете 6 июньдә билгеләп үтеләчәк. Бу көннәр Татарстанда рәсми ял көне булып санала. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия Диния нәзарәте фитр сәдакасы күләмен 66ка арттырган,Яңылыҡтар,1441,https://www.azatliq.org/a/rusiya-diniya-nazarate-fitr-sadakasi-kulamen-66-ka-arttirgan/33309478.html,2025-02-10T13:10:09+03:00
"25 ғинуар көнө Бөрйән районының Ырғыҙлы ауылында ""Айыҡ ауыл"" конкурсы сиктәрендә милли йәйәнән уҡ атыу буйынса асыҡ турнир үтте.",Айыҡ ауыл мәргәндәрҙе йыйҙы,Йәмғиәт,128,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-27/ayy-auyl-m-rg-nd-r-e-yyy-y-4098728,2025-01-27T16:18:05+00:00
"Баймаҡ районы Кәрешкә ауылында тыуған, шунда ғумер кисергән 1920 йылғы Йәнтилина Һәҙиә Әйүп ҡыҙы Мөжәүир хәҙрәт тураһында һөйләгәндәренән. — Шәп кеше булды Мөжәүир хәҙрәт, — ти уны яҡындан белгән Һәҙиә инәй. — Көлөп-көлдөрөп, һөйләп-һөйләшеп ултырыр, һинең ни уйлағаныңды белеп ултырыр ине. Кеше яратты, үҙенә төбәп килгән һәр кемде йылы ҡаршы алып, ризалатып ебәреү хәстәрен күрҙе, хәленән килгәненсә ярҙам күрһәтте. Күңеле киң, өйө иркен, ниәте изге, зар-интизар булып килгәндәргә, бала-сағаға мәрхәмәтле, итәғәтле булды, — тип хәтерләй әүлиәгә йөрәк түрендә мәңгелек рәхмәт хисе һаҡлаған Һәҙиә инәй. Оло йәштә булыуға ҡарамаҫтан, инәй барыһын иҫләй. Олатай нимә әйткән, барыһы хәтерендә һаҡлай. Кешеләрҙе һауыҡтырыр, дауалау буйынса ҙур тәжрибә туплаған бағымсынан инәй ниҙәр ишеткән, шуны һүҙмәһүҙ бирәбеҙ. — Ауырыу кешегә өс төрлө юл менән тейә. Беренсеһе — һыуыҡ тейҙереүҙән, икенсеһе — нәмә ҡағылыуҙан, өсөнсөһө — дөрөҫ туҡланмауҙан, — тигән ул. — Күҙ тейеү, боҙом, ен ҡағылыу, сихыр булһа, ундайҙарға минең әмәл бермә-бер килешер, — тигән. Ниндәй юл менән сирләп килһәләр ҙә, хәҙрәтең ҡөҙрәтенә инанып, йүнәләм тип килгән кеше, мотлаҡ йүнәлеп ҡайтыр булған. Әҙәм балаһының ауырыуға һабышыуын күберәк ҡара көстәр ҡағылыуҙан күргән ул. Бағьшсы шуларҙы ҡыуа торған булған. Ябай кешенең көсө етмәҫ яуыз ҡара көстәр менән гел алышып-көрәшеп йәшәгән. — Шундай шәпле, хикмәтле табип һәм әүлиәнең тере сағында ҡәҙерен белеп еткермәнеләр. Хәҙер күптәр ҡәберенән ҡаҙып алып ултыртырҙай булалыр ҙа бит, әүлиәләр ҙә ергә мәңгелекә килмәй икән шул, — ти Һәҙиә инәй. Һүҙгә әүәҫ әңгәмәсем үҙенең Булат исемле ейәне менән булған бер хәлде хәтерләп һөйләп алды. — Һигеҙ айлыҡ ҡына бәпес ҡапыл сәсрәп ауырып китте. Ни эшләтергә белмәйбеҙ, бала һытылып ауырый. Тиҙ генә ат ектек тә туранан ғына Ҡыңғыраш аша төшөп, Манһырға сыҡмаҡсы булдыҡ. Кәрешкә менән Манһыр араһы туранан биш-алты саҡрым тирәһе булыр. Ошо ғына араны үтә алмай, атыбыҙҙың йәне сыға яҙҙы. Сөм-күк ат ҡара һыуға төшөп тирләне, төҫө ҡараға әйләнде. Тау башына менеп еткәнсе әллә нисә сәғәт ваҡыт үтте. Ҡыңгыраш башына менеп етһәк, тау түбәһенә арба үҙе китер ине, тибеҙ. Меҫкен ат тамам әлһерәне. Әйтерһең, бер нәмә арбаны артҡа тартып һөйрәй. Элек кешеләрҙән «Ен ҡағылған ауырыуҙарҙы алып барғанда аттың арбаға көсө етмәй икән»,  тип һөйләгәндәрен ишеткәнебеҙ булғайны. Әкиәт, тип ышанмай торғайныҡ. Бына хәҙер үҙебеҙ шул хәлдә ҡалдыҡ. Ниһайәт, ни хикмәт булғандыр, ат көс-хәл менән тауҙың башына килеп етте лә көслө итеп бер дер һелкенде, тирә-яҡҡа ҡара тире сәселде. Шунан саптырып сығып китте. Күсерҙәге килен дилбегәне ҡулынан ысҡындырмай саҡ тотоп барҙы. Мөжәүир хәҙрәттең ҡапҡаһы ябыҡ тора ине, ат бикле ҡапҡаны емереп, ихатаға елдереп килеп инде. Олатайға күренергә килеүселәр урам тулы ине. Быны күреп улар аптырап ҡалды. Хәҙрәт өйөнән килеп сыҡты ла, сиратһыҙ саҡырып индерҙе. — Әйҙә ин, балам, һеҙҙе көтөп торам, — тине. — Ҡулыңдан ризыҡты күп ейҙем, минең дә һеҙгә ярҙамым тейһен. Ингәс тә хәҙрәт баланы ҡулына алды. — Кыш, мәлғүндәр, китегеҙ бынан, — тип өрөп, ниндәйҙер күҙгә күренмәгән заттарҙы ҡыуғандай итте. — Һеҙ килә ятҡанда уҡ, атығыҙҙың арбаға көсө етмәгәнен күреп, мин уларҙы бер килке борхолдатҡайным инде, — тине. Бәпәйҙең башынан башлығын систереп өшкөрөп кейҙерҙе. — Ин шәәъ Аллаһ, йүнәлер, — тине, беҙҙе тынысландырып оҙатып ҡалды. Булатым шул өшкөрөүҙән аҙаҡ, иншәәъ Аллаһ, бер ауырыу- сырхау күрмәне. Мөжәүир хәҙрәт китабынан, авторы - Лира Яҡшыбаева.",Мөжәүир хәҙрәт хикмәттәре,Йәмғиәт,3437,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-24/m-zh-ir-h-r-t-hikm-tt-re-4439595,2025-10-24T10:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу инаятьләрнең зур өлешен сугыштан кайтучылар, аерым алганда ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән төрмәдән сугышка киткән һәм кире кайткач ярлыкау алганнар кылган диелә. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, Русиядә балигъ булмаучыларны енси көчләү белән бәйле инаятьләр саны алты тапкырга диярлек, ә балаларга карата бозык гамәлләр кылу 1,5 тапкырга арткан. Моны Югары мәхкәмәнең рәсми статистикасы нигезендә ""Можем объяснить""исәпләп чыгарган. Бу инаятьләрнең зур өлешен сугыштан кайтучылар, аерым алганда ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән төрмәдән сугышка киткән һәм кире кайткач ярлыкау алганнар кылган диелә.2022 елның 24 февраленнән соң матбугатта Русия хәрбиләренең балигъ булмаучыларны көчләве турында кимендә 11 очрак хәбәр ителгән. ""Можем объяснить"" кайберләрен мисалга китергән: былтыр яз көне сугыштан кайткан ир 10 яшьлек үги кызынкөчләде. Тагын бер вагнерчы 10 һәм 12 яшьлек ике кызны көчләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сугыш башланганнан соң Русиядә балаларга каршы енси инаятьләр алты тапкырга арткан,Яңылыҡтар,1082,https://www.azatliq.org/a/sugish-bashlangannan-song-rusiyada-balalarga-karshi-jensi-jinayatlar-alti-tapkirga-artkan/32949564.html,2024-05-16T09:58:48+03:00
"Мотлаҡ күрешеп һөйләшергә теләүем Альбина һәм Фәнис Исхаҡовтарҙың яҡтылыҡ, изгелек, миллилек һирпелеп торған йортона алып килде лә инде.  Ишектән инеү менән, ейәндәре ҡаршы алды. Үҙ телендә, үҙ ымында ул мине сисенергә, түргә уҙырға әйҙәне.  Йорт хужаһы Фәнис ағай кисә генә дауахананан сыҡҡан, сырайында арығанлығы һиҙелеп торһа ла,  ҙур аҡыл, оло тормош тәжрибәһе йөрөткән йән эйәһенең күҙҙәрендә генә була торған мөләйемлеге  һөйләшеүҙәргә ылыҡтырып ҡына тора.  Альбина апайҙың ғүмер буйы йыйып туплаған, юҡтан бар итеп тергеҙгән хазиналары - ҡул эштәре, стеналарға, шкафтарға ғына һыймай, иҙәнгә лә теҙелеп киткән.  Матур тормош күргәҙмәһенә килеп эләккәндәй, хәтирәләр тулы фотолар, әйберҙәр, картиналар   араһында йөрөгө лә йөрөгө килә. Ә, йәнәш ҡуйылған ике фотонан ҡараштарҙы бөтөнләй алып булмай: береһе - 1960 йылдың 25 февралендә уларҙың загстан һуң төшкән, икенсеһе -  2010 йылда Алтын туйҙарында төшкән фото. Ярты быуат ғүмер арауығында күпме кисерештәр, һынмай уҙылған һынауҙар һәм яуланған үрҙәр! Минең хис-тойғолар ҡойононда торғанымды күреп, Фәнис ағай әйтеп ҡуйҙы: -Бына шулай, тәү күргәндә үк ғашиҡ булғайным Альбинаға, һаман ғашиҡмын! -Һөйлә әле, ағай, нисек башланды был мөхәббәт? Бер-береһенең һүҙен йөпләй-йөпләй, олоғайған хәтер упҡынында юғалып ҡала яҙған иҫтәлектәрҙе тергеҙә-тергеҙә үҫмер саҡ хәтирәләрен яңыртты геройҙарым. Апайы Санкт-Петербургҡа балет мәктәбенә уҡырға алып  китеп барған Альбина билет булмау сәбәпле, поездан тороп ҡалғас, уны 1-се һанлы интернат-мәктәпкә алып килеп урынлаштыралар. Фәнис инде, күптән шунда. (Әле быуыны ла нығымаған бала көйө үкһеҙ етем ҡалып, тормоштоң әсе-сөсөһөн әҙ татымаған малайҙың күргән- кисергәндәре хаҡында Рәлис Ураҙғоловтың Кешеләргә йылылыҡ өләшәм исемле китабында бик тетрәндергес итеп яҙылған. ) Аҡ бантиктар тағып сәсен үргән, ап-аҡ ҡына гөлфөй кейгән сибәр ҡыҙҙың һылыулығынан телһеҙ ҡалған үҫмер егет, һиҙҙермәй генә Альбинаны ҡурсалап йөрөй башлай. Матур мәҡәләне тулы килеш журналыбыҙҙың яңы апрель (2-2024) һанында уҡырға була.",Бер матур мөхәббәт тарихы,Тарих,2013,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-04-17/ber-matur-m-h-bb-t-tarihy-3731439,2024-04-17T13:22:00+00:00
"Министрпредпринимательства и туризма региона Светлана Верещагина отметила, что в Башкортостане в этой сфере действуют более 9 тысяч хозяйствующих субъектов. При этом в 2025 году количество предпринимателей в креативных индустриях увеличилось на 30 процентов. Наиболее активно развиваются реклама и, программное обеспечение, гастрономия, арт-индустрия и дизайн. По итогам прошлого года Башкортостан вошёл в тройку лидеров среди креативных регионов России по итогам юбилейной российской национальной премии в этой сфере. Для реализации экономического потенциала творческого сектора экономики в Башкортостане сформировали комплексную систему его государственной поддержки. Так, в регионе приняли закон о развитии креативных индустрий. В Башкортостане работает Совет по развитию креативных индустрий, регулярно проходят совещания в формате «Час креативных индустрий» при участии Главы республики. Также работает сайт «Креативный Башкортостан», где можно ознакомиться с действующими мерами поддержки и подать заявку на включение в реестр субъектов креативных индустрий. Глава республики подчеркнул, что развитие творческого сектора экономики способствует росту малого бизнеса, созданию новых рабочих мест, повышению инвестиционной привлекательности региона, и поручил продолжить системную работу в этом направлении. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В РБ на 30 процентов выросло число предпринимателей в сфере креативных индустрий,Аңлатма,1428,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-20/v-rb-na-30-protsentov-vyroslo-chislo-predprinimateley-v-sfere-kreativnyh-industriy-4543587,2026-01-20T14:08:00+00:00
"Мөбәрәк Рамаҙан айы, айырыуса уның аҙаҡҡы 10 төнө һәм шул төндәр араһындағы Ҡәҙер кисе доға өсөн иң фазыләтле ваҡыттар булып тора. Был айҙа мосолмандар ураҙа тотоп, кистәрен намаҙҙа тороп, ҡәлептәре (йөрәктәре) айырыуса һиҙгер, имандары айырыуса ныҡ була. Был айҙа Аллаһтың бәндәләренә булған йомартлығы ла арта. Шуға күрә изге айҙа ҡылынған доғалар Аллаһ ҡаршыһында башҡа айҙарыныҡынан өҫтөнөрәк.",,Йәмғиәт,397,https://henek.info/articles/common_material/2025-03-14/-4156000,2025-03-14T08:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАкушерлык һәм гинекология тармагында эшләүчеләрнең 30 процентка кадәре - 55 яшьтән өлкәнрәк хатын-кызлар диелә.2023 елда Русиядә ""акушерлык һәм гинекология"" белгечлекләре белән ординатураны тәмамлаучылар саны нык кимегән. Шул ук вакытта Русия дәүләте алдында демографик проблемнарны хәл итү бурычы тора, дип яза""Коммерсантъ"". Басма Югары икътисад мәктәбенең (НИУ ВШЭ) Статистик тикшеренүләр һәм белемнәр икътисады институты анализы белән танышкан. Институт Росстат, мәгариф министрлыгы, мәгариф һәм фән министрлыгы, федераль казначылык, Икътисади хезмәттәшлек һәм үсеш, ЮНЭСКО белешмәләрен караган.2022 елдан 2023 елга кадәр ординатура тәмамлаган акушер-гинекологлар саны 1,6 меңнән 1,4 меңгә генә калган, неврологлар саны - 1,2 меңнән - 1 меңгә, терапевтлар - 2 меңнән 1,8 меңгә, теш табиблары-ортопедлар - 1, .2 меңнән 1,1 меңгә. Дәүләт медицина оешмаларына акушерлык-гинекология өлкәсендә эшләүче 11,5 мең кеше итми, диелә. Русия өзлексез һөнәри белем медицина академиясенең акушерлык һәм гинекология кафедрасы мөдире Наталья Подзолковасүзләренчә, медицина югары уку йортларын бетерүчеләрнең 30 проценты укып чыккач та беренче өч елда белгечлекләре буенча укымый, чөнки перспектива күрми. Бу тармакта эшләүчеләрнең 30 процентка кадәре - 55 яшьтән өлкәнрәк хатын-кызлар диелә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Туучылар санын арттырырга ниятләүче Русиядә акушерлар итми,Яңылыҡтар,1347,https://www.azatliq.org/a/tuuchilar-sanin-arttirirga-niyatlauche-rusiyada-akusherlar-jitmi/33170421.html,2024-10-23T17:14:01+03:00
"– Беҙ, әлбиттә, күп итеп ФАП-тар төҙөй алабыҙ, әммә унда, ауырыуҙар менән көрәштә алғы һыҙыҡта торған фельдшерҙар булмаһа, бынан бер файҙа ла булмауын яҡшы аңлайбыҙ. Беҙ һеҙгә рәхмәт әйтәбеҙ. Ә беҙ яңы ФАП-тар төҙөүҙө дауам итәсәкбеҙ, – тине Радий Хәбиров. Республикала ике меңдән ашыу фельдшер-акушерлыҡ пункты эшләй һәм уларҙың һәр өсөнсөһө яңыртылған, тип хәбәр итте республика Башлығы. Республикала бер нисә йыл элек кенә ФАП-тарҙың 30 проценттан ашыуы авария хәлендә ине. Әле уларҙы заманса модуль конструкциялар алмаштыра. Был хаҡта Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. 2023 йылдан төбәктә Һанлы ФАП проекты индерелә, ул медицина ярҙамы һәм дарыуҙар менән тәьмин итеү мөмкинлеген яҡшырта, иҫкәртеү медицина тикшереүе үтеү һәм электрон медицина хеҙмәттәренең киң исемлеген алыу мөмкинлеген бирә. – Алда эш күп. Элек ФАП-тарҙың ниндәй хәлдә булыуын иҫегеҙгә төшөрөгөҙ – утын менән яғылған, һалҡын һыулы иҫке биналар ине. Медицина тармағында бындай иҫкелек булырға тейеш түгел. Шуға улар артабан да яңырасаҡ. Һәм, әлбиттә, фельдшерҙарҙы һаҡларға кәрәк, араларында өлкән йәштәгеләр ҙә бар, – тине Радий Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Һигеҙ яңы ФАП эш башланы,Йәмғиәт,1323,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-08/ige-ya-y-fap-esh-bashlany-4416661,2025-10-08T09:00:00+00:00
"Ғүмерҙең һәр сәғәтенең ҡәҙерен белеп, тормошто уның бөтә сағылыштарында ла яратып йәшәгән кешеләргә һоҡланмау мөмкин түгел. Шундайҙарҙың береһе – баш ҡалабыҙҙа көн иткән милләттәшебеҙ Айгөл Ғәлиәкбәрова. Һөнәре буйынса – табип. Медицина өлкәһендә биш һөнәргә эйә: терапевт, травматолог-ортопед, функциональ диагностика, ультра-тауыш диагностикаһы һәм нур диагностикаһы табибы. Медицина фәндәре кандидаты. Ҡырҡ дүрт ғилми эш һәм монография авторы. Өҫтәүенә, ул проза әҫәрҙәре лә ижад итә. – Айгөл, һеҙҙең башҡорт телендә нәшер ителгән баҫмаларҙа сыҡҡан әҫәрҙәрегеҙ уҡыусыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Уларҙың һеҙҙең турала күберәк белгеләре килә. – Туҡтауһыҙ алға тәгәрәгән тормошта яңылыҡтарҙы белеп йәшәргә ынтылам. Профессиямды аңлы рәүештә һайланым. Минең өсөн медицина – иң мөһим һәм мауыҡтырғыс фәндәрҙең береһе. Әле нур диагностикаһы табибы булып эшләйем. Үҙемдең курсташыма тормошҡа сыҡтым, өс бала тәрбиәләйбеҙ. Буш ваҡыттарымда китап уҡырға яратам, фәҡәт ҡағыҙға баҫылғанын. Нәҡ бала сағымдағы кеүек, китаптың биттәрен аҡтарырға һәм типография буяуының еҫен еҫкәргә яратам. Миңә хикәйәләр яҙыу, сигеү, башҡа ҡул эштәре менән шөғөлләнеү һәм иҫ китмәле матур илебеҙ буйлап сәйәхәт итеү оҡшай. Ғөмүмән, мауығыусан кешемен. – Әҙәби ижад менән әүҙем генә шөғөлләнәһегеҙ һәм был даирәлә уңыштарға ла өлгәштегеҙ. Шул хаҡта ла һөйләһәгеҙ ине. – Был өлкәлә уңыштарым күп тип иҫәпләмәйем. Үҙемде яҙыусы тип тә һанамайым. Ун ике йәшемдә саҡта портал аша урта быуатҡа барып эләккән дүрт үҫмерҙең мажаралары хаҡында тәүге хикәйәмде яҙҙым. Рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы дәрестә шул әйберемде ҡысҡырып уҡыны. Класташтарым хикәйәнең дауамын яҙыуымды һорайҙар. Сама менән шул осорҙан алып мин үҙемдең фекерҙәремде, тәьҫораттарымды ҡағыҙға төшөрә башланым. Бары тик шул ғына. Дөрөҫ, оҙаҡ ҡына ваҡыт яҙманым. Бының сәбәбе лә бар. Мәктәптә уҡығанда иншаларҙы яҡшы ғына яҙа торғайным, әҙәбиәт буйынса уҙғарылған олимпиадаларҙа еңә инем. Һәм ун беренсе класта уҡығанымда йыл аҙағындағы сығарылыш иншаһында үҙемдең генийлығымды (сарказм, әлбиттә) эшкә егеп, Кеше һәм йәмғиәт темаһына классик әҙәбиәттең ун өс әҫәренә анализ яһаным. Шул эшем район комиссияһы ағзаларында төрлө фекерҙәр тыуҙырған. Ә мин мәктәбебеҙҙе алтын миҙалға тамамлауға берҙән-бер канидидат инем. Үҙемде бер тапҡыр ҙа күрмәгән комиссия ҡаты ҡарар сығарҙы: Иншаны юғары белемле кеше яҙған. Бындай фәлсәфәүи трактат ун алты йәшлек баланың уйланыуҙары һөҙөмтәһе була алмай. Артабан мине баш ҡалаға аппеляцияға саҡырҙылар. Кисәгеләй иҫемдә: кисерештәрем арҡаһында йоҡоһоҙ үткәргән төндән һуң, ағарынып, ҡото осҡан турғай балаһылай, Мәғариф министрлығының оҙон, буш коридорында баҫып торам. Минең менән һөйләшеп тороуҙы ла кәрәк тип тапманылар, хатта кабинетҡа ла саҡырманылар. Бер сәғәт самаһы кәңәшләштеләр. Аҙаҡ комиссия ағзаһы булған бер апай килеп сыҡты ла, минең башымдан һыйпап: Һин ул әҫәрҙәрҙе уҡыныңмы һуң, исмаһам? – тип һораны һәм былай тип өҫтәне: – Шулай ҙа беҙ һиңә миҙалды бирергә булдыҡ. Тимәк, улар барыбер иншаны үҙем яҙғаныма ышанманылар! Шуға ла мин бер нисә йыл буйы бер нимә лә яҙманым. Башымды: Ни өсөн? тигән уй бырауланы. Һуңынан Нәҫел ҡарғышы тигән мистик роман яҙылды һәм китап булып баҫылып сыҡты. Артабан медицинаға бәйле тиҫтәләгән хикәйәләр ижад иттем. Уларҙың ҡайһы берҙәре әҙәби дипломдар менән билдәләнде. Был ҡыуаныслы, әлбиттә. Әҙәби ижад менән булышҡан һәр кем кеүек үк, минең өсөн дә әҫәрҙәремдең донъя күреүе һәм уҡыусыларҙың баһаһын алыу бик мөһим. – Һеҙҙең ижадығыҙ күп яҡлы. Һеҙ мистик һәм реалист. Был жанрҙарҙың ҡайһыһы күңелегеҙгә ятышлыраҡ? – Ҡатмарлы һорау. Беҙҙең һәр ҡайһыбыҙ донъяны үҙебеҙгә генә хас булғанса тойомлай. Мәҫәлән, теология йә философия буйынса юғары белеме булған кешеләрҙең донъяға ҡарашы прапорщиктыҡынан һәм һөнәрселек училищеһын тамамлағандарҙыҡынан ныҡ айырыла. Тыумыштан һуҡыр йә, вариант булараҡ, дальтониктың донъя менән мөнәсәбәте уның төҫтәрҙең барлыҡ палитраларын да күреү ҡеүәһенә эйә рәссамдыҡы кеүек булмай. Шул уҡ ваҡытта донъя – берәү, тик һәр кем уның тулҡындарын үҙенең физик мөмкинлектәре буйынса ғына түгел, ә белем кимәле, рухи үҫеше, тойомлау ҡеүәһе аша ҡабул итә. Ишетеү һәләте, еҫ тойоу зауыҡ йәһәтенән дә кешеләр бер-береһенән бик ныҡ айырыла бит! Кемдер күҙлекһеҙ урамға сығырға ла баҙнат итмәй, ә тайгала йәшәгән кеше тейендең күҙенә ата ала. Кемдер, ишетеүенә таянып, үтә лә ҡатмарлы көй сығара, ә кемдеңдер ҡолағына айыуҙар оркестры баҫҡан кеүек. Донъя берәү, әммә бөтә кеше өсөн дә бер үк түгел. Һәр кемдең үҙ донъяһы. Мин мистик донъяны ысынбарлыҡтан айырмайым. Был физика закондарын химия, биология, социаль һәм кешегә йоғонто яһаған башҡа ҡанундарҙан бүлеүгә тигеҙ булыр ине. Был закондарҙың бөтәһе лә кешегә бер үк ваҡытта йоғонто яһай. Минең өсөн донъя – матди закондарҙың нескә рухи ҡанундар менән тығыҙ бәйләнеше. Ни өсөн мин был хаҡта шулай ышаныслы итеп һөйләйем? Эш шунда: тыуғандан алып мин сәйер төштәр күрәм. Улар ғәмәлгә аша ла ҡуя. Бәғзелә улар яҡшыны вәғәҙә итәләр. Мәҫәлән, мин балаларымдың енестәрен һәм төҫ-ҡиәфәттәрен улар тыуыуҙан күпкә алдараҡ белдем. Студент сағымда үҙемә эләгәсәк билеттарҙың һандарын күрҙем. Өлкән курста уҡығанымда табиптар, өс ай буйы тикшереп тә, нимә менән сирләгәнен аныҡ ҡына билдәләй алмаған бер ҡыҙға ҡатмарлы диагноз ҡуйҙым. Мине профессорға саҡырҙылар һәм, ни өсөн шундай ҡатмарлы диагноз ҡуйыу башыңа етте, тип ҡыҙыҡһындылар. Мин уларға Ауырыу тарихының титул битен төшөмдә күрҙем тип әйтә алманым, әлбиттә. Төштәремдә фажиғәләр, ауырыуҙар ҙа күрҙем. Тик уларҙы үҙгәртеү мөмкин түгел ине. Шуға ла мин йәшлегемдә төрлө эзотерик практикалар һәм тәғлимәттәр менән дә мауығып алдым. Шул темаға ҡағылышлы күп әҙәбиәт уҡыным, лекцияларға, семинарҙарға, курстарға йөрөнөм. Киләсәктең ни өсөн тап миңә башҡаларға ҡарағанда алдараҡ асылғанлығын аңларға бурыслымын төҫлө тойола торғайны. Әйткәндәй, алдан тойомлау нәҫелебеҙ вәкилдәрендә элек тә булғылаған. Ысынлап та, донъя беҙ уйлағанға ҡарағанда күпкә ҡатмарлыраҡ. Әммә хәҙер, әлеге йәшем юғарылығынан мин, эзотерик практикалар менән мауығырға кәрәкмәй, тип әйтә алам. Улар эшләмәгәнгә күрә түгел. Киреһенсә. Улар эшләйҙәр һәм бик хәүефлеләр. Әгәр ҙә һеҙгә шарлатан тап килһә, бик һәйбәт – ни бары аҡсағыҙҙы ғына юғалтасаҡһығыҙ. Әгәр ҙә ысын практик булһа, уның һеҙҙең киләсәгегеҙгә нисек тәьҫир итеүе билдәһеҙ. Был темаға әллә күпме һөйләргә мөмкин. – Һеҙҙең Бер тамсы ҡан тигән хикәйәгеҙ Мәскәүҙәге юғары уҡыу йорттарының береһендә белем алған сит ил студенттары өсөн сығарылған уҡыу әсбабына керетелгән. Шул хаҡта һөйләһәгеҙ ине. – Эйе, был хикәйәм халыҡ-ара Яңы яҙыусылар әҙәби конкурсының призеры булараҡ, Мәскәү лингвистика университетында рус телен өйрәнеүсе сит ил студенттары өсөн уҡыу әсбабына индерелгән. Бер нисә йыл элек Америкала белем алған студенттарҙың минең менән бәйләнешкә сығыуҙары ныҡ аптыратҡайны. Баҡтиһәң, улар ситтән тороп рус телен өйрәнгәндәр һәм уларҙың уҡытыусылары тап шул дәреслекте ҡулланған. Аралашыу бик ҡыҙыҡлы булды. Уларға хикәйәмдең төп геройы – мине уңайһыҙ хәлдә ҡалдырған, ә аҙаҡтан ныҡышмалы рәүештә үҙенең икенсе, яратҡан, ҡатыны булырға тәҡдим иткән егеттең Йемендан булыуы мәрәкә тойолдо. – Үҙегеҙҙең Франция нәшриәте менән хеҙмәттәшлегегеҙ тураһында ла бәйән итһәгеҙ ине. – Осраҡлы ғына мине Ҡатын-ҡыҙ ҡарашы тип аталған халыҡ-ара проектта ҡатнашырға саҡырҙылар. Бөгөнгө көнгә шул проект сиктәрендә донъяның төрлө ҡалалары тураһында алты йыйынтыҡ нәшер ителде. Минең хикәйәләрем шуларҙың дүртеһендә – Париж, Истамбул, Барселона, Вена тураһындағыларында баҫылды. Үҙем өсөн бик ҡыҙыҡлы тәжрибә булды. Ҡаланы декорация йә өнһөҙ фон итеп түгел, ә ваҡиғаларҙа ҡатнашыусы итеп сағылдырырға кәрәк ине. Проекттың мөхәррирҙәре минең хикәйәләремдә милли колорит ярылып ятыуын билдәләне. Уларҙың береһе, шаярып: Айгөлдөң һәр хикәйәһендә башҡорттарҙың төлкө тиреһенән тегелгән бүректәренең ҡойроҡтары һерәйеп тора, – тигәйне. Шулай итеп, күп уҡыусылар, айырыуса сит илдәрҙә, беренсе тапҡыр беҙҙең халҡыбыҙҙың йолалары тураһында уҡып, Төньяҡ амурҙарының Парижға барып еткәнлеген белделәр. – Һеҙ – уңышлы эшләүсе табип, фән менән шөғөлләнәһегеҙ, иң мөһиме – тәрбиә мәсьәләләренә бик яуаплы мөнәсәбәттәге өс бала әсәһе. Быларҙың бөтәһенә лә ҡайҙан көс табаһығыҙ? – Хоҙай миңә һирәк осрай торған ойоштороу һәләте биргәндер, моғайын. Эшһөйәрмен, Цезарь кеүек, тәүлегенә дүрт сәғәттән артыҡ йоҡламайым тип әйтер инем. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улай түгел. Дөрөҫөн әйткәндә, ижади илһам килгән мәлдәремдә көнкүреш мәсьәләләрендә ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер яҡындарым барлығына ҡыуанам. Хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, мәктәптә математика дәрестәрен уҡытыуын дауам иткән әсәкәйем Тәнзилә Рафиҡ ҡыҙы, минең бөтә башланғыстарымды ла хуплап торған тормош иптәшем Александр – ныҡлы таяныстарым. Уйлауымса, кеше үҙенең физик кәүҙәһен, уны ризыҡ-тәғәм менән тәьмин итеү менән генә булышырға түгел, сәнғәт, ижад һәм рухи эҙләнеүҙәр аша күңелен дә нығытырға тейеш. Башҡаса тулыһынса бәхетле булыу мөмкин түгел. Һәр башланғыстарын да ғәмәлгә ашырған бәхетле ҡатын, үҙ сиратында, ғаиләһенең бөтә ағзаларына ла бәхет өләшә. Һөҙөмтәлә бөтәһе лә бәхетле! – Ижади пландарығыҙ менән дә уртаҡлашһағыҙ ине. – Бөгөн миңә бер нисә проектта ҡатнашырға тәҡдим итәләр, әммә әлегә улар тураһында һөйләгем килмәй. – Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт. Артабан да һәр даирәлә лә уңыштар теләйем. Мәрйәм Мәхмүтйәнова әңгәмәләште.",Һәр кемдең үҙ донъяһы,Йәмғиәт,9258,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-19/r-kemde-don-ya-y-4353824,2025-08-19T12:10:00+00:00
"Форум ғаилә ҡиммәттәрен нығытыуға, тәжрибә уртаҡлашыуға һәм балаларҙы тәрбиәләү, һаулыҡ һәм үҫтереү мәсьәләләре буйынса файҙалы мәғлүмәт алыуға йүнәлтелгән.",Үҙ ғаиләм ғаилә форумы үтәсәк,Йәмғиәт,156,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-25/ail-m-ail-forumy-t-s-k-4135452,2025-02-25T09:42:04+00:00
"Например, белорусско-российская компания с фабрикой в Ульяновской области представила на выставке более 500 наименований игрушек. По словам генерального директора Вячеслава Гнутова, одна из новинок – конструктор, который полностью аналогичен популярному датскому бренду. - Но он лучше, потому что мы используем наши отечественные анимационные образы, - подчеркнул Вячеслав Гнутов. Теперь ребята могут собирать конструктор с персонажами из «Простоквашино». В планах у предприятия – выпускать игрушечные грузовички марки «КАМАЗ». Сегодня фабрика производит 1148 наименований товаров. Они есть в различных магазинах страны и на маркетплейсах. К слову, ознакомиться с продукцией можно в шатрах фестиваля «Айда играть». - Главное, что игрушки сделаны из нашего российского сырья, безопасного. Это пищевая пластмасса, пищевые красители, - отметил Вячеслав Гнутов. Генеральный директор компании из Кировской области Ольга Доротюк рассказала о внешних характеристиках производимых компанией кукол, которые по необходимости меняются. - Мы активно общаемся с педагогическим сообществом и знаем, какие потребности у наших детей. Ориентируемся на рекомендованный перечень для детских садов, - сообщила Ольга Доротюк. Кстати, на фестивале «Айда играть» предприятие представило свою уникальную коллекцию кукол в национальных костюмах. Как рассказала специалист по связям с общественностью Татьяна Кашина, история этой этнической линии насчитывает уже более 30 лет.",Отечественные производители игрушек держат курс на импортозамещение,Аңлатма,1450,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-06/otechestvennye-proizvoditeli-igrushek-derzhat-kurs-na-importozameschenie-4268157,2025-06-06T21:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр10 мартта Казанда чүп яндыру заводы һәм ""Росатом""ның Татарстанда атом электр станциясе төзелешенә каршы зур пикет узды. Каршылык чарасы 2011 елда Япониядә ""Фукусима-1"" атом электр станциясендәгеказауңаеннан үткәрелде. Активистлар 1957 елда булган Кыштымһәм 1986 елгы Чернобыльфаигасен дә искә алды. Пикетта катнашучылар Казанның сәнәгать районнарында экология начарая дип зараланды. Протест чарасында активистлар халыктан имзалар да ыйды. ""МЕНДЕЛЕЕВСКИДАГЫ СТАНЦИЯ ГАДӘТИ АТОМ СТАНЦИЯСЕННӘН КУРКЫНЫЧРАК БУЛАЧАК""Пикет Казанның Ленин исемендәге мәдәният йорты каршында узды. Әлеге урын шәһәр хакимияте белән килештерелгән иде. Соңгы вакытта экоактивистларга нәкъ шушы ирдә каршылык күрсәтергә рөхсәт итәләр. Пикетта катнашучылар ""Долой АЭТС"", ""Долой МСЗ"", ""Кыштым. Чернобыль. Фукусима"" дигән шигарләр тоткан иде. Татарстанның атомга каршы әмгыяте рәисе Альберт Гарапов-касөйләвенчә, яңа атом станциясе төзелсә, ул Чернобыль станциясеннән дә куркынычрак булуы ихтимал. — Менделеевскида водород итештерүне күзаллаган атом энерготехнология станциясе төзелеше өчен эшләр алып барыла, — ди ул. — Бу Чаллы шәһәреннән ерак түгел. Анда хәтта 4 блок төзү ниятләнә. Атом реакциясе нәтиәсендә ул ылылык итештерәчәк. Ул су һәм метан кушылмасыннан торачак һәм шуннан водород ясалачак. Водородны ашлама буларак кулланырга ыеналар. Без моны гадәти атом станциясеннән куркынычрак дип саныйбыз. Мәсәлән, Чернобыль станциясеннән. Ул дүрт блоктан тора. Водород үзе үк шартларга мөмкин. Пикетта катнашучыларга сораулар да бирүчеләр күренде. Гарапов аларга Европа тәрибәсен сөйләде. Казан активисты Антон Бортяковпикетка хакимият эшмәгән өчен чыктык дип аңлатты. — Күп еллар чүп яндыру заводы төзелешенә, сәнәгать районнарындагы газлы зыянлы матдәләр ташлауга протест белдерәбез. Без әйләнә-тирә мохит чиста булуны, бары экология кануннарын үтәүне һәм дөрес мәгълүмат иткерүне таләп итәбез, — ди ул. — Безнең хокукларны якларга һәм һава сыйфатын контрольдә тотарга тиешле хакимият органнарының берни эшләмәгәне өчен протестка чыктык. Кызганыч, вазгыятьнең начараюын күзәтәбез. ""АЛТЫ КОММЕНТАР ӨЧЕН МӘХКӘМӘГӘ БИРДЕЛӘР""Пикетка чыгучылар арасында экоактивист Диләрә Гайсинада бар иде. Ул хакимият басымы булуына карамастан, соңгы елларда итимагый эшчәнлеген туктатмый. 2019 елда Опека бүлеге аның ике балаласынтартып алыргателәде. Сәбәбе — өендәге тәртипсезлек һәм ватык суыткыч. Ул вакытта мәхкәмә ике баланы ялгыз тәрбияләүче ананы яклады. 2023 елда тагын мәхкәмә утырышы булды. Диләрә ханым берничә тапкыр прокуратура каршына ялгызпикетка чыкты. Ул үзе моны хакимият органнарының аннан үч алуы дип аңлатты. Пикетта Диләрә Гайсинасөйләвенчә, бүген аңа каршы Опека бүлеге генә түгел, СИБУРкакүчкән""Казан Оргситез"" заводы итәкчелеге дә көрәшә. Ул моңа кадәр һавага зыянлы матдәләр чыгаруга зарланып социаль челтәрдә алты комментар калдырган булган. — Бу ""Оргсинтез"" заводы итәкчелегенә ошамады, алар мине мәхкәмәгә бирде, — дип сөйли ул. — Мин моны экоактивистларга каршы басым дип саныйм. Шул рәвешле алар гражданнарга үз фикерләрен иткерүне тыярга омтыла. Теләсә кем әдәпле итеп комментар язарга хокуклы дип уйлыйм. Минем актив гражданлык позициясе шуннан гыйбарәт ки, сәнәгать оешмалары чыгарган зыянлы матдәләр казан халкының сәламәтлегенә зур зыян китерә. Мин үзем медик буларак моны белеп әйтәм. Казанның төньяк өлешендә бик күп сәнәгать оешмалары урнашкан. Аларның барысы да күпләп төрле газлы химик матдәләр чыгара. Бу онкологиядән үлемнәр саны артуга, неврология, тән-тире авыруларына, балаларның акыл үсеше туктауга китерә. 2019 елда минем карынымда сигез айлык бер балам үле туды. Минем туганнарым да онкологиядән үлде. Гайсиналарның бакчасы ""Оргсинтез""ның санитар саклау зонасында урнашкан. Ул күпъеллар бу бакчада үскән яшелчәләрне ашавын әйтә. Якыннарына килгән зыянны Диләрә шуның белән бәйләп тә аңлата. — Алар (""Оргсинтез"") мине Татарстан арбитраж мәхкәмәсенә бирде, инде беренче утырыш узды. Хәзер миңа ""Оргсинтез"" заводы юристлары басым ясый. Алар куйган шарт белән килешү төзүне сорый. Бу мөмкин түгел. Мин Казанда һава чиста булырга тиеш дип саныйм, — дип сөйләде ул. АКТИВИСТЛАРНЫ КАЗАННЫҢ КИРОВ РАЙОНЫНДАГЫ ЭКОЛОГИЯ БОРЧЫЙМоңа кадәр ""Чиста һава өчен"" хәрәкәте вәкиле, юрист Гөлсинә Дәминова Азатлыкка Казанның төньяк өлешендә (Киров районы) экология халыкка зуркуркыныч тудырадип сөйләгән иде. Бу урында ""Казаноргсинтез"" оешмасы, ТЭЦ-3 ылылык станциясе һәм башка заводлар урын алган. Якында гына чүп яндыру заводы төзү каралган. — Монда бит бер сәнәгать оешмасы гына түгел, сүз дистәләгән итештерү турында бара. Хәзер якындагы торак районнарда социаль киеренкелек көчле. Бүген бу проблемны беркем хәл итми. Зарарлы матдәләрнең таралуы нормадан артып китүе билгеләнгәч, Роспотребнадзор, Росприроднадзорның Идел-Кама идарәсе оешмаларны административ аваплылыкка тарта, штраф сала. Шуның белән бетте. Башка берни эшләнми, — дип сөйләгән иде Дәминова. Быелның февраль азагында Татарстан экология министры Александр Шадриков Казан янында Осиново бистәсендә чүп яндыру заводытөзелеше туктатылгандип белдергән иде. ""Бүгенгә ул тукталган. Анда Япония һәм Швейцариянең ширкәте проектлап, иһаз урнаштыру каралган иде. Башта экологиягә санкцияләр булмаячак диелде. Хәзер без аңлыйбыз, заманнар үзгәрде. Бу эшне Төзелеш, торак-коммуналь хуалыгы министрлыгы алып бара. Әлеге эш туктатылган. Моңа кадәр берничә тапкыр әйттек, каты коммуналь калдыкларны энергетик утильләштерү — бердән-бер юл булып кала"", диде ул. Шул ук вакытта Казан мэры Илсур Метшинчүп яндыру заводы 2025 елдатөзелеп бетәчәкдип белдергән иде. Казанда чүп яндыру заводы 2020 елда төзелә башлады. Проект нигезендә, корылма — Швейцария һәм Япония косорциумы иһазы нигезендә эшләргә тиеш иде. Башта аны 2022 ел ахырына кадәр урнаштырырга теләделәр. Короновирус пандемиясе иһаз алу вакытын кичектерде. Киләчәктә чүп яндыру заводын Кытай технологиясе белән эшләтергә ыеналар. ""Ростех"" дәүләт корпорациясенә караучы ""РТ-Инвест"" ширкәте Кытай белән сөйләшүләр алып бара. Татарстанның атомга каршы әмгыяте рәисе Альберт Гарапов чүп яндыру заводы кытай иһазы белән эшләсә, экологиягә күбрәкзыян киләчәкдип Азатлыкка сөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Татарстанда экология активистларына басым ясала""",Татарстан,6231,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-ekologia-aktivistlarina-basim-yasala-/32857322.html,2024-03-12T00:11:11+03:00
"Башҡортостан аэропортында ҡунаҡтарҙы ҡурай моңо, сәк-сәк,  ҡымыҙ менән ҡаршы алдылар. Бөтә Рәсәй Самбо федерацияһы президенты Сергей Елисеев әйтеүенсә, Рәсәй Геройҙары иҫтәлегенә арналған Йондоҙ Бөтә Рәсәй самбо турниры форум сараларының береһе буласаҡ. – Өфөлә Берҙәм Рәсәй партияһы менән берлектә Рәсәй самбо өсөн федераль проектын башлайбыҙ. Ҙур сара буласаҡ был. Бөгөн беҙҙе ҡаршы алған бөтә Башҡортостан халҡына, шулай уҡ «Россия» авиакомпанияһына рәхмәт. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: 2023 йылда, самбоның 85 йыллыҡ юбилейы йылында, Рәсәй Президенты Владимир Путин 16 ноябрҙә Самбо көнөн билдәләү тураһындағы указға ҡул ҡуйғайны. Белешмә: Самбо илебеҙҙә ХХ быуаттың беренсе яртыһында барлыҡҡа килә һәм милли спорт мәҙәниәтенең айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнә. Самбо – спорт алышы төрө генә түгел, ә кешенең әхлаҡи һәм ихтыяр сифаттарын, илһөйәрлекте һәм гражданлыҡты үҫтереүсе тәрбиә системаһы. Әлеге ваҡытта самбо популяр спорт төрҙәренең береһе булып тора, 1 миллиондан ашыу кеше самбо менән шөғөлләнә, ул Рәсәйҙең бөтә төбәктәрендә лә таралған. Самбо сит илдәрҙә киң популярлыҡ яулаған – 99 милли самбо федерацияһы бар. Сығанаҡ: Башинформ.",Самбо форумына ҡунаҡтар килде,Яңылыҡтар,1133,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-16/sambo-forumyna-una-tar-kilde-4011139,2024-11-16T13:07:00+00:00
"Зәйнетдин үҙенең концерт-тамашаһына саҡыра. Ҡасан: 18 ноябрь, 12:00 һәм 15:00 сәғәттә. Ҡайҙа: «Атайсал» мәҙәниәт үҙәге, Өфө ҡалаһы, Кустарная урамы, 17. Билеттар: Яндекс Афишала: ., Пушкин картаһы ғәмәлдә. Тамашасыларҙы милли музыканың күп төрлөлөгө, ҡеүәтле бейеүҙәр, үҙенсәлекле һәм заманса тамаша көтә. Төркөмдөң солисы һәм ойоштороусыһы Заһир Зәйнетдинов төрлө халыҡ инструменттарында уйнау оҫталығын күрһәтәсәк. Улар араһында: ҡурай, ҡумыҙ, домбра, жалейка, флейта, тин вистл, дудук, фуджара, варган, мелодика, гитара, тромбон һәм башҡалар. Төркөмгә һылтанма: .- 4700. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Зәйнетдин концертына саҡыра!,Мәҙәниәт,964,https://yanshishma.com/news/sangat-ostalary/2025-10-31/z-ynetdin-kontsertyna-sa-yra-4449032,2025-10-31T11:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоңа кадәр никабны тыю турында Дагыстан мөфтие белдергән иде. Башкортстан мөфтие Айнур Биргалинмөселман хатын-кызларының никабтан йөрүенә үз фикерен белдерде. Бу хакта ул үзенең каналындаязды. Аныңча, Башкортстанда никабтан йөрүчеләр — сирәк күренеш. Ул андый хатын-кызларны елына бер-ике тапкыр гына күрүен әйтте. — Никаб күп кешеләрне куркыта, аларны исламнан читләштерә. Бүген никаб исламга һәм мөселманнарга бәйле куркыныч һәм тискәре әйбер белән тәңгәлләштерелә. Ул гына түгел, никаб безнең ирләрдә беркайчан да популяр булмаган. Башкортстанда бу тема турында фикер йөртү популяр һәм актуаль түгел, — дип саный мөфти. Шул сәбәпле ул Дагыстан мөфтиенең никабны тыю тәкъдимен хуплавын әйтте. ""Мөфтиләр һәм имамнар артыннан барырга, аларның карарларын шикаять итмәскә кирәк"", дип өстәде ул. Шул ук вакытта Биргалин Русиядә хиаптан йөрергә мөмкин булуын искәртте. Аның сүзләренчә, тышкы төс-кыяфәт кешеләрдә исламга карата уңай фикерләр уятырга тиеш.3 июльдә Дагыстан мөфтияте фәтвалар бүлеге карары нигезендә никаб киюне вакытлычатыйды. Мөфти Ахмад Абдулаевникабны тыю — ""төбәктә тулысынча тынычлык урнашканчы"" вакытлы чара була алыр иде, дип белдерде. Июнь ахырында Дагыстан башлыгы Сергей Меликовникаб киюгәкаршы чыктыһәм мондый кием ""ирләргә шушы яулык астында качарга, хатын-кызларга бу киң озын халат астында тыелган әйберләр йөртергә мөмкинлек бирә"", диде. Русия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкинда шундыйрак фикерләр яңгыратты. Ул 29 июньдә Дагыстанда булганвакыйгаларнытелгә алып, никаб киюне ""ашыгыч рәвештә"" тыярга тәкъдим итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан мөфтие никабка каршы чыкты,Яңылыҡтар,1710,https://www.azatliq.org/a/bashqortstan-moftie-niqabka-qarshi-chiqti/33022150.html,2024-07-04T19:41:36+03:00
"Шакирйән Мөхәмәтйәновтың үлемһеҙ батырлығын ҡабатлаған тағы ла бер яҡташыбыҙ бар, ул – Миәкә районынан Миңлеғәле Ғөбәйҙуллин. Был хаҡта Башҡортостандың мәшһүр яҙыусыһы Яныбай Хамматов үҙенең «Тыуған көн» романында яҙып сыҡты. Китап урыҫ телендә лә донъя күргәс, батыр яҡташыбыҙ менән илебеҙ уҡыусылары ла таныша алды. Шакирйән Мөхәмәтйәнов, Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндарҙың батырлығын ҡабатлаған тағы бер яҡташыбыҙ билдәле булды. Уның тарихына тулыраҡ туҡталып китергә кәрәк, сөнки геройҙың ҡайҙан икәнлеген асыҡларға беҙҙең «Башҡортостан пионеры» уҡыусылары ла ярҙам итте. Хәл былай була. .Бер көндө яҙыусы Яныбай Хамматовҡа Белоруссияның Борисов ҡалаһындағы 12-се урта мәктәп пионерҙарынан хат килеп төшә. «Новороссийск өсөн барған һуғыштарҙың береһендә рядовой Сәйфулла Йосоповтың үҙ кәүҙәһе менән дошман амбразураһын ҡаплауын асыҡланыҡ. Батыр Башҡортостанда тыуған, ләкин ҡайһы райондан икәнен белмәйбеҙ. Йосоповтың туғандарын йәки уны яҡшы белгән кешеләрҙе табырға ярҙамлашһағыҙ ине», – тип яҙылған була хатҡа. Яҙыусы Яныбай Хамматов «Башҡортостан пионеры» гәзите редакцияһына килеп, беҙгә мөрәжәғәт итте: «Был осраҡта балаларҙан, ҡыҙыл эҙәрмәндәрҙән ярҙам һорау иң дөрөҫө булыр. Улар бит тынғыһыҙ халыҡ, тапмай ҡалмаҫ», – тине. Ысынлап та, хат баҫылып оҙаҡ та үтмәне, Сәйфулла Йосоповтың Шишмә районы Сәлих ауылында тыуыуы асыҡланды. Ул ваҡыттан һуң дүрт йыл үткәс, 1984 йылдың 8 мартында, гвардия лейтенанты Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндың үлемһеҙ батырлығына 40 йыл тулыуҙы билдәләгән осорҙа, яҙыусы «Ленинсе» гәзитендә Сәйфулла Йосоповтың ҡаһарманлығы тураһында йәнә телгә алып үтә. Иртәгеһенә үк Яныбай Хамматовҡа батырҙың ике туған апаһы менән ике туған ҡустыһы килә. Улар Йосоповтың ниндәй шарттарҙа үлеүен һорашып белергә тырыша, ләкин автор бер ни ҙә өҫтәп әйтә алмай. Әммә батыр яҙмышы уға хәҙер тынғылыҡ бирмәй. Шулай итеп, яҙыусы эҙләнеү эштәренә ныҡлап тотона, кәрәкле кешеләр менән осрашып һөйләшә, тейешле әҙәбиәткә мөрәжәғәт итә. Ошолар һөҙөмтәһендә батыр яҡташыбыҙ, разведчик-матрос Сәйфулла Йосопов хаҡында «Ҡаһарманлыҡ» исемле документаль повесть яҙыла. Был әҫәр Башҡортостан китап нәшриәтендә баҫылып сыҡты. Яныбай Хамматов ошо юлдарҙы яҙып, уны редакцияға бүләк итте: «Башҡортостан пионеры» газетаһы редакцияһына үҙҙәре табышҡан герой тормошон һүрәтләүсе авторҙан иҫтәлеккә». Яныбай Хамматовтың «Ҡаһарманлыҡ» исемле документаль повесы иһә беҙгә үҙебеҙ эҙләшеп тапҡан геройыбыҙ булыуы менән айырыуса ҡәҙерле. .Өфөләге Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһында фронтовик яҙыусы Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан үткәрелгән сарала ҡатнашып, уҡыусыларға мин ошолар хаҡында һөйләнем. Ә яҙыусының ейәнсәре Алһыу Хамматова олатаһының тормош юлы һәм ижадына тулыраҡ туҡталып үтте. Айырыуса Миңлеғәле Ғөбәйҙуллин тураһындағы «Тыуған көн» әҫәрен яҙғанда быға тиклем уҡыусыларға бик билдәле булмаған ваҡиғаларҙы бәйән итте. Әҫәр өҫтөндә эшләгәндә яҙыусы батырҙың тыуған ауылы Өршәкбаш-Ҡарамалыла булып, Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндың йәштәштәре, мәктәп йылдарындағы иптәштәре менән аралаша, уларҙың һөйләгәндәренән дуҫлашып йөрөгән ҡыҙҙары хаҡында белә. Йәшлек осорондағы мөхәббәтен асыҡлар, әҫәргә ниндәйҙер кәрәкле деталдәр табыр өсөн Ҡаҙағстандың Төркөстан ҡалаһында йәшәп ятҡан Зәкиәгә (повеста исеме үҙгәртеп алынған), йәнә Ләйлә Вердиева тигән ҡыҙҙарға хаттар яҙа. .Яныбай Хамматовтың 100 йыллығына Милли әҙәбиәт музейы гимназияға ҡыҙыҡлы күргәҙмә килтергәйне. Ижады, тормош юлы, дуҫтары, ғаиләһе тураһында һөйләүсе стендтарҙан тыш, бында яҙыусының шәхси әйберҙәре лә – ҡулъяҙмалары, яҙыу машинкаһы, гармуны. ҡуйылғайны. Алһыу Әнүәр ҡыҙы улар хаҡында ентекләп һөйләне. «Аҡлан» яҙыусылар баҡсаһындағы йорт макетын ул оҫта ҡуллы ҡыҙҙары Әйшә һәм Наилә менән эшләп ҡуйған. Әйткәндәй, Яныбай ағайҙың ейәнсәре Алһыу ҙа, уның ҡыҙҙары, яҙыусының бүләсәрҙәре Әйшә менән Наилә лә ошо гимназияла уҡыған. Наилә иһә олатаһы хөрмәтенә гитарала уйнап, йыр башҡарҙы. Белем усағының директоры Сулпан Мәүләүи ҡыҙы Уйылданова бында килгәнгә тиклем Белорет ҡалаһындағы Яныбай Хамматов исемендәге гимназияла эшләгән һәм унда яҙыусы хаҡында материалдар туплауҙа ҙур хеҙмәт башҡарған. Быйыл иһә Алһыу Әнүәр ҡыҙы олатаһының Өфөләге эш бүлмәһен тоташлайы менән гимназияға алып барып, унда музей кабинеты ойошторған. Яныбай Хамматовтың әҫәрҙәре уҡыу дәреслектәренә индерелгән. Әҙәбиәт һөйөүселәргә уның 17 роман авторы булыуы билдәле. «Бөртөкләп йыйыла алтын» пенталогияһы, «Төньяҡ амурҙары» дилогияһы, «Аҡман-тоҡман», «Йәшенле йәй», «Юрғашты» һәм башҡа әҫәрҙәрен уҡыусылар яҡшы белә. Рузилә Таһирова менән Аяз Хәсәнов кисәне алып барып, берәм-берәм иптәштәренә һүҙ бирҙе. «В» синыфы уҡыусылары София Исмәғилева, Әлиә Йәнғужина, Исламнур Дәүләтбәков, Раушания Ғайсина, Әминә Билалова, Рамаҙан Байгилдин, Ирхан Ғәбделмәнов, Йәсмин Сәлихова, Алһыу Гәрәева, Риана Кәлимуллина, Самира Хәйретдинова, Тимерхан Вәлиевтәр һуғыш тураһындағы шиғырҙарҙы һөйләп, тамашасыларҙы тетрәндерҙе. Ә «Б» синыфы уҡыусылары «Батырҙар йыры»н башҡарып һоҡландырҙы. Тамашаны әҙерләүҙә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Эльмира Салауат ҡыҙы Хәсәнова менән Лилиә Ғилметдин ҡыҙы Бикбаевалар ҙур тырышлыҡ һалған. Быйыл бөйөк яҙыусыбыҙ Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулһа, 28 сентябрҙә вафатына 25 йыл була. Әммә әҙиптең исеме халҡы күңелендә йылдан-йыл нығыраҡ урын ала бара. Ҡыҙы Гүзәл атаһының байтаҡ әҫәрҙәрен урыҫ теленә тәржемә итте. Ул да Яҙыусылар союзы ағзаһы ине. Үкенескә күрә, ғүмере иртә өҙөлдө. Уның эшен ҡыҙы Алһыу Әнүәр ҡыҙы, бүләсәрҙәре Әйшә менән Наилә дауам итә. Әҙиптең 100 йыллығына ҡарата «Алтын юлағым» тигән автобиографик характерҙағы китабын әҙерләп сығарҙылар. Белорет районында арҙаҡлы яҡташтарының исемен мәңгеләштереү буйынса маҡсатлы эштәр башҡарыла. Тыуған ауылы Исмаҡайҙа музейы булдырылған. 22-се гимназияға яҙыусы исеме бирелгән. Яныбай Хамматов исемендәге премия бар. «Яныбай Хамматов уҡыуҙары»н ойоштороу ҙа матур йолаға әйләнгән. Яҙыусының әҙәби эшмәкәрлеге юғары баһаланған. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Мифтахетдин Аҡмулла, Ким Әхмәтйәнов, Салауат Юлаев исемендәге премиялар лауреаты, һәр төрлө ойошмалар, министрлыҡтарҙың премиялары, дипломдар менән билдәләнгән. Яныбай Хамматов 1942 йылдан фронтта була. Хәрби хеҙмәттәре өсөн дәрәжә Ватан һуғышы ордены, миҙалдар менән бүләкләнә. Бәләкәйҙән етем ҡалып, тормоштоң бөтөн ауырлығын кисергән яҙыусы халҡыбыҙҙың тарихы хаҡында үлемһеҙ әҫәрҙәр ижад итеп, бай әҙәби мираҫ ҡалдырҙы. Яныбай Хамматов үҙе тере саҡта уҡ Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ ине. Һуңлап булһа ла уға был исем бирелер, тип ышанабыҙ. Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА.","Халыҡ тарихын тергеҙеп, батырҙарҙы мәңгеләштерҙе",Еңеү,6538,https://yanshishma.com/news/pobeda-80/2025-09-03/haly-tarihyn-terge-ep-batyr-ar-y-m-gel-shter-e-4371890,2025-09-03T14:55:00+00:00
Баймаҡ ҡалаһының «Хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларға һәм ветерандарға ярҙам күрһәтеү үҙәге»нә студенттар йыш килә.,Һалдаттарға – окоп шәмдәре,Махсус хәрби операция,114,https://yanshishma.com/articles/care/2025-06-22/aldattar-a-okop-sh-md-re-4286049,2025-06-22T12:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Пруфы"" бәйсез басмасын киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалануда гаепле дип таптылар. Басма нәшере Рәүфә Рәхимованың үзенә быел октябрь башына Русия гаскәрен ""кимсетү""дә гаепләп 30 мең сум штраф салганнар иде. Бүген, 19 ноябрьдә Уфадагы мәхкәмә Башкортстанның ""Пруфы"" бәйсез басмасын киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалануда гаепле дип тапкан (Русия Административ хокук бозулар кодексының 13.15 маддәсе). Бу хакта ""Башинформ"" дәүләт мәгълүмати агентлыгыиткерә. Июльдә басма ""Баш мөфтинең күлләре, халыкның зарлары, Хәбиров ""милләтчеләре"". Башкортстанда ниләр майтарыла? "" дигән башисем белән вакыйгаларга күзәтү чыгарган булган. Хәзерге вакытта язма ""Пруфы"" сайтыннан сөртелгән, әмма ""Дзен""дакалган. Мәхкәмә кайсы мәгълүматны ялган дип тапкандыр — монысын ""Башинформ"" әйтми. Бу язмада ""Пруфы"" чыганагына сылтанып, Башкортстан хакимиятләрегыйнвар аендагыкебек каршылык чаралары чыгарып, аларны бастырмакчы була, бу — 2024 елның сентябрендәге сайлаулар алдыннан республика башлыгы Радий Хәбировның тоткан урынын ныгыту өчен эшләнә диелгән. ""Пруфы"" нәшере Рәүфә Рәхимова басма өстеннән Роскомнадзорга әләкне июль аенда Хәбиров хакимияте башлыгы Максим Забелин язуынсөйләде. Аның фикеренчә, Башкортстан хакимиятләренең максаты - ""Пруфы""ны лицензиясеннән мәхрүм итү. Рәхимованың үзенә быел октябрь башына Русия гаскәрен ""кимсетү""дә гаепләп 30 мең сум штрафсалганнар иде. Күптән түгел Башкортстанның БСТ дәүләт телеканалы бәйсез медианы һәм -каналларны Башкортстандагы вазгыятьне тотрыксызландырырга омтылуда гаепләпматериал чыгарды. Үзенең яңа сюжетында канал ""дус булмаган чыганаклар"" республика башлыгы Радий Хәбировның якында вазифасыннан китәчәге турындагы ялган хәбәрләр тарата, дип белдерә. БСТ сюжетында Радий Хәбировның китәчәге турында беренче булып ""Пруфы"" басмасы язуы әйтелә. Басманың хуасы Рәүфә Рәхимованы аерым телгә алып, алып баручы ""аның мәгълүмат чарасы һәрвакыт хакимияткә каршы, тикшерелмәгән һәм уйлап чыгарылган гына түгел, ялган мәгълүмат та тарата. Дәүләткә каршы мондый эшчәнлек федераль дәрәәдә дә сизелми калмады: күптән түгел мәхкәмә Рәүфә Рәхимованы ил гаскәрен ""кимсетү""дә гаепле дип тапты, 30 мең сум штраф салды"", ди. Рәүфә Рәхимова үзе исә әлеге хәлне аңа карата ""сәяси заказ"" дипатаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Радий Хәбиров хакимияте әләгеннән соң бәйсез басмага 200 мең сум штраф салганнар,Яңылыҡтар,2399,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-radiy-habirov-hakimiyate-alagennan-song-baysez-basmaga-200-meng-sum-shtraf-salgannar/33207931.html,2024-11-19T15:57:42+03:00
"Йәй миҙгеле - үҙе бер ғүмер, тиҙәр бит. Ана шул миҙгелдең һәр көнөнөң, һәр сәғәтенең ҡабатланмаҫ булыуын аңлап, ҡәҙерен белеп үткәрһәң, ҡыҫҡа ғына йәй бауыры ла һәптеюҡ оҙон тойола. Ошоно яҡшы аңлап, бик борон, анығыраҡ итеп әйткәндә, 1972 йылда беҙҙең Ҡыпсаҡ (Әбделмәмбәт) һигеҙ йыллыҡ мәктәбен (унда Һарағы, Карҙун ауылдарынан да килеп уҡыйҙар ине) тамамлаған класташтар менән әллә ҡасандан бирле хыялланған осрашып алырға ине тигән ниәтебеҙҙе тормошҡа ашырып ҡуйырға насип булды. Ысынлап та, мәктәпте тамамлауға ярты быуаттан ашыу ғүмер үтеп китһә лә, осрашыу сараһы йылда ла кисектерелә килде: йә коронавирус ҡамасаулай, йә тағы ла икенсе бер етди сәбәп табыла. Ул арала мәктәпте бер йылда тамамлаған 18 кешенең байтаҡ ҡыналары ахирәт донъяға күсергә лә өлгөрҙө. Һәм бына, ниһайәт, ошо үтеп барған аҙнала класташтар осрашыу өсөн Ҡурғашлы ауылындағы кафеға йыйылдыҡ. Шул уҡ ҡыҙҙар, шул уҡ егеттәр, тип үк әйтеп булмай инде, сөнки ҡайһы берәүҙәр менән осрашмағанға, ни тиһәң дә, 53 йыл ғүмер үтеп киткән бит? ! Ә былай, әлхәмдүлилләһ, хәтирәләрҙе яңыртып, һәүетемсә ултырҙыҡ. Сарабыҙҙы үҙебеҙҙең моңло һандуғасыбыҙ - талантлы һәүәҫкәр йырсы, Башҡортостандын атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Гөлгөнә Абдуллина - Ырыҫҡолова матур - матур йырҙары менән биҙәһә, мәктәп йылдарында уҡ шағирә булараҡ танылып, хәҙерге көндә 4-5 йыйынтыҡ авторы булырға өлгөргән Зәйтүнә Сафиуллина - Айытбаева мәктәп йылдары иҫтәлеге итеп яҙылған байтаҡ шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе. Башҡалар ҙа алма беҙ ауыҙға төш, тип, тик кенә ултырманы, әлбиттә. Иҫтәлеккә бер - беребеҙгә гөлдәр бүләк итешеү ҙә йәтеш булды. Ғөмүмән, йыр - бейеү, нәфис һүҙ, шаян таҡмаҡтар менән үрелеп барған осрашыу кисәһе бик йәнле һәм йәмле үтте. Афарин үҙебеҙгә! Ғәзилә Бүләкова, филология фәндәре кандидаты.",Ярты быуаттан - 53 йылдан һуң осрашҡандар,Йәмғиәт,1756,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-11/yarty-byuattan-53-yyldan-u-osrash-andar-4310566,2025-07-11T10:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырФСБ хезмәткәрләре аңа кисәтү белдергән һәм инаять эше белән янаган. Татарстанда яшәүче ирне Чаллыдагы хәрби техника итештерүче оешмалар турындагы мәгълүматны АКШ белән Украинага ибәрмәкче булганда тотканнар. Бу хакта Федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Татарстандагы идарәсенә сылтама белән ""Татар-информ""иткерә. ФСБ ачыклавынча, ир бу белешмәләрне АКШның Мәскәүдәге илчелегенә һәм Украина иминлек хезмәте итәкчесенә кәгазь хат белән ибәрмәкче булган. Аңа мондый гамәлләрнең ярамавы хакында, моның шымчылык рәвешендә дәүләткә хыянәт турындагы инаять маддәсенә туры килүе турында рәсми кисәтү бирелгән диелә. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң Татарстан белән Башкортстанда Украинага ярдәм итәргә теләүчеләргә инаять эше белән янаулары яки аларны кулга алулары, хөкем итүләре турындагы хәбәрләр даими чыгып тора. Былтыр ноябрьдә Федераль иминлек хезмәтенең Башкортстандагы идарәсе Ишембайда яшәүче 22 яшьлек егеткә Украина кораллы көчләре ягына күчәргә ниятләве өченкисәтү белдергән иде. Шул ук вакытта күптән түгел Минзәлә районында туган ирне Украина ягында сугышучы ""Русия азатлыгы"" легионына керергә тырышуы өчен дәүләткә хыянәт итмәкче булуда гаепләп тугыз елга ирегеннән мәхрүм иттеләр. Былтыр 19 июльдә Казанда Сергей Новиковнытоткарладылар. Куәт оешмалары вәкилләре фикеренчә, ул Украина ягында сугышучы, русияләрдән төзелгән ихтыяри хәрби төркем – ""Русия азатлыгы"" легионы тарафдары. Янәсе ул Казан танк училищесына якын гына урнашкан Имәнлек (Дубравная) урамында керосин тутырылган 17 шешә саклаган. Ир хәрби техниканы яндырырга, инфраструктура объектларына һөүм итәргә теләгән һәм моның өчен һәдәфләр эзләгәндиелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда яшәүче ир Чаллыдагы хәрби сәнәгать оешмалары турында АКШ белән Украинага мәгълүмат ибәрмәкче булган,Яңылыҡтар,1790,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-yashauche-ir-challidagi-harbi-sanagat-oeshmalari-turinda-aksh-belan-ukrainaga-maglumat-jibarmakche-bulgan-/32919962.html,2024-04-25T09:46:18+03:00
"Шулай уҡ хушлашыуҙа  «Башҡортостан» полкы командиры урынбаҫары Александр Мельченко булды. Уның һөйләүенсә, Илдар Суфияровтың кәүҙәһен Шахтер позывнойлы хеҙмәттәше тапҡан. Ул һуңғы йыл ярым әсирлектә үткәрә, әммә, Борус әйтеүенсә, тамуҡ үтеүенә ҡарамаҫтан, Шахтер Рәсәй Геройы һәләк булған блиндажды эҙләү табыу өсөн үҙ зонаһына әйләнеп ҡайта. Илдар Филорет улы батырлыҡ һәм тоғролоҡ символына әүерелгән кеше. Ул 1971 йылдың 15 ноябрендә Өфөлә тыуған, 1994 йылда Нефть институты дипломын алған. Әммә ҡыҙыҡһыныуҙары һәм бурыс тойғоһо уға бер өлкәлә ҡалырға мөмкинлек бирмәй. 2023 йылдан, оборона Министрлығы менән контракт төҙөгәндән һуң, уның тормошо ҡырҡа үҙгәрә. Хеҙмәттә Илдар 31-се мотоуҡсылар полкында взвод менән командалыҡ итеүҙе үҙ өҫтөнә ала. «Хәсән» позывнойы аҫтында ул хәрби әҙерлекте ойоштороусы ғына түгел, ә үҙенең ҡул аҫтындағылар өсөн ысын лидер була. Уның тырышлығы арҡаһында полкта юғары квалификациялы экипаждар барлыҡҡа килә, улар ветерандарҙан тора, улар үҙҙәренең тәжрибәһе менән уртаҡлаша һәм йәш быуын һалдаттарын уҡыта. 2024 йылдың февраленән ул 2-се мотоуҡсылар взводы командиры була. Суфияровты һәр ваҡыт үҙенең яугирҙәренең мәнфәғәттәрен беренсе урынға ҡуйған эшһөйәр офицер тип тасуирлайҙар. 2024 йылдың 12 апрелендә Серебрянск урман хужалығы территорияһында позицияла булып, Илдар һәм уның яугирҙәре АЗОВ батальоны украин милләтселәре ҡамауына эләгә. Ҡотолоуға өмөт юҡҡа сыҡҡас, Суфияров ҙур батырлыҡ күрһәтә. Ике сәғәтлек тигеҙ булмаған алыштан һуң, дошман уларҙың блиндажына үтеп ингәс, ул үҙенең исемен тарихҡа мәңгегә ҡалдырған ҡарар ҡабул итә. Һуңғы көстәрен йыйып, үҙен һәм өс дошманын граната менән шартлатып, ул башҡаларҙың ғүмерен һаҡлап ҡала. Уның батырлығы тураһындағы тарих күптәрҙең йөрәген үтеп үтә, хәрби намыҫ өлгөһө булып тора. Илдар Суфияров һуғыш ваҡытында үҙ бурысын үтәп кенә ҡалмай, ә рух көсө, илһөйәрлек һәм ир-егеттәр дуҫлығын символлаштырған кеше булараҡ мәңге хәтерҙә ҡаласаҡ. Офицерҙың әсәһе, ҡатыны һәм ике балаһы – улы һәм ҡыҙы ҡалды. Рәсәй Геройының әсәһенең телмәре йөрәктәргә үтеп инде: ""Улымды хөрмәтләүегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Эйе, беҙ, ата-әсәләр, балаларыбыҙҙы ғәҙел, намыҫлы итеп тәрбиәләйбеҙ. Әммә беҙ генә түгел. Мәктәпкә, уны күтәргән уҡытыусыларға рәхмәт. Бөгөнгө көнгә тиклем минең яныма килгән һәм ярҙам иткән дуҫтарыма, Башҡортостанға улымдың онотмауы өсөн рәхмәт. Заводҡа рәхмәт, ул уға бик күп бирҙе. Улымды оҙатырға килгәндәрҙең барыһына ла рәхмәт», – тине. Рәсәй Геройын Көньяҡ зыяратта ерләйҙәр.",Башҡортостан тоғро улы менән хушлаша,Махсус хәрби операция,2472,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-09-18/bash-ortostan-to-ro-uly-men-n-hushlasha-4393100,2025-09-18T12:37:00+00:00
"Былтыр табиптарҙың күсмә бригадалары 356 тораҡ пунктта булған. Улар 175 меңдән ашыу ҡабул итеү һәм 40 мең тикшереү үткәргән, 34 меңдән ашыу пациентты ҡабул иткән. Акцияның төп маҡсаты — социаль әһәмиәтле һәм хроник инфекцион булмаған ауырыуҙарҙы иртә асыҡлау һәм ваҡытында дауалау. Был ҡан әйләнеше системаһы ауырыуҙары, онкология ауырыуҙары, шәкәр диабеты, тын алыу ағзалары ауырыуҙары, шулай уҡ табип-белгестәр асыҡлаған төрлө патологиялар.","""Сәләмәт республика"" акцияһы тураһында",Яңылыҡтар,442,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-11/s-l-m-t-respublika-aktsiya-y-tura-ynda-4532971,2026-01-11T07:00:00+00:00
"Сегодня стартовал первый этап работ по реставрации памятника. Он продлится до сентября. В рамках этого этапа будет огорожена территория, подготовлена площадка для большегрузных автомобилей и построен строительный городок. Второй этап — собственно реставрация — начнётся в сентябре. Скульптура будет перемещена в цех и разобрана. Специалисты заменят внутренний каркас и внешние пластины, а также восстановят утерянный медальон на груди коня. Этот этап продлится до апреля 2027 года и завершится возвращением скульптуры на место. Третий этап предполагает благоустройство территории вокруг памятника и обновление фонтана. Открытие памятника состоится в октябре 2027 года. Руководитель управления, Салават Кулбахтин, отметил, что локация памятника останется прежней, и никаких новых элементов не появится. Памятник будет восстановлен в том виде, в котором был создан. Единственное изменение — цвет. Памятник станет тёмно-серым, как и прежде. Салават Кулбахтин также сообщил, что в период реставрации не будет временного арт-объекта или лазерной проекции на месте памятника, чтобы не мешать строителям. Фото автора.",В Уфе стартовали работы по реставрации памятника Салавату Юлаеву,Йәмғиәт,1110,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-01/v-ufe-startovali-raboty-po-restavratsii-pamyatnika-salavatu-yulaevu-4296531,2025-07-01T09:10:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазан һава аланы 2025 елда юлчылар агымының артуын көтми һәм узган елдагыча якынча 5,3 миллион кешегә хезмәт күрсәтергә планлаштыра. Аэропортның баш мөдире Сергей Романцов ТАССка әйтүенчә, юлчыларның быел артмавы һава аланнарының иминлек сәбәпле еш кына ябылып торуына бәйле. Казан һава аланы еш кына төнлә, таң белән ябыла. Ул вакытта очышлар туктатыла. Юлчылар еш кына очып китә алмый, аларның рейслары берничә сәгатькә кичектерелә. Казанга очып килергә тиешле очкычлар да вакытында утыра алмый. Алар башка шәһәргә борып ибәрелә яки берникадәр вакыт Казан тирәсендә очып йөрергә мәбүр була. Авиакомпанияләр бу хәлләрдән соң акчалата зыян күрә. Шул сәбәпле соңгы бер ел эчендә билетлар бәясе дә шактый үсте. Соңгы 8 ай эчендә Русиядә дроннардан сакланып ""Ковер"" режимы кертелгән һава аланнарын санап чыгарганнар иде. Исемлеккә уналты шәһәр кергән. Казан - алтынчы урында, Уфа исемлекнең азагында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Казан һава аланы юлчылар агымы артуын көтми,Яңылыҡтар,1019,https://www.azatliq.org/a/33615565.html,2025-12-07T12:15:29+00:00
"Артыҡ етдигә алманым да әйткәнен, әммә бер хәл был хәбәргә иғтибарымды кире ҡайтарҙы. Бер мәҙәниәт усағында ла яҙыу-һыҙыуҙа йөрөй инем, шундағы директорым һүҙ араһында әйтеп һалды: – Бынауы, кем ағайҙы, берәй әбейгә индереп ебәрергә ине ул. Ҡарауһыҙ йөрөй, яңғыҙ. – Кем ағайҙы? – тием. – Плотникты беҙҙең. Әбей табып бирегеҙ, тип башты ғына ҡатыра. – Ҡарағыҙ әле, миндә лә бер әбей иптәшкә бабай һорай ине,  –  тип әйт тә һал. – Давай, таныштырайыҡ әле! – директорым, ихлас, шаян кеше, дәртәнде лә китте. Икенсе көн үк, бабайҙы хужа машинаһына ултыртып алып, күстәнәстәр тейәп, яусыларға киттек. Әбейҙең ихатаһына килеп ингәйнек, директорымдың һушы китте: – Ҡайһылай тәртип! Вәт, таҙалыҡ! Был апай шәп апай, тимәк! Ә кейәү үҙенең оҫта икәнлеген белдереп килә: – Ҡапҡаһы шығырлай. тупһаһы ҡыйшаған икән. Өйҙә апай (инәй инде, әбей), тәмле итеп нимәлер бешергән. Инеп күрештек, таныштыҡ. Өҫтәл ултырттыҡ. Тап төш мәле. Бер аҙ көсөргәнешлек тыуғандай булғайны, директор водителенән коньяк индертте. Халыҡ аҙыраҡ терелеп китте, теле асылды. Күңелле генә ултырабыҙ. Директор бабайҙы маҡтай, мин – инәйҙе. Аҙаҡ миңә директор әйтеп ҡуйҙы: – Держи под контролем. Оҙаҡҡа һуҙма. Ҡартты күсереүгә машина бирермен. Артабан быларҙың мөнәсәбәте өсөн яуаплы булып ҡалдым хәҙер. Инәйгә шылтыратһам, был нимә ти: – Ҡулдары ҡалтырап ултыра бабайыңдың. Ул нисек эш эшләр икән һуң? – Бәтәс. плотник та һаң ул, бында вис ағас эшен шул башҡара. Бабайға шылтыратһам: – Инәйең аяғын саҡ һөйрәп йөрөй икән. – Операциянан һуң шулайыраҡ аҙыраҡ. Ә былай вис эшләй ул. Донъяһын үҙегеҙ күрҙегеҙ бит? Инәйгә шылтыратам: – Йә, нимә уйланығыҙ? – Ул ир ныҡ эскән икән ул элек. – Һуң, эскәндер. Ун йылдан ашыу эсмәйем инде, тине бит. Бабайға шылтыратам: – Өс тапҡыр ирҙә булған икән. – Атаҡ! Һеҙгә ҡыҙ кәрәк инеме ни? Ул ирҙәре дауна ҡәберҙә серегән инде. Инәйгә шылтыратам: – Ныҡ йөрөмтәл булған икән йәш сағында. Белгән кешеләрҙән һораштым әле. –   Апай! Һиңә уның йәш сағы нимәгә? Иптәш кәрәк тинең бит. – Ныҡ таушалған шул. Бабай шылтыратам: – Йәшем шунса тиһә лә, ҡарт күренә әле ул. Йәшерәк, күркәмерәк берәйһе булмаҫмы икән? –. ! Директор минән һөҙөмтә талап итә: –  Йә, ҡасан күсерәбеҙ ағайҙы? – Балмаҫтыр инде. Уға – әбей, быға бабай кәрәкмәй. – Нисек? – Ну-у. береһенә егет, икенсеһенә ҡыҙ кәрәк. – Дә-ә. как-так? Уңманың атыу, яусы була алманың. Шелтә һиңә. Артыҡ етдигә алманым да әйткәнен, әммә бер хәл был хәбәргә иғтибарымды кире ҡайтарҙы. Бер мәҙәниәт усағында ла яҙыу-һыҙыуҙа йөрөй инем, шундағы директорым һүҙ араһында әйтеп һалды: – Бынауы, кем ағайҙы, берәй әбейгә индереп ебәрергә ине ул. Ҡарауһыҙ йөрөй, яңғыҙ. – Кем ағайҙы? – тием. – Плотникты беҙҙең. Әбей табып бирегеҙ, тип башты ғына ҡатыра. – Ҡарағыҙ әле, миндә лә бер әбей иптәшкә бабай һорай ине,  –  тип әйт тә һал. – Давай, таныштырайыҡ әле! – директорым, ихлас, шаян кеше, дәртәнде лә китте. Икенсе көн үк, бабайҙы хужа машинаһына ултыртып алып, күстәнәстәр тейәп, яусыларға киттек. Әбейҙең ихатаһына килеп ингәйнек, директорымдың һушы китте: – Ҡайһылай тәртип! Вәт, таҙалыҡ! Был апай шәп апай, тимәк! Ә кейәү үҙенең оҫта икәнлеген белдереп килә: – Ҡапҡаһы шығырлай. тупһаһы ҡыйшаған икән. Өйҙә апай (инәй инде, әбей), тәмле итеп нимәлер бешергән. Инеп күрештек, таныштыҡ. Өҫтәл ултырттыҡ. Тап төш мәле. Бер аҙ көсөргәнешлек тыуғандай булғайны, директор водителенән коньяк индертте. Халыҡ аҙыраҡ терелеп китте, теле асылды. Күңелле генә ултырабыҙ. Директор бабайҙы маҡтай, мин – инәйҙе. Аҙаҡ миңә директор әйтеп ҡуйҙы: – Держи под контролем. Оҙаҡҡа һуҙма. Ҡартты күсереүгә машина бирермен. Артабан быларҙың мөнәсәбәте өсөн яуаплы булып ҡалдым хәҙер. Инәйгә шылтыратһам, был нимә ти: – Ҡулдары ҡалтырап ултыра бабайыңдың. Ул нисек эш эшләр икән һуң? – Бәтәс. плотник та һаң ул, бында вис ағас эшен шул башҡара. Бабайға шылтыратһам: – Инәйең аяғын саҡ һөйрәп йөрөй икән. – Операциянан һуң шулайыраҡ аҙыраҡ. Ә былай вис эшләй ул. Донъяһын үҙегеҙ күрҙегеҙ бит? Инәйгә шылтыратам: – Йә, нимә уйланығыҙ? – Ул ир ныҡ эскән икән ул элек. – Һуң, эскәндер. Ун йылдан ашыу эсмәйем инде, тине бит. Бабайға шылтыратам: – Өс тапҡыр ирҙә булған икән. – Атаҡ! Һеҙгә ҡыҙ кәрәк инеме ни? Ул ирҙәре дауна ҡәберҙә серегән инде. Инәйгә шылтыратам: – Ныҡ йөрөмтәл булған икән йәш сағында. Белгән кешеләрҙән һораштым әле. –   Апай! Һиңә уның йәш сағы нимәгә? Иптәш кәрәк тинең бит. – Ныҡ таушалған шул. Бабай шылтыратам: – Йәшем шунса тиһә лә, ҡарт күренә әле ул. Йәшерәк, күркәмерәк берәйһе булмаҫмы икән? –. ! Директор минән һөҙөмтә талап итә: –  Йә, ҡасан күсерәбеҙ ағайҙы? – Балмаҫтыр инде. Уға – әбей, быға бабай кәрәкмәй. – Нисек? – Ну-у. береһенә егет, икенсеһенә ҡыҙ кәрәк. – Дә-ә. как-так? Уңманың атыу, яусы була алманың. Шелтә һиңә.",Яусы була алманым,Юмор,4667,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-14/yausy-bula-almanym-3967146,2024-10-14T18:33:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр елларда, район башлыгы әле Фаил Камаев булган чакта ул Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе була. 2018 елда Мөслим районы башкарма комитетына беренче урынбасар булып китә. 2022 елда кабат Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе вазифасына куела. Куәт оешмалары вәкилләре Татарстанның Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Ильясовны тоткарлаган. Аны акча белән хәрәмләшүдә (инаять кодексының 159 маддәсе) шикләнәләр, дип иткерә""Бизнес "". Ильясов Чаллыда туган, аңа 40 яшь. 2010 елда Социаль һәм һуманитар белемнәр институтын бетергән. Хезмәт юлын 2003 елда Мөслим үзәк район хастаханәсендә икътисадчы булып эшләүдән башлый. 2004 елда Мөслимдәге торак коммуналь хуалык оешмасында бүлек итәкчесе була. 2010 елда ""Мөслим инженерия челтәрләре"" оешмасында финанс-икътисад бүлекчәсен итәкли.2014 елда Мөслим районы башкарма комитетына территориаль үсеш бүлеге итәкчесе итеп куела. 2015 елда Мөслим районының ""Хуалык тәэмин итү"" оешмасын итәкли башлый. елларда, район башлыгы әле Фаил Камаев булган чакта ул Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе була. Камаевка карата да ришвәтчелек турында инаять эше ачылган, узган атнада ул тикшерү белән килешү төзеде һәм СИЗОдан йорт сагыначыгарылды. Түрә белдерелгән гаепләүдә гаебен тулысынча таныган һәм үзенең инаять эше белән бәйле булмаган яңа инаять эшләренә кагылышлы тулы күрсәтмәләр биргән иде.2018 елда Ильясов кабат Мөслим районы башкарма комитетына беренче урынбасар булып кайта. Әмма 2022 елда кабат Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе вазифасына алына. Ильясов өйләнгән, өч баласы бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Актаныш районы башкарма комитеты итәкчесе Рөстәм Ильясов тоткарланган,Яңылыҡтар,1718,https://www.azatliq.org/a/aktanish-rayoni-bashkarma-komiteti-jitakchese-rostam-ilyasovni-totkarlagannar/33209082.html,2024-11-20T11:47:40+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспублика рәсмиләре сугыш темасын мәдәниятнең төрле тармакларына әелдерә башлады. Татарстан премьер-министры урынбасары Ләйлә Фазлыева Русиянең Украинага каршы сугышы турында әсәрләр язарга, пьесалар сәхнәләштерергә чакырды. Бу хакта ул бүген ""Татар-информ"" дәүләт мәгълүмат агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. Аныңча, сугышта катнашучы Татарстан егетләренең ""батырлыгын күрсәтергә ихтыя бар"". Ул мондый фикерне сугышта үлгән хәрбиләрнең якыннары да иткерде диде. — Мәңгеләштерү бары тик һәйкәл яки истәлек билгеләре белән генә түгел, ә әдәби әсәрләр — шигъри яки прозаик әсәрләр аша да булырга тиеш. Махсус хәрби операция темасына багышланган спектакльләр кую кирәклеге турында фикер алышынды. Фронттагы көндәлек һәм тормышчан вакыйгаларны чагылдыру мөһим, — диде ул. Ләйлә Фазлыева сүзләренчә, бүген Русия файдасына мәгълүмати көрәш алып барырга кирәк. ""Әдәбият — һәрвакыт корал булган"", диде ул. Вице-премьер Татарстанда сугышка багышланган әдәби бәйгедә күпләп катнашырга чакырды. Быел октябрьдә Татмедиа оешмасы Украина сугышы турында әдәби бәйгеигълан итте. Күптән түгел Габдулла Кариев исемендәге яшь тамашачылар театры Русиянең Украинага каршы сугышы турында спектакль куярга ыенуынбелдерде. Театрның баш режиссеры Ренат Әюпов ""бездән ""СВО"" бәйле спектакль сорыйлар"" дигән иде. Урыс телле тамашалар күрсәтүче Казан дәүләт яшь тамашачы театры да киләсе ел башында сугыш турындаспектакль күрсәтәчәк. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң сәнгать һәм мәдәният өлкәсенә дә басым көчәйде. Аеруча, бу Мәскәү белән Петербурда күзәтелде. Моңа кадәр татар сәнгате өлкәсендә тынычлык хөкем сөрде. Экспертлар моны татарларның эчке эмиграциягә китүе, яшерен протест дипаңлатты. Цензура көчәйсә, татар сәнгате югалтулар кичерәчәк, диде алар. Шулай да төрле чикләүләр милли театрларга йогынты ясый башлады. Сугыш башлану белән татар язучылары нигездә сәяси темалардан читләште. Алар Моңа кадәр профессиональ татар театрлары Украина сугышы турында спектакль күрсәтмәде. Шулай да 2023 елда Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры язучы Гүзәл Яхинаның ""Дети мои"" романына нигезләнгән спектакльне куймаячагынәйтте. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев моны төрле сәбәпләр белән аңлатты, ләкин мәсьәләнең сәяси ягын атамады. Гүзәл Яхина Русиянең Украинага һөүмен хөкем итте. 2022 елда Мәит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия театры Гүзәл Яхина әсәре нигезендә куелган ""Зөләйха күзләрен ача"" спектаклен репертуарданалды. Ел башында КФУның ""Мизгел"" театры Украинадагы сугыш турындаспектакль куйды. ""әлилгә хат"" дип аталган спектакльнең режиссеры — Тинчурин театры артисты Илфак Хафизов, сценарий авторы — Резидә Зәйниева-Гобәева. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан вице-премьеры әдәбиятны корал итеп кулланырга һәм Украина сугышы турында урысча-татарча әдәби әсәрләр язарга чакырды,Яңылыҡтар,2734,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-vitse-premeri-adabiyatni-koral-itep-kullanirga-ham-ukraina-sugishi-turinda-urischa-tatarcha-adabi-asarlar-yazarga-chakirdi/33220413.html,2024-11-29T14:07:23+03:00
"Казанда күкерт заводыУкраинаның Милли саклану һәм иминлек шурасы (СНБО) Казан күкерт заводына каршы чикләүләркерткән. Документ Украина президенты Владимир Зеленскийтарафыннан расланган. Чикләүләр шулай ук Амур суднолар төзү заводына, Акъярның (Севастополь) ""Маяк"" судно техникасы заводына, Сингапурда теркәлгән "". ширкәтенә каршы кертелгән. Алар өч ел үз көчендә булачак. Моннан тыш, Зеленский аннексияләнгән Кырымда Русия думасына сайлаулар уздыруга катнашы булган 95 кешегә карата да чикләнмәгән вакытка шәхси санкцияләр керткән. Бу кешеләр арасында Русия генә түгел, Украина ватандашлары да бар, диелә. Аларның күбесе сайлауларда намзәт сыйфатында катнашканнар. Шулай ук чикләүләр бүлге сайлау комиссияләре әгъзалары һәм Русия федераль иминлек хезмәте хезмәткәрләренә карата кертелгән. Санкцияләр активларны томалауны, сәүдә эшләрен чикләүне, Украина территориясендә ресурслар транзитын, очышларны һәм әйбер ташуны туктатуны, дәүләт милкен хосусыйлаштыру һәм арендалауны тыюны күз уңында тота. Шулай ук Украинага валюта кыйммәтләре кертү, яки аннан алып чыгуны һәм түләү картларын кулланганда кәгазь акча бирүне чикләячәкләр. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Украина Казан күкерт заводына каршы чикләүләр керткән,Яңылыҡтар,1689,https://www.azatliq.org/a/31495749.html,2021-10-06T10:48:33+00:00
"Бынан бик күп йылдар элек төҙөлөштә эшләгән ирем етенсе ҡаттан ҡолап, яҡты донъя менән хушлашты. Мин башланғыс класта уҡыған игеҙәктәрем – улым һәм ҡыҙым менән яңғыҙ ҡалдым. Яңғыҙыма уларҙы тәрбиәләү еңелдән булманы. Ҡала ерендә бит фатирыңа түләргә, үҫеп барған балаларҙы кейендерергә кәрәк, картуфын, итен, һөтөн – барыһын да һатып алаһың, етмәһә, мәктәп тә арыу уҡ аҡсаны һура ине. Өс йылдан ашыу ваҡыт үтеп, күңел яралары аҙыраҡ төҙәлгәс, бер кеше менән яҙмышымды бәйләнем. Ҡатынынан айырылған был ир балаларға ҡаты күңелле, етмәһә, бик һаран булып сыҡты. Кейәүгә сығыуын сыҡҡас, йәшәргә кәрәк тип, ике йылға яҡын түҙеп маташтым. Улыма ҡул күтәрә башлағас, ағайҙарыма әйтеп, башҡа килмәҫлек итеп ҡыуып сығарҙым. Һәм үҙемә һүҙ бирҙем: балаларым аяҡҡа баҫмайынса, тупһамды бер ир ҙә аша атлап инмәйәсәк! Шулай йылдар үтте. Балаларым үҫеп, һөнәр алып, ғаилә ҡорҙо. Арыу ғына урында эшләп йөрөйҙәр, тормоштары көйлө, ейән һәм ейәнсәр менән һөйөндөрҙөләр. Бер мәл күршемә йомош менән инһәм, бер ир сәй эсеп ултыра. Ике туған ҡустым тип таныштырҙы. Ҡураныс кәүҙәле, һирәк-һаяҡ тешле, ҡырынмаған, йүнле кейенмәгән был әҙәмгә артыҡ әһәмиәт бирмәнем, дөрөҫөрәге, ҡараманым да, йомошомдо йомошлап сығып киттем. Ә теге миңә иғтибар иткән булған икән. Күрше апай инеп, маҡтапмы маҡтай! Ауылда йәшәй, ҡатыны менән айырылышҡан, шул тиклем эшкә оҫта, уны тота алған ҡатын булһа, бына тигән кеше ул! – тип асарбаҡ хәлендәге ҡустыһын миңә димләй башланы. Бер аҙ үпкәләүемде күргәс кенә туҡтаны. Икенсе юлы теге ир үҙе килеп инде: ҡырынған, йыуынған, ҡәҙимге кейенгән. Ингән кешене ҡыуып сығарып булмай, сәй ҡуйҙым. Китапханасы икәнемде белгәс, китаптар, яҙыусылар тураһында һөйләшеп алып китте. Шул тиклем күп белеүе, әҙәби әҫәрҙәрҙе яратыуы хайран итте! Заманында педучилищела ла уҡыған, тик тамамлай алмаған икән. Шулай итеп, йыш ҡына килә башланы һәм беҙ бер-беребеҙгә өйрәндек тә киттек. Дөрөҫөн әйткәндә, яңғыҙлыҡтан да арыған инем. Мансур, ысынлап та, матур күңелле, оҫта ҡуллы кеше булып сыҡты. Ауылда ата-әсәһенән ҡалған йортта күрше-тирәләге яңғыҙаҡ ирҙәр менән эсеп ятҡан берәҙәкте бер йылдан танырлыҡ та түгел ине. Тулыһынса яныма күсеп килеп, эшкә урынлашты, кейем-һалым алдыҡ, тешен ҡуйҙыртты. Ҡатын-ҡыҙ тәрбиәһе күргән ир төҫ инеп, матурланып китте, эсеүен дә кәметте. Ял көндәрендә ауылға барып, өйөн тәртипкә килтереп алдыҡ. Мансурҙағы үҙгәреште күреп, күрше-тирәһе аптыраны, кемдер маҡтаны, кемдер ҡасанға тиклем түҙерһең икән тип мыҫҡыл итте. Иренең ҡала ҡатынына өйләнеп, эшкә урынлашып, аҡса эшләй башлауын ишетеү менән ҡатыны килеп етте. Баҡтиһәң, бығаса балаларына ярҙам итмәгән, атай-әсәйенән мираҫҡа ҡалған йортта уларҙың да өлөшө бар икән. Ғөмүмән, был ҡатын шылтыратып та, ватсаптан яҙып та тормошобоҙҙо бутарға, арабыҙға инергә маташа. Элек килеп тә урамаған балалары ла йышайҙы. Ярай, уларына һүҙем юҡ, атайҙары бит, әйҙә аралашһындар. Тик бына элекке ҡатынынан нисек ҡотолорға икән? Етмәһә, рәсми рәүештә айырылышмаған булып сыҡтылар. Ярай, бар ғаиләңә! – тип ҡыуып сығарғым да килмәй, ныҡ өйрәндем үҙенә. Ниндәй кәңәш бирерһегеҙ миңә? (Стәрлетамаҡтан Рәзилә исемле ҡатын һөйләгән хәл).",Асарбаҡ хәлендәге ирҙе кеше итеп алғайным,Йәмғиәт,3102,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-04-23/asarba-h-lend-ge-ir-e-keshe-itep-al-aynym-4209798,2025-04-23T14:24:00+00:00
"Беҙ бәләкәй саҡта бөтөн кеше колонкаға һыуға йөрөнө. Тотоноуға, йыуыныуға ғына йылғаға төшөлә ине. Өйгә түгел, үҙемә урамда өй төҙөп уйнаған еремә көйәнтәләп һыу ташып тәтәйҙәр йыуып мәсенә торғайным. Һөйләгәнем булды бит, бәләкәй генә сирпәктәрем, атайым бөгөп эшләп биргән аҡ көйәнтәм барлығын. Йыш ҡына күрше-тирәләр сиратҡа йыйылып һыу ала инек баяғы колонканан. Файза инәйемдең бабайы Хажмөхәмәт апа, күк атын егә лә, күп итеп бидондар тейәп теге колонкаға килә ине. Колонка өҫтөндә оло тимер ята, бер ситенә баҫһаң икенсе яғы ""таңҡ"" итеп күтәрелә торғайны. Нисек ҡурҡмағанмын шунда төшөп китәм тип, хәҙер генә уйлап ҡурҡып ҡуям. - Ҡана, ҡыҙым, үҙем алып бирәйем һыуыңды. Йә төшөп китерһең, - тип апам биҙрәләремә һыу тултырып тоттора торғайны. Һыу тулған арала: - Һин кемдең ҡыҙы әле? - тип һорар ине гел. Мин маһайып ҡына, - Айраттыҡы, - тигән булам. - Эйй, үҙемдең ҡыҙым икән дә, Айраттың ҡыҙы эшкингән икән, - тип ебәрһә, бөтөнләй танауым сөйөлөп, ҡыуанып ҡайтып китә торғайным. Ҡайтам да, шуны оло хәбәр итеп әсәйемә һөйләйем. Имеш тә, Хажмөхәмәт апам мине танымай икән дә, һыуға барған һайын атайым кем булыуын һораша икән. - Танымай тормайҙыр инде апаң, юрамал һине ҡыҙыҡ күреп һөйләндерә инде, - ти ине әсәй. Ҡыҙыҡ күреп. һыы. улай ҙа һорайҙар микән ни. ? - тип уйлап ҡуя инем. Унан ҡала ""һырттағы"" Хәмитйән апа мине шаяртыр ине. Ул фермала скотник булды. Мин әсәйгә эйәреп барһам, арбаһынан силос бушатҡан арала минең кем ҡыҙы булыуымды һорашыр ине. Мәрәкә күргәндер инде минең бытыйлыҡты. - Һин Айраттың ҡыҙымы ни? Ааһ, ул ни бая тракторы менән үтеп китте, эргәһенә матур ғына ҡыҙ ултыртып алған ине. Ҡулына шикалат, пишенйә тотторған. Дәәә, һин йөрөп ҡалдың бит бындаа. атаң һары сәсле тәтәй ҡыҙҙы ярата инде хәҙер, - тип үртәп тә ҡуя ине. Еңмешләнеп атайымдың һары сәсле матур ҡыҙҙы алып йөрөмәүен иҫбат итеп маташа инем. Атайым мәрхүм булғас та, шул уҡ колонкаға һыуға йөрөнөм, әсәйгә эйәреп ферма юлын тапаным. Тик, осраған апаларым баҫалҡы ғына һаулығымды ҡабул итеп алһалар ҙа, һин кемдең ҡыҙы әле тип һорауҙы ҡуйҙылар. Уйсан ҡарап һыу ағышын күҙәткән Хажмөхәмәт апам ауыҙынан ошо һорауҙың яңғырарын тилмереп көтһәм дә, биҙрәләремде шым ғына көйәнтәмә элеүҙән ары китмәй ине. Хәмитйән апа ла, гүйә әүәлге ут шаянлығын юғалтҡандай, баш баҫып малдарға аҙыҡ тарата ла, янында остандап өйрөлгән миңә моңһоу бер ҡараш ташлап сыға ла китә. Аҙаҡ әсәйемдең юҡ-юҡта, ""атаң ғошап"", ""атаң балаһы"" тигәнен, ҡайһы бер ауылдаштарҙың ""атайыңа тартҡанһың"" тигән һүҙҙәрен үҙемә дан итеп ҡабул иттем, яраттым. Шул тиклем ғорурланырлыҡ кем ине һуң һинең атайың тигән һорау тыуыр кемдәлер. Минең атайым заманы өсөн министрға тиң председатель дә, зоотехник та түгел, ә ябай тракторист булды. Бөгөнгө атайлы атайһыҙ балалары күп заман өсөн минең яҙған һүҙҙәр сәйер ҙә тойолор. Шуны ла өҫтәйем, атайҙы бер ниндәй байлыҡ та, шул иҫәптә аҡса ла алмаштыра алмай. Быны мин, ғүмер буйы атаһы исеменә һыйынып, йыуанып йәшәгән, атай ҡыҙы әйтә. Миңзәлә Сирғалина",Һин кемдең ҡыҙы әле?,Йәмғиәт,2952,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-24/in-kemde-y-y-le-3860639,2024-07-24T23:10:00+00:00
"14 июлдән 1 авгусҡа тиклем Рәсәй Банкы Одноклассники селтәрендәге сәхифәһендә шәхси финанстар тураһында видеолекциялар, карточкалар һәм башҡа файҙалы материалдар сығарасаҡ. Пенсия йәшендәге тыңлаусыларға белгестәр асыҡ формала шәхси финанстар менән хәүефһеҙ идара итеү, банк һәм страховка продукттарын һайлау, пенсияны дөрөҫ итеп бүлеү, карта менән түләгәндә хәүефте кәметеү һәм мутлашыусыларҙан һаҡланыу саралары (булған хәлдәргә таянып) тураһындаһөйләйәсәктәр. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Ололарға финанс ғилем буйынса проект башланды,Йәмғиәт,640,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-18/ololar-a-finans-ilem-buyynsa-proekt-bashlandy-4317934,2025-07-18T10:41:00+00:00
Хәйбулла районының Аҡъяр ауылынан Флүрә САПТАРОВА отҡан бүләкте – ҡояш батареяһында эшләгән яҡтыртҡысты ейәнсәре килеп алды.,"«Йәшлек»кә яҙылығыҙ, бүләк отоғоҙ!",Яңылыҡтар,124,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-11/y-shlek-k-ya-yly-y-b-l-k-oto-o-4502631,2025-12-11T14:06:48+00:00
"Зефир или пастилу из яблочного пюре (пектин и агар-агар, входящие в состав зефира и пастилы, улучшают работу кишечника и обладают антиоксидантной активностью. Мармелад с агар-агаром (улучшает работу щитовидной железы и печени, очищает организм от токсинов, нормализует процессы пищеварения). Еще один натуральный, вкусный и полезный для детей продукт — это козинаки (содержат натуральный мед и семена подсолнечника, кунжут, орехи, которые богаты калием, фосфором, магнием и антиоксидантами). Имбирные пряники, если они приготовлены по классическому рецепту, не причинят вреда ребенку. Та же история - с вафлями с качественным составом начинки, подчеркивают специалисты. ""Для детей полезнее всего сладости из натуральных ингредиентов с минимумом сахара, консервантов и других искусственных добавок. Сегодня можно найти много вариантов пастилы, зефира, мармелада, в составе которых нет сахара, а только яблочное или другое фруктовое пюре"", - комментирует директор Научно-исследовательского клинического института детства, профессор Нисо Одинаева. По словам врача, не следует покупать детям конфеты с яркими красителями и глазурью, они могут быть некачественными. У маленьких детей до трех лет сладкое может вызвать проблемы с пищеварением. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Названы вредные и полезные сладкие новогодние подарки для детей,Яңылыҡтар,1360,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-31/nazvany-vrednye-i-poleznye-sladkie-novogodnie-podarki-dlya-detey-4072959,2024-12-31T20:12:00+00:00
"Иҫке Монасип ауылынан киләһе конкурсантыбыҙ. синыфта белем ала, яҡшы уҡый, тырыш малай. Спортта ла һынатмай. ""Урал батыр"" эпосын яттан һөйләү буйынса йыл һайын призлы урындар алып килә икән.",Рәдифкә уңыштар!,Конкурстар,190,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-12-01/r-difk-u-yshtar-4487807,2025-12-01T12:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны Тикшерү комитетына алып киткәннәр. Бүген, 9 октябрьдә иртән, журналист Искәндәр Сираи өенә тентү белән килгәннәр. Бу хакта аның хатыны Эльмира Сираи каналындахәбәр итте. — Иртәнге 6 да кабат тентү белән ишек кактылар. Тагын шул ук хәл — телефоннар, компьютерны алып киттеләр. Бу юлы кайсыдыр фильмда кемнеңдер шәхси мәгълүматын таратуда гаеплиләр. Әлеге минутларда Искәндәрне Тикшерү комитетына сорау алырга алып киттеләр. Аллаһка тапшырган. Догада торыйк, — дип язды ул. Искәндәр Сираи – танылган журналист, әмәгать эшлеклесе. ""Сираи сүзе"" газеты хуасы һәм баш мөхәррире. Журналистка карата тентү беренче тапкыр гына узмый. 2023 елның 16 ноябрь иртәсендә аның өенә куәт оешмасыннан тентү беләнкилделәр. Килү сәбәбен Азатлык журналисты Алсу Кормаш эшенә бәйле дип аңлатып, рәсми кәгазь күрсәткәннәр. Аның, хатыны Эльмира Сираиның бөтен телефоннары, компьютерлары алынды. Тентү ""Сираи сүзе"" редакциясе урнашкан офиста да булды. Аннан да бөтен техника алынды. Берничә көннән соң тентү көнендә Эльмира Сираи ""Мәдәни омга"" редакциясенә килә алмавы аркасында аңлатма язуныталәп иттеләр. Соңрак ул гариза язып эштән китте. Ул вакытта Искәндәр Сираи эзәрлекләнүе артында президент идарәсе торуынфаразлады. Ул ""Сираи сүзе"" газетында һәм үзенең -каналында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка язган ачык хат белән мөрәәгать итте. Соңгы вакытта Татарстанда бәйсез журналистларга һәм журналистикага басым көчәйде. 2022 елның 17 августында куәт хезмәткәрләре Казанда Азатлык һәм. Реалии белән хезмәттәшлек иткән иде кешедәтентү үткәрде. Азат Европа Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Журналист Искәндәр Сираи өендә кабат тентү узган,Яңылыҡтар,1613,https://www.azatliq.org/a/zhurnalist-iskandar-siraji-oenda-kabat-tentu-uzgan/33151952.html,2024-10-09T10:04:34+03:00
Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ЦУР-ҙа хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Тәтешлелә күп профилле колледж асыу кәрәклеген билдәләне.,Тәтешлелә колледж кәрәк,Яңылыҡтар,132,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/t-teshlel-kolledzh-k-r-k-4509714,2025-12-16T13:08:58+00:00
"За год в регионе при поддержке правительства Башкортостана было организовано около 900 разноформатных событий: лекций, викторин, кинопоказов и интеллектуальных игр. Экспертный пул общества в республике насчитывает порядка 150 лекторов. В их числе – ветераны специальной военной операции, ректоры ведущих вузов, представители власти, педагоги и журналисты. Среди активных участников просветительской работы – член Общественной палаты РФ Рустам Набиев, руководитель регионального отделения Фонда «Защитники Отечества» Гульнур Кульсарина и директор Научно-производственного центра по охране объектов культурного наследия Данир Гайнуллин. Башкортостан гордится своими педагогами-просветителями. Преподаватель Юлия Ломакина стала победителем всероссийского конкурса «Знание. Лектор». Врач Ринат Сагдиев был признан лучшим просветителем региона на первой церемонии «Знание. Премия». Лучшим проектом была названа «Большая олимпиада Росхим по химии», которую проводит Башкирская содовая компания. В республике успешно реализуют все федеральные проекты Общества «Знание»: «Знание. Лекторий», «Знание. Герои», «Знание. Премия» и «Знание. Лектор». Лекторы активно поддерживают акции к памятным датам. Регион показал высокие результаты в общероссийских инициативах. 74 школы выиграли гранты в Конкурсе инициатив родительских сообществ. Одна из школ вошла в число самых активных участников проекта «Знание. Спорт». Ключевым событием 2025 года стал просветительский форум «Республика со Знанием», центральной площадкой которого выступил Геномный центр в новом Межвузовском студенческом кампусе. Мероприятия форума охватили все муниципалитеты и собрали более 3000 участников. – Живой диалог, который разворачивается на встречах, демонстрирует высокий общественный интерес к просвещению. Деятельность Общества «Знание» направлена на удовлетворение этой потребности. Благодаря взаимодействию с региональными властями и вузами формируется общая образовательная среда, в которой ведущие специалисты республики встречаются со своей аудиторией, а общероссийские инициативы находят конкретное применение в местных условиях. Именно такое партнерство дает возможность лекторам – опытным экспертам и мотивированным энтузиастам – передавать ключевые идеи и ценности каждому участнику мероприятий, – отметила директор башкирского филиала Общества «Знание» Айсылу Илимбетова. Просветительские площадки общества были частью многих крупных региональных событий, таких как книжная ярмарка «Китап-байрам», фестиваль «Айда играть» и форум «Дни ритейла в Уфе». Кроме того, в республике в рамках проекта «Чтецкие программы» по поручению президента России уже создали 17 школьных литературных клубов, где дети погружаются в мир художественной литературы и учатся анализировать произведения.",70 000 жителей Башкирии стали участниками проектов общества
«Знание» в 2025 году,Аңлатма,2754,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-15/70-000-zhiteley-bashkirii-stali-uchastnikami-proektov-obschestva-znanie-v-2025-godu-4537918,2026-01-15T12:01:00+00:00
"Лауреат премии ""Золотое перо России 2025 года"" в номинации ""Легенда российской журналистики"" Азат Уранович Киньябулатов провел мастер-классы для студентов Международной выставки ""Китап-Байрам"" В начале своих мастер-классов приветствовал всех слушателей  как представитель ЛИТО им. Акмуллы, говорил о своей миссии быть связующим звеном между Аргаяшским районом и Республикой Башкортостан. Провели встречи и обсуждения текущих проблем с писателем, директором Мемориального дом-музея С. Т. Аксакова Михаилом Андреевичем Чвановым, директором библиотеки БГМУ Натальей Рудольфовной Кобзевой, Академиком АН РБ, профессором Маратом Талгатовичем Азнабаевым, директором Музея истории города Уфы Тимуром Тагировичем Ильясовым, председателем Союза журналистов РБ Вадутом Гайфулловичем Исхаковым, сотрудниками Институтом башкирской энциклопедии, детским писателем Анной Кузьминой - в беседах рассказывал об представителях литературы Аргаяшского (К. К. Киньябулатова, У. К. Киньябулатов) и Кунашакского района (К. Даян, М. Хай), о научных конференциях  и литературных вечерах, проведенной сотрудниками ЛИТО им. Акмуллы (председатель - к. ф. н. , преподаватель ЮУр ГИИ им. П. И. Чайковского,  поэт К. Д. Муртазин). Поделился планами проведения знаменательной даты - 105-летия со дня рождения заслуженного работника культуры БАССР, замечательной челябинской поэтессы Катибы Киньябулатовой (сентябрь 2025 г. ).",Челябинскую область на «Китап-байрам» представил публицист А. Киньябулатов,Яңылыҡтар,1393,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-03/chelyabinskuyu-oblast-na-kitap-bayram-predstavil-publitsist-a-kinyabulatov-4262293,2025-06-03T10:45:00+00:00
"Салауат Юлаев исемендәге батальон яугирҙәре ""Ағиҙел""гә сәләм ебәрҙе Республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге батальоны яугирҙәренә үткән айҙа гуманитар ярҙам ебәргәндә ""Ағиҙел"" журналының бер нисә һанын да һалғайныҡ. Билдәле булыуынса, унда башҡорт егеттәре күп, шулай уҡ туғандаш халыҡтарыбыҙ ҙа телебеҙҙе аңлай. ""Ағиҙел""де яугирҙәр бик ҡыуанып ҡабул иткән. ""Егерь"", ""Муса"", ""Эльдорадо"", ""Ҡурай"", ""Бөрйән"" һәм башҡа ҡушаматлы егеттәребеҙ йылы сәләм ебәрҙе. ""Башҡорт телендә сыҡҡан бер быуатлыҡ журналыбыҙ шул ҡәҙәр ҡәҙерле бүләк булды. Беҙ уның һәр һанын ҡулдан-ҡулға йөрөтөп уҡыйбыҙ. Тыуған ерҙән ситтә милли баҫмаларҙың, туған телдең тәмен айырыуса ныҡ тояһың икән! Күңел рухи ҡиммәттәргә сарсай. ""Алла бирһә, тыуған яғыбыҙға имен-аман әйләнеп ҡайтырбыҙ, милли баҫмаларыбыҙҙы күмәкләп алдырып уҡырбыҙ"" тип һөйләшеп ҡуйҙыҡ. ""Ағиҙел""ебеҙҙе 100 йыллыҡ юбилейы менән ихлас ҡотлайбыҙ! Уға киләсәктә лә әлегеләй бай йөкмәткеле булып ҡалыуын, яңынан-яңы ижад емештәре менән ҡыуандырыуын теләйбеҙ. Ә журналдың хеҙмәткәрҙәренә, уҡыусыларына ҙур уңыштар, иҫәнлек, ғаилә бәхете насип итһен! Донъяла тыныслыҡ булһа, ""Ағиҙел""ебеҙ ҙә һил ағыр, һайыҡмаҫ"", - тип изге теләктәрен еткерҙе Салауат Юлаев исемендәге батальон яугирҙәре. Әйткәндәрегеҙ килһен, барығыҙға ла имен-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын, ҡәҙерле ир-егеттәребеҙ! Рәхмәт һеҙгә!",Һалдат рәхмәте,Йәмғиәт,1325,https://agideljurn.ru/news/common_material/2023-03-15/aldat-r-hm-te-3177795,2023-03-15T11:40:00+00:00
"""Китап байрамы""нда ""АМАНАТ""ҡа ЯҘЫЛЫРҒА ҺӘМ ПРИЗ ОТОРҒА БУЛА. Совет майҙанында республика матбуғатына яҙылыу бара. Республика Башкортостан нәшриәт йортоноң сатырҙары Совет урамы менән БДПУ араһында урынлашҡан, ҡаршыла МХО музейы. Шунда килеп, Аманат журналына һәм башҡа баҫмаларға яҙылырға, приздар уйнатыуҙа ҡатнашырға мөмкин. Китап БайрамыАманат Журналы",Матбуғат баҫмаларының сатыры ҡайҙа?,Яңылыҡтар,354,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/matbu-at-ba-malaryny-satyry-ay-a-4258318,2025-05-31T15:32:00+00:00
"«В каждом из образовательных учреждений мы видим свой почерк в проведении ремонта, уникальный дизайн – всё для комфортного обучения детей. Уверен, что учащиеся и педагоги останутся довольны результатом, и начало нового учебного этапа станет для них успешным, будет радовать и вдохновлять на новые победы», – прокомментировал Эмиль Шаймарданов, секретарь местного отделения «Единой России», глава администрации города Стерлитамака. В ходе капитального ремонта школ был выполнен ремонт инженерных систем, фасадов, кровли и внутренних помещений, закуплено и поставлено современное учебное оборудование, мебель, благоустроены школьные дворы и прилежащие территории. Эти комплексные мероприятия позволили не только повысить безопасность и энергоэффективность зданий, но и создать функциональные зоны для отдыха и творчества детей. «Наша школа 17 очень сильно преобразилась. Появились новые образовательные пространства и современное интерактивное оборудование. Мы, ученики и родители, искренне рады этим позитивным изменениям», – отметила Зульфия Муравьева, представитель родительского совета школы. Фото Пресс-служба города Стерлитамака и местное отделение Партии ЕР Стерлитамака",Пять школ Стерлитамака отремонтированы по Народной программе «Единой России»,Яңылыҡтар,1175,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-08-29/pyat-shkol-sterlitamaka-otremontirovany-po-narodnoy-programme-edinoy-rossii-4366430,2025-08-29T12:10:00+00:00
Район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин һәм дауахананың баш табибы Тимур Насыров Һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллинға күрһәткән ярҙамдары өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.,Район дауаханаһына - яңы автомобиль!,Йәмғиәт,172,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-16/rayon-dauahana-yna-ya-y-avtomobil-4316427,2025-07-16T15:40:00+00:00
"Иҫке Монасип мәктәбе директоры Данил Ҡотлобаев бала сағында кем булырға хыялланған, тиһегеҙ? Юҡ, директор түгел шул.",Тормошҡа ашҡан хыял.,Йәмғиәт,116,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-06/tormosh-a-ash-an-hyyal-4147063,2025-03-06T15:15:00+00:00
"Татар яшьләре көнендә, архив фотосы2-6 сентябрь көннәрендә Казанда татар яшьләре көннәре узачак. Анда Русиянең 32 төбәгеннән 180 вәкил катнашыр дип көтелә. Биш көн дәвам итәчәк ыенда татар тарихы, анисәпкә аерым урын биреләчәк. Бу хакта бүген Идел яшьләре үзәге итәкчесе Ләйсән Сафина журналистларга сөйләде. анисәп турында лекцияләрдә фикер алышачакбыз. Ни рәвешле татарның бердәмлеген сакларга, Русиядә татарларның сан ягыннан икенче халык статусын югалтмау турында сүз алып барылачак, диде Ләйсән Сафина. Быел без татар тарихы дәресен програмга аерым чыгардык. Чөнки тарих дәресләре итми. Моны яшьләр дә әйтеп килә. Берничә тарихчы яшьләргә тарих дәресен укытачак. Аннары бер сәгать эчендә яшьләр үзләре сайлаган остаханәгә күчә ала. Татар теле, шамаил, кул эшләнмәләре, вокал, журналистика юнәлешләре булачак. Чит илләр быел катнаша алмый. Әмма Төркия, Австралия, Прагадан ветераннар белән онлайн очрашу булуы көтелә. Татарстанның дәүләт оешмалары, министрлар белән сөйләшү булачак, диде Сафина. Татар яшьләре көннәренә килүчеләрнең күпчелеге татар телен белмәве дә әйтелде. Шуңа күрә чаралар татар телендә генә алып барылмаячак. Бөтен делегатлар да татар телен белми. Без анкета ыйганда татар телен белү дәрәәсе турында сорадык һәм шактый егет-кызларның татар телен белмәвен ачыкладык. Мондый хәл хәтта беренче татар яшьләре көннәрендә дә булган. Аның кызыгы шул – татар яшьләре көннәрендә урысча сүз әйткән өчен аерым савытка 10 тиен акча сала торган булганнар. Кем дә кем урысча сөйләшсә – әзага тартылган. Ул тиеннәр кая киткәнен белмибез. Бу чыннан да зур проблем. Төбәкләрдә татар теле дәресләренең никадәр булуын үзегез дә беләсез. Алар юк дәрәәсендә. Балалар бакчасында, мәктәптә, югары уку йортлары турында сүз дә була алмый. ыенга чакырылган спикерлар мөмкин кадәр алар белән татар телендә чыгыш ясарга тырышачак, диде Ләйсән Сафина. Татарстан яшьләр эшләре министрының беренче урынбасары Тимур Сөләймановсүзләренчә, ыенның максаты – татар телле яшьләрне ыю түгел. Безнең максат – биш көн эчендә татар телле яшьләрне түгел, ә татар анлы яшьләрне ыю. Икесе дә туры килсә, икеләтә шәп. Татар телен күпмедер процент белмәсә дә, ләкин татар телен белергә иде дигән фикер белән кайтсалар, моның өчен сайтлар, Ана теле програмы аша өйрәнергә мөмкинлек бар. Татар телен яхшы белмәгән яшьләр өчен бу практика. Алар биш көн дәвамында татар телен менә дигән дәрәәдә белгән яшьләр белән аралашып, телләрен камилләштерә алачак, диде министр урынбасары. Татар яшьләренең ана телен белмәве төбәкләрдә мәгариф тармагының юкка чыга баруы белән бәйләп аңлатты татар федераль милли-мәдәни автономиясенең аппарат итәкчесе Миләүшә Шәрәпова. Хәзер төбәкләрдә татар теленең белү дәрәәсе бик түбән. Чөнки анда бик аз санда балалар бакчасы эшләп тора. Башкортстан, Пермьда берничә балалар бакчасы бар. Ә мәктәпләр тагын да азрак күләмдә. Без оештыручылар буларак яшьләргә татар телен камил беләсезме, юкмы, татар телен белмәгән килеш безгә килә алмыйсыз, дип әйтә алмыйбыз. Биш көн эчендә татар теленә өйрәтеп булмый. Оештыручыларның максаты – этәргеч бирү, диде Шәрәпова.",Татар яшьләре көннәрендә тарих һәм анисәп турында сөйләшәчәкләр,Яңылыҡтар,3062,https://www.azatliq.org/a/30812864.html,2020-08-31T10:03:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТумышы белән Таикстаннан булган 22 яшьлек Эмомали Мирзоевны мәхкәмә енси төрдәге көчләү гамәлләре өчен дүрт ел да иде айга ирегеннән мәхрүм иткән булган. 2022 елның сентябрендә аңа ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә кушылып, сугышка барганы өчен ярлыкау бирелгән. Мәскәүдә моңа кадәр көчләү өчен утыртылган һәм соңрак сугышта катнашканы өчен ярлыкау алган мигрант кабат шушы инаятьне кылган - Украинадагы сугышта катнашкан хәрбинең 14 яшьлек кызын көчләгән. Бу хакта ""ВЧК-ОГПУ"" -каналыхәбәр итә. Канал мәгълүматынча, Таикстанда туган 22 яшьлек Эмомали Мирзоевны Мәскәү янындагы Щелково шәһәре мәхкәмәсе енси төрдәге көчләү гамәлләре өчен дүрт ел да иде айга ирегеннән мәхрүм иткән булган. Тик 2022 елның сентябрендә аңа ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә кушылып, сугышка барганы өчен ярлыкау бирелгән. 2023 елның маенда мигрант Русия паспорты алган, яшәү урыны Башкортстанда теркәлгән. Иреккә чыккач Эмомали Мирзоев бер онлайн-әсбапта Мәскәүдә яшәүче 14 яшьлек кыз белән танышкан. Кызның әтисе Украинадагы сугышта катнашуы искәртелә. 2023 елның декабре ахырында ул кызның өенә ""фильм карарга"" дип килгән, аны енси якынлык кылырга мәбүр иткән һәм качкан диелә. Кыз үзе аңлатуынча, бу хәл булганнан соң да алар аралашуларын дәвам иткән, Мирзоев аны көчләвен телефонга төшергән булган һәм куркыткан, дип яза канал. Әлеге хәл турында кызның әнисе белеп алган, ул кызының Мирзоев белән сәер язышуларын укыган диелә. Ул шунда ук тәртип саклау оешмаларына мөрәәгать иткән һәм ирне тоткарлаганнар. Сорау алуларда Эмомали Мирзоев кылган гамәлләрен таныган, әмма 14 яшьлек кыз белән якынлык кылуын - аның ихтыяры белән булды, дип аңлаткан. Мәхкәмә октябрь ахырында башланырга тиеш. Егет үзен кабат сугышка ибәрүләрен сорый, диелә хәбәрдә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Яшәү урыны Башкортстанда теркәлгән Таикстан ватандашы үсмер кызны көчләгән һәм үзен сугышка ибәрүне сорый,Яңылыҡтар,1884,https://www.azatliq.org/a/yashau-urini-bashkortstanda-terkalgan-tajikstan-vatandashi-usmer-kizni-kochlagan-ham-sugishka-jibarune-soriy/33158224.html,2024-10-14T17:55:03+03:00
"Яңы схемала ҡараҡтар   аша шылтырата һәм Заманса цифрлы  белем биреү мөхите  порталында Дәүләт хеҙмәттәре аша теркәлергә, теркәлгән саҡта экранды күрһәтергә күндерә. Ҡорбан ризалашһа, кибер енәйәтселәр уның Дәүләт хеҙмәттәрендәге аккаунтының  логинын һәм паролен сәлдерә. Ҡайһы берҙә уғрылар тупаҫ  мөғәмәлә итә, ҡорбанына насар эҙемтәләр менән янай. Ҡайһы саҡта улар  студенттарҙың ата-әсәһенә лә шылтырата. Был мутлыҡ тураһында студент ағай-апайҙарығыҙға һөйләгеҙ! Сессия алдынан бындай шылтыратыу күптәргә сәйер күренмәй бит: нәҡ  деканаттар студенттарға Заманса цифрлы  белем биреү мөхите  порталында теркәлергә ҡуша. Нимә эшләргә? - логин-паролдәрҙе бер кемгә лә бирмәҫкә; - сит кешеләргә компьютерыңа йә башҡа ҡоролмаңа ситтән тороп инеү мөмкинлеген бирмәҫкә; - деканат менән бәйләнешкә инеп, ысынлап та унан шылтыратҡандармы икәнен белешергә. Был хаҡта Объясняем. РФ порталы иҫкәртә. Рәсәйҙә экстремистик тип танылған һәм тыйылған Мета компанияһы продукты.",Студент ағай-апайҙарығыҙға әйтегеҙ,Яңылыҡтар,963,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-18/student-a-ay-apay-ary-y-a-ytege-4057660,2024-12-18T11:45:00+00:00
"Апрель айында баҡсасыларҙы бихисап эш көтә. Яҙҙың бер көнө ҡышты туйҙырыр йәки Аяғың тәпелдәмәһә, ауыҙың сәпелдәмәҫ тигән мәҡәлдәрҙе девиз итеп алып, эшкә тотонайыҡ.",Баҡса еләге мул уңыш бирһен өсөн,Йәмғиәт,165,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-04-08/ba-sa-el-ge-mul-u-ysh-bir-en-s-n-4189415,2025-04-08T18:25:00+00:00
"Однако социальные эксперименты показывают, что волонтёрам, притворившимся похитителями, всё равно удаётся уводить детей под разными предлогами: от поисков котёнка до покупки мороженого. Чтобы ребёнок чётко знал, как вести себя в подобных ситуациях, важно регулярно проговаривать с ним конкретные правила безопасности. Подробнее о них рассказываем в карточках. Объясняем РФ Объясняем Башкортостан","Важно, чтобы ребёнок знал, как вести себя в различных ситуациях",Яңылыҡтар,395,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-27/vazhno-chtoby-rebyonok-znal-kak-vesti-sebya-v-razlichnyh-situatsiyah-3900427,2024-08-27T13:02:00+00:00
"Д. М. ШӘҮӘЛИЕВ, Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы Аҡкүҙ мәктәбенең математика һәм информатика уҡытыусыһы",Хеҙмтемде сикһеҙ һөйәм мин.,Мәғариф,108,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2024-03-06/he-m-temde-sik-e-y-m-min-3671728,2024-03-06T15:04:14+00:00
"Как отмечают ученые, огромно влияние родного языка на рост сознания и разума человека, его способности мыслить. Ум, сознание впитывается человеком через язык матери. Эту простую истину издавна прекрасно знали и использовали далеко не благовидных целях. Чтобы завоевать какую-нибудь страну достаточно было просто запретить изучение родного языка. А нация, лишенная родного языка исчезает, потому что родной язык – не просто средство для общения, а ключ к духовному миру нации. Не зря ведь, ученый-филолог из Германии Маргарэт Эрсен-Раш в своем выступлении на Всемирном курултае башкир сказала: Берегите свой язык! Если не исчезнет башкирский язык – будет жить и башкирский народ. Особо остро проблему языка ставит педагог, мать нации, писательница Марьям Буракаева: Родной язык – это огонек, охраняющий счастье нации. Главное условие для единения народа в нацию. Родной язык – золотой ключ, открывающий дорогу к духовному богатству, истории, творчеству. Родной язык – родная мелодия, оказывающая положительное влияние на физическое здоровье, нервные клетки, нормализующее кровяное давление. Родной язык невидимыми нитками связывает родных людей, объединяет их в одно целое. Родной язык – основное условие, пробуждающее кровную память. Мы можем вернуться в наше прошлое только через родной язык. Родной язык – есть сила, объединяющая духовных родственников, обеспечивающая душевное тепло, взывающая жить одной целью. Родной язык – это мощь, пробуждающая наши способности, переданные нам через семь поколений по крови. Родной язык – это невидимый орган. Если человек останется без этого органа, то есть, без родного языка, достигнув своего седьмого семилетия (после сорока двух лет), каких бы высот он не достигнет, его будет донимать душераздирающая тоска, душевная пустота, потеря страсти к жизни. Эту пустоту, то есть место той способности, которая была заложена в его крови, но так и не пробудившиеся способности, теперь заполнят ложные ценности. И действительно, когда долгое время приходится говорить на неродном языке, в душе появляется такая непонятная тоска, уныние, апатия. Но стоит только поговорить с родным человеком, на своем родном языке, поднимается настроение, появляется интерес к жизни. А пение народных песен, исполнение народных танцев, звуки родных мелодий и вовсе оказывают на человека исцеляюще, это оказывает положительное влияние и на наши способности и таланты, на работоспособность. Вот почему надо и важно знать свой родной язык! В наше время трудно научить ребенка родному языку возразят некоторые. Да, это так. Окружение, мультфильмы, фильмы – все это ведет к забвению родного языка. Но все в наших руках! Как бы это не звучало банально, научить ребенка родному языку можно общением дома на родном языке. Это и колыбельные песни; и сказки, легенды, предания, эпосы, рассказанные на ночь; и народные песни, родные мелодии, льющиеся из радио и телевидения; это и газеты и журналы; это и книги великих писателей своего народа. И, конечно же, школа! Да, да, именно, изучая родной язык в школе можно научиться родному языку. Потому что школа дает многое для того чтобы дети не забывали свой родной язык. Проводится столько мероприятий, конкурсов в поддержку родного языка. Используйте их, участвуйте, обучайте своих детей родному языку! Мне приходилось слышать в образовательных учреждениях, чтобы я говорила дома со своим ребенком на русском языке. Многие родители идут на поводу у таких советчиков и перестают разговаривать со своими детьми дома на родном языке. Но это крайне неправильно! Как говорит Марьям Буракаева, даже животные и те зовут своих детенышей на своем языке: овцы – блеют, коровы - мычат, кошки – мяукают. Но никому из них не приходит в голову звать своих детенышей по-другому: лошади не блеют, собаки не мычат, коровы не пищат, призывая своих детенышей. А человек? Разумный, образованный, мудрый человек обращается к своему ребенку на другом, на чужом языке. Неправильно все это. Человек должен, и обязан научить своего ребенка своему родному языку. Мы живем в самом красивом, цветущем, загадочном месте – на Южном Урале, в Башкортостане. Его язык, его культура уникальна. Как сказал Олег Черне – главный редактор журнала « », организации « », писатель и ученый, посетивший 140 стран, что именно  Башкортостан - это место силы, которое имеет большое значение для всего человечества. Башкиры хранят в своем языке, музыке, какой-то код. Башкортостан – это некий контейнер по подготовке будущего. Башкиры – это не просто этнос, а некий свет. Поэтому, все живущие на этой территории – башкиры. Я заметил, что на всех, и на русских в том числе, лежит отпечаток башкир. Они даже говорят одинаково – с придыханием. Очень интересные наблюдения, очень ценные слова для нашей земли, для нашей республики. Значит, мы должны беречь нашу культуру, наш язык. Уникальность государственного языка нашей республики признают зарубежные и русские ученые. Например,   изральский ученый Гилад Цукерман сказал: ""башкирский язык очень богат грамматически, в нем есть редкие грамматические явления, например, агглютинация. Никогда не стоит недооценивать свой родной язык, это не кухонный язык, напротив, у него всегда есть свои лингвистические преимущества. Урбанизация и глобализация часто ставят под угрозу малые языки, и многие родители ошибочно считают, что если они будут говорить со своими детьми на родном языке, на башкирском или татарском, то у детей будут проблемы с русским. Это абсолютно ложное мнение. Исследование показывает, что дети, которые достигают какого-то образовательного уровня на своем родном языке, потом показывают лучшие результаты в изучении другого языка, чем те дети, которые не говорят на родном языке"". Таким образом, сегодня хочется выразить пожелание: давайте ценить то, что мы имеем – это наши родные языки, беречь их, учить им наших детей, ведь именно, благодаря языку мы живем как народ. Роза Хуснуллина",«Родной язык мой – каждое твое слово мерцает как звездочка…»,Мәғариф,5861,https://bashkizi.ru/articles/t-rbi-merlek-i/2025-02-21/rodnoy-yazyk-moy-kazhdoe-tvoe-slovo-mertsaet-kak-zvezdochka-4131359,2025-02-21T11:44:00+00:00
"Анализдағы күрһәткестәр нимә хаҡында һөйләй һуң? Гемоглобин Ул – эритроциттарҙағы ҡан табы. Төп функцияһы – үпкәнән кислородты туҡымаларға таратыу һәм организмдан углекислый газды сығарыу. 12 йәштән алып үҫмерҙәрҙең гемоглобины нормаһы – 115-160 булһа, ир-егеттәр өсөн норма – 130–160 гл, ҡатын-ҡыҙҙарға – 120–140 гл. Ҡанда гемоглобин кимәле түбәнәйеүе анемия, эске ағзаларҙың зарарланыуы арҡаһында ҡан юғалтыу хаҡында иҫкәртә. Эритроциттар Составында гемоглобин булған ҡыҙыл ҡан тәнсәләре. 3–12 йәшлек балаларҙа уларҙың кимәле 3,5–4,7 булыуы норма һаналһа, ир-егеттә ул – 4,0–5,110, ҡатын-ҡыҙҙа 3,7 – 4,710 булырға тейеш. Бейек тауҙарҙа йәшәгән һау-сәләмәт кешеләрҙә, шулай уҡ йөрәк, ҡурылдай, үпкә, бөйөр һәм бауыр ауырыуҙары менән сирләүселәрҙең ҡанында эритроциттарҙың кимәле күбәйеүе күҙәтелә. Эритроциттарҙың норманан әҙ булыуы анемия, күп ҡан юғалтыу, хроник ялҡынһыныу процестары хаҡында һөйләй. Лейкоциттар Аҡ ҡан тәнсәләре. Һөйәк елегендә һәм лимфа төйөндәрендә барлыҡҡа килә һәм организмды тышҡы йоғонтонан һаҡлай. Бөтөн кеше өсөн дә норма – 4,0-9,0 х 10. Уларҙың норманан артыуы организмдағы инфекция һәм ялҡынһыныу хаҡында һөйләй. Шулай уҡ физик көсөргәнештән, стрестан да күтәрелеп китеүе бар. Ә бына лейкоцитоз ауырыуының (лейкоциттарҙың күтәрелеүе) бактериялы инфекцияға, ялҡынһыныу процестарына, аллергияға, лейкозға, гормональ препараттар һәм ҡайһы бер йөрәк дарыуҙарын ҡулланыуға бәйле булыуы ихтимал. Лейкопенияның (лейкоциттарҙың етмәүе) вируслы инфекциянан (мәҫәлән, киҙеү) йә ҡайһы бер дарыуҙарҙан булыуы мөмкин. Тромбоциттар Ҡандың ойошоусанлығын тәьмин итеүсе күҙәнәктәр тромбтар барлыҡҡа килеүҙә ҡатнаша. Норма буйынса уның иҫәбе – 180 – 32010. Шунан күберәк булғанда, туберкулез, сей яралы колит, бауыр циррозы кеүек ауырыуҙар булыуы мөмкин. Шулай уҡ операцияға йә гормональ препараттар ҡулланыуға ла бәйле ҡанда уның кимәле норманан артыҡ булыуы ихтимал. Алкоголь йоғонтоһонда йә ауыр металдар менән ағыуланыуҙан, бауыр, талаҡ ауырыуҙарынан, гормональ тайпылыштарҙан уларҙың һаны, киреһенсә, кәмеүе мөмкин. Бынан тыш, ҡайһы бер дарыуҙар, мәҫәлән, антибиотиктар, нитроглицерин, гормондар ҙа уларҙың кәмеүенә килтерә. СОЭ йәки РОЭ Эритроциттарҙың ултырыу (тоноу) тиҙлеге. Ул – ауырыу барышының күрһәткесе. Ғәҙәттә, СОЭ кеше ауырый башлағандан һуң ике-өс тәүлек үтеүгә күтәрелә. Ә һауығып барғанда иң юғары нөктәһенә етә. Һигеҙ йәштән балаларҙың СОЭ күрһәткесе ололарҙыҡы кеүек була. Ир-егет өсөн норма – 2-10 ммс, ҡатын-ҡыҙ өсөн – 2-15 ммс. Инфекциянан, ялҡынһыныу процестарынан, анемиянан, бөйөр ауырыуҙарынан, гормональ тайпылыштарҙан, операциянан һуң һәм төрлө йәрәхәттән, йөклөлөк ваҡытында һәм бала тапҡандан һуң, күрем ваҡытында ҡанда СОЭРОЭ күтәрелә. Ә ҡан әйләнеше насар булғанда һәм анафилактик шоктан, киреһенсә, түбәнәйә. Дөйөм аҡһым Уның нормаһы – бер литр ҡанға 60-80 г. 15 йәшкә тиклем – 60-80 гл. Бауыр, бөйөр эшмәкәрлеге насарайғанда, етерлек кимәлдә туҡланмауҙан йәки ҡаты диетанан һуң ул түбәнәйә. Глюкоза Һау-сәләмәт организмда глюкоза 3,5 – 6,5 ммольл арауығында булырға тейеш. Алты йәштән өлкән балаларҙа норма – 3,3–5,5. Ошо кимәлдән түбән төшөүе тейешенсә туҡланмау, гормональ ауырыуҙар тураһында һөйләй, ә күтәрелеүе – шәкәр диабеты хаҡында. Билирубин Ул – бауыр эшмәкәрлеге индикаторы. 14 — 18 йәштә балаларҙың билирубин күрһәткесе ололарҙыҡы кеүек, 20,5 ммольл булырға тейеш. Гепатиттан, үт ҡыуығында таш яһалыуҙан, эритроциттарҙың үтә тиҙ тарҡалыуынан билирубин күтәрелә. Креатинин Ул бөйөр өсөн яуап бирә. 7-14 йәшкәсә норма — 3,0-8,0, ә өлкәндәрҙә ул 0,18 ммольл булырға тейеш. Норманан юғары икән, тимәк, бөйөрҙө тикшертергә кәрәк. Ә инде түбән булһа, иммунитетты күтәреү хәстәрен күреү зарур.","Ҡаныңа анализ яһатып, һаулығыңды тикшереп тор!",Йәмғиәт,3649,https://amanat.su/articles/common_material/2025-08-21/any-a-analiz-ya-atyp-auly-y-dy-tiksherep-tor-4412956,2025-08-21T13:45:00+00:00
"Әлбиттә, йыл аҙағында иң-иң әүҙем уҡыусыларыбыҙҙы ла ҡотлап үтәбеҙ. Кемдәр ул беҙҙең быйылғы йәш хәбәрселәребеҙ? Ә Аманат журналының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы лауреаты исемен кемдәр яуланы икән? Башҡортостан беҙҙән башлана шиғриәт, Ижад ҡомары сәсмә әҫәрҙәр конкурстары, Мин донъяны һүрәтләйем һүрәттәр конкурсы, Күҙ менән ҡаш араһы фотоконкурсы еңеүселәре тураһында тап һыуығай һанында белерһегеҙ. Ҡыш бабай, ҡарһылыу, йыл хужаһы – йылан тураһындағы башҡа бер ерҙә лә яҙылмаған иҫ киткес ҡыҙыҡлы факттар тураһында ла тап Аманатты уҡып хәбәрҙар булырһығыҙ. 12 декабрь – Башҡорт теле көнө үтте. Әлфиә Аҡбутинаның Алтаҡта: хаталар өҫтөндә эш! , тип исемләнгән мәҡәләһе барыһына ла ҡыҙыҡ булыр тип ышанабыҙ. Мөхәббәтле ҡышым! . Мәңгелек сер рубрикаһына ошондай башһүҙле хаттар ҙа килә ул! Исемен Айһылыу тип билдәләгән һылыу мөхәббәт тарихын яҙған. Ошо урында беҙ сер һандығын ябып торайыҡ. Тиҙҙән һеҙ үҙегеҙ ҙә журналды ҡулығыҙға алып, бер тында йотлоғоп уҡып сығырһығыҙ. Ә кемдәр Аманатҡа 2025 йылдың тәүге ярты йыллығына яҙылып өлгөрмәгән – уларға тиҙ арала яҙылырға өндәйбеҙ! Әлеге ваҡытта Яратҡан гәзит, журналдарығыҙға яҙылырға бер аҙна ғына ваҡыт ҡалды! Һәм һеҙгә тағы бер мөмкинлек - Яңы йыл марафоны акцияһын бүләк итәбеҙ! Республика, ҡала йәки район баҫмаһына 10 процент ташлама менән яҙылығыҙ һәм робот-саң һурҙырғыс отоғоҙ! ! Акция 16-20 декабрҙә уҙасаҡ. Шулай уҡ ""Аманат""тың ""Яҙыл да бүләк от"" конкурсында ҡатнашып Төп бүләк - велосипедты ла ота алаһығыҙ!",Яңы йыл кәйефе алып килә Аманаттың аҡъюлай һаны!,Яңылыҡтар,1479,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-17/ya-y-yyl-k-yefe-alyp-kil-amanat-ty-a-yulay-any-4056236,2024-12-17T13:12:00+00:00
"Ошонда баҫып, үҙегеҙҙең исем-фамилияғыҙҙы табығыҙ, дуҫтар: грамоталар.",Почёт грамоталары ошонда!,Конкурстар,70,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-23/pochyot-gramotalary-oshonda-4438298,2025-10-23T14:15:00+00:00
"Приемная комиссия колледжа завершила свою работу, завершился и набор на программы федерального проекта «Профессионалитет». Амбассадоры ФП «Профессионалитет» весь предыдущий учебный год активно работали над популяризацией специальностей, вошедших в проект, проводя встречи с потенциальными студентами и их родителями, организовывая мастер-классы и профессиональные пробы, дни открытых дверей и экскурсии, родительские собрания и встречи с партнерами (будущими работодателями), что позволило абитуриентам лучше понять преимущества обучения в колледже. Актуальная информация размещалась на официальных ресурсах колледжа, выпущено множество материалов. Проделана огромная работа, целью которой стало привлечение в ФП «Профессионалитет» студентов нового набора. За период с 20 июня по года было подано абитуриентами 982 заявлений; из них на программы Профессионалитета 316 заявлений. Абитуриенты и их родители получили более 250 индивидуальных консультаций от специалистов приемной комиссии и Амбассадоров. Напомним, что в Стерлитамакский многопрофильный профессиональный колледж на программы ФП «Профессионалитет» кластера «Педагогика» будут зачислены 150 человек.26 августа выйдет приказ о зачислении в студенческую семью ГАПОУ Стерлитамакский многопрофильный профессиональный колледж. Раушания Юмагузина-Бакирова профессионалитетамбассадорыПрофессионалитетОбразованиеПрофессионалитет ГАПОУСМПК",В Стерлитамакском многопрофильном профессиональном колледже завершилась приемная кампания,Яңылыҡтар,1391,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-18/v-sterlitamakskom-mnogoprofilnom-professionalnom-kolledzhe-zavershilas-priemnaya-kampaniya-3890411,2024-08-18T23:36:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбиров""Һәлак булган (үлгән) хәрбиләрнең гаиләләренә өстәмә социаль ярдәм күрсәтү"" турындагы канунга төзәтмәләр имзалаган. Канун атамасына ""Русия дәүләт гвардиясе гаскәрендә хезмәт узучы затлар"" дигән өстәмә дә кертелгән. Росгвардия хезмәткәре 2022 елның 30 сентябреннән Украинага каршы сугышта катнашкан булса һәм үлсә, аларның гаилә әгъзаларына тигез күләмдә икешәр миллион сум бүлеп биреләчәк диелә. Элегрәк бу акчалар хәрби хезмәткәрләргә генә бирелә иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хәбиров Украинадагы сугышта үлгән росгвардиячеләр гаиләләренә икешәр миллион сум түләү турында канун имзалаган,Яңылыҡтар,607,https://www.azatliq.org/a/32441940.html,2023-06-02T14:19:01+00:00
"Балалар биш кабинетта булған. Ылымыҡ күҙәнәктәрен микроскоптан ҡарауҙан тыш,  колбала химик матдәләрҙе бергә ҡушып, ашлама өсөн иретмә алғандар, шыйыҡлыҡ күләмен автоматик үлсәй торған дозатор тигән ҡорамалды ҡулланып өйрәнгәндәр, микроорганизмдарҙы компьютер ярҙамында фотоға  төшөрөү барышы менән танышҡандар, цианобактериялар тураһында күп нәмә белгәндәр, ҡыяр  тамырының һәм үрендеһенең ауырлығын, оҙонлоғон үлсәгәндәр, микроскоптан диатомлы ылымыҡ төрҙәрен ҡарап,  атамаларын яҙып, һүрәттәрен төшөрөп алғандар. Уҡыусылар был ҡыҙыҡлы сәфәр өсөн гимназияның биология уҡытыусыһы Ғафаров Федан Фаяс улына һәм Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыларына рәхмәт белдерә. Сығанаҡ: 39-сы гимназияның телеграм-каналы.",Тәбиғәт серҙәрен өйрәнәләр,Яңылыҡтар,741,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-16/t-bi-t-ser-ren-yr-n-l-r-4054807,2024-12-16T15:51:00+00:00
"Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы, йылдағыса, 14 декабрҙә Башҡорт теле көнөнә арналған сара үткәрә. Быйыл ул 12 сәғәттә Мега сауҙа һәм күңел асыу үҙәгендә (Өфө ҡалаһы, Рубеж урамы, 174) башлансаҡ. Байрамда ҡатнашыусыларҙы төрлө оҫталыҡ дәрестәре, викториналар, ә иң мөһиме, туған телебеҙҙә ихлас аралашыу һәм танышыу мөмкинлеге көтә. Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы булышлығында тормошҡа ашырылған проекттар - Һомай беренсе башҡорт аҡыллы колонкаһы, өҫтәл уйындары, бәләкәстәр өсөн башҡортса уйынсыҡтар һәм башҡалар менән танышып буласаҡ. Бәләкәй йәштәге балалар өсөн ""Мөхит"" күсмә тирмәһе эшләйәсәк. Үҫмерҙәр һәм йәштәргә өҫтәл уйындарын - Әлләсе, Бесәй, сәй, айыу, бал, май, Игра в башкира - уйнап ҡарау мөмкинлеге тәҡдим ителәсәк. Шулай уҡ башҡорт телендә аралашыу алып барылған ойошмалар өсөн башҡорт һүҙҙәре менән таҡталар таратыласаҡ. Был көндә шулай уҡ башҡорт теленә арналған Тел ағасы, Сәләм, дуҫ! акциялары үткәреү ниәтләштерелә. Бынан тыш, 1 декабрҙән Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһының социаль селтәрҙәрендә байрамға арналған конкурс иғлан ителәсәк. Сара (Арыҫлан Тимеров), Тимур Ямалов, Зилиә Бәхтиева, Юнир Һағынбаев кеүек сәхнә йондоҙҙарының сығыштарынан торған байрам концерты менән тамамланасаҡ. Ваҡыты: 14 декабрь, 12:00 сәғәттә Урыны: Мега сауҙа һәм күңел асыу үҙәге, Өфө ҡалаһы Инеү бушлай. 6 Башфонд Башҡорт Теле",Башҡорт теле көнөнә арналған байрамға саҡырабыҙ!,Яңылыҡтар,1361,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-13/bash-ort-tele-k-n-n-arnal-an-bayram-a-sa-yraby-4050552,2024-12-13T09:23:00+00:00
"Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры Баймаҡ районында «Граф» күле янында уҙасаҡ «Башҡорт аты» халыҡ-ара башҡорт тоҡомло аттар фестивалендә ҡатнаша. Был сара 6 сентябргә билдәләнгән. Артистарҙың сығышы интерактив программанан башлана: кескәй ҡатнашыусыларға аттар, уларҙың тоҡомдары хаҡында һөйләйәсәктәр, тарихтағы иң билдәле аттарҙы хәтергә төшөрәсәктәр. Ҡурсаҡсылар йомаҡтар әйтәсәк, викторина үткәрәсәк, әүҙем тамашасыларҙы иҫтәлекле бүләктәр көтә. Театр артистары «Башҡорт аты» ҡунаҡтарына төрлө спектаклдәҙән өҙөк күрһәтәсәк. Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры программаһы «Һоросай һәм Ҡарасай» башҡорт халыҡ әкиәте мотивтары буйынса «Ике бесәй» спектакле менән тамамланасаҡ.",Ҡурсаҡ театры «Башҡорт аты» фестиваленә ҡыҙыҡлы программа әҙерләгән,Яңылыҡтар,666,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-09-04/ursa-teatry-bash-ort-aty-festivalen-y-y-ly-programma-erl-g-n-4372707,2025-09-04T08:50:00+00:00
"фикерләрУфада 20-48 яшьтәге ир-атларга күпләп повестка тарата башлаганнар. Аларны шәһәрнең Октябрь һәм Совет районы хәрби комиссариатына чакыртканнар. Бу хакта ""Аспекты"" басмасыхәбәр итә. ""Бүген мин яшәгән йортта якынча 20-48 яшьтәге 15 кешегә повестка тапшырдылар. Әтисе һәм улына чакыру килгән гаилә бар. Повестканы адресатка түгел, туганнарына да ибәрергә мөмкиннәр"", дип сөйләгән Сипайлово микрорайонында яшәүчеләрнең берсе. Повесткада 22 ноябрь вакыты күрсәтелгән. Анда документларны тикшерүе өчен чакыртылулары әйтелгән. Повесткаларга Уфа шәһәренең Октябрь һәм Совет районы хәрби комиссары Вадим Виноградов имзалаган. ""Аспекты"" әңгәмәдәшчесе сүзләренчә, бу мобилизациягә охшаган. Хәзер хәрби комиссариатта чакырылыш вакыты, шуңа да документларны тикшерергә дип повестка тапшырулары икеле, дип белдергән ул. ""Пруфы"" басмасы Башкортстан Ситуация үзәгенәмөрәәгать иткән. Алар бу мобилизация түгел, бары документларны тикшерү дигән. Мобилизация Русия президенты Владимир Путин фәрманыннан соң гына башлана ала, дип белдергән алар.20 октябрьдә Мәскәү өлкәсенең Котельники шәһәре мөселман үзәгендә куәт оешмалары хезмәткәрләре чираттагы рейд вакытында мөселманнарны хәрби комиссариатка, ә аннары хәрби әзерлек үзәгенәалып китте. Шуннан соң мигрантлардан Русия саклану министрлыгы белән килешү имзалауны таләп итә башлаулары хәбәр ителде. Азатлыкка юристлар хокук бозулар турында белдерде. Тоткарланучылар арасында ырчы, ""Беренче канал""дагы музыкаль шоуда катнашучы кырымтатар Мамут Усеинов та булган. Ул -да Люберецтан соң Балашихадагы ыелу пунктына алып китүләренбелдерде. Анда тоткарланучыларны басым астында Русия саклану министрлыгы белән контракт төзергә мәбүр иткәннәр. Бу вакыйгалардан соң ул социаль челтәрдә хәбәрләр белдерми башлады. Шулай ук Русиядә контракт төзеп сугышка китәргә өндәү көчәйде. Мәсәлән, Казанда контракт белән хәрби хезмәткә сайлап алу пункты һәр ике көн саен сугышка 122 ләп кешене ибәрә дипхәбәр ителде. Азатлык ясаганкүзәтүгәкараганда, район газетларында килешү нигезендә хезмәткә чакыручы игълан басманың беренче битендә үк, өчтән бер өлешенә урнаштырыла. Аннан тыш, газетның арткы яки урта битләренә дә игъланнар куелырга мөмкин. ""Ил безгә ышана"", ""Безнең артта ил"" һәм башка шуның ише татар теленә тәремә ителгән өндәмәләр белән бирелә.2023 ел башында Русия саклану министры Сергей Шойгу өч ел эчендә Русия армиясендәге гаскәриләр санын 1,5 миллионга кадәр арттыру бурычы куелуынигълан итте. Аларның яртысы диярлек контрактчылар булыр дип көтелә.1 апрельдән Русия үзенең гаскәре өчен контрактчылартуплый башлады, моның өчен саклану министрлыгы төбәкләргә бу хактагы документлар ничә кеше белән имзаланырга тиеш булуын язып күрсәтмәләр ибәргән дип хәбәр ителде. Берничә төбәк медиасы контрактчыларның гомуми санын чыгарды, саклану министрлыгы ниятләвенчә, гаскәрне 400 мең кешегә тулыландырырга кирәк. Бу эшнең төп өлеше хәрби комиссариатлар илкәсенә төшәчәк, ә план үтәлеше өчен ахырдан губернаторлар авап бирәчәк диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Уфада күпләп повесткалар тарата башлаганнар,Яңылыҡтар,3054,https://www.azatliq.org/a/32690204.html,2023-11-18T13:41:59+00:00
"Ир-егеттәр һулҡылдап илар спектаклдәр ҙә була. Берсә утҡа, берсә һыуға һалды, тетрәндерҙе, сәмләндерҙе Милли йәштәр театры ҡуйған «Бер ғүмер етмәй икән» спектакле. Билдәле яҙыусы Мөнир Ҡунафиндың әҫәре буйынса сәхнәләштерелгән тамаша кисә театр коллективы һәм баш ҡала журналистары хөкөмөнә тәҡдим ителде.",«Бер ғүмер етмәй икән» спектакленең ябыҡ премьераһы үтте,Яңылыҡтар,305,https://henek.info/articles/novosti/2025-02-20/ber-mer-etm-y-ik-n-spektaklene-yaby-premiera-y-tte-4129685,2025-02-20T13:00:00+00:00
"В Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ прошло ежегодное масштабное научно-просветительское мероприятие — «День ДНК». Более 50 старшеклассников из школ и гимназий Башкортостана погрузились в мир генетики, пообщались с учёными и представили свои проекты.",В День ДНК старшеклассникам Башкортостана рассказали о прорывах в генетике,Мәғариф,253,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-25/v-den-dnk-starsheklassnikam-bashkortostana-rasskazali-o-proryvah-v-genetike-4213863,2025-04-25T16:50:00+00:00
"— Мине 1941 йылдың декабрендә мобилизацияланып, 1947 йылда тыуған яғына ҡайтҡан легендар Керчь тураһында тарих хайран ҡалдырҙы. Берлинға барып еткән һәм тағы ике йыл хеҙмәт иткән, — тип уртаҡлашты Радий Хәбиров. — Мин телевидениеға һәм кинематографҡа дәүләт заказы бирҙем. Был аттың тарихы бик үҙенсәлекле. Әйҙәгеҙ, фильм төшөрәйек. — Унда яныма бер ир килде, уның атаһы ла Керчь хужаларының береһе булған. Башҡаларҙан да һорашырға кәрәк. Барыһына ла тәҡдим итәм. Шәп һәйкәл, тирә-яғы таҙа, янында ғына мәктәп, ҡыуанып ҡайттым, — тине Радий Хәбиров. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Башҡортостан Башлығы Керчь ҡушаматлы ат тураһында ижади проект эшләргә ҡушты,Еңеү,709,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-03-25/bash-ortostan-bashly-y-kerch-ushamatly-at-tura-ynda-izhadi-proekt-eshl-rg-ushty-4171023,2025-03-25T11:09:00+00:00
"Ул йығылды, ләкин башҡаларға Ғүмер бирҙе. Юҡҡа ауманы Тема: Динис Бүләковтың Яралы китап хикәйәһен өйрәнеү. Маҡсаттар: әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү; хикәйә, сюжет төшөнсәләрен аңлатыу; яҙма әҙәбиәткә һөйөү уятыу; яу ҡаһармандарына, һуғышты күргән быуынға ихтирам тәрбиәләү. Йыһазландырыу: Д. Бүләковтың китаптары күргәҙмәһе, яҙыусының тормош юлы һәм ижадына арналған белешмә, фотоһүрәттәр, электрон дәреслек, мультимедиа проекторы. Дәрес барышы 1. Инеш. Артикуляцион-фонетик күнегеү өсөн һүҙҙәр: май – тай – һай; яҙ – яп – яҡ; ҡор – тор – бор. Йомаҡтар: Мин – яҙ айы, Табып ҡара, Хәҙер – мин аш, Ҡабып ҡара. (Май) Гөрләй-гөрләй йырлай ул, Ҡыҙыл итек кейә ул. Күлдәктәре күгелйем, Тыныслыҡты һөйә ул. (Күгәрсен) Дәрестең эпиграфы: Ул йығылды, ләкин башҡаларға Ғүмер бирҙе. Юҡҡа ауманы. (М. Харис) Уҡытыусы балаларҙан Батыр үҙе үлһә лә, даны үлмәй тигән һүҙҙәрҙең мәғәнәһенә нисек төшөнөүҙәре хаҡында ҡыҙыҡһына, батырҙар тураһында мәҡәлдәр әйттерә. 2. Өйгә эште тикшереү. 3. Яңы темаға күсеү. Уҡытыусы Бөйөк Ватан һуғышы осоронда китаптың дошманға ҡаршы көслө ҡорал булып хеҙмәт итеүе, ҡаһарман әҫәр геройҙарының яугирҙәргә ҙур өлгө булыуы хаҡында һөйләй, күренекле яҙыусы Динис Бүләковтың ошо йәһәттән Яралы китап исемле хикәйә яҙыуын бәйән итә. Нимәнең яралы булыуы мөмкин? тигән һорау ҡуйыла (яралы кеше, яралы ҡош, яралы йәнлек һәм башҡалар). Ә был сифатты китапҡа ҡарата ҡулланып буламы? Әҫәргә күсерҙән алда Динис Бүләковтың тормошо һәм ижады өйрәнелә. Был эштә слайд, яҙыусының китаптары, фотоһүрәттәр файҙаланыла. 4. Яралы китап әҫәренә анализ (уҡыусылар әҫәрҙе өйҙә уҡып килгән була). 5. Һүҙлек эше. Уҡыусылар аңлатмалы һүҙлектән кәмһетеү, уйһыулыҡ, тоҫҡау, ғәрсел, яугир, тиҫтер, көнләшеү, әмәл, ҡуҡырайыу, яра һүҙҙәренең төшөнсәһен таба. Унан әҫәргә план төҙөлә. Уҡытыусы һәр өлөш буйынса төрлө һорауҙар бирә. 6. Әҫәрҙең йөкмәткеһенә дөйөм анализ. Уҡыусылар хикәйәгә, уның геройҙарына ҡарата фекерҙәрен әйтә. Төп тема билдәләнә. Унан уҡытыусы сюжеттың нимә икәнен төшөндөрә. Аңлатма дәфтәргә яҙыла. Яралы китаптың сюжеты билдәләнә. Артабан уҡытыусы Әҫәр ниндәй тәрбиә бирә? тип һорай. (Геройҙарҙы алыҫтан эҙләргә түгел. Һәр ауылдан бик күп кеше һуғышта ҡатнашҡан, күбеһе иҫән-һау ҡайтмаған. Ветерандарға ҡарата иғтибарлы, ихтирамлы булырға кәрәк. Азатлыҡ өсөн көрәшеп, яу ҡырында ятып ҡалған батырҙарыбыҙҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ). (Слайд) Персонаждарға кластер алымы буйынса ҡылыҡһырлама бирелә: 7. Синквейн төҙөү. Бөгөн кем тураһында һөйләштек? (Фәғилә) Уның тураһында ни әйтергә мөмкин? (Сая, ғорур) Ул нимә менән шөғөлләнә, ни эшләй? (Һөйә, көрәшә, һәләк була) Ҡылығына ниндәй һүҙбәйләнеш нығыраҡ тап килә? (Ҡыйыу йөрәкле ҡатын). 8. Йомғаҡлау. Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы һорауҙар бирелә, Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан фекерҙәр тыңланыла, уҡыусылар яуҙа ҡатнашҡан, тылда хеҙмәт иткән олатай-өләсәйҙәре хаҡында һөйләй, ҡаһарман ауылдаштар иҫкә алына. Мәктәптә музей булһа, унда һуғышҡа бәйле ниндәй экспонаттар барлығы бәйән ителә. Унан уҡыусылар бергәләп темаға бәйле йыр башҡара, шиғырҙар һөйләй. Дәрес һуңында Тормошта иң ҙур бәхет нимә ул? тигән һорау бирелә. (Ул – тыныслыҡ. Фашизмды еңеүгә күп йылдар үтте. Ләкин Бөйөк Ватан һуғышы ҡаһармандары онотолмай. Киләсәктә һуғыш булмаһын, Ер йөҙө һәр саҡ тыныс торһон). Бер минутҡа тын ҡалып, һуғыш ҡорбандары, яуҙан әйләнеп ҡайтып баҡыйлыҡҡа күскәндәр иҫкә алына. 9. Уҡыусыларҙың дәрестәге эшен баһалау. 10. Өйгә эш. 1. Эш дәфтәре буйынса бирелгән күнегеүҙәрҙе үтәргә. 2. Бөйөк Ватан һуғышында нисек еңеп сыға алдыҡ? тигән темаға инша яҙырға. Илүсә ҒӘҘИЕВА, Мәскәү мәктәбе уҡытыусыһы. 2015 й.",Яралы китап,Йәмғиәт,3560,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-05-26/yaraly-kitap-3785536,2024-05-26T19:58:00+00:00
"24 августа в конгресс-холле «Торатау» состоится концерт «Подвиг в песне, отвага в танце! » в рамках федерального проекта Министерства обороны РФ «Дни армейской культуры». В Уфе выступят «Мирас» и Ансамбль песни и пляски Центрального военного округа В уникальной совместной программе перед гостями фестиваля выступят Уфимский ансамбль песни и танца «Мирас» и Ансамбль песни и пляски Центрального военного округа. Ансамбль песни и пляски Центрального военного округа – один из старейших армейских коллективов России, основанный в 1939 году. За свою более чем 80-летнюю историю коллектив дал свыше 70 тысяч концертов для 10 миллионов зрителей. В его репертуаре – патриотические песни, народные танцы, классические произведения, духовные напевы, а также композиции, посвящённые Великой Отечественной войне и воинским подвигам. Ансамбль песни и танца «Мирас», созданный в 1992 году, является одним из востребованных профессиональных коллективов Башкортостана, сохраняющим и популяризирующим традиционное музыкальное, песенное и танцевальное искусство. В концертной программе «Мирас» представит лучшие образцы башкирского народного искусства, включая вокально-хореографические композиции «Салауатка дан! » и «Илкайем», танец башкирских воинов «Маршрут», лирический женский танец «Рукодельницы», а также хоровые и инструментальные произведения. Концерт станет диалогом великих культур, переплетённых в едином порыве — служить искусству и Отечеству, ярким символом единства армейских и национальных традиций. В программе прозвучат народные мелодии, военные марши, лирические композиции, будут исполнены зажигательные танцы, прославляющие мужество и любовь к Родине. «Подвиг в песне, отвага в танце! » – это не просто концерт, а мощный творческий диалог. Через музыку и танец два коллектива расскажут зрителям о вечных ценностях – героизме, преданности Отечеству и красоте национальных традиций. Этот вечер станет данью уважения тем, кто защищал и защищает нашу страну, а также напоминанием о том, что истинное искусство способно объединять поколения.",Бөтәһе лә батырлыҡ хаҡында,Иҡтисад,2042,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-08-18/b-t-e-l-batyrly-ha-ynda-4352541,2025-08-18T14:10:00+00:00
Маркетинг белгече Фил Шиллер яңа иһаз тәкъдим итә-ның баш мөдире Тим КукМаркетинг белгече Фил Шиллер бәяләрне аңлата,"""дөньяны үзгәртүен"" дәвам итә: 5 тәкъдим ителде",Мәғариф,116,https://www.azatliq.org/a/24706710.html,2012-09-12T21:33:08+00:00
"Махсус белеме юҡ, ә ниндәй моң, тауыш. Әллә күпме халыҡ-ара конкурстарҙа гран-при, призлы урындар: (Фәриҙә Кудашева исемендәге бөтә халыҡ-ара конкурсында гран-при, Нефтекама-2017, Ирәндек моңдары-2020 гран-при, Башҡорт йыры-1-се урын, Оҙон көй-1-се урын) яулаған, оҙон көйҙәрҙе, һирәк башҡарылған йырҙарҙы урын-еренә еткереп тере тауышҡа йырлаған үҙешмәкәр йырсы. Ҡыҙ фамилияһы - Байбулатова, ә хәҙер Әлфиә Мурзабаеваны белмәгән йыр-моң һөйөүсе юҡтыр. Уҡыусыларыбыҙ менән ғорурланабыҙ: Хәким Мортазин, Фәнил Ҡарасурин(Суслик Фәнил), Әлфиә Мурзабаева(Байбулатова). Ейәнсура - таланттарға бай төбәк! Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Хоҙайҙан бирелгән һәләт!,Мәҙәниәт,757,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-03-24/ho-ay-an-birelg-n-l-t-3698734,2024-03-24T16:31:00+00:00
"В Национальном музее Республики Башкортостан начала работу выставка «40 лет в поисках удивительного». Она посвящена 60-летнему юбилею и 40-летию творческой деятельности нашего коллеги, заслуженного работника печати и массовой информации РБ, члена Союза журналистов РФ и РБ, фотокорреспондента Айрата Нурмухаметова.",В Уфе открылась юбилейная выставка фотокорреспондента Айрата Нурмухаметова,Яңылыҡтар,314,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-20/v-ufe-otkrylas-yubileynaya-vystavka-fotokorrespondenta-ayrata-nurmuhametova-3815985,2024-06-20T12:50:34+00:00
"Кырымдагы Русия археология институты хезмәткәре Эмиль Сейдалиев ""РИА Крым"" басмасынабелдергәнчә, сарай Кырым ханының ""урынбасарсы"" Калга солтанныкы. Кырым ханы тәхеттән төшерелгән яки үлгән очракта Калга солтан хан булып калу мөмкинлегенә ия булган. ""Калга солтан - Кырым ханылыгында икенче кеше. Өстәвенә ул гаскәрләр башлыгы булган һәм Бакчасарай капкасын саклаган"", ди фәнни хезмәткәр. Калга солтанның исеме билгеле түгел. Сейдалиев сүзләренчә, Гәрәйләр нәселенең 79 вәкиле Калга солтаннар булган. Алар арасында Бакчарасайга нигез салучы Сәхибгәрәй дә бар. Ул елларда Казан ханлыгын идарә иткән. Археологлар мәгълүматына караганда, сарай 1800 корылмадан торган. Русия Думасында аннексияләнгән Кырымнан депутат Руслан Бальбек әлеге табылдык мәдәни мирас һәйкәлләре реестрына кертеләчәк, дип белдерә. Әлеге урынны әмигъ мәчете төзелешенә бирергә ыенган булганнар. Кырым археологлары 7 ноябрьдә Бакчасарй районындагы Бүрлүк (Вилино) авылында скифлар ныгытмасына кертүче борынгы капка да тапкан иде. Украин мәдәният министрлыгы бу уңайдан халыкара оешмаларга мөрәәть итеп, Русия археологларының Кырымда канунсыз казынуларына реакция белдерүләрен сорарга ыена. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Медиа: Акмәчеттә Калга солтан сараеның калдыклары табылган,Яңылыҡтар,1227,https://www.azatliq.org/a/28851405.html,2017-11-13T12:54:56+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазанның Идел буе районы мәхкәмәсе пенсионер Равил Хәбибрахмановны гаскәрне ""кимсетү""дә гаепле дип тапкан һәм 30 мең сум штраф салган. Бу хактагы карар быел 7 июньдә чыккан, дип яза"". Реалии""Эш материалларыннан күренгәнчә, Равил Хәбибрахманов ""Вконтакте""да фикер калдырган булган. ""Көчләүчеләрне, хокукый тәртипне бозучыларны һәм ""СВО""да катнашучы сугышчыларны хакимият өчен түгел, үзләрен, туганнарын, дусларын яклау өчен генә тәрбияләргә кирәк"", дигән ул. Мәхкәмәдә Хәбибрахманов һәм аның адвокаты административ хокук бозуны танымаган, Хәбибрахмановның ""СВО""дигәндә ""махсус хәрби операция""не түгел, ""кораллы сак системы""н күз уңында тотуын, аның кимсетү, үпкәләтү ниятләре булмавын аңлатырга тырышкан. ""Сугышчылар"" һәм ""солдатлар"" дигән сүзләрнең мәгънәсе бер үк түгел, чөнки сугышчылар төнге клубларны саклый, дип белдергән. Әмма хөкемдар Хәбибрахмановны гаепле дип табып, 30 мең сум штраф салган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Казандагы мәхкәмә өстәмә белем бирү оешмасы укытучысына ""ВКонтакте""да калдырган фикере өчен 30 мең сум штраф салган",Яңылыҡтар,1022,https://www.azatliq.org/a/32469279.html,2023-06-21T14:03:08+00:00
Владимир Путин Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылын үткәреү тураһында указға ҡул ҡуйҙы.,Яңы указ,Яңылыҡтар,83,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-25/ya-y-ukaz-4521327,2025-12-25T21:26:49+00:00
"«Сердечно приветствую в этом зале военнослужащих, ветеранов, учителей, учёных, врачей, аграриев, деятелей культуры, рабочих, инженеров, предпринимателей, талантливых людей самых разных профессий. Нам выпало жить в сложное, судьбоносное время. Сегодня Башкортостан вместе со всей страной участвует в решении задач специальной военной операции. Наш святой долг — защитить суверенитет Отечества. Отстоять наше право жить, трудиться, растить детей в свободной и независимой стране. Мы гордимся нашими воинами. Они с честью выполняют боевые задачи, проявляют мужество и героизм. Мы всегда будем надежной опорой для участников специальной военной операции и их семей. Каждый из нас по мере сил и возможностей вносит свой вклад в Победу. В непростых условиях мы обеспечиваем устойчивое развитие республики. Крепим тыл, продолжаем развивать экономику и социальную сферу. В основе всех успехов республики –ответственный труд и высокий профессионализм каждого из вас, дорогие друзья», — отметил Радий Хабиров. «Медалью ордена За заслуги перед Отечеством степени награждается Рахим Закиевич Мурясов. Рахим Закиевич – лингвист с мировым именем. Почти 30 лет бессменно руководит диссертационным советом. Под Вашим крылом защищены 14 докторских и десятки кандидатских диссертаций. За выдающийся вклад в науку Вы избраны почетным академиком Академии наук Республики Башкортостан. Медалью ордена За заслуги перед Отечеством степени награждается Альберт Акрамович Мулдашев. Один из самых авторитетных экологов-флористов. Вы, уважаемый Альберт Акрамович, уже полвека трудитесь в Уфимском институте биологии УФИЦ РАН. Вы работали над проектами ЮНЕСКО по созданию биосферного резервата Башкирский Урал, геопарков Янгантау и Торатау. Почётное звание Заслуженный ветеринарный врач России присваивается Ишмурзе Баймурзовичу Баймурзину. Вы, уважаемый Ишмурза Баймурзович, более 40 лет посвятили ветеринарной отрасли. Многие годы руководите Хайбуллинской районной ветеринарной станцией, в зону ответственности которой входят 57 сел и 30 хозяйств. Благодаря Вашему профессионализму и внедрению инноваций в районе десятый год сохраняется эпизоотическое благополучие. Почетного звания Заслуженный работник культуры России удостоен Айдар Ганиевич Галимов. Ваш, уважаемый Айдар Ганиевич, уникальный репертуар составляет около 500 песен на пяти языках, вошедших в золотой фонд башкирской и татарской эстрады. Многие годы Вы сохраняете верность народной манере исполнения и многонациональной культуре Башкортостана, которую Вы с честью представляете в стране и в мире. Вы ежегодно проводите десятки благотворительных концертов для ветеранов боевых действий, общества инвалидов и воспитанников детских домов», — подчеркнул руководитель региона и поблагодарил всех награждаемых за их добросовестный труд, высокий профессионализм, пожелал им здоровья, счастья, благополучия и оптимизма. Добавим, что в числе других сегодня высокую награду из рук Радия Хабирова получила и наша коллега. Бильд-редактор информационной службы информационного агентства «Башинформ» Татьяна Кадыкова удостоена почетного звания «Заслуженный работник печати и массовой информации Республики Башкортостан». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",В канун Дня защитника Отечества Радий Хабиров вручил госнаграды,Яңылыҡтар,3306,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2026-02-20/v-kanun-dnya-zaschitnika-otechestva-radiy-habirov-vruchil-gosnagrady-4586865,2026-02-20T14:09:00+00:00
"Ҡарағай сей яра, бронхит, пневмония, үт һәм бөйөр ауырыуҙарынан, ревматизмдан файҙалы. Уның препараттарын ингаляцияла файҙаланалар, шулай уҡ ауыртыуҙы баҫыу, ҡанды таҙартыу өсөн һәм инфекцияға ҡаршы сара булараҡ ҡулланалар. Ул бик яҡшы антисептик һанала. Витаминлы төнәтмә әҙерләү өсөн ҡышҡыһын ҡарағайҙың нәҙек кенә ботаҡтарының ылыҫтарын йыйырға кәрәк. Йыйғандан һуң ул өс ай дауамында үҙенең файҙалы үҙенсәлектәрен һаҡлай. Ҡарағай бөрөһөн иртә яҙҙа, бөрөгә тулыша башлағанда ғына йыйырға кәңәш ителә. Сайыры ла яҙ көнө әҙерләнә. Тын юлдары ауырыуҙарынан, цистит һәм бөйөр сирҙәренән ҡарағай бөрөһөнән әҙерләнгән төнәтмә файҙалы. Бының өсөн 10 грамм бөрөгә бер стакан һыу ҡойоп, 30 минут ҡайнаталар. Һуңынан һөҙөп алғандан һуң, тәүге кимәлгә еткәнсе ҡайнаған һыу өҫтәйҙәр. Был төнәтмәне көнөнә 3 – 4 тапҡыр берәр ҡалаҡ эсергә кәрәк. Һалҡын тейеп ауырығанда, тамаҡ ауыртҡанда ҡарағай бөрөһөнә бал ҡушып төнәтмә әҙерләйҙәр. Бының өсөн 100 грамм бөрөгә 2,5 литр һыу ҡойоп, һыуы 0,5 литрға тиклем кәмегәнсе ҡайнатырға. Һөҙөп алғандан һуң 250 грамм шәкәр ҡушырға, һыуынғандан һуң 250 грамм бал өҫтәргә кәрәк. Дарыуҙы көнөнә өс тапҡыр ашарҙан алда өсәр ҡалаҡ эсергә. Организмдан зарарлы матдәләрҙе сығарыу өсөн 500 мл һыуға биш ҡалаҡ ваҡланған ҡарағай ылыҫы алына. Шуны талғын утта 10 минут ҡайнатып, 8-10 сәғәт йылыла төнәтергә. Килеп сыҡҡан төнәтмәне һөҙөп алғас, көн дауамында әҙ-әҙләп эсергә.",Ҡарағайҙың шифаһы нимәлә?,Сәләмәтлек,1392,https://henek.info/articles/----+-+/2025-09-16/ara-ay-y-shifa-y-nim-l-4389996,2025-09-16T12:50:00+00:00
"2025 йылдың беренсе ярты йыллығына ҺӘНӘК журналына яҙылыусылар араһында үткәрелгән отош уйынында еңеүселәр Матбуғат йортона килеп, беҙҙе күреп, аралашып, бүләктәрен  алып ҡыуана.   музыкаль системаһы Барҙыбаева Рауиля Уразбай ҡыҙына юллана (Ауырғазы районы, Талбазы ауылы). Афарин Рауилә ханым, артабан да бергә булайыҡ, рәхмәт һеҙгә!",Бүләк хужаһына юллана,Яңылыҡтар,334,https://henek.info/articles/novosti/2025-02-20/b-l-k-huzha-yna-yullana-4129833,2025-02-20T14:00:00+00:00
"11-15 сентябрҙә Дағстан республикаһында уҡ атыу буйынса 9-сы -25 исемле халыҡ-ара турнир уҙҙы. Тәбиғәттең иҫ китмәле урыны - Сулак каньонында ойошторолған ярышта Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән, яҡын илдәрҙән 170 тирәһе уҡсы ҡатнашҡан. Башҡортостан данын яҡлап 20 уҡсы сығыш яһаған. Шуларҙың 5-әүһе Бөрйәндән: Азат һәм Наилә Ишкилдиндар, Илнур Ғәбитов, Илүзә Нурутҡолова һәм Әлиә Ишморатова. Турнирҙа ЗД-һунар, тиҙ атыш һәм 50 метрға атыу ярыштары үткәрелде. Тиҙ атышта ир-егеттәр араһынан Азат Ишкилдин – 4-се, ҡатын-ҡыҙҙар араһында Наилә Ишкилдина 2-се урын яулаған. 50 метрға атышҡанда ла Бөрйән мәргәндәре яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшеп, Илүзә Нурутҡолова – 2-се, Наилә Ишкилдина 3-сө урындарға лайыҡ булған. ЗД-һунар буйынса Наилә Ишкилдина иң мәргәне булып танылып, беренселекте алған! Илүзә Нурутҡолова 4-се урынға сыҡҡан. Квалификацияла ике көн барған 3Д ярышында Илнур Ғәбитов алдынғылар рәтенән төшмәгән. Афарин, Бөрйән уҡсылары! Ниндәй генә ярышта ҡатнашмаһындар, һәр саҡ матур еңеүҙәре менән ҡыуандыра, ғорурландыра улар. Алыҫ араға үҙ техникалары менән юлға сыҡҡан, ярыштан тыш, Дағстандың матур урындарына сәйәхәт ҡылып күңелдәрен байытҡан ҡыйыу, сәмле уҡсыларыбыҙҙы ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Уларға артабан да уңыштар юлдаш булһын, юғары урындар яуларға насип итһен.",Бөрйән уҡсылары - Дағстанда,Йәмғиәт,1269,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-09-16/b-ry-n-u-sylary-da-standa-4389997,2025-09-16T13:00:00+00:00
"Әсәйемдең исеме Әлиә. Ул мәктәптә эшләй. Әсәйем өлгөр, уңған, матур. Дүртебеҙгә лә ваҡытын бүлә. Беҙгә татлы ризыҡтар бешерә, гөлдәр үҫтерә. Беҙ уны бик яратабыҙ. Ибатуллина Рената, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Минең Әсәйем Аманат 2024",Әсәйемдең исеме Әлиә,Яңылыҡтар,297,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/s-yemde-iseme-li-4021836,2024-11-24T17:01:00+00:00
"Фашистик Германияны Еңеүҙең 80 йыллығы яҡынлашҡанда дошманға ҡаршы авиацияла һауа уҡсыһы булып көрәшкән, Бөйөк Еңеүҙе Германияның Бреслау (хәҙерге Вроцлав) ҡалаһында ҡаршылаған, Хеҙмәт ветераны исемен лайыҡлы йөрөткән, элекке Путь Ленина хужалығының атҡаҙанған колхозсыһы ҡәҙерле атайым Әхмәт Хаммат улы Хамматовтың яҡты иҫтәлегенә бағышлайым.",Бүре ҡамауында,Йәмғиәт,343,https://henek.info/articles/common_material/2025-02-22/b-re-amauynda-4131484,2025-02-22T11:00:00+00:00
"Гүзәл СәгыйтовафикерләрБүген Казан шәһәр Думасының чакырылыш депутатлары чираттагы утырышында Казан мэры урынбасарын сайладылар. Бу вазифага Гүзәл Сәгыйтовабилгеләнде. Аны бу кәнәфигә янә чираттагы тапкыр сайланган Казан мэры Илсур Метшинтәкъдим итте. Депутатлар арасында каршы булучылар да, тотылып калучылар да табылмады. Моңа кадәр Казан мэриясендә ике мэр урынбасары иде. Берсе - беренче вице-мэр Денис Калинкин, икенчесе Евгения Лодвигова. Икесе дә үз вазифаларын саклап калды. Вице-премьерлар хәзер өчәү булачак. Кичә Гүзәл Сәгыйтова үзенең Телеграм каналында Казан Башкарма комитеты итәкчесе урынбасары вазифасыннан китүен игълан итте. Ул шәһәр администрациясендә 4,5 ел эшләде. Моңа кадәр Сәгыйтова бермандатлы округ буенча Казан шәһәр Думасы депутаты булып сайланды. Ул депутат буларак Башкарма комитеттагы вазифасын алып бара алмый. Әмма вице-мэр булып та, депутат та булырга канун рөхсәт итә. Сәгыйтова өчен бу карьера буенча үсеш булып санала, ул шәһәр мэриясендә дә милли юнәлешне алып алып барачак дигән фаразалар бар. Сәгыйтова Казан Башкарма комитетында социаль өлкә һәм милли мәсьәләләр өчен аваплы булып 4,5 ел эшләде. Бу вакыт эчендә милли проектларга игътибар артты. Ул татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре белән шөгыльләнде. Мәсәлән, аның идеясе белән ""Апуш"" театр студиясебулдырылды. Бүгенге көндә Казанның берничә мәдәният үзәгендә бабалар татар телендә театр сәнгатенә төшенә. ""Апуш"" Русиякүләм бәйгеләрендә дә иңде, бирегә балалар конкурс нигезендә сайлап алына, аларның татар телен белү дәрәәсе тикшерелә. Шулай ук ул мэрия хезмәткәрләре өчен татар телен өйрәнү курсларыноештырды. Моннан тыш балалар өчен дә, өлкәннәр өчен дә интерактив мультфильмнар иат ителде. Казан мәктәпләренең татар теле укытучылары өчен махсус үсеш курслары оештырылды.2021 елда татар һәм Татарстанның асаба халыклары телләрен өйрәнүгә өндәүче метро поездыбизәлде. Бер елдан соң шундый ук проект Казан автобуслары, трамвай, троллейбусларында дәвам итте. Башкарма комитеты шулай ук иганәчеләр белән берлектә ""Үз телем"" грантыноештырды. Биредә татар яшьләре төрле проектлар булдырып, грант акчаларын отып, китап, комикслар чыгару, балалар өчен радио оештыру һәм башка проектларга акча бүленеп бирелде. Гүзәл Сәгыйтова итәкчелеге астында Казан буенда зур популярлык казанган ""Хәрәкәттә — бәрәкәт"" проектытормышка ашты. Шулай ук һәр елны ""Итиль"" фестивале, ""Тормыш агачы"", ""Казан тавышлары"" проектлары да күп тамашачыларны ыйды. Сәгыйтованың әлеге эшчәнлеген Татарстан президенты идарәсендә дә, Марат Әхмәтов итәкләгән республика халыклары телләрен саклау комитетында да югары бәялиләр дип санала. Шулай ук узган утырышта Казан шәһәр думасы депутатлары Илсур Метшинны да янә мэр итеп сайладылар. Бу аның мэр булып эшләүнең бишенче мөддәте. Ул Казан белән 2006 елдан бирле идарә итә. Казанда мэрны халык сайламый. Гадәттә депутатлар тавыш бирә. Быел хакимият яңарчак сайлау оештырды. Мэр вазифасына өч намзәт тәкъдим ителде: Илсур Метшин, Александр Комиссаров, Роза Гайнетдинова. Аларны Татарстан президенты раслады. Соңыннан Татарстан президенты администрация итәкчесе Әсгать Сәфәровитәкчелегендә махсус комиссия бу өч намзәтнең рейтингын тикшерде, тавыш бирде. Метшин өчен 41 депутат тавыш бирде, Комисаровны 4 кеше хуплады, Гайнетдинованы бер кеше сайлады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Гүзәл Сәгыйтова Казан мэрының урынбасары булып сайланды,Яңылыҡтар,3357,https://www.azatliq.org/a/33536923.html,2025-09-22T09:40:32+00:00
"Кем йырлағаны тиҙ асыҡланды – йәш, талантлы йырсы Ҡәҙриә Зөбәйерова. Дөрөҫөрәге, йырсы табылғансы ижад емеше яһалма аҡыл тауышы менән таралып өлгөрә. Аҙаҡ йырҙы Ҡәҙриә ала һәм уның башҡарыуында авторлыҡ теркәлеүе үтә.  Ә уны ижад итеүсе Зәкирә Ғәниева булып сыҡты. Ул бына нимә тип яуап бирҙе: ""Йырҙың авторы – мин, һүҙҙәрен дә, көйөн дә үҙем яҙҙым, 2023 йылда ижад иткән шиғырым, сәхифәмдә лә бар, ап-асыҡ күренеп тора. Ә шәфҡәт туташы хаҡында хәбәрҙар түгелмен, кемдер видео йыйып, минең йырымды ҡуйып һалған. Миңә лә килеп етте ул, һорауҙар яуҙыралар, аңлатып яуап яҙып арып бөттөм инде"", – тине ул. Зәкирә Ғәниеваны һәм Ҡәҙриә Зөбәйерованы матур йыр ижад итеүҙәре менән ҡотлайбыҙ. Шәфҡәт туташының да шәхесен асыҡланыҡ. Ул Саҡмағош районы Саҡмағош ауылы һылыуы Лилиә Финат ҡыҙы Фазлиәхмәтова булып сыҡты. Үкенескә күрә, яугир ҡатын, ысынлап та, МХО-ла һәләк булған. Ике балаһы ҡалған тигәне лә дөрөҫ. Видеоны ""Плетем Победу"" төркөмөн алып барыусы Эльвира Даянова эшләгән. ""Матур йыр аша уның тормошон һәм күңел яраһын асырға теләгәйнем"", – тине ул, Лилиә хаҡында һорашҡас. Мәрхүмәнең ата-әсәһенең, балаларының, туғандарының ҡайғыларында сабырлыҡ теләйбеҙ. Лилиә хаҡында ентекләберәк яҙырға теләп, уның әсәһе Фәнзилә апайға мөрәжәғәт иттек. Әсәйең һине күктәрҙән күҙәтә. –Эй Аллаҡайым, балаҡай. Күпте кисергән, күпте күргән күҙ ҡараштары йөрәкте өтә, – тип уның һылыулығына һоҡландылар, Лилиәнең фотоларын һалғас. 1987  йылдың 23 июнендә тыуа Лилиә. 9-сы кластан һуң ашнаҡсылар әҙерләү училищеһында, юридик техникумда, Өфө медицина колледжында уҡый. Өфө дауаханаһында эшләй. Башта Ангелина ҡыҙы, аҙаҡ, тәүге ире Альберт үлгәс,  икенсе никахтан Тимур Фәрхәт улы тыуа. Әммә улар икенсе ире менән бергә йәшәмәйҙәр. Лилиәнең балалары Саҡмағоштағы 2-се мәктәптә белем ала. Ангелина 9-сы, ә Тимур 2-се класта уҡый. 2024 йылдың 5 авгусында контракт төҙөп киткән Лилиә 2 йыл да 5 ай МХО биләмәһендә була. Шәфҡәт туташы булып хеҙмәт итә. Әллә ниңә шунда барғыһы килде. Әхирәте унда ине, һөйләштеләр ҙә беҙҙән рөхсәт һораны. Ике балаһын атаһы менән алып ҡалдыҡ. Үҙе Саҡмағоштан фатир һатып алды, балалары менән айырым тора башлағайнылар, – ти Фәнзилә апай. Лилиә илдә барған ваҡиғаларға битараф ҡала алмай. Үҙ күҙҙәре менән барып, күреп йөрөп ҡайҡыһы килә. Кешелекле, кеше йәнле була ул. Ялға ҡайтҡан ваҡыттарында әсәһенә ундағы хәлдәр хаҡында бик һөйләп тә бармай, мөмкин тиклем ярҙам итеп, эштәрен бөтөрөп китергә тырыша. Әсәһе лә ҡыҙынан ундағы хәлдәрҙе бик тәфсирләп һорашырға йөрьәт итмәй. Лилиәнең алғы һыҙыҡта, блиндажда йәшәүен белә. Күберәк документтар менән ултырам, яҙыуым матур булғас, – тип әйткәнен асыҡ хәтерләй әсәй кеше. – Өс тапҡыр ҡайтып китте. Һуңғыһы үткән йылдың 19 октябрендә оҙаттыҡ. Киткәндә лә бик айырылғыһы килмәне, әммә оҙаҡ тормаҫмын, ҡайтырмын, тип хушлашты. Арығанлығын әйтте.  Кем белһен был бәхилләшеүе булырын? Яңы йылдан һуң бөтөнләйгә ҡайтырға тип ниәтләнгәйне лә бит, – ти әсәһе. Лилиәнең Рөстәм, Вадим исемле бер туған ағайҙары бар. Икеһе лә ғаиләле, Транснефть компанияһында хеҙмәт итә. Лилиәнең әсәһе 1955 йылғы. Хаҡлы ялға сыҡҡансы атаһы менән икәүләп Саҡмағоштағы Гидравлика заводының филиалында эшләйҙәр. –Лилиәнең һәләк булғанын балаларыбыҙ хәбәр итте. Табутты астырманылар. Йөҙө күренеп ята ине, – ти Фәнзилә апай. –Нисек сибек кенә ҡыҙыҡай 200-ҙәрҙе, 300-ҙәрҙе яу яланынан һөйрәп сығара алды икән? - тигән һорауға әсәһе ҡыҙының физик яҡтан бик көслө, эшкә шәп, уңған булыуын белдерҙе. – Фотоларҙа үтә ябыҡ күренһә лә, ул кәүҙәгә таҙа ине, бер эштән дә йөҙ барманы. Иң мөһиме иҫән-һау йөрөп ҡайтһын, балаларын үҙе  ҡараһын, тип теләнек, әммә бер ҙә үлер тип уйламаныҡ, –ти Фәнзилә апай. Лилиәнең ҡыҙына аң кергән, уға ауыр, ә 8 йәшлек улы әсәһен юҡһынып, ҡәберенә хат яҙып һалһам, ул уҡыр микән? – тигән һорауҙарына нисек яуап бирергә белмәй улар. Ул һине күреп, ишетеп, күктән ҡарап тора, теләһәң, уға һөйлә, – тип әйтәбеҙ, ти өләсәй. Лилиә менән һуңғы бәйләнеш 29 октябрҙә була. 30 октябрь ватсапҡа кереүен күрә. Берәр аҙналап хәбәрләшмәй торған ваҡыттары булғас, сабыр көтә әсәй. Был хәлде улы менән дә бүлешкәс, ағаһы ла сабыр итәйек әле, ти. 3 ноябрь Рөстәм ағаһы һеңлеһенә бәйләнешкә сығыуын һорап, борсолоп яҙған хәбәрен инде ҡатын уҡымай. 30 ноябрҙә һәләк булған Лилиәне, Белогоровка ҡасабаһынан алып ҡайтып, 11 декабрҙә ер ҡуйынына тапшыралар. –Йәшәлмәгән ғүмере йәл – 38 йәшендә генә өҙөлдө. Матур ине ҡыҙым. Унда-бында ашап йөрөп, ашҡаҙаны ла бөткәндер инде. Һаулығына ла зарлана ине. Ватсапта күп яҙалар миңә. Һөйләшергә кәйефем дә юҡ, һеҙгә нисектер асылдым. Күрше-күләндәр ҙә яратты Лилиәне. Ҡыҙы Ангелина сәсе менән булаша ине. Туған телебеҙҙә һөйләште, беҙҙең ғаилә теле – татар теле, балалары ла татарса һөйләшә. Лилиә ҡушылып ҡына йырланы, үҙе йырламаны. Өйҙә булһа, үҙе бешерҙе, аш-һыуға оҫта ине. Табынды гел ул әҙерләне, – ти Лилиәнең әсәһе Фәнзилә Ахун ҡыҙы Фазлиәхмәтова. Атаһы Финат Әхләм улы ҡатынын ҡеүәтләп, дөрөҫләп ултырҙы. Лилиәнең балалары яҡшы өлгәшә: Ангелина тик бишлегә генә, ә Тимур – ударник. Ҡыҙы медицина юлын һайларға теләһә, улы әлегә бәләкәй, юл хәрәкәте полицияһы булам, ти. Һәр ҡыҙға таныш күңел ярһыуҙары ""Плетем Победу"" төркөмөн алып барыусы Эльвира Даянова Лилиә менән аралашып йәшәүҙәрен, уның шул хәтлем нескә күңелле, изге йән булыуын һөйләне. –Минең йөклө икәнлегемде белгәс, нисек һөйөнгәнен күрһәгеҙ! Оҙаҡ ҡына бәпәйгә уҙа алманым шул. Ул ваҡытта Лилиә Республика клиник дауаханаһында шәфҡәт туташы булып эшләй ине. Әле, Аллаға шөкөр, әсәй булыу бәхетенә ирештем. Лилиәнең балалары йәл, үҙе йәл, – тине Эльвира. Саҡмағошта Еңеү өсөн МХО яугирҙәренә тип исемләнгән ҙур хәрәкәт йәйелдерелгән. Маскировка селтәрҙәре генә түгел, алғы һыҙыҡта кәрәкле бөтә төр ярҙамды ла ойоштороп, гуманитар ылауға кәрәкле әйберҙәр туплауҙы ойоштороусы ҙур көс ул Эльвира һылыу етәкләгән төркөм. Улар хаҡында һуңынан ентекләберәк яҙырмын. Эльвира Даяноваға ошо материалды әҙерләүҙәге ярҙамы, асыҡлығы, алсаҡлығы, фотолары, һәм, әлбиттә, барыһын да һиҫкәндерергә мәжбүр иткән видеоһы өсөн рәхмәт белдерәм. Лилиәнең ағаһы Рөстәм менән һөйләшеү –Әлегә Лилиәнең һәләк булыуының сәбәбе хаҡында рәсми хәбәр юҡ. Шуға бер һүҙ ҙә әйтә алмайым, – тине Рөстәм ағаһы. – Ниндәй шарттарҙа, нисек донъя ҡуйыуы  сәбәптәре асыҡлана, шуға имеш-мимешкә юл ҡуймайыҡ. Мин үҙем дә армияла хеҙмәт иткән кеше, күп нәмәне һөйләргә лә ярамайҙыр, тип уны артыҡ һорауҙар менән йонсотманым. Бик ауыр икәнен тоя инем.  Ҡатын-ҡыҙ өсөн блиндажда йәшәү, һуғыш шарттары ниндәй уңайһыҙлыҡтар тыуҙырыуын үҙегеҙ ҙә күҙ алдына килтерәһегеҙҙер. Һеңлем 16 июлдә әсәйебеҙҙең 70 йәшлек юбилейына ҡайтып китте. Саҡмағош районының башлығы Реканс Фәнил улы Ямалиевҡа рәхмәтлебеҙ. Һәр ваҡыт ярҙам ҡулы һуҙҙы. Яугирҙәргә күп тапҡыр гуманитар ылау илткән Айҙар Насыровҡа ла ҙур рәхмәт. Лилиәнең һәләк булыуы бик ауыр хәл. Әле юҡлығы ныҡлап һиҙелә, үҙәк өҙҙөрөп һағындыра башланы. Башта бит инде үлде тигәнде ҡабул итеп тә бөтмәйһең. Атай-әсәйемә ауырға тура килә инде – ике баланы аяҡҡа баҫтырырға кәрәк бит әле. Ярҙамсыл, мөләйем һеңлем һәр ваҡыт күҙ алдында, – тине Рөстәм Финат улы. Тормошто ярата Ҡыҙының фотолары аҫтына Лилиә: Минең бәхетем, минең ҡаным, минең дауамым, тип йыш ҡына ҡабатлап яҙа. Лилиә Фазлиәхмәтованың социаль селтәрҙәге: Мин бәхетле кеше! Аллаға шөкөр торор ерем, ашарға ризығым бар, ярата торған кешеләрем, гел минең менән булған, ауыр саҡта ярҙамға килерлек иптәштәрем бар! Сикһеҙ рәхмәтләрем һиңә, Хоҙайым! – тигәнендә тормошто, кешеләрҙе яратыуы ярылып ята. Йәшәлмәгән йылдары, йөрөлмәгән юлдары ҡалды Лилиәнең. Әммә ул үҙенең ҡыҫҡа ғына ғүмере менән тормошто, кешеләрҙе, тыуған илебеҙҙе һөйөүҙең ни тиклем бөйөк һәм ҡәҙерле булыуын иҫкәртә. Тыныс йоҡла, ҡыҙый! Йәнең йәннәт түрендә булһын! Гөлназ ҠОТОЕВА. Фотолар ғаилә архивынан алынды. Сығанаҡ: ""Башҡортостан"" гәзите сайтынан.",Батыр йөрәкле ҡыҙ,Йәмғиәт,7730,https://henek.info/articles/common_material/2026-02-05/batyr-y-r-kle-y-4565618,2026-02-05T11:30:00+00:00
"Б ала саҡта яратып ашаған ризыҡтарҙың береһе – эремсекле билмән менән һыйланып алайыҡ. Ябай ғына һымаҡ тойолһа ла, бик тәмле ул. Эшләүе лә мәшәҡәт тыуҙырмай. Эремсеккә йомортҡа, тоҙ, ҡаймаҡ ҡушып баҫабыҙ. Ҡамырҙы туҡмастыҡы һымаҡ әҙерләйбеҙ. Йәйеп эремсек билмәндәре яһайбыҙ һәм ҡайнар һыуҙа бешереп алабыҙ. Эҫе килеш, ҡаймаҡ менән өҫтәлгә бирһәгеҙ, яҡындарығыҙ ""һә"" тигәнсе тәрилкәне ялтыратыр. Автор фотоһы.",Эремсекле билмәндә - бала саҡ тәме,Йәмғиәт,409,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-25/eremsekle-bilm-nd-bala-sa-t-me-4549813,2026-01-25T19:30:00+00:00
"– 2025 год объявлен в стране Годом защитника Отечества и Годом 80-летия Победы. В Башкортостане он также проходит как Год поддержки участников специальной военной операции и их семей, – сказал Р. Ф. Хабиров. – Хочу выразить вам, уважаемые педагоги, слова искреннего уважения и благодарности за воспитание настоящих защитников Отечества. Сегодня выпускники наших школ достойно сражаются на передовой, проявляя мужество и героизм. Глава республики сообщил, что в прошлом году 10 школам присвоили имена Героев Советского Союза, одной – имя Героя Российской Федерации Бориса Александровича Дудко, восемь – получили имена выдающихся деятелей республики. На фасадах 78 школ установили мемориальные доски в честь погибших участников специальной военной операции. – До конца года присвоим имена ещё 104 школам в 35 муниципалитетах. Мы также открыли 2 225 «Парт Героев», посвящённых защитникам Отечества, – отметил Р. Ф. Хабиров. – Наш долг – помнить подвиги героев-земляков. Поручаю Министерству просвещения республики продолжить работу по сохранению исторической памяти, создать пособия с описанием подвигов уроженцев Башкортостана для использования в образовательном процессе. Далее руководитель региона остановился на основных итогах развития республиканской системы образования. – За последние шесть лет мы открыли 48 новых школ и 65 детских садов почти на 33 тысячи мест. По федеральной программе отремонтировали 181 школьное здание на общую сумму более 11 млрд рублей, это второй показатель по стране, – сказал Р. Ф. Хабиров. – В этом году в рамках программы откроют свои двери обновлённые здания 35 школ. А в следующем году приведём в порядок 41 здание школ на общую сумму более 3 млрд рублей. В этой связи руководитель региона поручил Минпросвещения республики совместно с главами муниципалитетов разработать концепции обновления учебных программ с учётом профилизации учебных заведений. Их нужно будет подготовить до года. Глава Башкортостана также остановился на модернизации системы летнего отдыха детей и молодёжи. Она охватывает более 500 тысяч человек. – Третий год республика эффективно участвует в федеральной программе по созданию быстровозводимых жилых модулей и проведению капитального ремонта. В этом году мы возвели два жилых модуля в детском лагере «Орлёнок» Баймакского района, провели капремонт пищеблока в детском лагере «Маяк» Кигинского района. В следующем году планируем построить два модуля в Туймазинском и Зианчуринском районах, – сообщил Р. Ф. Хабиров. – Эту работу, безусловно, нужно продолжать. При этом она пока носит фрагментарный характер, поэтому поручаю Правительству Башкортостана разработать долгосрочную региональную программу модернизации загородных лагерей. Ещё одна задача – развитие инфраструктуры высшего образования. Так, четыре вуза республики – УУНи Т, БГАУ, УГНТУ и БГМУ – вошли в федеральную программу стратегического академического лидерства «Приоритет 2030». – Участие в этом проекте – это серьёзные инвестиции в будущее. Так, УГНТУ и БГМУ получат по 450 млн, а БГАУ и УУНи Т – до 100 млн рублей, – подчеркнул Р. Ф. Хабиров. – Наши вузы кардинально перестраивают программы, нацеливая их на реальные производственные и бизнес-задачи, создают научные площадки, запускают серийное производство. Кроме того, мы продолжаем активно строить центр этой экосистемы – Межвузовский студенческий кампус Евразийского НОЦ. Здесь формируется уникальный научный кластер с лабораториями, оснащёнными передовым оборудованием. Сегодняшние абитуриенты и первокурсники будут уже на старших курсах жить в комфортабельных условиях нового студенческого городка. Активно обновляется материально-техническая база среднего профобразования. Этому способствует участие колледжей в проекте «Профессионалитет». – В его рамках мы привлекли в республику более 2 млрд рублей федеральных субсидий. Благодаря взаимодействию колледжей и предприятий у нас созданы 19 кластеров, в следующем году к ним добавятся еще восемь. Мы – лидеры в стране по числу таких центров, – отметил Р. Ф. Хабиров. – В 2025 году запущена федеральная программа капитального ремонта, в рамках которой в этом году отремонтируем три колледжа на общую сумму 282 млн рублей, а в 2026 году – пять колледжей на общую сумму 426 млн рублей. Капремонт колледжей продолжают и в рамках соответствующей региональной программы. За три года на эти цели из бюджета республики выделили 1,2 млрд рублей, отремонтировали 38 зданий. Руководитель региона также отметил адресные меры поддержки педагогических работников. За пять лет обладателями грантов по 690 тысяч рублей стали 525 молодых учителей. А с года такую возможность получат 50 директоров сельских школ. В 2024 году гранты в размере 575 тысяч рублей впервые получили 75 лучших педагогов детских садов. В этом году такой меры поддержки удостоены ещё 50 воспитателей. – В прошлом году я также давал поручение обеспечить нашим учителям возможность отдыха и восстановления здоровья в здравницах республики. Уже в этом году с 1 сентября первая тысяча наших учителей получит санаторно-курортное лечение, – добавил Р. Ф. Хабиров. Глава Башкортостана напомнил, что в 20252026 учебном году в школы пойдут более 500 тысяч учащихся, в том числе 45 тысяч первоклассников. Среди ребят, которые впервые сядут за парты, – более 1,2 тысячи детей участников СВО. – Уважаемые главы администраций, прошу лично проконтролировать их подготовку к началу занятий и обеспечить сопровождение на торжественную линейку, – сказал Р. Ф. Хабиров. В завершение выступления руководитель региона поблагодарил педагогов за самоотверженный труд и пожелал успехов в новом учебном году. С наступающим учебным годом педагогов поздравила председатель Комитета Совета Федерации РФ по науке, образованию и культуре Л. С. Гумерова. Она отметила, что Башкортостан активно участвует во всех профильных федеральных проектах. Это способствует повышению конкурентоспособности отрасли. – Несколько дней назад состоялся Всероссийский педагогический съезд, где представили Стратегию развития образования страны на период до 2036 года. Но самое важное, что республика вошла в пятёрку лучших регионов страны по развитию системы образования, – сообщила Л. С. Гумерова. Сенатор также рассказала о законодательных инициативах Совета Федерации и экспертного сообщества в сфере школьного и профессионального образования. Министр просвещения республики И. М. Мавлетбердин в своём докладе уделил внимание повышению качества образовательного процесса и воспитания молодёжи. Так, в 2025 году в рамках федерального проекта «Всё лучшее детям» 711 школ республики получили поддержку для оснащения учебных кабинетов основ безопасности защиты Родины и классов технологии. До 2027 года профильные кабинеты планируют полностью оборудовать в соответствии с федеральным стандартом. Так, уже в 2026 году школы получат необходимое оснащение по предметам «Музыка», «Физика» и «Изобразительное искусство». Модернизация школ напрямую влияет на качество обучения. В Башкортостане выросло число школьников, набравших более 60 баллов по предметам государственной итоговой аттестации. А число стобалльных работ на ЕГЭ в регионе увеличилось со 155 в 2024 году до 159 – в 2025-м. При этом пять ребят набрали 100 баллов по двум учебным предметам, а ученик уфимского лицея 153 Алексей Лобов впервые в республике показал отличный результат по трём дисциплинам. Значительное число выпускников школ выбирают для дальнейшего образования средние специальные учебные заведения. В 20252026 учебном году в колледжах республики предусмотрели порядка 25 тысяч бюджетных мест. Приём абитуриентов проводили по 43 профессиям и 111 специальностям. И. М. Мавлетбердин также рассказал о просветительской работе, проводимой с детьми и молодёжью, медицинском обслуживании школьников и подготовке кадров для учебных заведений. Советник директора по воспитанию и взаимодействию с детскими общественными объединениями лицея села Булгаково Уфимского района Елена Морева доложила о воспитательной работе, которую проводят в школах республики, в том числе в рамках федерального проекта «Навигаторы детства». В Башкортостане его участниками являются 1 200 специалистов сферы воспитания. – Наша миссия – сделать жизнь детей более увлекательной и интересной, объединить родителей и учителей для развития системы воспитания в едином ключе, – сказала Е. В. Морева. Педагог отметила, что для этой цели в школах республики создают центры молодёжных и детских инициатив, школьные музеи, театры, военно-патриотические клубы и волонтёрские отряды, участники которых помогают военнослужащим в зоне специальной военной операции. Развивать в образовательных учреждениях воспитательную среду помогает грантовая поддержка – педагоги региона привлекают средства на реализацию своих проектов. Перед участниками совещания по образованию выступил участник СВО, командир взвода батальона имени Салавата Юлаева, директор Месягутовского педагогического колледжа М. М. Ахметгалин. Он отметил, что одна из главных задач системы образования – патриотическое воспитание. Завершая республиканское совещание по образованию, Р. Ф. Хабиров обратил внимание руководителей муниципалитетов на вопросы обеспечения безопасности и готовности школ к новому учебному году. – Мы живём в непростое время, но оно никак не должно отражаться на наших детях, – подчеркнул Глава республики. – Дети должны учиться, получать качественное образование, мы должны рассказывать им про нашу страну и про наших героев. Руководитель региона также вручил государственные награды республики, премии лауреатам и финалистам конкурса «Учитель года Башкортостана».",Республиканское августовское совещание,Мәғариф,9522,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-09-29/respublikanskoe-avgustovskoe-soveschanie-4523953,2025-09-29T12:33:00+00:00
"Белеүегеҙсә, 2026 йыл - Рәсәй халыҡтары берҙәмлеге йылы. Башҡортостанда иһә Ҙур һәм татыу ғаилә йылы иғлан ителде. Ошоноң буйынса бик күп сара ойоштороласаҡ. Шулай уҡ ""Ғаилә"" милли проекты ла беҙҙә әүҙем ғәмәлгә ашырыла. Күргәҙмәлә Башҡортостаныбыҙҙың мәҙәни һәм рухи байлығы сағылған. Уникаль артефакттар ҙа бар: милли кейемдәр, боронғо көнкүреш әйберҙәре, ҡул эштәре, архив фотоматериалдары. Һәр экспонат - ҡиммәтле. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Халыҡтар берҙәмлеге - беҙҙең байлығыбыҙ,Яңылыҡтар,596,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/haly-tar-ber-mlege-be-e-bayly-yby-4542124,2026-01-19T15:20:00+00:00
"Кырымда узган тентүләрнең берсе, архив фотосыфикерләрАннекияләнгән Кырымның Бакчасарай шәһәре һәм Бакчасарай районында 24 август иртәнге якта Русия куәт оешмалары тентү уздырган дип хәбәр итә ""Кырым теләктәшлеге"" берлеге. Иртәнге сәгать дүрттән тентү Руслан Асанов, Сейдамет Мустафаев, Рэмзи Неметулаев, Абдулмеджит Сейтумеров, Аметхан Умеровһәм Эльдар Якубовйортларына килгән диелә. Ахметхан Умеров йортына янына килгән авдокат Эдем Смедляевнытентү узган урынга кертмәгәннәр. Активистлар белдерүенчә, тентүләрдән соң Мустафаев, Сейтумеров, Ниметулаев һәм Якубовны Акмәчеттәге Русия ФСБ идарәсенә алып киткәннәр. Якубовны тентү вакытында ФСБ хезмәткәрләре укыган беркетмәдә Русия инаять кодексының 205.5 маддәсе (Террорчылык оешмасы эшчәнлеге оештыру һәм мондый оешма эшчәнлегендә катнашу) турындаа белдергәннәр. Бу хакта Эльдар Якубовның хатыны Айше хәбәр иткән. ""Ирем аларга ишекне үзе ачты, алар керү белән безнең телефоннарны таләп итте. Аннары тентү турында беркетмәне кычкырып укыдылар, анда 205.5 маддә турында әйтелде, берничә фамилия саналды. Тентү уздырдылар, иремнең паспортын һәм белеме турында документларны, аның телефонын һәм ике планшетны алдылар"", дигән Айше Якубова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымтатарлар йортларында тентү узган, тоткарланучылар бар",Яңылыҡтар,1282,https://www.azatliq.org/a/32562696.html,2023-08-24T08:38:37+00:00
"МХО-ла батырҙарса һәләк булған Артур Альберт улы Ғәҙелшинде баймаҡтар 1 июндә һуңғы юлға оҙатҡан. «Башҡортостан егеттәре» йыры махсус хәрби операциялағы яугирҙәрҙең рухи гимнына әүерелде. Уны Ватан һаҡсыларыбыҙ ғына түгел, ә барыһы ла йырлай. Илһөйәрлек рухы менән һуғарылған һәр сара ошо йыр оҙатыуында үтә, – тип яҙа үҙенең телеграм-каналында район хакимиәте башлығы Азамат Иҙрисов. Асыҡ, йор һүҙле, шәп егет ине, ти. Айджи (батырҙың позывнойы) яуҙа йөрөгәндә лә йырҙар яҙған. Әсәһе Сәрүәр апайға, атаһы Альберт ағайға, яҡындарына Хоҙай сабырлыҡ бирһен. Рухлы йырҙары менән дә, батыр яугир, тоғро дуҫ, ярҙамсыл иптәш булып та күптәрҙең күңелендә йәшәр ул Артур Ғәҙелшин. Видеояҙма - Азамат Иҙрисовтың тг-каналынан.","Уны Ватан һаҡсыларыбыҙ ғына түгел, ә барыһы ла йырлай",Йәмғиәт,716,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-06-03/uny-vatan-a-sylaryby-yna-t-gel-bary-y-la-yyrlay-4263253,2025-06-03T19:27:00+00:00
"Требования к кандидатам такие: Мужчины – граждане России. Женские военно-учетные специальности в новых подразделениях пока не предусмотрены Возраст от 18 до 35 лет – для операторов -дронов, а для других специалистов от 18 до 45 лет Физически развитые и годные по состоянию здоровья к воинской службе Образование не ниже 9 классов Можно без опыта службы Без судимостей за тяжкие и особо тяжкие преступления. В отношении иных судимостей решение принимается индивидуально Очень приветствуется «геймерский опыт» или опыт управления радиосамолетомдроном; опыт использования «», понимание основ аэродинамики и «поведения» дрона, пространственное мышление и «чувство кадра», сертификаты и свидетельства об обучении управлению беспилотными воздушными судами. Куда можно обращаться: В свой военный комиссариат В пункт отбора на военную службу по контракту (Уфа, ул. Революционная, 156) Оставляйте заявку на «Госуслугах» С собой возьмите паспорт, военный билет (при наличии), свидетельства о браке и рождении детей (при наличии), документы об образовании Горячая линия по вопросам службы по контракту – 122",Кто может подписать контракт для службы в войсках беспилотных систем,Йәмғиәт,1096,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-05/kto-mozhet-podpisat-kontrakt-dlya-sluzhby-v-voyskah-bespilotnyh-sistem-4567952,2026-02-05T10:00:00+00:00
"Берҙәм Рәсәй партияһының Генераль советы секретары Владимир Якушев билдәләүенсә, МХО-ла ҡатнашыусылар өсөн бөтә кәрәкле эштәр башҡарылған: Юғары партия мәктәбе майҙансығында бер нисә ҙур белем биреү трегы әҙерләнгән, бөтә кимәлдәрҙә лә - административ үҙәктең, муниципалитеттың, төбәктең закондар сығарыу йыйылышында остазлыҡ институты индерелгән. – Президент алдыбыҙға ҡуйған төп бурыстарҙың береһе - 2025 йылда үткәрелгән һайлау кампанияһында махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың мөмкин тиклем күберәк ҡатнашыуы. Берҙәм тауыш биреү көнө-2025 йомғаҡтары буйынса 890 махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы мандат алды. Үткән йылда - 304 мандат. Үҫеш бар, - тине Владимир Якушев. Мәҫәлән, Башҡортостанда партиянан 10 МХО ҡатнашыусыһы урындағы үҙидара органдары депутаты итеп һайланды. Партияның Генераль советы секретары һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә төп бурыс – 2026 йылдағы Берҙәм тауыш биреү көнө. Тағы бер бурыс – Берҙәм Рәсәй халыҡ программаһын Президенттың милли маҡсаттар тураһындағы указына һәм милли проекттарға ярашлы итеү. - Программала МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ҡағылышлы айырым бүлек булдырылды. Уның етәксеһе - Рәсәй Геройы Владимир Сайбель. Төп мәсьәләләрҙе Оборона министрлығы, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты, Ватанды һаҡлаусылар фонды менән берлектә хәл итеп булды, – тине Владимир Якушев. -  Минеңсә, үҙҙәре һуғышҡан кешеләр килгәнлектән, улар власть органдарында хәрбиҙәрҙең үҙҙәренә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү мәсьәләһен айырым контролдә тотасаҡ, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Владимир Путин. Арина Алекперова, фото с сайта",Ижтимағи-сәйәси тормошҡа йәлеп ителәләр,Махсус хәрби операция,1560,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-16/izhtima-i-s-y-si-tormosh-a-y-lep-itel-l-r-4510551,2025-12-16T21:15:00+00:00
"Был эсемлек артыҡ ауырлыҡтан ҡотҡара, организмдан токсиндарҙы сығара, иммунитетты күтәрә, аш һеңдереүҙе һәм тирене яҡшырта.",Быны ҡатын-ҡыҙҙарға йыш эсергә кәрәк,Сәләмәтлек,123,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-11-28/byny-atyn-y-ar-a-yysh-eserg-k-r-k-4486310,2025-11-28T23:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл Русиядә террорчы оешма булып танылган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнеп 17 елга колониягә утыртылган иде. Сизиковның иреккә чыгарылуын ""Тюремный адвокат"" каналы яза. Канал Красноярски төбәгендәге Минусински шәһәр мәхкәмәсенең карарына сылтана.2020 елның 7 июленнән тома сукыр ир-ат, беренче төркем инвалид өй сагында булган. 2024 елның 14 сентябрендә ул кулга алынды. әзаларны башкару федераль хезмәте (ФСИН) тома сукырлык колониядә булуга комачаулый торган сәбәпләр исемлегендә икәненә сигез ай узгач кына игътибар иткән. Март аенда Сизиковны Красноярскига тикшеренүгә алып барганнар. Табиблар аның тома сукыр булуын раслаган, өченче дәрәәдәге һипертониясе дә бар дигән һәм аны иреккә чыгарырга өндәгән. Сизиковның әнисе Красноярскидагы хастаханәдә аңа мөнәсәбәт ""кешечә, кешелекле"" булган дип сөйләгән. Александр Сизиковка теләктәшлек белдереп Мәскәү өлкәсендә яшәүче сукыр активист Оксана Осадчая берничә тапкыр төрле пикетларга чыкты. Ул тома сукыр кешене төрмәгә утыртуны ""афалау"" дип тасвирлаган иде, колониядәге хокуклары да бозыла дигән иде: Сизиковка аңа килгән хатларны да, сукырлар өчен ясалган махсус язу-сызу әсбапларын да бирмәгәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Кырымнан тома сукыр Александр Сизиковны әзадан азат иттеләр һәм иреккә чыгардылар,Яңылыҡтар,1324,https://www.azatliq.org/a/kirimnan-toma-sukir-aleksandr-sizikovni-jazadan-azat-ittelar-ham-irekka-chigardilar/33424466.html,2025-05-26T14:34:39+03:00
"Руководитель региона осмотрел выставочную экспозицию регионов страны, спортивных объединений и отраслевых компаний, а также провёл презентацию Башкортостана на стенде Министерства спорта России. Радий Хабиров представил заместителю Председателя Правительства страны Дмитрию Чернышенко основные направления региональной политики в области развития физкультуры и спорта, а также крупные спортобъекты, которые построили в республике. Напомним, что Президент страны Владимир Путин поставил задачу к 2030 году довести долю систематически занимающихся физической культурой и спортом жителей страны до 70 процентов. В Башкортостане этот показатель вырос с 45,2 процента в 2019 году до 62 процентов – в 2024-м. – Спорт – одно из важнейших направлений государственной политики нашей республики. Мы уделяем ему большое внимание. В целом спортивная инфраструктура Башкортостана очень хорошо развита, у нас много сильных команд и атлетов в различных дисциплинах. Развиваем индустрию производства спортивного оборудования, формы и экипировки, – отметил Радий Хабиров. – В числе задач, которые стоят перед нами, – возведение в Уфе легкоатлетического манежа, завершение строительства второй очереди комплекса сооружений для гребного слалома, ввод новых объектов в рамках федерального проекта «Бизнес-спринт». Предстоит большой объём работы. Уверен, что все намеченные планы мы успешно реализуем. На площадке форума в Самаре Глава Башкортостана также примет участие в пленарном заседании и Совете при Президенте Российской Федерации по развитию физической культуры и спорта. Напомним, что эстафету проведения мероприятия Самаре передала столица Башкортостана. Предыдущий форум «Россия – спортивная держава» состоялся в Уфе в октябре 2024 года с участием главы государства Владимира Путина. В рамках форума в столице Башкортостана открыли Дворец борьбы, Центр фехтования, первую очередь комплекса сооружений для гребного слалома. На базе этих учреждений проводят чемпионаты России и тренировочные сборы для спортсменов со всей страны.",Радий Хабиров на форуме «Россия – спортивная держава» в Самаре,Аңлатма,2017,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-07/radiy-habirov-na-forume-rossiya-sportivnaya-derzhava-v-samare-4457087,2025-11-07T12:24:00+00:00
"Хәтер көне чарасында яшьләр, Казан, 2010 елфикерләрКазанда 33 тапкыр узган Хәтер көне яңа тарих кичерә. 2021 елда Кәрим Тинчурин бакчасындагы Хәтер көне чарасысоңгысы булып кала. Әлегә. Бу тарихта. Озак еллар буена милли хәрәкәткә, аның активистларына ясалган басым, мәхкәмәләр, штрафлар салып көчсезләндерү, Татар итимагый үзәген тыштан да, эчтән дә таркатырга тырышу эзсез калмады. Медиада әледән-әле Хәтер көне радикаль кәефле кешеләрне генә туплый, сыктау, тарихта казыну кемгә кирәк, яңа фикер әйтелми дип әмәгатьчелек бу чарадан биздерелде. Аеруча яшьләр читләштерелде. Хакимият бу юнәлештә максатчан эш итте һәм нәтиәле булды. Быел Хәтер көнен оештырырлык итимагый оешманың булмавы да, активистларның табылмавы да моның ачык мисалы. Әмма яшь буында тарихи вакыйгаларга карата башкача карау сизелә. -да барлыкка килгән татар феномены да шул хакта сөйли. Русия Украинага каршы башлаган сугыш сурәтендә 1552 елдагы вакыйгалар башка аһәң ала, бу хакта социаль челтәрләрдә сөйләшү, фикерләшү бар. Тарихны өйрәнү, булган хаталарны тану, аңлашу, татар үз хокуклары турында кычкрыбрак сөйләргә тиеш дигән сораулар ешрак яңгырый. Азатлык Хәтер көненә карашлары турында чит илдә яшәүче яңа буын кешеләреннән сорашты. Алар матәм чаларының әһәмияте тагын да артачак дип саный. Сербиянең Белград шәһәрендә яшәүче галимә, сәясәт белгече Ләйлә Латыйпова Хәтер көне быел узмавына аптырыйсы түгел дип саный. Авторитар режимда моңа кадәр татарларның үәтләнеп Хәтер көнен оештырып, Русиянең колониаль сәясәте турында сөйләргә кыюлык табуы күбрәк гаәпләндерә ди ул. Аның фикеренчә, Хәтер көненең Казанда узмавы вакытлыча күренеш, чөнки бу чарага яшьләрнең ихтыяы арта. Хәтер көненә мөнәсәбәт үзгәреп, ул милләтнең яңача фикерли башлавына этәргеч булачак, ди ул. Ләйлә Латыйпова— Татарлар үзләре дә еш кына Хәтер көненә игътибарсыз, аның әһәмиятен аңлап бетерми. 1552 елдагы вакыйгаларның буыннарга булган тәэсире масштабын чамаламый. Украинадагы хәлләр белән параллельләр уздыра белмәү – колониаль сәясәтнең нәтиәсе. Алар шул сәясәтнең корбаннары. Башкортстанда үстем, мәктәпләрдә бу тарихны аңлату булмады. Хакимият бу тарихны белмәсеннәр өчен бөтен тарышлыгын куйды. Безгә әлегә кадәр Русия хакимияте телегез дә кирәкми, үзегез өйрәнегез, тарихыгыз да кирәк икән, аның хакта үзара сөйләшегез, диләр. Күпләр аны риза булып кабул итә, — ди Латыйпова. — Шөкер, татарның зыялылар катламы бар, алар 1552 ел турында сөйли, аңлата. Быел Казанда беренче тапкыр Хәтер көне узмый. Хәтер көне узмау – бу да Русиянең колониаль сәясәтенең ачык мисалы. Бүгенге сәяси вазгыятьтә ул мөмкин түгел. Гаәпләнәсе дә түгел. Әйе, бу – фаига. Әмма сәясәт белгече буларак моңа аптырамыйм. Бүгенгә кадәр татарлар үәтләнеп хәтерне саклап калу гына түгел, матәм чарасын уздыра алуы үзе бер могиза. Милли хәрәкәт тырышты, ә бу – халык дигән сүз. Яңа буында Хәтер көне кирәкми дигән әйбер юк, кирсенчә, милләтне берләштерерлек импульс бирүче чара булачак. Яшьләрдә аңа ихтыя зур. Аның сәяси, тараихи әһәмияте көче бар. 5Хәтер көне: Галимә 1552 елдагы Казан ханлыгын юкка чыгуы Мәскәү патшалыгының колониаль сугышы нәтиәсе һәм Русиянең Украинадагы сугышы нәкъ шул сугышның дәвамы дип саный. — гасырдагы Русия империячел амбицияләре белән Украинага басып керде, аны яулап алырга тели. Нәрсәсе белән аерыла бүгенге Русия гасырдагы Мәскәү патшалыгыннан? — дип сорау бирә Ләйлә. — Икесе дә бер минем өчен һәм мин еш кына 1552 елдагы канкоешны 2022 елдагы сугыш белән чагыштырсам, урыс миләттеннән булучылар нәрсәгә 4 гасыр элек булган вакыйгаларда казанырга кирәк, үткән-беткән дип каршы төшәләр. Гаәп, гафу үтенү дә соралмый бит. Бары тик бу канлы вакыйгалар татар тарихында булган, татарлар аны хетерли, авыр кичерә, шуны аңлап, ихтирам күрсәтеп кенә кабул итү генә сорала. Бу да юк, хаталарны тану да юк. 1552 елдагы хәлләр турында күбрәк белү, өйрәнү урынына кабарынып чыгалар. Хәтер көнен маргиналлар чарасы итеп мыскыл сүзләрен генә язалар. Югыйсә бүгенге көн проблемнарының тамыры да шунда. Без бер дәүләттә озак яшәдек, әмма күпме кеше 1552 елдагы вакыйгаларны белә? Белми. Өйрәнү дә, аңларга тырышу да күренми. Канаданың Монреаль шәһәрендә яшәүче татар активисты, "" "" онлайн халыкара мәктәбен оештыручы Алимә Сәләхетдинова Канадада асаба халыкларга карата кылган вәхшилекләр рәсми рәвештә хакимият тарафыннан тынылып, алар өчен гафу үтенде дип сөйли һәм Русия хакимияте генә түгел, гап-гади кешеләр дә татарларның сыкравын кайчан кабул итә алыр дип фикерләре белән уртаклаша. Алимә Сәләхетдинова— 30 сентябрь ел саен Канадада Хакыйкать һәм килешү көне итеп билгеләнә. Оранж төстәге футболка кию көне дип тә атала ул. Гадәттә мәктәп балалары уку йортына бу көнне кызыл-сары төсле футболкалар киеп килә. Урамда да оранж төсле футболка кигән күп кешеләрне очратырга була. Шундый гадәт. Канада яшәешенә бу 2013 елда килеп керде. Ни өчен нәкъ бу төс? Бу – Филлис Джек Вебстеб идеясе. Бу рәвешле киенү Канада ирлегендә яшәгән асаба халыкларның балаларын, аларның коточкыч хәлләр аша узарга туры килгән вакыйгаларын искә алу өчен башкарыла. Канада тарихында шундый хәлләр була: асаба халыкларының гаиләләреннән балалар тартып алынып махсус мәктәп-интернатларга ибәрелгән. Бу – католик мәктәпләр һәм бу балаларны чукындыру максатыннан ясалган. Асаба халыкларның балаларына алар өчен чит, ят булган дин тагылган. Алар үз мохитеннән аерылган, телләрен, мәдәниятләрен онытсыннар дип тырышканнар. Бу – ассимляциясенең ысуллары, — дип сөйли ул. — Дистәләгән мең кешенең язмышы чәлпәрәмә килгән. Күпме ата-ана балаларын югалткан, ул балаларның йөрәкләре ничек кан белән сыкраганын күз алдына китерү авыр. Күпме рәнү, күпме күз яшьләре! Гаделсезлек, хаксызлык. Бу гына түгел, алар физик яктан да юк ителгән, күмәк кешеләрнең каберләре табылган. Филлис Джек Вебстед үзе дә нәкъ шундый мәктәп-интернатта укыган. Шушындый мәктәп-интернетка килеп эләккән беренче көнендә үк аңардан аның оранж төсендәге футболкасын тартып алганнар. Шуңа да нәкъ бу төс. Шушындый интернатларда әти-әнисеннән, туганнарыннан аерылган балаларның язмышы, куркыныч вакыйганы искә алу өчен дә, сындырылган балаларның тарихы башка кабатланмаска тиеш дигән кисәтү өчен дә оештырыла бу көн. Елына бер тапкыр булса да кешеләргә шушы төстәге футболкалар кияргә тәкъдим ителде. Асаба халыкларның балалары нинди мыскыллауга, изелүгә дучар булуын искә төшерер өчен ясала бу. Ә моңа кадәр Канада хакимияте рәсми рәвештә асаба халыкларга карата ясалаган вәхшилек кылынуын таныды, гафу үтенде. Моны рәсми итәкчелек ясады. инаять кылуда гаепне тану, тәүбә итү, гафу сорау. Гап-гади адымнар кебек, шулаймы? Татарларның Хәтер көне дә Канаданың асаба халыклары кичерегән коточкыч тарих белән азаздаш. 1552 елда минем халык та физик яктан юк ителде. Гасырлар буена чукындыру сәясәте алып барылды. Әмма кемдер аның өчен гафу үтендеме? Сират күперен узган халкымны, меңләгән үлемнәр, югалтулар кичергән татарны кызганучы табылдымы? Юк. Татарлар үз башыннан уздырган кайгыны гап-гади, кешечә аңлау, кызгану да юк. Бу гына түгел, хәзер хәтта татарларның үзләренә дә кайгысын кичерергә, коточкыч хәлләрне искә төшерергә дә рөхсәт ителми. Сыкрау да, дога итү дә тыелган. Алимә Сәләхетдинова татарлар үзләре дә беренче чиратта колониаль фикерләүдән арынырга һәм Хәтер көненә башка күзлектән карарга өйрәнергә тиеш дип саный. Ул Русиянең Украинага каршы алып барган сугышын татарлар ягыннан хаталы гамәл дип саналмавы колониаль фикерләүнең канга сеңдерелгәнен аңлата ди. Ул татар үз чирен аңларга, аның турында сөйләргә, ә башкалар хасталы кешене ничек кабул итәргә кирәк, шулай татарның да фаигасен аңларга тиеш, ди. Хәтер көне: — 9 кеше 12 октябрьдә Казан Кирмәнендәге Сөембикә манарасы янындадога кылырга килде. Нибары 9 кеше. Полиция алып китмәсен өчен Кирмәнгә түләп керергә мәбүр булганнар. Никадәр мыскыллы адым. Мин Хәтер көнен уздыруны тыйганнарына да әллә ни аптырармыйм. Мине кешеләрнең моңа карата фикере гаәпләндерә. Нәрсәгә кирәк мондый Хәтер көне, ул низаг кына тудыра дигән фикерләрне әйтәләр. Куркалар. Имеш, Хәтер көне, 1552 елдагы вакыйгаларны искә алу урысларның ачуын кабартачак, — дип фикерләре белән уртаклаша Алимә. — Әмма бу вакыйгалар барыбер канга сеңгән ул. Ул вакыйгаларны хәтердә тоту генетикага бәйле. Әгәр дә кеше, бу очракта татарлар үз эчендәгесен сөйли алмый икән, ул авырту, күңел ярасы арта гына. Авыру кешене кабул итү – шифалануга зур адым. Хаталарны инкарь итү дә ике яктагы да аңлашылмаучанлыкны, чирне аздыра гына. Әмма иманым камил, яңа буын кешеләре бу Хәтер көне, 1552 елдагы вакыйгалар турында ачыктан-ачык сөйләшә алыр, ике милләт тә үзара аңлашырга көче, акылы итәр. Бүген Русия Украинага бәреп кереп, сугыш алып бара. Һәм кешеләр арасында бу хәлне аклап сөйләүчеләр күп. Татарлар арасында да моны хата дип санамаучылар бар. Татар үзен Русиядә тигез хокукка ия булырга тиеш дигәнне дә оныта. Татарга булган 1552 елдагы хаксызлык бүген Украинада кабатлана. Хәтер көне— 1552 елда Казанны Явыз Иван гаскәреннән саклап һәлак булганнарны искә алу чарасы. Казанда 1989 елдан бирле уздырыла. Баштагы елларда Ирек мәйданында уза. Анда катнашучылар Казанның үзәк урамнарыннан йөреш оештырып, Сөембикә манарасы янына килеп корбаннар рухына дога кыла иде. Соңгы елларда Казан шәһәр хакимияте Хәтер көне чарасын үзәккә якын урыннарда уздырырга рөхсәт бирмәү сәбәпле, ул башта ""Казан"" милли-мәдәни үзәге (хәзерге Милли китапханә бинасы) янындагы мәйданга, аннары Камал театры каршына, аннары Тинчурин бакчасынакүчерелде. Соңгы тапкыр Хәтер көне чарасы 2021 елда Тинчурин бакчасындаүтте. 2022 елдан башлап чараны уздыру рөхсәт ителми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хаталарны тану, тәүбә итү, гафу үтенү. Хәтер көне турында яшьләр фикере",Татарстан,9562,https://www.azatliq.org/a/32081056.html,2022-10-13T21:00:48+00:00
"Тауыш биреү беҙҙең ""Бәйләнештә"" сайтындағы төркөмөндә бара. 28 конкурсант. Еңеүсегә Рәхмәт кәлимәһе һәм фотовидео төшөрә алған квадрокоптер! һылтанма аша үтеп тауыш биреп була «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Квадрокоптер кемгә эләгер икән?,Конкурстар,606,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-11-29/kvadrokopter-kemg-bulasa-4029909,2024-11-29T12:02:00+00:00
"Ҡурған өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы етәксеһе Зәриә Нурулла ҡыҙы Абдуллина: – Һуңғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса Ҡурған өлкәһендә һигеҙ мең башҡорт йәшәй. Улар башлыса Сафакүл, Әлмән, Щучан, Шумихин округтарында. Өлкә ҡоролтайы башҡарма комитеты тап ошо округ хакимиәттәре менән ҡулға-ҡул тотоношоп эшләй, Ҡурған өлкәһе хөкүмәте лә ярҙам итеп тора, шөкөр. Эшмәкәрлегебеҙ тормоштоң һәр өлкәһенә лә ҡағыла, әммә күберәк мәҙәниәткә һәм мәғарифҡа өҫтөнлөк бирәбеҙ. Маҡсатыбыҙ – халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәтен, мәҙәниәтен, тарихын, йәшәйешен, телен, фольклорын һаҡлау. «Ҡарғатуй», «Кәкүк сәйе», «Ҡаҙ өмәһе», «Шәжәрә байрамы», «Ҡуҙғалаҡ байрамы» кеүек сараларға халыҡ ихлас йыйыла, улар аша борондан килгән ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе тергеҙеүгә, милли ҡиммәттәребеҙҙе һаҡлауға үҙ өлөшөн индерергә ынтыла. Силәбе өлкәһе ҡоролтайы менән дә килешеп эшләйбеҙ. Бергә уҙғарған саралар сағыуыраҡ та, күләмлерәк тә була. Төрлө грант конкурстарында ҡатнашабыҙ. «Ҡушъяулыҡ» милли костюм оҫталары бәйгеһен Ҡурған өлкәһе хөкүмәте грантына үткәрҙек. Еңеүселәр Өфөгә «Тамға»ға барҙы. Субботино ауылынан Рәхимә Ҡадирова башҡорт халыҡ кейемен реконструкциялау буйынса икенсе урын алып ҡайтты. Башҡорт телен популярлаштырыуға ҡоролған «Ихлас» проектын Башҡортостан Республикаһы гражданлыҡ йәмғиәтенә булышлыҡ итеү фонды ярҙамында ойошторҙоҡ, уны тормошҡа ашырыу өсөн    1 миллион 200 мең һум күләмендә грант алдыҡ. Үҙенсәлеге шунда: балалар менән уларға ҡыҙыҡ булған «телдә» һөйләшеү юлын һайланыҡ. Вокаль оҫталыҡ, анимация, йәнһүрәттәрҙе башҡортса һөйләштереү, видеолар яҙҙырыу, хореография, билдәле шәхестәр менән осрашыу, башҡорт дискотекаһы, милли уйындар, киноклуб, уҡ атыу буйынса оҫталыҡ дәрестәре аша туған телебеҙҙең матурлығын, йолаларыбыҙҙың асылын асырға, уларға һөйөү тәрбиәләргә тырыштыҡ. - Ырымбур башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге етәксеһе, Ырымбур ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы  ағзаһы Аурика Салауат ҡыҙы ИШҠЫУАТОВА: – Ҡоролтай менән мәҙәни үҙәктең маҡсаты уртаҡ – милли мәҙәниәтте, телде, йолаларҙы һаҡлау, үҫтереү, Башҡортостан менән социаль-мәҙәни бәйләнеште булдырыу, Ырымбур өлкәһендә йәшәүсе башҡорттарҙың этномәҙәни үҫешен тәьмин итеү. Республика көнө, Милли кейем, С. Юлаев көндәре кеүек масштаблы байрамдарҙы ойошторабыҙ. Ырымбур янындағы Долгус тигән ауылда Салауат үҙенең яугирҙәре менән торған. Әле унда Салауат Юлаев урамы бар. Шул ерҙә уны иҫкә төшөрөп, сара уҙғарҙыҡ. Мөхәмәтша Буранғолов, Рауил Бикбаев, Хәбибулла Ғәбитов кеүек билдәле шәхестәребеҙҙең хәтерен мәңгеләштереү буйынса ҙур эштәр башҡарабыҙ. Әйтәйек, Аҡбулаҡта – Рауил Бикбаевҡа, Новосергеевск районы Әхмәр ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан Ҡорбан Этҡоловҡа мемориаль таҡтаташ асылды. Быйыл башҡорттар күп йәшәгән райондарыбыҙ буйлап фольклор-этнографик экспедиция старт алды. Башҡортостандың билдәле фольклорсы-ғалимдары ҡатнашҡан сараның маҡсаты – Ырымбур өлкәһендә компактлы рәүештә йәшәгән башҡорттарҙың этномәҙәни ҡаҙаныштарына ингән мираҫты йыйыу һәм теркәү. Тәүге көндә Ырымбур мамыҡ шәлдәрен бәйләү, башҡорт милли аштарын әҙерләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үтте, башҡорт балалар уйындары иҫкә төшөрөлдө. Башҡортостандың билдәле кешеләре тарафынан хореография, ҡумыҙ һәм ҡурайҙа уйнау, уҡ атыу, шәжәрә төҙөү буйынса оҫталыҡ дәрестәре ойошторолдо. Х. Ямашев исемендәге китапханала «Тормош ориентиры – минең уҡытыусым» тигән башҡорт теле һәм әҙәбиәтен өйрәтеү курстарын башлап ебәрҙеләр. Унда өлкәндәр ҙә, балалар ҙа яратып шөғөлләнә. Башҡорт үҙәге ҡоролтай менән берлектә Башҡортостанда үткәрелгән ҙур сараларҙа, проекттарҙа әүҙем ҡатнаша. Әйтәйек, беҙҙекеләр, «Атайсал – минең кесе Ватаным», Табын ырыуы фестивале, Ҡыпсаҡ ырыуы ҡоролтайына барып, уңышлы сығыш яһап ҡайтты.",Ҡоролтайға – 30 йыл! АҠЫЛЛЫ ҠАТЫН – ХАЗИНА,Аңлатма,3648,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-16/oroltay-a-30-yyl-a-ylly-atyn-hazina-4510128,2025-12-16T15:32:00+00:00
"«Будут представлены несколько сборников. Башкирский народ издревле славится мужеством и отвагой. Во все времена он вставал на защиту страны, защищая ее от врага. Подвиг советских солдат, спасших весь мир от фашизма 80 лет назад, повторяется и сегодня», — отметили в издательстве. Сборник «Дорогами героев» (с аудиоприложением) содержит произведения писателей-фронтовиков, а также других писателей, которые, оставаясь верными заветам отцов и дедов, отражают героизм наших бойцов, проявленный в ходе Отечественной войны 1812 года, Великой Отечественной войны, локальных конфликтов, специальной военной операции. В книге Ризвана Хажиева «Помнят высокие Татры» описываются реальные события времен Великой Отечественной войны и судьба реального человека — башкирского разведчика Вафы Ахмадуллина. В сборник «Песнь Победы» Фатиха Карима вошли стихи поэта-фронтовика, награжденного двумя высшими военными орденами и погибшего перед самой Победой. Основу сборника «Фронтовые реликвии» составляют письма участников Великой Отечественной войны 1941–1945 гг. , тружеников тыла, а также их воспоминания из фондов Национального архива Башкортостана. О боевой дружбе двух юношей — Павло, сына белорусского учителя, и Ирека, сына военнослужащего башкира, рассказывается в книге Зайнаб Биишевой «Мальчик-партизан». В книге Зухры Кутлугильдиной «Мы — дети войны» собраны ценные сведения из уст детей войны: свидетельства и воспоминания более ста человек, чьё детство пришлось на годы Великой Отечественной войны. Начало в 15.00, 6«Будут представлены несколько сборников. Башкирский народ издревле славится мужеством и отвагой. Во все времена он вставал на защиту страны, защищая ее от врага. Подвиг советских солдат, спасших весь мир от фашизма 80 лет назад, повторяется и сегодня», — отметили в издательстве. Сборник «Дорогами героев» (с аудиоприложением) содержит произведения писателей-фронтовиков, а также других писателей, которые, оставаясь верными заветам отцов и дедов, отражают героизм наших бойцов, проявленный в ходе Отечественной войны 1812 года, Великой Отечественной войны, локальных конфликтов, специальной военной операции. В книге Ризвана Хажиева «Помнят высокие Татры» описываются реальные события времен Великой Отечественной войны и судьба реального человека — башкирского разведчика Вафы Ахмадуллина. В сборник «Песнь Победы» Фатиха Карима вошли стихи поэта-фронтовика, награжденного двумя высшими военными орденами и погибшего перед самой Победой. Основу сборника «Фронтовые реликвии» составляют письма участников Великой Отечественной войны 1941–1945 гг. , тружеников тыла, а также их воспоминания из фондов Национального архива Башкортостана. О боевой дружбе двух юношей — Павло, сына белорусского учителя, и Ирека, сына военнослужащего башкира, рассказывается в книге Зайнаб Биишевой «Мальчик-партизан». В книге Зухры Кутлугильдиной «Мы — дети войны» собраны ценные сведения из уст детей войны: свидетельства и воспоминания более ста человек, чьё детство пришлось на годы Великой Отечественной войны. Начало в 15.00, 6",На «Китап-Байрам»е представят книги к 80-летию Победы,Аңлатма,3026,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-29/na-kitap-bayram-e-predstavyat-knigi-k-80-letiyu-pobedy-4255753,2025-05-29T18:10:00+00:00
"Алтын ҡуллы оҫталар тыуҙырған эштәргә һоҡланмау мөмкин түгел. Ғафури район үҙәге Красноусол ауылы урамдарының береһендә ихата алдында торған боландар эргәһенән бер кем дә битараф үтеп китә алмайҙыр, ул һәр кемдең иғтибарын, ҡарашын үҙенә тартып тора. Матурлыҡ барыбер үҙенә тарта. Ошо һоҡланғыс эштәрҙе яҡындан күреү, уны тыуҙырған оҫта менән һөйләшеп алыу маҡсатында беҙ ҙә боланлы ихатаға килеп туҡтаныҡ. Был йорт үҙе үк бында уңған, егәрле, фантазиялы кешеләр йәшәүен күрһәтеп тора. Бында бар нәмә уйлап, күңел һалып эшләнгән. Хужаның үҙ ҡулдары менән эшләгән ике ҡатлы гараж-оҫтаханаһына, ҡапҡа-ҡоймаларына ҡарап, төҙөлөш эшен ныҡлы белгән кеше икәнлеген аңлайһың. Ҡапҡанан инеү менән көҙгө сәскәләрҙең сағыулығы ла ҡарашты үҙенә тартып, хужабикәнең уңғанлығын күрһәтә. Сәскәләр ҙә оҫтаның ҡулы менән тимерҙән иретеп йәбештереп эшләгән йыһаздар араһында тағы матурыраҡ күренә. Ошо хозурлыҡты тыуҙырыусы хужалар - Ишбирҙе Ишбулды улы менән Люциә Риф ҡыҙы Баязитовтар йәшәй был йортта. Тыштағы күренештәргә һоҡланып күп тә торманыҡ, уңған хужалар ихласлап өйҙәренә алып инделәр. Йорт эстән дә әйләнеп сыҡҡыһыҙ. Иң тәүҙә хужаның оҫтаханаһына юл тоттоҡ. Уны Ишбирҙе Ишбулды улы үҙ ҡулдары менән зауыҡлы итеп элекке мал аҙбарынан эшләп алған. Мал тотҡан осорҙа бесән һалған ҡыйыҡ башы, яйлап-яйлап үҙгәрткәс, аулаҡ ҡына, ял итергә уңайлы, йәмле мансардаға әйләнгән. Аҫтағы ҡатта оҫтахана, гараж, ваҡытлыса себештәр тотоу бүлмәләре. Элекке аҙбарға заманса йылы иҙән эшләттергәндәр, йыл әйләнәһенә нимә лә булһа оҫталаусы ағайға быныһы бигерәк тә уңайлы. Икенсе ҡатҡа менеү өсөн ике яҡлап та ныҡлы ағас баҫҡыстар ҡуйылған. Һаҡсыл хужа хәҙер ҡулланылмаған әйберҙәргә лә яңы йән өрөп, уларға икенсе йәшәү рәүеше биргән. Ул әйберҙәр ҙә матурлыҡ өлгөһө, беҙҙән һуң килгән быуын беҙҙең нимә ҡулланғанды белһен өсөн улар ҙа һаҡланырға тейеш бит, - ти Ишбирҙе ағай. Ә бына беренсе ҡатта иң тәүҙә ағас һындар күҙгә ташлана. Ишбирҙе ағай ағастан юнып, йышып, шымартып, семәрләп төрлө әйберҙәр эшләү менән дә мауыға икән. Ағас олондары, ауырыу тип киҫелгән ағастар, төрлө ҡиәфәттәге ботаҡтар сәнғәт әҫәренә әүерелә. Оҫтахананың ҡап уртаһында ултырған ҡолас етмәҫлек йыуан, ҙур фигура – сәйер рәүешле булып үҫкән ағас булған. Уны ағай район үҙәгенән алыҫ ҡына урманда күреп ҡала. Өйөнә ҡайтҡас та ағас иҫтән сыҡмай, берсә арыҫлан йә крокодил, берсә әкиәт ҡошо булып күҙ алдына килә. Һәм оҫта, урмансылыҡтан рөхсәт алып, машинаға арба тағып барып, ағасты алып ҡайта. Ҡайырын әрсеп, шымартҡан, ләкин әлегә уның ниндәй һынға әйләнерен хәл итмәгән. - Кешенең ҡулынан килмәгән эш юҡ, теләк һәм тырышлыҡ ҡына кәрәк. Ә эшеңдең һөҙөмтәһен күреү, яңы эшкә илһам бирә. Бала саҡтан шундай ағастарҙы ҡарап йөрөү ҡыҙыҡ була торғайны. Айырым тамырҙарҙан үҫеп сыҡҡан ике ҡайындың үрҙә бер-береһенә ҡушылып үҫкәнен күреп, хайран ҡалғайным. Ағастан төрлө нәмә: йортта ҡулланыр өсөн дә, биҙәү әйбере лә эшләп була. Үҙем тәбиғәт күренештәрен яратам. Тыуып үҫкән Быяла ауылында Фәйзулла тигән бабай йәшәй ине. Уның төрлө ағас ботаҡтарын йорт-тирәһендә ҡулланыуын, ололарҙың арҡан ишеүен, ағастан күнәк, ҡалаҡ эшләүҙәрен һоҡланып ҡарап тора торғайным. Атайым да балта оҫтаһы ине. Уның менән бура бурашырға ла йөрөнөм. Хәҙер материалдар ҙа, төрлө эш ҡоралдары, яйланмалар ҙа күп бит, сәбәп итергә генә кәрәк. Ихата тышында һеҙ күргән боландың нигеҙе тимерҙән, уға йылытҡыс материал итеп ҡулланылыусы ҡаты пластикты елем һәм сетка ярҙамында йәбештерҙем, унан болан рәүеше биреп юнғас, грунтовкалап, буяным. Уны һәр кем үҙенсә уйлап эшләргә мөмкин. Һәләт һәр кемдә бар, уны үҫтерергә, алдыңа алған эште яратырға кәрәк. Балаларҙы ла ошо эшкә ҡыҙыҡһындырырға мөмкин, - тип, эштәре менән таныштыра йорт хужаһы. Ишбирҙе ағай хәҙер бөткән Быяла ауылында 8 балалы ғаиләлә өсөнсөһө булып тыуып-үҫеп, Сәйетбабала 8 класс белем алған. Интернатта ятып уҡығанын да оло тормош мәктәбе итеп иҫкә ала. Яҙмыштың әсе елдәре уларҙың ғаиләһен тарҡатҡас, инәһе менән Үзбәкстанға сығып китәләр һәм бер колхозға барып урынлашалар. Башлыса кореецтар йәшәгән хужалыҡта был милләт кешеләренең эшсән, ерҙе аңлап эш итеүҙәренә иғтибар итә, уларҙың йәшәйешен, тормошҡа, кешеләргә мөнәсәбәтен күреп, үҙе өсөн күп фәһемле, яҡшы нәмәләргә өйрәнә башҡорт егете. Инәһе Миңлеямал ошонда эшләп пенсияға сығып, Красноусолға күсеп ҡайта. Ишбирҙе ағай Алыҫ Көнсығышта Благовещенда хеҙмәт бурысын намыҫ менән үтәй. Ижевскиҙа шофёр, экскаваторсы, автокрансыға уҡып, таныҡлыҡ ала. 1975 йылда Красноусолда үҙҙәренә күрше йәшәгән, Саҡма (Яңы Әлтәшле) ауылында тыуып, ете балалы ғаиләлә иң олоһо булып үҫкән Люциә Риф ҡыҙы менән ғаилә ҡоралар. Артабан бергәләп Себер тарафтарына юлланып, Когалым ҡалаһы эргәһендә Повховский тигән эшселәр ҡасабаһына барып урынлашалар. Ошонда трассала эшләгәндә иретеп йәбештереү эшенә лә өйрәнә тырыш егет. Унда оҙаҡ йәшәргә тура килмәй, 2-3 йылдан Красноусолға ҡайтып, ошо урында өй һатып алалар. Аҙаҡ төкөтөп, өйҙәрен рәтләп, ҙур гараж һалып ҡуялар. Баязитовтар Илмира һәм Илдар исемле ҡыҙ-улға ғүмер биреп, уларҙы ла тәрбиәле, эшсән итеп үҫтергәндәр. Красноусолда Балалар шифаханаһында шәфҡәт туташы булып эшләгән ҡыҙҙары тормош иптәше Илфат менән атай-әсәй ярҙамы, кәңәшенә таянып иркен өй һалып ингәндәр. Ә Себерҙә эшләп йөрөгән улдары Илдар, район үҙәк дауаханаһында реанимация бүлексәһендә шәфҡәт туташы булып эшләүсе кәләше Зөлфиә менән, үҙҙәренең йорто янына үҙ проекты менән оҫта итеп йорт һалып ҡуйған. Улар икешәр балаға атай-әсәй. Әйткәндәй, ейән-ейәнсәрҙәр был күркәм йортта әсәй-олатайҙан өлгө алып, уларға ярҙамлашып йәшәй. Оҫтахананан өй эсенә үтәбеҙ. Бында ҡунаҡ һәм йоҡо бүлмәләре урынлашҡан, аш-һыу бүлмәһендә лә, бар ерҙә тәртип. Хужабикә әҙерләгән ҡайнатмалар, бешергән-тоҙлаған йәшелсәләр уның уңғанлығын күрһәтеп, банкаларҙа теҙелешеп ултыра. Мунсаны ла хужа үҙенсәлекле, уңайлы, ныҡлы итеп эшләгән. Баҡсаларында емеш-еләк, йәшелсә үҫтереп, мул уңыш алғандар. Әле ергә тиреҫ түгеп, тейешенсә эшкәртеп тә ҡуйғандар. Күпләп бройлерҙар ҙа тоталар. Ирле-ҡатынлы һәр саҡ бер-береһен тыңлап, кәңәшләшеп эшләгәнгә лә эштәре ыңғай, күңелдәре тыныс. Тәбиғәткә ғашиҡ Ишбирҙе ағайҙа оҫталыҡтан тыш, рәссам, скульпторҙар кеүек матурлыҡты күрә, аса белеү һәләте лә бар. Ғүмер юлында күп ерҙәрҙә булырға тура килгән уға. Ҡайҙа ғына йөрөһә лә, башҡа халыҡтың эшләү алымдарын, йәшәйешен, тормош тәжрибәһен өйрәнергә, күргәндәренән фәһем, аҡыл алырға, өйрәнгәндәрен тағы ла еңелләштереп, уңайлыраҡ итеп ҡулланырға тырышҡан. Ир-атҡа етмеш төрлө һөнәр ҙә аҙ, тигәндәй, донъяһын сынъяһау иткән Ишбирҙе ағай менән Люциә апайға киләсәктә лә һаулыҡ, бәрәкәттә ошо йортта күркәм итеп, балалар һөйөнөсөндә шатланып ғүмер итергә яҙһын. Әлфиә ВӘЛИЕВА. ""Табын"" гәзитенән","Уларҙың ихатаһын боландар ""төйәк иткән""",Мәҙәниәт,6618,https://shonkar.com/articles/culture/2025-09-22/ular-y-ihata-yn-bolandar-t-y-k-itk-n-4397891,2025-09-22T22:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстан эчке эшләр министрлыгы итәкчесе Александр Прядкога прокурор кисәтүе бирелгән. Башкортстанның ЮХИДИ идарәсендә коррупциягә каршы канунның үтәлешен тикшергәннәр. Тикшерүдән соң прокуратура эчке эшләр министры Александр Прядкога кисәтү ясаган. Бу хакта Башкортстан прокуратурасы хәбәр итте. ЮХИДИ идарәсен тикшергәч, биредә эшләүче хезмәткәрләрнең керемнәре турында дөрес булмаган мәгълүматлар бирүе, машина йөртү таныклыклары тапшырганда һәм аларны алмаштырганда, транспорт чараларын теркәгәндә үз бурычларына битараф булуы ачыкланган. Моннан тыш ЮХИДИ хезмәткәрләре үзләренә һәм туганнарына дәүләт хезмәтләре күрсәткән, машина йөртүчеләр ришвәт тәкъдим иткән чакта бу хакта итәкчеләренә хәбәр итмәгән диелә. Тикшерү нәтиәләренә күрә, ЮХИДИдә эшләүче 65 вазифаи затны дисциплинар аваплылыкка тартканнар, шул исәптән берсен ышанычны югалту сәбәпле эштән куганнар. РБКмәгълүматынча, эштән ибәрелгән хезмәткәр - Әлшәй районының ЮХИДИ бүлекчәсенең элекке итәкчесе. 2024 елның июлендә 52 яшьлек ирне вазифаи вәкаләтләрен арттыруда гаепле дип тапканнар. Тикшерү фаразынча, ул ике елдан артык читтә бизнес белән шөгыльләнгән - юлчылар ташу хезмәте күрсәткән. Моның өчен ""Газель"" сатып алган, аны үзенең танышына рәсмиләштергән, танышы исә аңа эшләгән акчаларны биреп барган диелә. Мәхкәмә гаепләнүчене дүрт елга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм иткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда прокуратураның коррупциягә каршы тикшерүеннән соң 65 полиция хезмәткәрен аваплылыкка тартканнар,Яңылыҡтар,1512,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-prokuraturaning-korruptsiyaga-karshi-tiksheruennan-song-65-politsiya-hezmatkaren-javaplilikka-tartkannar/33118784.html,2024-09-13T13:46:13+03:00
"Мөселманнарның Корбан бәйрәме быел Мәскәүдә онлайн узачак. Бу хактагы карарны Русия мөселманнары диния нәзарәтенең голәмәләр шурасы чыгарган. Гает намазы әмигъ мәчетендә генә укылачак, башкаларында уку киңәш ителми. ""Мәскәүдә гает намазы бары тик әмигъ мәчетендә генә имамнар, мөәзиннәр һәм мөфти урынбасарлары катнашында узачак. Башка мәчетләрдә һәм мөселманнар оешмаларында бәйрәм намазы уздыру киңәш ителми. Барлык мөселманнарга бәйрәм кәефен үз йортларында, гаиләдә тудырырга, мөфти вәгазен онлайнда тыңлау зарур"", диелгән Русия мөселманнары диния нәзарәте сайтында. Әлеге карар коронавирус таралу куркынычы сәбәпле Роспотребнадзор киңәшләре һәм Мәскәү хакимияте карарына нигезләнеп кабул ителгән. Шул ук вакытта Русия мөселманнары диния нәзарәтенә караучы төбәк диния нәзарәтләре гает намазы укуны төбәктәге эпидемиологик вазгыятьне исәпкә алып уздыра алачак. Мөфти Равил Гайнетдин вәгазен ""Россия 1"" телеканалы тапшырачак.11 июльдә Мәскәү мэры Сергей Собянин шәһәрдә коронавирус йоктыручылар саны арту туктады дип белдерде. Пандемия башыннан Мәскәүдә 1,4 млн кеше коранавирус йоктырган, 23,6 мең кеше әлеге чирдән үлгән. Татарстан мәчетләрендә Корбан гаете намазы укылачак. Казанның 16 урынында һәм башка шәһәр һәм районнарда корбан чалу урыннары билгеләнгән, алар өч көн дәвамында эшләячәк дип белдерә Татарстан мөфтияте. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдә Корбан бәйрәменә мәчетләргә ыелу тыела,Яңылыҡтар,1573,https://www.azatliq.org/a/31354143.html,2021-07-12T09:44:55+00:00
"Бөгөн, киске биштәр тирәһендә, Өфө ҡалаһының Менделеев урамында ""Урал"" янғын машинаһына ике  мотоцикл килеп бәрелә. Берәүһенең водителе, ""Тиҙ ярҙам"" машинаһы килеп еткәнсе үк, йән бирә. Икенсеһен төрлө тән йәрәхәттәре менән дауаханаға оҙаталар. Бәлки, закон тарафынан мотоциклда йөрөүҙе бөтөнләй тыйырғалыр? Фото интернет селтәренән алынды.",Бер юлы икәү,Яңылыҡтар,340,https://shonkar.com/news/novosti/2025-04-24/ber-yuly-ik-4211969,2025-04-24T20:28:00+00:00
"Рамай ЮлдашЕвропа кеше хокуклары мәхкәмәсе Мари Илендә яшәүче татар әмәгать эшлеклесе Рамай Юлдашның Русиягә каршы шикаятен караячагы турында белдергән. Активистка бу турыда мәхкәмәдән хәбәр килгән. Рамай Юлдаш үзенең шикаятен ел ахырына кадәр үк карарлар дип өметләнә. ""Хәзер Русиядән килгән шикаятьләрне беренче чиратта карыйлар"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Европа мәхкәмәсе аңа карата гадел карар чыгарыр дип өметләнә ул. Сентябрьда татар әмәгать эшлеклесе Рамай Юлдаш Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә гариза ибәргән иде. Ул башкорт халкына нәфрәт уятуда гаепле дип тапкан Йошкар-Ола шәһәр мәхкәмәсе карарыншикаять итте. Рамай Юлдаш мәхкәмә карары аның Конституциядә язылган сүз иреге хокукын боза дип саный. Шулай ук Кеше хокукларын яклау конвенциясенең 10 маддәсендә язылган фикер белдерү иреген дә боза ди ул. Рамай Юлдаш Азатлыкка Страсбург мәхкәмәсе аны яклап карар чыгарыр дип өметләнүен әйткән иде. Бөтен гаепләү экспертлар нәтиәсенә корылган, ә экспертлар линвист та, тарихчы да, этнолог да, сәясәт белгечләре дә түгел диде ул.26 гыйнвар Мари Иле республикасында яшәүче татар активисты Рамай Юлдашны мәхкәмә 10 мең сум штрафкатартты. Ул 30 октябрь ВКонтакте челтәрендә бастырган язмасы өчен башкорт халкына каршы нәфрәт уятуда гәепләнде. Әлеге карарны ул Мари Иле Югары мәхкәмәсендә шикаять итте. Республиканың баш мәхкәмәсе әлеге карарны һәм 10 мең сум штраф әзасын үзгәрешсезкалдырды. Прокуратура документында әйтелгәнчә, ВКонтактедагы язмада башкорт милли хәрәкәте вәкилләре татар телен кысрыклауда гаепләнә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Страсбург мәхкәмәсе Рамай Юлдашның шикаятен караячак,Яңылыҡтар,1767,https://www.azatliq.org/a/31566571.html,2021-11-18T05:35:35+00:00
"Ғәҙәттә, талантлы кешеләрҙең балалары һәләтһеҙ була, тиҙәр. Ләкин был фаразлау күп осраҡта дөрөҫлөккә тура килмәй. Әсәйем, күренекле башҡорт яҙыусыһы Яныбай Хамматовтың ҡыҙы, киреһенсә, һәр яҡтан да талантлы ине. Әйтерһең, әкиәттәгеләй, карауат осондағы фәрештәләре уға ҡәҙерле бүләктәрен мулдан өләшкән: һоҡландырғыс итеп һүрәт төшөрә, йырлай, фортепианола уйнай, бер нисә сит тел белә, матур яҙа, оҫта тегә. Ысынлап та, талантлы кеше бөтә яҡлап та талантлы, тигәндәй, нимәгә генә тотонһа ла, уның ҡулынан килә ине. Әсәйем – ғаиләлә берҙән-бер бала. Ул тыуғанда ата-әсәһе, ярайһы ғына матди ауырлыҡтар кисереп, уңайлыҡтары булмаған иҫке мунсала йәшәй, өләсәйем институтта уҡый һәм йыш ҡына ҡыҙын күршеләренә ҡалдырып тора. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, әсәйем яҡындарының күңел наҙына, яратыуына сорналып үҫә. Нәҡ ҡәҙерле кешеләренең оло һөйөүе уның барлыҡ таланттарының асылыуына булышлыҡ итә лә инде. Бәләкәй ҡыҙсыҡтың йырларға әүәҫлеген тойоп, атаһы уны музыка мәктәбенә бирә һәм яңылышмай: әсәйем уны алтын миҙалға тамамлай. Һүрәт төшөрөүгә маһирлығы сәнғәт мәктәбенә алып килә. Өләсәйемдең еңел ҡулы менән немец телен дә яратып өйрәнә. Фото төшөрөү менән ҡыҙыҡһыныуын хуплап, ҡәҙерлеләре уға фотоаппарат бүләк итә. Ошо мауығыуы әсәйемде ғүмер буйы оҙата барҙы. Бөтә кисә-юбилейҙарҙа, сәйәхәттәрҙә уның ҡулында тоғро дуҫы – фотоаппараты булды. Нәфис фотоға төшөрөү нескәлеген, серен үҙләштергәнгә беҙҙең ғаилә архивында ул ваҡыт өсөн һирәк осраған төҫлө фотолар бар. Әсәйемдең ҡараңғы йыуыныу бүлмәһенә бикләнеп, фотолар эшләүе минең өсөн бер мөғжизә була торғайны. Ғаилә альбомдарын да, ваҡыт табып, үҙенең һүрәттәре һәм шиғырҙары менән биҙәр ине. Әсәйем өсөн олатайым менән өләсәйем иң ҡәҙерле кешеләр булды. Ул күп осраҡта олатайымдың хәстәрҙәре менән йәшәне. Үҙе ғаилә ҡороп, башҡа сыҡҡас та, ата-әсәһе икенсе планға күсмәне. Шуға ла мин беҙҙең ғаилә әсәйем, атайым һәм минән генә тормай, унда олатайым менән өләсәйем дә бар, тип үҫтем. Өйҙә бөтә етди мәсьәләләрҙе ололар менән хәл итеү – ҡағиҙә, Яңы йылды ла һәр ваҡыт бишәүләп ҡаршылау матур традициябыҙға әйләнгәйне. Ата-әсә менән бала яҡынлығы һуңынан үҙ емештәрен бирмәй ҡалмай, әлбиттә: әсәйем атаһының әҫәрҙәрен рус теленә тәржемә итеүгә, уның архивын туплауға, ҡәҙерлеһе хаҡында яҡты иҫтәлек һаҡлауға күп көс һалды. Әсәйем тормошта, өлгөлө уҡыусылай, һәр саҡ юғары баһаға торошло йәшәне. Мәктәпте алтын миҙалға тамамлаған ҡәҙерлем, ниндәй генә юлды һайлаһа ла, үҙ һөнәренең оҫтаһы булыр ине. Математиканы биш бармағы кеүек белде. Яҙыу-һыҙыуға маһирлығы уны шәп журналист яһар ине, теләһә, иҫ киткес моң эйәһе (музыкант) йә иһә рәссам булараҡ та уңыш ҡаҙаныр ине ул. Ләкин әсәйем көтмәгәндә тел ғилемен һайлай. Ул БДУ-ның сит телдәр факультетында немец теле бүлеген ҡыҙыл дипломға тамамлай һәм оҙаҡ йылдар педагогия институтында, һуңынан Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтында немец теле уҡытыусыһы булып эшләне. Ә сағыштырма тел ғилеменә ҡарата ҡыҙыҡһыныуы уның күңелендә ҡапыл ярала. Уйлап ҡараһаң, лингвистикала барыһы ла өйрәнелгән һәм ҡыҙыҡлы темалар юҡ та кеүек, әммә Салауат Ғәлләмовтың китабы әсәйем өсөн ҙур асыш булды. Ул тел ғилеме менән етди шөғөлләнә башланы. Өйҙә бик күп һүҙлектәр барлыҡҡа килде. Әсәйемде башҡорт, инглиз, төрөк телдәренең туғандаш һүҙҙәрен өйрәнеү генә түгел, ә сыуаш, мари, венгр һәм башҡа күп телдәр ҡыҙыҡһындырҙы. Ябай һәм әллә ни иғтибарға лайыҡ түгел һүҙҙәр ҙә ысын мәғәнәһендә оло хазинаға тиң, сөнки уның тамырҙары бөтөнләй икенсе телдәргә барып тоташа. Был оҙайлы тикшеренеүҙәрҙең һөҙөмтәһе булып 2002 йылда – «Боронғо һүҙҙәр магияһы» һәм 2008 йылда «Тәүҙә Хаос булған» исемле ике фәнни-популяр китабы донъя күрҙе. Күп мәҡәләләре баҫылды. Ошо китаптарҙың бер бүлеге менән генә лә әсәйем кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай алыр ине, әммә ул был эште ҡыҙыҡ та, кәрәк тә тип тапманы. Сөнки әсәйем өсөн иң мөһиме – ваҡыт ине. Ул үҙенә тәғәйен ваҡыттың аҙ икәнлеген тойомланы. Уға бит олатайымдың да әҫәрҙәрен тәржемәләргә кәрәк, минән башҡа кем, тигән һорау менән тотонор ине тәржемәгә. Нескә күңелле, хисле кеше булараҡ, 2000 йылда һөйөклө атаһының үлемен әсәйем бик ауыр кисерҙе. Яҡын йәндәш, рухташ кешеһен мәңгелеккә юғалтыу яраларынан оҙаҡ арына алманы. Нәҡ олатайымдың үлеме китаптарын тәржемә итергә этәргәндер, сөнки әсәйем уларҙа күңел йыуанысы тапты. Олатайым берәй заман әсәйемдең уның китаптарын тәржемә итеүен, ә минең уларға иллюстрациялар эшләүем хаҡында хыяллана ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тере сағында ул был шатлыҡты кисереп өлгөрмәне. «Үгәй ул» автобиографик китабы уның вафатынан һуң өс йыл үткәс кенә донъя күрҙе. Әсәйем тәржемәһендәге һәм минең һүрәттәрем менән сыҡҡан был тәүге китап беҙҙең өсөн икеләтә ҡәҙерле. Һуңынан инде «Карьера», «Ағиҙел Иҙелгә ҡоя», «Салауат батыр» китаптарын эшләнек… Яныбай Хамматовтың тәржемәләре сыҡҡандан һуң, әсәйемә башҡа яҙыусылар ҙа мөрәжәғәт итә башланы. Бер-бер артлы Марс Әхмәтшин, Фәниҙә Исхаҡова, Барый Ноғоманов, Лира Яҡшыбаева әҫәрҙәренең тәржемәләре ташҡа баҫылды, Рауил Бикбаевтың «Рәми» әҫәрен, Ғайса Хөсәйеновтың автобиографияһын тәржемә итеүгә күп көс һалды ул. Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар Союзына ҡабул ителгәндән һуң, әсәйем шатлыҡ ҡатыш моңһоулыҡ менән: «Их, атайым тере булһа, нисек шатланыр ине! » – тине. Күптәр уның талантлы тәржемәсе булыуына инанды, ентекле, намыҫлы хеҙмәтен баһаланы. Текст өҫтөндә ул һәр әҫәрҙең «йәненә» үтеп инергә тырышып, илке-һалҡылыҡҡа юл ҡуймай, ҡат-ҡат тикшереп, оҙайлы һәм төпсөр эшләне. Грамоталы булыуына, телде камил белеүенә һәм тойоуына ҡарамаҫтан, ул үҙенә ҡарата бик талапсан ине. Ҡайһы берҙә хатта мөхәррирҙәрҙең уның вариантын дөрөҫ булмағанға төҙәткән осраҡтар ҙа бар ине. Был мәлдә әсәйем бик көйәләнде, сөнки мөхәррирҙең тел белеме юғары кимәлдә булырға тейеш бит. Беҙҙең ғаилә өсөн ул киң эрудициялы «тере» энциклопедия ине. Йыш ҡына ниндәйҙер документ төҙөгәндә, беҙ уға ҡайҙа, ниндәй тыныш билдәләре ҡуйырға йә иһә һөйләмде нисек дөрөҫ яҙырға, тип кәңәш һорап мөрәжәғәт иттек. Әсәйем бәхетле кеше булды, тип әйтергә мөмкиндер. Алһыу Хамматова. Мәҡәләнең тулы вариантын ""Башҡортостан ҡыҙы"" журналдың 10-сы (2023) һанында уҡырға була.",Әсәйем – яҙыусы ҡыҙы!,Тарих,6068,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-02-17/s-yem-ya-yusy-y-y-4124850,2025-02-17T12:19:00+00:00
"22 мартта Мәскәү өлкәһендә булған теракт ваҡытында Крокус Сити Холлда уҡытыусы яҡташыбыҙ ҙа булыуы асыҡланды. Был турала КП-Өфө  баҫмаһы һәм ""Башҡортостан"" гәзите  хәбәр итте. Яҡташыбыҙ Анна -  балалар бейеү төркөмө тренеры.",Крокус Сити Холлдағы фажиғәлә иҫән ҡалған уҡытыусы яҡташыбыҙ кисерештәре менән уртаҡлашты,Яңылыҡтар,224,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-24/krokus-siti-holl-da-y-fazhi-l-i-n-al-an-u-ytyusy-ya-tashyby-kiseresht-re-men-n-urta-lashty-3698710,2024-03-24T15:30:48+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия баскынлыгындагы ирләрдән Украинага 19 баланы кайтарганнар. Бу хакта хәйрия фондындахәбәр итәләр. Оешмада искәртүләренчә, бу - фондның 12 нче коткару миссиясе. такымы Украинага барлыгы 196 баланы кайтарган. ""Безнең белән булган һәм безгә бу катлаулы, әмма мөһим эшне башкарырга булышкан һәркемгә рәхмәт. Алга таба хәрәкәт итәбез"", дип яздыфонд башлыгы Николай Кулебаүзенең -каналында. Украина бала хокуклары вәкиле Дмитрий Лубинецмәгълүматынча, сугыш барган вакытта Украинадан Русиягә 16 меңнән артык бала депортацияләнгән. Сентябрь уртасына билгеле булганча, Башкортстанда Украинаның 30 баласытотыла. Башкортстанның гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры әйтүенчә, баштагы чорда украин балаларын уллыкка алырга теләүчеләр бик күп булган. Әмма кыенлыклар туган, балаларга Русия ватандашлыклары алганнар. Хәзер ""уллыкка алырга теләүчеләр агымы үтте, әлегә бер баланы да алмадылар"", ди түрә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинага Русия баскынлыгындагы ирләрдән 19 баланы кайтарганнар,Яңылыҡтар,1018,https://www.azatliq.org/a/32623967.html,2023-10-05T07:18:52+00:00
"Башҡортостанда туризм тармағы көслө үҫешә. Өс йыл эсендә генә республикабыҙҙа 200-ҙән ашыу туризм проекттары тормошҡа ашырылған. Төбәктә ҡалаларҙың туризм үҙәктәре булдырыла, яңы маршруттар асыла, ҡунаҡханалар, кемпингтар, глэмпинтар төҙөлә, булған ял базалары киңәйтелә. Бер үк ваҡытта күп туристарҙы йәлеп иткән ваҡиғалы саралар ҙа уҙғарыла. Милли проектҡа ярашлы, өс йыл эсендә Башҡортостан 1,6 миллиард һум федераль аҡса алған, был иһә тормошҡа ашырылған 200-ҙән ашыу туризм проекты. Башҡортостандан сыҡҡан билдәле шәхестәргә арналған туристарҙы йәлеп итеүсе урындар ҙа арта.  Шүлгәнташ музей комплексы, Торахан күсмә цивилизацияларҙың Евразия музейының визит үҙәге, милли геройыбыҙ Салауат Юлаевҡа арналған  Салауат ере тарихи мәҙәни комплексы һәм башҡа мөһим объекттар асылды. Эске туризм төбәк иҡтисадын үҫтереү өсөн мөһим стимул бирә. Бөгөн республиканың туроператорҙары тарафынан төрлө йүнәлештәге 700-ҙән ашыу туризм маршруты тормошҡа ашырыла.  Башҡортостан халҡы үҙҙәренең төбәгендәге туризм объекттарына әүҙем йөрөй. Был да  эске туризмды нығытыуға  булышлыҡ итә. Төбәктең туризм үҫешенә Республика Башлығы Радий Хәбиров  та ныҡлы ярҙам күрһәтә. Был йәһәттән Башҡортостанда төбәк ярҙам саралары ҡаралған. Радий Хәбиров даими рәүештә инвестиция сәғәттәрен үткәрә, уларҙа шул иҫәптән туризм тармағындағы проекттар ҙа ҡарала. Туризм өлкәһендәге проекттарҙы тормошҡа ашырыуға муниципаль кимәлдә лә иғтибар күрһәтелә, республикала муниципалитеттарҙа бизнес-шерифтар институты эшләй. Республика проекттарының ЮНЕСКО кимәлендә танылыуы ла беҙҙең өсөн ғорурлыҡ. Был иһә Рәсәйҙең халыҡ-ара имиджын нығытырға булышлыҡ итә, мәҙәни байлығын, тарихи мираҫын, донъя цивилизацияһына өлөшөн сағылдыра. Рәсәйҙең курорт булмаған төбәктәре араһында шифахана ялы буйынса ла Башҡортостан лидерлыҡты биләй. Уның шифаханалары республикабыҙҙан ситтә лә киң танылыу алған. Иң танылғандары Янғантау (унда эҫе парҙар һәм газдар сыға), Ҡорғаҙаҡ (радон һыуҙары менән данлыҡлы), Красноусольскийҙың көкөрт-тоҙло сығанаҡтары үҙенсәлекле. Тау-саңғы курорттары ла туристарҙы йәлеп итә. Башҡортостанда уларҙың һаны 14, уларҙа төрлө ҡатмартлыҡтағы 60-тан ашыу трассалар бар. Республиканың тау-саңғы үҙәктәре йылына 600 меңгә тиклем кеше ҡабул итә. Шуны ла билдәләү мөһим, автомобиль туризмы үҫеше буйынса Башҡортостан пилотлы төбәктәр исемлегенә инде. Былтыр июль айында М-12 Восток  федераль трассаһының Дүртөйлө – Әшит яңы участкаһы асылды. Ул Башҡортостандың Дүртөйлө ҡалаһын һәм Свердловск өлкәһенең Әшит ҡасабаһын тоташтыра. Был участканың дөйөм оҙонлоғо 275 километр тәшкил итә, уның 140 километры Башҡортостан биләмәһенән Дүртөйлө, Борай, Тәтешле райондары аша үтә. М-12 Восток трассаһының файҙаланыуға тапшырылыуы туризм потенциалын асыуға, туристар һанын арттырыуға, бизнесты үҫтереүгә, хеҙмәт күрһәтеү һәм ҡунаҡсыллыҡ тармағында яңы эш урындары булдырыуға төбәк өсөн  этәргес бирҙе. Юлға киткән ваҡыттың кәмеүе, сәйәхәттә уңайлылыҡтың артыуы Башҡортостандың туризм объекттарына ҡыҙыҡһыныуҙы тағы ла көсәйтә. Республикабыҙҙа Башҡортостан оҙон ғүмерлелеге. Туризм проекты ла танылыу яулай. 2025 йылда ғына  12 яңы туризм маршруты булдырылды. Был проект Башҡортостандың визит карточкаһы тиергә мөмкин. Оло быуын туристарына ул республика буйлап бушлай сәйәхәт итеү мөмкинлеген аса. Проект 2020 йылдан тормошҡа ашырыла һәм оло быуын вәкилдәрендә ҙур һорау менән файҙаланыла. Проект сиктәрендә оло йәштәге туристар өсөн Башҡортостанда 68 туризм маршруты төҙөлгән. йылдарҙа проектта 65 меңләп кеше ҡатнашҡан. Был программа ҙур танылыу алыу сәбәпле 2023 йылдан өлкән йәштәгеләр өсөн сығымдарҙы өлөшләтә ҡаплау шарттарында Беларусь Республикаһына экскурсиялар ойошторола. Бөгөнгө көндә бындай сәйәхәткә 3 меңдән ашыу яҡташыбыҙ сыҡҡан. Ул ғына ла түгел, ололар өсөн бындай сәйәхәттәр Абхазия, Үзбәкстан республикаларына ла ойошторола. Евразия ғилми белем биреү үҙәгенең Өфө кампусының Геном үҙәгендә ойошторолған Заман турисының яңы трендтары һәм талаптары: бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү йүнәлештәре тигән темаға түңәрәк өҫтәлдә лә ошо хаҡта һүҙ барҙы, унда алға яңы маҡсаттар билдәләнде. Осрашыуға килеүселәрҙе Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров  тәбрикләне. Рәсәй Дәүләт Думаһы рәйесе урынбаҫары Владислав Даванков, Дәүләт Думаһының туризм һәм туризм инфраструктураһын үҫтереү буйынса комитеты рәйесе Сангаджи Тарбаев, Дәүләт Думаһының бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ буйынса комитет рәйесе Александр Деминдың ҡатнашыуы ла туризмды үҫтереү буйынса яңы фекерҙәр ишетергә мөмкинлек бирҙе. Башҡортостан Башлығы сараны асып, республикабыҙҙа туризмды үҫтереүгә ҙур иғтибар бирелеүен билдәләне. –Был иҡтисадтың ҙур өлөшө генә түгел. Һүҙ престиж, төбәкте алға сығарыу тураһында ла бара.  Беҙгә байтаҡ халыҡ килә, туристар һаны буйынса беҙ Волга буйы федераль округында лидерҙар иҫәбендә. Шулай ҙа ынтылаһы  үрҙәр бар. Иң беренсе, туризм инфраструктураһын үҫтереүҙе дауам итергә, заманса туризм продукттарын тәҡдим итергә кәрәк. Бының менән беҙ планлы рәүештә шөғөлләнергә тейеш, – тине Радий Хәбиров. Рәсәйҙең Дәүләт Думаһы рәйесе урынбаҫары Владислав Даванков  үҙ сығышында  Башҡортостанда туризм  үҫешенә ыңғай баһа бирҙе. –Йыл һайын Башҡортостанға 2,3 миллион кеше килә. Был һан йылдан -йыл арта. Мәҫәлән, үҙем флайбордҡа һеҙҙең республикала баҫтым. Күптәрегеҙ һеҙҙә ошо йүнәлештә көслө мәктәп булыуын белмәйҙер ҙә. Башҡортостан – Рәсәйҙә үҙен күрһәтә белгән сағыу төбәктәрҙең береһе. Был үҙенсәлекле костюмдар, ҡыҙыҡлы стендтар, милли аш-һыуҙың тәмле өлгөләре. Иң мөһиме шул – Башҡортостанда булған кешеләр бында ҡабаттан ҡайта, – тине ул. Рәсәй Дәүләт Думаһының туризм һәм туризм инфраструктураһын үҫтереү буйынса комитеты рәйесе Сангаджи Тарбаев төбәктәрҙә туризм кластерҙарын булдырыуҙың мөһимлеген  билдәләне. –  Туризм тармағының мәғәнәһе күпкә киң, ул ял итеүҙе, күңел асыуҙы ғына аңлатмай. Был биләмә үҫеше лә, халыҡтың мәшғүллеге лә, йыйылған һалымдарҙы күтәреү ҙә. Башҡортостанға килгән туристарҙың ағымы юғары, шул уҡ ваҡытта республиканың потенциалы тағы ла ҙурыраҡ. Башҡортостанда индустрияның локомативы буласаҡ,   ҙур туроператор йәки кластер булдырыу мөһим. Уның аша федераль коллегаларға сығырға кәрәк.  Улар  һеҙҙең төбәк менән әүҙем рәүештә эшләйәсәк, тышҡы баҙарҙа алға этәрәсәк, – тине Сангаджи Тарбаев. Рәсәй Дәүләт Думаһының бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ комитеты рәйесе Александр Деминдың бәләкәй туризм бизнесын үҫтереү өсөн шарттар булдырыу тураһындағы сығышы ла файҙалы булды. – Башҡортостанда бизнес үҫә. Тыуған республикағыҙҙы яратыуығыҙ, барыһын да бөтә күңелегеҙҙе һалып эшләүегеҙ күренеп тора. Туризмға айырым туҡталһаҡ, был тармаҡта формалашҡан килемдең 75 процентын бәләкәй һәм урта предприятиелар тәьмин итә. Улар – бәләкәй отелдәр асҡан, экскурсиялар ойошторған эшҡыуарҙар. Был да иҡтисадтың мөһим секторы, – тине ул. Түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашыусылар туризм үҫешенең төп тенденциялары, транспорт уңайлылығы, брендтар булдырыу тураһында ла фекер алышты. Торатау геопаркының генераль директоры Заһир Хәзимуллин геопарктың туризмдың тотороҡло үҫеш биләмәһе булыуы тураһында түбәндәге фекерҙе әйтте: –Беҙҙең республика илебеҙҙә тәүгеләрҙән  булып геопарктарҙы  биләмәнең тотороҡло үҫеш формаһы булараҡ ҡуллана, улар ЮНЕСКО-ның халыҡ-ара кимәлдә танылған моделе булып тора. Геопарк – биләмә үҫеше формаһы булараҡ айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре  өсөн яҡшы тура килә, сөнки ул бер юлы өс бурысты башҡара: туристарҙы йәлеп итеү, туризм ағымдарын көйләү һәм бүлеү, ошо рәүешле тәбиғи һәйкәлдәргә антропоген көсөргәнеш кәмей, тәбиғи объекттар һаҡлана. Былар барыһы ла барлыҡ ҡыҙыҡһыныусы яҡтарҙың берләшеүгә комплекслы ҡарашы иҫәбенә өлгәшелә: урындағы халыҡтың, бизнестың, фәнни берләшмәләрҙең, төбәк һәм федераль властарҙың. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Туризм өлкәһендә уртаҡлашыр тәжрибәбеҙ ҙур,Спорт,7742,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2026-01-27/turizm-lk-end-urta-lashyr-t-zhrib-be-ur-4552023,2026-01-27T13:00:00+00:00
57 гыйнварга каршы төндә христиан динен тотучылар Раштуа бәйрәмен каршылады. Керәшен татарлары Гайсә пәйгамбәрнең туган көнен билгеләргә Казанның Тихвин чиркәвенә ыелды. Төнге 12 дә башланган бу чарага йөздэн артык кеше килде.,Керәшен татарлары Раштуаны бәйрәм итте,Дин,226,https://www.azatliq.org/a/24444627.html,2012-01-07T09:13:50+00:00
"Гөлнур ҠЫУАТОВАРәүфә ауылға ҡайтҡан һайын, яңғыҙы булғанда, зыярат янында туҡтап, тәрән уйҙарға бирелеп ала. Күңеленә яҡын кешеһенең – берҙән-бер мөхәббәтенең, ҡәбере урынлашҡан яҡҡа күҙҙәрен төбәп, бар тормошон күҙҙән үткәрә. Бөгөн дә, уның вафат булған көнөн тап килтереп, ауылға ҡайтты ла, ғәҙәттәгесә, машинаһын юл ситендә туҡтатты.",Үкенес,Йәмғиәт,336,https://henek.info/articles/common_material/2025-01-28/kenes-4099080,2025-01-28T15:00:00+00:00
"Чарада катнашучыларфикерләрХәтер кичәсендә Исхакый һәм Максудига багышланган документаль фильм күрсәтелде. Кичәне оештыручы ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге рәисе Наил Нәбиуллин Садри Максудиның тормышы һәм эшчәнлеге, татар милләте һәм төрки дөнья фикерен булдырудагы роле турында сөйләде. ""22 июльдә безнең Гаяз Исхакыйны югалтуыбызга 69 ел булды, ә 23 июльдә, бөек татар һәм төрки дөнья эшлеклесе, дөнья күләмендә танылган шәхес Садри Максудиның тууына 145 ел. Безнең бурыч – аларны истә тоту, башкаларның исенә төшерү. Бүген без Садри Максудины һәм Гаяз Исхакины искә алырга ыелдык, чөнки нәкъ менә алар татарларның бәйсезлеге башында торган, төркилек һәм төрки дөнья бердәмлеге идеологиясен төзегән. Без аларга чиксез рәхмәтле һәм чиксез хөрмәт белән искә алабыз"" дип сөйләде Азатлыкка Нәбиуллин. ""Азатлык"" берлеге рәисе Садри Максуди белән Гаяз Исхаки исемнәренә Татарстанда да, Төркиядә дә тиешле хөрмәт күрсәтелмәвенә зарланды. ""Садри Максуди да, Гаяз Исхакый да онытылды. Татарстан белән барысы да аңлашыла, бездә миллилек тулысынча диярлек тыелган, ә менә Төркия очрагында берни аңлашылмый. 23 июльдә без Садри Максудиның 145 еллыгын билгеләп үтәбез. Бу кеше хәзерге Төркияне булдыручыларның берсе, аның хокукы системасын төзүче, галим, профессор, Ататөрекнең фикердәше һәм дусты. Әмма, моңа карамастан, Төркиянең 100 еллыгында аның исеме бөтенләй искә алынмый, юбилее билгеләп үтелми, аның исеме белән мәктәпләр, университетлар, урамнар, проспектлар аталмый. Төркия башкаласында Садри Максуди хөрмәтенә аталган бер кечкенә урам да юк. Ә төрек оешмалары никтер Максуди хөрмәтенә чаралар уздырырга да ыенмый, эш күрсәтү белән генә шөгыльләнүче сәяси фиркаләр турында әйткән дә юк. Төрек кардәшләребезнең хәзерге Төркияне төзүдә актив катнашкан кешегә шулкадәр битараф булулары бик кызганыч. Әмма төрек оешмалары дәшмичә, Садри Максудины онытуны кулай күрсәләр, без татарлар онытмадык. Инде тиздән без Садри Максудига багышланган дистәләгән чаралар оештырачакбыз. Әмма безгә бернинди ярдәм күрсәтелми, һәм безгә, әлбәттә, бик авыр. Әмма без республикага Садри Максуди, Гаяз Исхаки һәм Йосыф Акчура кебек онытылган каһарманнарының исемнәрен кайтарачакбыз"" ди Наил Набиуллин. Кичәдә катнашучылар татарча сөтле чәй һәм чәкчәк-бавырсак кебек милли ашлар белән сыйланды. Шулай ук Садри Максуди һәм Гаяз Исхакига багышланган китаплар күргәзмәсен белән танышты, теләүчеләр шулай ук татар китапханәсендәге китапларны укый алды. Чара Татарстан гимнын яңгырату белән тәмамланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарлар Антальяда Садри Максуди белән Гаяз Исхакыйны искә алды,Татарстан,2572,https://www.azatliq.org/a/32515615.html,2023-07-23T17:13:50+00:00
"Өфөлә Кузнецов Затонындағы 164-се белем биреү үҙәгенә киләсәк уҡыусыларҙың исемлектәрен төҙөй башлағандар. Әлегә ваҡытлыса Киров районының башҡа мәктәптәрендә уҡып торған балаларҙың документтарын яңы мәктәпкә ебәрәләр, шуға уларҙың ата-әсәләренән ғариза талап ителмәй, тигән район хакимиәте башлығы Илвир Нурдәүләтов. 7 һәм 9 февралдә, балалары Өфөнөң башҡа мәктәптәрендә уҡып йөрөһә лә, уларҙы яңы мәктәпкә күсерергә теләгән ата-әсәләрҙән ғаризалар ҡабул ителәсәк. Яңы мәктәп 2200 балаға иҫәпләнгән. Ул республикала ғына түгел, тотош Волга буйы федераль округында ла иң ҙур мәктәп булып тора. Синыф бүлмәләренән тыш, унда дүрт спорт һәм тамаша залы, дизайн студияһы, фото һәм кино студияһы, театр студияһы, нәшриәт үҙәге, робот техникаһы кабинеты, компьютерлы интерактив 3-кабинеты йыһазландырыла. Сығанаҡ: Башинформ.",Яңы мәктәпкә документтар ҡабул итәләр,Яңылыҡтар,818,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-05/ya-y-m-kt-pk-dokumenttar-abul-it-l-r-4565809,2026-02-05T12:38:00+00:00
"Иң яҡшыһы мәрхүм ата-әсә өсөн үҙ балаларының доға ҡылыуы. Был ҡыҫҡа, еңел доғаларҙы ятлап алыуы ауыр түгел.",Мәрхүм атай-әсәй өсөн үҙебеҙ доға ҡылайыҡ,Дин,107,https://bashgazet.ru/news/iman/2025-12-06/m-rh-m-atay-s-y-s-n-ebe-do-a-ylayy-4496009,2025-12-06T02:00:00+00:00
"3 кг ҡыяр 250 мл көнбағыш майы 250 мл томат кетчубы 250 мл башҡа кетчуп (чили, шашлычный) 125 мл һыу 100 мл аш һеркәһе (9) 1,5 аш ҡалағы тоҙ 180 г шәкәр 12 теш һарымһаҡ Маринад өсөн һарымһаҡтан башҡа барыһын бергә ҡушып болғатырға. Ҡыярҙы 8 өлөшкә киҫеп сығырға. Маринад менән бутап, талғын утта 25-30 минут ҡайнатырға, ваҡыты-ваҡыты менән болғатып торорға. Һарымһаҡты ҡырғыстан үткәреп ҡушырға ла, йәнә 10 минут быҡтырырға. Эҫе килеш стерилләштерелгән һауыттарға бушатырға. Тәмле лә, татлы ла турама әҙер. Һыуытҡыста йә баҙҙа һаҡларға. Аштарығыҙ тәмле булһын!",ҠЫШҠЫЛЫҠҠА ҠЫЯРҘАН ТУРАМА,Йәмғиәт,560,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-08-29/ysh-yly-a-yyar-an-turama-3410345,2023-08-29T09:51:00+00:00
"Талашһаҡ та, һуғышһаҡ та. бергәбеҙ әле! Юмореска Ирем менән тағы талаштыҡ. Ярай әле һуғышыуға барып етмәне. Әтеү балалар сығып киткәс, өй аулаҡ, алты бүлмә буйлап сабып йөрөп ирешәбеҙ. Унан алдағы талаштарҙы иҫкә төшөргәндә лә барыһы ла иремдең һунарына һәм минең яратҡан әртисемә барып бәйләнә. Ирем минең телефон һәм телевизорҙан бушамауыма зарлана. Үҙе һуң! Лыс һөйәк күгәрсен ҙурлығындай ҡыр өйрәген алып ҡайтам тип өс көн, өс төн йөрөй. Дуҫтары менән тейәлешеп сығып китәләр ҙә, юҡ булалар. Яҙа – йоҙа, нимәлер алып ҡайтҡан була шулай. Уныһын таҙартып буламы? Йә бешереп? Ипләп кенә эткә йә бесәйгә ырғытам. Ә беҙҙең Мыраубай аҙығын иремдең тәпишкәләренә ултырып ашарға ярата. Шулай ашап ултырғанында иремә тотолған. Ирешеү түгел, һуғыша яҙҙыҡ. Ирем баҫып торған балаҫты йәһәтләп тартып уны ҡолаттым да, сығып ҡастым. Ирем һуғыуға һуҡмай ул мине. Мин үҙем туҡтай алмай, ҡыҙып китеп, ҡулыма нимә эләгә шуны ташлап алам да китәм. Икенсе мәртәбә ирем миңә урмандан. мөгөҙ алып ҡайтты. Йәнәһе, ҡиммәт тора хәҙер мышы мөгөҙө. Әллә мышы мөгөҙө ҡиммәт тора, әллә өс төн ҡайтмай йөрөгәнендә миңә мөгөҙ  ҡуйыуына ишара. Шулай тип уйлап бөтөп тә өлгөрмәнем, иремдең ҡаҡ маңлайына баяғы мышынан ҡалған нәмә барып та эләкте. Саҡ ҡасып ҡотолдо. Үҙем бер төрөк әртисен яратам. Үләм инде! Шуның киноларын ҡарайым көн-төн. Баяғы ир генәм мине ҡыҙғанған була. Әле бына яратҡан әртисем һынланған ҙур картина эшләтеп алдым. Үҙе буйлығындай. Беҙҙең йоҡо бүлмәһенә элеп, ирем һунарҙа юғалып йөрөгәнендә өс көн, өс төн бер нәмә эшләмәй керпек тә ҡаҡмай текләп ята инем, йоҡлап киткәнмен. Ә ирем ҡәйнеш менән ҡайтып ингән. Был икәү минең теп-тере булып ҡарап торған әртисемде күреп өнһөҙ ҡалған. Ҡәйнеш шунда уҡ туғандарҙың чатына Еңгә ыспальняларына һөйәренең рәсемен элеп ҡуйған тип яҙа һалған. Китте ҡаңғырыҡ! Бөгөнгө талаш та шуның өсөн дауам итә. Сөнки ирем минең яратҡан әртисемдең исемен йөрөткән әтәсемде, башмағымды (һимертмәйенсә! ) һуйырға, ә этемде аҙаштырырға йөрөй! Бына шулар өсөн һуғыш бара әле беҙҙең Ярай, әхирәттәр, йүгерҙем! Ирем машинабыҙға ла әртисемдең исемен ҡушҡанды һиҙеп ҡалған шикелле! Гүзәл Иҫәнгилдина.","Талашһаҡ та, һуғышһаҡ та. бергәбеҙ әле!",Юмор,2114,https://henek.info/news/++--/2025-12-02/talash-a-ta-u-ysh-a-ta-berg-be-le-4489888,2025-12-02T11:51:00+00:00
"Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләрне сайлап алу пункты. Уфа, 2023 елның мартыфикерләрБүген, 28 апрельдә Башкортстан хөкүмәтендә киңәшмә үтәчәк, анда контракт нигезендә хәрби хезмәткә әлеп итү чаралары турында сөйләшәчәкләр. Бу хакта үзенең чыганагына сылтама белән """"хәбәр итә. Басма әңгәмәдәше фикеренчә, итәрлек санда контрактчы хәрбиләрне туплый алмаулары бу киңәшмәдә төп мәсьәлә булачак. Аның әйтүенчә, янәсе Башкортстанга быел 1 декабрьгә кадәр контракт белән хәрби хезмәткә бару өчен 12 меңнән артык кеше ыю бурычы куелган. Март һәм апрель айларында 2,5 мең кеше ыярга тиеш булганнар. Әмма бу күрсәткеч әлегә яртылаш кына үтәлгән диелә. Киңәшмәдә республика башлыгы Радий Хәбиров, шулай ук Уфага эш сәфәре белән килгән Русия президентының федераль округтагы вәкиле Игорь Комаровһәм Русия саклану министрының беренче урынбасары Руслан Цаликовта бар катнашыр дип көтелә. Катнашучылар контрактчыларны туплауны арттыру чараларын караячак диелә. Мәсәлән, бюджет оешмалары хезмәткәрләре белән эшләү һәм агитация эшләре көчәйтеләчәк. Моннан тыш, контракт белән хәрби хезмәткә барырга ризы булучы дәүләт хезмәткәрләренә дәүләттән ярдәм чаралары тәкъдим ителәчәк. Уфада Русия гаскәрендә контракт нигезендә хезмәт итәргә теләүчеләр өчен беренче күчмә пунктлар март ахырындаачылган иде. Украинада сугыш башланганнан бирле Башкортстаннан дүрт ихтыяри батальонны фронтка ибәрделәр. Бу - Миңлегали Шәйморатов, Александр Доставалов, Салават Юлаев һәм ""Ватан"" батальоннары. Бу атнада Башкортстаннан Даян Мурзин исемендәге тагын бер ихтыяри батальонны сугышка кертер алдыннанхәрби әзерлекләргә ибәрделәр. Шул ук вакытта сугышта һәлак булучылар саны ягыннан Башкортстан алдынгы төбәкләрнең берсе. Азатлык ачык чыганаклардан туплаган мәгълүматларга күрә, Башкортстаннан - кимендә 632 кешеһәлак булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Башкортстанда хәрби хезмәткә чакыру планын үтәү өчен контрактчыларны ыю эшен көчәйтәчәкләр,Яңылыҡтар,1913,https://www.azatliq.org/a/32383277.html,2023-04-28T07:38:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАвыр һәм аеруча авыр инаятьләр өчен хөкем ителгәннәр турында сүз бара. Башкортстан депутатлары федераль канунга миграция сәясәтен кырысландыра торган төзәтмәләр әзерләгән. Корылтай Русиягә элек хөкем ителгән мигрантларны кертмәскә тәкъдим итә, дип яза""Коммерсантъ"". Депутатлар мондый төзәтмәләрнең кирәклеген мигрантлар арасында инаятьчелек артуы, шуның аркасында социаль киеренкелек барлыкка килүе белән аңлата. Хәзерге вакытта авыр яки аеруча авыр инаять кылып, хөкем ителү вакыты бетмәгән яки гамәлдән чыгарылмаган кешеләргә генә Русиягә керү тыела. Ә депутатлар хөкем ителү вакыты беткән яки гамәлдән чыгарылган булса да, мондый чит ил ватандашларына илгә керүне, шулай ук аларга вакытлы яшәүгә һәм эшләүгә рөхсәт бирүне тыймакчы була. Төзәтмәләргә аңлатма язуында Русия эчке эшләр министрлыгының статистикасы китерелә. Анда әйтелгәнчә, елларда мигрантларның кеше үтерүе очраклары 52 процентка арткан. 2023 елда мигрантлар арасындагы инаятьләрнең гомуми саны 75 процентка арткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстан депутатлары элек хөкем ителгән мигрантларны Русиягә кертүне тыярга тәкъдим итә,Яңылыҡтар,1142,https://www.azatliq.org/a/bashkortstan-deputatlari-elek-hokem-itelgan-migrantlarni-rusiyaga-kertune-tiyarga-takdim-/33109411.html,2024-09-06T12:36:01+03:00
"""Здравствуйте, уважаемая команда! Я ваш поклонник и поклонник вашей музыки, и мне очень нравится, что вы продвигаете свою культуру! Несколько дней назад я нашел кое-что, что, возможно, вас тоже заинтересует. Здесь, в Голландии, есть памятник, посвященный башкирам, которые помогали голландцам в борьбе против Наполеона. Посмотрите, если хотите. "" Эйе, ысынлап та, бында Гелдерланд провинцияһындағы Вессен ауылынан алыҫ түгел, Эйссель йылғаһы буйында башҡорт - яугирына, төньяҡ амурына, һәйкәл эшләнгән. Монумент 1813 йылдың ноябрендә Рус армияһы составында Нидерландтарҙы Наполеон ғәскәрҙәренән азат итеүҙә ҡатнашҡан башҡорт яугирҙары хөрмәтенә ҡуйылған. Отряд генерал Александр Бенкендорфтың командалығында хәрәкәт иткән. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!",А артистарына Нидерланды тамашасыһынан хат килгән,Тарих,753,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-12-22/ay-yola-artistaryna-niderlandy-tamashasy-ynan-hat-kilg-n-4516907,2025-12-22T12:15:00+00:00
"Быға тиклем өгөлдөрҙө тиҙ генә бешереп алыу ысулы менән бер уртаҡлашҡайныҡ инде. Бына әле тағы ла бер тиҙ юл тураһында билдәле булды. Әлбиттә, сөгөлдөрҙө ике сәғәт буйына ғәҙәти ысул менән бешерергә була, йәки духовкала бешереп алһаң, тәме юғалмай. Тик былар оҙаҡ, бысраҡ кәстрүлдәр, бөтә өйгә таралған еҫ, һыулы йәшелсә. Шуға был кәңәш тормошоғоҙҙо бер аҙ еңеләйтер кеүек. Эшләп ҡарайыҡ! Был ысулды тормошҡа ашырыу өсөн бөтөн полиэтилен пакет, һыйҙырышлы кәстрүл һәм плитә талап ителә. Сөгөлдөрҙө ентекләп йыуырға, дүрт өлөшкә бүлергә һәм тышынан таҙартырға кәрәк (йәки башта таҙартырға, һуңынан ҡырҡырға). Ҙур йәшелсәне алты өлөшкә, ваҡтарын уртаға ҡырҡыу тәҡдим ителә. Әҙерләнгән киҫәктәр пакетҡа һалына һәм унда бер ҡалаҡ шәкәр өҫтәргә кәрәк. Шәкәр ҡуйы бордо төҫөн һаҡлап ҡалыуға булышлыҡ итә һәм әҙерләү процесын тиҙләтә. Уны ҡулланыу мотлаҡ шарт! Пакеттан мөмкин тиклем күберәк һауаны сығарырға кәрәк, юғиһә ул бешереү процесында өҫкә ҡалҡып сыға, ә был һөҙөмтәгә кире йоғонто яһай ала. Пакет тығыҙ бәйләнә һәм кәстрүлгә һалына, шунан һуң ҡайнар һыу (йәки һалҡын, әммә был осраҡта бешереү ваҡыты арта) менән тултырыла. Таймер 25 минутҡа ҡуйыла (ҙур киҫәктәре өсөн 30 минутҡа). Был ваҡыт үткәндән һуң эҫе һыуҙы түгегеҙ, ә сөгөлдөрҙө биш минутҡа һалҡын һыуға һалығыҙ. Һөҙөмтәлә матур, йомшаҡ һәм сағыу төҫтәге йәшелсә барлыҡҡа килә, унда артыҡ дым булмай һәм яратҡан салат өсөн нигеҙ булырға әҙер. Пакетта сөгөлдөр бешереүҙең өҫтөнлөктәре: таҙа һауыт-һаба, ваҡыт һәм ресурстарҙы экономиялау, насар еҫтең булмауы, тәм сифаттарының яҡшырыуы, сағыу төҫтәрҙең һаҡланыуы һәм һыу менән бәйләнештең булмауы. Берҙән-бер етешһеҙлеге – айырыуса тәьҫирле кешеләрҙә пакеттан продуктҡа зарарлы матдәләрҙең үтеп инеүе тураһында хәүеф тыуыуы ихтимал. Был осраҡта пакеттарҙағы ярмаларҙы иҫкә төшөрөргә кәрәк, улар бөтә ерҙә лә бер ниндәй ҙә ҡурҡыуһыҙ бешереү өсөн ҡулланыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Тағы ла бер сөгөлдөрҙө тиҙ бешереү ысулы,Йәмғиәт,1972,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-21/ta-y-la-ber-s-g-ld-r-ti-beshere-ysuly-4544275,2026-01-21T01:35:00+00:00
Бөйөк Ватан һуғышында беҙҙең ҡартолатайҙар ҙа ҡатнашҡан.,Улар менән ғорурланам,Еңеү,56,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-08/ular-men-n-orurlanam-4228184,2025-05-08T10:57:16+00:00
"Башҡортостанда 2025 йылда хәрбиҙәргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү буйынса ҙур күләмдә эш башҡарылды. Республикала 54 төбәк ярҙам сараһы ғәмәлдә, шуларҙың 11-е 2025 йылда индерелгән. Уларҙы финанслау күләме ике тапҡырға артты – 13,4 миллиард һумдан 30 миллиард һумға тиклем. Был турала бөгөн Хөкүмәт кәңәшмәһендә исемле йылға йомғаҡ яһап вице-премьер – спорт министры Руслан Хәбибов хәбәр итте. – Беҙҙең маҡсат – бер тапҡыр ғына ярҙам итеү түгел, ә яугирҙәрҙе тулы кимәлдә тыныс тормошҡа ҡайтарыу. Был процестың барышы төп индикаторҙар буйынса контролдә тотола. Ҡайтҡандарҙың 86,3 проценты диспансеризация, 25 проценты реабилитация үтә, 77,8 проценты эшкә урынлаштырылды, башҡа ярҙам күрһәтелә. Инвалид ветерандарға айырыуса иғтибар бүленә. Физкультура һәм спорт – махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың һәм уларҙың ғаилә ағзаларының интеграцияһында айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Башҡортостандың адаптив спорт үҙәгендә ауыр яраланыу сәбәпле инвалид булып ҡалған 43 МХО-ла ҡатнашыусы шөғөлләнә. ""Батырлыҡ"" проекты 800-ҙән ашыу кешене берләштерҙе. Республика Дзержинскиҙа үткән Ватанды һаҡлаусылар Кубогы бөтә Рәсәй ярыштарында еңеүсе булды. Махсус муниципаль ярҙам үҙәктәре селтәрен булдырабыҙ. Бөгөн улар 27 районда һәм ҡалала асыҡ һәм уңышлы эшләй. 2026 йылда тағы ла 36 үҙәк асыу планлаштырыла, — тип хәбәр итте Руслан Хәбибов. Вице-премьер киләсәккә билдәләнгәнен өҫтөнлөктәрҙе әйтте. Руслан Хәбибов һүҙҙәренсә, муниципаль ярҙам үҙәктәре селтәрен булдырыуҙы тамамлау, МХО-ла ҡатнашыусыларҙы эшкә урынлаштырыу темптарын арттырыу, ҡайтыусы яугирҙәрҙе комплекслы оҙатыу өсөн бер тәҙрә системаһын эшләтеп ебәреү һәм ветерандарҙы физик культура һәм спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү өҫтөнлөклө йүнәлеш булып тора. – Беҙҙең дөйөм бурысыбыҙ – ярҙам күрһәтеү генә түгел, ә һәр ветеран һәм уның ғаиләһе онотолмаған, ҡәҙерләнгән, уларға ярҙам иткән мөхит булдырыу. Башҡортостан бөтә ил менән бергә беҙҙең заман геройҙарына ярҙам итеү системаһын төҙөүҙе дауам итергә әҙер, — тине Руслан Хәбибов. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2025 йылда республикала махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам итеү буйынса системалы эш башланыуына иғтибар итте. – Ярҙам үҙәктәре һәр ҡалала булырға тейеш. Райондарҙа ла иғтибар итергә кәрәк. Хәрби хеҙмәткәрҙәр ҡайтасаҡ. Әле өс меңдән ашыу кеше ҡайтҡан. Уларҙың 77 проценты эшкә урынлашҡан. Ә ҡалған 23 проценты? Быны күҙәтергә кәрәк. Әлегә өс мең. Артабан тиҫтәләрсә мең буласаҡ. Яугирҙәрҙе ҡаршыларға әҙер булырға кәрәк, – тине Радий Хәбиров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яугирҙәр һәм уларҙың ғаиләләре яҡлаулы,Махсус хәрби операция,2594,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-12/yaugir-r-m-ular-y-ail-l-re-ya-lauly-4534593,2026-01-12T15:45:00+00:00
"Шағирә, драматург, Башҡортостандың Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары, Шәйехзада Бабич республика йәштәр дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Тәнзилә Сәлих ҡыҙы Дәүләтбирҙина Байназар мәктәбендә ҡунаҡта. Иманғолова Әдилә. Бөрйән районы, Байназар ауылы.",Тәнзилә Дәүләтбирҙина Байназар мәктәбендә ҡунаҡта,Яңылыҡтар,300,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-19/t-nzil-d-l-tbir-ina-baynazar-m-kt-bend-una-ta-4014776,2024-11-19T14:00:00+00:00
"Етерлек тотҡас, ултырып табышты бүлешкәндәр. Ҡайһы берҙәре тәмәке тартырға керешкән. Бер ағай янсығынан тәмәкеһен алһа, махоркаһы еүешләнгән. Был ағайыма: Мөхәммәтйән, ҡана тартырға бир әле, минеке еүешләнгән, — ти икән. Ағайым тегенең алдында ятҡан ҙур ғына сорағайына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, тәмәке бирәм, — тигән. Ҡайһылайтаһың, тартҡы килә бит. Ал, әйҙә, — тигән теге ағай. Махорка алып, инде гәзитенә урайым тиһә, эшкинмәгән — еүеш икән. Теге тағы: Мөхәммәтйән, махоркаһын бирҙең, ҡағыҙын да бир инде, — тигән. Ағайым тағы ла тегенең ҙур ғына көрйә балығына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — тигән. Аҙаҡ гәзит биргән дә тегенең балығын үҙенә шылдырып ҡуйған. Теге ағай махоркаһын төрөп тоҡандырайым тиһә, шырпыһы ла еүешләнгән икән — тоҡанмай ҙа ҡуя. Хәҙер бының шырпыһын һораған. Ағайым тағы тегенең ҙур ғына оптоһона төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — ти икән. Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә тигәндәй, тартмайынса сыҙай алмаған был ағай һуҡрана-һуҡрана сираттағы табышын быға шылдырған. Шулай итеп, яр башында ғына йөрөһә лә, ағайым балыҡты башҡаларҙан күберәк тотҡан. Хәҙер беҙҙә йылғаға барыусыларҙы ошо балығыңды бирһәң тип оҙатып ҡалалар. Ә. БИКБУЛАТОВ. Йылайыр районы. Етерлек тотҡас, ултырып табышты бүлешкәндәр. Ҡайһы берҙәре тәмәке тартырға керешкән. Бер ағай янсығынан тәмәкеһен алһа, махоркаһы еүешләнгән. Был ағайыма: Мөхәммәтйән, ҡана тартырға бир әле, минеке еүешләнгән, — ти икән. Ағайым тегенең алдында ятҡан ҙур ғына сорағайына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, тәмәке бирәм, — тигән. Ҡайһылайтаһың, тартҡы килә бит. Ал, әйҙә, — тигән теге ағай. Махорка алып, инде гәзитенә урайым тиһә, эшкинмәгән — еүеш икән. Теге тағы: Мөхәммәтйән, махоркаһын бирҙең, ҡағыҙын да бир инде, — тигән. Ағайым тағы ла тегенең ҙур ғына көрйә балығына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — тигән. Аҙаҡ гәзит биргән дә тегенең балығын үҙенә шылдырып ҡуйған. Теге ағай махоркаһын төрөп тоҡандырайым тиһә, шырпыһы ла еүешләнгән икән — тоҡанмай ҙа ҡуя. Хәҙер бының шырпыһын һораған. Ағайым тағы тегенең ҙур ғына оптоһона төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — ти икән. Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә тигәндәй, тартмайынса сыҙай алмаған был ағай һуҡрана-һуҡрана сираттағы табышын быға шылдырған. Шулай итеп, яр башында ғына йөрөһә лә, ағайым балыҡты башҡаларҙан күберәк тотҡан. Хәҙер беҙҙә йылғаға барыусыларҙы ошо балығыңды бирһәң тип оҙатып ҡалалар.",Ҡармаҡһыҙ балыҡсы,Юмор,2418,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-10/arma-y-baly-sy-3962489,2024-10-10T07:40:00+00:00
"Ярыштар 2 декабрҙә башланды, 14 декабрҙә тамамланасаҡ. Унда Башҡортостандың 110 спортсыһы ҡатнаша. Сығанаҡ: Башинформ. Фотолар:  Башҡортостандың спорт министры вазифаһын башҡарыусы Руслан Хәбибовтың телеграм-каналынан.",Өфөлә йәш спортсылар көс һынаша,Яңылыҡтар,218,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-04/f-l-y-sh-sportsylar-k-s-ynasha-4037735,2024-12-04T14:52:00+00:00
"Сара Еңеүҙең 80 йыллығы Һәм МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү йылы сиктәрендә үткәрелә. Ваҡиғаның төп идеяһы — быуындар бәйләнеше, хәҙерге геройҙарға ярҙам итеү һәм тарихи хәтерҙе һаҡлау. Кисә Тинькофф-холдың «Колизео» концерт залында үткәрелә. Ул 500-ҙән ашыу ҡатнашыусыны-яугирҙарҙы, ветерандарҙы, баш ҡалаһы халҡын һәм ҡунаҡтарын берләштерәсәк. Сара сиктәрендә хәйриә аукционы үтәсәк, унан кигән МХО-ла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә ярҙамға йүнәлтеләсәк. Башлана 19.00 сәғәттә. 18 Бынан тыш, республикала «СВОи нвые возможности» тигән масштаблы белем биреү проекты старт ала, ул ветерандар һәм уларҙың яҡындарын пофессиональ яҡтан әҙерләүгә йүнәлтелгән.  Ике проект та Башҡортостан хөкүмәте ярҙамында тормошҡа ашырыла. Сара Еңеүҙең 80 йыллығы Һәм МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү йылы сиктәрендә үткәрелә. Ваҡиғаның төп идеяһы — быуындар бәйләнеше, хәҙерге геройҙарға ярҙам итеү һәм тарихи хәтерҙе һаҡлау. Кисә Тинькофф-холдың «Колизео» концерт залында үткәрелә. Ул 500-ҙән ашыу ҡатнашыусыны-яугирҙарҙы, ветерандарҙы, баш ҡалаһы халҡын һәм ҡунаҡтарын берләштерәсәк. Сара сиктәрендә хәйриә аукционы үтәсәк, унан кигән МХО-ла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә ярҙамға йүнәлтеләсәк. Башлана 19.00 сәғәттә. 18 Бынан тыш, республикала «СВОи нвые возможности» тигән масштаблы белем биреү проекты старт ала, ул ветерандар һәм уларҙың яҡындарын пофессиональ яҡтан әҙерләүгә йүнәлтелгән.  Ике проект та Башҡортостан хөкүмәте ярҙамында тормошҡа ашырыла. Мәғлүмәт һәм фото ""Башинформ"" сайтынан.",МХО-ла ҡатнашыусылар һәм уларҙың ғаиләләренә арналған саралар,Аңлатма,1529,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-22/mho-la-atnashyusylar-m-ular-y-ail-l-ren-arnal-an-saralar-4246002,2025-05-22T10:15:00+00:00
"Вместе с Дмитрием Мосуновым на республиканском этапе город также представят шесть победителей в номинациях: Светлана Гагарина – педагог Дома детского творчества «Новатор»; Сабина Узбекова – педагог Центра детского творчества «Сулпан»; Роза Палатова – педагог Дворца творчества «Орион»; Лиана Саитова – педагог Детско-юношеского центра «Салям»; Олег Яруллин – педагог Уфимского городского детского морского центра имени контр-адмирала М. И. Бакаева; Гульнара Бурангулова – педагог Центра науки, инновации и творчества «Росток». Победителей наградили Почетными грамотами и призами от Башкирской организации Профсоюза образования. Абсолютный победитель получил специальную награду – Профсоюзный сертификат «Тур выходного дня». Поздравляем победителей с заслуженными наградами и выражаем благодарность всем участникам за их труд, стремление к совершенствованию и вклад в развитие дополнительного образования детей! Информация с сайта: профсоюз образования Башкортостан",Объявлен победитель столичного конкурса «Сердце отдаю детям»,Мәғариф,964,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-13/ob-yavlen-pobeditel-stolichnogo-konkursa-serdtse-otdayu-detyam-4576474,2026-02-13T09:35:00+00:00
"Концерттан – дауаханаға Аҙна самаһы үлем менән көрәште Ғайсар Зәйнуллович. Ҡан баҫымы ныҡ түбәнәйеп, тамырҙары бөтөнләй эскә батып, бер нисә тапҡыр ғырылдай-ғырылдай әжәл менән алышты. Тик ҡаланың билдәле эшҡыуары – серегән байҙың был донъя менән бәйләнеше бөтмәгән ине. Керәле-сығалы торған иҫенә килгән һайын, кемдәндер ғәфү үтенде, кисереүҙәрен һораны. Ялбарҙы. Иламһырап нимәлер мығырлап та алды. Реанимация бүлегендә эшләгән, Ғайсар янына көн аша кереп йөрөгән, Саимә исемле шәфҡәт туташы уның бер үк кешеләрҙең исемен ҡабатлауын аңғарып ҡалды. Башта ниндәй таныш исемдәрҙе телгә ала икән был тип, баш ватты. Бары тик әсәһе менән телефон аша һөйләшкәндә генә, йомғаҡтың осо һүтелде. – Мираҫ концертта шул хәтлем матур йырлаған икән. Видеоһын ауылдаштар чатында ҡарап ике-өс көн дауамында илай-илай тыңланыҡ. – Ниндәй Мираҫ тураһында әйтәһең, әсәй? – тип Саимә башта кем хаҡында һүҙ барғанын аңламай торҙо. – Хәтирә апайыңдың улы инде. Атаһына оҡшап моңло бит. – Бәй, Мираҫ та үҫкән икән дә, – тине Саимә аптырап. Ҙур күҙле, асыҡ йөҙлө, мәктәптә үткән бер сарала ла ҡатнашмай ҡалмаған Мираҫ, Саимә мәктәпте тамамлағанда, башланғыс класта ғына уҡый ине. Шуға ҡапыл ғына иҫенә төшмәне. – Мират ағайҙың да улы үҫкән икән, – тине йәнә ҡабатлап. – Ғүмер аҡҡан һыуҙай үтә ул, ҡыҙым. Атаһы үлгәндә ул тыумаған да ине. Хәҙер ун етеһе менән бара. – Ысынлап та, күҙ асып йомған ара һымаҡ ҡына шул. – Йырсы Миратты оҙатырға әсәһенә эйәреп барғанын, Хәтирә апайҙың иренең йәнһеҙ кәүҙәһенә ҡапланып илағанын иҫләй Саимә. – Мираҫ йырлаған йырҙың тексын атаһы яҙып ҡалдырған булған икән. Атаһының көндәлеген уҡығанда улы юлыға. Ярай ҙа, әсәһе әйберҙәрен йыйыштырып ҡуйған булған. – Әсәһенең тауышы өҙөлдө. Күңелсәк кеше телефондың теге осонда балауыҙ һыға ине. – Яҡшы кешенең үлемен Аллаһы Тәғәлә алдан иҫкәртеп ҡуя, тиҙәр бит. Был йырҙың тексын да үҙе менән нимә буласағын белгән кеүек яҙғандыр инде, бахырҡай. Саимә әсәһе менән һөйләшеп бөтөп, ауырыуға система ҡуйырға кергәндә лә, Ғайсар Зәйнуллович үҙ алдына һөйләнеп ята ине. – Мират, Мираҫ, ғәфү итегеҙ! Мин-минлегемә баш була алманы-ы-ым! – тип йәлләүесле тауыш менән ыңғырашып ҡуйҙы ул. Егермеһен яңы ғына тултырған, билдәһеҙ сәбәптәр арҡаһында үлгән йәш йырсы менән был байҙың араһында ниндәй уртаҡлыҡ булырға мөмкин һуң, тип уйланды Саимә. Икеһе ике донъя кешеләре. Береһе – серегән бай. Икенсеһе – ауылдан сыҡҡан йәш йырсы булған. Был уй йәш ҡатынға тыңғылыҡ бирмәне. Икенсе көнө әсәһе менән һөйләшкәндә был турала әйтте. – Мираттың үлеме сәйер булды, – тип хәтирәләргә бирелде әсәһе. – Олатаһы тирә-яҡта билдәле мулла ине. Эсеү, аҙып-туҙып йөрөү уларҙың нәҫеленә хас нәмә түгел. Йәштәре етеү менән өйләнәләр ҙә, гөрләтеп донъя көтөп алалар ҙа китәләр. Ә Миратты төпкөл бер районда гастролдә йөрөгәндә эсеп үлде, тинеләр. Быға, әлбиттә, ауылдаштарынан берәү ҙә ышанманы. Тик тикшереп, артынан йөрөүсе генә табылманы. Тәртип һаҡсылары, табиптар һатылып алынған, тигән имеш-мимеш йөрөнө. – Ата-әсәләре дөрөҫөн белгеләре килмәнеме икән ни? – тип аптыраны Саимә. – Ҡурҡытҡандар шикелле. Мираттың эсеп үлеүенә ауылдаштар ышанмауҙарын әйтһәләр, атаһы ҡанатҡансы ирен тешләй, әсәһе йәшле күҙҙәрен ергә төбәй ҙә ҡуя ине. Көслөнөкө – замана бит ул, балам, һәр осорҙа ла. – Мират ағайҙың кемгә ниндәй зыяны тейҙе икән һуң? – Саимә асырғанып ҡысҡырып ебәргәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. – Уныһы бер Хоҙайға билделә инде, балам. Кемдеңдер юлын ҡыйғанмы, әллә һәләте менән юлына төшкәнме? ! Икенсе көн иртән эшкә килеүенә Саимәне төнгөлөккә уны алмаштырған шәфҡәт туташы йоҡоло күҙҙәрен ыуа-ыуа ҡаршы алды. – Теге бизнесмынды төнө буйы һаҡлап сығып хәлдән тайҙыҡ, – тине төнгө яңылыҡ менән таныштырып. – Тереме һуң? – Тере. Тик телдән ҡалды шикелле. Төнө буйы Мират, Мираҫ, Гөлдәниә, Дамир тип ҡысҡырып, һаташты. Концерт мәлендә был хәлгә еткререлек нимә булды икән? – Бәй, концерттан бында килтергәндәрме ни уны? – Белмәй инеңме ни? – Шәфҡәт туташы ҙур зәңгәр күҙҙәрен Саимәгә тултырып ҡараны. – Имәндәй һап-һау, һин дә мин йөрөгән кеше ҡапыл ғына концерт мәлендә бөгөлгән дә төшкән, тиҙәр бит. – Һм. Был тормош – серле йомғаҡ кеүек, – тине Саимә ирендәрен ҡымтып. – Әйтмә лә. Үҙ алдына асырғанып ҡысҡыра башлағас, яҡындары өсөн берәй мөһим нәмә әйтеп ҡалырға теләйме икән әллә, тип әҙерәк видеоға ла төшөрөп өлгөрҙөм. – Реанимацияла эшләп төрлөһөнә күнеккәнгә, шәфҡәт туташы күп ваҡыт пациенттарының үлемен күреп өйрәнгә, тиҙ генә сараһын күрә белә. Ғайсар Зәйнуллович та яҡындары менән бәхилләшергә теләйҙер тип уйланы. Етмәһә, янына килеп хәл белешеүсе лә юҡ. Ярҙамсыһы ғына бер нисә тапҡыр килеп эш буйынса документтарға ҡултамғаһы кәрәк, тип керетеүҙәрен һорап йөрөнө. – Шул видеоны миңә ебәрәһеңме? – тине Саимә. – Журналистарға һатырға уйламайһыңдыр ул? Ни тиһәң дә был абзый эшҡыуарлыҡта акула, тиҙәр бит. – Ундай холҡом булһа, бында йөрөмәҫ инем, – тип көлөмһөрәне ҡатын. – Ул телгә алған исемдәрҙең кемлектәрен беләм шикелле. – Атаҡ! – Шәфҡәт туташы аптырауынан ҡысҡырып ебәрҙе лә, ҡайҙа икәнлеген иҫенә төшөрә һалып, ауыҙын ҡулы менән баҫты. – Ә һин уларҙы ҡайҙан беләһең? – Мират менән Мираҫ беҙҙең ауыл кешеләре. Ғайсар Зәйнулловичты дауаханаға килтергән көндө баш ҡалала ниндәй концерттар ҡуйылыуын Саимә айлыҡ афиша аша белде. Филармонияла йыр конкурсына йомғаҡ яһалған. Тимәк, билдәле эшҡыуар шунда барған. Дәрәжәле, эш тип көнө-төнө сапҡан кешеләрҙең ундай ваҡ-төйәк күңел асыу сараларына йөрөйҙәр икән, тип уйламай ҙа ине. Етмәһә, йылына бер нисә тапҡыр йылы яҡта курорттарҙа йөрөп, һаулығын ҡараған, үҙенең ғүмере өсөн ҡото осоп торған кешене аяҡтан йығырлыҡ нимә булған унда? Яҙғы каникул тамамланып килә ине. Саимә ауылда өләсәләрендә ҡунаҡта йөрөгән ҡыҙын үҙе барып алмаҡсы булды. Бер юлы Хәтирәне лә күрергә ниәтләне. Видеоны күрһәтһә, бәлки, ептең осо ла һүтелер. Ниәт иткән – моратына еткән, тиҙәр бит. Һуңғы ваҡытта күңелендә тынғылыҡ тапмаған һорауҙарына яуап та табылды шикелле. Ауыл клубында эшләгән Хәтирә төш мәлендә өйҙә ине. Мираҫ үҫмерлек ҡорона кергәс кенә, яңынан кейәүгә сыҡты ул. Икенсе иренән ике ҡыҙы бар. Ҡаймаҡ айыртып, ҡыҙҙарына сәй эсерә ине. Ҡапыл ғына килеп кергән Саимәне күргәс, баҙап ҡалды. – Аһ, аһ, әллә Саимә һеңлем һин инде? – тип килеп күреште. – Мин, Хәтирә апай, мин. Йомош менән килгән инем, – тип хәлде аңлатты. Видеоны ҡарағас, Хәтирә бер ни тиклем ваҡыт шым ултырҙы. – Был кешенең үҙен күреп белмәһәм дә, кем хаҡында һүҙ барғанын аңлайым, – тине ул уфтанып. – Ошо ир Миратҡа алтын тауҙар вәғәҙә итеп, ҡалаға саҡырҙы бит. – Таныштар инеме ни? – Юҡсы. Район һабантуйында Мираттың йырлағанын күреп үҙе эҙләп тапҡан да, Өфөгә саҡырған. Шундай ҙур кешенең, ул ваҡытта депутат та ине шикелле, үҙенә ҡарата булған иғтибарын аптырап ҡайтып һөйләгән ине. – Бына нисек икән, – тине Саимә. – Мират ағайҙан, Мираҫтан ни өсөн кисереүҙәрен һорап асырғана икән һуң ул? Етмәһә, Мираҫ йырлаған концерт мәлендә йөрәге ауыртып дауаханаға эләгә бит ул. – Мират Өфөгә дәртләнеп китте. Дөйөм ятаҡтан йә бүлмә, йә ҡуртымға фатир табам да, мине лә алып китәм, тине. Яңы ғына никах уҡытҡан инек.  Көҙгө табан баш ҡалаға юлланырмын, тип йөрөй инем. Тик бер нисә айҙан һуң, пландары ҡапыл үҙгәрҙе. Һуңғы тапҡыр күрешкәндә: Гастролдә йөрөйем дә, бөтөнләйгә ҡайтам, – тип киткән ине. – Мираҫ тыуғансы уҡ үлеп ҡалған шикелле, – тине Саимә, был турала белһә лә. Ауыр тынлыҡта ултырырға уңайһыҙланып. – Эйе. Тыумайынса ҡалған балам менән тол ҡалдым. Өфөнән ниндәйҙер уҡытыусыбыҙ ебәрә тип, ауылдан уҡыған студенттар уйынсыҡтар, кейем килтереп бирә ине. Башта алмай маташтым. Шунан һуң, үҙемә түгел бит, балаға, тип ризалаштым. – Кем булды икән? – Саимәнең аптырауҙан ҡаштары төйөлөп китте. – Аграр университетта уҡыған бер студент ҡыҙ сирттағыса Яңы йыл байрамына Мираҫҡа бүләк килтергәнендә: Люциә Хәйҙәровна һеҙҙе ҡайҙан белә? – тип һораны. Ул кешене үҙем дә белмәйем. Юл төшһә, һеҙгә эйәреп беҙгә ҡунаҡҡа килһен, – тип саҡырып ҡалған инем. Саҡырыуығыҙға рәхмәт әйтте һеҙгә, – тип сәләмен генә еткерҙеләр. Атаһының берәй яҡшы танышы булдымы икән, тип уйланым да ҡуйҙым. – Мираҫ атаһы яҙған йырҙы башҡарған, тиҙәр. Мират ағай шиғыр ҙа яҙа инеме ни? – Һәләтле кеше бар яҡлап та һәләтле була, тигәндәрен уға ҡарап ныҡлап ышандым. Моңло булғанын барыбыҙ ҙа беләбеҙ. Бейегәнен дә күргәнең булғандыр. Ҡурай, гармунда уйнай ине. Ағастан семәрләп эшләгән һындарын күреп шаҡ ҡата инем. Шиғыр яҙғанын үҙе үлгәс кенә белеп ҡалдым. Өфөнән әйберҙәрен алып ҡайтҡанда ҡалын бер дәфтәр ҙә бар ине. Бер нисә тапҡыр уҡыйым тип ынтылдым да, йәшемә төйөлөп кире яптым. Мираҫ, ҡулына эләккәс, бер нисә көн айырыла алманы. Иң һуңғы яҙылған шиғырына көй яҙҙыртып, конкурста ҡатнашты. Саимә ауылдан әйләнеп килеүенә, эшендә күңелһеҙ хәбәр көтә ине. Ғайсар Зәйнуллович был донъя менән бәйләнеште өҙгән. Үҙ тиҙәгенә буялып, система бауы муйынына уралған йәнһеҙ кәүҙәне иң беренсе мин күрҙем. Ярты сәғәт һайын янына кереп хәлен ҡарап тора инек. Ғазраилдың янына килеүен көтөп арыған булған, күрәһең, – тип һуңғы яңылыҡтар менән таныштырҙы Саимәне алмаштырыусы шәфҡәт туташы.",Йырым ҡалыр. Детектив повесть. Башы. Рәзинә Зәйнетдинова,Әҙәбиәт,8906,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2026-01-05/yyrym-alyr-detektiv-povest-bashy-r-zin-z-ynetdinova-4529371,2026-01-05T18:53:00+00:00
"Дүшәмбелә район хакимиәте башлығы Рәмил Миңлеәхмәт улы Абдуллин шәхси һорауҙар буйынса граждандарҙы ҡабул итте. -Ер буйынса һорау, пенсионер кешенең өйөнә ремонт үткәреүҙә ярҙам итеү, социаль хеҙмәт ярҙамы эшмәкәрлеге, эшкә урынлашыу, Иҫке Собханғолда Ағиҙел йылғаһы аша һалынған күпергә менгән ерҙе ремонтлауға бәйле һорауҙар ҡаралды. Күпергә капиталь ремонт яһауға килгәндә, күпер республика Юл хужалығы идаралығы балансында тора. Күпергә капиталь ремонт үткәреүҙе һорап хат әҙерләйбеҙ. Һәр һорау ентекле өйрәнелеп, аңлатмалар бирелде. Шулай уҡ ҡайһы бер мәсьәләләрҙе һәр яҡлап өйрәнеүгә урынбаҫарҙар, белгестәр йәлеп ителде, - тип хәбәр итә район етәксеһе социаль селтәрҙә. Р. Абдуллин граждандарҙы һәр дүшәмбе 14.00 сәғәттән ҡабул итә. Алдан яҙылыу өсөн телефон: .",Халыҡ район етәксеһенә ниндәй һорауҙар менән мөрәжәғәт итте?,Йәмғиәт,768,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-12/haly-rayon-et-kse-en-nind-y-orau-ar-men-n-m-r-zh-t-itte-4346340,2025-08-12T10:05:00+00:00
"Яратҡан йырсыбыҙҙың ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ, Хоҙай һеҙгә сабырлыҡ бирһен! ""Шоңҡар""ҙар.",Вилдан Фәйзуллиндың ғаиләһендә ҙур ҡайғы,Мәҙәниәт,89,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-18/vildan-f-yzullindy-ail-end-ur-ay-y-4162414,2025-03-18T22:10:00+00:00
"Донъяла һәр халыҡтың рухи хазинаһы, халыҡты халыҡ иткән бер булмышы бар. Ул – тел. Тел – халыҡтың иң ғәзиз бүләге, йәшәү, аралашыу рәүеше. Туған тел. Кеше тәү мәртәбә ошо телдә әсәй, атай һүҙҙәрен әйтә. Ошо тел ярҙамында төрлө төшөнсәләр, атамалар менән таныша, кешеләр менән аңлаша. Башҡортостанда 14 декабрҙә Башҡорт теле көнө билдәләнә. Был осраҡлы түгел. Тап ошо көндә күренекле башҡорт шағиры, мәғрифәтсе Мифтахетдин Аҡмулла тыуған. Был көн 2015 йылдан башлап  Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ярҙамында Башҡортостан Республикаһы халыҡтары ассамблеяһы һәм Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы  башланғысы менән билдәләнә, рәсми рәүештә 2019 йылдан үткәрелә. Башҡорт теле көнө алдынан Ауырғазы районы тыуған яҡты өйрәнеү музейында йәнле осрашыу  үтте. Яҡташыбыҙ, Өфө Фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы доценты, башҡорт һәм төрки телдәр филологияһы факультеты деканы Үтәев Айнур Фәнис улы туған телебеҙҙең мөһимлеге, матурлығы, кәрәклеге тураһында тағы ла бер тапҡыр иҫебеҙгә төшөрҙө. Башҡорт телен үҫтереү өсөн ниндәй саралар үтеүе һәм киләсәккә пландар менән уртаҡлашты. Уҡыусыларға Башҡортостан тарихынан һорауҙар биреп, дөрөҫ яуап өсөн бүләктәр уйнатты. Сығыштар Нәфис һүҙ оҫталары ижади берләшмәһе ағзалары Аҙнабаева Әҙилә, Ҡотлоюлов Искәндәр, Вәлитова Нәркәс, Брагина Снежанна һәм ""Дуҫлыҡ"" ҡурайсылар өлгөлө ансамбленең, Өфө Фән һәм технологиялар университеты Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки телдәр филологияһы факультетының 4-се курс студенты Миләүшә Әбдрәшитованың сығышы менән үрелеп барҙы. Ауырғазы районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Фоат Әхмәт улы Ғибәҙуллин башҡорт телен төплө өйрәнеп, рухлы егет-ҡыҙҙар һәм илебеҙгә кәрәкле шәхестәр булып үҫергә тигән теләктәрен еткерҙе. Түрһәгәҙе ауылынан аҡһаҡал Ҡәнзәфәр Мөғим улы Ғәлиев ҡурайҙа, ҡумыҙҙа, думбырала көйҙәр уйнап, тарихтарын һөйләп, бай мәғлүмәт бирҙе. Башҡорт теле көнөнә арналған сара Р. Шәкүр һүҙҙәре һәм М. Сәлимов көйөнә яҙылған ""Ерем, илем, телем"" йыры менән тамамланды. Сарала Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 4-се, 6-сы,8-се,10-сы синыф уҡыусылары ҡатнашты. Розалиә Әхмәт ҡыҙы ЙӘЛИЛОВА. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы уҡытыусыһы.",Талбазыла Башҡорт теле көнөнә арналған осрашыу булды,Яңылыҡтар,2226,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-10/talbazyla-bash-ort-tele-k-n-n-arnal-an-osrashyu-buldy-4500842,2025-12-10T12:03:00+00:00
"В Башкирии построены 41,1 тыс. квартир и домов общей площадью 3,348 млн кв. м. Данные Росстата сообщил в своих соцсетях Глава республики.",В Башкирии 70 построенного жилья приходится на ИЖС,Йәмғиәт,137,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-31/v-bashkirii-70-postroennogo-zhilya-prihoditsya-na-izhs-4103250,2025-01-31T09:05:00+00:00
"Икенсеһе лә төшөп ҡалғандарҙан түгел. Һатыусынан: Хлеб какуй размер? – тип ебәрә. Йәғни, икмәк нисә һум тора? Был инәйҙәр күптән мәрхүмә инде, ә һүҙҙәрен әле һаман халыҡ онотмай. «Мулла әле отпускыла» Элегерәк көҙ картуф ҡаҙа башлау менән Урта Азия халҡы ауылдар буйлап үҙ тауарҙарын картуфҡа алмаштыра башлай ине. Улар шулай бер ауылға килеп инә. Үҙҙәре ауыл кешеһенә иҫтәре китеп һөйләнә икән. «Һеҙҙә ҡатын-ҡыҙ хәтәр ул. Ҡайһы ғына өйгә инмә, арҡаларына бер тоҡ картуф йөкмәп, машинаға ташый. Унан он, шәкәр йөкмәп өйҙәренә инеп китә. Ә ирҙәре әллә юҡ, әллә эсеп йөрөй. Нимә, әллә ауылығыҙҙа эскене тыйырҙай мулла юҡмы ни? » – тип һорап ҡуялар. Мулла ни, бар, ана ла үҙе тора, тип бармаҡ төртөп күрһәтәләр. Ә эргәләге баҡса рәшәткәһенә һөйәлеп мулла тора, ти. Быларҙың һөйләшкәнен ишетеп ҡала ла былай ти икән: – Мулла әле отпускыла… «Һалғанды ла көтмәгәндәр» Әлеге герой хаҡында яҙыуымды дауам итәйем әле. Әбейе менән һәүетемсә генә йәшәп ятҡанда, өйҙәренә ҡомаҡтар эйәләшә. Ҡапҡан да ҡуялар, ағыу ҙа һалалар – файҙаһыҙ. Бер көн ҡыҙынан ҡаланан «эффективныйырағын» һорағас, уныһы алып ҡайтып, ишек төбөнә мөйөшкә һалып тора ла онота. Бер аҙ ваҡыт үткәс, бабай ҡыҙынан ағыуҙы һораһа, уныһы ишек төбөнә һалғанын әйтә. Ҡараһа, теге дарыуҙың бер мөйөшөн ҡомаҡтар сәйнәй ҙә башлаған. Бабай, асыуланып: Үәт, ҡоромағырҙар, исмаһам, һалғанды ла көтмәгәндәр, тип үҙенсә ас ҡомаҡтарҙы һүгә икән. Рүзидә ҒӘЙФУЛЛИНА.",Лаҡаптар,Юмор,1407,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-29/la-aptar-3988756,2024-10-29T19:28:00+00:00
"Уфада татар теленә дәүләт статусы таләп итү пикеты (архив фотосы)Башкорт оешмалары вәкилләре Башкортстан татар итимагый үзәге эшчәнлегенә карата шикаять белән республика башлыгы вазифаларын башкаручы Радий Хәбировка мөрәәгать тапшырган. Моны Азатлыкка ""Ак Тамыр"" башкорт оешмасы итәкчесе Ирек Агишевраслады, редакциядә мөрәәгатьнең тексты бар. ""Башкортстандагы Татар итимагый үзәге оешуыннан бирле менә инде 30 ел буе татар теленә дәүләт теле статусы бирү өчен чыгыш ясый"", дип ризасызлык белдерелә мөрәәгатьтә. Хәбировка шикаять итүчеләр шулай ук бу оешманы Башкортстан республикасы Конституциясенә каршы булуда, республика хакимиятләрен беркайчан да якламауда һәм Башкортстан суверенитеты өчен көрәшмәүдә гаепли. ""Татар итимагый үзәге Әхмәт Зәки Вәлидинең көрәштәшләре, Башкорт гаскәрләре итәкчеләре, татар милләтеннән булган Ильяс Алкин һәм Гомәр Терегулов исемнәрен мәңгеләштерү мәсьәләсен"" күтәрмәүдә дә гаепләнә. Мөрәәгать әзерләүчеләр фикеренчә, Башкортстан итәкчелеге татар халкының рухи ихтыяларын канәгатьләндерү өчен күп эшләр эшләде. ""Моны республикада татар телендә чыккан вакытлы матбугат басмалары, театрлар (Уфа дәүләт татар театры, Туймазы татар дәүләт театры), татар халкының шагыйре Габдулла Тукайгаһәйкәл ачылуыда исбатлый"", диелә хатта. Мөрәәгатьтә башкорт оешмаларының ТИҮ белән уртак тел табарга тырышып каравы, әмма ТИҮнең тел мәсьәләсен күтәрүдән баш тартырга ыенмавы языла. Моннан тыш хатта Бөтентатар итимагый үзәгенең 2017 елда Казанда узган корылтаенда Башкортстанның көнбатыш районнарын Татарстанга кушу мәсьәләсе турында референдум уздырутәкъдиме хуплануда искә алына. "" елларда да ТИҮ үз позициясен үзгәртмәде. Алар Башкортстанда татар теленә дәүләт сататусы яисә республиканың көнбатыш һәм төньяк-көнбатыш районнарын Татарстанга кушу позициясендә тора. ""Татар теленә - дәүләт статусы"" дигән плакатлар белән алар ""Нур"" татар дәүләт театры һәм республика хөкүмәте урнашкан Ак йорт янында ялгызпикетлароештырды"", диелә мөрәәгатьтә. Башкорт оешмалары вәкилләре Хәбировтан Татар итимагый үзәге активистларын хакимияткә чакыртып ""башкорт әмәгатьчелеге таләпләрен иткерүне"" сорый. Таләпләр мондый:28 майда узган утырышта кабул ителгән бу мөрәәгатькә кайсы башкорт оешмалары кушылганлыгы билгеле түгел.",Башкорт оешмалары ТИҮгә каршы шикаять белән Радий Хәбировка мөрәәгать иткән,Яңылыҡтар,2227,https://www.azatliq.org/a/29974464.html,2019-05-31T12:49:33+00:00
"Атайымды яратам Минең атайымдың исеме Филүс. Уға ҡырыҡ алты йәш.  Атайым ҡыуыу, уңған, ярҙамсыл.  Ул вахта ысулы менән эшләй. Эштән ҡайтыуын ғаилә менән һағынып көтөп алабыҙ. Бигерәк тә ҡустым Кәмилдең һөйләп һүҙҙәре бөтмәй, мәктәп яңылыҡтары менән уртаҡлаша. Атайым яҡшы кәңәшсе лә, терәк-таяныс та. Беҙҙе тырыш, ғәҙел, уңған булырға өйрәтә. Атайҙар көнө менән ҡотлайым, атай. Һау-сәләмәт бул! Нурзилә Халиҡова. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы Автор һүрәте",Атайымды яратам,Яңылыҡтар,516,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-19/atayymdy-yaratam-3973281,2024-10-19T18:05:00+00:00
"2025 йыл Башҡортостанда – «Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү», Рәсәйҙә «Ватанды һаҡлаусылар йылы» тип иғлан ителде. Ил тыныслығын һаҡлаусыларға оло хөрмәт билдәһе был. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙәргә көс-ҡеүәт биреүсе изге кешеләр — бөйөк әсәләр. Ғәзиз балаһының һау-сәләмәт ҡайтыуын эстән ут янып, тыштан тыныс көткән фәрештәләр. Улы, һис шикһеҙ, еңеү яулап иҫән ҡайтасаҡ. Сөнки тыуған ерендә уны Әсәһе көтә.",БСТ телеканалы «Әсәй» исемле хәйриә концерты ойоштора,Махсус хәрби операция,462,https://henek.info/news/care/2025-03-28/bst-telekanaly-s-y-isemle-h-yri-kontserty-oyoshtora-4176217,2025-03-28T11:00:00+00:00
"Йошкар-Олада ""Мин татарча сөйләшәм чарасы""16 апрельдә Мари Иле башкаласы Йошкар-Ола шәһәрендә ""Мин татарча сөйләшәм"" бәйрәме узды. Мари Иле Татар мәдәният үзәге методисты, ""Мин татарча сөйләшәм"" бәйрәмен оештыручы Рамай Юлдашсүзләренә караганда, татар телен популярлаштыруга багышланган акция аларда 2009 елдан бирле уза. ""Ана телем – татар теле"" дип аталган республикакүләм бәйрәм республиканың Татар мәдәният үзәге бинасында узды. Бәйрәм вакытында Мари Илендә яшәүче төрле милләт вәкилләре татар телендә ырлар ырлап флешмоб уздырды. Шунда ук ""150 татарча сүз"" дип аталган сүзлекләр таратылды. Йошкар-Олада ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасыБәйрәм татар шагыйре Габдулла Тукайның тууына 135 ел тулуга багышланган иде. Рамай Юлдаш сүзләренә караганда, быел алар бәйрәмне иртәрәк уздырганнар, чөнки 26 апрель – Тукай туган көнендә – алар Казанда ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясенең гала-концертында һәм башка бәйрәм чараларында катнашырга ыена.17 апрельдә ""Мин татарча сөйләшәм"" фестивале шулай ук Чаллы шәһәрендә узачак. Быел ул шәһәр белән авыл арасында элемтә табуга багышланачак. Быелгы ""Мин татарча сөйләшәм"" фестивале яңа урында – Чаллының яңа театр мәйданчыгында узачак. Кич белән фестивальга яраклы, татар заманча музыка концерты да узачак. Шимбә шулай ук Казанда ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы кысаларында узган ""Татар-дозор"" уены узачак. Уенда Казан мәктәпләренең укучылары катнашачак. Квестта иңүчеләрнең исемнәре ""Мин татарча сөйләшәм! "" гала-концерты вакытында игълан ителәчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Мари Илендә ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы узды",Яңылыҡтар,1726,https://www.azatliq.org/a/31207673.html,2021-04-16T15:28:08+00:00
"Мессенджерҙарҙың береһендә уға «Видео ҡара. » тигән текст менән хәбәр килә. Ир инеп ҡарамаҡсы була, әммә бер нәмә лә асылмай. Ләкин оҙаҡламай уның картаһынан 77 мең һумдан ашыу сумма аҡса юғала. Был факт буйынса «Урлашыу» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",77 меңлек видео ҡараған,Яңылыҡтар,516,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-18/77-me-lek-video-ara-an-4540963,2026-01-18T16:00:00+00:00
"к Рекомендуемому учебному календарюдля общеобразовательных организаций Республики Башкортостанна учебный годВ целях обеспечения единства образовательного пространства Российской Федерации, в соответствии с частью 6.5 статьи 12Федерального закона от года 273-ФЗ «Об образованиив Российской Федерации» (далее – Федеральный закон 273-ФЗ) утверждены федеральные образовательные программы начального общего, основного общего и среднего общего образования (далее – ФООП), разработанные в соответствии с действующими федеральными государственными образовательным стандартами общего образования. Согласно статье 12 Федерального закона 273-ФЗ организации, осуществляющие образовательную деятельность по имеющим государственную аккредитацию образовательным программам начального общего, основного общего, среднего общего образования(далее – общеобразовательные организации), разрабатывают образовательные программы в соответствии с федеральными государственными образовательными стандартами и ФООП. Федеральный календарный учебный график устанавливает начало и окончание учебного года, продолжительность учебных четвертейи каникул, продолжительность уроков, перемен и распределение образовательной недельной нагрузки на обучающихся в рамках 34 недельного учебного года для обучающихся 2-11 классов, 33 недельного – для обучающихся 1 класса. Кроме того, Министерством просвещения Российской Федерации направлены рекомендации об организации каникул в 202526 учебном году, разработанные с учетом вступления в силу с года приказа Министерства просвещения Российской Федерации от года 704 «О внесении изменений в некоторые приказы Министерства просвещения Российской Федерации, касающиеся федеральных образовательных программ начального общего образования, основного общего образования и среднего общего образования»(письмо от года ОК-214203 «О направлении рекомендаций»). Предлагаемый Рекомендуемый учебный календарьдля общеобразовательных организаций Республики Башкортостанна учебный год (далее – Учебный календарь) разработан с целью его использования при формировании календарного учебного графика общеобразовательных организаций Республики Башкортостан. Учебный календарь учитывает следующую специфику организации образовательной деятельности в школах Республики Башкортостан: В соответствии с федеральным календарным учебным графиком учебный год в Республике Башкортостан начинается 1 сентября 2025 года (понедельник)и завершается 26 мая 2026 года (вторник). С целью единого подхода к календарно-тематическому планированию занятий и составления расписания уроков Учебный календарь предлагает наглядный подсчёт учебных недель и учебных дней. Рекомендуемые даты проведения торжественных мероприятий, посвященных «Последнему звонку», и торжественного вручения аттестатов (выпускных вечеров) определяются Министерством просвещения Республики Башкортостанс учетом расписания проведения государственной итоговой аттестации и федеральных рекомендацийи являютсяединымидля общеобразовательных организаций, расположенных на территории Республики Башкортостан. количество дней, подлежащих организации питания обучающихся, подсчитывается путем исключения из учебных периодов нерабочих праздничных дней и перенесенных выходных дней, предусмотренных трудовым законодательством Российской Федерации и Республики Башкортостан. Режим рабочей недели для сотрудников(пятидневный или шестидневный)общеобразовательная организация устанавливает самостоятельно в соответствии с трудовым законодательством Российской Федерации. В общеобразовательных организациях Республики Башкортостан рекомендуется выборшестидневной рабочей недели. Учебный календарьне являетсяпроизводственным календаремине может бытьиспользован в качестве основы для определения норм рабочего времени сотрудников общеобразовательных организаций. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Учебный календарь 20252026: рекомендации для школ,Мәғариф,3907,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-09-04/uchebnyy-kalendar-2025-2026-rekomendatsii-dlya-shkol-4373484,2025-09-04T14:18:00+00:00
"Ил тарихына, йәмғиәт араһындағы хәл-ваҡиғаларға үрелеп бара бит ул кеше яҙмыштары. Ана шул яҙмыштар беренә-бере солғанышып, күбәйеп-ҙурайып, киңәйеп-ҡабарып та үҙ заманын сағылдырыр риүәйәттәр булып китәлер. Бына, әле илдә ике йыл барған махсус хәрби операция  әҙәмдәр тормошонда әллә күпме төрлө булып сағылды ла. Һәр ғаиләлә, һәр ауылда, һәр ҡалала уның мөһөрлө эҙе бар. Әлеге яҙмам – ана шул тарихтарҙың береһе. Ире менән айырылышҡас, «Ауыл уҡытыусыһы» программаһы сиктәрендә иң төпкөл ауылдарҙың береһенә уҡытыусы булып барғайны Венера. Йән тыныслығы эҙләп тә сығып китте инде. Тик сит ерҙә яңғыҙына шул хәтлем ҡыйын, ултырып иларға ғына ҡала. Йә әсәһе йыуата белмәй: «Бөтә кеше түҙеп йәшәгәнде, һиңә идеальныйҙы подавай, эсмәгән, ипле генә  кейәү менән дә йәшәй алманың», – тип йәнен үртәй. Диванда телефон тотоп тик ятҡан, эшләргә, ғаиләһен ҡайғыртырға йыйынмаған да ғәмһеҙ йән менән нисек донъя көтмәк кәрәк? Бер үҙе көсәнеп тә, артыҡ ыраталмаҫын аңлаған ҡатын, берҙән-бер көндө, кейемдәрен генә алып сыҡты ла китте. Ошо ауылға килеп урынлашты. Яратҡан эше күңелен йыуата, уҡыусылары ла тәртипле былай, шуларға әүрәгәндә, күңелһеҙ хәтирәләре лә онотола кеүек. Шулай уйҙарына бирелеп, мәктәпкә лә еткән икән. Ашыҡҡан ҡатын ишек асҡан ыңғайы бер ят иргә барып бәрелгәнен аңғармай ҙа ҡала, ҡаушауҙан хатта ҡулынан сумкаһы төшөп китә. «Ипләберәк йөрөгөҙ! » – ти таныш булмаған ир һәм сумкаһын алып ҡулына тоттора. Һөйкөмлө тәрән ҡараш йәш ҡатындың күңеленә үтеп инә. Шулай танышып китә Венера ялға ҡайтҡан Тимер менән. .Бына ике йәш кеше ҡарлы урам буйлап атлай. Хәрби егет уға хеҙмәте, дуҫтары хаҡында һөйләй, ә Венера – уҡыусылары, дәрестәре тураһында. Февраль ҡарын тишеп, йәштәр араһында мөхәббәт гөлө шытып сыға. Уртаҡ хыялдар, пландар барлыҡҡа килә. Вәғәҙәләр бирелә, анттар әйтелә. Артабанғы яҙмыш һикәлтәләре һуғыш тураһындағы киноларҙағы шикелле, геройҙарҙы ҡойон эсендә өйрөлтөр хәл-ваҡиғалар ағымына алып инә. Илдә махсус хәрби операция иғлан ителә һәм, күп тә тормай, Тимер шул ут эсенә эләгә лә. Шул ваҡыттан алып Венера өсөн иң ауыр, борсоулы осор башлана. Тимергә иҫәнлек һорап, көн дә Хоҙайға ялбара. Уға мөхәббәт, өмөт тулы смс-тар яҙа. Ә егеттең сәләмдәре, ғәҙәттә, ҡыҫҡа: «Иҫәнмен, борсолма, ҡайтырмын». Егет китеп бер-ике ай үткәс, Венера ауырлы икәнлеген аңлай. Әммә был хаҡта берәүгә лә әйтмәй. Яйын тура килтереп Тимерҙең үҙенә генә сисмәксе була серен. Әммә өлгөрә алмай, дөрөҫөрәге, был сер сиселмәй ҡала. Егетенең ауыр яраланып госпиталгә эләгеүен хәбәр итәләр. Хәле насар, бәлки, операцияларҙы кисерә лә алмаҫ, тигәстәр, ҡатын бөтөн эшен ташлап алыҫ юлға сыға. Яңғыҙы сыға. Балаһын алдырып. «Бәхетле мәлдәр еткәс табырмын әле», – тип уйлай ул шул саҡ. «Мин һине шул хәтлем яратам, – тип шыбырлай ул иҫһеҙ ятҡан Тимеренә. – Бөтә ауырлыҡтарҙы ла бергә үтербеҙ. Мин һинең яныңда, һинең менән». Һәм ысынлап та шулай була. Венера һөйгәнен бала ҡарағандай бағып, тәрбиәләп ала. Операция өҫтөнә операция, аҙаҡтан дауаланыуҙар, реабилитация, аяҡҡа баҫыуҙар. Шатлыҡлы мәлдәрҙе бергә кисереү. Бер ғаилә, бер бөтөн булып йәшәп китеү. Тик араларында әлеге сер бар йәштәрҙең. Әлегә ул сиселмәгән, әлегә хатта һыҙлауыҡ булып тулышмаған да. Венера аборт яһатып юлға сыҡҡас, Тимер ятҡан госпиталгә барып еткәнсе, әллә күпме юл михнәттәре күреп, өшөп-һелкенеп, ҡурҡып-борсолоп барып, ҡан юлдары асылып китеп, дауаханаға эләгә. Баҡтиһәң, баланы алғанда бер өлөшөн ҡалдырғандар икән. Ҡатын иһә тикшерелеп тә тормай юлға сыҡҡан. Табиптар тейешле булғанын эшләй – аналығын алып ташлайҙар. Ҡатын сырағы ҡырҡ, тигәндәй, аҙ ғына йүнәлеүе була, артабан ҡуҙғала Венера. Унда уны һөйгәне көтә! Артабанғы хәлдәрҙе һеҙ беләһегеҙ. Ә алдағыһын – юҡ. Әлегә берәү ҙә белмәй. Асылырмы ул сер Венера менән Тимер араһында, бәхет хаҡына ялған бәхетһеҙлекте кисерә алырҙармы бергә – билдәһеҙ. Уны-һын тормош күрһәтер. Альбина Шәһитова.",БӘХЕТ ХАҠЫ – БӘХЕТҺЕҘЛЕК,Аңлатма,3827,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-11/b-het-ha-y-b-het-e-lek-4461690,2025-11-11T15:06:00+00:00
"Татарстан мөфтие Камил хәзрәт СәмигуллинфикерләрКазандагы әмигъ мәчетне Бишбалта бистәсендә төзергә булганнар. Бу хакта ""Татар-информ""га әңгәмәсендә Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинәйткән. ""Аны төзү өчен Бишбалта бистәсендә 16 һектар ир бар инде, алга таба да туфракны юдырткач, мәйданы тагын да артырга тиеш. Бәлки 20 һектарга ук итәр"" дигән ул. Ул Бишбалта бистәсендәге урынны мәчет өчен иң туры килә торган ир дигән. Аның әйтүенчә, әмигъ мәчетне Бишбалта бистәсенә төзесәләр, бу үзенчә ""тарихи гаделсезлекне төзәтү булачак. Татарларга озак вакытлар су янына ирләшергә һәм анда яшәргә ярамаган. Елга ярында беренче татар авылы совет чорында гына барлыкка килгән. Бу – Югары Ослан районындагы Кызыл-Байрак авылы. Нәтиәдә бүген елгалар янында мәчетләр күрмибез, әмма чиркәүләр бар. әмигъ мәчет шәһәргә бөтен төрле транспорт белән килүче кунакларны да каршы алып торачак һәм алдан ук Казан – Русиянең ислам үзәге дигәнне аңлатачак"" дигән мөфти бу уңайдан. Шулай ук аның әйтүенчә, Кырлай паркы урынында мәчет төзүне белгечләр катлаулы булачак дигән. Без белгечләр белән бәхәсләшә алмыйбыз, ди Сәмигуллин. ""әмигъ мәчет тирәсендә шулкадәр бәхәсләр бара, әйтерсең лә ул Казанда соңгысы булачак. Кем әйтте моны? Бер әмигъ мәчетне төзү – бу гомердә бер генә һәм соңгысы булачак дигән сүз түгел. Аллаһ язган булса, соңрак тагын берәү булачак. Башка урында – мәчетнең Бишбалта бистәсендә төзелүенә каршы чыгучылар өчен уңайлырак булган урында. Бөтен кешегә дә ярап бетү мөмкин түгел"", дигән ул. Июль ахырында Кол Шәриф мәчете авторларының берсе, архитектор Искәндәр Сәйфуллинәмигъ мәчетне шәһәр үзәгеннән күчермәүне сорады һәм үз проектынтәкъдим итте. Гыйбадәтханә Бишбалта бистәсендә төзелсә, аның язмышы Болгарда елына бер тәүлек кенә эшләүче Ак мәчетне хәтерләтәчәк ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мөфтие: әмигъ мәчет Бишбалта бистәсендә төзеләчәк,Дин,1865,https://www.azatliq.org/a/32537471.html,2023-08-07T09:58:54+00:00
"Глава Башкортостанапоздравил участников с прошедшим Днём российского студенчества и вручил почётные знаки «Доброволец Башкортостана». – Наша молодёжь – самая лучшая, талантливая, яркая, красивая, – отметил Радий Хабиров. – Сейчас мы, старшие, развиваем Башкортостан, но самая главная наша задача – передать вам республику, чтобы вы жили, созидали и управляли ею. Мы в вас верим. Глава республики особо поприветствовал студентов, которые получают образование за пределами региона, и подчеркнул, что в Башкортостане их всегда ждут. – Где бы вы ни учились и куда бы ни уезжали, вы всё равно наши, башкортостанские, – сказал Радий Хабиров. – Для вас здесь всегда есть дело, есть возможности и перспективы. Руководитель региона сообщил о новых мерах поддержки молодёжи, обучающейся за пределами Башкортостана. Так, в ближайшее время в республике планируют открыть Центр кадровой стажировки, который позволит студентам пройти практику в реальном секторе экономики, а также в органах государственной и муниципальной службы. Кроме того, в Фонде грантов Главы Башкортостана предусмотрели средства для реализации молодёжных стартапов и инициатив. Также Радий Хабиров рассказал о продолжении проекта «Из Башкортостана с любовью». Напомним, в рамках этой инициативы жители региона могут передавать ребятам в Москву тёплые вещи и угощения. Говоря о студентах колледжей и техникумов, руководитель республики подчеркнул высокий уровень региональной системы среднего профессионального образования и обозначил планы по её дальнейшему развитию. В беседе с журналистами Радий Хабиров отметил, что фестиваль неслучайно проводят в конце января. В это время многие студенты после каникул возвращаются к местам учёбы. – Мы договорились, что соберём ребят именно сейчас, поздравим их с Днём студента, дадим почувствовать, что они ДОМА, – сказал Глава Башкортостана. – Всё, что мы делаем сегодня, – это для них, чтобы они получили сильную и крепкую республику. Фестиваль ДОМА проходит с 26 по  года. В предыдущие дни на площадке Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра состоялись тематические встречи с представителями органов власти, бизнеса, индустриального и агропромышленного секторов, известными уроженцами республики. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хабиров принял участие в Республиканском студенческом фестивале ДОМА,Аңлатма,2356,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-02/radiy-habirov-prinyal-uchastie-v-respublikanskom-studencheskom-festivale-doma-4560303,2026-02-02T10:52:00+00:00
"Тиҙҙән башҡорт һәм татар эстрадаһының иң популяр йырсыларының береһе Элвин Грейҙың Башҡортостан буйлап оҙайлы гастролдәре башлана. Көсөргәнешле эш алдынан Радик Юлъяҡшин Тайландта ял итеүе хаҡында социаль сәхифәһендә хәбәр иткән. ""Бында шәп, рәхәт һәм эҫе. Мин бөгөн ҡояшҡа ныҡ янып бөттөм, ҡыҙарҙым. Тағы ла эҫе илдә ике аҙна ял итәм дә, ҡайтып дәртләнеп эшкә тотонасаҡмын"", - тип үҙ яҙылыусыларын ныҡ ҡара тутлы йөҙөн күрһәткән. Батырға ла ял кәрәк, тиҙәр. Әйҙә, гастролдәр алдынан йырсы рәхәтләнеп ял итеп, яңы көс менән гастролдәргә сыҡһын! Был юлы халыҡ артисының гастролдәре Урал аръяғы райондарын башлана. Сибайҙа ғына өс көн буйына Элвин Грей тамашасыларға йыр -моңдарын бүләк итәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Элвин Грей ҡайҙа юлланған?,Әҙәбиәт,801,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-14/elvin-grey-ay-a-yullan-an-4536356,2026-01-14T10:00:00+00:00
"Кырымтатарлар Кырымдагы Чатыртауда сөргенне искә ала""18 майда татарларга карата геноцидка - татарларны Кырымнан депортацияләүгә 74 ел тула. 200 меңләп кеше ""юлбашчы"" кушуы белән милләтенә карап кына дошманга ярдәм итүдә гаепләнде, йорт-ирсез калды, сөрелде, бөтен хокукларыннан, шул исәптән ватаннарына кайту хокукыннан да мәхрүм ителде. Сөргеннең беренче ел ярымында гына да кырымтатарларның 46,2 проценты һәлак булды! "", диелгән ТИҮ хәбәрендә. Мондый чараны активистлар ел саен уздыра. Былтыргы митингта ТИҮ активистлары Кырым геноциды корбаннарын Русиядә рәсми рәвештә искә алу көне итеп тануны таләп иткән иде.",Казанда кырымтатар сөргененә багышланган митинг узачак,Яңылыҡтар,614,https://www.azatliq.org/a/29225982.html,2018-05-14T12:11:23+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу бүләкне фосфор химиясе үсешенә зур өлеш керткән галимнәргә ике елга бер бирәләр. Элек биш мең доллар иде, хәзер 500 мең сум булачак. Татарстанда фосфорорганик химия өлкәсендәге казанышлар өчен бирелә торган Арбузов бүләген долларларда түгел, сумнарда тапшырачаклар. Биш мең доллар урынына (425 мең сум) 500 мең сум бирәчәкләр. Бу үзгәрешләрне Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкерткән, дип яза ""Бизнес "". ""5 мең АКШ доллары"" дигән сүзләрне ""500 мең сум"" дигән сүзләр белән алыштырырга, диелә улфәрманда. Фосфорорганик химия өлкәсендәге халыкара Арбузов бүләген 1997 елда Татарстан президенты булдырды. Бу бүләкне фосфор химиясе үсешенә зур өлеш керткән галимнәргә ике елга бер бирәләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Арбузов бүләген долларлардан сумнарга алыштырганнар,Яңылыҡтар,851,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-arbuzov-bulagen-dollarlardan-sumnarga-alishtirgannar-/33067496.html,2024-08-06T11:51:24+03:00
"Буласаҡ рәссамдарға мольберттар, натюрморт өҫтәлдәре, сәнғәт мәктәбенә кәрәк башҡа әйберҙәр, ноутбук, телевизор, дәреслектәр, уҡыу әсбаптары, әҙәби китаптар алынған – ҡыҫҡаһы, Мәҙәниәт милли проектының хәстәрлеге музыка мәктәбен байытҡан. Сығанаҡ: Башинформ.",Ишембайҙың моңло-йырлы балаларына,Яңылыҡтар,258,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-18/ishembay-y-mo-lo-yyrly-balalaryna-3934233,2024-09-18T13:51:00+00:00
"Габдулла Тукай сурәтеЧиләбе шәһәрендә быел көз татар шагыйре Габдулла Тукайга һәйкәл куярга ыеналар. Бу хакта Чиләбе өлкәсе татар конгрессы активистларының төбәк губернаторы Алексей Текслербелән очрашуда билгеле булган дип хәбәр итә Бөтендөнья татар конгрессының матбугат хезмәте. Моннан тыш, Текслер өлкәнең милли матбугат чараларына финанас ярдәм күрсәтү турындагы карары турында да белдергән. Азатлык элегрәкязганча, Чиләбедә 2015 елның октябрь урталарында Габулла Тукайга һәйкәл ачу тантанасы узарга тиеш иде. Һәйкәлне Пушкин исемендәге кинотеатр бинасы каршына урнаштырырга ниятләгәннәр. Әмма халык бу гамәлгә каршы төште һәм Тукай һәйкәле бу шәһәрдә куелмый калды. Ул елны әлеге кинотеатр янында Муса әлилһәйкәле куелды. Чиләбе өлкәсенең Троицки шәһәрендә дә активистлар Тукай бюсты кую өчен елдан артыкэш алып бара.",Чиләбедә Габдулла Тукайга һәйкәл кую турында килешенгән,Яңылыҡтар,822,https://www.azatliq.org/a/30144479.html,2019-09-03T13:09:49+00:00
"Таһир йылға буйына төшөп, ҙур таштарҙы әйләндерергә кереште. Шулай тип ишеткәйне, имештә кәрәкле ташты һыртына әйләндереп һалһаң, мотлаҡ ямғыр яуасаҡ. Таһир ямғыр ташының ниндәй икәнен күҙ алдына килтермәй. Шуға күрә ҡул аҫтына эләккәнен әйләндерергә булды. Йөҙ таштың береһе моғайын ямғыр ташы булыр эле.",Шаман,Әҙәбиәт,305,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-02-28/shaman-4140433,2025-02-28T14:46:32+00:00
"Үткән аҙнала Иҫке Монасиптан гуманитар ылауға ҡушып ебәреү өсөн мунса алып килделәр. -Егеттәргә мунса кәрәклеген ишетеп ҡалғас, ауыл советы депутаты Маргиз Әмирхановтың инициативаһы менән эшкә тотондоҡ. Ауыл халҡы менән аҡса йыйып, кәрәкле материалдар алдыҡ. Аҡса йыйыуҙа шулай уҡ ауылдан ситтә йәшәгән Иҫке, Яңы Монасип, Нәби ауылдарының йәш егеттәре берләшкән «Ҡыҙыл таң» төркөмө ихлас ҡатнашты. Уларға һәм мунсаны эшләшкән егеттәрҙең барыһына ла ҙур рәхмәт. Яуҙағы егеттәр имен-һау йөрөһөн, - тине Иҫке Монасип ауыл советы депутаты Рәжәп Ҡунафин. Мунсаны төҙөүҙә ауылдың әүҙем егеттәре - Венер, Маргиз, Илшат Әмирхановтар, Владик Баймырҙин, Айтуған, Айсыуаҡ Атауллиндар, Фидан Хәлитов, Йәлил Ҡунафин, Раян Йомағолов, Рифат, Фуат Баймырҙиндар, Илфат Хисмәтуллин, Илгиз Муллағолов, Кәрим Бикмәтов, Рәмис Хәлитов ҡатнашҡан. 2 декабрҙә лә район үҙәгенә Иҫке Мөсәттән һәм Ғәләкбәрҙән мунсалар килеп етте. Иҫке Мөсәт ауылының егеттәре - шәхси эшҡыуар Данир Муллағәлиев, Динар Муллағәлиев һәм Илназ Бикмөхәмәтов ағымдағы йылда икенсе мунса алып килгәндәр. Район ветерандар советы рәйесе Олег Ғәлиев: -Иҫке Мөсәт егеттәре эшләгән мунсаны үрнәк итеп ҡуйырлыҡ. Бик ыҡсым, ҡулайлы итеп эшләнгән. Уның размерҙарын алып, башҡаларға ебәрергә иҫәп тотам. Был өс егеткә рәхмәттән башҡа һүҙ юҡ, шәп кешеләр, - ти. Ғәлиәкбәр ауылының ир-егеттәре лә икенсе мунсаны тамамлап ҡуйғандар. Бағыусылыҡ ярҙамын Михаил Косарев күрһәтһә, ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәре - Рамаҙан Аҫылғужин, Илшат Әминев, Илһам Байғазин, Илфаҡ Байғазин, Хәйҙәр Бикбаев, Илфат Ҡаһарманов, Таһир Сөләймәнов, Руслан Исламбаев, Ғәзим Ишбаев, Әнис Дилмөхәмәтов, Руслан Әхтәмов мунсаны төҙөү эштәрен башҡарған. Бынан тыш, Руслан Әхтәмов профилдәр алып килһә, Артур Халиҡов ташлама менән тимер, профилдәр алып ҡайтып биргән. Ауыл ағинәйҙәре лә, һәр ваҡыттағыса, изге эштән ситтә ҡалмаған – мунса эсенә кәрәк-яраҡтар әҙерләгән. МХО яугирының атаһы Ҡорбанғәле Ҡаһарманов һәм Марат Йәнғәлин газ баллондары, мунса өсөн һауыт-һабалар тапшырған. Берҙәмлектә - көс! А. Уразаева.",Яугирҙарға тағы ла өс мунса әҙер,Йәмғиәт,2014,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/yaugir-ar-a-ta-y-la-s-munsa-er-4519073,2025-12-05T19:11:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрРусия правослау чиркәве фатыйхасы белән эшләүче Библияне тәремә итү институты татар телендә балалар өчен правослау китабы бастырган. Бу хакта Институтның сайтындахәбәр ителә. Китап ""Изге Язма сәхифәләр. Тәүрат, Пәйгамбәрләр, Зәбур, Инил"" дип атала. Институт аны яңартылган икенче басма дип яза. ""Икенче басманы чыгару тәүрат хикәяләрен 2015 елда дөнья күргән татар телендәге Библиянең тулы тексты белән тәңгәлләштерү өчен эшләнде. Моннан тыш, беренче басма библиографик сирәк китапка әверелде һәм 12 ел эчендә укучыларның яңа буыны үсеп итте"", дип аңлатыла Институт хәбәрендә. Китап әлегә 5 мең тираж белән басылган. Институт язуынча, ул Казан, Чаллы, Уфа, Пермь һәм татарлар күпләп яшәгән башка шәһәрләргә таратылган. Китапны беренче итеп 26 гыйнварда Мәскәүдә узган православ татар конференциясендә катнашучыларга таратканнар. Балалар өчен язылган китапта 250 тәүрат хикәясе кыскартылган рәвештә бәян ителә. Һәр хикәя төсле иллюстрация белән тәкъдим ителә. Библияне тәремә итү институты — Библияне славян булмаган телләргә тәремә итүче һәм Русиядә, якын илләрдә таратучы оешма. Алар 85 млн кешелек аудитория белән эшләүләрен әйтә. Институт Урыс православ чиркәве патриархы Кирилл фатыйхасы беләнэшли.30 ел эчендә Библияне тәремә итү институты татар телендә 20 китап бастырган. Аларны интернетта бушлай укырга була, һәм -та кушымта йөкләргә, китапның аудиоязмасын да тыңларга мөмкин.2023 елда Библиянең башкорт теленә тәремәседөнья күрде.2016 елда Библия татар теленә дәтәремә ителде. Басма Коръәнгә охшатып, яшел тышлы, алтын төсле татар бизәкләре белән бизәлде. Китапның тышлыгында ""Изге язма"" дип язылган, Татарчага тәремә кылуның максаты – татар телле христианнарны Библия белән үз телләрендә таныштыру диелде. Моннан тыш, 2020 елда татар теленең себер диалектында ""Йунус пәйгәмбәрнең китабы. Книга пророка Юнуса"" басмасы дөнья күрде. Ул ""себертатар""ны аерым милләт дип алга сөрүче Гөлсифә Бакиева һәм аның ире Юрий Квашнин ярдәме беләнәзерләнде. Инилнең башка өлешләре дә ""себертатарча""га тәремә ителәчәк дип хәбәр ителгән иде. Моны ислам динен тотучы татарлар арасында миссионерлык эшенең үрнәге дип саныйлар. Урыс булмаганнарны чукындыру эше элек-электән үк эзлекле рәвештә башкарылып килә һәм моңа зур күләмдә акчалар тотыла. Бүген чиркәүнең Үзәк Азиядән Русиягә килгән мигрантларны православ диненә күчерү эше инде алып барыла. Мисал өчен, чиркәү мигрантлар өчен махсус тукландыру урыннары булдырыла. Инил төрле телләргәтәремә ителә. Соңгы елларда Мәскәүдә оешкан аерым оешмалар татарларның православ диненә күчүен сөйли башлады. Православ татарлар оешмасы итәкчесе, чукынган татар неофиты Динара Бухарова Мәскәүдә - 1 млн, Русиядә 7 млн татар яши дипсөйләде. Бухарова православ диненә күчкән татарларның артуын даими тәкърарлап тора, Татарстанны мөселман республикасы дип танымаскачакыра. Православ татарлар берлеге Мәскәүдә оешкан, аңа Русия православ чиркәве ярдәм итеп тора. Берлек рәисе Динара Бухарова мөрәәгате белән Татар халкы стратегиясенә татарларның бер өлеше ""тарихи сәбәпләр аркасында православие динен тота"" дигән өмлә кертелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Казан, Чаллы, Уфа, Пермьдә православлар татар телендә балалар өчен Библия китабын тараткан",Яңылыҡтар,3171,https://www.azatliq.org/a/32810885.html,2024-02-08T13:38:28+00:00
"20 ғинуарҙа, бер аҙ ҡар яуыуы фаразлана. Көндөҙ көньяҡ-көнбайыштан талғын ел. Һауа температураһы төндә -11, -16, аяҙытҡанда -18, -23, көндөҙ -7, -12. Шаршамбы, 21 ғинуарҙа, бер аҙ ҡар яуасаҡ. Ел көньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы төндә -14, -19, аяҙытҡанда -22, -27, көндөҙ -9, -14.",Йәнә һыуыта,Яңылыҡтар,293,https://henek.info/news/novosti/2026-01-19/y-n-yuyta-4541555,2026-01-19T10:35:00+00:00
"Теге ялп итеп килеп инде, атаһына эштән һуң тамаҡ ашарға хут бирмәй мыжый - эшләп бир, тип. Өрөлөп-сөрөлөп, йөҙ әрләнеп, ниһайәт, сәпитенә менеп тайҙы. ""Ҡыҙым, сәпитеңә ҡыуанаңмы? ""-тигән булам. ""Эйе"", - ти был. ""Ҡайһы ерең менән ҡыуанаң? "" - тип тағы ныҡышам. ""Кү. .м (велосипедҡа ултырып йөрөгәс шулай тип әйтә микән? ), арҡам, әҙерәк уйлап торғас, башым менән ҡыуанам! "" - ти был. Шул саҡ күрше Шәмсиә апайҙың әсәһе Сәғиҙә инәй мәрхүмә хаҡында әйткән һүҙҙәре иҫкә төшә: ""Берәй нәмәгә ныҡ ҡыуанһа, әсәйем бетем-ҡортом менән ҡыуандым, тип әйтә торғайны. ""Ныҡ ҡыуаныу хисе бөтә тәнде зымбырҙата микән - бала теле лә, йөҙйәшәренеке лә ҡыҙыҡ. Айһылыу ҒАРИФУЛЛИНА. Зиннур БОҪҠОНОВ фотоһы. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ҠАЙҺЫ ЕР МЕНӘН ҠЫУАНЫУ ИХЛАС?,Хикәйә,908,https://akbuzat-rb.ru/articles/stories/2022-06-29/ay-y-er-men-n-yuanyu-ihlas-2857872,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Сообщается, что разговор состоялся по инициативе Еревана. Пашинян подробно проинформировал российского лидера о результатах его встречи с президентами СШАи Азербайджана Дональдом Трампоми Ильхамом Алиевымв США. Путин, сообщает Кремль, отметил важность шагов для обеспечения мира между Ереваном и Баку. Президент также подтвердил готовность содействовать в русле трехсторонних договоренностей между главами России, Армении и Азербайджана.8 августа лидеры США, Армении и Азербайджана Дональд Трамп, Никол Пашиняни Ильхам Алиев подписали совместную декларацию, касающуюся мирного урегулирования конфликта между Ереваном и Баку. В частности, обозначено строительство коммуникаций между двумя частями Азербайджана по территории Армении под внешним контролем Вашингтона. За охрану пути будутотвечатьчастные военные компании (ЧВК) США, подразумевая рост американского присутствия в регионе. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин и Пашинян провели телефонный разговор,Йәмғиәт,1061,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-12/putin-i-pashinyan-proveli-telefonnyy-razgovor-4348808,2025-08-12T18:00:00+00:00
"Әллә күҙ тейҙе, әллә ҡайғы еле? .. (Хикәйә) Маһира тәҙрә янына барып, тыштағы тауыштарға ҡолаҡ һалды. Епшек ҡар яуалыр, моғайын: тәҙрәгә ваҡ ҡына боҙсоҡтар ҡағылып, сыҡ-сыҡ иткән тауыштар ишетелә. Башҡалар, бәлки, ишетмәйҙер, әммә уның һаҡ һәм һиҙгер ишетеү һәләте һәр өндө эләктереп ала. Күҙҙәре күрмәҫ булғас, был һәләте тағы ла артҡан кеүек: кешеләрҙе аяҡ тауышынан уҡ таный, хатта кәйефе бармы, арығанмы әллә шатлыҡтан осоп-ҡунып йөрөймө – шуны ла һиҙә. Ҡатын барып газ мейесен һүндерергә итте лә ҡыҙын көтөргә булды. Ни тиһәң дә, ут менән уйнарға ярамай. Рашҡы яуғанда көн йылы – өй эсе эҫеп китер инде. Бик булмаһа, тәҙрәһен асып, елләтер. Ғүмер буйы осоп-ҡунып бейеп, ауыл сәхнәһенең күрке булған, эште емертеп башҡарған уңған ҡатынға 50 йәше тулыр-тулмаҫтан кеше көнлө булып ултырыу бик ауыр. Тик балаларын ҡайғыртмаҫ өсөн күңел төшөнкөлөгөн һиҙҙертмәҫкә тырыша. Дүрт йылда яңыса йәшәргә өйрәнде инде, тик бына уттан ҡурҡа. Әсәһе менән ағаһының вафатынан һуң. Шуға ашарына ауылдағы ике ҡыҙы алмаш-тилмәш әҙерләй. Микротулҡынлы мейестә йылытып алырға өйрәнде. Өфөлә йәшәгән килене икенсе юлы мультиварка алып ҡайтырға вәғәҙәләне әле, бәлки, уның менән үҙе лә аш-һыу йүнәтә башлар. Көн буйына телевизор йә радио тыңлап күңелен баҫа. Таныш-тоноштары ла шылтыратып, хәлен белеп тора, ауылдаштары ла килгеләй. Яңғыҙ итмәйҙәр. – Кисә һуғым һуйҙыҡ бит, шуға әҙерләнеп йөрөп, өс көн инә алманым. Бөгөн, мин әйтәм, инеп, хәлен беләйем, яңы иттән, һуғым ашынан ауыҙ иттерәйем, – ишектән күршеһе Лилиә килеп инде лә хәбәрен теҙә лә башланы. – Эй-й, Маһира, былай ултырыуың бушҡа түгел һинең. Күҙ тейгән! Бигерәк талантлы, һылыуһың бит, һоҡланмаған кеше булманы. Мең ғәләм алдында, ҙур сәхнәләрҙә йөрөп, харап булдың. Донъяның кеме юҡ, тигәндәй. Берәй муллаға барып, өшкөрөлөп ҡара, күҙҙәрең асылып китер, иншалла! Маһираның был турала уйлағаны бар ул. Ысынлап та, төҫкә бала саҡтан матур булды. Урамға сыҡһа, һәр береһе яратып, битенән үбеп, тәмлекәс биреп китер ине. Ә мәктәпкә барғас, бейергә оҫталығы асыҡланды. Башҡалар менән ансамблдә бейергә теләһә лә, ҡушманылар: Бишбармаҡ, Заһиҙә кеүек бейеүҙәр менән яңғыҙын ғына сығарҙылар. Арыш араһындағы бойҙайым! – тип яратты атаһы. Алты малай араһындағы бер бөртөк ҡыҙ ине шул. Уларҙан иркәләнеп, яҡланып ҡына үҫһә лә, эш күп эләкте. Анау сама малайға һәм бәһлеүәндәй иренә әсәһе бер үҙе ашарға әҙерләп, кейем-һалымды йыуып өлгөрмәй ине. Шуға ла Маһира 5 – 6 йәштән ҡул араһына инде. 11 йәштә күпертеп икмәк һалырға ла өйрәнде. Артист булыр! – тигән уҡытыусыларының, туғандарының өмөтөн аҡлап, Маһира Стәрлетамаҡ мәҙәниәт техникумының бейеү бүлегенә уҡырға инде. Ә уны тамамлағас, күпме генә бейеү театрына саҡырмаһындар, үҙ ауылына эшкә ҡайтты. Талант ҡайҙа ла үҙен һиҙҙерә, тигәндәй, юғалып ҡалманы ул. Күрше ауылдарҙа ла, үҙҙәрендә лә бейеү ансамбле төҙөп ебәрҙе, мәктәптәрҙә бейеү түңәрәктәре асты. Үҙе лә конкурстарҙа еңеп, йыш ҡына Өфөгә, Стәрлетамаҡта үткән байрамдарҙа ҡатнашырға саҡырыуҙар алды. Ғашиҡ булыусылар ҙа күп ине. Әммә ул бала саҡтан оҡшатып йөрөгән ябай ауыл егете Ғәзизде һайланы. Тракторсы булып эшләһә лә, Маһираның талантының баһаһын белә ине. Теләһәң, ҡалаға йә район үҙәгенә күсәйек, – ти торғайны. Тик ҡатын ата-әсәһе, йәшләй тол ҡалған ҡәйнәһе, ауылда төпләнгән ағалары менән аралашып йәшәүҙе хуп күрҙе. Бер-бер артлы балалары тыуҙы. Ҡыҫҡаһы, Маһираның бар тормошо, йәшәйеше һоҡланғыс, матур ине. Кем белә, бәлки, көнләшеүселәр ҙә, ҡара уйлылар ҙа булғандыр. Күҙ тейгән, тип әйтеүҙәре лә хаҡтыр. Әммә күҙ нурҙарының юғалыу сәбәбен ул яҡшы белә – күҙ йәштәрен күп түкте. Ҡайғы, бәлә ишектәре бер асылмаһын икән. Тауҙан төшкән ҡар йомарламы кеүек, ҙурайғандан-ҙурая барып, юлындағы бар нәмәне тапап, юҡҡа сығарып китә икән ул. Ҡайһы саҡта Маһира: Матурлыҡ түгел, бәхет бирһәңсе, Раббым! – тип илай ине. Бала саҡтан ел-ямғыр теймәй үҫкәс, һынауҙарҙы, ҡайғыларҙы бик ауыр кисерҙе. Эскегә һалышыр мәлдәрендә ярай әле ҡәйнәһе Мөслимә булды: – Балам, һин юлдан яҙма инде. Бынау балалар менән мин нисек йәшәйем? Миңә лә еңел түгел. Сабыр итәйек. Зинһар, аҡылыңды юйма, – тине ул, килене клубтағы бер саранан һуң ҡыҙмаса ҡайтҡас. Эшен ташларға ла ирек бирмәне. – Уйнап-бейеп йөрөгөң килмәйҙер. Тик кеше араһында, эш менән бер аҙ ҡайғың онотолор. Өйгә, үҙ-үҙеңә бикләнеү ярамаҫ. Үҙ-ара һуғышып, шаярышып мәж килгән, өйҙә шау-шыу ҡуптарған алты малайға ҡарап, атаһы йыш ҡына асыуланып: Ҡырым сиреүе был балалар нимәгә кәрәккән беҙгә! – тип ороша ине. Әллә Аллаһы Тәғәлә шул һүҙен ишеттеме, ир ҡорона инер-инмәҫтән өс ағаһы бер-бер артлы вафат булды. Олоһо Фәрит 38 йәшендә юл фажиғәһендә үлде, Азатта яман шеш таптылар. Һуңлағанһығыҙ, – тине табип. Ысынлап та, дүрт айҙа юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Сәлим иһә ниндәйҙер сәбәп менән башын үҙе элмәккә тыҡты. Был ҡайғыларҙы кисерә алманылар: атаһы йөрәк сиренән малайҙары артынан китте, әсәһе бөтөнләй түшәккә ятты. Үҙенә күсереп алып ҡайтырға ниәтләгәйне лә, күршелә генә йорт һалып сыҡҡан Юлай ағаһы менән Сәймә еңгәһе ҡаршы төштө: – Оло кешене нигеҙенән айырмайыҡ. Ҡулдан килгән тиклем тәрбиәләрбеҙ, һин дә ярҙам итерһең. Ике йыл ятҡандан һуң, әсәһе тамам насарайҙы. Ана үтә, бына үтә, тип көтөп, көн аралаш Юлай менән Маһира янында йоҡлап ҡала башланы. Тик кем уйлаһын яҡын кешеһенең әжәле ауырыуҙан түгел, ә уттан булыр тип. Етмәһә, ағаһы ла бергә китеп барҙы. Төндә сыҡҡан утты шунда уҡ күреүсе булмаған, янғын һүндереүселәр килгәндә өйҙөң түбәһе ишелеп төшкәйне инде. Ҡайнағаһын ҡотҡарырға ынтылған Ғәзизде кешеләр тотоп ҡалды. Ә Маһира утты күреү менән иҫтән яҙып йығылғайны. Газ мейесе төҙөк булмаған, – тине аҙаҡ тикшереүселәр. Шунан бирле ул уттан ҡурҡып ҡалды. Ҡайғы-хәсрәт ҡатындың иңен баҫҡандан-баҫты, әммә таяныр таянысы – ире булғанда артыҡ бирешмәне. Тик уның да ғүмере ҡыҫҡа булып сыҡты: тракторы менән кәбән һөйрәтеп ҡайтып килгәндә ағасҡа төкөп, вафат булды. Күҙ менән ҡаш араһында һепертмә буран сығып, юлдан яҙғайны. Икенсе көндө, көн асылғас ҡына табып алып ҡайттылар. Быға тиклем ҡайғыла сабыр булырға тырышып, кеше алдында күҙ йәше сығармаған Маһира тәүге тапҡыр түшәлеп ятып иланы. Аят аштарын да күршеләре үткәрҙе, ҡатындың аш-һыу әҙерләү түгел, атларлыҡ та хәле  юҡ ине. Ярай буй еткереп килгән балалары донъяны өләсәләре ярҙамында үҙҙәре көттө. Ҡайғы эҙһеҙ үтмәне – Маһира ауырыуға һабышты. Дауаланырға теләге лә юҡ ине. Был юлы ла донъя күргән ҡәйнәһе үҙ һүҙен әйтте: – Ауыр икәнен аңлайым, юғалтыуҙар бигерәк күп. Әммә һин тәү сиратта балаларың өсөн йәшәргә тейешһең. Бер-бер артлы улдарын юғалтҡан ҡоҙағый ҙа, берҙән-бер баламды ерләгән мин дә йәшәргә тырыштыҡ. Һин дә тырыш. Эйе, тормош дауам итте. Балалары үҫеп, уҡырға инә торҙо. Уларға аҡса еткерәйем, тип эшләне, малын да аҫраны, хатта тамада булып, кеше күңелен асып та йөрөнө. Аҙаҡ ике ҡыҙы ауыл егеттәренә кейәүгә сыҡты, улы кәләш алып, Өфөлә төпләнде. Үҙенә лә тәҡдим яһаусылар булды, тик күңеле ятманы. Маһира, балалар хаҡына, тип йәшәп өйрәнгәйне инде. Биш йыл элек 80 йәшен тултырған ҡәйнәһе лә мәрхүмә булды. Ризамын, килен. Күпте күрҙең. Хоҙайға бер үтенесем: һиңә бала ҡайғылары бирмәһен! – тине ул бәхилләшкәндә. Күҙ нурҙарын юғалта башлауын шунан алда уҡ һиҙгәйне инде. Йоҡоһо бөтөп уянды ла, бер аҙ яҡтыра башлауын көтөп, ята бирҙе. Әжәле яҡынлауҙандыр инде, һуңғы арала төндәр буйы йоҡоһоҙлоҡтан йонсоған ҡәйнәһе бер аҙҙан тауыш бирҙе: – Килен, һыйырыңды көтөүгә һуңлатаһың бит. Күптән таң атты. Йүгереп тышҡа сыҡҡас ҡына таң яҡтыһын күрҙе. Яйлап түгел, бик тиҙ һуҡырайҙы ул. Ярай, ҡәйнәһен һуңғы юлға тәрбиәләп оҙата алды. Ә бына хәҙер үҙе ҡыҙҙары ҡулына ҡарап ҡалды. Тик килен булып төшөп, ғүмер иткән йортон ҡалдырғыһы килмәне. Килеп-китеп йөрөһәгеҙ, булды. Үҙемсә йәшәргә тырышып ҡарармын, – тигәйне. Ысынлап та, һәүетемсә генә йәшәп ята. Ауылдаштары, бигерәк тә аралашып йәшәп өйрәнгән оло быуын кешеләре ярҙамсыл. Киләләр, шылтыраталар. Бына бит, рашҡы яуа, тип тормаған, бешкән һуғым итен ауыҙ иттерергә тип, күршеһе ингән. – Эй-й, Лилиә, күҙ тейеү түгел шул был ауырыу. Ҡайғы касафаты. Кеше 40 көн ҡайғыра ла, күнә, тиҙәр. Һәр береһенә шулай илағанда ла, күпме күҙ йәшем түгелгән, уйлап ҡара. Ә ғүмер иткән ирең, бер туғандарың, ата-әсәйеңдең үлеменә 40 көн түгел, 40 айҙан һуң да күнеп булмай шул. Төндәр буйы илап сыҡҡан мәлдәр бар. Мин күргәндәрҙе башҡаларға күрһәтмәһен, – тип яуапланы ул Лилиәгә. – Шулай ҙа аңлайым, һәр кемде Алла үҙенсә һынай, шул уҡ ваҡытта ярҙамын да бирә. Бына бит, һуҡыр килеш тә йәшәргә өйрәнеп барам. Ярҙамға һине лә ебәргән. Газды бер аҙ һүндереп тор әле, өй эҫеп китмәһен. Фото А. Королев","Әллә күҙҙәр тейҙе, әллә ҡайғы еле. (Хикәйә) Гөлнур Ҡыуатова",Әҙәбиәт,8434,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-11-06/ll-k-r-tey-e-ll-ay-y-ele-hik-y-g-lnur-yuatova-4454840,2025-11-06T10:45:00+00:00
"фикерләрРусиягә каршы кертелгән чикләүләр белән бәйле рәвештә, Чехиядә Карловы Вары шәһәрендәге ""Ульрика"" һәм ""Московский двор"" кунакханәләренең мөлкәтен туңдырырга мөмкиннәр. Бу хакта Чехиянең () дәүләт телеканалына сылтама белән РБКяза. ""Ульрика"" кунакханәсенә Татарстан хөкүмәте контролендәге ""Связьинвестнефтехим"" ширкәте ия. ""Московский двор""ның хуасы — ""Мәскәү үзәге"". Тикшерүне Чехия Финанс-аналитика идарәсе алып бара, оешма фикеренчә, ""Мәскәү үзәге"" Кырымда эшчәнлек алып барган, ә моны Европа чикләүләре тыя. Ноябрь уртасында Чехия хөкүмәте Русиянең илдәге дәүләт мөлкәтен туңдырырга булды. Бу чаралар Прага, Карловы Вары һәм Урта чех төбәгендәге 70 ләп күчемсез милеккә кагылды. Русия президенты эшләре идарәсенең ""Чит илдәге мөлкәт белән идарә оешмасы""на (""Госзагрансобственность"") каршы чикләүләр кертелде. ""Бу милекне тапшырып яки сатып булмаячак. Бу милек өчен аренда түләве килә торган банк хисапларын Русия берничек тә куллана алмаячак"", дип аңлатты -та Чехия премьеры Петр Фиала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Чехиядә ""Ульрика"" кунакханәсе мөлкәтен ""туңдырырга"" мөмкиннәр — аны Татарстан хөкүмәте белән бәйлиләр",Яңылыҡтар,1095,https://www.azatliq.org/a/32706537.html,2023-11-29T10:00:12+00:00
"Алдан яҙыуыбыҙса, Шишмә районында элекке ҡатынын үлтереүҙә һәм ҡыҙын үлтерергә маташыуҙа ғәйепләнгән урындағы кеше һаҡ аҫтына алынған. Шишмә район-ара тәфтиш бүлеге Шишмә районында йәшәүсе 42 йәшлек ирҙе айырыуса аяуһыҙ рәүештә бер кешене үлтереү һәм икенсе кешене үлтерергә маташыуҙа ғәйепләй. Тәфтиш үтенесе буйынса, суд уға һаҡ аҫтына алыу сараһын һайлай. - Тикшереү версияһы буйынса, ағымдағы йылдың 23 ғинуарында фигурант 41 йәшлек элекке ҡатыны янына Игнатовка ауылына килеп, улар араһында даими килеп тыуған көнкүреш конфликттары менән бәйле мөнәсәбәттәрҙе асыҡларға тырыша, - тиелә тәфтишселәрҙең рәсми хәбәрендә. - Торлаҡта шулай уҡ парҙың дүрт ҡыҙы була, уларҙың өсәүһе 18 йәшкә тиклемге балалар. Һөйләшеү барышында тағы ла ыҙғыш башлана, ир ҡатындың муйынына һәм ҡулына бысаҡ менән сәнсә, шулай уҡ әсәһен яҡларға маташҡан өлкән ҡыҙына ла бысаҡ менән һуға. Ғәйепләнеүсе яман ҡылыҡты ҡылғандан һуң ҡаса. 19 йәшлек ҡыҙ ашығыс ярҙам саҡыра. Медицина хеҙмәткәрҙәренең тырышлығы менән ул ҡотҡарыла, әммә әсәһе ваҡиға урынында вафат була. Тиҙҙән ғәйепләнеүсене Эске эштәр министрлығының оператив хеҙмәткәрҙәре Дәүләкән районында танышының йортонда ҡулға ала. Әлеге ваҡытта ғәйепләнеүсе менән тәүге тикшереү эштәре үткәрелгән, суд экспертизаһы комплексы тәғәйенләнгән, эш буйынса дәлилдәр базаһын йыйыу һәм нығытыу дауам итә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Һаҡ аҫтына алынған,Яңылыҡтар,1506,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/a-a-tyna-alyn-an-4552009,2026-01-27T12:53:00+00:00
"5 йыл Өфөлә эшләгәндән һуң, Илүзә эшҡыуарлыҡ менән ҡыҙыҡһына башлай. -Ритм тигән магазинда дискылар һатып торҙом. Шул саҡта үҙем дә һатыу менән шөғөлләнергә уйлай башланым. 2007 йылда һуңғы эш хаҡымды йыйып, Ишембай трикотажынан ике пакет әйбер алып ҡайттым. Тыуған ауылымда ҡуртымға бәләкәй генә бүлмә алып, сауҙа ойоштороп ебәрҙем. Сифатлы әйберҙәр булғас, халыҡ тауарҙы оҡшатты. Дәртләнеп киттем - шәхси эшҡыуарлыҡ асып, кесаҙна һайын такси яллап район үҙәгенә һатыу итергә сыға башланым, - ти Илүзә. Көҙ яҡынлашҡан һайын тышта һатып тороуҙың ауырға төшәсәген аңлаған йәш эшҡыуар Байназарҙағы магазинын ябып, майҙаны 6 квадрат метр ғына тәшкил иткән бүлмә алып, эшен район үҙәгендә дауам итә. -Сауҙа һәйбәт барҙы. Әйберҙәрҙе Екатеринбургтан ташыныҡ. Төрлө йүнәлештәрҙе ҡулланып ҡараныҡ – халыҡҡа балалар, ҡатын-ҡыҙҙар кейеме лә тәҡдим иттек. Тиҙҙән майҙаны 36 квадрат метр булған магазин асып, 10 йыл тирәһе аяҡ кейемдәре һатыу менән шөғөлләндек. 2021 йылда Пятёрочка магазины асылды. Унда 100 квадрат  метр урын бар икәнен белгәс, тәүәкәлләргә булдыҡ. Магазин асылыуға бер ай ғына ваҡыт ҡалған ине. Беҙгә, ҡабаланмағыҙ, тиһәләр ҙә, беҙ Пятерочка менән бергә асылырға ашыҡтыҡ. Таңғы сәғәт 7-лә тауарҙы теҙҙек. Байтаҡ ҡына күренгән тауар ҙур бинала әҙ генә кеүек тойолдо. Шул саҡ: Кем бында йөрөһөн,  алыҫ  магазин  кемгә кәрәк, тип илап торғанымды хәтерләйем. Әммә һатып алыусыларыбыҙға рәхмәт, беҙҙе тәүге көндән үк ҡеүәтләнеләр. Шул мәлдән алып үҙем дә, Вадим да ныҡлы эшләнек. Халыҡтың ихтыяжын аңларға кәрәк бит. Ваҡыт үтеү менән төп ассортимент билдәләнде, - ти йәш булыуына ҡарамаҫтан, ҙур ғына тәжрибә туплаған эшҡыуар. Иҫәнгилдиндарҙың Хозмаркет исеме аҫтында эшләп килгән магазиндары үҙенсәлекле тип әйтергә кәрәк, сөнки районда беренселәрҙән булып улар ялһыҙ, тәнәфесһеҙ эшләй башланы. Магазин шулай уҡ байрамдарҙа ла асыҡ була. Йәштәр 4 кешегә эш урыны булдырған. Һатыусылар смена менән иртәнге 10.00 сәғәттән киске 22.00 сәғәткә тиклем эшләй. Магазинда көндәлек бөтә әйберҙәр ҙә бар - хужалыҡ тауарҙары, һауыт-һаба, уйынсыҡтар, эш ҡоралдары, бүләктәр һәм башҡалар. -Һеҙҙә рәхәт, ҡапыл ғына кәрәк әйберҙе инә һалып алырға була, бөтә нәмә бар, тип маҡтап-маҡтап сығып китәләр. Йылы һүҙҙәрҙән күңелгә рәхәт булып китә. Сөнки беҙ үҙебеҙ өсөн генә эшләмәйбеҙ, халыҡҡа файҙалы, кәрәкле әйберҙәр һәр саҡ ҡул аҫтында булһын тип тырышабыҙ, - ти Илүзә. Йәй көнө туризмға бәйле тауарҙар ныҡ үтә. Туризм, тигәндән, һатыуҙан тыш, Илүзә туристик агентлыҡ менән дә шөғөлләнә. Рәсәй, сит илдәр буйлап сәйәхәт итергә хыялланған райондаштар өсөн ул ысын табыш тип әйтһәң дә була. Сөнки ял итергә теләп тә, аҡсаларын ситкә, белмәгән кешегә күсерергә ҡурҡҡандар тура Илүзәгә мөрәжәғәт итә ала. Илүзәнең был эше рәсми документтар менән нығытылған. Ул ышаныслы туроператорҙар менән килешеүҙәр төҙөгән. -Төркиәгә, Египетҡа турҙар алалар. Әйткәндәй, тәүге клиенттарым да Бөрйәндән. Был бик ҡыуаныслы, - ти. Әлбиттә, берҙәм, икең дә бер йүнәлешкә ҡарағанда ғына уңышҡа өлгәшергә була икәнлеген яҡшы белә улар. Илүзәнең ышаныслы тормош иптәше, таянысы булған Вадим уның башланғыстарын һәр саҡ хуплап тора. -5 һәм 1 йәшлек бәләкәй ҡыҙҙарыбыҙ бар. Тауарға ла, сәйәхәттәргә лә, ғөмүмән, бөтә ергә лә уларҙы үҙебеҙ менән бергә алып йөрөйбөҙ, эш мәлендә алмашлап ҡарайбыҙ. Балалар ҙурайһа, шунан барырбыҙ, тимәйбеҙ. Төркиәгә, Таиландҡа, Вьетнамға, Египетҡа барҙыҡ. Нисектер туризм өлкәһе миңә яҡын була башланы. Статустарымды ҡараған кешеләр: Их, барырға ине, тип яҙалар. Унан мин үҙем уҡып алырға ҡарар иттем. Беренсе аҙнала уҡ турҙар һата башланым. Шулай уҡ блог алып барам, унда барыһын да күрһәтәм. Эш менән генә булырға кәрәкмәй, райондаштарымды яңы донъяны, төрлө ерҙәрҙе, сит илдәрҙе ҡарап, ял итеп ҡайтырға саҡырам, - ти дәртле, алдынғы ҡарашлы райондашыбыҙ. Илүзә тағы бер ҡыуанысын йәшерә алмай. Ул да булһа, һатыуҙың яңы йүнәлеше – Вайлдберриз маркетплейсы аша тауар һатыуҙы үҙләштергән ул. -Бер ай шәхси дәрестәр алып, уҡыным. Әлеге ваҡытта маркетплейста 7-8 төрлө тауарым бар. Тәүҙә 3-шәр берәмек кенә ҡуйҙыҡ. Анализлап ҡарағандан һуң, тауарҙарҙың һанын арттырҙыҡ. Унда беҙ балалар өсөн металл конструкторҙар тәҡдим итәбеҙ. Баҡтиһәң, Бөрйәндә селлерҙар әлегә юҡ икән. Селлер – ул, икенсе төрлө әйткәндә, маркетплейс аша тауар һатыусы тигәнде аңлата. Бөгөн күбеһе интернет-магазиндарҙан әйбер ала. Шуға ла йәштәр шул кимәлгә сыҡһын, ошо өлкәлә үҙҙәрен һынап ҡараһындар. Илдең төрлө нөктәләренән беҙҙең тауарҙы алһалар, шәп бит, - тип ҡыуанысы менән уртаҡлашты Илүзә. Иҫәнгилдиндарҙың МХО-ға әүҙем ярҙам итеүҙәрен дә телгә алырға кәрәк. Тәүге мәлдәрҙән үк ирекмәндәр менән йыйылышып, гуманитар ярҙам ебәрҙеләр. -Илнур ҡәйнешем МХО-ла вафат булғас, нығыраҡ тырыша башланыҡ. Матди яҡтан да, әйберләтә лә ярҙам итергә ынтылып торабыҙ. Мәҫәлән, маскировка селтәрҙәрен өлгөртә алмайҙар. Шуға тауарға барғанда уны ла алып ҡайтып бирәбеҙ, - ти шул уҡ ваҡытта әүҙем ирекмәнлек эшен дә алып барыусы Илүзә. -Әгәр ҙә кешенең маҡсаты, теләге булһа, барыһын да булдыра. Бер тапҡыр ғына бирелгән ғүмер эсендә матур итеп йәшәргә ынтылыр кәрәктер тип уйлайбыҙ. Ятҡан таш мүкләнә, тиҙәр бит. Шуға үҙеңдең үҫешең, балаларыңдың киләсәге өсөн тырышырға кәрәк, - тигән теләктәрен еткерҙе әңгәмәсем. Магазин тип кенә туҡтап ҡалмай, артабан да үҫешергә ынтылған маҡсатлы, уңған ғаиләгә киләсәктә лә уңыштар насип булһын. Ә, иң мөһиме, үҙҙәренә булған ышанысты юғалтмаһындар.","Тәүәккәлдәр, ҡыйыуҙар",Йәмғиәт,5346,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-14/t-kk-ld-r-yyyu-ar-4272437,2025-06-14T10:05:00+00:00
"Форум межрегионального сотрудничества России и Казахстана пройдет с 26 по 27 ноября в Уфе на базе нового Дворца борьбы. В течение двух дней будут проходить обсуждения на тему реализации потенциала торгово-экономического сотрудничества между регионами России и Казахстана, расширения межрегиональных связей и возможностей промышленной кооперации двух стран. Также гостей ждет насыщенная культурная программа. По итогам юбилейного форума страны подпишут программу межрегионального и приграничного сотрудничества, которая включает около 140 мероприятий в 12 различных отраслях. Форум межрегионального сотрудничества России и Казахстана проводится ежегодно для поддержания и развития экономических, культурных и гуманитарных связей двух стран. За 20 лет Форум приобрел статус традиционной площадки по расширению практического сотрудничества и укреплению взаимовыгодного стратегического партнерства между деловыми кругами России и Казахстана. В рамках деловой программы молодые лидеры двух стран станут участниками форума «Молодежное предпринимательство в России и Казахстане: обмен опытом и перспективы партнерства», который объединит более 300 участников для совместных инициатив и обмена опытом.",В Уфе проходит Форум межрегионального сотрудничества России и Казахстана,Яңылыҡтар,1193,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-26/v-ufe-prohodit-xx-forum-mezhregionalnogo-sotrudnichestva-rossii-i-kazahstana-4024313,2024-11-26T13:40:00+00:00
"Беҙ Күгәрсен районынан Шәфҡәтле позывнойлы ветеран яугир - Ғәли Ильяс улы Рәхмәтуллин менән әңгәмәләшәбеҙ. Их, ошо район башҡорттарының яғымлы теле. Уларҙың һөйләше үҙе бер башҡа, хас та күгәрсендәр гөрләшкән һымаҡ, тыңлаған һайын тыңлағы килә. Шуғалыр ҙа яугирҙың һәр һүҙе ҡолаҡ аша түгел, ә йөрәк аша үткән кеүек. Тик әле йомшаҡ, иркә һөйләш артында һуғыштың ҡотһоҙ тауышы ишетелә: Ғәли үҙенең күргәндәрен һөйләй, һәләк булған иптәштәрен иҫләй – йөҙөнә үткәндәрҙең ҡара шәүләһе ята. Фронттағы бер кемде, бер нимәне оноторлоҡ түгел, гүйә һәр көн тәнендәге 36 триллион күҙәнәктең һәр береһенә уйылып яҙылған. Ғәли - Күгәрсен районының Бикеш ауылында Ильяс Мөхәмәтғәли улы Рәхмәтуллин менән Көнһылыу Әхмәтйән ҡыҙы Ҡотлогилдинаның күп балалы ғаиләһендә уртансы бала булып тыуған. Һигеҙенсе синыфҡа тиклем ауылда уҡый, 11-сене Исем мәктәбендә тамамлай. Атаһының кәңәшенә ҡолаҡ һалып, медицина колледжына уҡырға инә. Әммә медицинаға күңеле ятмай, яңылыш юлдан китеп барыуын аңлай һәм беренсе курстан һуң уҡыуҙы ташлай. Һуғыш өйөрмәһенә эләгермен, колледжда алған һөнәри белемдең, ғәмәли күнекмәләрҙең кәрәге тейер, тип башына ла индермәй.18 йәше тулған егеткә армияға барырға ваҡыт етә. Хеҙмәтен ул Һамарҙа Рәсәй Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәрендә башлай ҙа, Һарытауҙағы РФ ЭЭМ эске ғәскәрҙәренең 20-се махсус тәғәйенләнештәге отрядында тамамлап ҡуя. Спецназға теләгән һәр кемде алмайҙар. Ауылда бәләкәйҙән ауыр эш эшләп, һәнәк-көрәк, балтаны ҡулынан төшөрмәй үҫкән Ғәли юғары физик әҙерлеге, сыҙамлығы, ныҡлығы, сослоғо менән айырылып торғанға ла махсус тәғәйенләнештәге отрядҡа эләккән. Уны яҡшы белгәндәр, ышаныслы, намыҫлы, ярҙамсыл Ғәли менән разведкаға барырлыҡ, тип, үҙҙәренең ғүмерен, тамсы ла шикләнмәйенсә, уға тапшырырға әҙерҙәр. Эшһөйәр, ныҡышмалы, алсаҡ егет армиянан ҡайтҡас, һәүетемсә генә тормош юлынан бара, Себерҙә вахта буйынса эшләй. Махсус хәрби операция иғлан ителгәс, ситтә, башҡалар артында, йәшенеп ҡала алмай, 2023 йылда Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөй. Оҙон аҡса артынан бармай яуға (Себерҙә лә эш хаҡын етерлек ала), илһөйәрлек уны ошо аҙымды яһарға этәрә. Учебкала БПЛА операторына уҡый, тик хәрби частә дрондар булмағас, оператор итеп бер йәш егетте генә ҡалдыралар. Рәхмәтуллиндың шәхси эше менән танышып, медицина колледжында уҡыуын белгәс, командир, беренсе медицина ярҙамын күрһәтә алырһыңмы, тип һорай. Ғәли ҡыҫҡа ғына: Булдырам! - тип яуаплай. Уны санинструкторҙың урынбаҫары итеп тәғәйенләйҙәр. Санинструктор отпускыла саҡта, яҡташыбыҙ үҙе уның бурыстарын башҡара. Күпме ир-егетте улар яу яландарынан алып сыҡҡандыр, Ғәли үҙе лә аныҡ ҡына әйтә алмаҫ, ҡайҙан унда һанап ултырырға ваҡыты, әмәле. Башлы, үтә сос, ҡатмарлы секундтарҙа дөрөҫ, тиҙ ҡарарҙар ҡабул иткән егеткә элемтәсе вазифаһын йөкмәтәләр. Кәрәкле генә мәлде файҙаланып, күп километрлы оптик сүс линиялар ҙа һала, бейек бағаналарға, ағастарға үрмәләп менә һалып, антенналар ҙа урынлаштыра, ваҡытында кәрәкле бәйләнештәрҙе булдырып, хәрби бурыстарҙы үтәүҙе тиҙләтә. МХО зонаһында ярты йыллап хеҙмәт иткәндер, сираттағы алыштан һуң бер яугир, их, шундай ныҡ бөйөрөк ашағы килә би-иит, тип һуҙа. Ғәли һикереп килеп тора: Әйҙә, мин әҙерләйем! Иптәше уға ышанмай ҡарай: Китсәле, һин бешерә беләһеңме ни? ! Башҡорт егете еңен һыҙғанған ыңғайы мут йылмая: Атыу! Себерҙәрҙә йөрөгәнендә өй ашын ашағыһы килгән саҡта әсәһенә шылтыратып, уның рецептары буйынса бешерергә өйрәнгән, аш-һыуға оҫтарған ул. Һуғыш яланында ла ҡамыр ҡуйып ебәрә, картуфтан, кәбеҫтәнән бөйөрөктәр бешереп, иптәштәрен һыйлай. Икенсе юлы ҡоймаҡ ҡойоп ашата. Сәйгә ҡушып, тәмле бөйөрөк, ҡоймаҡтарҙы маҡтай-маҡтай йыпырған яугирҙар бик тә ҡәнәғәт ҡала. Шунан һуң Ғәли йыш ҡына яуҙаштарын ҡамыр ризыҡтарын бешереп һөйөндөрә. Хатта уны ашнаҡсы итеп ашханаға күсергә өгөтләй, димләй башлайҙар. Рәхмәтуллин аяҡ терәп ҡаршы тора: Юҡ-юҡ, мин алғы һыҙыҡта кәрәк! Ғәлиҙе снайперға уҡырға ебәрәләр. Ул уҡыуҙа саҡта яҡын дуҫы, бергә киләсәккә хыялдар ҡорған, бер туғандай күргән яҡташы һәләк була. Асыҡ яу яланында айҙан ашыу ята, дошмандар туҡтауһыҙ утта тотоп, янына яҡын барырға ла ирек бирмәй. Часкә ҡайтыу менән Ғәли, дуҫымды барып алам, ти. Был мөмкин түгел, үҙеңде һис юҡҡа һәләк итерһең, тип уны кире өгөтләп маташалар, ләкин ныҡышмалы, батыр йөрәкле, дуҫтарына сикһеҙ тоғро егетте туҡтатырлыҡ көс бармы ни? ! Һәр үлән һабағы ус төбөндәге кеүек күренеп ятҡан асыҡ яланды, ике саҡрым араны, нисек ут аҫтында үтеүен, дошмандарҙың һыҙығы янында ғына ятҡан дуҫының кәүҙәһен алып, ҡайтанан үҙебеҙҙекеләргә тиклем шыуышыуын иҫләгеһе лә килмәй. Ҡот осҡос ҡыйын булыуын ғына әйтә. Мөғжизә менән генә тере ҡала. - Әллә Аллаһы Тәғәлә үҙе, әллә фәрештәләр һаҡлап йөрөттө, - тип һөйләй Ғәли Ильяс улы. - Дрондар күп баҫтырҙы инде. Камикадзелар бигерәк ҡурҡыныс. Бер ваҡыт өйгә индек тә йәшерендек. Ниндәйҙер эске һиҙемләү менән ситкә һикереп өлгөрҙөм һәм мин әле генә һөйәлеп ултырған стенаға снаряд килеп төштө. Сығып ҡастыҡ, ҡыуаҡтар араһына боҫтоҡ. Икенсе дрон килеп етте. Бер уңға, бер һулға һикереп тә өлгөрҙөк, эргәлә генә снаряд шартланы. Ҡолаҡ зымбырлап тондо, бер ни ишетмәнем. Ҡараһам, мин торған ерҙә – воронка. Миномет аҫтына эләктек. Эре калибрлы снарядтар туҡтауһыҙ оса, шартлай, үлем сәсә. Ә беҙ урманда, траншеяла баш та күтәрә алмай ултырабыҙ. Дүрт-биш сәғәт самаһы үткәндер, командир килде лә: Добрый, йөрөп киләйек әле, - тине. Ете-һигеҙ минуттан яуҙаштарҙың береһе ҡыуып етте: Иван -двухсотый. Командир менән кире йүгерҙек. Мин ултырған ергә 57 йәшлек ир сүкәйгән булған, снаряд тап өҫтөнә генә төшкән. Командир алып сығып китмәһә. Сираттағы хәрби заданиены үтәгәндә Ғәли Рәхмәтуллин үҙен хәүеф аҫтына ҡуйып, командирын ҡотҡара, ғүмерен һаҡлап алып ҡала. Ҡаһарманлығы Һәләк булыусыларҙы ҡотҡарған өсөн миҙалы менән баһалана. Яҡташыбыҙ Соледар, Бахмут тораҡ пункттарында, Курск ҡалаһындағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша. Шул Курскиҙа заданиеға юлланғанда яугирҙар китеп барған УАЗикты дрон-камикадзе эҙәрлекләп осоп килә, снаряд ишеккә тейеп шартлай. Көслө шартлауҙан донъя түңкәрелгәндәй тойола, ишектең тотҡаһына тотоноп ултырған Ғәлиҙең, гүйә йәнен йолҡоп, һурып алалар - ҡул суғы өҙөлә, бите яна. Уның менән бергә булған дүрт яугир хәүеф-хәтәрҙән имен-һау ҡотола. Машинаның двигателенә ярсыҡ эләккәнгә, артабан юлды йәйәү дауам итәләр. Ауыр яраланған, ҡанһыраған килеш, шаңҡыған, һаңғырауланған хәлдә лә тешен ҡыҫып түҙгән, бирешмәҫкә тырышҡан Ғәли үҙ аяҡтарында хәрби задание нөктәһенә барып еткәс тә, эвакуациялау өсөн транспортты дүрт сәғәт самаһы көтөргә тура килә. Яугирҙы яҡындағы ҡаланың госпиталенә алып китәләр, унда ҡатмарлы операция яһайҙар. Артабан Курск, Мәскәү госпиталдәре, операциялар, мең ыҙалар, реабилитация. Ғәли Ильяс улы хәрби хеҙмәттән бушатылғандан, тыуған яғына ҡайтҡандан һуң спорттың адаптив төрҙәре менән шөғөлләнергә тотона, уңыштарға өлгәшә: армрестлинг, джакколо, шаффлборд буйынса район ярыштарында призлы урындар яулай, ГТО нормативтарын тапшыра. Йәш ветеран район тормошонда, шул иҫәптән Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәтенең Күгәрсен район ойошмаһы үткәргән сараларҙа әүҙем ҡатнаша, Ватанды һаҡлаусылар фондының социаль координаторы менән берлектә Батырлыҡ дәрестәрен үткәрә. Йәштәрҙе тик шәхси өлгөң менән генә тәрбиәләргә кәрәк, - ти ул ошо йәһәттән, - ҡоро өгөт-нәсихәт менән генә булмай. Ватанды һаҡлаусылар фонды уға медицина реабилитацияһында һәм адаптив кейем менән тәьмин итеүҙә ярҙам күрһәткән. Бигерәк тә Эльза Садиҡ ҡыҙы Теүәлбаеваға рәхмәтле яугир: Ысын күңелдән беҙгә ярҙам итергә тырыша, уға рәхмәттән башҡа һүҙ юҡ. Форсат менән файҙаланып, миңә терәк булған, ярҙам иткән яҡындарыма, дуҫтарыма, район етәкселәренә лә рәхмәтемде, иң изге теләктәремде еткерәм. Фонд ярҙамында Ғәли былтыр шәхси ярҙамсы хужалығын асҡан, Күгәрсен районы хакимиәте уға эш башларға 30 баш эре мөгөҙлө мал бүлгән. Киләсәктә МХО ветераны ауыл хужалығы өсөн гранттарҙа ҡатнашырға ниәтләй, район үҙәгендә - Мораҡ ауылында фитнес-клуб асырға хыяллана: - МХО-нан ҡайтҡан яуҙаштарға тыныс тормошҡа тиҙерәк яраҡлашырға ла, һаулыҡтарын нығытырға ла, аралашыр өсөн дә фитнес-клуб, спорт залдары бик кәрәк. Әңгәмә аҙағында, тегендә, һуғышта саҡта, нимә тураһында уйлай, хыяллана торғайнығыҙ, тип һорарға уҡталдым да, туҡтап ҡалдым. Бөтә яугирҙарҙың да яҡындары, имен тормош, киләсәк хаҡында хыялланғаны былай ҙа асыҡ. Батыр яҡташыбыҙ Ғәли Рәхмәтуллиндың изге ниәттәре тормошҡа ашһын, алдағы көндәре яҡты, төндәре тыныс булһын! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Позывнойы Шәфҡәтле,Яңылыҡтар,8501,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/pozyvnoyy-sh-f-tle-4568442,2026-02-06T22:40:00+00:00
"Башҡортостанда июлдең аҙағы ямғырлы була, тип хәбәр итә Башгидромет синоптиктары. Бөгөн, 28 июлдә, республикала ямғыр яуа, бигерәк тә көнсығыш райондарҙа. Көслө ел сығыуы ихтимал. Көндөҙ һауа 18, 23 градусҡаса йылына. 29 июлдә, шишәмбе, шулай уҡ ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуа. Ел төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә талғын. Төндә термометр бағанаһы 10, 15күрһәтәсәк. Көндөҙ 20, 25 тиклем йылыта. Шаршамбы, 30 июлдә лә һауа торошо ямғырлы буласаҡ. Ел төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә талғын. Төндә термометр бағанаһы 12, 17, көндөҙ 21, 26 градус күрһәтәсәк.",Ямғырҙар ҡасан туҡтар?,Йәмғиәт,531,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-28/yam-yr-ar-asan-tu-tar-4328770,2025-07-28T10:24:00+00:00
"Зөләйха ролендә Чулпан ХамматоваАпрельдә Русия федераль каналында күрсәтелгән Гүзәл Яхина әсәре нигезендә төшерелгән ""Зөләйха күзләрен ача"" сериалы 2020 елның беренче яртысында Русиядә иң популяр сериалбулган. Сериаллар рейтингын Кино. проекты төзегән. Популярлык күрсәткечләре буларак сериал турындагы сәхифәләрне караулар саны һәм яңа чыккан сериалларга тамашачы куйган бәяләр алынган. Икенче урында ""Триггер"" психологик сериалы, өченче урында Паоло Соррентиноның ""Яңа Папа"" драматик сериалының икенче сезоны диелә. Элегрәк хәбәр ителгәнчә, ""Зөләйха күзләрен ача"" китабы Русиядә 1992 елның 12 июненнән соң язылган китаплар арасында иң популяр әсәр дип табылган. ""Зөләйха күзләрен ача"" телесериалы Россия 1 каналында атна ярым дәвамында барды һәм 22 апрельдә тәмамланды. Беренче сериясеннән үк фильмны тәнкыйтьләүчеләркүп булды. Сериалның ахыры китап ахырыннан бераз аерылды. Зөләйханың Мортаза исемле оныгы туды, улы Йосыф Казанга кайтты. Русия төбәкләрендәге татар милли-мәдәни мохтариятләр ""Зөләйха күзләрен ача"" китабы һәм сериалында ""бозып күрсәтүләргә рәсми бәя бирүне"" сорап Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевкамөрәәгать язды. Алар фильмны ""Татарстанның 100 еллыгына ясалган провакация"" дип атады һәм аны күрсәтүне тыюны таләп итте. Сериалга каршы шулай татар әмәгать эшлеклеләре бертуган Нәфисһәм Рафис Кашаповлар, Русия мөселманнары дини ыены мөфтие Әлбир Кргановүз фикерләрен иткерде.","Кино. : ""Зөләйха күзләрен ача"" – Русиядә иң популяр сериал",Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/30758463.html,2020-07-31T08:30:32+00:00
"Уҡыусылар йәш натуралистар хәрәкәтендә ҡатнашыусы антын биргән, планета һәм илебеҙ тураһында хәстәрлек күрергә вәғәҙә иткән, гүзәлдәрҙән-гүзәл был донъяны  уҡытыусылары һәм кәңәшсе-тәрбиәселәре етәкселегендә күрергә, өйрәнергә ниәт белдергән. Йәш натуралистарҙы яуаплы һәм сауаплы эштәр көтә. Был хаҡта Шишмә район хакимиәте башлығы Ришат Мансуров үҙенең телеграм-каналында һөйләй.",Тәбиғәт һаҡсылары сафына баҫтылар,Яңылыҡтар,381,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-17/t-bi-t-a-sylary-safyna-ba-tylar-4055778,2024-12-17T10:52:00+00:00
Еңеү көнөнә арналған концерт бында ла ойошторолдо. Халыҡ эркелеп килде.,Якутов паркы гөрләне,Еңеү,71,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-10/yakutov-parky-g-rl-ne-4229509,2025-05-10T14:10:00+00:00
"""Владимир Путин менән йыл йомғаҡтары"" программаһы иртәгә, йәғни 19 декабрҙә була. Унда халыҡ төрлө ысул менән һорау ебәрә.",Президентҡа ике миллиондан ашыу мөрәжәғәт килгән,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-18/prezident-a-ike-milliondan-ashyu-m-r-zh-t-kilg-n-4512937,2025-12-18T15:00:00+00:00
"Бәләкәй сағында беҙ барыбыҙ ҙа балаларыбыҙға әкиәт һөйләйбеҙ, йә уҡыйбыҙ. Бала өсөн әкиәт тыңлауҙың ни тиклем мөһим икәнен аңлап та етмәйбеҙ. Ҡайһы ваҡытуға берәй әкиәт оҡшап ҡалһа, уныҡат-ҡатһөйләтә. Бер үк әкиәтте һөйлә-һөйләй үҙең ялҡып бөтәһең, нимәһе шул хәтлем ҡыҙыҡ икән, тип аптырайһың. Ә бит әкиәттеңдауалау, тәрбиәүи, үҙеңде аңлау, өйрәнеүкөсөбаһалап бөткөһөҙ. Балаһинебылай ғына, ҡыҙыҡ өсөн генә тыңламай. Улбыл мәлдәәкиәтэсендәйәшәй. Бәләкәй генә булһа ла, уның да үҙ проблемалары, эске кисерештәре, нимәнәндер ҡурҡыу, хафалары, борсолоуҙары була. Әммә ул барыһын да аңлатып, һөйләп бирә алмай. Шуға ла ул әкиәт эсендә йәшәгәндә үҙенең проблемаларын хәл итә. Бала әкиәттәге төп геройҙы үҙенә оҡшатырғаһәм ул башынан алып аҙағына тиклем уның ҡыланыштарын, әйткән һүҙҙәрен иғтибар менән күҙәтергәмөмкин. Бәлки, ундағы ваҡиға әлеге мәлдәге хәл-торошона тап киләлер. Геройҙар араһындағы мөнәсәбәт күңеленә яҡын булыуы бар. Бала эсендәге проблеманы шулай ҡат-ҡат кисереп, күп ваҡытһорауҙарына яуап таба, үҙен эске яҡтан нығыта, ниндәйҙер йүнәлеш ала. Шуға ла әкиәтте һөйләп кенә ҡалырға ярамай, ә бала менән шул әкиәт тураһында һөйләшергә, һорауҙар бирергә кәрәк. Йыш ҡынаошо ысул ярҙамындауны нимәләрборсоғанын белергә була. Бала йыш ҡына, әҙер әкиәт менән хушһынмай, үҙеңә сығарып һөйләргә ҡуша. Был да юҡҡа түгел. Сөнки, әгәр һеҙ үҙегеҙ сығарып һөйләһәгеҙ, балағыҙҙы күҙ уңында тотасаҡһығыҙ. Бында уның холҡо, таныш мөхитсағыласаҡ, таныш геройҙар, ул белгән йолалар, ул ишеткән һөйләшурын аласаҡ. Әгәр әкиәтте икәүләпсығарһағыҙ, тағы ла яҡшыраҡ. Сөнки һеҙ үҙегеҙгенә уйлаһағыҙ, күберәкүҙегеҙҙең борсолоуҙарығыҙҙан сығып һөйләйәсәкһегеҙ. Әһеҙгәбала ярҙам итешһәинде, улсағынданимә ишетергә теләй, уны нимә борсой, һүҙшул туралабуласаҡ. Әкиәтте нисек бергәләп сығарырға? Әйтәйек, йоҡларға ятҡас, балағыҙ: Әкиәт һөйлә әле. тип әйткәс, һеҙ: Бөгөнгө әкиәтебеҙ нимә тураһында булһын? Унда кемдәр ҡатнашһын, ниндәй геройҙар булһын? Улар ҡайҙа, ниндәй өйҙә йәшәһен? - тигәнерәкһорауҙарҙы бирәһегеҙ. Әгәр әйтергәҡыйынһынһа, Ҡыҙыҡай тураһында һөйләйекме, әллә ҡуян, айыу, бүре тураһындамы? - тип йүнәлеш бирәһегеҙ. Шунан ғынаәкиәтуйлай башларға була. Әйләнгән һайын: Хәҙер нимә эшләһендәр? Был нимә тип әйтһен? Теге нимә тип яуаплаһын? - тигәнерәк һорауҙарҙы биреп барырға кәрәк. Бына шулай, һорауҙар бирә-бирә, әкиәттең осонабарып сығаһығыҙ. Әкиәттәыңғай герой ғына түгел, мотлаҡ кире геройҙабулырға тейеш. Һәм, әлбиттә, иңаҙағында яҡшылыҡ яманлыҡты еңә. Быныһы баланыңэскеүҫеше, холҡо формалашыуы, ҡайһы бер ҡурҡыуҙарынанарыныу, баҙнатһыҙлығын еңеүөсөн кәрәк. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Нисек бала менән бергә әкиәт уйлап сығарырға?,Мәғариф,2784,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-rbi-d-rest-re/2022-10-03/nisek-bala-men-n-berg-ki-t-uylap-sy-aryr-a-2975120,2022-10-03T16:03:25+05:00
"Ҙур сараны ойоштороусы Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе Гөлнур Ҡолһарина белдереүенсә, конкурс ике этапта үтә – төбәк һайлап алыу турҙары һәм финал. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Конкурс дауам итә,Яңылыҡтар,331,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/konkurs-dauam-it-4538520,2026-01-15T17:40:00+00:00
"Рәис Хәбиров ялгыз пикеттаРәис Хәбировкулына ""Русия президенты Путин! Ялганга корылган эшләр нигезендә хөкем ителәчәк, татар телен яклаучы Тальяр Минһаев һәм башкаларны, мәчет имамнарын, гади мөселманнары (25 гаепләнүче) иреккә ибәрүне таләп итәбез! "" дип урыс телендә язылган плакат тотып торды. Тальяр Минһаевбылтыр апрель аенда 13 мөселман белән бергә тоткарланучылар исемлегендә. Хәбиров сүзләренчә, ул ""татар телен яклап уздырган ялгыз пикеттан соң икенче көнне"" тоткарланган. Рәис Хәбиров сүзләренчә, 14 майда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир""дә катнашуда гаепләнеп кулга алынган Татарстан кешеләренең эшләрен карый башлаган.2018 елның апрелендә Федераль иминлек хезмәте ""Хизб ут-Тәхрир әл-Ислами"" халыкара оешмасының 14 әгъзасы тоткарлануынбелдергән иде. Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе аларны сак астына алды. Соңрак әлеге оешмада катнашуда шикләнелеп тагын биш кеше тоткарланды.2017 елда кулга алынганнарның да кайберләренә әле хөкем карары чыкмады.2017 елда Әлмәттә тоткарланган биш мөселманны күптән түгел Самарда урнашкан хәрби мәхкәмә 13 елдан алып 18 елга кадәр кырыс тәртипле колониягәхөкем итте. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Казанда ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнелүчеләрне яклап ялгыз пикет узды",Яңылыҡтар,1875,https://www.azatliq.org/a/29947458.html,2019-05-17T12:01:17+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия көне 12 июньдә бәйрәм ителә, узган елдагы кебек үк ""Казан"" гаилә үзәге янында үтәчәк. Казанда ""Казан"" гаилә үзәге янында Русия көнен бәйрәм итү муниципаль бюджетка 9,5 млн сумга төшәчәк. Анда татар һәм Русия артистлары концерт куячак, Казансу өстендә ике минутлык салют та аттырачаклар. Чараларны оештыруга тендер турында мәгълүмат дәүләт өчен сатып алулар сайтындачыккан. Русия көне 12 июньдә бәйрәм ителә, узган елдагы кебек үк ""Казан"" гаилә үзәге янында үтәчәк. Концертта ансамбльләр чыгыш ясаячак, шулай ук кимендә бер татар эстрадасы йолдызы катнашырга тиеш булачак. Русия эстрадасы йолдызының да катнашуы шарт - аны Мәскәүдән бизнесс-класс белән китертеп, Казан үзәгенә якын булган биш йолдызлы кунакханәгә урнаштырачаклар. Концерттан соң бәйрәм салюты кимендә ике минут булырга тиеш. Моннан тыш шәһәр мәдәният идарәсе чарага килгән кунакларны тикшереп кертү өчен 12 металл детекторлары алачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда Русия көнен бәйрәм итүгә 9,5 миллион сум тотачаклар",Яңылыҡтар,1065,https://www.azatliq.org/a/kazanda-rusiya-konen-bayram-ituga-9-5-million-sum-totachaklar/32906235.html,2024-04-15T17:51:08+03:00
"Китап йәрминкәһенә саҡырылған ҡунаҡтар араһында ҡаҙаҡ шағиры Саят Камшыгерҙың да булыуы беҙҙең өсөн ҙур ҡыуаныс булды. Уның шиғырҙары Кристина Андрианова – Книга тәржемәһендә  журналыбыҙҙың 2021 йылдың 11-се һанында донъя күргәйне. Саят Камшыгер башҡорт әҙәбиәтен Ҡаҙағстан Республикаһында танытыу буйынса ла ҙур эш алып бара. Атап әйткәндә, әҙип яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовтың Ҡалдырма, әсәй! , Әкиәтһеҙ бала саҡ, Урам балалары повестарын ҡаҙаҡ теленә тәржемә иткән. Зөлфиә Ханнанова, ""Ватандаш"" журналының әҙәбиәт бүлеге мөхәрриреКитап йәрминкәһенә саҡырылған ҡунаҡтар араһында ҡаҙаҡ шағиры Саят Камшыгерҙың да булыуы беҙҙең өсөн ҙур ҡыуаныс булды. Уның шиғырҙары Кристина Андрианова – Книга тәржемәһендә  журналыбыҙҙың 2021 йылдың 11-се һанында донъя күргәйне. Саят Камшыгер башҡорт әҙәбиәтен Ҡаҙағстан Республикаһында танытыу буйынса ла ҙур эш алып бара. Атап әйткәндә, әҙип яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовтың Ҡалдырма, әсәй! , Әкиәтһеҙ бала саҡ, Урам балалары повестарын ҡаҙаҡ теленә тәржемә иткән. Зөлфиә Ханнанова, ""Ватандаш"" журналының әҙәбиәт бүлеге мөхәррире","Айгиз Баймөхәмәтовтың Ҡалдырма, әсәй! , Әкиәтһеҙ бала саҡ, Урам балалары повестарын ҡаҙаҡ теленә тәржемә ителгән",Яңылыҡтар,1060,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-31/aygiz-baym-h-m-tovty-aldyrma-s-y-ki-t-e-bala-sa-uram-balalary-povestaryn-a-a-telen-t-rzhem-itelg-n-3282147,2023-05-31T13:25:00+00:00
"Бөгөн иң ҡыҫҡа көн һанала. Башҡортостан халҡы менән ҡояш алты сәғәттә илле туғыҙ минут ҡына була. Ә Мурманск өлкәһенең ҡайһы бер урындарында көн оҙонлоғо ун һигеҙ минут самаһы ғына. Атай-олатайҙарыбыҙ ҡояш торошо һәм көн менән төндөң тигеҙлеге күренештәрен тормоштағы иң мөһим байрамдарҙың береһе тип атаған. Йыл барышында ул дүрт байрамды: ике ҡояш торошон һәм ике көн менән төндөң тигеҙлеген билдәләгән. Тап ошо байрамдар игенселеккә, төҙөлөшкә, башҡа мөһим эштәргә башланғыс биргән. 22 декабрь астрономик ҡыштың башы тип иҫәпләнә. Артабан яҡты көн оҙонлоғо арта башлаясаҡ.",Иң ҡыҫҡа көн,Йәмғиәт,575,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-12-21/i-y-a-k-n-4516103,2025-12-21T09:28:00+00:00
"Апрель башы комикслар студиясенең яңа фильмыннан башланды. 4 апрельдән Шазам исемле каһарманның мааралары күрсәтелә. ""Аквамен"" фильмының уңышыннан соң (ул дөнья күләмендә миллиард доллардан артык акча ыйган) студия фильмнар стилистикасын тулысы белән үзгәртә: караңгы һәм фәлсәфи эзләнүле кинодан алар юморлы, яшьләр күңелен яулап алырлык комедияләргә күчә бара. Төп герой, 14 яшьлек Билли Бэтсон – гап-гади яшүсмер. Дустына ярдәм итү хакына аңа зур көч бирелә, ""Шазам"" сүзен әйтүгә ул олы каһарманга әйләнә ала. Күңеле белән бала килеш бу каһарман үз сәләтләрен сыный, дусты белән күңел ача, һәм ахыр чиктә беренче антагонист белән очрашырга тиеш була. Кемгә карарга: яшүсмерләр комедияләрен яратучыларга, яхшылык-явызлык көрәшеннән туймаганнарга. Норвегиядән яшь сәяхәтче әле өйрәнелмәгән, кеше аягы басмаган котып ирләре турында хыяллана. Хыялы һәм тарихка кереп калырлык гамәле өчен ул бөтен нәрсәне корбан итә: гаиләсе, дуслыгы, мәхәббәте. Алмашка боз чүлләре, төпсез ир ярыклары, кеше түзә алмаслык суык килә. Руаль Амундсен, Көньяк котыпка барып иткән беренче кеше турында биографик фильм. Хыял кую һәм, бернәрсәгә дә карамастан, шул хыялга ирешү турында кино. Кемгә карарга: кырыс шартларда сәяхәт белән мавыгучыларга. Дөнья күләмендә танылган татар биючесе Рудольф Нуриев турында фильм төшерү дәвам итә. Күптән түгел чыккан Франция фильмыаның Көнбатышта тормышын тасвирласа, ""Ак карга"" дип аталган Британия һәм Франциянең уртак проекты аның күченүгә кадәр тормышын тасвирлау максатын куя. Кино Рудольф Нуриевның Уфадагы балачак елларыннан башлап Киров театрының Франциядәге гастрольләренә, аның Көнбатышта сәяси сыену сораган көннәренә кадәр тормышын сурәтли. Фильм режиссеры Һолливудта актер булып танылган – Райф Файнс. Кемгә карарга: татарны дөньяга таныткан биюче белән сокланучыларга. Апрель азагында елның, мөгаен, иң көтелгән фильмы дөнья күрә. Уч алучылар кинокомикс эпопеясенең нык популяр булачагында бернинди шик юк, АКШта алдан билетлар сату вакытында моңарчы булмаган ыгы-зыгы күзәтелде, кинотеатр сайтлары хәтта күп кешегә чыдый алмыйча эшләмәде. Кино трейлерын караулар саны да бу өлкәдә рекордлар куйды. Кино белгечләренең бердәнбер соравы: Уч алучыларның тулы фазаны тәмамлаучы бу фильмы 2 миллиард долларны никадәр тиз ыя алачак һәм ""Аватар""ны (дөньяда иң күп акча ыя алган фильм) узып китә алырмы? Фильм сюжеты узган өлешенә бәйле, исән калган каһарманнар соңгы көчләрен ыеп, Таноска хәлиткеч һөүм ясарга тиеш. Бу юлы аларның хатага хаклары юк, чөнки ярты галәмнең язмышы бары тик алардан тора. Кемгә карарга: кино тарихында иң эпик фильмны көтүчеләргә. Безнең күзәтүне гаилә фильмы белән тәмамлыйбыз. Миа исемле кыз гаиләсе белән Лондоннан Көньяк Африкага күченә. Аның гаиләсе анда арысланнарны үрчетү фермасын сатып ала. Яңа өен ярата алмаган, туган ягына кайтырга теләгән яшүсмер кыз өстенә кинәт кенә эш өелә: ул ата-анасыз калган арысланны кайгыртырга тиеш. Кечкенә арыслан баласы кызның тормышын тулысы белән үзгәртә. Кемгә карарга: мааралар, гаилә фильмнарын яратучыларга.",Киноханә: апрель аенда нинди фильмнар карарга?,Мәҙәниәт,3007,https://www.azatliq.org/a/29864699.html,2019-04-06T03:01:26+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел ун ай эчендә аннексияләнгән ярымутрауда ""шымчылык"" һәм ""дәүләткә хыянәт""тә шикләнеп 28 кеше тоткарланган. Русия хакимиятләре кырымнарны бу маддәләр нигезендә ниндидер техниканы фотога төшергән өчен дә эзәрлекли, дип искәртелә. Ун ай эчендә Русия тәртип саклау оешмалары хезмәткәрләре ""шымчылык"" һәм ""дәүләткә хыянәт"" маддәләре нигезендә аннексияләнгән Кырымда яшәүче 28 кешене тоткарлаган. Шул ук вакытта октябрь аенда ешрак хатын-кызларны эзәрлекли башладылар, дип иткерә Кырымтатар ресурс үзәге юристы Людмила Коротких. ""Эзәрлекләнүче хатын-кызларның саны артуын күрәбез. инаять эшләре генә түгел, административ эшләр белән бәйле дә эзәрлеклиләр. Аерым алганда, Русия гаскәрен ""дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә. Бу – социаль челтәрләрдә чыккан постлар, башкасыннан күчереп алынган язмалар яки ниндидер әйткән сүзләр өчен"", –дип сөйли Коротких. Русия Украинага каршы сугыш башлаганчы, сигез ел аннексия дәверендә Кырымда ""шымчылык"" белән ""дәүләткә хыянәт"" өчен ун кешене эзәрлекләгән булганнар. ""Сугышка кадәр кешене шымчылыкта яки дәүләткә хыянәттә гаепләү өчен, ярымутрауда лаеклы ялдагы, отставкадагы украин офицерларын яки гаиләләрендә Украина кораллы көчләре офицерлары, хәрбиләре булган кешеләрне эзләделәр. Мондый инаять эшләрен шундый кешеләргә каршы ачалар иде"", дип искәртә Коротких. Ә Мәскәү Украинага һөүм иткәннән соң, Русия куәт оешмалары вәкилләре кешене ""шымчылык""та, ""дәүләткә хыянәт итү""дә гаепләү өчен аның берәр техниканы фотога төшерүен дә яки бу фотоны кемгәдер ибәрүен дә сәбәп итә ала, ди ул. Кырымтатар ресурс үзәге мәгълүматынча, Кырым аннексияләнгәннән бирле ярымутрауда кырымнарны сәяси сәбәпләр белән эзәрлекләүнең 370 очрагытеркәлгән. Шуларның 228 е - кырымтатарлар. Элегрәк Украинаның кеше хокуклары үзәге вәкиле Татьяна Печончик аннексияләнгән Кырымда Русия хакимиятләренең кешеләрне ""дәүләткә хыянәттә"" (инаять кодексының 275 маддәсе) һәм ""чит дәүләт белән хезмәттәшлектә"" (инаять кодексының 275.1 маддәсе) гаепләүләр саны артты, дип сөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Аннексияләнгән Кырымда хатын-кызларны сәяси сәбәпләр белән эзәрлекләү очраклары ешайган,Яңылыҡтар,2148,https://www.azatliq.org/a/anneksiyalangan-kirimda-sayasi-sabaplar-belan-hatin-kizlarni-ezarleklau-ochraklari-eshaygan/33202953.html,2024-11-15T10:45:10+03:00
"Беренсе синыфҡа барған уҡыусынан ата-әсәһе: Шунан, улым, беренсе көн оҡшанымы? – тип һорай. Беренсееее? Иртәгә лә тағы шунда барырға тимәксегеҙме? – тип яуаплаған малай. Биология дәресенән һуң синыфташтар һөйләшә: Ишеттегеҙме, Айнур контроль эшенән икеле алған! Ысынмы? Ә ниңә? Күсергәне өсөн. Уҡытыусы уны үҙенең ҡабырғаларын һанап ултырған ваҡытта күреп ҡалған. Доктор, минең улымдың күҙҙәре ҡылыйланып бара шикелле ул. Ул тыумыштан шулай инеме? Юҡ, дәрестә күршеһенән күсерә. Уҡытыусы: Әгәр һиңә дуҫың бер бесәй балаһы бирһә, күршеләрең тағы икәүҙе бүләк итһә, үҙең урамдан дүрт бесәй балаһы табып алһаң, һиндә бөтәһе нисәү була? Туғыҙ. Туҡта, әйҙә икенсе төрлө итеп иҫәпләп ҡарайыҡ. Мин һиңә бер ҡарбуз бирәм, аҙаҡ икене, ә унан һуң тағы дүрт ҡарбуз бирәм икән ти. Һиндә бөтәһе нисә ҡарбуз була? Һигеҙ. Шулай булғас һуң! Ә бесәй балалары ниңә туғыҙ? Туғыҙ шуууул, минең өйҙә берәү бар бит. Уны ҡайҙа итәйем? Улы әсәһенә: Минең мәктәпкә барғым килмәй! – тип мыжый икән. Ниңә? Әпәт Әхмәтов аяҡ саласаҡ, Ҡәҙершин рогатканан атасаҡ, ә теге хулиган Мәргәнов миңә китаптар ырғытасаҡ! Юууҡ, бармайым! Былай булмай, улым. Беренсенән, һиңә 50 йәш тулды, ҙурһың инде. Икенсенән, һин – мәктәп директоры! Атай, бөгөн мәктәптә беҙгә грипҡа ҡаршы укол һалдылар! Маладис, ҡыҙым! Иламағанһыңдыр ул? Юҡсы, улар мине ҡыуып етә алманылар ул.",Шәмбе көләмәстәре,Юмор,1326,https://amanat.su/articles/k-l-m-st-r/2024-08-31/sh-mbe-k-l-m-st-re-3905481,2024-08-31T12:05:00+00:00
"Йәштәр интернетҡа, телевизорға ҡапланды, китапҡа иғтибар кәмене, тип тә өҫтәйбеҙ. Бының менән килешеп булмай барыбер ҙә. Китаптар һатып алған, почта аша яҙҙырған, китапханаларҙан сығышмаған, уҡығандары тураһында фекерләшергә, бәхәсләшергә яратҡан кешеләр бихисап. Тик шуныһы: уҡырға яратыусылар барыһын да уҡымай, ә һайлап, оҡшағанын, кеше маҡтағанын, хисләндергән йәки тетрәндергәнен эҙләп алып уҡый. Йәки үҙҙәренең электән белгән авторҙарының әҫәрҙәрен яҡын күрә, башҡаларға кәңәш итә. Тимәк, ошоларҙан сығып, яҡшы әҫәр булғанда уҡыусы табыла, тигән һығымта яһарға була. Өлкән яҙыусыларҙан: ""Хәҙерге йәш ҡәләм тирбәтеүселәр яҙа белмәй"", - тигәнде йыш ишетергә тура килә. Әлбиттә, элекке яҙыусыларҙың да барыһы ла шәп яҙған, тип булмай. Уларҙың араһында ла ""иң-иң""дәре һәм ""уртаҡул""дары бар. Йыш ҡына элекке китаптарҙы яңынан алып уҡыйым. Ҡайһыларын рәхәтләнеп уҡып сығам, йөкмәткеһен белһәм дә, ятлап алып бөткән булһам да. Был тәңгәлдә әҫәрҙең сюжетынан бигерәк, авторҙың тел байлығы, стиле, һүрәтләүе, ваҡиғаларҙы уҡыусыға еткерә белеү һәләте арбай мине. Ә ҡайһы бер китаптарҙы элек ни өсөн уҡығанымды аңламайым. Хәйер, замандың үҙ идеологияһы бар ине бит. Һәм яҙыусылар ҙа шул идеология нигеҙендә ижад итте, уларҙы шул сәбәпле беҙ ҙә уҡыныҡ. Мәҫәлән, заводтар һәм шәп эшселәр, алдынғы колхоздар һәм колхозсылар, ауыл һәм ауыл алдынғылары, мөхәббәт һәм тик яҡшыға һәм яманға ғына бүленгән кешеләр хаҡында ине ул әҫәрҙәр. Шулай уҡ ниндәйҙер хата аҙым яһаған һәм мотлаҡ шул хатаһын аңлаған йәки яза алған шәхестәр тураһында ла күп яҙалар ине. Ана шул заман идеологияһын пропагандалаған һәм уҡыусыға һеңдереү процесында ҡатнашҡан өсөн ҡәләм тирбәтеүселәргә аҡса түләнде, хөкүмәт уларҙы ҡараны, фатирҙар бирҙе, яҙышһындар өсөн шарттар тыуҙырҙы, ял йорттарына ебәрҙе. Был үҙенә күрә ҡоролошҡа яраҡлашыу булды. Нисек булғанда ла, совет заманында йәшәгән яҙыусының үҙ заманына ҡарашын белдергән, заманын һәм уның эштәрен тәнҡитләгән әҫәрен иҫләмәйем. Бөгөнгө яҙыусыны әйҙәүсе лә, этәреүсе лә идеология юҡ. Ул ирекле хәрәкәттә, уй-фекерҙә. Уның ижад итеүе матди яҡтан дәртләндерелмәй ҙә. Йәш яҙыусыларҙың аҙ булыуында башҡорт телен белмәү генә сәбәпсе түгел, теләгән кеше башҡорт әҙәбиәте өсөн рус телендә лә яҙа ала. Һәм, фекерле йәштәр юҡ, тип тә әйтеп булмай. Интернет селтәрҙәрендәге фекер алышыуҙарға күҙ һалһаң, ҡайһы берәүҙәрҙең яҙышыуы ул-был әҫәр теленә алмаштырғыһыҙ. Һығымта: тимәк, йәштәрҙе был өлкә ҡыҙыҡһындырмай. Хөкүмәт тарафынан да (теге йәки был темалағы конкурстарҙан тыш) ҡыҙыҡһындырыр шарттар тыуҙырылмаған. Ни өсөн ҡыҙыҡһыҙ әҫәрҙәр, уҡымһыҙ китаптар баҫыла һуң? Беренсенән, коммерция нигеҙендә эшләүсе нәшриәттәр артты, икенсенән, әҙәбиәт донъяһында тәнҡит тигән төшөнсә бөтөнләй юғалды, өсөнсөнән, китап булып ташҡа баҫылыу юлында ҡулъяҙмалар ентекле тикшереү үтмәй. Ошо өс сәбәп китап магазиндары кәштәләрен сүп-сар менән тултыра ла инде. Йыш ҡына ҡәләм тирбәтеүселәрҙең: ""Китабым һатылмай, һатышығыҙ әле"", - тигәнен ишетергә тура килә. Һуң үҙҙәре магазинға барып, кәрәкмәгән әйберҙе һатып алмайҙарҙыр бит, кәрәген, файҙалыһын ғына алаларҙыр. Шуның кеүек инде уҡыусы ла - ҡыҙыҡлыһын ала. Мин дә шулай итәм. Әлиә СӘЙҒӘФӘРОВА. ""Киске Өфө"" гәзитенән.",ҠЫҘЫҠЛЫ КИТАПТЫ УҠЫЙҘАР УЛ!,Әҙәбиәт,3167,https://agideljurn.ru/articles/publitsistika/2023-08-03/y-y-ly-kitapty-u-yy-ar-ul-3371116,2023-08-03T12:24:00+00:00
"Рәсих Муллашев Ғафури районындағы «Мағаш тауышы» әҙәби берекмәһе ағзаһы ине. Ғафури районы Имәндәш ауылы мәктәбе директоры, тарих уҡытыусыһы булып эшләй, ауылдаштарының ихтирамын яулаған ауыл советы депутаты ла ине. Уның һуңғы шиғырҙарының береһен тәҡдим итәбеҙ — «Яугир һүҙе»: Һуңғы алыш көтә мине, һуңғы алыш. Тыныслыҡҡа килтереүсе ҙур бәрелеш. Күкрәгемә һыймайынса ярһый йөрәк: Шул алышта ҡатнаштыра мине яҙмыш. Йәшермәйем тормошомда хаталарым Кәрәгенән артығыраҡ булды минең. Тик. яңынан үтә алһам ғүмер юлын, Икеләнмәй шул уҡ юлды уҙыр инем.",Яҡындарының ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ,Яңылыҡтар,546,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-10/ya-yndaryny-ay-y-yn-urta-lashaby-4421960,2025-10-10T09:25:00+00:00
"Ежегодно 21 февраля в мире отмечается Международный день родного языка. В Башкортостане — одном из самых многонациональных регионов России — к празднованию памятного дня могут присоединиться все желающие, сообщает минкультуры РБ.",В Башкирии отметят Международный день родного языка,Йәмғиәт,229,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-21/v-bashkirii-otmetyat-mezhdunarodnyy-den-rodnogo-yazyka-4134563,2025-02-21T22:10:00+00:00
"1. Тәүге сериялы совет баҫма машинкаларын 1920 йылдарҙа Өфө заводында сығара башлайҙар һәм улар Башкирия йәки Башкурдистан тип аталған. Баҫма машинканың был моделе бөтә СССР буйлап ярты быуат дауамында тарала. Уның тураһында: Максим пулеметы кеүек ышаныслы, - тип яҙалар. 2. 1950 йылдарҙа Өфөлә ҡаты серлелек шарттарында махсус хеҙмәттәр өсөн тәғәйенләнгән беренсе совет бәләкәй фотоаппараты сығарыла. Миникамерала пальто, пинжәк йәки йылы куртка төймәһенә беркетелә һәм йәшерен генә төшөрөү алып барып була. 3. Өфө ҡалаһының 40-сы заводында Ағиҙел-1К тигән махсус саң һурҙырғыслы электр бритваһы сығаралар. Ул космонавтарға тәғәйенләнгән була. 4. Өфөлә Нобель премияһына нигеҙ һалыусы ағалы-ҡустылыларҙың кеҫәһенә миллиондар һала. - быуаттар сигендә улар Өфөлә сауҙа контораһы аса һәм кәрәсин, нфть, мазут һаҡлағыстар өсөн ҡуртымға ер ала. Братья Нобель хәҙерге Ҡунаҡһарай тирәһендәге лавкаларҙа кәрәсин һата һәм 1904 йылда өфөләр 1 миллион һумдан ашыу аҡсаға кәрәсин һатып алыуы билдәле. 5. Өфө – Уралда Владимир Ильич Ленин үҙе килеп күргән берҙән-бер ҡала. Ул 1900 йылдың февралендә ҡатыны Надежда Крупская менән килә һәм 3 аҙнаға туҡталып китә. 6. Осоусы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Муса Гәрәев бала сағында паровоздар йөрөтөргә хыялланған һәм хатта Өфө тимер юл техникумының ике курсын да тамамлап өлгөрә, шунан уны 1940 йылда әрме сафтарына алалар ҙа инде. 7. Хәрәкәттәге һыуһар һүрәте 1856 йылда төҙөлгән Өфө дворяндар собраниеһы бинаһы кәрнизенең өҫтөндәге диуарҙы биҙәп торған. Бында бейеү һәм йыр-моң кисәләре ойошторола, бал, маскарадтар. Хәҙер был йортта Өфө сәнғәт институтының уҡыу корпустарының береһе урынлашҡан, ә Өфө губернаһындағы һыуһар Башҡортостандың баш ҡалаһы символына әүерелгән. 8. Өфөлә сармат алтыны һаҡлана. Уны 1988 йылда Ырымбур эргәһендәге Филипповка ауылында Батша ҡурғанында табалар. 9. Федор Шаляпиндың иң тәүге фотоһы Өфөлә төшөрөлгән. 1891 йылдың 13 февралендә 18 йәшлек йырсы Федор Анисимовтың Ҡаҙан урамындағы (хәҙерге Октябрь революцияһы урамы) ательеһында кәртишкәгә төшә. 10. Өфө - аэропорттың өс хәрефтән торған коды тулыһынса ҡала исеме менән тап килгән донъялағы берҙән-бер ҡала. Беҙҙең йөрәктәрҙәге берҙән-бер ҡала ла Өфө, шулаймы? Башҡорт донъяһы",Өфө тураһында 10 ҡыҙыҡ мәғлүмәт,Тарих,2200,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-06-12/f-tura-ynda-10-y-y-m-l-m-t-4275036,2025-06-12T12:42:00+00:00
Премьер-министр Андрей Назаров етәкселегендәге Башҡортостан Республикаһы делегацияһы Абхазия Республикаһына рәсми сәфәр менән килде.,Юл картаһына ҡул ҡуйылды,Иҡтисад,132,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-11-30/yul-karta-yna-ul-uyyldy-4487297,2025-11-30T21:30:00+00:00
"Центризбирком планирует открыть на время выборов Главы Башкортостана один участок за пределами региона – в Москве, в Полномочном Представительстве республики при Президенте России. Избиратели, которые в дни голосования будут находиться не по месту регистрации в Башкортостане, могут воспользоваться механизмом «мобильный избиратель». О том, как это сделать в прямом включении из ЦУР Башкортостана в программу «Салям» на тк БСТ рассказал руководитель ЦИК Башкортостана Азат Галимханов. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","6, 7, 8 сентября в Башкортостане – единый день голосования",Яңылыҡтар,607,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-01/6-7-8-sentyabrya-v-bashkortostane-edinyy-den-golosovaniya-3870422,2024-08-01T19:15:00+00:00
"Эльвира Сибгатуллина ЧеликфикерләрБөгелмә драма театры директоры, 35 яшьлек Эльвира Сибгатуллина Челикнең тоткарлануы билгеле булды. ""БИЗНЕС "" чыганаклары хәбәр иткәнчә, ул инде 14 ноябрьдә үк тоткарланган, узган якшәмбедә Бөгелмә шәһәре мәхкәмәсе аны тикшерү изоляторында тоту карары чыгарган. Театрда моңа бернинди аңлатма бирмиләр, бары тик мөдир вазифаларын вакытлыча Наталья Марковецбашкарачагын гына әйткәннәр. Сибгатуллина Челикка карата Русия инаять кодексының 159 нчы маддәсе, 3 нче өлеше (""Вазифасын файдаланып кылынган урлашу"") нигезендә инаять эше кузгатылган. Басма чыганаклары әйтүенчә, имеш, ул 700 мең сумнан артык канунсыз премияләр яздыруда гаепләнә. инаять эшендә ике эпизод бар. Сибгатуллина Челик имзасы шулай ук театр акчасын үзләштерүдә гаепләнгән Буа театры мөдире Раил Садриевны яклапязылганачык хатта бар иде. Сибгатуллина Челик Бөгелмәдә туган, 2012 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының театр режиссурасы белгечлеген тәмамлаган. иде ел Мәскәүдә эшләгән: башта Евгений Мироновитәкләгән Милләтләр театрында практика узган һәм фестивальләр оештыруда катнашкан, ә 2013 елдан Сергей Безруковитәкләгән Мәскәү Губерна театрына күчкән. Анда ул театр труппасының гастрольләрен, шул исәптән халыкара сәфәрләрен оештырган. Аның уңышлары арасында Губерна театры белән Эмир Кустурицаарасында элемтә урнаштыру да телгә алына.2014 елдан ул А. А. Яблочкина исемендәге Үзәк актерлар йорты каршындагы ""Актерлар дөньясы"" нәшрияты дип аталган сәүдәгә корылмаган партнерлыкны итәкләгән. Моның белән беррәттән Губерна театрында эшләүне дә дәвам иткән, мәдәният журналистикасы өчен лаборатория итәкләгән. Бөгелмәгә ул 2023 елның көзендә кайта һәм элекке мөдир Владислав Юдинурынын ала. Юдин театрга ""үле аннар""ны эшкә урнаштырып, акча урлауда шикләнелеп, эшеннән алынды, аңа карата инаять эше ачылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бөгелмә драма театры мөдире Эльвира Сибгатуллина Челик тоткарланган,Яңылыҡтар,1921,https://www.azatliq.org/a/33595645.html,2025-11-19T10:49:22+00:00
"Йылайыр районы Сәләх ауылында йәшәгән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Зөлфирә Таһированың ҡыҙыҡлы яҙмаларын күптәр яратып уҡый. ""Үҙебеҙҙең блогер"" тип тә йөрөтә уны йылайырҙар. Был юлы Зөлфирә Таһирова ҡайныһы менән нисек итеп кәбеҫтә тоҙлаған.",КӘБЕҪТӘ,Юмор,249,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-02-12/k-be-t-4117711,2025-02-12T13:00:00+00:00
"2Насар ғәмәлдәрҙән тыйылығыҙ. Рамаҙан — күңелде таҙартыу айы. Уйҙарығыҙҙы, эштәрегеҙҙе изгелеккә, ярҙамға йүнәлтеү сауаплы булыр. 3Ашау күләмен кәметегеҙ. Был организм өсөн яҡшы әҙерлек һәм күнегеү. 4Ғәҙәттәгенән иртәрәк ашағыҙ. Аш эшкәртеү системаһы ла ураҙаға өйрәнһен. 5Аралаш ашап йөрөүҙө туҡтатығыҙ. Иртәнге–төшкө, төшкө–киске аш араһында ашамау файҙалы. Һәр нәмәлә алтын урталыҡ мөһим. 6Ҡ әһүәнән баш тартығыҙ. Ул организмдағы һыуҙы кәметә, ә ураҙала һыу — бик мөһим ресурс. 7Тәмәке тартыуҙы ташлағыҙ. Рамаҙанда ҡапыл ташлау өҫтәмә стресс булмаһын өсөн, был ғәҙәттән алдан уҡ тыйылыу яҡшы. 8Йоҡо һәм ял — мотлаҡ. Арып ураҙа тота башлау ауыр булыуы ихтимал. 9А лдан меню төҙөгөҙ. 1 айға кәрәкле аҙыҡ-түлекте әҙерләп ҡуйыу — ваҡытты ла, көстө лә һаҡлай. 10. Табип менән кәңәшләшегеҙ. Сәләмәтлек — аманат. Ураҙа зыян килтермәһен. Хәҙис: Пәйғәмбәребеҙ әйткән: «Аллаһ Тәғәлә: Минең өсөн булған ураҙаны Мин Үҙем бүләкләйәсәкмен, — тигән». (Бохари хәҙистәр йыйынтығынан) Изге Рамаҙан айын ғибәҙәттә үткәрергә, үҙ асылыбыҙға ҡайтырға, Аллаһ Тәғәләнең мәрхәмәтенә ирешергә яҙһын. Амин.",Рамаҙан айына әҙерлек,Яңылыҡтар,1082,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/rama-an-ayyna-erlek-4573053,2026-02-10T22:28:00+00:00
"фикерләрУкраинадагы сугышта хәрбиләр саны итмәү сәбәпле, Русиядә мобилизациянең икенче дулкынын үткәрергә кирәк. Бу хакта ""Мәскәү сөйли"" радиосы эфирында ""Роскосмос""ның элекке башлыгы Дмитрий Рогозинбелдергән. ""Шуны исәптә тотарга кирәк – дошман бездән күпкә көчлерәк. Монда һәр кем үзе өчен, дип эш итә алмыйбыз. Алай булмый. Мобилизация кирәк. Көз башында бер генә түгел, тагын бер мобилизация булырга тиеш иде. Безнең хәрбиләр итмәү проблемы бар, аңлыйсызмы? Чөнки безнең егетләрне яралыйлар, безнең сугышчыларны үтерәләр"", дигән Рогозин. Русиягә Украинада сугыш алып бару өчен хәрбиләре саны итмәү сәбәпле, мобилизациянең икенче дулкыны башланырга мөмкин дигән имеш-мимешләр медиаларда узган ел ахырыннан бирле чыгып килә. Аерым алганда бу хакта Көнбатышның берничә иле күзләве һәм Украина хакимиятләре дә кисәтте. Кремль мондый ниятләр булуын кире кагып килә. Шул ук вакытта Башкортстаннан мобилизациягә киткәннәрнең хатыннары Хәбировка ирләрен ялга кайтармыйлар дип зарлана. Аларның ирләрен былтыр 27 сентябрьдә мобилизацияләгәннәр һәм шул вакыттан бирле бер тапкыр да ял бирмәгәннәр. ""Айдан айга күчерәләр. Башта март, соңыннан апрель, майда чын-чынлап ибәрәчәкбез дигәннәр иде, нәтиәдә тагын июньгә күчерделәр. Ял бирүләрне туктатып торуларын әйткәннәр"", дип белдердеирен сугышка озаткан хатын-кызларның берсе. Русия саклану министрлыгы Украинадагы сугышта һәлак булган хәрбиләр, ихтыярилар һәм тоткыннар турындагы белешмәләрне яшерә. Соңгы мәртәбә Русия югалтулары турында 2022 елның сентябрендә әйтте, 5937 кеше һәлак булды диде. Әмма Ак йортбелдерүенчә, бары тик Бахмут шәһәрен басып алырга тырышканда гына да, соңгы биш айда Русиянең 20 мең хәрбие һәлак булган, аларның яртысы – ""вагнерчы""лар. Ачык чыганаклардагы мәгълүматларга нигезләнеп, ВВС-ның урыс хезмәте һәм ""Медиазона"" Украинадагы сугышта калган русияләрнең исәбен алып бара. Журналистлар хисабынча, апрель ахырына Русиянең Украинада 21 700 хәрбие һәлак булган. Бу – бары тик ачык чыганаклардан алынган, расланган үлемнәр генә, ә чынлыкта аларның саны тагын да күбрәк. ""2023 елның гыйнварыннан һәр көн атна саен сугышта һәлак булган уртача 700 русияленең исеме билгеле була. Сугышның беренче елында Русия чыганаклары һәр атнада якынча 250-300 кешенең үлемен хәбәр итә иде"", дип яза журналистлар һәм үлемнәрнең нык артуынискәртә. Азатлык та сугышның беренче көненнән анда һәлак булган Татарстан һәм Башкортстан кешеләрен теркәп бара. Мәгълүмат рәсми хәбәрләрдән, социаль челтәрләрдән, башка чыганаклардан туплана. Безнеңхисапкакүрә, бүгенге көнгә бу сугышта Татарстаннан кимендә 431, Башкортстаннан кимендә 678 кеше һәлак булган. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Рогозин Русиядә мобилизациянең икенче дулкыны кирәк дип белдерде,Яңылыҡтар,2701,https://www.azatliq.org/a/32405923.html,2023-05-11T06:40:53+00:00
В этом году День международной солидарности трудящихся проходит под общим девизом ФНПР: Достойный труд – гарантия победы!,"В Уфе прошло торжественное собрание, посвященное 1 мая",Йәмғиәт,121,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-02/v-ufe-proshlo-torzhestvennoe-sobranie-posvyaschennoe-1-maya-4223987,2025-05-02T18:10:00+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрАннексияләнгән Кырымның Бакчасарай районы мәхкәмәсе 20 яшьлек кызны Русия гаскәрен ""дискредитацияләү""дә гаепле дип тапкан һәм 50 мең сум штраф салган. Бу хактагы мәгълүмат мәхкәмә сайтындачыкты. Хәбәрдә әйтелгәнчә, 1 мартта ул социаль челтәрдә видео чыгарган, анда ул Украинаның ""Ще не вмерла Украна"" гимнын ырлый. ""Медиазона"" фаразынча, сүз Эвелина Меметоватурында бара. Элегрәк Кремльне хуплаучы ""Крымский СМЕРШ"" -каналы кызга украин гимны белән видео чыгарган өченканыккан иде. Соңрак бу -каналда тагын бер видео чыкты, анда кыз ""махсус хәрби операцияне хуплавын"", гимнны ""акылсызлык белән"" ырлавынсөйли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда 20 яшьлек кызга Украина гимны белән видео чыгару өчен 50 мең сум штраф салганнар,Яңылыҡтар,730,https://www.azatliq.org/a/32311982.html,2023-03-10T12:40:44+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМобилизациягә кадәр бу яшь чикләве - 50 яшь иде. Әмма контрактын мобилизациягә кадәр төзегәннәрне дә хәрби хезмәттән 65 яше тулгач кына азат итәчәкләр. Ә офицерларны - 70 яшьләрендә генә. Русия Конституция мәхкәмәсе контрактчылар 50 яше тулганнан соң хәрби хезмәттән китә алмаячак дип карарчыгарган. Бу яшь чикләве мобилизациягә кадәр билгеләнгән иде. Хәзер исә саклану министрлыгы белән хәрби килешү төзүчеләр дәрәәләренә карап хәрби хезмәттә 65 яки 70 яшькә кадәр калырга тиеш булачак. Мәхкәмәгә контракт белән хезмәт итүче хәрби мөрәәгать иткән булган һәм ул контрактчыларны мобилизация вакытында хәрби хезмәттән 65 яшьтән генә (офицерларны – 70 яшьтән) азат итәргә дигән маддәне конституцион түгел дип тануны таләп иткән. Яшь чикләве Конституциягә каршы килә, чөнки саклану министрлыгы белән килешүләрен ""өлешчә"" мобилизация игълан ителгәнгә кадәр һәм ""өлешчә"" мобилизация вакытында яшь чикләве артуы турындагы канун гамәлгә кергәнче имзалаучылар да бар, дип белдергән хәрби. Бу канун гамәлгә кергәнче башкасы гамәлдә булган, аңа ярашлы контрактчы хәрби хезмәттән 50 яше тулгач та китә алган. Конституция мәхкәмәсе исә канунда бер-берсенә каршы килүләр юк, чөнки яңа канун яңа яшь чикләүләре билгеләнде, дип белдергән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Конституция мәхкәмәсе: контрактчылар гаскәрдән бары тик 65 яшьтән генә китә ала,Яңылыҡтар,1381,https://www.azatliq.org/a/konstitutsiya-mahkamase-kontraktchilar-gaskardan-bari-tik-65-yashtan-gena-kita-ala/33210739.html,2024-11-21T16:01:26+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлегә консуллыкны кайчан ачасылары билгеле түгел. Беларус тышкы эшләр министрлыгы Уфада баш консуллыгын ачуны килештергән. Бу хакта Беларусның Русиядәге илчелегенең Уфадагы бүлекчәсе итәкчесе Артур Карповичәйтте, дип яза Башкортстан медиасы. Әлегә консуллыкның кайчан ачыласы билгеле түгел. Элегрәк 2025 елда Русия шәһәрләрендә Беларусның берничә консуллыгы барлыкка киләчәге турындамәгълүмат чыккан иде. Мәсәлән Түбән Новгородта баш консуллыкны 2025 елның 1 мартына кадәр, Калининградта 1 июньгә кадәр, ә Владивостокта 1 сентябрьгә кадәр ачарга ниятлиләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада Беларус баш консуллыгы ачарга ниятлиләр,Яңылыҡтар,715,https://www.azatliq.org/a/ufada-belarus-bash-konsulligi-acharga-niyatlilar/33215163.html,2024-11-25T16:05:39+03:00
"В Уфе на 83-м году жизни скончалась известная поэтесса, мастер башкирских сонетов, переводчица, заслуженный работник культуры Башкортостана Аниса Тагирова.",В Уфе скончалась известная поэтесса Аниса Тагирова,Яңылыҡтар,155,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-19/v-ufe-skonchalas-izvestnaya-poetessa-anisa-tagirova-3814323,2024-06-19T09:37:59+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел Русиядән миллиардерлар саны 125 кә иткән, узган елны алар 110 кеше булган. исемлегенең беренче урынын ""Лукойл""ның башлыгы Вагит Алекперов били, аның кесәсендә 28,6 млрд доллар акча бар. Узган елда ул исемлекнең икенче урынында иде. исемлегенә кергән Татарстанның дүрт миллиардеры бер ел эчендә 1,5 тапкырга керемнәрен арттырган. Алар дүртесе дә элеккеге ""ТАИФ"" кешеләре. ""ТАИФ"" ""Сибур""га сатылгач, бу эшкуарлар да баеган. ""Татавтодор""ның баш мөдире Айрат Шәймиев 2023 елда 85 нче урында торган (1,4 млрд доллар байлыгы булган). Ә хәзер ул 61 нче урында тора һәм 2,4 млрд доллар акчасы бар. ""ТАИФ""ның ""Сибур"" йотмый калган мөлкәте белән идарә итүче ""ТАИФ"" оешмасы мөдирләр шурасы рәисе Рөстәм Сүлтиевбыел 2,2 млрд доллар белән 63 нче урынга күтәрелгән, ә 2023 елда ул 92 нче урында гына булган (1,3 млрд доллар). ""НИРА-экспорт"" ширкәте баш мөдире Радик Шәймиев 2,2 млрд доллар белән 64 нче урынга чыккан (бер ел элек 86 нчы урында торган һәм 1,4 млрд доллары булган). ""Сибур"" хиссадары һәм мөдирләр шурасы әгъзасы Альберт Шиһабетдинов 65 нче урында, аның мөлкәтен 2,2 млрд доллар дип бәяләгәннәр (2023 елда 1,3 млрд доллар белән 93 нче урында булган). Быел Русиядән миллиардерлар саны 125 кә иткән, узган елны алар 110 кеше булган. исемлегенең беренче урынын ""Лукойл""ның башлыгы Вагит Алекперовбили, аның кесәсендә 28,6 млрд долларакча бар. Узган елда ул исемлекнең икенче урынында иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","исемлегенә кергән Татарстанның дүрт миллиардеры бер ел эчендә 1,5 тапкырга баеган",Яңылыҡтар,1549,https://www.azatliq.org/a/forbes-isemlegena-kergan-tatarstanning-durt-milliarderi-ber-el-echenda-1-5-tapkirga-baegan/32910828.html,2024-04-18T14:06:42+03:00
"«Бөтәһе  лә улай булдыра алмай! » Яңауыл районы Иҫке Вәрәш ауылында йәшәй Роза Хәбибйән ҡыҙы Нәсибуллина. Хәрби ҡатыны булып, егерме йыллап ғүмерен гарнизондан-гарнизонға күсенеп йөрөп үткәргән. Хатта бер мәл үҙе лә Кострома өлкәһендә элемтәсе булып хеҙмәт итеп ала. Ата менән әсәгә ҡарап, улдары ла ошо юлды һайлай. Рәсәй Геройы Игорь Нәси-буллиндың әсәһе ул Роза апай. Игорь Кемерово кадет корпусын тамамлай һәм Татарстандың Ҡазан ҡалаһындағы юғары танк училищеһына уҡырға инә. Егеттең хәрби әҙерлеге, тәртибе һәм илһөйәрлеге буйынса училищенан да, хеҙмәт иткән еренән дә маҡтау хаттары ғына килә. Йәш танкист ата менән әсәнең ғорурлығы була. – Махсус хәрби операцияның тәүге көндәрендә үк  юлландылар. 2022 йылдың 24 февралендә таңғы 4-тә ул сик буйында ине, – тип һөйләй Роза Хәбибйән ҡыҙы улы ха-ҡында. – Харьков өлкәһе Балаклея районы тирәһендә. Тәүге ҡаты бәрелештәрҙең эсендә булды балам. .– Нисек кенә ауыр булмаһын, мин улым менән ғорурланам, – тип, күҙ йәштәрен һөртөп, башын юғары күтәрә Роза ханым. – Бөтәһе лә улай булдыра алмай! Күпме ир-егет бөгөн яуға киткәндәрҙең, һәләк булғандарҙың күләгәһенә ышыҡланып йәшәй. Тик минең уйымса, ил хәрби операция хәлендә саҡта, ирҙәр хәрби көс эсендә булырға тейеш. Күмәкләп ҡалҡынғанда ғына Еңеү беҙҙең яҡта булыр.",Рәсәй Геройы Игорь Нәсибуллиндың әсәһе,Махсус хәрби операция,1268,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-03-16/r-s-y-geroyy-igor-n-sibullindy-s-e-4156343,2025-03-16T15:15:00+00:00
"– Күрше ҡатынды яңы тунда күрҙем, – тине ярты йылдан ҡатын, күҙен майландырып. Уға тун алғансы, шул күҙҙәр менән мине бырауланы. Оҙаҡламай ҡатын күршеләрҙең МАЗмы, Маздамы алыуын хәбәр итте. Кредитҡа батһаҡ баттыҡ – икеһен дә алдыҡ. Бер аҙнанан ҡатын Хлястиковтарҙың юл фажиғәһенә тарыуын хәбәр итте. Икенсе көндө мин дә бағанаға килеп бәрелдем. Палатала аңыма килгәндә, бинтҡа уралып ята инем. Эргәмдә ҡатын ултыра, күрше карауатта Хлястиков. – Ә уға бит сит ил гипсы һалғандар, – тине ҡатын ҡолағыма, күршенән көнләшеп. Мин аңымды юғалттым. Леонид СОКОЛОВ.",КӨНСӨЛ КҮРШЕ,Юмор,558,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-11-01/k-ns-l-k-rshe-3993446,2024-11-01T19:45:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр9 ноябрьдә башкорт оппозициясенең берничә каналы томалануы уңаеннан, үзләрен ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы бер төркем татар активистлары -га нигез салган Павел Дуровкаачык хатчыгарды. Алар мессенджердагы һәр кулланучының сәяси хокукларын һәм сайлау иреген хуплауны сорый, ""оппозицион медиаларны юкка чыгару өчен пычрак технологияләр куллануларына"" юл куймаска чакыра. Мөрәәгатьне имзалаучылар арасында аерым алганда ""Бәйсез Татарстан хөкүмәте"" премьер-министры дип аталган Рафис Кашапов, ""Азат Идел-Урал"" хәрәкәтенең Польшадагы вәкиле Нәфис Кашапов, Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиевбар. Алар башкорт оппозициясе каналларын ботлар ярдәмендә яки кулланучыларны сатып алып шикаять иттергәннәр дип саный. ""Соңгы вакытта бу технологияне кулланып, Русия хакимиятләренә каршы булган Т-каналларны күпләп томалауларын күзәтәбез. Без нигез салган ресурслар да Кремль яклы көчләр һөүменә дучар булып дип сагаябыз. Русия-Украина сугышы дәвам итүе аркасында Көнбатышка каршы кәефләр арткан вазгыятьтә, хакимият чагыштырмача ирекле матбугатны контрольгә алмакчы була "", диелгән ачык хатта. Мөрәәгатьне имзалаучылар Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Үзләрен ""Сөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте"" дип атаучы төркем Дуровтан ""оппозицион медиаларны юкка чыгаруларына"" юл куймауны сорый",Яңылыҡтар,1249,https://www.azatliq.org/a/32682274.html,2023-11-13T06:59:53+00:00
"Рәсәй Эске эштәр министрлығының Әбйәлил районы буйынса бүлегенә ғариза менән 59 йәшлек ир мөрәжәғәт иткән. Ул Рысҡужа ауылынан 3 километр алыҫлыҡта, ғәҙәттә үҙенең малы йөрөгән урманда, атының ҡалдыҡтарын табыуы тураһында һөйләй. Эш барышында полиция күрше Тирмән ауылынан 52 һәм 43 йәшлек ике ирҙең квадроциклда һунарға барыуын асыҡлай. Уларҙың һунарҙары уңышһыҙ була, шуға күрә, аттар өйөрөн күргәс, уларҙың береһен атып үлтерергә ҡарар итәләр, шунан сана килтереп, тураҡланған атты өйҙәренә ташыйҙар. Әлеге ваҡытта был факт буйынса РФ Енәйәт кодексының 158 статьяһында ҡаралған енәйәт билдәләре буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Был икәү шаҡ ҡатырҙы!,Яңылыҡтар,899,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/byl-ik-sha-atyr-y-4537731,2026-01-15T11:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстанда, Татарстанга караганда, демографик упкын көчлерәк бара. Росстат мәгълүматларына караганда, Татарстан һәм Башкортстанда үлемнәр саны арта, туучылар — кими.2024 елның гыйнвар-май айларында Татарстанда 14 009 бала дөньяга килгән. Бу узган елдан 2,5 процентка азрак. Шул ук вакытта үлемнәр саны 7,3 процентка артып 19 354 кешегә иткән. Биш ай эчендә табигый кимү 5 345 кешене тәшкил иткән. Бу узган елның шушы чорыннан 45,6 процентка күбрәк. Былтыр туучылар һәм үлүчеләр арасында аерма 3 671 кеше булган. Башкортстанда исә, табигый кимү 7 736 кешегә иткән. Бу былтыргыдан 37 процентка күбрәк. Биш айда Башкортстанда 13 789 кеше дөньяга килгән һәм 21 525 кешенең гомере өзелгән. Татарстан демографик упкын алтынчы ел рәттән күзәтелә. 2019 елда табигый кимү 180 кешегә, 2020 елда — 13 меңгә, 2021 — 19 меңгә, 2022 — 8,1 мең кешегә итте. Бу пандемия белән бәйләп аңлатылды. Быелның февралендә Русия президенты Владимир Путин Казанда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән очрашкан чагында Татарстанда ""туучылар санының кимүе күзәтелә"" дипискәртте. Миңнеханов Путинга хатын-кызларны күбрәк бала табарга күндерәчәкбез дип сүз бирде. Рәсмиләр Татарстанда бу елның өч аенда хатын-кызларның 60 процентын аборт ясатмаска күндерүләрен хәбәр итте.2023 елда Татарстан хөкүмәте елларга исәпләнгән бала табуны арттыру турында дәүләт програмы кабул итте. Түрәләр куйган максатка күрә, 2025 елга республикада кимендә 35 мең бала туарга тиеш. Бу санга алар бала төшерү санын киметеп, хатын-кызларга өстәмә ярдәм күрсәтеп ирешергә тели. Бәйсез демограф Алексей Ракша дәүләт програмыннан бернинди файда булмаячак дипбелдерде. Төп сәбәбе — Татарстан бу өлкәгә акча бүлеп бирмәүдә. Моңа кадәр Ракша Башкортстанда халык саны нык кимиячәк, Татарстанда миграция хисабына сакланачак, дипбелдергән иде. Татарстан фәннәр академиясенең Гаилә һәм демография үзәге мәгълүматына караганда, республикада халык саны 2050 елга 500 меңгә кимергә мөмкин. Фаразга ярашлы, ул вакытта Татарстанда 3,35 млн кешеяшәячәк. Шул ук вакытта ике елда Башкортстанда авылда яшәүчеләр саны 26 мең кешегәкимегән. Авыл ирләрен үстерү өчен төрле чаралар күрмәкчеләр, мәсәлән 102 гаиләнең торак шартларын яхшырту, барлык авылларның 2,2 процентында яшәүне уңайлырак итү, инженерия инфраструктурасы булдыру кебек чаралар күз уңында тотыла. Авылларга автобусларның йөрешен тәэмин итү, авыл ирлекләренә 1,29 мең белгеч әлеп итү кебек максатлар куела. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Ел башыннан Татарстанда табигый кимү — 45 процентка, Башкортстанда — 37 процентка арткан",Яңылыҡтар,2567,https://www.azatliq.org/a/el-bashinnan-tatarstanda-tabigiy-kimu-45-protsentka-bashkortstanda-37-protsentka-artkan/33062701.html,2024-08-03T17:50:12+03:00
"Йүкәнең сәскәһе – бал, ҡабығы – һалабаш, сереге – дарыу, ағасы – һөйән, – ти халыҡ. Элегерәк бармаҡ йыуанлығы ғына йүкәнең ҡабығын һыҙырып, һыбыҙғы яһайҙар ине. Хәҙер һыбыҙғы ҡайғыһы үтте, сабата үрергә кәрәк. Беренсе класта уҡығанда уҡ Нәҙхәт был эшкә өйрәнде. Хәҙер инде һатырға ла үреп өлгөрә. Бер пар сабата һатһаң, бер китап йәки бер нисә дәфтәр алырға була. Йүкәнән бау ишәләр, ҡабығын һыуға һалып, йыуғыс сығаралар. Һалабаштан септә һуғалар, септәнән ҡапсыҡ тегәләр, иҙәнгә балаҫ урынына ла йәйәләр.",Өсөнсө дәрес (булған хәл),Әҙәбиәт,506,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-11/s-ns-d-res-bul-an-h-l-4153253,2025-03-11T15:48:39+00:00
"фикерләрТатарстанның туган якны өйрәнүчеләре һәм шәәрәчеләре республика Дәүләт архивында сакланучы тарихи документларны алуда янә кыенлыкларга юлыккан. Бу юлы архивның түләүле хезмәтләреннән файдалану мөмкинлеге югалган — оешма инде бер айдан артык күрсәтелгән хезмәтләр өчен квитанция чыгара алмый. Тишерә торгач, гомумән, архив мөдире Сергей Гороховның вазифасыннан китүе ачыкланган. Түләүле хезмәтләр күрсәтүдәге тоткарлыклар Татарстанның Архив эше буенча дәүләт комитеты карамагындагы Дәүләт архивында узган ел ахырында ук башланган. Бу проблеманы үзенең социаль челтәрләрендә Алабуга ирле тарихчысы һәм генеалог Ленар Мифтаховкүтәреп чыкты. ""2025 елның 7 декабрендә мин Дәүләт архивында сакланучы бер документның күчремәсен ясауны сорап гариза калдырдым. Документның үзе инде сканерланган, аны әзерләп торасы да юк. Архивның бурычы — миннән акча алып, документны тапшыру гына. Моның өчен алар квитанция бирергә һәм минем түләгәнне көтәргә тиеш иде. Бер айдан артык вакыт узды, ә квитанция һаман юк"", — дип көенә шәәрәче. ""Гадәттә, сканерланган документлар өчен түләгәч, аларны 10 көн эчендә ибәрәләр иде. Әмма мин декабрь башында сораган документымны һаман ала алмыйм. Түләргә квитанция дә бирмиләр. Мин аларга акча бирергә телим, ә алар алмыйлар — ала алмыйлар"", — дип аңлаткан ул ""БИЗНЕС "" хәбәрчесенә. Документны көтеп арыгач, Мифтахов архивка мөрәәгать иткән. ""Бер атна узгач, шалтыраттым. Тиздән эшләп бирербез, диделәр. Тагын берничә көннән шалтыраткач, квитанцияләр язучы хезмәткәрнең эштән китүе ачыкланды. Аның урынына килгән кешесе исә авырып ята"", — дип сөйләгән ул. Әмма бу хикмәтләрнең башы гына булган. Архивта квитанция әзерләүче кеше табылгач, бу документларга имза куярга тиешле итәкче эштән киткән. Нәтиәдә, генеалог бер айдан артык үзенә кирәкле хезмәтне ала алмый. Шушындый ук хәлгә туган якны өйрәнүче Артур Тумаковта юлыккан. Ул заказын декабрь башыннан ук көтә. Бу хакта ул Ленар Мифтаховның ВКонтактедагы посты астында язды. ""Димәк, архив бер айдан артык бюджеттан тыш акчаларны кабул итә алмый. Бу акчалар алар өчен мөһим түгелдер дип шикләнәм"", — дип фикер йөртә Мифтахов. Моннан тыш, бу хәл республика имиджына да зыян китерә. ""Мин Татарстан кешесе, без монда инде мондый хәлләргә күнеккән. Әмма архивтан документларны күбрәк читтә яшәүчеләр сората бит. Бу — оят! Мондый хәлләргә тарыгач, чын-чынлап чит кеше өчен оялу хисен кичерәм"", — дигән тарихчы. Архивның рәсми сайтларында түләүле хезмәтләр туктатылуы турында кисәтү юк. Бары тик эш күп сәбәпле ашыгыч мөрәәгатьләрне кабул ителми дипязылган. ""2025 елның 30 декабренә кадәр эш күплеге сәбәпле, ашыгыч мөрәәгатьләрне (1 көннән 10 көнгәчә эшләнә торган) кабул ителми"" диелгән анда. Чынлыкта исә архив ашыгыч түгел, хәтта стандарт запросларны да үти алмый. Кисәтүдә күрсәтелгән вакыт та күптән узган. ""БИЗНЕС "" бу уңайдан Архив комитетына сорау ибәргән, әмма авап әлегә килмәгән. Квитанцияләргә имза куярга тиешле ""эштән киткән кеше"" — архив мөдире Сергей Гороховүзе булып чыккан. Басма мәгълүматынча, сайтта ул әле һаман итәкче булып күренсә дә, кабул итү бүлмәсендә аның эштән китүен раслаганнар. Архивта кадрлар кытлыгы авыр мәсьәлә булып тора, күрәсең. Рәсми сайтка карасаң, мөдирнең алты урынбасарыннан өч урыны буш: мәгълүмат хезмәте, фәнни тикшеренүләр һәм аудиовизуаль документларны саклау белән шөгыльләнүче итәкчеләр юк. Кадрлар кытлыгы — архивның бердәнбер проблемы түгел. 2025 елның мартында Мифтаховның гасыр документларына керүне чикләү турындагы шикаяте республика рәисе Рөстәм Миңнехановка кадәрбарып иткән иде. Сүз 1918–1925 елгы ЗАГС документлары һәм Алабугадан тапшырылган чиркәү китаплары турында бара. Архив башта ""описьлар әзер түгел"" дип акланса, соңрак ""документлар реставрациягә мохта"" дигән сылтауга күчте. Краевед исә моны Архив комитеты итәкчесе Гөлнара Габдрахманованың нәсел агачы төзү базарында монополист булырга теләве белән аңлата.2022 елның әеннән Татарстан дәүләт архивында гасырга караган шәәрә ясаганда кулланыла торган ревизия кенәгәләрен (Ревизские сказки)бирми тордылар. Республика тарихчыларны ул вакытта шау-шу куптарды, мәсьәлә федераль дәрәәгә чыкты. Татарстан Дәүләт архивы комитеты итәкчесе Габдрахманова ул вакытта бары тик ревизия кенәгәләреннән торган өченче фондның икенче хисап тасвирламалары һәм унынчы фондның мәгълүматлары тыелуын раслады. Ул моны ""таралышы чикләнгән эчке мәгълүмат""сәбәпле дип аңлатты. Берничә ел элек Казанда узган төбәк тарихын өйрәнүчеләр ыенында да Татарстан архивларына үтеп керү авыр булуы турында да сүз күтәрелде. Сембер тарихчысы Фазылан Алиуллов Татарстандагы архив хезмәтләрендә ярдәм итәргә ашкынып тормыйлар, мәгълүмат алу катлаулы, дипсөйләде. ""Самар, Сембер, Казан, Тольятти архивлары белән эшлим. Казаннан аермалы бар ирдә дә эш айга салынган, ә Казанда кирәкле мәгълүматны таба алмадым. Самарда хәтта электрон материалны компьютерга кертеп, өч көнгә куллану хокукы бирелә"", дигән иде. Татарстаннан тагын бер тарихчы (исеме редакциягә генә билгеле) республика архивында элек тормыш кайнаса, хәзер ""биздерделәр"" дип әйтә. ""иңел генә үтеп керә идек, шунда утырып эшли идек. Күңелле иде. Коронавирус вакытында анда санаулы кешеләр генә кертелә башлады. Бу андагы эшчеләргә ошап китте, чөнки мәшәкате әзрәк. Аннары күп документларны компьютерга күчерделәр һәм килгәч аларны карарга компьютерлар итми башлады. Оригинал документларны бөтенләй бирмәс булдылар. Интернетлары начар эшли иде. Фотоларының копияләре дә сыйфатсыз. Аннары архив бер урыннан икенче урынга күченә башланды. Анысы бер мәхшәр булды. Хәзер ул бик ерак, барган да юк, күңел дә тартмый. Танышларымның да күбесе анда йөрмәскә тырыша"", диде. Мәскәү шәәрәчесе, ""Архивный дозор"" итимагый оешмасы итәкчесе Виталий Семеновревизия кенәгәләрен тыюларны архивка якын кеше яки оешмаларның бөтен мәгълүматны үзләре генә кулланып, шәәрә сатып акча эшләргә тырышуы белән бәйле була ала дипсаный. Татарстан дәүләт архивы комитеты карамагында ""Ядкәр"" автоном сәүдәгә корылмаган генеология үзәге эшли. Әлеге үзәк нигезендә ""Ядкәр"" генеология порталыбарлыкка килде. Ул белгечләр һәм гади кешеләр өчен дә архивларда эзләнүне гадиләштерергә тиеш иде. Әмма анда татар исемнәре һәм Татарстан авыл-шәһәрләре атамалары исемлеге генә бар. Һәм шулай ук стандарт һәм киңәйтелгән генеологик тикшерү хезмәте күрсәтү тәкъдим ителә. Моннан тыш, кулланучылар район архивларында уку заллары булмавына һәм онлайн-кереш бәяләренең үтә кыйммәтлегенә зарлана. Мәсәлән, Алабуга өязенең 20 еллык документларын карау өчен 25 мең сумнан артык акча түләргә туры килергә мөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мөдир дә, урынбасар да юк. Шәәрәчеләр Татарстан дәүләт архивыннан янә документлар ала алмый",Татарстан,6570,https://www.azatliq.org/a/33655623.html,2026-01-21T10:26:31+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЯкшәмбе көнне АКШта эшләүдән туктады. Кушымтаны ачканда мондый язу чыга: ""Гафу итегез, хәзер ны куллану мөмкин түгел. АКШта ны тыю кануны үз көченә керде, һәм сез аны куллана алмыйсыз. Трамп бу мәсьәләне чишү өчен президент вазифасына керешкәч эш башларга вәгъдә итте. Безнең белән калыгыз"". канун гамәлгә кергәнче берничә сәгать алдан ук, ягъни шимбә киченнән үк эшләүдән туктады. Моннан тыш, һәм сервислары ны американнар өчен йөкләү мөмкинлеген дә бетерде. Элегрәк АКШ Югары мәхкәмәсе Кытай ширкәтеннән алынмаган очракта, аны тыю мөмкинлеген бирүче канунны гамәлдән чыгарудан баш тартты. Әлеге документ 19 гыйнварда, Доналд Трампинаугурациясенә бер көн кала үз көченә керә. Трамп ны ""коткарачагын"" вәгъдә итте. Мисал өчен АКШка сату турында килешү төзеп. 17 гыйнвар көнне Трамп Кытай башлыгы Си Цзиньпинбелән сөйләште. Алар шулай ук турында да сүз алып барган, ләкин сөйләшүнең нечкәлекләре хәбәр ителмәде. га биргән әңгәмәсендә Трамп инаугурациядән соң мөгаен ны тыю канунын 90 көнгә кичектерәчәген әйтте. Бу вакыт эчендә ширкәт юридик мәсьәләләрне чишеп, американнарга социаль челтәрдән файдалануны дәвам итү мөмкинлеге бирә ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",АКШта эшләүдән туктады,Яңылыҡтар,1256,https://www.azatliq.org/a/33280877.html,2025-01-19T06:33:32+00:00
"Александр Лукашенка (сулда) һәм Владимир Путин. Архив фотосыфикерләрЕвропа парламенты Һаагадагы халыкара инаять мәхкәмәсен Беларус лидеры Александр Лукашенканы кулга алу карары чыгарырга чакырды. Депутатлартавыш биргәнрезолюциядәәйтелгәнчә, Украинада барган сугышка Владимир Путинкебек үк, шундый ук дәрәәдә Лукашенканың да катнашы бар. Европарламент Лукашенканы Украинының баскынлыктагы ирләреннән балаларны чыгаруда катнашкан дип тапты. Европарламент Русиянең Украинага каршы сугышына Лукашенка режимының әлеп ителүен, Мәскәүнең сугышчан риторикасына охшаш пропаганданы, ялган мәгълүмат таратуны, дошманлык уятуны хөкем итә. ""Русия агрессорлары режимын корал һәм хәрби техника белән күпләп тәэмин итүне, аерым алганда Русия гаскәре өчен алмаш өлешләр итештерүне һәм Беларуста Русия гаскәрен урнаштыруны хөкем итә"". Европа берлеге депутатлары искәртүенчә, Русиянең Украинага каршы нигезсез сугыш башлавына юл куеп, Лукашенка Русия кылган инаятьләрдә катнашучы булды. Хисапта Лукашенка 2150 баланы, шул исәптән ятимнәрне Украинаның баскынлыктагы төбәкләреннән мәбүриләп Беларустагы ""сәламәтләндерү аланнарына"" алып чыгуда катнашучы дип аталган. Бу аланнарда балалар ""русификациягә һәм идеологик эшкәртүгә дучар"" диелә. Европарламент Лукашенканы Владимир Путин һәм балалар хокукы вәкиле Мария Львова-Беловакебек үк, бу сугыш инаятьләре өчен аваплы дип саный. ""Шуңа күрә Халыкара инаять мәхкәмәсен Лукашенканы да кулга алырга рөхсәт бирүче шундый ук карар чыгарырга чакыра"", диелә документта. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Европарламент Һаагадагы халыкара инаять мәхкәмәсен  Лукашенканы кулга алу карары чыгарырга чакырды,Яңылыҡтар,1588,https://www.azatliq.org/a/32592667.html,2023-09-14T10:47:27+00:00
"Вместо пустых слов, педагоги этой школы решили действовать. С любовью и заботой они приготовили и закатали десятки банок аппетитной домашней кабачковой икры. Этот вкусный и полезный гостинец отправится в зону СВО уже в октябре, в составе очередного гуманитарного конвоя. Такая поддержка – это не просто еда. Это тепло домашнего очага, искренняя забота и мощный символ единства тыла и фронта. Это напоминание нашим солдатам о том, что дома их ждут и поддерживают. Администрация Абзелиловского района выражает искреннюю благодарность учителям и всему коллективу Новобалапановской школы за их патриотизм, отзывчивость и неоценимый вклад в общее дело! Их труд – это пример для подражания и вдохновение для всех нас.",Поддержка с тыла,Махсус хәрби операция,711,https://uchbash.com/articles/care/2025-09-30/podderzhka-s-tyla-4407555,2025-09-30T10:31:00+00:00
"фикерләрШимбә көнне Парижда Европада иң танылган истәлекле урыннарның берсен – төзекләндерелгән Нотр-Дам чиркәвен ачу тантанасы узды. 2019 елда чиркәү зур янгыннан зыян күргән иде, төзекләндерү эшләре биш елдан артык дәвам итте. Тантаналы чарага 50 ил башлыгы чакырылды. Кунаклар арасында АКШның сайланган президенты Доналд Трамп, Украина президенты Владимир Зеленский, Грузия президенты Саломе Зурабишвилибулды. Аларны һәм башка ил башлыкларын Франция президенты Эммануэль Макронкунак итте. Чарада шулай ук 2019 елда Нотр-Дамдагы янгынны сүндерүдә катнашкан 160 янгын сүндерүчеләр дә булды. Нотр-Дам чиркәвендә Доналд Трамп белән Владимир Зеленский очрашуыПариж архиепископы Лоран Юлриштантанада таягы белән өч тапкыр сугып, соборның ишекләрен барлык теләүчеләр өчен ачты. Дин әһелләре һәм кардиналлар чиркәүгә тантаналы йөреш белән керделәр. Франция телевидениесенең туры эфирында соңгы 5 елда беренче тапкыр чиркәү чаңнары яңгырады. Тантанада чыгыш ясаган Макрон ""Нотр-Дам де Парины коткарган, ярдәм иткән һәм торгызган"" барлык кешеләргә француз халкының рәхмәтен белдерде. Якшәмбе көнне чиркәүдә беренче дини келәүләр үткәреләчәк – католикларда Адвентның икенче атнасы, Раштуаны көтү вакыты башлана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Парижда төзекләндерелгән Нотр-Дам чиркәве ачылды,Яңылыҡтар,1301,https://www.azatliq.org/a/33230619.html,2024-12-07T22:06:34+00:00
"Музыка белгече Геннадий Макаров нугайбәкләрнең фольклор ансамбле беләнЧиләбе һәм Оренбур өлкәләрендә яшәгән нугайбәкләрнең иатын туплаган ""Нугайбәкләрнең ырлары һәм уен кораллары"" дип аталган китап дөнья күрде. 1100 данәдә чыккан китапның авторы – музыка белгече Геннадий Макаров: ""Нугайбәкләрнең иатын алар яшәгән иргә барып туплау, көйләрен нотага салу, уен кораллары һәм ырларының килеп чыгышын өйрәнү, аларны фәнни хезмәтләргә кертү һәм шулай ук дөньяга тарату – бүгенге этнологиядә актуаль мәсьәләләрнең берсе"", ди. Ул миллилекне халык иатын туплау белән бергә ана телләрен дә мәктәпләрдә укытканда гына саклап калып булачак дип әйтә. – Безнең тарихи мирасыбыз төрле өлкәләрдә, төрле төбәкләрдә төрлечә яшәп килә. Бу төрлелекне саклап калу бүген иңел түгел, шулай да без моның өчен тырышабыз. Бу китап, бер яктан, фәнни эзләнүләр булса, икенче яктан, бу ырларны, гореф-гадәтләрне саклап калу өчен дип тә әзерләнде. Хәзерге буын элекке гореф-гадәтләрне белеп бетерми, китаптан карап булса да башкарылса, бу ырлар һәм көйләр яшәячәк. – Нугайбәкләрнең Татарстанда яшәгән керәшеннәрдән аерылып торган үзгә ырлары күпме? Геннадий Макаров– Риваятьләргә күрә, нугайбәкләр Казан артыннан күчереп утыртылган халык. Аларның көйләре Татарстанның Минзәлә, Башкортстанның Бакалы районында яшәүче керәшен авылларындагы көйләргә хас. Казак (казачество) хезмәтендә булу аларга зур йогынты ясаган. Казаклар ничек ырласа, нугайбәкләр бүген дә нәкъ шулай итеп башкара. Өлкән яшьтәгеләрнең телләре бик яхшы сакланган. Алар элекке шивәдә сөйләшә. Нугайбәкләрнең ырларында керәшеннәр белән уртаклык бар, әмма казак аһәңнәре белән баетылган дип әйтергә була. Нугайбәкләрнең ырларында, беренчедән, урыс казак аһәңнәре һәм шулай ук казакъларның (казахи) аһәңнәре дә бар. Аларның авыллары башта казакъ авыллары арасына урнашкан булган. Алар бүген дә Чиләбе өлкәсендәге Нугайбәк районының (урысча Нагайбакский район) казакъ авыллары белән бик дустанә, тату яши. Бу йогынты да сизелеп тора. – Бу ырлар аларның табын ырларына әйләнгәнме? – Нугайбәкләр дә мондагы керәшеннәр шикелле туйларын уздыра, туганнар аралаша һәм табыннарда бер-берсенә кушылып ырлый. Алар күмәкләшеп ырлый торган ырларны ""ыен көйләре"" дип атый. Нугайбәкләрдә борыңгылык шактый сакланган. Телләре башкачарак, әмма, минем уемча, алар элкке сөйләшне саклап калган. Без Татарстанда яшәүче керәшеннәр әдәби тел тәэсирендә телебезне бераз үзгәрткәнбез. – Табында ырлаганда аларны яшьләр дә отамы соң? – Бүген шулай ул. Әмма моңа кадәр аларның үзаңнары шактый түбән иде. Бүген исә алар үзгәлекне югалтмаска, телләрен дә сакларга тырыша. Узган елның 60-нчы елларыннан алып бүгенгә кадәр нугайбәк мәктәпләрендә ана теле укытылмый. Илле елдан артык бары тик урыс телендә генә белем ала. Бу хәл бик көчле ассимиляциягә, телне югалтуга китергән. – Бүген бу хәл бигрәк тә актуаль мәсьәлә. Оренбур өлкәсендә тагын милли мәктәпләрнеяба башладылар. Чиләбе өлкәсендә аларны ябып бетергәннәр дип әйтергә була. Алдагы сорау нугайбәкләрнең уен кораллары турында иде. Алар нинди уен коралларында уйнарга ярата? – Анда дә хәлләр бездәге кебек. Милли хәтерләрендә думбра, курай, сыбызгы, кубыз бар. Тальян гармуннарда, ике рәтле гармуннарда бик матур итеп уйныйлар. Заманында аларның бик яхшы гөсләчеләре бар иде. Мин аларның соңгы гөсләчеләрен Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районында язып та алдым. Бүген югала барган уен коралларын тергезер өчен бу яңа чыккан китап менә дигән кулланма булыр дип ышанам. – Үзләрендә дә миллилекне саклау теләге тусын өчен ни эшләргә кирәк дип уйлыйсыз? – Татарстан һәрвакытта да нугайбәкләр белән кызыксынды. Аларны ""Түгәрәк уен"" фестивальләренә дә чакырдылар. Безнең керәшен әмгыяте дә Нугайбәк районына барып, алар белән аралашып, бездәге Питрау бәйрәменә чакырып торабыз. Алар килеп күрә дә, хәзер үзләрендә шундый ук фестивальләр оештыра. Монда иң төп мәсьәлә – ул укыту. Мәгариф системасында тел, халык иаты өйрәтелмәсә, аны фестивальләрдә генә яшьләр күңеленә сеңдерү бик авыр. Бу яңа чыккан китапны, бәлки, мәктәпләрдә дә куллана башларлар дигән өметтә каласы килә. Шик тә бар, чөнки мәктәпләргә милли компонентны кертүгә каршы торучылар бик күп. – Күпчелеге нугайбәкләр генә тупланып яшәгән авыллар күпме? – Нугайбәк районында мең ярым, ике мең кеше яшәүче авыллар бар. Алар чиста нугайбәк авыллары. Иң зур авыллардан Сарашлы (Остроленко), Кили (Кассель), Яшь авыл (Париж) бар. Яшьләр хәзер үзләренең фольлорлары, ырлары, тарихлары белән дә кызыксына башлады, үзләренең милли тамырларына игътибар артканнан арта гына бара. Икенчедән, итәкчеләр дә халыкка йөз белән борылды дип әйтергә була. – Аларның итәкчеләре кайсы милләттән? – Баштарак урыс милләтеннән иде. Аннары нугайбәк иде. Бүген Нугайбәк районының итәкчесе казакъ милләтеннән. – Үз туган телләрендә укыту мәсьәләсен кем күтәрергә тиеш дип исәплисез? Татарстан мәгариф министрлыгымы, әллә үзләреннән чыгарга тиешме? – Татарстан үзенең кызыксынуын белдереп, Чиләбедәге мәгариф идарәсе белән бергә эшләсә, алга китеш булыр иде. Әгәр без, нугайбәкләр, Чиләбе өлкәсенең мәгариф министрлыгына үзебезнең яктан гына чыксак, әллә ни зур эш кыра алмабыз дип уйлыйм. Укыту мәсьәләсе өстән төшәргә тиеш һәм бергәләп эшләү дөресрәк булыр. Без үзебез дә ялгыш ибәрдек. Гел Нугайбәк районы белән генә эшләдек. Чынлыкта Чиләбе аркылы эшләргә кирәк иде. Күңелгә хуш килгән әйберләр дә бар. Чиләбедәге татар конгрессы бүлекчәсе соңгы вакытта нугайбәкләр белән төрле чаралар үткәрә. Бу да үзлегебезне, мирасыбызны саклап калырга ниндидер этәргеч бирә. – Геннадий әфәнде, сез нугайбәкләрнең ырларын магнитофон тасмасына язып ала идегезме? – Мин ул якларга беренче тапкыр 1977 елның Яңа елында барган идем. Шактый еллар инде анда барам, кызыксынам, өйрәнәм. Мин туплаган көйләрне безнең""Бәрмәнчек""ансамбле дә ырлый, Татарстан ыр-бию ансамбле репертуарында да бар. Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының фольклор ансамбльләре дә нугайбәк көйләрен яратып башкара. 5""Бәрмәнчек"" ансамбле ""Париж, Париж"" ырын башкараБүген Казан консерваториясендә Нугайбәк районыннан килгән ике студентыбыз бар. Берсе – Юлия Савельева, икенчесе – Вероника Барышникова. Вероника быел укырга килә. Әгәр без белгечләр әзерләсәк, алар шунда эшләргә кайтса, нугайбәкләрнең мәдәниятен үстерү мөмкин булыр иде. – Сез туплаган ырлар китапка аудио кушымта булып кермәдеме? – Теләк бар, әмма бу китапка эшләп булмады. Алга таба өстәмә рәвештә дисклар да чыгарырга мөмкин булыр дип уйлыйм. Бу өлкәдә Свердловски өлкәсенең Халык иаты йорты бик күркәм эш башкарды. Алар нугайбәк көйләренең дискын чыгарды. Аның авторы – Светлана Кучевасова. Нугайбәк районының үзендә дә андый дисклар дөнья күрде инде. Анда биш авыл бар, һәрберсе фольлорларын туплаган дисклар чыгарды. Бу күренеш Татарстан өчен дә үрнәк булып тора. 2015 елда Нагайбакща-урысща (русско-нагайбакский словарь) сүзлек чыкты. Аны тәкъдим итү чарасы Магнитогорски шәһәрендә 23 май көннеузды.2010 елда нугайбәкләргә багышланган ""Халык хәтере кәрәзләре"" (""Соты памяти народной"") дип аталган китап дөньякүргән иде. Аның авторы Светлана Вдовина үзе дә нугайбәк.2009 елда режиссер Салават Юзиев нугайбәкләр турында документаль фильм төшерде. Бу ярты сәгатьлек документаль фильм ""Нугайбәкләр юлы: бурыч, әрнү һәм яктылык"" (""Путь нагайбаков: долг, боль и свет"") дип атала. Нугайбәк мәдәнияте үзенчәлекләре, халыкның үткәне һәм бүгенгесенә багышланган ул.1999 елның апрелендә нугайбәкләргә Русиядәге азсанлы халык статусы бирелде.","""Нугайбәк авылларында ана телләрен укыту мәсьәләсен дә күтәрү кирәк""",Татарстан,7364,https://www.azatliq.org/a/27183340.html,2015-08-15T06:13:05+00:00
"Платформа обратной связи – это современный инструмент, который позволяет жителям задать волнующие их вопросы органам власти, администрациям муниципалитетов, руководителям министерств и ведомств. Задать вопрос или обозначить проблему жители могут на сайте: или через мобильное приложение «Госуслуги. Решаем вместе». Виджеты со ссылкой на Платформу обратной связи (ПОС) также есть в госпабликах, на главных страницах сайтов администраций городов и районов, министерств и ведомств Башкортостана. В сообщении нужно описать проблему, если возможно – указать адрес и приложить фото или видео. В каждом обращении нужно указывать информацию только об одной проблеме – так ваш запрос быстрее дойдет до адресата. Обозначенную вами проблему рассмотрит профильный орган власти или администрация муниципалитета, которые отвечают за решение таких вопросов. Ответ от ведомства придет в течение 30 дней. Некоторые проблемы решаются быстрее: в срок до 10 дней. Однако ваше обращение могут отклонить – если текст содержит угрозы, оскорбления или персональные данные третьих лиц. Подробнее о правилах отправки обращения читайте здесь: отработки обращений жителей с проблемами и вопросами можно увидеть в социальных сетях администраций муниципалитетов или Центра управления Республикой Башкортостан. В Башкортостане активно пользуются системой ПОС администрации Янаульского, Уфимского, Татышлинского, Мелеузовского районов республики, г. Уфы, г. Нефтекамска и г. Октябрьского Как отображается эта работа в социальных сетях – на примере Янаульского района Мелеузовского района г. Уфы и «Платформа обратной связи» также дает возможность вносить предложения, участвовать в опросах и голосованиях, чтобы повысить качество жизни. Автор текста - Галина МорозоваЗарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Для жителей Башкортостана Платформа обратной связи,Йәмғиәт,1912,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-03/dlya-zhiteley-bashkortostana-platforma-obratnoy-svyazi-4300368,2025-07-03T12:00:00+00:00
"Малаяҙ ауылында Башҡортостандың милли геройы Салауат Юлаев музейы капиталь ремонт тамамланғандан һуң яңыртылған экспозиция аласаҡ. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Салауат районына эш сәфәре барышында бинаның инженер-техник ҡарарҙары һәм эске биҙәлеше проекты менән танышты. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, музейға 1965 йылда тыуған яҡты өйрәнеү буйынса мәктәп мөйөшө булараҡ нигеҙ һалына. 1985 йылдан Башҡортостан Милли музейы филиалы булып тора. Музейҙың айырым бинаһы 1991 йылда архитектор Александр Клемент проекты буйынса БНЗС тресы идарасыһы Михаил Старцев етәкселегендә төҙөлә. Был объект өсөн улар Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды.2020 йылда дауыл бинаның ҡыйығын зарарлағандан һуң, төбәк етәксеһе музейҙы комплекслы реновациялауҙы йөкмәтә. Проект концепцияһын республика Башлығы үткәргән күсмә кәңәшмәлә тикшерҙеләр. Капиталь ремонтҡа 2025 йылдың апрелендә тотоналар. Төҙөүселәр ҡыйыҡ эштәрен башҡара, фасадты һәм инеү төркөмөн яңырта, тәҙрәләрҙе алмаштыра, инженер селтәрҙәрен яңырта. Төбәк етәксеһе музей биләмәһен һәм бинаның эске киңлеген ҡараны. Журналистар менән әңгәмәлә Радий Хәбиров капиталь ремонтты тамамлау этаптарын билдәләне. – Әле биҙәү эштәренә тотондолар. Киләһе йылда матур булһын өсөн эргә-тирәләге биләмәне лә төҙөкләндерәсәкбеҙ – был парк зонаһы, – тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. – Параллель рәүештә экспозиция концепцияһын раҫланыҡ, беҙ уны ярайһы уҡ яңыртасаҡбыҙ, йөкмәтке өлөшөн киңәйтәсәкбеҙ. Был лайыҡлы, заманса музей буласаҡ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Лайыҡлы, заманса музей буласаҡ",Әҙәбиәт,1607,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-06/layy-ly-zamansa-muzey-bulasa-4568165,2026-02-06T17:00:00+00:00
"Ура! Ниһайәт, еңеүселәребеҙ менән осраштыҡ! Фотолар – сайтта.",Бүләкләү тантанаһы үтте,Конкурстар,61,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-06-04/b-l-kl-tantana-y-tte-4264268,2025-06-04T14:45:00+00:00
"Сибайҙа йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Сәмиғә Ырыҫбаеваға 101 йәш тулды. Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә йөҙйәшәр инәйҙе тыуған көнө менән ҡотланы. «Мин йыл да Еңеү көнөндә уның янына киләм. Ул көтә, таный, йылмайып ҡосаҡлап ала. Оҙаҡ һөйләшеп ултырабыҙ. Сәмиғә апай үҙенең ҡалаһын бик ярата, балалары һәм ейән-ейәнсәрҙәре менән бергә алтмыш йылдан ашыу ошонда йәшәй. Ветеранға ныҡлы һаулыҡ һәм бәхет теләйем! » – тип яҙҙы депутат. Сәмиға Ырыҫмөхәмәт ҡыҙы 1923 йылдың 25 декабрендә Баймаҡ районының Йәнйегет ауылында тыуған. 1942 йылда Совет Армияһы сафына алына, училище тамамлағас, 227-се дивизияның 637-се  авиация-штурм полкына ебәрелә. Көньяҡ-Көнбайыш, 1-се һәм 4-се Украина фронттарында авиамеханик, парашюттарҙы йыйыусы булып хеҙмәт итә. Украинаны, Польшаны һәм Чехословакияны азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеүҙе Чехословакияла ҡаршылай. 1945  йылда фронттан ҡайтҡас, Медногорск ҡалаһында хәрби заводта эшләй, артабан Сибай баҡыр-көкөрт комбинатының руднигында тир түгә, 1970 йылдан ташсы һөнәрен дә үҙләштерә. Сибай ветераны дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены, «Германияны еңгән өсөн», «Хәрби ҡаҙаныштар өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән. Сығанаҡ: «Башинформ». Сибайҙа йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Сәмиғә Ырыҫбаеваға 101 йәш тулды. Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә йөҙйәшәр инәйҙе тыуған көнө менән ҡотланы. «Мин йыл да Еңеү көнөндә уның янына киләм. Ул көтә, таный, йылмайып ҡосаҡлап ала. Оҙаҡ һөйләшеп ултырабыҙ. Сәмиғә апай үҙенең ҡалаһын бик ярата, балалары һәм ейән-ейәнсәрҙәре менән бергә алтмыш йылдан ашыу ошонда йәшәй. Ветеранға ныҡлы һаулыҡ һәм бәхет теләйем! » – тип яҙҙы депутат. Сәмиға Ырыҫмөхәмәт ҡыҙы 1923 йылдың 25 декабрендә Баймаҡ районының Йәнйегет ауылында тыуған. 1942 йылда Совет Армияһы сафына алына, училище тамамлағас, 227-се дивизияның 637-се  авиация-штурм полкына ебәрелә. Көньяҡ-Көнбайыш, 1-се һәм 4-се Украина фронттарында авиамеханик, парашюттарҙы йыйыусы булып хеҙмәт итә. Украинаны, Польшаны һәм Чехословакияны азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеүҙе Чехословакияла ҡаршылай. 1945  йылда фронттан ҡайтҡас, Медногорск ҡалаһында хәрби заводта эшләй, артабан Сибай баҡыр-көкөрт комбинатының руднигында тир түгә, 1970 йылдан ташсы һөнәрен дә үҙләштерә. Сибай ветераны дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены, «Германияны еңгән өсөн», «Хәрби ҡаҙаныштар өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән. Сығанаҡ: «Башинформ».",Сибай ветеранына 101 йәш тулды,Яңылыҡтар,2407,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/sibay-veteranyna-101-y-sh-tuldy-4067963,2024-12-26T12:09:00+00:00
Белорет районында БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитетының ҡотҡарыусылары боҙ тоҙағына эләккән өс балыҡсыны ҡотҡарған.,Боҙ тоҙағы,Яңылыҡтар,127,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/bo-to-a-y-4526018,2025-12-30T23:24:33+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХөсәенов Вадим Васильев урынына киләчәк, Васильев Русия төбәк үсеше департаменты мөдире булып эшләргә китә диелә. Татарстан сәнәгать һәм сәүдә министрының элекке урынбасары, 36 яшьлек Алмаз Хөсәенов Русия төзелеш минстры Ирек Фәйзуллинтакымына күчәчәк. Бу хакта чыганагына сылтама белән ""Бизнес ""яза. Басма чыганагы мәгълүматынча, Алмаз Хөсәенов яңа вазифасында Русия Украинадан аннексияләгән төбәкләр мәсьәләләре белән, шулай ук аннексияләнгән Кырым һәм Акъярның социаль-икътисади үсеше програмы белән шөгыльләнәчәк. Хөсәенов Вадим Васильевурынына киләчәк, Васильев Русия төбәк үсеше департаменты мөдире булып эшләргә китә диелә. Алмаз Хөсәеновка 37 яшь, тумышы белән ул Балык Бистәсенең Шумково авылыннан. Русиянең халыклар дуслыгы университетын бетергән. елда Русия авыл хуалыгы министрлыгы карамагындагы оешмаларның финанс бүлеге итәкчесе булып эшләде.2012 елдан 2014 елның гыйнварына кадәр Русия сәнәгать һәм сәүдә министрлыгының бюджетны планлаштыру, бюджет сәясәте һәм финанслар департаменты чыгымнарын финанслау бүлеге итәкчесе урынбасары һәм консультанты иде.2014 елдан 2020 елның августына чаклы Татарстан сәнәгать һәм сәүдә министры урынбасары вазифасында торды. Аннан соң бу урыннан китеп, Мәскәүгә яңа эшкә күчте: Русия хөкүмәт рәисе урынбасары сәркатиблеге итәкчесе урынбасары булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: Татарстан сәнәгать һәм сәүдә министры урынбасары Алмаз Хөсәенов Русия төзелеш министры урынбасары булачак,Яңылыҡтар,1456,https://www.azatliq.org/a/media-tatarstan-sanagat-ham-sauda-ministri-urinbasari-almaz-hosaenov-rusiya-tozelesh-ministri-urinbasari-bulachak/33075504.html,2024-08-12T12:35:15+03:00
"Илһамды  улар  ҡартатаһынан  ала. - Ҡыҙҙарым Әлиә менән Зәлиә бәләкәйҙән ҡартатайын һәм уның тыуған төбәге  Манһырҙы, ауылдың тирә- яғындағы икһеҙ- сикһеҙ киң далаларҙы яратып,  үҙ күреп  үҫте. Уларҙың тәүге һүрәттәре лә ошо төбәктең тауҙарына, ялан – ҡырҙарына, сылтыр  шишмәләренә арналды, - ти рассәм ҡыҙҙарҙың  әсәһе Зилә Сиражетдинова. ( Зилә - хәҙрәттең  килене. Сәүҙә ҡыҙының улы Шамилдең хәләл  ефете. ) - Өйөбөҙҙә һаҡланған ҡартатайыбыҙҙың берҙән- бер фотоһүрәтенә оҙаҡ итеп текләп ултырабыҙ ҙа күңелгә илһам килә. Һүрәт төшөрә башлайбыҙ. Әйҙә, ат һүрәте яһайыҡ, тибеҙ ҙә  эшкә тотоноп  китәбеҙ. Ҙур  итеп ап-аҡ ат һүрәте төшөрәбеҙ ҙә быныһы ҡартатайыбыҙ, тибеҙ. Эргәһенә тағы  ала сыбар  һәм тимер күк  ат эшләп ҡуябыҙ - быныһы атайым менән әсәйем.  Йәнә ике ҡолонсаҡ яһап ҡуябыҙ. Былары беҙ -  Әлиә  менән Зәлиә. - Тәү  һүрәт төшөрә башлауҙарын рассәм ҡыҙҙар  бына ошолай ҡыҙыҡ  итеп хәтерләй. - Тәбиғәттән бирелгән талант, тыуған яҡҡа сикһеҙ һөйөү, хозур матурлыҡты күрә һәм тоя белеү  ҡыҙҙарыма мәшһүр ҡартатаһы Мөжәүир хәҙрәттән тапшырылған аманат, - ти  Әлиә менән Зәлиәһенең  атаһы Шамил, ҡыҙҙарының уңыштары  өсөн шатланып. Мөжәүир хәҙрәт тураһындағы хәтирәләр  китабының тышлығына  Мөжәүир хәҙрәт  йәшәгән  йорт, эске  биттә Манһыр  мәсете, артҡы биттә Тыуған яҡ(Хәҙрәттең тыуған ауылы Манһыр тирәһендәге  күренеш), эстә Әүлиә шишмәһе исемле картиналарҙан репродукциялар  бирелде. Йәшәгән өйө, мәсете,  һыу  алып эскән шишмәһе бөгөнгө көндә нисек һаҡланған, ейәнсәрҙәре тарафынан  картиналарҙа шулай үҙгәртеүһеҙ яҙылған. - Тыуған яҡ картинаһы бик тәрән һәм киң мәғәнәгә эйә, - ти  йәш рассәм Әлиә Сиражетдинова. -  Бында тәбиғәт бар матурлығы, камиллығы байлығы  менән һүрәтләнә: күгәреп ятҡан Ирәндек тауҙары, Урғаҙа йылғаһы, ҡылғанлы дала. Кеше өсөн иң кәрәкле булған ер, һыу, һауа - өс ҡөҙрәтле мөғжизә һынландырыла. Ә  аттар  аша  рассәм картинала кешеләрҙең ҡатмарлы яҙмыштарын  сағылдыра. Бейеклектә  олпат баҫып торған аҡһыл күк ат аша  Мөжәүир ҡартатай  образы һүрәтләнә.  Ул күпте күргән, яҡшыһын да,  яманын да үҙ башынан үткәргән, инде ил ҡартына, аҡһаҡалға әйләнеп, халҡынан ҡәҙер- хөрмәт күреп йәшәй. Ике юл сатында торған вайымһыҙ ҡолонсаҡ алға, билдәһеҙлеккә  ҡыҙыҡһынып баҡҡан.  Ҡайһы юлды һайлар ул?  Һайлаған юлы бәхеткә илтерме? Урталыҡта ерән айғыр менән һары бейә йәшел үлән утлай - үҙ хәстәрен хәстәрләй, донъя менән ҡәнәғәттәр, тыуған ерендә көн итһәләр, улар өсөн бәхет шул. Мөжәүир хәҙрәт  йәшәгән йорт картинаһын бөтә күңел йылымды биреп яҙҙым, - ти  Зәлиә Сиражетдинова. -  Ап- аҡ нигеҙ ташы, емеш ағастарында  аҡ сәскәләр, бүрәнә өйҙөң аҡ түбәһе, күктән һуҙылған аҡ юлаҡ.  Изге ҡартатайым йәшәгән  йорт  бөтә донъяға  бәхет нуры сәсә. Юғарынан да өйгә  нур   һибелә, әйтерһең, Хоҙай Тәғәлә ҡартатайым йәшәп киткән  изге  ергә юғарынан үҙенең  рәхмәтен ебәрә. Хәтирәләрҙе туплап, китап итеп сығарыусы  яҙыусы Лира Яҡшыбаева ла ҡыҙҙарымдың эштәренә яҡшы баһа бирҙе: - Картиналарҙа Әлиә менән Зәлиәнең ҡартатаһына  булған тәрән ихтирамы сағыла. Был  китапҡа  йәш рассәм  Әлиә менән Зәлиәнең йөрәк йылыһы һеңде, күңел наҙы бөркөлдө, шунлыҡтан уны ҡулға  тотҡандан йән рәхәтләнә, күҙ  шатлана. Аллама шөкөр, ниһайәт, бөйөк шәхесебеҙ тураһында  хәтирәләр китабы  сыға. Шатлығыбыҙҙың сиге юҡ, сөнки  бар хәленсә  минең  ҡолонсаҡтарым да китапҡа  үҙ өлөшөн индереп, ҡартаталарының рухын шат ҡылды. Ҡыҙҙарымдың нескә күңелле, изге холоҡло булып үҫеүенә ҡыуанам. Йөрәктәренә Аллаһы Тәғәлә миһырбанлыҡ һалған, күңелдәренә дәрт биргән, ижади  һәләтен дә  йәлләмәгән. Балаҡайҙарымды әҙәм кәмләһә  лә  Аллаһы Тәғәлә кәмләмәһен. Ҡартатайҙары рухы Хызыр Ильяс булып  һәр ерҙә үҙе һаҡлап, яҡлап, ҡурсалап алып йөрөтһөн, иншалла!",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Илһамды улар ҡартатаһынан ала.,Әҙәбиәт,3657,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-13/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-il-amdy-ular-artata-ynan-ala-4386413,2025-09-13T12:55:00+00:00
"В Дзене стартовал историко-просветительский проект «80 лет назад», приуроченный к юбилею Победы в Великой Отечественной войне.","«Республика Башкортостан» поддержала проект Дзена, посвящённый 80-летию Победы",Йәмғиәт,126,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-09/respublika-bashkortostan-podderzhala-proekt-dzena-posvyaschyonnyy-80-letiyu-pobedy-4191076,2025-04-09T17:03:37+00:00
"Раньше студентки получали около 2,3 тысячи рублей в вузах и 828 рублей в колледжах. Теперь же за стандартный отпуск по беременности и родам (140 дней, около 4,5 месяцев) студентка получит примерно 77,4 тысяч рублей. Выплаты положены студенткам очной формы вузов, колледжей, лицеев и техникумов, аспиранткам, а также женщинам, уволенным во время беременности или отпуска по уходу за ребёнком из-за ликвидации работодателя. Подать заявление можно через «Госуслуги», в клиентских службах Соцфонда или в МФЦ. Понадобятся справка о нетрудоспособности, справка об очной форме обучения, паспорт и заявление. Телефон отделения Соцфонда в Башкирии: .",С 1 сентября у студенток Башкирии появится важная поддержка от государства,Аңлатма,641,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-21/s-1-sentyabrya-u-studentok-bashkirii-poyavitsya-vazhnaya-podderzhka-ot-gosudarstva-4356237,2025-08-21T09:56:00+00:00
"Яҡты тормошто, матур киләсәгебеҙҙе бүләк итеүсе, илебеҙҙе дошмандарҙан азат итеүсе батыр йөрәкле ҡаһармандар исемлеге араһында минең дә ҡарт олатайым бар. Үҙем уны фотоһүрәттәрҙән һәм яҡындарымдың һөйләүҙәренән генә беләм.",Ҡарт олатайым – ғорурлығыбыҙ!,Еңеү,222,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-04/art-olatayym-orurly-yby-4336958,2025-08-04T09:35:21+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЮлламаларның бәясе кунакханә төренә һәм башка уңайлыкларга бәйле булачак. Татарстанда ха сәфәрләре оештыручы ДУМ РТ Ха операторы 2025 елга юлламаларга гаризалар кабул итә башлаган. Бу хакта Татарстан мөфтиятехәбәр итә. Ха юлламасының иң арзаны 4 400 доллардан башлана. Бу бүгенге курс белән 458 мең сумнан артып китә. Моннан тыш, мең сум), мең сум), млн 209 мең сум) долларга юлламалар бар. Бәяләр 12 600 долларга, ягъни 1 млн 313 мең сумга кадәр дәвам итә. Шул ук вакытта бу ел ахырына кадәр дәвам итүче отышлы бәя дип әйтелә. Юлламаларның бәясе кунакханә төренә карап һәм башка уңайлыкларга карап үзгәрә диелә. Мәсәлән, бу кунакханәнең Әл-Хәрәм мәчетеннән нинди ераклыкта булуына, сәфәрнең озынлыгына, аның очкыч белән яки катнаш — очкыч һәм автобус белән баруына, туклануга һәм башка хезмәтләргә бәйле. Әйтик, 1,2 млн сумлык юллама үз эченә 4 урынлы кунакханә номерын ала. Барлык юлламалар, нинди бәядән булуына карамастан, юл хакы һәм трансфер чыгымнарын, Мәккә һәм Мәдинәдә яшәүне, Гарәфә, Минада булуны һәм туклануны, медицина хезмәте күрсәтүне, гарәп, татар һәм урыс телләрен белгән имам-итәкчене озатып йөрүне, документлар рәсмиләштерү һәм укытуны, зәм-зәм суын һәм хаи комплектын үз эченә ала, диелә хәбәрдә.2025 елда ха кылуның төп көннәре 4-9 июньгә билгеләнгән. Татарстаннан ха юлламасын алучылар Согуд Гарәбстанына 15 майдан килә башлар дип көтелә.2024 елда Татарстаннан — 1 800 кеше, Русиядән 25 мең кеше ха кылды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","2025 елда Татарстаннан Мәккәгә ха юлламасы бәясе 458 мең сумнан башланып 1,3 млн сумга кадәр итәчәк",Яңылыҡтар,1497,https://www.azatliq.org/a/elda-tatarstannan-makkaga-haj-yullamasi-bayase-458-meng-sumnan-bashlanip-1-3-mln-sumga-kadar-jitachak/33243325.html,2024-12-17T19:24:11+03:00
"Сара Ватанды һаҡлаусылар йылына арналды. Һөйләшеү батырлыҡ, Ватан алдындағы бурыс һәм үҙ илеңә һөйөү тураһында барҙы. Ҡунаҡтар МХО зонаһында хеҙмәт итеү, яугирҙар иңенә төшкән ауырлыҡтар һәм көндәлек һынауҙар тураһында һөйләне. Тап ошондай шарттарҙа ысын хәрби туғанлыҡ, үҙ-ара ярҙам һәм хәрби бурысҡа тоғролоҡ айырыуса ҡиммәт. Ысын  туғанлыҡ ауыр шарттарҙа ярала. Балалар ҡунаҡтарҙы иғтибар менән тыңланы, хәрби хеҙмәттең нескәлектәре менән ҡыҙыҡһынды һәм һорауҙар бирҙе. Хәрби хәрәкәттәр ветерандары һалдат хеҙмәте, хәрби бурыстар, физик әҙерлек тураһында һөйләне. Мәктәптә алған белемдәрҙең МХО зонаһында бик кәрәкле булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алдылар. Хәрби хеҙмәткәрҙәр уҡыусыларға ҡорал һәм һаҡланыу саралары өлгөләрен күрһәтте, элемтә саралары менән таныштырҙы. Теләгән һәр кем хәрби экипировканы кейеп ҡарай алды, уларҙың тәғәйенләнеше тураһында һорашып, шулай уҡ ҡунаҡтарҙың һорауҙарына яуап биреп, Рәсәй армияһының ҡоралланыуы тураһында белемдәрен күрһәтте. Бындай осрашыуҙар батырлыҡ дәрестәре генә түгел, ә быуындарҙың йәнле диалогы, ауыр юл үткән кешенән дөрөҫлөктө ишетеү мөмкинлеген бирә. Беҙ илебеҙ һаҡсылары менән ғорурланабыҙ, уларға ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ. Осрашыу аҙағында уҡыусылар ҡунаҡтарға хеҙмәттәре өсөн рәхмәт белдерҙе, һәм иҫтәлеккә күмәкләп фотоға төштөк. Әлсинә КАМАЛОВА, ""Аманат""тың йәш хәбәрсеһе.",Яугирҙәр Көҙән мәктәбе уҡыусылары менән осрашты,Яңылыҡтар,1330,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-02/yaugir-r-k-n-m-kt-be-u-yusylary-men-n-osrashty-4490143,2025-12-02T14:03:00+00:00
"Миһырбанлы йөрәк Яраттыммы ине? Мин белмәйем. Яратмағаныңды беләм дә. Бер күрешәк үкенмәҫмен төҫлө, Аҙағынан хатта үләм дә. Шулай ымаҡ ине билдәеҙлек, Булмышымды ялҡын ялманы. Упҡындарға бәреп төшөрәң дә, Мөхәббәттән нәфрәт ҡалманы. Сөнки өйөү тулы йәнкәйемдең Ағыуы юҡ, үҙем – саф шишмә. Һин бит минән көслө – ир затынан, Түбәнлеккә табан ҡап ишмә! Арҡаныңды өҙөп күтәреләм Күктән Ергә төшөр сағымда. Миырбанлы йөрәк илай-илай Кисерә бит ине тағы ла. Алты хәреф. Ҡолағыңа әйтә(а)лманым инде Икәү генә белгән теге һүҙҙе. Тылсымы ла, хикмәте лә шунда – Алты ғына хәреф бит ул үҙе. Ғашиҡ йәндәр ғүмер буйы көтә Әйтелгәнен ошо һүҙҙәрҙең шул. Өлгөрә(а)лһаң, өлгөрөп ҡал һин дә – Мин үҙгәрҙем инде, үҙгәрҙем шул. Йәшлек менән ҡартлыҡ араһында Алтын урталығы ҡалғандыр бит? Йәшлегеңдән килгән минең сәләм Һине лә, тим, уйға һалғандыр бит. «Яратам» тип яман күренәһем Килмәй бит ул һинең алдарыңда. Алты хәреф ҡалған әллә кемдең Әллә ҡасан биргән балдағында. Янам… Мөхәббәт тә булмаған ул, Сираттағы хата ғына. Күңелдәге ҡояшым да Тәрәнерәк бата ғына. Һәр миҙгелем яҙ ине бит, Алданмаған һөйөү барҙа; Тамсы-тамсы күҙ йәштәрем Ҡушылдылар яуған ҡарға. Шул ҡар һымаҡ саф ине бит Мөхәббәтем, йәнем, тәнем… Шәмдәлдәрҙә ут һүнгәндәй Ҡараңғыла көнөм-төнөм. Хистәремдә алданғанмын, Ышанғанмын ахырғаса. Бәхет ҡары яуа, тиһәм, Ауырайтып ямғыр баҫа. Ә бит шундай һөйөү ине, Уянырлыҡ һәр күҙәнәк! Һин ырғытҡан утта янам Тере килеш мин – күбәләк. Ышан миңә Ғашиҡ булдым һиңә, ғашиҡ булдым Донъя түп-түңәрәк тойолғанда. Һөйөү ғазаптарын татыным мин Муйыл сәскәләре ҡойолғанда… Кеше аңламаҫлыҡ хәлдәр булмай – Күрәсәккә генә сыҙайһың ул. Ә шулай ҙа, ғүмер көҙө еткәс, Ниңә, йәнем, көйөп һыҙлайһың ул? Һыҙлап ҡына ҡалһа ярай әле, Өҙгөләнә, бәргеләнә бит ул. Һинең юҡлығыңа күнә алмай Ҡыш уртаһы бөрөләнә бит ул. Бер уйлаһаң, һин эргәлә булһаң – Мин бит һинән биҙгән булыр инем. Һөйөү гөлдәрем дә яҙ еткермәй Ваҡытынан алда һулыр ине. Рәхмәт һиңә йыраҡ булғаныңа, Һөйөү уттарына һалғаныңа. Мең ғазаптар мине йәшәтә бит, Ҡарҙар яуһын уның ҡалғанына… «Килер бер көн…» – тиеп йәшәгәнгә Йөрәк тибә, көтә… Күңел үҫә. Был донъяла фәҡәт һин булғанға Ҡуҙым һүнмәй, уты һиңә күсә. Тилерткән дә, илерткән дә һин бит – Ялғаусы ла өҙөк бәғерҙәрҙе. Ышан миңә, минең мөхәббәтем Баш эйҙерә хатта Тәңреләрҙе. Өмөт Ҡыл өҫтөндә ҡалғаныңды Йөрәк һиҙгән бит ул… Яҙҙар килер, матурлығы – Йәшел сирәм бит ул. Ғүмер – берәү булғанға ла Матур үтһә ине. Ниндәй генә шарттарҙа ла Йәрең көтһә ине. Тормош ығы-зығылары Берүк артта ҡалһын. Өмөтөң дә эйәрләнгән Һыбай атта ҡалһын. Тормош бит ул – ҡаршылыҡлы, Була ҡатмарлығы. Ҡайһы ваҡыт йән йылыта Ҡышта ҡар барлығы. Һин беләһең – ҡышты сыҡһаҡ, Яҙ килерен Ергә. Йәйләүҙәрҙә йәйге таңды Ҡаршыларбыҙ бергә.",Римма Ғәлимова шиғырҙары,Әҙәбиәт,2702,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-12-25/rimma-limova-shi-yr-ary-4520836,2025-12-25T14:12:00+00:00
О планах по федеральной программе капитального ремонта школ Радий Хабиров рассказал в своих соцсетях.,В этом году в Башкортостане отремонтируют 31 школу,Яңылыҡтар,101,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-25/v-etom-godu-v-bashkortostane-otremontiruyut-31-shkolu-3699751,2024-03-25T13:59:31+00:00
"Сараны Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды булышлығында «Башҡортостан Республикаһының ир-егеттәр ҡоро» атайҙар ролен күтәреү буйынса төбәк йәмәғәт ойошмаһы тормошҡа ашыра. Проекттың маҡсаты - Талҡаҫ күленең уникаль экосистемаһын һаҡлап ҡалыу һәм тергеҙеү. Йәмәғәт экология инспекторҙарын уҡытыу төп ваҡиға буласаҡ. Семинар барышында республиканың ҡала һәм райондарынан 150 экоәүҙемсе тәбиғәтте һаҡлау ҡануниәте нигеҙҙәрен өйрәнәсәк, закон боҙоуҙарҙы асыҡлау һәм теркәү алгоритмдарын (законһыҙ сүплектәр, ярҙарҙы бысратыу, урмандарҙы законһыҙ ҡырҡыу, ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу өлкәһендә закон боҙоуҙар) практикала өйрәнәсәк һәм күҙәтеү органдары менән үҙ-ара һөҙөмтәле эш итергә өйрәнәсәк. Маҡсатыбыҙ - йәмәғәт экологик контроленең тотороҡло системаһын булдырыу. Беҙ тәбиғәтте һаҡлау ведомстволары өсөн дәүләткә урындарҙағы хәлде күҙәтеүҙә ярҙам итә алырлыҡ белемле, юридик яҡтан әҙерләнгән граждандар әҙерләйбеҙ, - тип билдәләне Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты, проект етәксеһе, Башҡортостандың ирҙәр ҡоро төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Зариф Байғусҡаров. Һеҙ ҙә экологик инспектор була һәм тыуған төйәктең тәбиғәтен һаҡлауға үҙ өлөшөгөҙҙө индерә алаһығыҙ! Һеҙҙе 4-5 мартта Сибай ҡалаһы, Белов урамы, 21 адресы буйынса урынлашҡан семинарҙа ҡатнашырға саҡырабыҙ. Ғаризалар 26 февралгә тиклем ҡабул ителә. Урындар һаны сикләнгән. Һеҙҙең унда ҡатнашыу мөмкинлегегеҙ тураһында өҫтәлмә хәбәр ителәсәк. Теркәлеү өсөн һылтанма аша үтегеҙ: Гүзәл Бикмәтова. Фото авторы: Нияз Мирхәйҙәров",Талҡаҫ күлен һаҡлау һәм йәмәғәт экоинспекторҙарын уҡытыу буйынса ҙур проект,Йәмғиәт,1493,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-06/tal-a-k-len-a-lau-m-y-m-t-ekoinspektor-aryn-u-ytyu-buyynsa-ur-proekt-4566751,2026-02-06T10:05:00+00:00
"Ул – Өфө фән һәм технологиялар университеты студенты Вилдан Шәмсетдинов. Тырыш, аҡыллы, уңған егетте ихлас ҡотлайбыҙ. Венера Мәмбәтованан кейтерингка сертификат уныҡы! Шулай уҡ Башҡортостан дәүләт медицина университеты студенты Нургөл Тайсинаменән З. Аҡназаров исемендәге Урал аръяғы агросәнәғәт колледжы студенты Мораҙым Байегетовеңеүселәр рәтендә. Уларға аҡсалата сертификат һәм Чито Брито барбершобына сертификат тапшырыласаҡ. Конкурс бик әүҙем, ҡыҙыу барҙы, барлыҡ ҡатнашыусыларға ла ҙур рәхмәт! Әлбиттә, ҙур рәхмәтебеҙ бағыусыларға - Венера Мәмбәтоваға һәм Зөлфиә Мостафинаға. Хөрмәтле төркөмдәштәр! Һеҙҙе киләһе конкурстарҙа ла әүҙем ҡатнашырға саҡырабыҙ! ""Башҡортостан"" менән бергә булығыҙ! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",КОНКУРСҠА ЙОМҒАҠ ЯҺАЛДЫ!,Йәмғиәт,806,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-25/konkurs-a-yom-a-ya-aldy-4549853,2026-01-25T21:05:00+00:00
"Был һан Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 105 йыл тулыуға арналған мәҡәләләр, күҙәтеүҙәр, ҡыҙыҡлы һәм фәһемле факттар (Ҡәҙим Аралбай Кеше. Шағир. Шәхес, Шәүрә Ғилманова Милли идея – ул милләт яуаплылығы, Рита Фәтҡуллина Араларҙы бәйләп осҡан хаттар, Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай Өсөнсөһөн ташлап ҡуйма. , Факил Мырҙаҡаев Мостай Кәрим афоризмдары) менән асыла. Сәсмә әҫәрҙәр рубрикаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Гүзәл Ситдиҡованың Антоновка еҫе повесының икенсе өлөшө (тәүге өлөшө 1-се һанда донъя күргәйне) урын ала. Журналдың был һанында шулай уҡ яҙыусы Сәлимйән Бәҙретдиновтың Ҡош юлынан барам эссеһы дауам итә. Шиғриәт рубрикаһында шағирә Фирүзә Абдуллинаның шиғырҙар шәлкеме үҙенсәлекле образдары һәм стиле менән арбай. Был сәфәремдә мин унда, ғөмүмән, илемдә, кеше күңелдәрендә барған үҙгәрештәрҙе, кисерештәрҙе яугирҙәр күҙлегенән бирергә тигән бурыс ҡуйҙым. Йәғни ике-бер йыл буйы дары еҫкәп, көн дә үҙҙәренең ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйған, илен гуманистик кешелекте аңһыҙ маймыл (был йәнлекте кәмһетеү һымаҡ әле) өйөрөнә әйләндерергә ынтылған фашист-нацистарҙан һәм уларҙың мәғәнәһеҙ юлына эйәргән НАТО берләшмәһе илдәренә ҡаршы һуғышҡан ир-азаматтар һөйләр, серҙәрен уртаҡлашыр, илар-көлөр был юлъяҙмала, – ти яҙыусы, журналист Мөнир Ҡунафин Уттарға буталып алмалар яуғанда. тигән әҫәрендә. Авторҙың МХО биләмәһенән юлъяҙмаһы реаль геройҙар һәм ваҡиғалары менән күңелгә үтеп инә. Яугир яҙыусы Булат Арсалдың Асфальттағы таҫмалар, Валерканың тыуған көнө хикәйәләрендәге ваҡиғалар ҙа Мариуполдәге аяуһыҙ ысынбарлыҡтан алынған. Шағирә Зөһрә Ҡотлогилдинаның Блокада поэмаһында үткән һәм бөгөнгө проблемалар бергә һүрәтләнә, заманыбыҙҙың тетрәндергес ваҡиғаларына ҡараш ташлана. Ғалимә Айһылыу Вахитованың Матурлыҡ Арҡайымын эҙләүсе шағир ине мәҡәләһендә талантлы шағир Рәйес Түләктең ижадына байҡау яһала. Ә Луиза Кирәева иһә Хәйер, бөгөн барыһы ҡатмарлыраҡ. тигән яҙмаһында, тәнҡиттең һирәк осрай торған әҙәби әңгәмә формаһын ҡулланып, 60 йәшен билдәләгән шағир һәм эшҡыуар Азамат Юлдашбаев ижады хаҡында һүҙ алып бара. Хөрмәтле уҡыусыларыбыҙ, ни сәбәптәндер Ағиҙелгә яҙылырға онотһағыҙ, подписканы һәр ваҡыт дауам итеү мөмкинлеге бар, ул саҡта инде журнал һеҙгә киләһе айҙан килә башлаясаҡ. Ә инде редакциябыҙҙан килеп алып йөрөү шарты менән айына ни бары 101 һумға ғына яҙылырға була. Берҙәм булайыҡ!",Ағиҙел журналының 10-сы һанына күҙәтеү,Йәмғиәт,2327,https://agideljurn.ru/news/common_material/2024-10-21/a-i-el-zhurnalyny-10-sy-anyna-k-te-3977661,2024-10-21T17:19:00+00:00
"фикерләрУкраина баш прокуроры Андрей Костинбелдергәнчә, Покровски районының Николаевка һәм Сухой Яр бистәләре янында Русия хәрбиләре әсирлеккә алынган 16 украин хәрбиен үтергән. Телеграм-каналларда Русия хәрбиләре тарафыннан әсирлеккә алынган украин солдатларының әсирлеккә алу видеолары тарала. — Алар бер рәткә төзелеп баскач, баскынчылар максатчан аларга ут ачканнар. Әле яшәеш билгеләре булган яраланганнарны соңыннан атып үтергәннәр, — диелә Украина прокуратурасы белдерүендә. Прокурор моны фронт сызыгында украин әсирләрен үтерүнең ""иң күләмле"" очрагы дип атады. Ул украин әсирләрен әфалау очаклы түгел, моның Русия хәрби һәм сәяси итәкчелегенең максатчан сәясәте дип атады. Югары Раданың кеше хокуклары вәкиле Дмитрий Лубинецбу уңайдан БМО һәм Халыкара Кызыл хач оешмаларына мөрәәгать иткәненбелдерде. Аның сүзләренчә, бу вакыйга әсирләргә мөнәсәбәт турында Женева конвенциясен боза. Русия рәсмиләреннән әлегә бу вакыйга уңаеннан фикер белдерүләр булмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина баш прокуроры Донецки өлкәсендә украин әсирен күпләп үтерү очрагы турында белдерде,Яңылыҡтар,1060,https://www.azatliq.org/a/33143164.html,2024-10-02T08:34:34+00:00
"Ошо йырҙы бала саҡтан ишеттем. Ағайымдар интернаттан ялға ҡайтҡанда гармун уйнап йырлайҙар ине. Егеттәрҙе армияға оҙатҡанда бөтә ауыл йырлай торғайны. Беҙҙең яҡ йыры тип белә инем инде, әле Таңһылыу Баһаутдинова анығын яҙҙы: БӨРЙӘН РАЙОНЫНЫҢ БӘЛӘКӘЙ ҠЫПСАҠ АУЫЛЫНА УҠЫТЫУСЫ БУЛЫП КИЛГӘН МӘРЙӘМ ИСЕМЛЕ ҠЫҘҒА КҮРШЕ ҺАРАҒЫ АУЫЛЫ ЕГЕТЕ ҒАШИҠ БУЛА ҺӘМ ОШО ЙЫРҘЫ СЫҒАРА. МИҢНУР ҠАСИМОВА БЫЛ ТАРИХТЫ МАТУР ИТЕП ЯҘҒАЙНЫ БЕР МӘЛ. АВТОРЫ ЙӘШЛӘЙ ФАЖИҒӘЛЕ ҺӘЛӘК БУЛҒАН САБИТ ХӨСНИТДИНОВ. Күрше ауылда, ал сәскә кеүек, Йәшәйҙер бер ҡыҙ, Мәрйәмем минең. Ярата инем, һин, килмә, тинең, Ғәфү ит мине, Мәрйәмем минең. Ярата инем, һин, килмә, тинең, Ғәфү ит мине, Мәрйәмем минең. Ал сәскәләрҙән алһыуыраҡ һин, Бар сәскәләрҙән яғымлыраҡ һин. Ҡараңғы төндә йондоҙҙар юлдаш, Мин барам һиңә бик-бик һағынғас. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",ЯРАТҠАН ЙЫРЫМ,Мәҙәниәт,946,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-09-26/yarat-an-yyrym-3945989,2024-09-26T13:18:00+00:00
"19 февральдә ""Теория"" дизайн-студиясе һәм ""Үчтеки"" берләшмәсе балалар өчен ""Әлифба"" смартфон әсбабын чыгарды. Аныһәмсистемнары белән эшләүче смартфон һәм планшетларга йөкләп була. ""Әлифба"" әсбабы хәрефләрне һәм сүзләрне өйрәнергә ярдәм итә. Анда татарча төрле сүзләр тәкъдим ителә, балалар хәрефләрдән бу сүзләрне ыярга тиеш, һәр хәреф һәм сүзнең аудиосы да бар. Әсбаб 12 яшькә кадәр балалар өчен кызык була ала. ""Теория"" дизайн-студиясе итәкчесе Илдар Әюпов Азатлыкка сөйләгәнчә, әсбабны әзерләү якынча өч ай вакыт алган. Бу эштә барлыгы алты кеше катнашкан, әсбабны студия үз хисабына ясаган. ""Безнең балалар моңарчы инглиз телендә шуңа охшаш әсбаб белән бик яратып уйнадылар. Әсбаб чыннан да нәтиәле, инглизчә сүзләрне, хәрефләрне өйрәнүдә чынлап та ярдәм иткәнен күрдек. Шуңа без ул әсбаб идеясен кулланып, аны татарча да ясауга керешкән идек"", дип сөйләде Әюпов.","Балалар өчен ""Әлифба"" смартфон һәм планшет әсбабы дөнья күрде",Яңылыҡтар,867,https://www.azatliq.org/a/29778303.html,2019-02-19T08:15:01+00:00
"Сара 12.00 сәғәттә башлана. Унда ҡатнашыусылар өсөн төрлө майҙансыҡтар эшләйәсәк: Башҡортостан Республикаһы халыҡтар дуҫлығы йорто һәм Республика халыҡ ижады үҙәге оҫталарынан оҫталыҡ дәрестәре, аниматорҙар сығышы, интерактивтар, викториналар һәм уйындар. Теләүселәр Башҡорт дәүләт филармонияһы оҫталары менән милли музыка инструменты - ҡурайҙы үҙ ҡулдары менән эшләй ала. Сараның алып барыусыһы - Милли йәштәр театры актеры Шәһит Хамматов. Бәләкәстәр өсөн дә ҡыҙыҡлы программа әҙерләнгән. Улар өсөн Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры актерҙары «Ямаҡай бәпкә» спектаклен ҡуясаҡ, «Тамыр» вокал ансамбле һәм «Ғаилә» башҡорт балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре концерт номерҙары менән сығыш яһай. Ваҡыты: 14 декабрь, 2025 йыл, 12:00-15:00 сәғ. Урыны: МЕГА сауҙа үҙәге (Өфө ҡалаһы, Рубежная урамы, 174) Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",МЕГА-ға байрамға килегеҙ!,Мәғариф,913,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-12-11/mega-a-bayram-a-kilege-4502169,2025-12-11T10:06:00+00:00
"Уларҙа кешенең эске хәл-торошо, холҡо, темпераменты ғына түгел, ә организмдың сәләмәтлеге лә сағыла.",Күҙҙәр – күңел көҙгөһө,Иҡтисад,100,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2025-02-17/k-r-k-el-k-g-4124965,2025-02-17T14:03:05+00:00
180 мең кеше ҡатнашлығында акция матур һәм илһөйәрлек рухында уҙҙы.,"Өфө буйлап ""Үлемһеҙ полк"" үтте",Еңеү,67,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-10/f-buylap-lem-e-polk-tte-4229505,2025-05-10T14:08:04+00:00
"Сараны асып, Дәүләт Йыйылышы Рәйесе Константин Толкачев теманың милләттең киләсәге өсөн әһәмиәтен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Үҙенең инеш һүҙендә ул балаларҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау дәүләт сәйәсәтенең төп бурысы ғына түгел, ә дәүләттең конституцион бурысы ла, тип билдәләне. Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе Лилиә Ғүмәрова һәм Дәүләт Думаһы депутаты Динар Ғилметдинов ҡатнашыусыларға сәләмләү һүҙҙәре менән мөрәжәғәт итте. Төп доклад менән парламенттың Йәмәғәт именлеге, хоҡуҡ тәртибе һәм суд мәсьәләләре буйынса комитеты рәйесе Фәрит Ғүмәров сығыш яһаны. Ул балаларҙың хәүефһеҙлеге өлкәһендәге хоҡуҡи көйләүҙең торошона һәм проблемаларына комплекслы анализ яһаны, аныҡ закондар сығарыу башланғыстарын билдәләне. Республика Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев үҙенең сығышында балаларҙың ҡараусыһыҙ ҡалыуын һәм хоҡуҡ боҙоуҙарын иҫкәртеүҙә Балиғ булмағандар эштәре буйынса комиссияның роленә иғтибар йүнәлтте. Хоҡуҡ һаҡлау органдары күргән саралар тураһында Башҡортостан Республикаһы буйынса эске эштәр министры урынбаҫары Айҙар Зөбәйеров, шулай уҡ Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Ольга Панчихина, Мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин һәм Һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Динара Еникеева докладтар менән сығыш яһаны. Парламент тыңлауҙарының йомғаҡтары буйынса дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдарына йүнәлтеү өсөн тәҡдимдәр ҡабул ителәсәк. Документ үҙ эсенә бер нисә закон сығарыу башланғысын аласаҡ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Көн ҡаҙағында - мөһим мәсьәлә,Яңылыҡтар,1649,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/k-n-a-a-ynda-m-im-m-s-l-4567580,2026-02-06T13:55:00+00:00
Учалы районында тарихи ваҡиға: Урал батырҙың ҙур скульптураһы ҡуйылған.,Урал батыр һәйкәле,Донъя,71,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-08-21/ural-batyr-yk-le-4356639,2025-08-21T13:27:40+00:00
"Әхмәт МазһаровИдел буе углеводородлы чимал фәнни тикшеренүләр институты мөдире, Татарстан фәннәр академиясенең химия һәм химик технологияләр бүлеге академик секретаре, КФУда укытуын дәвам итүче Әхмәт Мазһаров(79 яшь) Азатлык белән әңгәмәдә сугыш чикләүләренең республика икътисадына кай яктан, ничек китереп бәрәсен сөйләде. Аның сүзләренчә, Русиягә каршы кертелгән чикләүләр Татарстан икътисадының нигезе булган нефть чыгару һәм эшкәртү, нефтехимия тармагына, Кам АЗга, машина көпчәкләре ясау заводына, ""Оргсинтез""га турыдан-туры кагыла. Әлегә Көнбатыштан моңарчы алып куйган әйберләр эшне дәвам итәргә мөмкинлек бирә, әмма берничә айдан алар туктап калырга мөмкин. — Путинның Украинага каршы сугыш башлавы нәтиәсендә Русиягә каршы кертелгән чикләүләр Татарстан икътисадына ни дәрәәдә тәэсир итәр дип уйлыйсыз? — Чикләүләрнең республика икътисадына орымы бик көчле булачак. Нефть чыгаруда һәм эшкәртүдә кулланыла торган күп кенә айланмаларны һәм реагентларны без чит илдән сатып ала идек. Әлегә бер-ике айга алып куйганнары бар, аннары ул бетәчәк. Аннары ала алмасак, аны бик тиз генә үзебездә ясарга туры киләчәк. Шуның өчен, хәзер бөтен галимнәрне, инженерларны ыеп, ""Татнефть""кә, ""ТАНЕКО""га аларны үзебездә итештерү турында киңәшләшүләр уза. Бу ширткәтләр икътисадны дизель ягулыгы, бензин, кокслар, пропан, бутан һәм башка нәрсәләр белән тәэмин итә. Полиэтилен һәм полипропилен итештерүче бик куәтле ""Оргсинтез"" заводы да авыр хәлдә кала. Анда итештерүдә кулланылучы катализаторларның барысы да читтән алына, үзебездә андый катализаторлар юк. АКШ һәм Европа, конкрет бу ширкәтләргә карата чикләүләр кертмәсә дә, газ һәм нефть белән бәйле нәрсәләрне Русиягә сатмаска булды. Нәтиәдә бу Татарстан икътисадына китереп бәрә. Алда авырлыклар көтә. Әмма Татарстанда әле фән бетеп итмәгән, бераз калды. Шуңа күрә хәзер галимнәр импортны алыштыру турында уйлый, лабороторияләр эшли. — Русия Татарстандагы бу ширкәтләргә ни дәрәәдә бәйле? — Түбән Кама шин заводы бик күп көпчәкләр итештерә, Кам АЗга да, иңел машиналарга да. Әмма аның өчен дә кайбер мөһим нәрсәләр читтән сатып алына иде. Резин ясауда кулланыла торган ул реагентларның күләме зур түгел, әмма бик кирәкле компонентлар. ""Татнефть"" аларның 80 исеме кергән махсус исемлек төзеде. Андагы реагентларның кайсын безнең галимнәр ясый алуы турында сүз бара хәзер. Кайсын ничек итеп ясыйбыз, хәзер шуның белән тырышып шөгыльләнәбез. — Икътисадчылар Русия кебек кечкенә базар өчен аз санлы итештерү файдалы булмавын әйтә. Шул ук көпчәкләрне генә алыйк, галимнәр итештерүне дәвам итү мөмкинлеге бирүче реагентларны уйлап чыгара алса да, машиналар бик күп төрле, бик күп төрле көпчәкләрне аз санда итештерүне айга салырга туры киләчәк. Андый итештерүгә инвестицияләр кертү үзен икътисади яктан аклармы? — Безнең завод моңарчы да читкә сатмый иде. Шул ук Русиягә һәм Казакъстан, Төрекмәнстан кебек якын илләргә генә. Шуңа күрә безнең базар бик аз гына кысыла. Европа илләре безнекен алмый иде, чөнки аларның кебек ширкәтләре күпкә яхшырак шиннар ясый. Безнең төп проблем — базар түгел, ә төрле реагентлар булмау. Шулай да, машиналар кимегәч, базар да кысылачак. Кам АЗлар ясау да 40 процентка кими бит. Тольяттидагы иңел машиналар заводы да итештерүне киметә. Чөнки Кам АЗның да, иңел машиналарның да мөһим өлешләре Германиядән һәм башка илләрдән алына иде. Хәзер алар юк. Шуңа күрә Кам АЗ әле совет чорында, 1976 елда чыгарыла башлаган, бераз модернизацияләнгән иске модельләренә кайта. Алар өчен бөтенесе дә үзебездә итештерелә. Әйе, Русиядә базар кысыла. — Моңарчы читтән алынган реагентларны уйлап чыгару өчен Русия галимнәренә күпме вакыт кирәк булачак, һәм алар ни дәрәәдә сыйфатлы була ала? — Галимнәр әлегә бар. Татарстанда да бар, нефть, катализаторлар өлкәсендә эшләүче белгечләр Новосибирскида да бар. Әмма лабораториядә әзерләнгән катализаторларны итештерүче заводлар булдыру өчен кимендә бер, ә бәлки өч ел да вакыт кирәк булачак. Ул бик катлаулы эш. — Татарстан машина майлары мәсьәләсен хәл итә аламы? Хәзер машина майлары кытлыгы да көтелә бит. — Түбән Камадагы ""ТАНЕКО"" заводы кайбер майларны итештерә. Майның төп компоненты үзебездәге нефьтән ясала. Әмма аңа ""присадка"" дип йөртелгән төрле компонентлар өстәргә кирәк. Ә алар чит илдән алына иде. Бу инде башны авырттыра торган тагын бер проблем. Хәзер аларны безгә сатмыйлар. ""Присадкаларны"" да үзебездә булдыру турында уйларга кирәк булачак. — Мәскәүгә карата чикләүләрнең яңадан-яңа пакетлары әзерләнә. Шул исәптән Русиядә бюджет керемнәренең иң зур өлешен тәэмин итүче нефтьне сатып алудан баш тартырга ыеналар. Бу Татарстандагы нефть коеларына ничек тәэсир итәчәк? Бездәге коеларны бер япканнан соң яңадан ачу бик кыйбатка төшәчәк, алар турында оныту яхшырак булачак, ди белгечләр. — Әйе, андый фикер бар. Хәзер безнең Татарстан елына 32-34 млн тонна нефть чыгара. Әмма, Аллага шөкер, Татарстан вакытында нефть эшкәртү заводлары төзеп калды. Хәзер үз нефтебезнең 21-21 млн тоннасын үзебез эшкәртәбез, бензин, дизель һәм башка нәрсәләр итештерәбез. 10 миллионлап тоннасын читкә сатабыз. Менә шул 10 млн тоннаны сату мәсьәләсе килеп басачак инде. Шул вакытында төзеп калган заводлар Татарстанга хәзер ярдәм итәчәк. Авыр нефтьләрне чыгармый торып, иңелен генә чыгарып һәм эшкәртеп, үзебездә сатып көн күрергә була. Менә бу Татарстанның 90 нчы еллардан башланган мөмкинлекләр чорында тырышып эшләве нәтиәсе. Ә Русиянең башка төбәкләре булган заводларын да юк итте, саттылар, урлаштылар. Татарстанның бүген килеп туган бу вазгыятькә әзерлеге башка төбәкләрнекенә караганда зуррак булып чыкты. Татар халкы булганда, Татарстан исән калыр дип өметләнәм. Шул 22 млн тоннаны эшкәртүче заводларны төземәгән булсак, Татарстан хәзер төпкә ныклап утырыр иде. Шул ук вакытта безнең тауарларны инде алмый башлыйлар. Безнең безнин, дизель ягулыгын, полиэтиленны, полипропиленны алмыйлар. Ул куркыныч нәрсәгә әверелә. Безнең базар кысыла. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның бу көннәрдә Үзбәкстанга барып кайтуы да шуның белән бәйле, кемгә сату турында баш ватарга туры килә. Шуңа хәзер кырыс экономия режимына күчәбез. Безнең ширкәттә дә яңа фәнни иһазлар, машиналар алу, хезмәт хакларын арттыру, барысы да тыела. Һәр тиенне сакларга кушыла. — Ә бу нефть эшкәртү заводларындагы иһазлар чит илнекедер бит. Алар ватылса, Русиянең үзендә яңасын ясау мөмкинме? — Ул заводларның ватылмый торган зур өлешләре инде төзеп куелган, ватылса да, аларны үзебез төзәтә алырбыз. Әмма мөһим өлешләре булган компрессор, турбиналар чит илнеке. Аларны төзәтү авыр. Шулай да, очкыч моторлары заводлары ул кирәкле детальләрне ясый алыр. ""ТАНЕКО"" — Русиядә нефть эшкәртүче иң яңа завод. Алдагы ике-өч елда анда берни дә ватылмас дип өметләнеп торабыз. — Социаль сәясәт институтының төбәк тикшеренүләре итәкчесе Наталья Зубаревич заманча технологияләр кулланучы, иң алга киткән төбәкләр бу сугыштан иң зур зыян күрәчәген әйтә. Ә Татарстан — Русиядә андый технологияләрне иң күп кулланучы, Көнбатыш белән нык бәйле төбәкләрнең берсе. — Чыннан да шулай. Кам АЗ — моңа ачык мисал. — Бу сугышның, гомумән алганда, Татарстанга зыяны ни дәрәәдә булыр дип уйлыйсыз? — Бик зур булыр. Чикләүләрнең зыяны тиз генә булмый аның. Ул өч-дүрт айдан килеп терәлә. Хәзергә элек алып куйганнар белән, инерция белән эшлибез. Аның зыянын әле беркем дә санап чыгара алмас. Әле ул чикләүләрне дә көн саен арттырып торалар бит. Бир авыр булачак. Ярый әле, башка төбәкләр авыл хуалыгын бетергәндә Татарстан авыл хуалыгын саклап калды. Шушы авыр чорда бу безгә тагын бер терәк булыр дип уйлыйм. Шулай да табыш 20-30 процентка кимер. Төп проблем — хәзер бәяләрнең котырып үсүе. Ә хезмәт хакы үсми, шул килеш кала. әен ничек тә түзәрбез. Ә менә көзгә-кышка таба бу чикләүләр безне 100 процент имерә башлый. — Сез — төрле чорларны, төрле үзгәрешләрне күп күргән кеше. Русия тарихындагы бу өр яңа чор күпме дәвам итәр дип уйлыйсыз? — Елларча булыр. Бик тирәнгә кереп китте бит. Бөтен дөньяны үзебезгә каршы оештырдык. Бөтенесе, аңлап алып, бөтен яктан безгә каршы басты. Ике-өч ил генә булса, бер хәл. 90 процент илләр бар яктан безгә каршы чыкты. Мондый әшәке хәлләрне берсе дә тиз генә онытмаячак, озакка барыр. Сөйләшергә дә куркыныч хәлләр. Мин хәзер телевизор да карый алмыйм, йөрәгем авырта башлый. Украинада минем бергә укыган, бергә эшләгән күпме дуслар бар иде, күпме матур шәһәрләр бар иде анда — барысы да имерелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Әхмәт Мазһаров: ""Көзгә-кышка таба бу чикләүләр безне 100 процент имерә башлый""",Татарстан,8381,https://www.azatliq.org/a/31770512.html,2022-03-25T21:00:54+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАңа бер кеше язган, төрле биремнәр биргән, акча түләгән. Әйтик, Рязандагы нефть эшкәртү ширкәтен, Казандагы чиркәүне фотога төшерергә кушкан. Соңрак ""локомотивка ут төртердәй кеше табуны"" сораган. ""Шундый кешеләрне эзләп була торган махсус -каналга яздым. Икенче көнне тоткарладылар"", ди ул. Башкортстанда 17 яшьлек үсмерне тоткарлаганнар, ул украин күзләве күрсәтмәсен үтәп, Рязан нефть эшкәртү ширкәте турында белешмәләр ыюда шикләнелә. Бу хакта куәт оешмалары вәкилләренә сылтама белән ""Новости"" агентлыгыхәбәр итә. Агентлык чыгарганвидеодаүсмер 2022 елда әтисенең мобилизацияләнеп Украинадагы сугышка ибәрелүен, хәзерге вакытта һоспиталдә булуын сөйли. Үзе исә 2024 елның сентябрендә югары уку йортына кергән һәм акча эшләү юлларын эзли башлаган. Аңа акча бирәчәген әйтеп, граффити ясарга кушып бер кеше язган. Соңрак башка биремнәр дә булган: ""дини кызның киемен салдырырга"", мәчетләрнең фотоларын ибәрергә. Яңа ел ялларында бу кеше үсмергә Рязаньга барырга һәм андагы нефть эшкәртү ширкәтен видеога төшерергә тәкъдим иткән. Аңа элемтә манараларының, сак постларының һәм һава һөүменнән саклау объектларының кайда урнашуын харитада күрсәтергә кушкан. Үсмер биш-иде фото ибәрүен, моның өчен 65 мең сум акча алуын әйтә. Аннан соң ул тагын бер биремне үтәгән: Казанга барып, ""балалар бакчасын, парковканы, хостел һәм чиркәүне фотога төшергән"". Моның өчен аңа 50 мең сум түләгәннәр. Студентка ""локомотивка ут төртердәй кеше табарга"" да кушканнар. ""Мин шушындый кешеләрне эзләп була торган махсус -каналга яздым. Икенче көнне мине тәртип саклау оешмалары хезмәткәрләре тоткарлады"", ди ул. Үсмер видеода үкенүен әйтә. ""Новости"" агентлыгы белешмәләренчә, аны ""террорчылык һәм дәүләткә хыянәт белән бәйле маддәләрдә"" шикләнәләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Рязан нефть эшкәртү ширкәте турында белешмәләр ыюда шикләнеп 17 яшьлек егетне тоткарлаганнар,Яңылыҡтар,1883,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ryazan-neft-eshkartu-shirkate-turinda-beleshmalar-jiyuda-shiklanep-17-yashlek-egetne-totkarlagannar/33327254.html,2025-02-25T11:16:54+03:00
"Командала Иҫәнғолдоң 1-се урта мәктәбенән Ләйсән Мусина,  Таҙлар мәктәбенән Әнзинә Дүшәнбаева, Н. Кәримов исемендәге Күгәрсен мәктәбенән Нурзилә Иҙрисова, Үрге Муйнаҡ мәктәбенән Миләүшә Шәрипова, М. Бураҡаева исемендәге башҡорт гимназия-интернатынан Минзилә Абдуллина ҡатнаша. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Методик команда» конкурсы,Мәғариф,399,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-10-28/metodik-komanda-konkursy-4444218,2025-10-28T14:02:00+00:00
"«Беҙҙең Башҡортостан — ул күп быуатлыҡ тарих, үҙенсәлекле мәҙәниәт, уникаль тәбиғәт. Был көслө сәнәғәт һәм ауыл хужалығы. Фән һәм инновациялар. Даими алға барыу һәм күберәккә ынтылыу. Әммә иң ҙур хазинабыҙ — ул бында йәшәгән халыҡ. Ҡыйыу геройҙар, ябай эшселәр, талантлы рәссамдар, шағирҙар, артистар, спортсылар, ғалимдар. Барлыҡ республика халҡына — уңыштар, һаулыҡ, бәхет, муллыҡ! Республика көнө менән, ҡәҙерле дуҫтар! Тыуған көнөң менән, ҡәҙерле Башҡортостаным! » — тиелә республика Башлығының ҡотлауында.",Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡотлауы,Яңылыҡтар,510,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-11/bash-ortostan-bashly-y-radiy-h-birov-otlauy-4424072,2025-10-11T17:44:00+00:00
"По словам директора Школы фотоники УУНи Т, ведущего научного сотрудника лаборатории Руслана Кутлуярова, разработанный алгоритм способен различать так называемую промежуточную стадию макулодистрофии - критический момент, когда своевременное изменение плана лечения может предотвратить переход заболевания в тяжелые, угрожающие зрению формы. - Эта функциональность выгодно отличает наши разработки от многих существующих систем для офтальмологов, которые не обеспечивают столь детального стадирования, - отметил ученый. Алгоритм использует медицинские изображения, полученные методом оптической когерентной томографии, и находит на них специфические области, свидетельствующие о заболевании – биомаркеры. Также, как это сделал бы опытный врач-офтальмолог. Разработанные алгоритмы показали результативность на уровне высококлассного врача-диагноста, что позволит применять их в диагностике зрения и диспансеризации в широком круге лечебных учреждений, где по тем или иным причинам может не быть диагноста с достаточной квалификацией, например, в удаленных районах. Это поможет разгрузить врачей, а значит, существенно снизить вероятность ошибочного диагноза. В настоящее время аспирантка Екатерина Лопухова решает комплексную задачу дифференциальной диагностики. Ее работа направлена на создание моделей, способных различать признаки нескольких заболеваний зрения, которые могут присутствовать у пациента одновременно. Решение этой проблемы является необходимым шагом для широкого и безопасного внедрения разработки в реальную клиническую практику. Как подчеркнули в пресс-службе вуза, высокий уровень исследований поддерживается и обеспечивается материально-технической базой, существенный вклад в которую был сделан благодаря участию УУНи Т в программе «Приоритет 2030». - Современные вызовы требуют более тесного взаимодействия ученых различных областей знаний, и междисциплинарные проекты становятся ключевыми драйверами науки. Так, будущее медицины неразрывно связано с инженерными инновациями - от точной диагностики до персонализированной терапии, разработанной на основе анализа больших данных. Союз ученых – инженеров и медиков – не просто сотрудничество, это двигатель прогресса в сфере здравоохранения, где совместные усилия приносят революционные результаты для улучшения здоровья и продления жизни, - считает глава Госкомитета по науке и высшему образованию РБ Светлана Мустафина. К слову, по данным Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ), не менее 2,2 миллиарда человек в мире страдают нарушениями зрения или слепотой, при этом примерно 1 миллиард случаев можно было предотвратить за счет своевременной диагностики, профилактики и лечения заболеваний. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Разработка ученых Межвузовского кампуса Уфы поможет предотвратить потерю зрения,Йәмғиәт,3400,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-15/razrabotka-uchenyh-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-pomozhet-predotvratit-poteryu-zreniya-4388133,2025-09-15T11:14:00+00:00
"Октябрь аҙағына тиклем улар ҡышҡылыҡҡа әҙерләнеп бөтәсәк һәм беҙҙең менән бергә яҙҙы, яңынан ҡабыныр мәлдәрен көтәсәктәр. Иҫән-һау үтһен һыуыҡ миҙгелдәр! Автор фотоһы һәм видеоһы.",Фонтандар ҙа ҡышҡа әҙерләнә,Донъя,179,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-16/fontandar-a-ysh-a-erl-n-4429514,2025-10-16T12:36:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАерым алганда ул 2030 елга кадәр гомер озынлыгын 78 яшь итү, үлемнәр санын киметү максаты куела дигән. Моның өчен хакимиятләр яңа хастаханәләр һәм медицина үзәкләре төзергә ыена. Шул ук вакытта Башкортстан Русиядә сугышта иң күп кешесе үлгән төбәкләр арасында беренче урында тора. Башкортстан Дәүләт ыены депутатлары бүген, 12 декабрьдәге чираттан тыш утырышта Андрей Назаровнамзәтен республика премьер-министры вазифасына раслады. Депутатларга намзәтне Башкортстан башлыгы Радий Хәбировтәкъдим иткән иде. Бу хакта РБКиткерә. Назаров хөкүмәтнең яңа составы өч юнәлештә эш алып барачак диде: халыкны, аның сәламәтлеген саклау һәм һәр кешегә үз-үзен үстерүгә шартлар булдыру; тормыш өчен уңайлы һәм имин мохитне үстерү; яңа югары технологияле һәм хәрәкәтчән икътисад формалаштыру. Шулай итеп, демография һәм халыкның сәламәтлегеөлкәсендә ул 2030 елга кадәр гомер озынлыгын 78 яшь итү, үлемнәр санын киметү кирәклеген әйткән. Моның өчен хакимиятләр яңа хастаханәләр һәм медицина үзәкләре төзергә, тармакка биш ел эчендә 5000 табиб һәм медицина белгечен әлеп итеп, эшчеләр итмәү мәсьәләсен бетерергә ниятли. — Туучылар санын арттыру белән бәйле яңа програм әзерләячәкбез, күп балалыларга ярдәм итүгә йөз тотачакбыз. Хәзерге вакытта бездә мондый 59 меңнән артык гаилә бар. 2030 елга күп балалы гаиләләрнең санын кимендә 15 процентка арттыру бурычы куябыз, — дигән Назаров. Моннан тыш Назаров әйтүенчә, хакимиятләр халыкка, шул исәптән Украинадагы сугышта катнашучыларга һәм аларның гаиләләренәсоциаль ярдәмкүрсәтүен дәвам итәчәк. Республикада инвалидларны комплексы тернәкләндерү һәм абилитация моделе формалаштырырга ниятлиләр. Шулай ук түрә күп балалы гаиләләр, яшь гаиләләр, медиөина хезмәткәрләре, укытучылар һәм Украинага каршы сугышта катнашканнарның торак шартларын яхшырту өчен махсус торак программы булачагын әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстандагы депутатлар Андрей Назаров намзәтен республика хөкүмәте премьер-министры вазифасына раслады,Яңылыҡтар,1980,https://www.azatliq.org/a/bashkortstandagi-deputatlar-andrey-nazarov-namzaten-respublika-hokumate-premer-ministri-vazifasina-rasladi-/33237171.html,2024-12-12T12:15:56+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАның максаты - эзәрлекләнүчеләрнең тарихын бәян итеп, аларга адвокатлар өчен акча ыярга ярдәм итү. Русия хакимиятләре тарафыннан тыелган социаль челтәрендә ""Баймак эше""ндә гаепләнеп кулга алынучылар турында сөйли торганпроектбарлыкка килгән. ""Тотҡондар"" (башкортчадан - ""Тоткыннар"") дип аталучы бу проектның төп максаты - эзәрлекләнүчеләрнең тарихын бәян итеп, аларга адвокатлар өчен акча ыярга ярдәм итү. ""Без алар белән иң яхшы белгечләр эшләвен телибез"", дип яза проект авторлары. ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр - ""гади башкорт ирләре һәм хатын-кызлары. Аларның күбесенә инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше (киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу) турында гаепләү белдерелде, ә бер өлешенә инаять кодексының 318 маддәсе нигезендә (хакимият вәкиленә көч куллану). Без сездән гаделлеккә ирешергә булышуыгызны сорыйбыз"", дип яза алар. ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр турында Азатлык та даими язып тора. Моңарчы аерым алганда 25 яшьлек Айтуган Китиков, гомер буе башкорт телен тараткан, Куштауны яклаган Әлфинур Рәхмәтуллина, тоткарланганда полиция тарафыннан кыйналуы әйтелгән Дим Дәүләткилдин, аналы-уллы Үзәнбаевларныңтоткарлану тарихы чыкты. Моңа кадәр ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең адвокатлар ялларга акча ыюы турында хәбәрләр булган иде. Мәсәлән, ""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Айдар Йосыповның туганнары юридик ярдәм өчен акча ыя башлауларын хәбәр итте. Туганнары әйтүенчә адвокатка 150 мең сумыярга кирәк. Күптән түгел Баймакта 17 гыйнвар протестларыннан соң кулга алынганнарның туганнары халыккамөрәәгать чыгарды. Алар тоткарланучыларның гаиләләренә күрсәтелгән мадди һәм рухи ярдәм өчен рәхмәт сүзләре иткерә. Битараф булмаучылар ибәргән акчага адвокатлар яллый алуларын, тикшерү изоляторында тотылучы якыннарына кирәк-яраклар һәм азык-төлек тапшыра алуын искәртә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр турында сөйләүче ""Тоткондар"" проекты барлыкка килгән",Яңылыҡтар,1936,https://www.azatliq.org/a/baymak-eshe-nda-gaeplanuchelar-turinda-soylauche-totkondar-proekti-barlikka-kilgan/32970174.html,2024-05-29T10:21:51+03:00
"Тыуған республикабыҙҙың данлыҡлы шәхестәрен тәрбиәләгән ғәжәйеп бәрәкәтле ер – Ҡырмыҫҡалы районы ҡыҙы тураһында һүҙем. Күрәһең, ошо ер рухы, быуын-быуын күсә килеп, арабыҙҙан аҫыл улдар һәм ҡыҙҙар үҫтерәлер. Уларҙың эше менән күңел ҡыуана, киләсәккә ышаныс, өмөт арта, халҡыбыҙ менән ғорурланыу тойғолары уяна. Сөнки килер быуындарға рухи байлығыбыҙ – туған телебеҙҙе, сал тарихыбыҙҙы түкмәй-сәсмәй еткереүсе кешеләребеҙ бар. Улар ауыр ҙа, яуаплы ла, шул уҡ ваҡытта маһир ҙа эште дауам итеп, еребеҙгә изгелек, бәрәкәт, ғилем орлоҡтары сәсеүселәр. Остазым - йөҙәрләгән студенттары өсөн оло тормош үрнәге булып торған Лена Ғәлимхан ҡыҙы Вәлишина. Республикала ғына түгел, Рәсәй кимәлендә лә билдәлелек яулаған уҡыу йорто – Ишембай нефть колледжының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһендәге почетлы хеҙмәткәре,  Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, тиҫтәләгән методик мәҡәләләр, программалар һәм дәреслек авторы, ҡыҙыҡлы әҙәби эҙләнеүҙәр, проекттарға ҡанатландырыусы уҡытыусы ул. Лена Вәлишина ҡыҙының бай педагогик тәжрибәһе, ике тиҫтә йылдар инде системалы йыйған, заманса йыһазландырылған эш кабинеты нефть колледжында юғары баһалана, сөнки ул урта һөнәри белем биреү системаһындағы ауыр, теүәл фәндәр янында үҙ предметының дәрәжәһен бер тиң итеп ҡуя алған. Буласаҡ белгестәр, етәкселәр өсөн туған тел уҡытыуҙың әһәмиәтен ул һүҙ менән түгел, ә көндәлек эше менән дә иҫбатлаған. Уҡыу йорто коллективы ла туған тел дәрестәре аша йәш быуын күңеленә иң мөҡәддәс кешелек тойғолары үрелеүен күрәләр, шәхестең йылдар буйы берәр кирбесләп төҙөлгән матур күңел донъяһы - киләсәк йәмғиәт ағзаһының төп рухи таянысы икәнен аңлайҙар. Ә бит билдәле: рух булмаһа, эш тә ырамай, күңелдә лә бушлыҡ ҡойоно уйнай башлай. Хәс тә Лена Вәлишинаның ауылдашы академик, әҙәбиәтсе Ғайса Хөсәйенов әйткәнсә: Әҙәбиәт ул – ян кереше. Ул ауһа, рух та ауа. Тимәк, туған телде, әҙәбиәтебеҙҙе уҡытыу – рухты нығыта, күңел донъяһын байыта. Тап бына шундай тормош һәм педагогик принциптарға нигеҙләнеп, тырышып эшләй ҙә инде минең остазым. Уның һөҙөмтәле эше уҡыусыларҙы ғына түгел, иң беренсе нәүбәттә ата-әсәләрҙе, педагогик коллективты һөйөндөрә. Сөнки алда билдәләп киткәнсә, рухлы бала башҡа ауыр предметтар алдында ла баҙап ҡалмай, алға бара, уңышлы уҡый. Студенттары, бергә эшләгән хеҙмәттәштәре алдындағы абруйы, тормош тәжрибәһенең башланыуы үҙенең кескәй генә белем инеше – Үтәгән ауылы мәктәбенән юл ала, тип иҫәпләй Лена Вәлишина. Өфөгә яҡын ғына ятҡан был ауыл мәктәбенә аҙна һайын оло ҡунаҡтар килә. Һәр бер әҙәбиәт дәресе асыҡ дәрес була торғайны, - тип һөйләй был турала остазым. – Мин уҡыған осор белем системаһы юғары мәҙәнилек һәм хеҙмәт һөйөү принциптарына таянып, уҡыусыларҙы көслө ихтыярлы, сыныҡҡан кешеләр итә ине, - ти ул. Ысынлап та, Лена Вәлишина матур ғаилә тәрбиәһе алған. Үҙ артынан башҡаларҙы әйҙәп, һәр эште лә еренә еткереп башҡарыусы шәхес булып үҫкән. Ата-әсәһе Ғәлимхан ағай һәм Ғәзизә апайҙарҙың ғаиләһендә белем культы бик юғары ҡуйыла. Ябай ер кешеләре, ғүмере буйы ауыл хәстәре, колхоз эше менән янып йәшәһәләр ҙә, улар балаларына уҡытыусы һөнәренә һөйөү тәрбиәләй алған. Бар ғүмерен балалар тәрбиәләүгә бағышлаған Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, һөйөклө әсәһе Сәхәпова Ғәзизә Хажимөхәмәт ҡыҙын үҙенең иң яҡын остазы тип һанай Лена Вәлишина. Сәхәповтарҙың улы һәм ҡыҙы әсәләренең һөнәрен һайлай: тирә-яҡта билдәле уҡытыусылар, мәғариф алдынғылары булып китәләр, тиҫтәләгән быуын балаларына белем, тәрбиә бирәләр. Заманыбыҙҙың алдынғы шәхесе булараҡ, Лена Вәлишинаны һуңғы йылдарҙағы рухиәтебеҙгә, телебеҙгә булған мөнәсәбәт, йәштәрҙең телгә битарафлығы әсендерә. Бындай хәлдәрҙән сығыу юлын ул тәрбиә өлкәһендә мәҙәниәтебеҙҙе оҫта итеп файҙаланыуҙа күрә. Тел һәм рух тотанағы халҡыбыҙҙың тарихында, уның меңәр йыллыҡ мәҙәниәтендә. Шуның өсөн ата-олатайҙар йолалаларын тергеҙеп, әһәмиәтле тәрбиәүи традицияларҙы йәшәйешебеҙгә ҡайтарыу, көндәлек эшебеҙҙә ҡулланыу зарур, тигән фекерҙә. Инде үҙе лә маһир остаз булараҡ, иңенә 40 йылға яҡын педагогик тәжрибә туплаған уҡытыусы ошо йүнәлештә эшләй. Уның эш кабинетына барып инһәң, уҡыусыларының бал ҡортолай гөжләп эшләүен күрәһең: төрлө конкурстарға проекттар әҙерләү, предмет олимпиадаһына көс һынашыу, ғилми эҙләнеүҙәр, презентациялар төҙөү. Кабинетта башҡорт рухы бөркөлөп торған стендттар, бай материалдар тупланған төрлө папкалар, планшеттар. Ә Лена Вәлишина уҡыусылары араһында ысын дирижер, телсе, әҙәбиәтсе, яҡын ярҙамсы. Әйткәндәй, уның етәкселегендәге кабинет республика конкурсында Гран-при яуланы! Төрлө милли байрамдар, концерт, акция, флешмобтар – барыһы ла уның студенттары ҡатнашлығында үтә, ҙур тәжрибә һандығына туплана. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: Лена Вәлишина мәҙәниәтебеҙ аша йәштәрҙе тәрбиәләү проектын тыуған ауылында үткәрелгән сараларға ла тәҡдим итә. Ғөмүмән, тамырҙары тыуған еренә бәйле уның: ваҡыты менән унда ҡайтыу хаж ҡылыуға тиң, тип ҡуя ул. Бына әле яңы ғына Ҡырмыҫҡалыла үткән бөтә республика матбуғатын шаулатҡан Ҡабаҡ байрамының сценарийы ла уның көсө менән тормошҡа ашырылды. Ундағы тел, тарих, мәҙәниәт берҙәмлеге идеяһы һәр яҡташы күңеленә хуш килде. Байрам, республика матбуғаты хәбәр иткәнсә, иҫ киткес йылы, рухлы, һәр кем йөрәгенә барып етерлек хәтирәләр яңыртып үтеп китте. Байрамдан һуң остазым атай-олатайҙар рухы яңыртылды, ауыл йәшәй! - тип һөйөнөп йөрөнө. Ә бит тынғыһыҙ эше, яуаплылығы янында ул ябай ер кешеһе: һөйөклө ҡатын, ике бөркөттәй ул үҫтергән әсә, хәҙер инде өләсәй ҙә булып китеүен уйлаһаҡ, остазымдың рухи көсөнә һоҡланырға ғына ҡала. Үҙ эшенә бирелгәнлек тәжрибәһе уға Ишембай ҡалаһының 12-се лицейында эшләгән йылдарға нигеҙләнә. 90-сы йылдарҙа уҡ Йыл уҡытыусыһы конкурсы лауреаты булып китеүендә үҙенең остазы Салауат Ғәлинға рәхмәтле булыуын йыш телгә ала. Ә Өфө ҡалаһының ғилми-мәғлүмәти методик үҙәгендә туған телдәр һәм әҙәбиәт буйынса методист булып эшләгән йылдарында ул ысын мәғәнәһендә сынығыу ала һәм бөгөн Ишембай нефть колледжында юғары категориялы, уҡытыу һәм тәрбиә эшендә үҙ йүнәлеше булған остаз-педагог булып атайсалыбыҙға хеҙмәт итә. Уның хеҙмәт үрҙәре менән уҡыусылыры, колледжыбыҙ коллективы бик ғорурлана, сөнки студенттары һәр сараларҙа ла юғары үрҙәр яулай: остазым уларҙы намыҫ менән йәшәргә, үҙ эшенең оҫтаһы булырға өндәй. Бына тағы дәрескә саҡырып ҡыңғырау шылтыраны. Йөҙөндә әсәләрсә йылы нур балҡып, ул ишектән инеүсе студенттарын ҡаршы алырға баҫты. Шундай нәзәкәтле, һөйкөмлө һәм иманлы остазым янынан сығып китеп булмай, уға тағы бер тултырып ҡараным: эргәмдә көслө рухлы, үҙ эшенә бирелгән өлкән дуҫым, коллегам – тәрән белемле таянысым бар. Шундай шәхестәребеҙ барҙа, телебеҙҙе йәшәтербеҙ, уны балаларыбыҙға еткерербеҙ, ҡәҙерләргә һәм туған телебеҙҙә аралашырға өйрәтербеҙ. Улар беҙҙең арала саҡта, тәжрибәләрен тупларға, эштәрен күрә белергә һәм дауам итергә әҙер булайыҡ, замандаштар!",Минең остазым,Мәғариф,6799,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2024-11-28/mine-ostazym-4028371,2024-11-28T13:49:00+00:00
"Мероприятие пройдет по инициативе и при участии Главы Республики Башкортостан Радия Хабирова и начнется с площадок Межвузовского студенческого кампуса Уфы. Напомним, Кампус строится в рамках нацпроекта «Молодежь и дети». Журналистов ждет насыщенная двухдневная программа. Гости посетят ключевые объекты научной инфраструктуры региона: лаборатории Межвузовского студенческого кампуса Евразийского НОЦ, Уфимского университета науки и технологий, Башкирского государственного медуниверситета и Уфимского государственного нефтяного технического университета. Программу первого дня завершит посещение предприятия, где участники познакомятся с процессом внедрения передовых технологий в реальный сектор экономики. - Мы рады, что площадкой научного путешествия ведущих СМИ России в рамках десятого юбилейного пресс-тура выбрана именно Башкирия. Наша республика становится не только центром развития науки и инноваций, но и центром притяжения талантливой молодежи, амбициозных проектов федерального и международного масштаба. Башкортостан на протяжении уже нескольких лет находится среди регионов - лидеров национального рейтинга научно-технологического развития России. Также в прошлом году мы заняли первое место как наиболее преуспевающий регион с точки зрения развития региональных мер поддержки молодых исследователей и проектов, которые они реализуют. Это показатель большой командной работы, в том числе, по созданию комфортной научно-образовательной инфраструктуры, объекты которой входят в «научную тропу» пресс-тура, - комментирует председатель Госкомитета по науке и высшему образованию РБ Светлана Мустафина. Участники пресс-тура одними из первых посетят «Торатау» уже в статусе геопарка ЮНЕСКО. Журналисты совершат путешествие прямо к подножью шиханов - грандиозного барьерного рифа, который сформировался около 280–300 миллионов лет назад и хранит в себе всю историю Земли. В программе также посещение Историко-культурного центра, Дома-музея климата Евразийского НОЦ и дегустация башкирского меда на территории геопарка. Все локации, по которым пройдут участники пресс-тура, доступны и для посещения жителям республики. - Республика Башкортостан появилась на карте научно-популярного туризма России в прошлом году и громко заявила о себе. Ученые Евразийского НОЦ разработали 9 экскурсий, которые раскрывают научный и туристический потенциал региона. Каждый маршрут посвящен одному из научных направлений, в частности, гуманитарному, техническому, химическому, биолого-медицинскому, , физико-математическому. Туры включают значимые с точки зрения науки и исследований популярные туристические площадки республики - геопарки и курорты региона, в частности «Торатау» и «Янган-Тау». Наши маршруты – мощный инструмент для привлечения талантливой молодежи в научную сферу и популяризации достижений науки республики на российской и международной арене, - отмечает директор Управляющей компании НОЦ РБ Наталия Латыпова. Все девять маршрутов Евразийского НОЦ успешно прошли экспертизу Координационного совета по делам молодежи в научной и образовательной сферах при Президенте РФ. Всего в 29 регионах России разработано 90 маршрутов научно-популярного туризма. Каждый тур включает в себя посещение знаковых объектов российской науки, общение с учёными и тематические мастер-классы. Пресс-тур по маршрутам уже состоялся в Москве и Московской области, Краснодарском крае, Новосибирской, Нижегородской, Томской, Иркутской областях, Республике Карелия и других регионах. Проект реализуется АНО «Национальные приоритеты» в рамках инициативы развития научно-популярного туризма Десятилетия науки и технологий. Пресс-тур в Башкортостане проходит при поддержке Администрации Главы РБ, Госкомитета по науке и высшему образованию РБ и Евразийского НОЦ. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Федеральные СМИ начнут путешествие по Башкортостану с Межвузовского кампуса Уфы,Мәғариф,4603,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-09-10/federalnye-smi-nachnut-puteshestvie-po-bashkortostanu-s-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-4383810,2025-09-10T15:30:00+00:00
"фикерләр2024 елның гыйнвар аенда Татарстанның берләштерелгән бюджеты дефициты 2,8 млрд сумнан артып киткән. Бу хакта республика финанс министрлыгы әзерләгән хисаптантанышырга мөмкин. Бер айда Татарстан бюджеты кереме 26,8 млрд сум тәшкил иткән. Иң күп финанслар табыш салымыннан (12,9 млрд), дәүләт милке керемнәреннән (4,4 млрд), өстәлгән бәягә салымнан (НДС) (3,6 млрд) кергән. Шул ук вакытта федераль үзәктән республикага 3,1 млрд сум ярдәм күчерелгән. Әлегә Татарстанның керемнәре чыгымнарны каплый алмый. Гыйнвар аенда республиканың берләштерелгән бюджетыннан 29,6 млрд сум тотылган. Дефицит – 2,8 млрд сум. Мисал өчен, 2023 елның беренче аенда бюджет кытлыгы бары 254 млн сум гына тәшкил иткән. Быел иң күп чыгымнар мәгариф (12,4 млрд), социаль тармакка (5,9 млрд, ) икътисадка (5,4 млрд) киткән.2024 елда Татарстан берләштерелгән бюджеты кереме 467,4 млрд сум, чыгымнары – 491 млрд сум булыр дип көтелә. Еллык дефицит – 6,9 млрд күләмендә билгеләнгән. План нигезендә, Татарстан хакимияте еллык керем туплар өчен ай саен уртача 38,9 млрд сум ыеп барырга тиеш. Гыйнвар аенда бу күрсәткеч 12,1 млрд сумга азрак. Шул ук вакытта Татарстан үз керемнәренең зур өлешен Мәскәүгә юлларга мәбүр. Федераль салым хезмәтенең Татарстан идарәсе итәкчесе Марат Сафиуллин республикада ыелган салымнарның 846,7 млрд сумы Мәскәүгә күчереләчәк дипбелдергән иде. Бу узган елдан 34,7 млрд сумга, ягъни 4,3 процентка күбрәк.2024 елның февралендә, узган елның шушы чоры белән чагыштырганда, Татарстанның дәүләт бурычы — 21 процентка, Башкортстанның — 73 процентка артканыбилгеле булды. Ел башында Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов агымдагы ел Татарстан белән Башкортстан бюджетлары өчен яхшы ел булмаячак дипфаразлаган иде. Аерым алганда, ул итештерү кимүенә, хезмәт хаклары артмавына, төзелеш базары төшәчәгенә әзер буларга кирәк диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Гыйнвар аенда Татарстан бюджетының дефициты 2,8 млрд сумнан артып киткән",Яңылыҡтар,1916,https://www.azatliq.org/a/32835830.html,2024-02-26T14:04:11+00:00
Бөрйән егете Айгиз Гранит улы Ғизәтуллинға Башҡортостандың атҡаҙанған артисы тигән юғары исем бирелде.,Айгиз – Башҡортостандың атҡаҙанған артисы!,Мәҙәниәт,102,https://tanburz.ru/articles/s-n-t/2024-12-27/aygiz-bash-ortostandy-at-a-an-an-artisy-4069519,2024-12-27T15:20:00+00:00
"Светлана менән Артём дүрт ул үҫтерә. Улар бергәләшеп велосипед ярыштарында, ғаилә спорт уйындарында ҡатнаша, миҙалдар һәм кубоктар яулай. Уларҙың конкурсҡа ебәргән  видеояҙмаһы – ғаиләнең бар тормошон солғап алған спортҡа гимн ул, – тиҙәр Стәрлетамаҡ ҡала хакимиәтендә. «Ғаилә олимпы» конкурсы «Сәләмәт ғаилә – көслө Рәсәй» Бөтә Рәсәй фестивале сиктәрендә уҙғарыла. Фестиваль 2024 йылдың февралендә башланды һәм Рәсәйҙә сәләмәт тормош өлгөһөндә янып йәшәгән меңдәрсә ғаиләне берләштерҙе. Фестивалдә ҡатнашыусылар эштәрен Ғаилә олимпы ижади конкурсына һәм Киләсәк өсөн фотоконкурсына ебәрә. Быйыл Ғаилә олимпы һәм Киләсәк өсөн конкурстарына Рәсәйҙең 72 төбәгенән 1600-гә яҡын ғариза килгән. Уларҙа 8 меңгә яҡын ҡатнашыусы – ата-әсәләр һәм балалар – үҙҙәренең спорт ҡаҙаныштары тураһында һөйләй, ғаилә күнекмәләре тураһында тарихтар менән уртаҡлаша һәм спорттың нисек берләштереүен, тормошто яҡтыраҡ итеүен күрһәтә.  Финалға 22 төбәктән 57 ғаилә сыҡҡан. Сығанаҡ",Бөтә Рәсәй конкурсында еңгән ғаилә Стәрлетамаҡта йәшәй,Яңылыҡтар,959,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-24/b-t-r-s-y-konkursynda-e-g-n-ail-st-rletama-ta-y-sh-y-3981610,2024-10-24T11:52:00+00:00
"Гөлдәриә ВӘЛИТОВАГөлиә аш-һыу бүлмәһендәге тәртипһеҙлеккә күҙ һалды ла  ауыр һулап ҡуйҙы. Альбина тағы ла ашаған һауыт-һабаһын йыймайынса сығып киткән икән. Кисә кистән бешергән кәтлиттәренән дә елдәр иҫкән, һыуытҡыста бары тик тамаҡ ялғарлыҡ ҡына ҡарабойҙай бутҡаһы ҡалған. Тәүлек буйы дауаханала аяҡ өҫтө йөрөп, арыуы еткән ҡатын ултырғысҡа лып ултырҙы ла уйға ҡалды: ятып йоҡларғамы әллә асығыуын баҫырға була ризыҡ әтмәләргәме?",Ҡунаҡ булһаң – тыйнаҡ бул.,Юмор,431,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-01-28/una-bul-a-tyyna-bul-4099167,2025-01-28T16:30:00+00:00
"Бындай күренеш бик һирәк осрай: һуңғы 500 йыл эсендә өс тапҡыр күҙәтелһә, үткән меңйыллыҡта дүрт тапҡыр ғына булған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Сулпан, Марс һәм Ҡояш",Яңылыҡтар,294,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/sulpan-mars-m-oyash-4530724,2026-01-07T18:00:00+00:00
"Тобольск эргәһендәге трасса буйында эт үҙенең вафат булған хужаһын 13 йыл көткән. 2009 йылда Аремзянка йылғаһы янында юлдағы йәйәүлеләр өсөн үткәүелдә ир кешене машина бәрҙереп китә. Шул мәлдән алып Мишка ҡушаматлы эт хужаһының әйләнеп ҡайтҡанын көтөп юл ситендә ултыра. Этте бер нисә тапҡыр яңы ғаиләгә алырға тырышып ҡарайҙар. Ләкин һәр саҡ ул комфортлы торлаҡтан ҡаса һәм трассала хужаһын көтөүҙе дауам итә. Үлеренә бер нисә көн ҡалғас, инде ҡартайған эттең аяҡтары атламаҫ була. Ләкин ул шыуышып булһа ла нисәмә йыл ултырған еренә барып, көтөүен дауам итә. Мишка үлгәс, урындағы ир-егеттәр эт тоғролоғо иҫтәлегенә һәйкәл ҡуйғандар.",Ғүмеренең һуңғы минутына тиклем хужаһын көткән.,Йәмғиәт,635,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-11/merene-u-y-minutyna-tiklem-huzha-yn-k-tk-n-4502884,2025-12-11T15:55:00+00:00
"Бөрйән районының Күҙәмбәт яланында йыл да Ватанды һаҡлаусылар көнөнә ҡарата ойошторолған Исмәғил Ғәбитов исемендәге ҡышҡы ат ярыштары үтә. Байрамда ҡатнашыусыларҙы район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин сәләмләп, ярыштарҙың уңышлы, бәлә-ҡазаһыҙ үтеүен теләне. Сабыштарҙа ололар ҙа, йәштәр ҙә ихлас ҡатнашты. Мәҫәлән, ярыштың иң өлкән ҡатнашыусыһы Айрат Салауатов тип билдәләнһә, иң кесеһе 11 йәшлек Ғәйнислам Үтәбаев булды. Алты этаптан торған бәйгелә һәр этаптың үҙ еңеүселәре билдәләнде. Командалар араһында ярышта Әтек ауылы командаһына етеүсе булманы, уларға күсмә кубок тапшырылды. Быйыл тәүге тапҡыр атты санаға егеү буйынса ярыш та ойошторолдо. Был төр бәйгелә тик ҡатын-ҡыҙҙар ғына ҡатнашырға теләк белдерҙе. Шулай уҡ аттарҙы һәм саналарҙы матур итеп биҙәп килеүселәр билдәләнде. ""Айыҡ ауыл"" конкурсында ҡатнашыусы ғәҙелгәрәйҙәр ""Сергетыш"" проекты сиктәрендә тирмә, күргәҙмә ҡорҙо. Балалар өсөн төрлө уйындар, ярыштар ойошторолдо, сауҙа нөктәләре эшләне. Фото һәм сығанаҡ: ""Таң"" гәзитенән",Бөрйәндә - Исмәғил Ғәбитов исемендәге ҡышҡы ат ярыштары,Йәмғиәт,996,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-21/b-ry-nd-ism-il-bitov-isemend-ge-ysh-y-at-yaryshtary-4588139,2026-02-21T23:45:00+00:00
"Гданьскидагы татар йортыПольша татарлары оешмасы итәкчесе Ежи Шахуневич Азатлыкка әйтүенчә, бүгенге көндә Гданьскидагы татар йортында ким дигәндә 14 кеше яши. Алар барысы да Русия башлаган Украинадагы сугыштан качып килгән украиннар. Ежи Шахуневич""28 февральдә килеп урнаштылар. Күбесе Житомирдан. Кайберләре инде бездән китеп фатирларга урнашты, алар урынына яңалары килде. Татар йортында яшәүче украин хатын-кызларының күбесенә эш табып бирдем. Алар бит поляк телен белмиләр, шуңа үзләре эш таба алмый. Балалары мәктәптә белем ала башлады. Поляк телен дә әзме-күпме инде аңлыйлар. Мәктәп мөдире ярымтатар апае, морзалар нәселеннән. Шуңа балалар белән проблемнар азрак. Ә менә хатын-кызларның поляк теле белмәве бераз проблемнар чыгара. Ярый әле мин бераз урысча сөйләшәм"", ди Шахуневич. Татар йортында аш әзерләү бүлмәсеАның сүзләренчә, утка-суга ул барысын да үзе түли. Аларга фатирлар тапкач татар йортыннан китәчәкләрен әйтә. ""Берсе генә кире Украинага кайтып китте. Башкалар барысы да Польшада калырга ыена. Фатир табып биргәч моннан китәчәкләр. Алар хәзер ярдәмгә мохта. Сугышны беркемгә дә күрергә язмасын"", ди Ежи Шахуневич. Быел ул Сабантуйда украиннарның да актив катнашуын әйтте. Барлыгы ике Сабантуй булган. Берсе Гданьски шәһәрендә, икенчесе Шимбарк авылында. ""Киевтан да хор ырчыларын чакырдык. Уеннар булды. 150 ат ялладым. Атларда йөрүне оештырам. Акча күп китә инде. Эшмәкәрләр булыша. Дөнья татар конгрессыннан матди ярдәм булганы юк. Элемтәдә торабыз, әмма ярдәм юк"", ди Шахуневич. Украин балаларыПольшада хәзерге вакытта биш меңләп Липка (Польша-Литва) татарлары яши. Белостокта алар тупланыбрак утырган, Гданьскида исә диаспора аеруча актив һәм анда барлыгы бер меңләп татар исәпләнә.24 февральдә Русия Украинага каршы сугыш башлады. Шул сәбәпләре күп кенә украиннар сугыштан качып үз өйләрен ташлап китәргә мәбүр булды. Украина баш прокуратурасы офисы белдерүенчә, сугыш башланганнан бирле барлыгы 346 бала һәлак булгган, 645 бала яраланган. Липка татарлары— гасырдан хәзерге Польша, Литва, Беларус ирләрендә яшәүче татарлар. Гомуми саннары 15 мең чамасы. 8 меңнән артыгы Беларуста, 2 меңе Польшада, 3 меңе Литвада яши. Бер өлеше Русия, Украина һәм башка дәүләтләрдә гомер кичерә. Диннәре: сөнни мөселман, христиан (православ, католик, протестант). Телләре: поляк, литва, беларус, сирәк кенә татар телләре. Язулары: латин, кирил һәм гарәп әлифбалары нигезендә. Татарларның берничә дулкыны хәзерге Польша, Литва һәм Беларус ирләренә гасырдан килә башлый. Алар нигездә поляк патшалары гаскәрендә хезмәт иткән һәм тарихка үзләренең батырлыгы белән кереп калган. гасыр азагында Польша патшасы Ян Собиецки татарларның шушы тугрылыклы хезмәте өчен аларга ир-утарлар бүлеп бирә, татарлар асылзат титулын ала башлый. Бүгенге көндә татарлар күпләп яшәгән Крушиняны авылы татарларга 1679 елда бирелә.2010 елда Польшаның Гданьски шәһәрендә татар хәрбие хөрмәтенәһәйкәл ачылды. Тантанада Польшаның ул чактагы президенты Бронислав Комаровски үзе катнашты. Аның әнисе Ядвига Комаровска әтисе ягыннан татар булуы турында сөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Польшадагы татар йорты Украинадагы сугыштан качып килүчеләрне сыендыра,Татарстан,3140,https://www.azatliq.org/a/31931397.html,2022-07-06T11:30:44+00:00
"Пианистка, заслуженная артистка Башкортостана Амина Шафикова вместе с академическим Госоркестром республики сыграет первый концерт Ференца Листа для фортепиано с оркестром. Также в программе прозвучат другие музыкальные шедевры: Амина Шафикова выступит с мастерами искусства республики - народным артистом Башкортостана Артуром Назиуллиным и народным артистом Башкортостана, заслуженным артистом России Аскаром Абдразаковым. — Листа я играла на втором курсе института. Тогда я сыграла этот концерт на конкурсе в Малом зале филармонии и с тех пор не бралась за него. На том концерте я играла без оркестра, мне аккомпанировала мой педагог Наиля Галеевна Хамидуллина. По прошествии стольких лет я решила вернуться к этому произведению, — рассказала «Башинформу» Амина Шафикова. - Специально для концерта я взяла отпуск, готовлюсь. Концерт будет юбилейный - как итог моей исполнительской деятельности. Амина Шафикова надеется, что ее педагоги смогут в этот вечер присутствовать в зале, а те, у кого не получится прийти - смогут посмотреть концерт по онлайн-трансляции или в записи. Амина Шафикова — лауреат международного конкурса пианистов «Музыкаль де Франсе» (Франция, 1996), Международного конкурса «Надежды, таланты, мастера» (Болгария, 2003), дипломант международного конкурса пианистов «Пианелло валь Тидоне» (Италия, 2004), стипендиат и в последующие несколько лет руководитель международной благотворительной программы «Новые имена». В 2002 году она была удостоена почетного звания «Заслуженная артистка Республики Башкортостан», а в 2006 году стала лауреатом Государственной республиканской молодежной премии им. Ш. Бабича. С 2012 года Амина Шафикова — министр культуры Республики Башкортостан. Ранее «Башинформ» сообщал, что министр культуры Башкирии Амина Шафикова сыграла на концерте к 100-летию республики. Пианистка, заслуженная артистка Башкортостана Амина Шафикова вместе с академическим Госоркестром республики сыграет первый концерт Ференца Листа для фортепиано с оркестром. Также в программе прозвучат другие музыкальные шедевры: Амина Шафикова выступит с мастерами искусства республики - народным артистом Башкортостана Артуром Назиуллиным и народным артистом Башкортостана, заслуженным артистом России Аскаром Абдразаковым. — Листа я играла на втором курсе института. Тогда я сыграла этот концерт на конкурсе в Малом зале филармонии и с тех пор не бралась за него. На том концерте я играла без оркестра, мне аккомпанировала мой педагог Наиля Галеевна Хамидуллина. По прошествии стольких лет я решила вернуться к этому произведению, — рассказала «Башинформу» Амина Шафикова. - Специально для концерта я взяла отпуск, готовлюсь. Концерт будет юбилейный - как итог моей исполнительской деятельности. Амина Шафикова надеется, что ее педагоги смогут в этот вечер присутствовать в зале, а те, у кого не получится прийти - смогут посмотреть концерт по онлайн-трансляции или в записи. Амина Шафикова — лауреат международного конкурса пианистов «Музыкаль де Франсе» (Франция, 1996), Международного конкурса «Надежды, таланты, мастера» (Болгария, 2003), дипломант международного конкурса пианистов «Пианелло валь Тидоне» (Италия, 2004), стипендиат и в последующие несколько лет руководитель международной благотворительной программы «Новые имена». В 2002 году она была удостоена почетного звания «Заслуженная артистка Республики Башкортостан», а в 2006 году стала лауреатом Государственной республиканской молодежной премии им. Ш. Бабича. С 2012 года Амина Шафикова — министр культуры Республики Башкортостан. Ранее «Башинформ» сообщал, что министр культуры Башкирии Амина Шафикова сыграла на концерте к 100-летию республики.",Министр культуры Башкирии Амина Шафикова выступит с сольным концертом,Яңылыҡтар,3633,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-19/ministr-kultury-bashkirii-amina-shafikova-vystupit-s-solnym-kontsertom-3691512,2024-03-19T10:42:00+00:00
"2021 елның 17 августында аларда тентү үттефикерләрРусиянең Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсе дүрт кырымтатарны ""Хизб-ут Тәхрир"" эше нигезендә 12-17 елга хөкем иткән. Рустем Мурасов, Рустем Таиров, әббар Бекировһәм Завур Абдуллаевны террорчы оешма оештыру һәм аның эшчәнлегендә катнашуда гаепле дип тапканнар. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге""хәбәр итә. Мәхкәмә Бекировны террорчы оешма эшчәнлеген оештыруда һәм хакимиятне яулау алырга әзерләнүдә гаепле дип тапкан, 17 елга хөкем иткән. Беренче дүрт елын ул төрмәдә, калган мөддәтен кырыс тәртипле колониядә үткәрәчәк. Таиров, Мурасов һәм Абдуллаев исә 12 шәр елга ирегеннән мәхрүм ителгән. Аларны террорчы оешма эшчәнлегендә катнашуда һәм хакимиятне яулап алырга әзерләнүдә гаепләп хөкем иткәннәр. Алар да беренче дүрт елларын төрмәдә, калган вакытларын кырыс тәртипле колониядә уздырачак. Кырымтатарлар 2021 елның августында, Русия аннексияләгән Кырымдатоткарланды. Аларның өйләрендә тентүләр узды. Русиянең Көньяк бүлгесендәге хәрби мәхкәмә узган атнада кырымтатар активисты, ""Кырым мөселманнары эше""ндә гаепләнүче Эрнес Сейтосмановны да 18 елга кырыс тәртипле колониягәхөкем иткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия мәхкәмәсе дүрт кырымтатарны 12 елдан 17 елга кадәр хөкем итте,Яңылыҡтар,1227,https://www.azatliq.org/a/32437258.html,2023-05-31T14:34:19+00:00
"Башҡортостандың төбәк лизинг компанияһы, Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектына ярашлы, Бишбүләк ауылындағы Валерия медицина үҙәге йәмғиәтенә заманса диагностика ҡорамалы алыуҙа ярҙам күрһәтте. Техниканың дөйөм хаҡы 1,4 миллион һум тирәһе тәшкил итә, шуның 1,1 миллион һумы льготалы шарттарҙа 36 ай срок менән финансланған. Бындай ярҙам клиникаға өс үлсәмле ультратауыш аппараты  алырға, медицина үҙәгенең диагностика мөмкинлектәрен арттырырға ярҙам итте. – Шәхси медицина ойошмалары средстволарын яңыртыуға һәм заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыуға әүҙем тотона.  Техник базаны яңыртыуҙың бер ысулы – лизинг, бюджетҡа көс төшөрмәйенсә ҡиммәтле ҡорамалдар алырға булыша, – тип билдәләне эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Айырыуса ультратауыш системалары, ЭКГ, МРТ аппараттары, стоматология, эстетик медицина һәм косметология  өсөн ҡорамалдар алыуҙа льготалы лизинг ҙур һорау менән файҙалана. Валерия медицина үҙәге йәмғиәте 2018 йылдан медицина хеҙмәттәре күрһәтә. Ошо ваҡыт эсендә меңәрләгән пациенттарына ярҙам ҡулы һуҙҙы, үҙен заманса медицина учреждениеһы итеп раҫланы. Иҡтисадты үҫтереүгә дүрт милли проект арналған. Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад проекты (нацпроект Эффективная и конкурентная экономика) бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫешенә йоғонто яһаясаҡ, уның өсөн сәнәғәт, техно-һәм бизнес парктары инфраструктураһын киңәйтәсәк. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Лизинг компанияһы ярҙамға килде,Иҡтисад,1588,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-02-19/lizing-kompaniya-y-yar-am-a-kilde-4584724,2026-02-19T08:30:00+00:00
"– Бөгөн Волга буйы федераль округындағы иң ҙур мәктәпте асабыҙ. Был балалар өсөн ысын мәғәнәһендә инновацион тәрбиә, мәҙәни, спорт һәм ял итеү үҙәге. Унда белем алыусыларҙың һәм сығарылыш уҡыусыларының ҙур ҡаҙаныштары тураһында күп тапҡырҙар ишетербеҙ, тип ышанам. Иң мөһиме – мәктәп Тыуған илде яратыусы кешеләр тәрбиәләһен, – тине Радий Хәбиров. – Бөтә балаларға ла яҡшы уҡыуҙарын теләйем. Уҡытыусыларға мөһим һәм яуаплы хеҙмәтегеҙ өсөн рәхмәт белдерәм, бында эшләү күңелегеҙгә хуш килһен. Республика Башлығы мәктәпте төҙөүсе эшселәргә лә рәхмәт белдерҙе һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. 31 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанлы мәктәп бинаһы «А» хәрефе формаһында төҙөлгән. Бында бөтәһе 96 уҡыу кабинеты, дүрт спорт залы, стадион, бер нисә уйын майҙансығы, медицина блогы бар. Һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн лифт, пандустар һәм айырым санитар бүлмәләр булдырылған. 164-се Мәғариф үҙәге директоры Миләүшә Мырҙағәлина, учреждениела «Тулы көн мәктәбе» программаһы тормошҡа ашырыла, тип хәбәр итте. Йәғни уҡыусыларҙың дәрестәрҙән һуң түңәрәктәргә һәм секцияларға йөрөү, ижад һәм спорт менән шөғөлләнеү мөмкинлеге бар. Бынан тыш, белем усағында «Мөмкинлектәр мәктәбе» проекты булдырылған – ул профилле йүнәлешле «Ломоносов фән мөйөшө» (тәбиғи-ғилми), «Кулибин оҫтаханаһы» (технологик), «Пушкин ҡунаҡ бүлмәһе» (гуманитар) кабинеттарын үҙ эсенә ала. Шулай уҡ медицина, полиция, психология-педагогия, эшҡыуарлыҡ кластары һәм креатив индустриялар класы ойошторолған. Дәрестәрҙән һуң балалар робототехника, авиамоделләштереү, программалау, блоггинг, театр һәм ораторлыҡ сәнғәте, актёрлыҡ оҫталығы, мультипликация, нәшриәт эше, спорт туризмы түңәрәктәрендә, шулай уҡ шахмат, шашка, волейбол, гандбол, баскетбол секцияларында шөғөлләнә ала. – Бөгөн 1-8 кластар тулыһынса комплектланған, 1 339 бала белем аласаҡ. Беҙҙә 10 беренсе класс асылды, – тип өҫтәне Миләүшә Мырҙағәлина. – Быйылғы уҡыу йылында 9-11 кластарға ла уҡыусылар йыйырға планлаштырабыҙ. Ә 2026 йылдың 1 сентябренән ата-әсәләрҙең һорауы буйынса һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн коррекция кластары һәм аутизм спектры боҙолған беренсе класс уҡыусылары өсөн ресурс класы асырға ниәтләйбеҙ. Радий Хәбиров заманса видеокүҙәтеү системаһы менән йыһазландырылған һаҡ пунктын, биология һәм башланғыс кластар кабинеттарын, лабораторияларҙы, дизайн студияһын, 494 урынлыҡ тамаша залын, спорт залын, 700 урынлыҡ ашхананы һәм эко-кафены ҡараны. Кабинеттарҙың барыһында ла интерактив ҡорамалдар ҡуйылған, ә оҫтаханалар заманса техника менән йыһазландырылған. – Волга буйы федераль округының иң ҙур мәктәбе буш урында тиерлек барлыҡҡа килде. Был мөһим объектты төҙөү беҙгә еңел бирелмәне. Тапшырыу ваҡытын бер нисә тапҡыр күсерергә тура килде. Ниһайәт, быларҙың барыһы ла артта ҡалды, – тип билдәләне республика Башлығы журналистар менән әңгәмәлә. – Беҙ балалар өсөн иң яҡшы шарттар булдырырға тырыштыҡ, мәктәпте заманса ҡорамалдар менән йыһазландырҙыҡ. Хәҙер барыһы ла уҡытыусылар ҡулында – бар процестарҙы яйға һалыу һәм эште уҡыусылар дәрестәргә теләк менән йөрөрлөк итеп ойоштороу мөһим. Башҡортостан Республикаһы Башлығы сайтынан",Өфөлә Волга буйы федераль округындағы иң ҙур мәктәп үҙ ишектәрен асты,Йәмғиәт,3111,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-17/f-l-volga-buyy-federal-okrugynda-y-i-ur-m-kt-p-ishekt-ren-asty-4581866,2026-02-17T15:07:00+00:00
"Посетителей ждут экспозиции уникальных произведений рукоделия. Здесь можно будет увидеть кованые, литые изделия, изделия шорного ремесла (седла, уздечки, нагайки, кнуты), а также разные виды традиционной башкирской попоны – сергетыш, войлочные изделия и предметы, созданные из дерева. Участниками выставки станут около 40 талантливых мастеров из Баймакского, Абзелиловского, Бурзянского, Гафурийского, Учалинского, Ишимбайского, Зилаирского, Белорецкого, Миякинского и Бижбулякского районов, Стерлитамака, Сибая, Нефтекамска, Ишимбая, Уфы, Челябинской области и Республики Казахстан. На фестивале для всех желающих проведут мастер-классы. Здесь каждый сможет попробовать самостоятельно изготовить накидки на лошадь «септә». Настоящим открытием станет знакомство с секретами тамбурной вышивки, позволяющей создавать изысканные орнаменты. Гостям «Башкорт аты» предложат присоединиться к мастер-классам по изготовлению сергетыш, освоить тонкости деревянной резьбы или научиться создавать оригинальные войлочные изделия. Начало работы выставки-продажи «Город мастеров» в 9.00.",На фестивале «Башкорт аты» откроют секреты старинных башкирских ремесел,Яңылыҡтар,1072,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-04/na-festivale-bashkort-aty-otkroyut-sekrety-starinnyh-bashkirskih-remesel-4373138,2025-09-04T11:11:00+00:00
"Яңауылда ҡаланың төньяҡ өлөшөн яҡшыртыу проектын әҙерләгәндәр. Башҡортостан Башлығы эш сәфәрендә ошо проект менән танышҡан. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яңауылдың яңырыуы,Яңылыҡтар,301,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-24/ya-auyldy-ya-yryuy-4549415,2026-01-24T21:30:00+00:00
"Фәтхулла ИсхаковфикерләрБашкортстанда яшәүче Фәтхулла Исхаков канунсыз 13 елга ирегеннән мәхрүм ителүе өчен 450 миллион сум таләп итә. Ул бу акчаларны Русия финанс министрлыгыннан түләттерүне сорап, Уфаның Ленин районы мәхкәмәсенә мөрәәгать иткән, дип иткерә""Коммерсантъ"". ""Бөтен тикшерү буе милиция һәм прокуратура хезмәткәрләре тарафыннан көч куллану һәм түбәнсетүләргә дучар булдым. Кылмаган инаятьне танырга мәбүр итеп, мине кыйнадылар да, ач та тоттылар"" диелә аның гаризасында. Исхаковның яклаучысы Виталий Буркин""кешедән мыскыл иткән дәүләт барысын да капларга тиеш"" дип саный. ""Фәтхулла Исхаков очрагында, гаеплеләргә әза биреп булмаячак. Хәрәмләшүчеләр барысы да үлгән. Әмма Башкортстанның хәзерге хөкемдарлары һәм прокурорлары да бар бит әле. Соңгы 10 елда алар хөкем карарын кире карауга нык аяк чалды"" ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда нахакка 13 ел төрмәдә утырып чыккан Фәтхулла Исхаков хакимиятләрдән 450 миллион сум таләп итә,Яңылыҡтар,918,https://www.azatliq.org/a/32502160.html,2023-07-13T12:49:52+00:00
"фикерләрКазанның Вахитов районы мәхкәмәсе Тамерлан Хәйретдиновны гаскәрне ""кимсетү""дә гаепле дип тапкан (Административ хокук бозулар кодексының 20.3.3 маддәсе, 1 елеше) һәм 35 мең сум штраф салган. Бу хактагы карарны мәхкәмәнең эш кәгазьләрендә "". Реалии""тапкан. Мәхкәмә карары быел 30 октябрьдә чыккан. Эш материалларыннан күренгәнчә, Тамерлан Хәйретдинов ""Русия белән Украина арасындагы вазгыятькә үзенең мөнәсәбәтен тирә яктагы гражданнарга күрсәткән һәм Украина байрагын тагып йөрткән"". Мәхкәмә утырышында Хәйретдинов гаебен танымаган, чынлап та аркага аса торган букчасының каешына Украина байрагы тагуын, ""махсус хәрби операциягә"" (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ) каршы булуын аңлаткан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казандагы мәхкәмә букчасына Украина байрагы таккан иргә 35 мең сум штраф салган,Яңылыҡтар,814,https://www.azatliq.org/a/32706852.html,2023-11-29T13:38:25+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТикшеренү авторлары төбәкләрнең мөмкинлекләренә карап аларның сугыш кирәк-яраклары белән тәэмин итүен, хәрбиләрне мобилизацияләү, һуманитар ярдәм илтү кебек күрсәткечләрне исәпкә алган. Русиядә төбәкләрнең Украинага һөүмдә (хакимиятләр аны ""махсус хәрби операция дип атый - ред. ) ни дәрәәдә катнашуыныңрейтингытөзелгән. Тикшеренүне Мәскәүнең сәяси мәгълүмат үзәге үткәргән. Бу рейтингта Башкортстан — өченче, Татарстан — алтынчы урында тора. Тикшеренү авторлары төбәкләрнең мөмкинлекләренә карап аларның сугыш кирәк-яраклары белән тәэмин итүен, хәрбиләрне мобилизацияләү, һуманитар ярдәм илтү кебек күрсәткечләрне исәпкә алган. Беренче урында Мәскәү белән Мәскәү өлкәсе тора. Тикшеренү авторлары контракт төзүчеләргә шәһәрнең иң күп акча түләвен дә исәпкә алган. Икенче урында — Петербур белән Ленинград өлкәсе. Башкортстан беренче өчлекне йомгаклый. ""Төбәк итәкчелегенең махсус хәрби операция ихтыяларын тәэмин итүгә оператив һәм тирәнтен әлеп ителүе. Халык белән, МХОда катнашучылар һәм аларның гаилә әгъзалары белән күләмле патриотик һәм аңлату эшләре алып бару. Ихтыяри хәрби төркемнәр иң күбе биредә оешкан, хәрбиләргә бөтен яклап ярдәм әелдерелгән"", дип, тикшеренүдә Башкортстанның ""казанышлары"" тасвирланган. Татарстанны да үзендә оештырган ихтыяри батальоннар саны һәм хәрби бүлекчәләргә ярдәм итү ягыннан алдынгы урыннарга чыгарганнар. Бу исемлектә шулай ук Чечня, Краснодар, Төмән төбәкләре дә бар. Сәяси мәгълүмат үзәге Татарстанны һәм Башкортстанны мөселманнар яши торган милли республикалар арасында телгә ала, алар ""тышкы көчле басымга һәм чит илләрдән ясалган максатчан имергеч эшчәнлеккә каршы торды"", дип тапкан. ""Өлешчә мобилизация вакытында Башкортстан белән Татарстанда ялган мәгълүмат тарату, кешеләрне буйсынмаска һәм башка инаятьчел эшчәнлеккә чакырулар күзәтелде"", диелә тикшеренүдә. Мәсәлән имештер Татарстанда 55 мең кешене мобилизацияләүләре турында хәбәр таралган. ""ирле хакимиятләргә билгеле, бу белешмәләрне кире кагарга, куелган мобилизация планы күрсәткечләрен ачмаска туры килде"", ди тикшеренүчеләр. Әлеге хисапны тәкъдим иткән вакытта үзәкнең баш мөдире Алексей Мухин""милли республикаларда киеренкелек үзәкләре"" булдырмакчылар иде, диде. ""Бигрәк тә Дагыстанда, Татарстанда, Башкортстанда бу шактый ачык күренде"", дидеул. Шулай ук Мухин Татарстан белән Башкорстанның Луһански ""халык республикасы""нда үз логистика үзәкләрен булдырды, алар аша төбәкләрдән сугышта катнашучы хәрбиләрне тәэмин итеп торды, дип мактый. Татарстан белән Башкортстанны контрактчыларга бер тапкыр түләнә торган акчаларны иң күп бирүче төбәкләр арасына керткәннәр. Татарстанда бу 2,8 млн сум, Башкортстанда 2,7 млн. Самар өлкәсендә — 4 млн, Түбән Новгородта — 3 млн сум. Тикшеренүнең төбәк башлыкларының сугышка ни кадәр өлеш кертүен бәяләгән урыны да бар. Идел буе төбәкләре арасында анда Башкортстан башлыгы Радий Хәбировкаурын күп бирелгән. Аны төбәк башлыклары арасында ""беренчеләрдән булып"" сугышта катнашучыларны төбәк хөкүмәтендә аваплы вазифаларга билгеләргә дигән тәкъдим белән чыгыш ясады"", дип искә алалар. Башкортстанда хөкүмәткә хәрбиләрне билгеләүләре турында рәсми хәбәр ителмәде. Хәзерге вакытта сугышта катнашкан 34 кешенең шәһәр һәм район шураларында депутатбулып торуыбилгеле. Шулай ук Хәбировның берничә тапкыр фронтка баруы, һоспиталләрдә эшләү өчен хатын-кызлардан отрядлар оештырырга тәкъдим итүе, сугышта катнашучылар һәм аларның гаиләләре белән аралашып торуы да телгә алына. Тикшеренү авторлары төбәкләрдәге сәнәгать оешмаларының сугышка китергән файдасы турында да өйрәнергә онытмаган. Идел буе төбәкләре ""махсус хәрби операция"" ихтыялары өчен иһазлар итештерүдә актив катнаша, дип яза алар. Татарстан оешмалары арасында Казан дары ширкәте, ""Ремдизель"", Түбән Камадагы ""Симпл"" һәм ""Алабуга"" махсус икътисадый зонасы телгә алына. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украинага һөүм итүгә иң зур өлешен керткән Русия төбәкләре арасында Башкортстан — өченче, Татарстан — алтынчы урында",Яңылыҡтар,3921,https://www.azatliq.org/a/ukrainaga-hojum-ituga-ing-zur-oleshen-kertkan-rusiya-tobaklare-arasinda-bashkortstan-ochenche-tatarstan-altinchi-urinda/33342579.html,2025-03-10T16:22:51+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Башкорт теле генә түгел, урыс теле дә кысрыклап чыгарыла. Карл Маркс яки Мостай Кәрим урамыннан узганда башка бер илдә кебек хис кала, андагы язулар гел инглизчә"", дип зарланган ул. Башкорт язучысы Айгиз Баймөхәммәтов Башкортстандагы элмәтакталарда инглиз телен чикләргә тәкъдим итә. Бу хакта ул бүген Башкортстан парламентының фән, мәгариф, мәдәният, яшьләр сәясәте һәм спорт комитеты утырышында әйтте, дип иткерә""РБК"". Ул Русиянең күпчелек төбәкләрендә элмәтакталарда инглиз телен куллануны чикләү турында кануннар кертелде, дип аңлаткан. ""Бездә дә вазгыять шундый - башкорт теле генә түгел, урыс теле дә кысрыклап чыгарыла. Карл Марксяки Мостай Кәримурамыннан узганда башка бер илдәге кебек хис кала, андагы язулар гел инглизчә. Бездә башкорт кына түгел, урыс телен дә якларга кирәк, шуңа күрә бәлки башка төбәкләрнең тәрибәсен бездә дә кулланыргадыр? Чөнки бу бик үк әйбәт түгел"", дигән ул. Комитет рәисе Айбулат Хаин Дәүләт ыенында бу мәсьәлә белән бәйле башка төбәкләрдәге тәрибәләрне өйрәнделәр, дигән. ""Мин сезнең белән тулысынча килешәм, оешмаларга чит ил атамалары бирелә. Бигрәк тә беренче чиратта сәүдәгә корылган оешмаларга. Без бит үзебезнең илебездә яшибез, оешмага урысча, башкортча матур исем сайлап булмый мени? Нигә күп кенә сәүдәгә корылган оешмалар өчен инглиз теле өстенлекле булып тора? "", дигән ул. Уфада инглиз, башкорт һәм урыс телендәге элмәтакталарны 2015 елда, махсус рәвештә, Шанхай хезмәттәшлек оешмасы һәм БРИКС оешмасы ыеннарынуздырыр алдыннанкуйганнар иде.6 февральдә, Русия думасы икенче һәм өченче укылышта вазифаи затларның һәм ватандашларның урыс әдәби теле нормаларын үтәвен контрольдә тоту турында канун кабул итте. Думаның мәдәният комитеты рәисе Елена Ямпольская әлеге үзгәрешләрне беренче чиратта кулланучылар хокукын яклау турындагы, медиалар һәм реклам турындагы кануннарга, шулай ук Шәһәр төзелеше кодексына кертергә кирәк, дип белдергән иде. Ямпольская әйтүенчә, аеруча торак комплексларга исем биргәндә чит сүзләр еш кулланыла. ""Һауслар"", ""клаблар"", ""форестлар"", ""гарденнар"". Кайчак кайсы илдә булуыңны оныта башлыйсың. Туган телеңне якламый торып, илеңнең ватанпәрвәре булып булмый. Моны бездән тормыш таләп итә, президент таләп итә"", дидеул. Канун дәүләт теле буларак урыс телен кулланганда чит тел сүзләре катыштыруны тыя, андый сүзләрне урысча аналогы булмаса гына кулланырга рөхсәт ителә. Шулай ук норматив сүзлекләрдә булган чит тел сүзләрен генә кулланырга яраячак. Мондый сүзлекләрне исә Русия хөкүмәте раслаячак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкорт язучысы Айгиз Баймөхәммәтов Башкортстандагы элмә такталарда инглиз телен чикләргә тәкъдим итә,Яңылыҡтар,2629,https://www.azatliq.org/a/bashkort-yazuchisi-aygiz-baymohammatov-bashkortstandagi-elmataktalarda-ingliz-telen-chiklarga-takdim-ita/33107219.html,2024-09-05T17:59:06+03:00
"Состязание позволит авторам федеральных и региональных СМИ, интернет-порталов, блогов, а также творческим коллективам образовательных учреждений со всей России представить свои работы. На конкурсе представлены 17 номинаций. Среди новых направлений – категория «Пушкинское перо», посвященная 225-летию со дня рождения Александра Пушкина. Среди традиционных остается номинация «Наставник-просветитель» для педагогов и наставников, освещающих тему образования в социальных сетях. Узнать подробности и подать заявку можнона сайте. Победители станут известны в декабре на торжественной церемонии награждения в Москве. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Открыт прием заявок на Всероссийский конкурс «ПРО Образование – 2024»!,Яңылыҡтар,735,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-22/otkryt-priem-zayavok-na-vserossiyskiy-konkurs-pro-obrazovanie-2024-3858052,2024-07-22T20:58:00+00:00
"В этом году участвовать в чемпионате будут 38 команд из 16 стран — всего около 300 человек. География участников охватывает не только регионы России, но и страны ближнего и дальнего зарубежья: Узбекистан, Казахстан, Беларусь, Алжир, Гана, Эфиопия, Монголия, Палестина, Мозамбик, Гвинея, ЮАР, Буркин-Фасо, Ирак, Зимбабве, Китай и Египт. Цель «Гео Вызова» — популяризация геологии, формирование карьерных траекторий для студентов, повышение их профессиональных навыков и укрепление прямых связей между талантливыми молодыми специалистами и ведущими работодателями отрасли. Программа чемпионата включает 12 сложных этапов, на которых участникам предстоит продемонстрировать свои знания и умения: радиометрия, минералогия и петрография, палеонтология, геологический маршрут, шлиховое опробование, гидрогеология, тестирование, геохимия, нефть и газ, полевая стоянка, геологический разрез и кристаллография. Экспертами и наставниками выступят ведущие геологи из Роснедр, подведомственных организаций, крупнейших компаний-недропользователей, профильных вузов и Института геологии УФИЦ РАН. Помимо напряженной соревновательной программы, участников ждет насыщенная культурная и спортивная жизнь: экскурсии по Уфе и уникальным природным объектам Башкортостана, встречи с потенциальными работодателями и испытание сил в «Гонке Героев». Торжественное открытие с участием руководителя Роснедр Олега Казанова и Главы Республики Башкортостан Радия Хабирова запланировано на 8 сентября. Церемония награждения победителей и закрытие чемпионата состоятся 17 сентября. Главным призом для лучших команд станет возможность пройти стажировку на предприятиях геологической отрасли. — Наша республика, выступившая инициатором проведения третьего международного геологического чемпионата, уверенно заявляет о себе как об одном из центров мировой геологии. Совместно с Роснедрами мы формируем фундамент для развития геологической науки и возрождаем интерес к профессии геолога. Это масштабное событие особенно ценно тем, что его главные участники – студенты. Именно от их знаний и компетенций зависит будущее горнорудной промышленности, экономический рост и решение ключевых социальных задач. Уверен, что чемпионат не только расширит географию участников, но и укрепит кадровый потенциал отрасли. С нетерпением ждём всех в Башкортостане, – подчеркнул министр природопользования и экологии Республики Башкортостан Нияз Фазылов. Следить за ходом подготовки и самыми яркими моментами «Гео Вызова-2025» можно будет в официальном -канале чемпионата, где будут публиковаться эксклюзивные репортажи, интервью и фото прямо с места событий. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Башкортостан станет центром мировой геологии,Яңылыҡтар,2784,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-09-04/bashkortostan-stanet-tsentrom-mirovoy-geologii-4373093,2025-09-04T10:58:00+00:00
"Ҡарсәйемдең диабеты башланғыс стадияла һәм участка табибы етди ҡараш менән бөтә теләгән ризыҡты ла ашамағыҙ, тип һөйләй байшлағайны, ул уны туҡтатып: Ә, ашаһам, нимә булыр? – Оҙаҡ йәшәмәйәсәкһеҙ, – тине табип фажиғәле тауыш менән. Ярай, 86 йәшкә еткәс,  үлһәң дә ярай, тип инсулин ҡаҙайбыҙ  һәм нимә теләйбеҙ, шуны ашайбыҙ. Ишек алдында ир-егеттәр менән шахмат уйнай һәм еңә! «Күңелле ҡарсыҡтар» хорында йырлай, бер театрҙы ла ҡалдырмай, ҡаланың бөтә бушлай сараларына һәм концерттарына йөрөй. Ә күптән түгел үҙенән 8 йәшкә кесе бер тол бабай табып алған. Хәҙер улар бергә теттерә. Үткән ял көндәрендә егет ҡыҙҙы квадроциклда ултыртып йөрөткән. Унан ҡайтҡас, киске аш ваҡытында өй шарабы эскәндәр ҙә икәүләшеп, телевизор ҡарайбыҙ тип, диванда, балалар һымаҡ, ултырған килеш йоҡлап киткәндәр. Баҡсанан ҡайтып ингәндә, быларҙы шул килеш тап иттек. Шулай итеп, өләсәй – телһеҙ ҡалған әсәйҙе, аптырауҙан күҙе шар булған ейәндәрҙе, был хәлдең тик ҡыҙыҡ яғын ғына күреп шарҡылдап көлгән атайҙы үҙенең яңы дуҫы менән таныштырҙы. Ныҡ яратам яратам өләсәйемде – энергияһы йәштәрҙекенә ҡарағанда ла ташып тора. Ул тормошто ярата һәм унан ләззәт алып йәшәй  белә. Әсәйемдең: Улай уҡ ҡыланырға ярамаҫ ине. .? тигәненә. Өләсәйем: Ә күпме һуң ул ғүмер кешегә бирелгән? .. , ти ҙә шулай йәшәүен дауам итә «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Шундай ҡартлыҡ теләйем,Юмор,1962,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-10-06/shunday-artly-tel-yem-4416486,2025-10-06T15:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУзган ел икътисади кыенлыклар аркасында фестиваль үткәрелмәде. Бер ел тукталып торганнан соң, быел ""Алтын каләм"" яшь журналистлар фестивале оештырыла. Бәйгенең финал өлешенә үткән 72 катнашучыны Казанда өч көн дәвамында ""Татмедиа"" агентлыгында узучы күчмә мәктәпкә ыйдылар. Алар белән очрашуда Татарстан Дәүләт шурасы депутаты Римма Ратниковабулачак журналистларны ""мәгълүмати сугыш"" шартларында эшләргә әзерләнергә чакырды. ""Халыкка мәгълүмат тарату — зур аваплылык. Үзеңнең шәхси фикереңне, позицияңне иткерәсең. Бүгенге мәгълүмати сугыш шартларында дөрес, тикшерелгән мәгълүматны кешеләргә иткерү — бик мөһим"", диде ул. Быел фестиваль биш тематик юнәлештә узачак. Бу — патриотик тәрбия, яшьләрнең психологик саулыгы һәм сәламәт яшәү рәвеше, милләтара берлек, гаилә һәм фәнни-технология үсеш елы. Фестивальгә барлыгы 308 гариза килгән. Шуларның 72 се финалга үткән. 13-15 майда алар ""Татмедиа"" агентлыгына караган редакцияләрдә күчмә мәктәптә тәрибә алалар. иңүчеләрне июнь ахыры — июль башында Казанга ыячаклар. Фестиваль кысаларында өч гран-при биреләчәк. Аларның икесе Казан федераль университетының журналистика Югары мәктәбенә һәм Филология институтына, берсе — Казан энергетика университетына укырга керә алачак. Шулай ук югары уку йортларында һәм техникумнарда эшләүче медиа үзәкләр өчен ике номинация уйнатылыр дип көтелә. иңүче үзәкләргә 1 млн сум вәгъдә итәләр. Бәйгедә катнашучылар 8 номинациядә көрәшәчәк. Аерым алганда, татар һәм урыс басма матбугаты, радио һәм подкаст, ТВ һәм видеоблог, фотожурналистика, дизайн һәм верстка, , реклам һәм әмәгатьчелек белән элемтә юнәлешләре. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Алтын каләм"" фестивалендә яшь журналистларны ""мәгълүмати сугыш"" шартларында эшләргә әзер булырга чакырдылар",Яңылыҡтар,1751,https://www.azatliq.org/a/altin-kalam-festivalenda-maglumati-sugish-shartlarinda-eshlarga-azer-bulirga-chaqirdilar/32944600.html,2024-05-13T18:20:31+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБалалар әдәбиятын контроль итүче эшче төркем төзелгән, аңа депутатлар, дәүләт оешмалары вәкилләре, нәшерләр һәм кибет хуалары кергән. Башкортстанда балалар әдәбиятын контрольдә тоту өченэшче төркем төзегәннәр. Бу хакта бүген, 20 ноябрьдә республика парламентының матбугат хезмәте хәбәр итте. Депутатлар фикеренчә, ""тиешле контроль булмаганда"" китаплар балаларда ""әйләнә-тирә дөньы турында дөрес булмаган күзаллау"" формалаштыра ала һәм бу китапларда ""көч куллану, рәхимсезлек, начар гадәтләрне пропагандалау, кимсетү"" булырга мөмкин. Шулай ук китаплар ""баланың психикасына тискәре йогынты ясарга"" — ""куркыныч киңәшләр бирергә, курку һәм башка тискәре хисләр уятырга мөмкин"" ди алар. Депутатлар Русия Язучылар берлеге мәгълүматларына таяна: берлек 930 китапнытикшергәнһәм аларның 60 проценты ""киләчәккә битарафлык тудыра, хатын-кызлар белән ир-атларның традицион рольләрен кире кага"" дип тапкан. Язучылар берлеге белешмәләренчә, узган ел Русиядә 39 мең балалар китабы чыккан. ""Үз вакытында дәүләт балалар әдәбиятына игътибар бирүдән тулысынча читләште. Нәтиәдә пионерлар аланындагы малайларның бер енесле мәхкәббәтен тасвирлаучы роман — йөзләгән мең данә тираж белән сатыла торган бестселлерлар арасында"", дип искәрткән Башкортстан парламенты башлыгы Константин Толкачев. Мөгаен ул Елена Малисова белән Катерина Сильванованың ""Пионер галстугында әй"" (""Лето в пионерском галстуке"") китабын күз уңында тоткандыр. Толкачев бу ""проблемны"" шул исәптән әти-әниләр ярдәме белән дә хәл итеп була, дигән. Ул балалар әдәбиятын контроль итүгә әти-әниләрне дә кушылырга чакырган. Толкачев һәр мөрәәгатьне игътибар белән караячакларын әйткән. Балалар әдәбиятын контроль итүче эшче төркемгә депутатлар, дәүләт оешмалары вәкилләре, нәшерләр һәм кибет хуалары кергән. Әлегә фәрман үзе чыкмады, комиссиягә кемнәр кергәндер — әлегә билгеле түгел. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда балалар әдәбиятын контрольдә тотачаклар,Яңылыҡтар,1985,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-balalar-adabiyatin-kontrolda-totachaklar/33209121.html,2024-11-20T12:53:24+03:00
"Илдарҙың ағаһы өйләнде. Күрһәтергә тип алып ҡайтҡан еңгәһе ҡыйғас ҡашлы, аҡ ҡына йөҙлө сибәр ҡыҙ ине. Туйҙа еңгәһенә ике тамсы һыуҙай оҡшаған ҡыҙҙы күреп, Еңгәмдең матур ғына һеңлеһе лә бар икән, – тип уйланы һәм йәһәтләп ҡоҙасаһы менән барып танышты. Һеңле тигәне апай булып сыҡты, ғаиләлә ике бөртөк кенә булып үҫкән ҡыҙҙарҙың аралары йәш ярым ғына икән.",Ҡоҙа менән ҡоҙаса,Йәмғиәт,356,https://henek.info/articles/common_material/2025-03-17/o-a-men-n-o-asa-4159615,2025-03-17T12:10:00+00:00
"Ҡаланан ялға ҡайтып, шәмбе көн һөйгәне Әмир менән клубҡа сыҡҡайнылар. Үҙҙәре кеүек студенттар байтаҡ. Егете менән һөйләшеп, күрешеп танһығы ла ҡанмағайны Мәүсиләнең. Шул ваҡыт Аҡ бейеү иғлан иттеләр һәм класташы Гөлзифа Әмир алдына килеп тә баҫты. Уларҙың йылмайып һөйләшә-һөйләшә бейегәндәрен күреп, йөрәге ҡыҫылды Мәүсиләнең. Шул тиклем егетен ҡыҙғанды, хатта бейеп бөткәндәрен дә көтмәй клубтан сығып йүгерҙе. Минең эргәмә башҡа килмә. Мин күрмәгәндә Гөлзифа менән осрашаһығыҙҙыр әле. Юҡҡа бейергә саҡырмағандыр. Миңә уртаҡ егет кәрәкмәй тип ҡабалана-ҡабалана телефон аша хәбәр ебәрҙе. Әмирҙең ҡат-ҡат шылтыратыуына ла яуап бирмәне. Ошо көнләшеүе арҡаһында нисә тапҡыр һүҙгә килештеләр бит инде. Һуңғыһында Әмире: Мәүсилә, миңә һинән башҡа бер кем дә кәрәкмәй, юҡҡа бер-беребеҙҙең йөрәген яндырмайыҡ, – тигәйне. Ҡыҙҙың сабырлығы оҙаҡҡа етмәне. Ана шул уйламаған ҡылығы арҡаһында юғалтты Әмирен Мәүсилә. Ялға ғына ҡайтҡан ҡыҙ икенсе көнгә Өфөгә, егет Стәрлетамаҡҡа китеп барҙы. Тәкәбберлек, ғорурлыҡ тигән күренеш көслө булып сыҡты. Үҙ-ара аралашыу юҡтан ғына өҙөлдө лә ҡуйҙы, ләкин йөрәктәренән генә бер-береһен алып ташлай алманылар. Юғары уҡыу йортон тамамлағас, әхирәттәре бер-бер артлы кейәүгә сыға башланы. Мәүсиләнең дә ҡарт ҡыҙ булып ултырып ҡалғыһы килмәне, курстағы иң аҡыллы егет Азатҡа тормошҡа сыҡты, ләкин ире ни тиклем генә һәйбәт булмаһын, Мәүсиләнең йөрәген яулай алманы. Хатта бер-бер артлы тыуған алма кеүек балалары – Мәрйәм менән Данил да уларҙың араһын яҡынайтманы. Бер-береһенә ҡарата булған һүрән генә йылылыҡ та ваҡыт үтеү менән һүрелде. Өйҙәш һымаҡ бер фатирҙа йәшәү ныҡ оҙаҡҡа һуҙылманы. Кесе улдары Данил мәктәпте уҡып бөтөүгә, ире икенсе бер ҡатынға сығып китте. – Миңә ҡарата һалҡынлығыңды ғүмер буйы тойоп йәшәнем. Балалар хаҡына иғтибар итмәҫкә тырыштым. Был донъяла бер йәшәйбеҙ, минең дә һөйөп-һөйөлгөм килә, – тип ҡыҫҡа ғына итеп аңлатты ул үҙенең ҡарарын хушлашҡан саҡта. Мәүсилә иренең сығып китеүенә артыҡ бик ҡайғырманы ла. Хатта уға шулай уңайлыраҡ та ине. Яратмаған кеше менән йәшәгәнсе, яңғыҙың булыуың мең артыҡ, балаларына ул былай ҙа ярҙам итәсәк, тип уйланы ҡатын. Күңеле тартылып торған кеше булмағас, иренең юҡлығына ла тиҙ күнегеп китте. Ҡыҙы Мәрйәм кейәүгә сығам тигәс кенә, атаһын да саҡырырға кәрәклеге тураһында һөйләшеү булды. Ҡыҙҙарын һоратырға килер көндә Азат та ишек ҡаҡты. Егерме йылға яҡын бергә йәшәгән ирен байтаҡ ваҡыт күрмәһә лә, һағынғанлығын тойманы Мәүсилә. Күптәнге таныштар, дуҫтар һымаҡ ҡына аралашып, дөйөм мәшәҡәттәр тураһында һөйләшеп киттеләр. – Беҙҙең килен ошо йортта йәшәйме? Һаумыһығыҙ, ҡоҙалар! – тигән көр тауышҡа Мәүсилә ишек яғына әйләнеп ҡараһа, йәшлек йәре Әмирҙең инеп килеүен күрҙе. Бындай күрешеү Әмир өсөн дә көтөлмәгән булды. Икеһе лә тәүҙә юғалып ҡалғандай булһа ла, һиҙҙермәнеләр. Күрше генә ҡалала йәшәгәндәр, быға тиклем бер ҙә күрешмәүҙәренә ғәжәп итте Мәүсилә. Әмирҙең ҡатыны Сәлимә күрер күҙгә бик матур түгел, етмәһә, төҫөнөң ҡасҡанлығы күҙгә ташлана. Әллә ауырыймы икән? тигән уй үтте Мәүсиләнең башынан. Төҫө булмауының сәбәбен ул һуңынан ҡунаҡ табыны башланғас ҡына белде. Эске яғына бик йомшаҡ икән ҡоҙағыйҙары. Әмир нисек тә ҡатынын эсермәҫкә тырышһа ла, килеп сыҡманы. Бер аҙҙан бөтөнләй иҫерҙе, уртаға төшөп, килешһеҙ итеп бейей, башҡаларға бәйләнә башланы. Бер бөртөк улдары Айнурҙың йөҙөн ҡыҙартып, Әмиргә тиҙерәк ҡатынын алып ҡайтып китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Сәлимәнең эскелек менән мауығыуы күптән килә икән. Әллә күпме дауаланыуға йөрөтһәләр ҙә, был ғәҙәтенән арына алмаған. Киреһенсә, эскелек һаҙлығына батҡандан-батҡан. Былар тураһында Мәүсилә һуңынан Әмир һөйләгәндәр аша белде. Йәшлек мөхәббәтен күргән көндән алып Мәүсиләнең күңелендә ҡояш ҡалҡҡан, йөрәгендә йәшәү көсө артылған һымаҡ булды, тормошона йән инде. Был тойғоларын бер кемгә лә һиҙҙертмәне. Әмирҙе күреү уның өсөн байрамға әүерелде. Ҡоҙаһы булғас, күрешер өсөн сәбәптәр ҙә табылып тора. Әле балалаларҙың тыуған көндәренә баралар, Яңы йылды ла бергәләп ҡаршылайҙар. – Мәүсилә, яҙмыш юлдарыбыҙ айырылғанға үкенмәйһеңме? Йәш ваҡытта һин генә инең бит минең уйымда, башҡа кемгәлер ҡарау теләге булманы ла. Шул миңә ышанмауың ныҡ күңелгә тейҙе. Хәҙер булһа, башҡаса хәл итер инем дә. Ул ваҡыт йәшлек ҡыҙыулығы, артыҡ ғорурлыҡ көслө ине шул, – тине икәүһе генә өҫтәл янында ултырып ҡалған бер мәлдә. – Үкендем, Әмир, мең үкендем, ләкин тормош арбаһы үҙ яйы менән икенсе һуҡмаҡтан киткәйне инде ул ваҡытта. Хәҙер һинең был донъяла барлығыңдан ғына бәхет табып йәшәйем мин, – тип әйтеп өлгөрҙө Мәүсилә, күптән күңеленә йыйылған хистәрен асып. Ә бер көн таң менән Мәүсиләне телефон шылтырауы уятты. – Мәүсилә, ҡатыным мәрхүм булып ҡуйҙы бит. Йөрәге күтәрә алманы, һуңғы арала йышайғайны эскеһе. Оҙатышырға кил инде, – тине ҡоҙаһы. – Барам, әлбиттә, берәй сәғәттән килеп етермен, – тине лә Мәүсилә ҡабаланып юлға йыйына башланы. Хәйергә өйҙәге запас таҫтамалдарын, мул ғына итеп аҡсаһын алды ла сығып та китте. Илле йәшенә саҡ баҫҡан ҡоҙағыйының был донъянан китеүе йөрәк әрнеткес күренеш ине. Әмир ҡайғыһын бик күрһәтмәһә лә, улы күҙ йәштәрен тыя алманы. Ниндәй генә булһа ла, бала өсөн әсәй һәр ваҡыт иң ғәзиз кеше булып ҡала шул. Ҡоҙағыйын һуңғы юлға оҙатып, барлыҡ мәшәҡәттәрен башҡарып, өйҙө таҙартып, йыйыштырып ҡайтып китте Мәүсилә. Был ваҡиғанан һуң оҙаҡ ҡына күрешмәнеләр. Ҡоҙағыйының ҡырҡы яҡынлашҡанда Мәүсилә үҙе Әмиргә шылтыратты. – Алдан бәлеш-маҙарын бешереп алып килермен. Матурлап үткәрәйек ҡоҙағыйҙың ҡырҡын. Мәрхүмдәр доғаға ғына мохтаж инде, – тине. Әмир Мәүсиләнең һүҙҙәренә шатланып китте. – Рәхмәт, һиңә шылтыратырға  тора инем. Ҡайһылай һәйбәт булды, – тине, ихлас һөйөнөп. Шулай итеп, ҡөрьән ашын да бергәләп матур итеп уҙғарып ебәрҙеләр. Бөгөн тағы ла бер сәбәп уларҙы осраштыра – бер аҙна элек донъяға килгән ейәндәрен бала табыу йортонан ҡаршылайҙар. Был ваҡиғаны көтөп алды Мәүсилә. Шуға иртүк юлға сыҡты. Кейәүенә алдан хәбәр иткәс, ул вокзалдан уҡ ҡаршы алды. – Ейәнемә бүләккә коляска алырға теләйем. Әйҙә, юл ыңғайы магазинға инеп сығайыҡ, – тип сауҙа үҙәгенә туҡталдылар. Коляска менән генә сикләнмәне Мәүсилә. Кейемен, уйынсыҡтарҙың төрлөһөн һайлап алды. Тәғәйен ваҡытҡа бала табыу йортонда инеләр инде. Ҡыҙының, кейәүенең бәхеттән балҡыған йөҙөн күреп, Мәүсиләнең дә күңеле һөйөндө. Тыныс ҡына йоҡлап ятҡан ейәндәрен өләсәй менән олатайҙың ҡулына ла тотторҙо йәштәр. – Мәүсилә, ә бит бәләкәстә һинең дә, минең дә ҡан бар. Бәхетле, тәүфиҡле генә булып үҫһен инде, – тине Әмир, ҡәнәғәт йылмайып. Йәштәр торған фатирҙа бәләкәс кенә өҫтәл ҡороп ултырҙылар. Шул ваҡытта Әмир барыһын да шаҡ ҡатырҙы: – Балалар, беҙҙең тормошта һеҙ белмәгән ваҡиғалар ҙа бар. Уны йәшереүҙең файҙаһы юҡ. Беҙ Мәүсилә менән йәш саҡта осрашып йөрөнөк. Аҙаҡ ҡына юлдарыбыҙ айырылды. Йылдар үткәс, яҙмыш беҙҙе йәнә осраштырҙы. Был юлы Мәүсиләне юғалтҡым килмәй. Тик уның менән генә артабан бер тормош һуҡмағынан атларға теләр инем. Мәүсилә, һин быға ризаһыңмы? – тип ҡатынға төбәлде. Мәүсилә тәүҙә аптырап ҡалды, бер һүҙ өндәшә алмаһа ла, башын ҡағып, ризалығын белдерҙе, күңеле тулып күҙҙәре йәшләнде. Балаларының ҡарашында  был ваҡыт ғәжәпләнеү ҙә, шатланыу ҙа сатҡылары сағылды. Резеда Шәнгәрәева",Ҡартайғас табылған һөйөү,Хикәйә,7076,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-02-16/artay-as-tabyl-an-y-3646550,2024-02-16T13:36:00+00:00
"Декабрҙә күренекле башҡорт прозаигы, публицист, Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, республиканың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре Рәшит Солтангәрәевтең тыуыуына 90 йыл тулды. Ошо айҡанлы, Өфөлә Ә. -З. Вәлиди исемендәге Милли китапханала яҙыусының тормошо һәм ижадына арналған түңәрәк өҫтәл уҙҙы. Унда башҡорт рухиәте донъяһында танылған, абруй ҡаҙанған шәхестәр, әҙиптең тыуған яғы – Көйөргәҙе районындағы уның исемен йөрөткән гимназия уҡыусылары һәм уҡытыусылары, башҡа яҡташтары, балалары, туғандары ҡатнашты. Рәшит Ғимран улы 20-нән ашыу китап ижад итеп ҡалдырған. Уның әҫәрҙәре рус, татар, сыуаш, ҡаҙаҡ һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. Үҙ заманының иң уҡымлы, башҡорт прозаһының үҫешенә тос өлөш индергән яҙыусыларҙың береһе ул. Милли китапханалағы сарала арҙаҡлы ғалим-әҙәбиәтсе Ғиниәтулла Ҡунафин, Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары Әмир Әминев, Таңсулпан Ғарипова, халыҡ шағирҙары Ҡәҙим Аралбай, Лариса Абдуллина, шулай уҡ күренекле ижад оҫталары Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай, Сәрүәр Сурина, Миңлегөл Хисамова һәм башҡалар ҡатнашты. Осрашыуҙы телсе-ғалим Юлай Псәнчин йәнле итеп алып барҙы. Түңәрәк өҫтәлдә фекер алышыусылар Рәшит Ғимран улы тураһында йылы хәтирәләре менән уртаҡлашты. Бында йыйылыусыларҙың һәр ҡайһыһының ғүмер юлы ҡайһылыр мәлдә күренекле яҙыусы менән киҫешкән, ҡайһылары менән ҡәләмдәштәргә, остазға әйләнеп киткән. Сығыш яһаусылар яҙыусының ижади оҫталығы, үҙенсәлектәре тураһында фекер йөрөттө, уның әҫәрҙәренең уҡымлы булыуы серҙәрен асты, тормошто, кешеләрҙе яратҡанын, бының ул яҙған хикәйәләрҙә яҡшы күренгәнен айырып билдәләне. Рәшит Ғимран улы бик йор һүҙле кеше булған, был уның әҫәрҙәрендә лә сағылыш таба, яҙыусының ҡайһы бер фразалары хатта ҡанатлы һүҙгә, лаҡапҡа әйләнеп киткән. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Таңсулпан Ғариповның хәтирәләре айырыуса ҡыҙыҡлы ине. Уның Бөйрәкәй пенталогияһын ижад итеүенә лә, баҡтиһәң, Рәшит Ғимран улы сәбәпсе! Таңсулпан Хизбулла ҡыҙы был әҫәрен башта повесть итеп яҙа, һәм ул Ағиҙел журналында донъя күрә. Рәшит Солтангәрәев талантлы яҙыусының ижади мөмкинлектәрен күҙаллай, күрәһең, шуға ла журналда Таңсулпан Ғарипованың Бөйрәкәй романы баҫыла башлары тураһында анонс (алдан иғлан итеү –авт. ) бирә. Ошо юл менән ул әҙибәне киң күләмле әҫәр ижад итергә тотоноуға этәрә. Был хаҡта Таңсулпан Хизбулла ҡыҙы айырым бер йылылыҡ менән хәтергә алды. Рәшит Солтангәрәевтең ижады тураһында халыҡ яҙыусыһы: – Рәшит ағай, ысынлап та, кеше донъяһын яратты. Шул ҡатмарлы донъяны ул ҙур булмаған хикәйәләре аша бирә алды, сөнки ул характерҙар тыуҙырҙы, – тине. – Бындайҙы ысын талант ҡына булдыра ала. Ижадының тағы ла бер үҙенсәлекле яғы – халыҡсанлыҡ, тормошсанлыҡ. Ул да яҙыусының әҫәрҙәрендә тыуҙырған характерҙар аша сағылыш таба. Бына ошо сифаттар уны ҡабатланмаҫ яҙыу оҫталығына эйә ижадсы итә. Ғиниәтулла Сафиулла улы Ҡунафин Таңсулпан Хизбулла ҡыҙының фекере менән ризалашып, һәр заман үҙ яҙыусыһын булдыра, тип билдәләне. Бер нимә лә буш ерҙә барлыҡҡа килмәй, һәр нәмәнең нигеҙе була. Шул нигеҙҙҙәрҙе файҙалана, традицияларҙы дауам итә белеү ҙә кәрәк, – тине ул. Рәшит Солтангәрәев ише һүҙ оҫтаһының да ижад традицияларын дауам итеүселәр булһын, тигән теләк белдерҙе. Яҡташтары ла яҙыусыны онотмай, уны ҙур ихтирам менән хәтергә ала, ғорурлана, уның тураһында иҫтәлекте ҡәҙерләп һаҡлай. Өфөлә үткән түңәрәк өҫтәлгә алыҫ араны яҡын итеп килеп еткән көйөргәҙеләр осрашыуға айырым бер йылылыҡ, ихласлыҡ өҫтәне. Кисә ысын-ысындан йәнле аралашыу, фекер алышыу, башҡорт әҙәбиәтенең күркәм вәкиле, ҙур талант оҫтаһы Рәшит Солтангәрәевтең ижады, шәхес булараҡ та күркәм сифаттары менән һоҡланыу, рухын шат ҡылып һағынып иҫкә алыу урыны булды. Осрашыу аҙағында әҙиптең балалары – Гөлнара Рәшит ҡыҙы һәм Урал Рәшит улы һөйөклө аталарын иҫкә алырға килгән бар ҡатнашыусыларға йөрәктән сыҡҡан ихлас рәхмәттәрен еткерҙе, әле лә уны бөгөн генә осрашҡан кеүек сағыу итеп хәтерендә һаҡлаған, хөрмәт менән ҡараған заттар барлығына ҡыуаныс белдерҙе. Сараға килеүселәр иһә әҙиптең балаларына талантлы һүҙ оҫтаһы тураһында оноттормаған, уның иҫтәлегенә арнап осрашыуҙар үткәреп торған өсөн рәхмәт әйтте. Ниндәйҙер уртаҡ бер тулҡынға көйләнеп, яҡшы кәйефкә төрөнөп таралышты ҡунаҡтар. Күрәһең, яҡты донъяны, кешеләрҙе яратҡан һәм ошо тойғоно әҫәрҙәренә һалып ҡалдырған Рәшит Ғимран улының шаян булмышын туплаған рухы ла быға йоғонто яһамай ҡалмағандыр. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Донъяны, кешеләрҙе яратҡан әҙип ине",Әҙәбиәт,4445,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-19/don-yany-keshel-r-e-yarat-an-ip-ine-4514629,2025-12-19T14:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатар телен куллану өчен рәхмәт хаты исә кибетләр челтәренә бирелде.2024 елда ""Тяжело с татарским"" антипремиясе күмәк рәвештә Казанның Иске бистәсендә урнашкан коммерция оешмаларына тапшырыла. Бу хакта бүген Казанда узган ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасында игълан ителде. — Бу оешмалар реклам максатыннан Иске татар бистәсе образын актив куллана. Әмма, ни кызганыч, үз эшчәнлегендә алар дәүләт телен кулланмыйлар, — дип белдерде сәхнәдән Дөнья татар яшьләре форумы рәисе Райнур Хәсәнов. Антипремия белән бергә ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасында татар телен хөрмәт иткән оешмалар да барлана. Быел рәхмәт хатына кибетләр челтәре лаеклы дип табылды. Бу кибетләрдә элмә такталар һәм язулар ике дәүләт телендә башкарыла, ди акция оештыручылары. ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясе кысаларында ""Тяжело с татарским"" антипремиясе 2012 елдан бирле тапшырыла. Әлеге ""бүләк"" татар телен санга сукмаган, эшчәнлекләрендә дәүләт теленә урын бирмәгән, телгә битарафлык күрсәткән оешмаларга бирелә. Антипремия башлыча дәүләт оешмаларына бирелә дип аңлата оештыручылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Тяжело с татарским"" антипремиясе быел Иске бистәнең коммерция оешмаларына бирелде",Яңылыҡтар,1202,https://www.azatliq.org/a/tyazhelo-s-tatarskim-antipremiyase-iske-bistaneng-kommertsiyale-oeshmalarina-birela/32922154.html,2024-04-26T19:42:10+03:00
"Ильми Умеровинаять эшен өйрәнгән адвокатлар документны Акмәчет районы мәхкәмәсе документлары арасында тапкан. Анда Ильми Умеровның Русия президенты тарафыннан ярлыкануы сәбәпле, аны иректән мәхрүм итү карарын үтәмәү турында язылган. Ләкин Умеровның кулында мондый карар әле дә юк. ""Бу карар мине һәм Ахтем Чийгозны Русия куәт оешмалары очкычка утыртып Анкарага юллаганнан соң алынган булса кирәк. Бу милли хәрәкәтебезнең кечкенә бер күренеше. Көрәш яңа шартларда дәвам итә"", дип язды Умеров. Аннексияләнгән Кырымнан кырымтатар мәлесе итәкчеләре Әхтәм Чийгоз һәм Ильми Умеровны Украинага тапшыруда Төркия арадашчы роленүтәде. Кырымда Мәскәүдән билгеләнгән Югары мәхкәмә Умеровны Русиянең бербөтенлеген бозуга чакыруда гаепләп ике ел колониягәхөкем иткән иде. Чийгоз 2014 елның 26 февралендә тәртипсезлекләр оештыруда гаепләп, сигез ел колониягәхөкем ителде. Кырымда аларның адвокаты Николай Полозов милли хәрәкәт итәкчеләренең Русия президенты Владимир Путиннан ярлыкау сорамаганлыгын белдергән һәм ярлыкау турында документларныталәп иткәниде.",Ильми Умеровны ярлыкау турында белдерүче документ күрсәтелде,Яңылыҡтар,1042,https://www.azatliq.org/a/29683114.html,2018-12-29T16:38:50+00:00
"Ҙур этнографик диктант – ул Рәсәйҙә йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәниәте менән таныштырыусы ағартыу  проекты. Уны башҡарып, бер ыңғайҙан этномәҙәни белемдәрегеҙҙең дөйөм кимәлен дә баһалай алаһығыҙ.  Акцияла теләгән һәр кем ҡатнаша ала, бер ниндәй сикләүҙәр юҡ. Акцияны Милләттәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ ойошторған. Диктант биремдәре тест рәүешендә төҙөлгән. Тест 30 һорауҙан тора. Диктантте үтеү ваҡыты – 45 минут. Бөтә биремдәргә дөрөҫ яуап биргән өсөн 100 балл бирелә. Барлыҡ уҡыусыларҙы, ата-әсәләрҙе, уҡытыусыларҙы Халыҡ-ара акцияла ҡатнашырға саҡырабыҙ! Бөгөн акцияның һуңғы көнө, ҡушылып ҡалығыҙ! Ҡатнашыу өсөн   рәсми сайтына инергә һәм  Диктант үтеү өлөшөн һайларға кәрәк. Диктантты үткән һәр ҡатнашыусыға сертификат тапшырыла.",Ҙур этнографик диктантта ҡатнашығыҙ,Яңылыҡтар,738,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-08/ur-etnografik-diktantta-atnashy-y-4000422,2024-11-08T11:03:00+00:00
"Казанда ""Мин татарча сөйләшәм"" чарасы, 2025 елның апрелефикерләр2025 ел Татарстандагы сәяси тормышта бушлык булды. Дөрес, быел Татарстан президентысайлаулары узды, әмма ул үтә дә формаль рәвештә үтте. Бәйсез күзәтүчеләр булмады, сайлауга бигрәк тә яшьләрне әлеп итү, гамәлдәге президент Рөстәм Миңнехановка тавыш бирергә чакыру эше алдан ук башланган иде. Югары процентлар, халыкны ябырылып сайлауларга килүе белән мактандылар, бернинди сайлау альтернативасы да, интрига да юк. Шулай да сәяси торгынлыкны татар теле тирәсендә чыккан шау-шу гына бераз селкетеп алды. Узып баручы елның чын сәяси мәсьәләсе итеп татар теле өчен көрәш имитациясе булып алды. Федераль хакимият мәктәптә татар теле дәресләрен тагын да кыскартырга теләде — моны Мәскәү ""реформа"" һәм бюрократик формулировкалар артына яшерде. Сүз дәрес сәгатьләре турында гына түгел иде, ә стандартлар дигән сүзләр белән еллар дәвамында астыртын барган урыслаштыру сәясәтен ныгытып кую турында барды. Татарстан депутатлары сак кына булса дакаршы чыкты, Татарстан хакимияте дәүләт тагарагыннан ашаган блогерларны да эшкә икте, халык фикере дип алардан кайбер сүзләрне әйттерде. Нәтиәдә депутатлар компромисскаиреште. Әмма чын көрәш 2017 елда мөһим иде, ул вакытта татар тел мотлак укутылырга тиешле фәннәр исемлегеннән чыгарылды. Иң мөһиме — халык арасында бернинди каршы чыгу, фикер әйтү булмады. Тоталь тынлык. Бөтен активизм буылып үтерелде. Хәтта гап-гади, куркыныч дип саналмаган темаларга да фикер белдерүгә урын калмады. Азмы-күпме фикер әйтә алган кешеләр Татарстанда калса да, аларга басым көчәйде, алар контрольдә тотыла, аларгаинаять эшләре ачыла, эштән куыла, кемдер инде кулга алыныптикшерү изоляторларында утыра. Бүген Татарстан, татар дөньясындагы вакыйгаларга сәясәт белгече, Дөнья татар шурасы әгъзасы Руслан Айсинкүз сала, нәтиә чыгара. Без аңа берничә сорау бирдек. — Сезнең фикерегезчә, 2025 елда Татарстанга һәм аның халкына, аның киләчәгенә йогынты ясаган иң мөһим вакыйгалар нинди булды? Руслан Айсин—Репрессияләр дәвам итә. Башта кешеләргә психологик яктан басым ясалган иде, быел күрдек: турыдан-туры реперссияләр бара, кешеләрне төрмәгә тыгалар. Татар халкының асыл шәхесләрен карасак, Фазыл Вәлиәхмәтовшәхси фикере өченизоляторда утыра. Өлкән, ихтирамлы кеше, татарның зыялысы. Татар теле өчен кыйналган Энгел Фәттаховның мәхкәмәседәвам итә. Журналист Искәндәр Сираинысындырырга телиләр, башта тентүләр, аннары инаять эшләре ачылды. Гел селкетеп торалар. Татар милли хәрәкәтенең ветераны Зиннур Әһлиуллинны 2,5 елга шартлы мөддәткәхөкем иттеләр. Тыныч кына яшәмәсеннәр диләр. Татар тарихын өйрәнгән галим Рамил Хәйретдиновбашта төрмәгә утыртылды, аннары шундаан бирде. Милли анлы журналист Рәмис Латыйповны Мәскәү шовинситларының эләкләре аркасындаэштән алдылар. Мөслим, аннары Түбән Камада итәкче булган Рамил Мулинныкулга алдылар. Ул татар анлы кеше. Мәскәү куәт структуралары андый кешеләрне хакимияттән ерак тотарга тырыша, юк итәр өчен инаять эшләре ачыла. Фәүзия Бәйрәмовага мәгълүмати һөүм оештырылды, аннары иске әңгәмәсендә әйткән фикере өчен мәхкәмә каршына китереп бастырдылар, штраф салдылар. Әле бу юбилей кичәсендә! Бусы — бер. Икенчесе — сугыш туктамады. Татарстан бу сугышка нык бәйләнгән. Татарстан белән Башкорстаннан сугышка китүчеләр дә күп, шул сәбәпле һәлак булучылар күп. Үлүчеләр, яраланучылар саны яшерелә, әмма бәйсез медиаларның саннарына караганда, Татарстанда мәетләр саны беләналдынгылар рәтендәһәм бу татарларның киләчәгенә коточкыч начар йогынты ясый. Өченче вакыйга —ул легендар ""Татарстан яшьләре"" газетасыныңябылуы. Бу — татар дөньясы өчен кара тамга. Аның кебек газеталар бүтән юк. Суверенитет елларында һәр татар укыган медиа. Татар мәнфәгатен яклый торган, үз юлы белән бара торган, бөтен көчле журналистларны, публицистларны туплаган, татар телендәге иң сыйфатлы газета 2025 елның азагында үлде. — Татарстан быел нәрсәне югалтты, ә нәрсәгә ирешә алды? — Республика сәяси субъектлыгын югалта бара. Мәскәү барысын да тартып ала, Татарстан берни эшли алмый, ул чигенә. Элита нидер тырыша, әмма нәтиәсе күренми. Татар мәктәпләре ябыла, ""мин —урыс"" дигән шигар Татарстанга да үтеп керә. Сугыш, урыс пропагандасы көчәйде. Татар конгрессы урыс дөньясы алып барган сугышка хезмәт итү юлын сайлады, Донецки якларынайөри, Сабантуйлар уздыра. Моннан соң бу оешма татар исеменнән сөйли алмый. Татарстан казнасында акча азая бара, булган акча сугышка, аңа бәйле инфраструктурага китә. Мәскәү Татарстан бай дип санап күбрәк умырып алырга тырыша. Татар теленә грант дипбер миллион сумдип шапырынып сөйлиләр. Бу татарның йөзеннән көлү, мыскыл итү. Көлкеле сумма, бу бер түрәнең ял бәясе бит, татарга грант бирелде дип сөйләргә дә оят. — Сезнең өчен 2025 ел нинди булды? — Без заманны сүгә алмыйбыз, бары тик бу халәттә үзебезнең эшчәнлеккә, авырлыкны ничек кабул итә алуыбызга бәя бирә алабыз. Миңа Газзәдәге сугыш нык тәэсир итте, аны авыр кичердем, әмма, шөкер, басылды ул сугыш. Дөнья Татар шурасын оештырдык, шактый эш башкарылыды. Каядыр ишекләр ябыла, әмма тәрәзәләр ачык кала дип мөмкинлекләрне куллану мөһим. — Татарстан өчен һәм, гомумән, Русиядәге татарлар өчен 2026 ел нинди булыр? — Сугышның активлыгы кимесә, Татарстан яңа өмет сулыш ала ала, әмма фундаменталь рәвештә үзгәрешләр булмаячак. Беренче чиратта Мәскәүдә үзгәрешләр булырга тиеш. Татарстан нык Мәскәүгә бәйле. Системга этеп кертелгән, Мәскәү дилбегәне ычкындырмый. АКШ санкцияләрдән баш тартса, ә ул нефть-химия тармагына бәйле, Татарстанга икътисади яктан иңелрәк булачак. Әмма ул акча республикада калмый. Күп эшлисең икән, акча барыбер Мәскәүгә китәчәк. Путин Татарстанга сәяси статусны калдырыр ул, репрезентатив формада Мәскәүгә ул бик мөһим, чөнки Путин Татарстанны гарәп илләре каршында, ислам дөньясында оста файдалана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан-2025: репрессияләр, телне кисү, өркетелгән әмгыять",Татарстан,5806,https://www.azatliq.org/a/33635330.html,2025-12-29T09:06:16+00:00
"Орсоҡ кеүек бер туҡтауһыҙ зырлап Әйләнергә түгел. Ял итәм. Арығанмын икән. Тынлыҡ кәрәк. Ҡуҙғалырлыҡ хәл дә юҡ бүтән. Әле генә гөрләп торған өйҙә Шомло тынлыҡ. Ҡалдым бер үҙем. Өндәшергә ҡурҡам. Шаңдау булып, Ҡайтауазын бирер һәр һүҙем. Балаларым бөтәһе бер юлы Һыпырылып сығып киттеләр, Киттеләр ҙә минең күңелемде Көтмәгәндә етем иттеләр. Ни эшләйһең? Беҙҙең яҙмыш шундай, Әсәйҙәр беҙ. Көтөп йәшәйбеҙ. Берсә ямғыр булып бысҡылдайбыҙ, Берсә йәшен булып йәшнәйбеҙ. Тындар менән тартып еткерерҙәй, Балаларҙы көтөп алабыҙ, Эй шатланып көтөп алабыҙ ҙа, Хәлдән тайып тороп ҡалабыҙ. …Беҙҙе лә бит әсәй көтә ине, Бына яҙмыш ниҙәр эшләтә… Ҡайтыр кешең булыу – үҙе бәхет, Көтөр кешең булыу - бишләтә! Фирүзә АБДУЛЛИНА.",БАЛАЛАР КИТКӘС…,Яңылыҡтар,710,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-14/balalar-kitk-s-4536359,2026-01-14T21:00:00+00:00
"Цель этапа — повышение интереса экономически активных граждан России к тематикам по финансовой грамотности, мотивация их к повышению своего уровня знаний и рационализации поведения. Целевая аудитория — школьники, студенты, взрослое экономически активное население, пенсионеры и предпенсионеры. В рамках эстафеты на территории муниципальных районов и городских округов предлагается провести мероприятия по повышению уровня финансовой грамотности населения: Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Проходит четвёртый этап всероссийской просветительской эстафеты «Мои финансы»,Яңылыҡтар,578,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-19/prohodit-chetvyortyy-etap-vserossiyskoy-prosvetitelskoy-estafety-moi-finansy-4163308,2025-03-19T13:41:00+00:00
"Форум сиктәрендә  балаларҙы тәрбиәләү, үҫтереү, белем биреү кеүек  көнүҙәк мәсьәләләргә ҡағылышлы һорауҙар  ҡарала.  Программала мәғариф һәм тәрбиә, хәүефһеҙлек һәм һаулыҡ, ижад  һәм балалар, психология, ярҙам, ата-әсәләр йәмәғәтселеге буйынса алты тематик йүнәлеш эшләй.  Ҡатнашыусылар өсөн  эксперттар лекциялары, балалар өсөн оҫталыҡ кластары, мәғариф ойошмалары күргәҙмәләре үтә.  Форум тәжрибә уртаҡлашыу өсөн ата-әсәләр берләшмәһен булдырыуға йүнәлтелгән.",Өфөлә Туғандар - яратҡандар республика ата-әсәләр форумы бара,Яңылыҡтар,461,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-29/f-l-tu-andar-yarat-andar-respublika-ata-s-l-r-forumy-bara-4177661,2025-03-29T13:57:00+00:00
"Ғафури районынан МХО-ла ҡатнашыусы ҡыҫҡа ваҡытлы отпусктан ҡайтып, ғаилә ҡорған. Яҡташыбыҙҙы һәм уның хәләл ефетен мөһим ваҡиға менән район хакимиәте башлығы Венер Вәхитов ҡотланы. Айҙар - ысын герой, батырлыҡ һәм патриотизм өлгөһө, тип һөйләне социаль селтәрҙә муниципалитет башлығы. Мәктәптән һуң Стәрлетамаҡта физкультура техникумын тамамлай, тренер һөнәрен ала, армияла хеҙмәт итеп, ватанды яҡларға барырға ҡарар итә һәм оборона министрлығы менән контракт төҙөй. Махсус хәрби операцияның беренсе көнөнән ул алғы һыҙыҡта, танк взводы менән командалыҡ итә. Хәрби ҡаҙаныштары өсөн кесе лейтенант «батырлыҡ өсөн», « дәрәжә батырлыҡ өсөн» һәм «хәрби батырлыҡтары өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә. Изге Георгий Орденының отличие билдәһе дәрәжә Георгий Тәреһе ла бар яугирҙа. Район башлығы Айҙар менән Юлиәгә мөхәббәт һәм бәхет теләне һәм уларҙың ныҡлы һәм һөйөүсән ғаилә өлгөһө буласағына ышаныс белдерҙе.",Ғафури яугиры ғаилә ҡорған!,Йәмғиәт,902,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-30/afuri-yaugiry-ail-or-an-4294801,2025-06-30T07:30:00+00:00
"39 йәшлек уйынсы – «Салауат Юлаев»та иң олоһо. Быға тиклем «Лада», «Аҡ Барс» һәм ЦСКА өсөн дә сығыш яһаны. Беҙҙең клубта инде 2017 йылдан бирле. Килешеүе 2026 йылдың йәйенә тиклем төҙөлгән. Йәштәргә юл бирергә кәрәк, ти Григорий Панин. Тренер булып та ҡалғыһы килмәй – ваҡытын ғаиләһенә бағышламаҡсы.",Панин башҡа уйнамай?,Спорт,300,https://yanshishma.com/articles/khokkey/2025-10-31/panin-bash-a-uynamay-4449076,2025-10-31T12:12:00+00:00
"Америка Ҡушма Штаттарында һәләкәткә тарыған самолетта Рәсәй фигуристары — 1994 йылда фигуралы шыуыу буйынса донъя чемпиондары Евгения Шишкова һәм Вадим Наумов булған. Был хаҡта РИА Новости хәбәр итә. Киң мәғлүмәт саралары мәғлүмәттәре буйынса, Канзастан Вашингтонға осҡан пассажир самолеты хәрби вертолеты менән бәрелешкән. авиакомпанияһы рейсы бортында – 60 пассажир һәм 4 экипаж ағзаһы, вертолетта 3 хәрби булған. Борт Рональда Рейган аэропорты янындағы Потомак  йылғаһына ҡолап төшкән. Фажиғә лайнер аэропортҡа төшөргә бер нисә минут ҡалғас теркәлгән. Ҡотҡарыу операцияһына һалҡын һауа торошо һәм һыуҙың температураһы түбән булыуы ҡамасаулай. Йылғала 19 кешенең кәүҙәһе табылған. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Һәләкәткә осраған самолетта билдәле фигуристар ҙа булған,Яңылыҡтар,704,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-30/l-k-tk-osra-an-samoletta-bild-le-figuristar-a-bul-an-4102490,2025-01-30T13:55:00+00:00
Бөгөн бер төркөм хәрбиҙәр ҡыҫҡа ваҡытлы  ялдан һуң  Өфө- Арена спорт комплексы  майҙаны алдынан  махсус хәрби операция зонаһына юлланды.,"Иҫән-имен ҡайтығыҙ, егеттәр!",Яңылыҡтар,136,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/i-n-imen-ayty-y-egett-r-4506063,2025-12-14T00:00:00+00:00
"—Үт, үт, сәй эсербеҙ, һөйләшә торған һүҙ ҙә бар! – Зәкиә, сынаяҡ сылдырлата башағас, Әхмәт, аяҡ кейемдәрен сисеп, урындыҡ ситенә үтеп ултырҙы. Зәкиә бар һый-ниғмәтен өҫтәлгә теҙҙе, унда хуш еҫле еләк ҡайнатмаһы, ап-аҡ ҡына ҡорот, ярмаланып торған ҡыҙыл эремсек, һап-һары май майы сығып ҡунаҡланы. —Кейәү, минең Айһылыуым әллә ялҡаумы, урамсымы? – тип һораны ҡәйнә, ҡуйы ғына итеп сәй яһай-яһай. —Юҡ, – тип ипле генә өндәште Әхмәт. – Был ваҡытта Айһылыу төпкө яҡта ҙур йомшаҡ шәленә уранып мейескә һөйәлеп, тыңлап торҙо. —Әллә уйнаш итәме, ғәйбәтсеме, йоҡосомо? —Юҡсы. —Атыу һиңә атаңдың ҡаҡ башы кәрәкме? – Зәкиә тоҡанып киткәнен үҙе лә һиҙмәй ҡалды. – Мин һиңә уларҙы ышанып биреп ебәрҙем, яҡлар, ҡурсалар, Мәҙинәкәй атайлы булыр, тип. Артыҡ балам булғандан тоттороп сығарманым, атаңа ла бисә итеп бирмәнем, һиңә бирҙем, ишетәһеңме? Һиңә! Ҡорһағы танауына еткән ҡатыныңды нишләп сығарып ебәрҙең? !. —Баҫымсаҡҡа баҡа ла айғыр! Нишләп ғаиләңде яҡлай алмайһың? Нишләп ҡоҙа ул тиклем итеп талай Айһылыуҙы, ә һин күҙ йомаһың? Булды, етте, кейәү! Эсемә һыйған балам, тышыма ла һыйыр! Ебәрмәйем! Килмә лә, йөрөмә лә, ана, үҙегеҙ кеүектән, белемле, уҡыған, бай ата-әсәһе булғандан алығыҙ! Айһылыу әсәһенең улай ярһығанын бер ҡасан да күргәне лә, ишеткәне лә булманы. Бәпкәләрен яҡлаған инәлек кеүек ҡалай яман туҙына әле! —Танауың ебеп ултырма бында, кейәү! Һин– ир. Йә балаларҙы алып айырым сыҡ, йә атаңды тый! Улай булмай ҙа инде. Ек күремсе булышып нишләп көсләшеп бергә йәшәп ятаһығыҙ? .. Ауылдың икенсе осондағы йәтешерәк бер өйҙө һатып алып, башҡа сыҡҡанға ла арыуыҡ ваҡыт үтте. Ғүмер буйы ата- әсәй итәге аҫтында һыйынып ҡына йәшәгән Әхмәт был хәлде ауыр кисерҙе. Үпкәселгә әйләнде, эштән һуҡмыш ҡайтып, өндәшмәй генә ҡапланып ятыуҙы хуп күрҙе. Бәпәй тыуғас та артыҡ үҙгәреш тойолманы. Бала илаһа, енләнеп сығып китә лә, атаһы йортонда ҡуна ҡала. Айһылыуҙың йәбешеп донъя көтөүенә, Әхмәттең һаман мәшәүләнеп йөрөүенә ауыл халҡы ятып аптыраны. Ҡатын өс һыйыр тотто, бер баҙарҙан ҡалмай ҡаймағын, майын, һөтөн эш итеп һатты. Кеше көнлө булманы, балаларына ла иң тәмлеһен ашатты, иң матурын кейҙерҙе. Магазиндан яҙҙырып алыу тигәнде белмәне. Алған килеменә ҡушып Мәҙинәнең пенсияһы килеп торҙо. Ир бәхетенән башҡа бөтәһе лә булды. Тик бына шул әрһеҙләшеп, кеше көлдөрмәйем тип йөрөү ҙә эҙһеҙ үтмәне. Айһылыуҙың бушҡа ғына хәле бөтөр булды, услап сәсе ҡойолдо, былай ҙа арыҡ кәүҙәһе тағы бәләкәсәйҙе. Ауыл фельдшеры уға баш ҡалаға барып, тикшеренеп ҡайтырға кәңәш итте. —Айһылыу килен, ике балаңды уйла, уларға һау әсәй кәрәк. Кеше ҡулына, кеше тупһаһына тороп ҡалмаһындар, Аллам һаҡлаһын. Эшең менән кешегә, тимбулей бейем менән ҡайныға ярап булмай ул! Сәсең менән иҙән һепер– һин яман, ялҡау булып ҡалаһың! Улайтма, килен. Дөрөҫ эшләмәйһең. Бар, күрен! —Балаларҙы әсәйем ҡарап торор ҙа ул, һыйырҙарымды йәлләйем, уларҙы ҡалайтам инде! —Һыйыр һине йәлләйме, һыйыр һине уйлаймы? ! Балаларың етем ҡалһа уларҙы ҡарап үҫтерәме? ! Кит, ҡалай бер ҡыҙыҡ кешеһең! Ауыл тулы бисә-сәсә, әйт береһенә, ҡыуанып алып ҡала! Ана, Миләүшәсе, бер итәк балаларын туйындыра алмай эт йонсой, йәй буйына, ҡыш буйына ла һауасаҡ! Рәхәтләнеп аҡҡа туйып ҡалырҙар! Ике баланы әсәһенә алып барып ҡалдырҙы ла Айһылыу Өфөгә китте. Фельдшерҙың әйтеүе дөрөҫкә сыҡты: ҡатын анализдар биреп, әллә ниндәй аппараттарҙа тикшерелә торғас, врач сатай-ботай итеп диагноз яҙҙы: шеш. Донъя ишелеп төшкән кеүек булды. Нимә өсөн? Нишләп? Эх, бер булмағас, булмай икән бәхет тигәнең. Үлеп ҡуйһам. Балаларым. Ҡайҙа ғына барырҙар? Кем генә ҡарар? Берәүгә лә кәрәкмәй тинтерәп, аслы-туҡлы, унда-бында һуғылып йөрөүҙәрен күҙ алдына килтереп йөрәге өҙөлөп төшкәндәй булды, туҡтауһыҙ күҙ йәштәре аҡты. Йәне әсене. Күңеле һыҙланы. Башы шауланы. Артабан барыһы ла томан эсендә кеүек үтте. .Ярты йылдан ашыу ятты дауаханала Айһылыу. Бик күп яҙмыштар менән осрашты, бер-береһенә бер туғандай яҡын, ҡәҙерле булып та бөттөләр. Улар яман ауырыуҙы еңә алмай мәңгелеккә күҙҙәрен йомғанда карауатына йомарланып ҡына ятып иланы, йәлләне, сараһыҙлыҡтан йөрәге өшөнө. Эй, Аллаҡайым, бер дауа ла юҡмы икән ни был зәхмәтте еңерлек? Бер гонаһы булмаған сабыйҙар нишләп әсәй һөйөүенән мәхрүм булалар икән? Мәҙинәкәйем, Айнурым. Бәхет ҡошсоҡтарым минең. Көслө рухлы апайҙарҙы күреп, уларҙан йәшәү өсөн ынтылыш алды. Тик яҡшыға ышанырға, өмөтләнергә, көрәшергә тип тырышты. Иртәнсәк күҙҙәрен асҡанда, мин– һау, мин–бәхетле, тип ҡабатланы, Аллаһы Тәғәләгә рәхмәттәр уҡыны. Йоҡлар алдынан бөтәһенә лә һаулыҡ, ғүмер теләне. Күрше палаталағы ҡатын биргән сүрәләр китабын да гел үҙе менән йөрөттө, әҙерәк ятлап та алды. Дауаханан сыҡҡас, Айһылыу тура әсәһенең йортона ҡайтты. Йәшлеген, һаулығын бөтөргән ҡайны йортона ла, ул ауылға ла барғыһы килмәне. Инде ҡалған ғүмерен ике балаһы өсөн генә йәшәйәсәк. Мин бер ҡасан да, бер ҡайҙа ла юғалмаясаҡмын, - тине Айһылыу үҙенә. Йыл һайын күренеп торҙо, дауахана юлын күп тапаны, әммә бирешмәне. Яҡындағы ҡаланан квартира һатып алып, ситкә сығып китте. Әхмәттең артабанғы яҙмышы менән ҡыҙыҡһынманы, һорашманы. Нимәгә ул? Ул хатта алама төшкә лә торошло түгел.",Айһылыу. Аҙағы. Зөлфирә Таһирова,Хикәйә,5025,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-06-21/ay-ylyu-a-a-y-z-lfir-ta-irova-3817661,2024-06-21T13:33:00+00:00
"Был тарих, бәхеткә күрә, фажиғәле түгел, ләкин геройҙарға күп йоҡоһоҙ төн үткәрергә, бихисап рухи көс сарыф итергә тура килгән. Билдәле булыуынса, хәҙер күп ир-егет сит тарафтарға китеп аҡса эшләй. Дамираның хәләл ефете Марат та Себер яғына сығып китә. Бығаса ситкә йөрөп эшләмәгән, аҡсаһы аҙ булһа ла, ауылда бер ойошмала ҡарауылсы булып йөрөгән. Дүрт бала үҫкән ғаиләлә олоһо институтҡа уҡырға ингәс, матди ауырлыҡ, аҡса етмәү үҙен һиҙҙертә башлай. Балалар эргәлә булғанда бигүк беленмәһә лә, ҡала аҡсаны һура торған урын шул. Малайҙарының әленән-әле аҡса һорауы Маратты ҡырға китеп эшләргә тигән уйға килтерә. Ҡатыны ла риза була, матур итеп әҙерләп, хәләлен Себергә оҙата. Тәүге вахтала яҡшы ғына эшләп ҡайтһа ла, аҡсаны бары икенсе вахта аҙағына ғына түләйәсәктәр икән. Ял итеп, хәл йыйып, йорт-ҡураны ҡараштырып, Марат икенсе вахтаға йүнәлә һәм. оҙаҡҡа юғала. Тәүҙә һирәк-һаяҡ ҡына телефон аша һөйләшеп торһалар, һуңғараҡ бөтөнләй шылтыратмай башлай. Дамираның шылтыратыуын йә алмай, йә трубканы ташлай. Аҙаҡ бөтөнләй юғала. Абонент не доступен. Дүрт бала өсөн тапҡан-таянғанын еткерә алмаған Дамира аҡылдан яҙыр сиккә етә: Маратты үлтергәндәрҙер, тип уйлай. Хатта Рәсәй телевидениеһына Эҙләйем һине тапшырыуына хат яҙа. Шунан ғына иренән, бөтөнләй ят номерҙан, шылтыратыу килә. Маратының тауышын ишетеп, шатланырға ла өлгөрмәгән ҡатынды тәүге һүҙ үк боҙло һыуға сумдыра. Башҡа эҙләп, шылтыратып йонсотма. Мин икенсе ҡатын менән йәшәйем, – ти ире һәм трубканы ташлай. Ул саҡтағы хәлен, халәтен әле лә аңлата, һөйләй алмай Дамира. Көнө-төнө иланым, психҡа әйләндем, ғүмерҙә балаларға тауыш күтәрмәгән кеше, уларҙы әрләү генә түгел, ҡул күтәрә башланым. Әйтерһең, аталарының алйотлоғонда, хыянатында улар ғәйепле. Берәү менән дә матурлап һөйләшә алмайым, берәүҙең дә кәңәшен тыңламайым. Шул саҡта Мараттан йәнә шылтыратыу: айырылышыу тәҡдим итә. Үлә яҙҙым! Бер ҡасан да алама һүҙ әйтмәгән кеше, әллә ниндәй йәмһеҙ һүгенеү һүҙҙәрен беләм, имеш. Шуларҙы әйтһәм, нисектер рәхәт булып ҡала, еңеләйеп китәм. Юҡ, айырылышыуға ризалашманым. Балаларыңды үҫтер, тинем. Әллә нисә шылтыраттылар, үҙе лә, теге бисәһе лә. Матурлап әйтеп тә ҡарайҙар, әрләп тә, ҡурҡытып та. Юҡ, ныҡ торам, ризалыҡ бирмәйем. Ике йыл дауам итте ошо тамуҡ. Ошо ике йылда егерме йылға ҡартайҙым, сәстәрем ағарҙы, тештәрем төштө. Йылмайыу, көлөү тигән нәмәне оноттом. Бына нисек була икән, ирең хыянат итһә, һине икенсегә алмаштырһа! Кинола ҡарауы ғына рәхәт икән: йөрәктең һыҙлауын, ысын физик һыҙланыуҙы үҙең кисермәй тороп аңлап та, аңлатып та булмай. Ике йылдан ҡайтты был. Бөтөнләйгә. Тегеһенән төңөлгән, күңеле ҡайтҡан. Халыҡ: Уйнаш уттан ҡыҙыу, б. тан һаҫыҡ, – тигән бит. Ҡыҙыуы һәм ҡыҙығы бөткән, һаҫығы ғына тороп ҡалған. Нисек шул алйот бисәгә әүрәүен, нисек уның әрпешлеген, яманлығын, яуызлығын күрмәүен һөйләп, үҙе аптырай. Моғайын, сихырлағандыр, шуға күҙемә бер нәмә лә салынмағандыр, ти. Марат ҡайтып ингәс, тәүҙә шул хәтлем ҡыуандым, еңеүемә тантана иттем, йәнәһе, барыбер минеңсә булды. Тик был эйфория үткәйне, иремде күрә алмай башланым. Эргәмә яҡынлатҡым килмәй, һыуынғанмын. Ерәнәм. Теге бисәһен күҙ алдыма килтерәм дә, ытырғанып, ҡоҫҡом килә башлай. Хәҙер инде минең Марат менән йәшәгем килмәй, айырылышҡым килә. Тик Марат риза түгел. Ул киткәс, илаған көндәремә, йоҡоһоҙ төндәремә аптырайым: рәхәтләнеп үҙем өсөн йәшәргә, тыныс күңел менән ял итергә, балаларымды ҡосаҡлап ҡына ултырырға кәрәк булған. Хәҙер яңғыҙлыҡтан ҡурҡмайым, бөгөн сығып китһә лә ризамын. Ғаиләмде һаҡлап ҡалыуҙы ла кәрәкле һанамайым, күрә алмаған, йәнең дә, тәнең дә тартмаған кеше менән йәшәү – үҙе ғазап. Ғаиләм емерелә икән, ул ғәйепле – ул емерҙе, үҙенә ышанысты юғалтты. Ошоларҙы һөйләгән һылыу, әммә, ысынлап та, ике йылда нисектер өлкәнәйеп киткән Дамираға ҡарап, төрлө уйҙарға сумам. Бәлки, тәүҙә үк Марат сығып китмәй, Дамира уны ҡыуып сығарһа, шунда уҡ айырылышҡан булырҙар ине, моғайын. Яратыу түгел, был осраҡта ғорурлыҡ, кеше алдында бахыр булып күренергә теләмәү тойғоһо көслөрәктер, күрәһең. Ташланы түгел, мин ташланым, китте түгел, мин ҡыуҙым. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарына хас тәкәбберлек, мин-минлек. Яҡшы сифатмы был, насармы? Әммә һүҙ әлегә ул турала түгел, ә Йәр бирмәк – йән бирмәктең ысын асылы хаҡында. Артабан нисек булыр, кисерерме Дамира хәләл ефетен, әллә яңғыҙлыҡты һайлармы? Балалар ни әйтер? Һуң булмаҫ элек, бәлки, төптән уйлап, яңылыш аҙымдан һаҡланырға кәрәктер? ..",Хыянатты кисерә алмайым.,Йәмғиәт,4358,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-02-07/hyyanatty-kiser-almayym-3634382,2024-02-07T15:42:00+00:00
"Беренсенән, хәрәкәт. Иртән саф һауала 20 минут самаһы йүгереп алыу ҙа кәүҙәне тәртиптә тотоуға, сәләмәтлекте нығытыуға булышлыҡ итә, тән һығылмалығын арттыра. Һыу. Бөтә төрлө эсемлектәр менән сағыштырғанда таҙа һыуҙан да шифалыһы юҡ. Уянғас та бер стакан һыу эсеү организмды таҙарта, эсте йомшарта, ағзалар эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай. Дөрөҫ туҡланыу. Түбәндәге аҙыҡтарҙы ҡулланыуҙан тыйылһағыҙ яҡшы: рафинадланған шәкәр, тиҙ эрей торған ҡәһүә, газлы эсемлек, пакетлы сәй, майонез, кетчуп, туңдырма, икмәк, торт, бәлеш, һыра, ҡурылған картуф, чипсы, һатыуҙағы билмән. Тәбиғи аҙыҡтарға өҫтөнлөк бирергә кәрәк. Үҙең әсеткән ҡатыҡ, ҡорот, ҡымыҙ, ауыл ҡаймағы һәм майы, йәшелсә-емеш, шифалы үләндәр. Психологияны үҙгәртеү. Күңел торошоғоҙҙо, эске донъяғыҙҙы яңынан барлап сығып, үҙегеҙҙе яратырға өйрәнегеҙ, сәләмәтлеккә, бәхеткә көйләгеҙ. Бының өсөн үҙегеҙгә оҡшаған мәлегеҙҙе күҙ алдына баҫтырып, шул образды хәтерегеҙгә һеңдерергә һәм эстән генә шуға ынтылыуҙы ғәҙәт итеп алырға тырышығыҙ. Көҙгө алдына баҫығыҙ ҙа, йөҙөгөҙҙөң, тәнегеҙҙең матурлығына һоҡланып, үҙегеҙҙе маҡтап алығыҙ. Ағзалар именлеге өсөн Хоҙайға рәхмәт әйтегеҙ. Үҙегеҙгә яратып баҡһағыҙ, башҡалар ҙа һеҙҙе һоҡланып ҡабул итә башлар. А. Королев фотоһыБеренсенән, хәрәкәт. Иртән саф һауала 20 минут самаһы йүгереп алыу ҙа кәүҙәне тәртиптә тотоуға, сәләмәтлекте нығытыуға булышлыҡ итә, тән һығылмалығын арттыра. Һыу. Бөтә төрлө эсемлектәр менән сағыштырғанда таҙа һыуҙан да шифалыһы юҡ. Уянғас та бер стакан һыу эсеү организмды таҙарта, эсте йомшарта, ағзалар эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай. Дөрөҫ туҡланыу. Түбәндәге аҙыҡтарҙы ҡулланыуҙан тыйылһағыҙ яҡшы: рафинадланған шәкәр, тиҙ эрей торған ҡәһүә, газлы эсемлек, пакетлы сәй, майонез, кетчуп, туңдырма, икмәк, торт, бәлеш, һыра, ҡурылған картуф, чипсы, һатыуҙағы билмән. Тәбиғи аҙыҡтарға өҫтөнлөк бирергә кәрәк. Үҙең әсеткән ҡатыҡ, ҡорот, ҡымыҙ, ауыл ҡаймағы һәм майы, йәшелсә-емеш, шифалы үләндәр. Психологияны үҙгәртеү. Күңел торошоғоҙҙо, эске донъяғыҙҙы яңынан барлап сығып, үҙегеҙҙе яратырға өйрәнегеҙ, сәләмәтлеккә, бәхеткә көйләгеҙ. Бының өсөн үҙегеҙгә оҡшаған мәлегеҙҙе күҙ алдына баҫтырып, шул образды хәтерегеҙгә һеңдерергә һәм эстән генә шуға ынтылыуҙы ғәҙәт итеп алырға тырышығыҙ. Көҙгө алдына баҫығыҙ ҙа, йөҙөгөҙҙөң, тәнегеҙҙең матурлығына һоҡланып, үҙегеҙҙе маҡтап алығыҙ. Ағзалар именлеге өсөн Хоҙайға рәхмәт әйтегеҙ. Үҙегеҙгә яратып баҡһағыҙ, башҡалар ҙа һеҙҙе һоҡланып ҡабул итә башлар. А. Королев фотоһы",Һөйкөмлөкәй булыр өсөн,Аңлатма,2444,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-16/yk-ml-k-y-bulyr-s-n-4540111,2026-01-16T16:35:00+00:00
"На данный момент в школах республики обучается порядка 32 тысяч детей из семей со среднедушевым доходом ниже регионального прожиточного минимума. По итогам прошлого года большая часть из них воспользовалась денежной компенсацией за приобретенную школьную форму. Более 6,5 тысячи первоклассников из таких семей получили наборы школьно-письменных принадлежностей.","В Башкортостане компенсации за школьную форму получили 26,5 тысячи семей",Яңылыҡтар,361,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-20/v-bashkortostane-kompensatsii-za-shkolnuyu-formu-poluchili-26-5-tysyachi-semey-3651688,2024-02-20T18:13:29+00:00
"Шулай уҡ Башҡортостанда башбат. рф контракты буйынса саҡырыу тураһында сайт яңыртылды. Махсус операция үткәреү зонаһында хеҙмәт итергә теләүселәр өсөн булдырылған портал БПЛА ғәскәрҙәренең өҫтөнлөктәре тураһында мәғлүмәт менән тулыландырылды. Пилотһыҙ системалар ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеүҙең төп өҫтөнлөктәренең береһе - хеҙмәт хәрби бәйләнеш һыҙығынан алыҫта бара, йәғни БПЛА операторҙары өсөн хәүефһеҙлек кимәле юғары. Шулай уҡ оборона министрлығы һығылмалы хеҙмәт сроктарын тәҡдим итә. Контракт бер йылға төҙөлә, был хеҙмәт үҙенсәлектәрен баһаларға мөмкинлек бирә. Контракт тамамланғас, хәрби хеҙмәткәр эштән китә йәки яңы контракт төҙөй ала. Яугирҙарға һөнәрен һаҡлап ҡалыу гарантиялана. Илдең оборона ведомствоһы менән контрактта хәрби хеҙмәткәрҙе уның ризалығынан тыш БПЛА менән идара итеү менән бәйле булмаған башҡа һөнәргә йәки ғәскәрҙәрҙең башҡа төрөнә күсереп булмай тип яҙылған. БПЛА өлкәһендәге контрактсылар тулы социаль пакет ала. Уларға ҡануниәттә ҡаралған бөтә түләүҙәр, льготалар һәм социаль гарантиялар ҡаралған. БПЛА подразделениелары сафында хеҙмәт менән ҡыҙыҡһынған башҡа мөһим мәғлүмәтте башбат. рф сайтында, шулай уҡ 122-се һан буйынса белергә мөмкин.",Хәрби хеҙмәткә бәйле яңы чат-бот,Йәмғиәт,1174,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-23/h-rbi-he-m-tk-b-yle-ya-y-chat-bot-4548418,2026-01-23T15:00:00+00:00
"Кисә Өфө янында, М-5 трассаһында, ""Хово"" йөк машинаһы ыңғай барған ""Мазда СХ-5"" автомобиленә бәрелгән.",Туҡтап өлгөрмәгән.,Яңылыҡтар,102,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-27/tu-tap-lg-rm-g-n-4522817,2025-12-27T16:15:00+00:00
"23 ғинуарҙа Өфөлә халыҡ-ара умартасылар конгресы старт ала. Өфөнөң ""Торатау"" Конгресс-холында Рәсәй һәм башҡа илдәрҙең умартасылары тәжрибә уртаҡлашыу, тармаҡтағы проблемаларҙы тикшереү һәм уларҙы хәл итеүҙең юлдарын табыу өсөн йыйыла. Башҡортостандан Һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән умартасылыҡ өлкәһендәге эксперттарҙан тыш, Ҡытай, Белоруссия, АҠШ, Чили, Италия, Грузия һәм башҡа илдәрҙән ҡунаҡтар килеүе көтөлә. Белгестәр эре сәнәғәт умарталыҡтарын булдырыу, инә ҡорттарҙы үрсетеү, бал ҡорттарын яһалма аталандырыу буйынса тәжрибә уртаҡлашасаҡ. Башҡортостан ауыл хужалығы министры урынбаҫары Фәрит Вәлитов белдереүенсә, шулай уҡ умартасылыҡтың көнүҙәк мәсьәләләренә ҡағылған 9 түңәрәк өҫтәл үткәреү планлаштырылған. Улар бал һәм умартасылыҡ продукттары экспортын үҫтереү, продукттың сифаты, апитерапия тураһында фекер алышыуға арналасаҡ. – 2025 конгресының төп маҡсаттарының береһе -умартасылыҡты үҫтереүгә һәм тармаҡҡа өҫтәмә инвестициялар йәлеп итеүгә булышлыҡ итеү. Шуға күрә сара ҡунаҡтары өсөн махсус «Бизнесты үҫтереү» майҙансығы тәҡдим ителә. Унда умартасылар инвесторҙар менән эшлекле бәйләнештәр булдыра ала. Конгреста умартасылыҡ ҡорамалдарының күләмле күргәҙмәһе эшләйәсәк.",Өфөлә умартасыларҙың халыҡ-ара конгресы була,Яңылыҡтар,1187,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-10/f-l-umartasylar-y-haly-ara-kongresy-bula-4078989,2025-01-10T08:55:00+00:00
"Белорет районы Абҙаҡ мәктәбе уҡыусылары рәсем дәресе уҡытыусыһы Рәхилә Ғәлибай ҡыҙы Рәхимова етәкселегендә һүрәт төшөрөү  серҙәренә өйрәнә. Бына бер нисә уҡыусының Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналған эше: Билалов Данил, Илемдең ҡеүәте Ғилманова Лиана, Блокадалағы Ленинград Төхвәтуллин Сәйет, Бейеклек өсөн алыш Фәтҡуллина Карина, Ленинград ҡулсала. Аманатконкурстар АманатЕңеү 80 Победа 80",Абҙаҡ уҡыусыларының һүрәттәре,Еңеү,390,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-05-02/ab-a-u-yusylaryny-r-tt-re-4221599,2025-05-02T12:03:00+00:00
"Мин атайымдың йырлағанын тыңлап үҫтем. Ул һирәк башҡарылған халыҡ йырҙарын рәхәтләнеп йырлай ине. Шуларҙың күбеһен өйрәнеп ҡалмағаныма үкенәм. Ундағылай моңло тауыш һәм киң диапазон бик һирәк осрай. Моғайын, ғүмерен сәхнә менән бәйләп, ваҡытында махсус белем алһа, атайым Сөләймән Абдуллин йәки Рамаҙан Йәнбәков  кимәлендәге башҡарыусы булыр ине. Әммә ул тыуған еренән айырылманы, ғаилә ҡороп, балалар үҫтереп, Бөрйән районының Тимер ауылында йәшәне. Ҡатыным Лира Хәйбулла районында тыуып үҫкән. БДУ-ның Сибай институтын тамамланы, һөнәре буйынса уҡытыусы. Ул да матур йырлай, тик сәхнә юлын һайламаны. Беҙ Ирәндек моңдары конкурсында таныштыҡ. Аллаға шөкөр, ғаилә ҡорғанға оҙаҡламай 25 йыл була, өс бала үҫтерәбеҙ. Ҡыҙыбыҙ Наҙгөл художестволы гимнастика менән шөғөлләнә, спорт мастерына кандидат. Кесе улым Нурислам оҙаҡ ҡына Тороста хоккей менән шөғөлләнде. Әлеге ваҡытта Өфө дәүләт нефть техник университетында уҡый. Ә оло улыбыҙ Ильяс Ҡытайҙың Пекин ҡалаһында белем ала. Балаларҙың барыһында ла йырға һәләт бар, әммә сәнғәт юлынан китергә теләмәнеләр. Бәлки, минең һәр саҡ юлда йөрөүем уларға тәьҫир иткәндер. Бер шулай гастролдәрҙән ҡайтҡас, кесе улым: Атай, һин нисә көнгә ҡайттың? – тип һорағайны. Уларҙы ҡарау ҙа, тәрбиәләү ҙә, йорттағы мәшәҡәттәр ҙә ҡатыным иңендә булды. Ҡулымдан килһә, мин уға һәйкәл ҡуйыр инем.11-се класты тамамлағас, Өфө сәнғәт училищеһына имтихандар биреп ҡарарға булдым. Конкурс ҙур, 170-ләп кеше килгән, ә 20-һен генә алырға тейештәр. Имтихандар ваҡытында халыҡ йырҙарын ғына йырланым. Һәм билдәле педагог Джон Әхмәт улы Мусин мине үҙенең класына уҡырға алды. Тик 2-се курста уҡытыусым Сибайға эшкә күсте. Етем ҡалып, нимә эшләргә белмәй йөрөгәндә, Сибай филармонияһы етәкселәре үҙҙәренә эшкә саҡырҙы. Параллель рәүештә яңы асылған Сибай сәнғәт колледжын да тамамланым. Унда Камил Вәлиев үҙенең класына алды. Ике уҡытыусым да иҫ киткес һәйбәт, кешелекле булды. Камил Абдрахман улы етәксе булараҡ та иҫ киткес таҙа күңелле кеше ине. Егеттәрҙең барыһы ла йә сантехник, йә урам һепереүсе булып эшләп йөрөнө – аҡса эшләрлек мөмкинлек бирә ине. Унан ҡалһа, беҙгә бешергән ризығын да килтереп ашатҡаны булды. Урыны ожмах түрҙәрендә булһын. Бына шундай шәхестәр аша килдем мин профессиональ сәхнәгә. Ауыл малайы булараҡ, бәләкәйҙән урман, ер эшен эшләп үҫтем. Тәбиғәт ҡосағында үҫкәнгәлер, һәләт тә, талант та мулдан бирелгән. Тының иркен, тиһәләр, шаяртып: Йылҡы ите ашап, ҡымыҙ эсеп, саф һауа һулап, бесән сабып үҫкән кешелә инде ул тын! – тип яуап бирәм. Әле лә ялға ҡайтһам, рәхәтләнеп эшләйем – бесән сабам, утын әҙерләйем. Бер йылы пай ерен уратып алырға кәрәк ине, бер көндә 60 бағана ултырттым. Үҙемә аптырап ҡуйҙым: артист ҡына түгелмен икән, эшләй ҙә алам, тием. Нефтекама дәүләт филармонияһында эш башлау менән Ҡәрҙәштәр башҡорт төркөмөн ойоштороп ебәрҙем. Ул үҙенә күрә кадрҙар әҙерләү мәктәбе лә булып тора. Бында ҡанат нығытҡан байтаҡ артист хәҙер республика сәнғәтен, мәҙәниәтен күтәреп, башҡа район-ҡалаларҙа эшләп йөрөй. Халыҡ артисы Альберт Салауатов – Сибай драма театрында, Зәбирә Әминева, Сөмбөл Баймырҙина, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Марс Ишморатовтар филармонияла эшләй. Шулай уҡ Рәил Ғайсин, Дим Асаинов, Гөлназ Вәлиева, бейеүсе Илгизәр Ғайсин, нәфис һүҙ оҫтаһы, атҡаҙанған артист Нәркәс Баязитова ла ижад юлын башҡа сәхнәләрҙә дауам итә. Бөгөн төркөмдә Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Иршат Ҡарасурин, ҡурайсы Айваз Малыбаев, йәш йырсы Гөлсинә Мараҡанова һәм талантлы ғаилә пары, йырсылар, нәфис һүҙ оҫталары Розалия һәм Азат Ҡарасуриндар менән эшләйем. Өс йәштә тәүге тапҡыр сәхнәгә сыҡҡанмын. Мәктәп йылдары сәхнәлә үтте, тиһәм, һис хата булмаҫ. Беҙҙә Мостай Кәрим, Абдулхаҡ Игебаев кеүек билдәле яҙыусылар, шәхестәр менән осрашыуҙар йыш үтте. Улар алдында мотлаҡ мине йырлата торғайнылар. Ауылдаштар менән концерттар ҡуйып йөрөгән күңелле мәлдәрҙе әле лә һағынам. Ат санаһына йәки трактор арбаһына ултырып, өшөмәҫ өсөн толопҡа төрөнөп, күрше ауылдарға гастролгә йөрөгән булды. Бер нисә тапҡыр Өфөгә, телевидениеға төшөргә барҙыҡ. Ул йылдарҙа туңдырма менән лимонад ауылда түгел, район үҙәгендә лә булманы. Килеү менән телеүҙәк янындағы магазиндарҙы ҡыҙырып сыға инем. Ә сәнғәт училищеһының курсында уҡығанда Яҙғы моңдар конкурсында ҡатнашҡайным, фотоаппараты бүләк иттеләр. Был фото – шул бүләктең иҫтәлеге. Хәҙер концерттарҙы шоу формаһында эшләү модаға инде. Тик талантың булмаһа, шоу менән генә кешене шаҡ ҡатырып булмайҙыр. Һәр кем сәнғәтте үҙенсә күрә, үҙенсә эшләй. Үҙемә башҡорт моңо, теле онотолмаһын өсөн халҡыма хеҙмәт итеү бурысын алғанмын. Миндә йондоҙ ауырыуы юҡ: билдәле булам, аҡса эшләйем, тип, күңелемә хыянат иткем килмәй. Еңел-елпе йырҙарҙы һәр кем йырлай ул, ә бына күптәр элекке йырҙарға тотона алмай. Махсус битте Гөлнур ҠЫУАТОВА әҙерләне.","Халҡыма хеҙмәт итеү бурысын алғанмын. """,Мәҙәниәт,4725,https://ye102.ru/articles/kl/2026-02-11/hal-yma-he-m-t-ite-burysyn-al-anmyn-4572127,2026-02-11T05:55:00+00:00
"Акъярда сайлау бүлеге, 2018 елның 18 мартыЧикләүләргә эләккән затларның исемлеге Еворпа шурасы сайтындаурнаштырылган. Анда Кырым һәм Акъяр (Севастополь) сайлау комиссияләре итәкчелеге кергән. Украинаның бербөтенлеген бозу өчен барлыгы 155 кеше һәм 40 лап ширкәткә чикләүләр кертелгән. Аларның активлары туңдырылган һәм бу кешеләргә Европа берлеге илләренә керү тыелган. Украина президенты Петр Порошенко үзенең әхифәсендәбелдерүенчә, чикләүләр аның Франция президенты һәм Германия канцлеры белән очрашуыннан соң кертелгән. Элегрәк Украина прокуратурасы Кырымда тавыш бирүне оештыручыларга карата инаять эше ачкан иде. Сайлау оештыручыларны Украинаның бербөтенлеген имерергә омтылуда һәм дәүләт хыянәтендә гаеплиләр. Русия Үзәк сайлау комиссиясе Украина итәкчелегенең әлеге гамәлләрен ""конструктив түгел"" дип атады. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный.12 мартта Европа берлеге Русиягә 2014 елда Кырым аннексиясе өчен кертелгән чикләүләрне тагын ярты елга озайтты. Мәскәү ярымутрауны аннексияләүне ""тарихи гаделлекнең тергезелүе"" дип атый.",Европа берлеге Кырымда сайлау оештыручыларга карата чикләүләр кертте,Яңылыҡтар,1219,https://www.azatliq.org/a/29225900.html,2018-05-14T11:57:17+00:00
"9 апрелдә, көндөҙ бер аҙ ҡыҫҡа ваҡытлы ямғырҙар, термометр бағанаһы  9, 14, көнъяҡ-көнсығышта 16, 21  күртәһәсәк «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Көндәр йылы була, ти.",Яңылыҡтар,785,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-07/k-nd-r-yyly-bula-ti-4187444,2025-04-07T13:25:00+00:00
"Самар өлкәсе губернаторы Дмитрий АзаровСамар татарлары Урта Азия әмире Аксак Тимергә һәйкәл куюга каршы чыкты. ""Туган тел"" һәм Самар татар тарихы төбәкчеләре әмгыяте итәкчеләре имзалаган мөрәәгать Самар өлкәсе губернаторы Дмитрий Азаровисеменә юлланган. Бу хакта галим Шамил Галимов Азатлыкка белдерде. Хатның күчермәсе Азатлыкта да бар. ""Бу Көнчыгыш Европа тарихында иң зур сугышларның берсе генә түгел, ул меңләгән сугышчы, безнең төбәктә яшәүчеләр өчен зур фаига булган. Аксак Тимер Алтын Урданың төньяк-көнбатыш өлешендәге шәһәрләрне (шул исәптән, Болгар), Сарай әл-әдид, Әстерханны тар-мар иткән. Бу бүгенге татар, казакъ, башкорт, нугай һәм башка төрки халыкларның тарихы белән бәйләнгән дәүләтнең таркалуына этәргеч ясаган"", диелә мөрәәгатьтә. ""Безнең дәүләт ирлегендә яулап алучыга һәйкәл кую урынлы түгел"", дип Үзбәкстан хакимияте тәкъдименнән баш тартырга сорыйлар. Һәйкәл бары киң әмәгатьчелекнең ризалыгы белән куела ала диелә хатта. Самар татарлары Аксак Тимергә һәйкәл кую урынына сугышта ятып калган корбаннар истәлегенә мемориал булдыруны сорый. Берничә ел элек Кече Каменка авылындагы Алтай тавында әлеге сугышка багышланган истәлек ташы куелган. Хатта Кондырча елгасының Сокка кушылган урынында тарихчы-төбәкче Ю. В. Брыков башлаган тарихи-мәдәни комплексы проектын тормышка ашыруны сорыйлар. Моңа кадәр Үзбәкстан хакимияте Кондырча ирлегендә Аксак Тимергә һәйкәл куярга ыенуынбелдерде. Хөкүмәт карарында язылганча, һәйкәл ясауга һәм урнаштыруга бәйге игълан ителәчәк. Монумент моделе сайланганнан соң, проект 2024 елга кадәр Русия тышкы эшләр министрлыгы һәм мәдәният министрлыгы белән берлектә тормышка ашырылачак. Кондырча елгасы буендагы сугыш – урта гасырның иң зур сугышларының берсе санала. 1391 елның 18 июнендә Урта Азия әмире Аксак Тимер Алтын Урда ханы Туктамышка каршы һөүм ясый. Аксак Тимер ягында 300-400 мең, Туктамыш ягыннан 200-300 мең сугышчы булган, дип фаразлый тарихчылар. Сугышта Аксак Тимер өстен чыга. Туктамышның ярты гаскәре диярлек сугыш кырында ятып кала. Кайбер галимнәр моны Алтын Урданың имерелүенә китергән сәбәпләрнең берсе дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Самар татарлары Аксак Тимергә һәйкәл куймауны сорап, губернаторга мөрәәгать юллады",Яңылыҡтар,2329,https://www.azatliq.org/a/31590590.html,2021-12-02T13:27:01+00:00
"Ваҡытында  табиптарға  мөрәжәғәт итмәү веналарҙың шартлауына, ҡан төйөрөлөүенә килтерергә һәм хатта үлемгә сәбәпсе булыуға мөмкин, тип билдәләне ул сығышында. Һәм  һәр ҡатын-ҡыҙға, бигерәк тә йөклө ваҡытта, үҙ сәләмәтлегенә һаҡсыл ҡарашта булырға саҡырҙы.",Һаулығыңды йәштән һаҡла!,Яңылыҡтар,255,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-05/auly-y-dy-y-sht-n-a-la-4145998,2025-03-05T17:54:00+00:00
"Ачлык тотучы мөселманнарРавил Гайнетдин рәислек иткән Русия мөфтиләр шурасына караган Пенза әмигъ мәчете Пенза өлкәсе юстиция министрлыгы идарәсе тарафыннан Асиат Уразаевның Пенза өлкәсе Үзәк диния идарәсенә күчерелеп теркәлгән. Идарә аны 4 апрель көнне үк теркәсә дә, Пенза мөфтие Ислям Дашкин ""Голос Ислама. "" сайтына әйтүенчә, алар моны бары тик 14 апрель көнне генә белгән. ""Мөселманнар бу карарга каршыачлыктотып утырганда, бу инде хәл ителгән булган. Хакимият бит аларның ачлык тотуын белә иде. Ачлык тотуны туктатыгыз, без сезнең протестка төкереп бирдек дияргә иде"", ди Дашкин. Аның сүзләренчә, алар әлегә мәчеттән китмәскә булган. Шул ук вакытта Пензада берничә мөселман оешмасы булдырып, омга намазларын уку өчен аерым урыннар эзли башларга уйлыйлар.23 мартта Пенза әмигъ мәчетенең мөселман оешмасы рәисе әфәр Куряев мәхәллә ыелышын уздырып, Равил Гайнетдин оешмасыннан чыгып, Пенза мөселманнары Үзәк диния нәзарәтен итәкләгән Асият Уразаев идарәсенә керергә карар иткән. Ачлык тоткан Юсеф Бибарсов элегрәк Азатлыккаәйтүенчә, әлеге ыелышка мөселман оешмасы итәкчесе әфәр Куряев ""кирәкле кешеләрне"" генә ыйган. Кайбер мөселманнар анда кертелмәгән. Шулай ук ыелыш мәчеттә түгел, ә Яшьләр йортында узган. Бибарсов сүзләренчә, бу мөселманнар белмәсен өчен шулай эшләнгән. Хәзерге вакытта Пензаданы мөселманнар гасыр азагында Тенишевлар төзеткән мәчеттә намаз кыла. Шулай ук шәһәрдә яңа әмигъ мәчете төзелеп килә. Нигездә ул Пенза татарларының сәдака акчасына төзелә.",Пензада имамнар ачлыкны туктаткан: хакимият аларга колак салмаган,Яңылыҡтар,1472,https://www.azatliq.org/a/29886092.html,2019-04-17T09:51:07+00:00
"С 2022 года университет оказывает методическую поддержку в области повышения качества образования организациям Донецкой и Луганской народных республик. Методическая помощь направлена на совершенствование профессиональных компетенций педагогов и на организацию деятельности психолого-педагогических классов.  Напомним, весной 2024 года Башгоспедуниверситет подписал соглашения с четырьмя вузами возвращенных российских территорий - ЛНР, ДНР, Запорожской и Херсонской областей. В рамках соглашений запланировано проведение совместных научно-методических мероприятий, внедрение результатов научно-методических исследований в практику, повышение квалификации педагогов, создание условий для стажировок и многое другое. Для систематизации работы был создан ресурсно-консультационный центр методического сопровождения повышения качества образования. « Эта дистанционная площадка по информационно-консультационному сопровождению и обмену опытом педагогических университетов возвращенных российских территорий и Акмуллинского университета  поможет нашим коллегам быстрее и безболезненнее войти в единое образовательное пространство Российской Федерации. Перечень мероприятий по повышению качества образования составлен с учетом потребностей каждого региона », - отметил ректор Башгоспедуниверситета Салават Сагитов. В апреле 2024 года представителями пяти вузов была разработана дорожная карта деятельности центра. Она включает в себя обмен эффективными практиками педработников и управленческих кадров, мероприятия по внедрению модели повышения качества образования в каждом регионе. Первый вебинар в рамках деятельности центра был посвящен особенностям проведения демонстрационного (профессионального) экзамена по направлениям педагогической подготовки и демонстрационного экзамена как формы ГИА для среднего профессионального образования.",В БГПУ им. М. Акмуллы создан центр для повышения качества образования в новых регионах России,Яңылыҡтар,1833,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-26/v-bgpu-im-m-akmully-sozdan-tsentr-dlya-povysheniya-kachestva-obrazovaniya-v-novyh-regionah-rossii-3824898,2024-06-26T19:30:00+00:00
"2025 йылда призер дипломына лайыҡ булған Әбйәлил районының Әбделмәмбәт урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы, бөгөн инде Аҡмулла университетының 1-се курс студенты Наҙгөл Дауытова тап шундай стипендияға лайыҡ булды. Бөгөнгө сарала ул башҡорт филологияһы факультетының 4-се курс студенты, уҡыу алдынғыһы, «Йөрәк һүҙе» конкурсы лауреаты Камил Рахманғолов менән еңеүсе уҡыусыларҙы ҡотларға килгән ине. Наҙгөл Дауытова менән Камил Рахманғолов Аҡмулланың ""Нәсихәттәр""ен башҡарҙы. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса олимпиадаларҙың баһаһы арта!,Яңылыҡтар,699,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-01-13/bash-ort-tele-m-bi-te-buyynsa-olimpiadalar-y-ba-a-y-arta-4536049,2026-01-13T18:39:37+05:00
До окончания регистрации на программу «Герои Башкортостана» осталось меньше недели – прием заявок завершится года.,На программу «Герои Башкортостана» зарегистрировались 1630 участников СВО,Махсус хәрби операция,114,https://tanburz.ru/news/care/2025-03-25/na-programmu-geroi-bashkortostana-zaregistrirovalis-1630-uchastnikov-svo-4173785,2025-03-25T19:40:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Өфөнөң Ташкент урамында 14 йәшлек үҫмерҙе туҡтаталар. Танытмаһыҙ, шлемһыҙ малай матайҙа елдерергә ярата икән. Әсәһен саҡырталар. Уның алдында үҫмерҙең мотоциклын махсус туҡталҡаға алып китәләр. Малайҙың ата-әсәһен балаһын һәйбәтләп тәрбиәләмәгән өсөн административ яуаплылыҡҡа тарттырыу мәсьәләһе ҡарала.",Баштаҡлыҡ яҡшыға илтмәй,Яңылыҡтар,317,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-01/bashta-ly-ya-shy-a-iltm-y-4334934,2025-08-01T11:58:00+00:00
"Бөрйән районы Исламбай мәктәбенән Гөлзиә Мырҙағолованың Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арнап эшләгән һүрәте. Сайтта - ""Еңеү көнө"" (""День Победы"") йырының башҡортса варианты.",Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына,Еңеү,169,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-06/b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-4225279,2025-05-06T15:35:48+00:00
"Почувствовать связь с прошлым и найти вдохновение в историческом архитектурном наследии – такую возможность получили ученики Башкирской республиканской гимназии-интерната 1 им. Рами Гарипова на мастер-классе проекта «Дома России. История страны. Мастер-класс! ». Уникальный образовательный марафон по 3-моделированию, истории и архитектуре для школьников проводит Лаборатория креативных индустрий и урбанистки кафедры «Архитектура» УГНТУ – резидента Межвузовского студенческого кампуса Уфы и участника программы Минорбнауки России «Приоритет 2030». На каждом из мастер-классов школьникам предлагается послушать увлекательную историю одного из десяти исторических памятников Уфы и собственноручно раскрасить его точную копию, распечатанную на 3-принтере. Кисточки, краски, фартуки и перчатки – ребята с удовольствием берутся за дело. Параллельно они слушают рассказ об архитектуре, 3-моделировании, 3-печати на принтере, работа которого демонстрируется здесь же. В этот раз темой мастер-класса был дом-особняк на ул. Цюрупы, 38, прежде принадлежавший купцу 1-й гильдии Родиону Петровичу Платонову. Сейчас в нем располагается Министерство Юстиции РБ.   Дом строился с 1904 по 1909 год в два этапа: сначала угловая часть с башнями (как в европейском замке), позднее к комплексу добавили два боковых крыла. Ребятам рассказали об архитектурных особенностях здания - эклектичный стиль с элементами модерна и неорусского направления, асимметричная композиция с доминирующими угловыми башнями, кирпичная кладка с использованием фигурного кирпича. В доме располагался сам Платонов, его сын с семьёй, а ещё магазин колониальных товаров и кондитерское производство. Темы других мастер-классов марафона не менее интересны. Это особняк Хасабова, дом Демидовых, доходный дом Густава Нагеля, доходный дом Сахарова, дом Видинеева, усадьба Стахеевых, усадьба Давыдова, зеленая усадьба Ахтямова. -У меня первый опыт мастер-класса, связанного с архитектурой, очень интересно. Я узнал, с чего начинается проектирование домов, погрузился в историю, заинтересовался. Хочется больше подробностей узнавать о профессиях, например, как сегодня, о профессии архитектора, строителя, - поделился впечатлением десятиклассник гимназии Альмир Абубакиров. Организаторам мастер-классов удалось определить формат, который способствует популяризации истории Уфы и России среди молодежи через игровую, тактильную форму. Подростки работают с физическими моделями цифровой реконструкции зданий. Это позволяет лучше усвоить материал, узнать подробности появления памятников архитектуры в своем городе, узнать о соотечественниках, которые внесли свой вклад в развитие нашей страны, сформировать бережное отношение к историческим памятникам. Важной задачей проекта является также продвижение технических специальностей, которое позволит молодым людям увидеть современные способы 3-моделирования, использования 3-принтеров в привычной для себя среде, принять непосредственное участие в создании цифровых и физических моделей. Это помогает развитию новых интересов, ранней профориентации, вовлечению в научно-техническое творчество. В проекте участвуют десять уфимских школ, лицеев и гимназий, десять мастер-классов будут проведены для 600 школьников от 10 до 17 лет. Также в рамках проекта в школах запланированы экспозиции готовых моделей исторических зданий. - Идея интерактивного музея краеведения за школьной партой пришла весной 2024-го на экскурсии по уфимской улице Октябрьской революции (бывшей Большой Казанской). Когда-то здесь кипела жизнь: купцы, учёные, меценаты строили больницы, храмы, мечети и школы, развивали город. Теперь от их наследия остались лишь полузабытые стены и рассказы экскурсоводов, а мы приносим эти истории в школы, - рассказала автор проекта Елена Белозерова – инженер лаборатории креативных индустрий и урбанистики УГНТУ. Проектная команда АНО ""Центра развития цифровых технологий в здравоохранении"" получила поддержку Фонда грантов Главы Республики на разработку 3-моделей и всероссийского движения детей и молодежи ""Движение первых"" на проведение образовательных мероприятий.  Создано 12 цифровых моделей памятников культурного наследия республики, более шести тысяч школьников побывало на выставках в школах Уфы, экспозицию на площадке Международного студенческого кампуса Евразийского НОЦ мирового уровня увидело более трех тысяч посетителей. Реализует проект АНО «Центр развития цифровых технологий в здравоохранении». Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Лаборатория креативных индустрий и урбанистики Межвузовского кампуса Уфы,Йәмғиәт,5197,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-20/laboratoriya-kreativnyh-industriy-i-urbanistiki-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-4434203,2025-10-20T16:47:00+00:00
"Ә Мөжәүир олатайым бәләкәйҙән дини ғилемлеккә ынтылған. Ауыл мәсетендә уҡып бөткәс, Баймаҡ янындағы Иҙелбай тигән ауылда уҡыуын дауам иткән. Атайым менән Мөжәүир олатайым ауыл мәсетенә бергә йөрөгәндәр. Ҡышҡы һыуыҡтарҙа мәсеткә яланаяҡ барғандар, юлда ныҡ өшөй башлаһалар аяҡтарын тире тундарының салғыйына урап йылытып алыр булғандар. Уларҙың ғаиләләре мохтажлыҡта йәшәгән, әммә тырышып уҡыған. Әсәйем мәрхүмә һөйләгән бер хәтирә иҫемдән сыҡмай. Мөжәүир олатайымды 6-7 йәшлек сағында бер көн малайҙар туҡмай башлағандар. Ҡартәсәйем күреп ҡалып, йүгереп урамға сыҡҡан да: ""Уй алла, хәлфәмде әрәм итәләр инде"" тип ҡурсалаған. Апһындары: 'Ул ниндәй хәлфә булһын инде"", -тип көлгәндәр. Ысынында әсәнең күңеле дөрөҫ һиҙенгән булып сыға. Олатайым үҙ заманының әүлиәһе булып китә. Мөжәүир олатайым байтак ваҡытын беҙгә, балаларына бүлә торғайны. Эш эшләтһә ""эшеңде кеше күрмәй ҡалһын"", тип тиҙ генә эшләтә торғайны. Ул үҙе лә бик эшсән кеше булды. Тағы ла олатайым иртә яҙҙан, ҡар иреп бөтөр-бөтмәҫтән, тауға алып сығып, талғыр йыуаһы менән һыйланырға ҡуша ине. ""Ашағыҙ, дауа бит ул, ә һеҙ дарыу үләндәрен белмәй, тапап йөрөйһөгөҙ"", - ти торғайны. Олатайым күп кешеләрҙе дауаланы. Ихлас ышанып килгәндәр, юлда уҡ, килеп еткәнсе йүнәлгәндәр. Кирәмәтлектәре булыуын мин ишетеп беләм. Күптәр ваҡытында хайран ҡалып һөйләйҙәр ине. .Колхозлашыу осоронда уның арпа сәскән баҫыуын һөрмәй тракторсы уратып һөрөп йөрөй икән. Тракторы ҡапыл һүнеп, тик ултырғас: ""Олатай, һинең ереңде лә һөрөп бирәм"", тип ялбарған. Шунан ғына эшләп киткән тракторы. Олатайымды 1939 йылдың йәйендә 10 йылға төрмәгә ултырталар. Ни өсөн ултыртыуҙарының сәбәбен мин асыҡ белмәйем. Әммә камераның бикләнгән йоҙағы һәр ваҡыт кире асылып тороуы төрмә хеҙмәткәрҙәрен ныҡ ғәжәпләндергәнен ишетеп беләм. Төрмәнән ул 1943 йылдың көҙөндә ҡайтты. Ниндәйҙер бер ҙур етәксенең ҡатынының аяғын имләп аяҡҡа баҫтырғаны өсөн иртә сығарғандар, тип һөйләнеләр. Олатайым бик абруйлы кеше булды, һәм бөгөнгө көндә лә уны онотмауҙары, Манһырҙа мәсеттең тергеҙелеүе, ауылдың, зыяраттың төҙөкләнә барыуы туғандарым һәм минең өсөн ҙур ҡыуаныс. Фотола Мөжәүир хәҙрәттең доғаһы. Диуарығыҙға алып ҡуйығыҙ.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбева. Хәтирәләр. Әүлиә олатайым хаҡында,Аңлатма,2142,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-18/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybeva-h-tir-l-r-li-olatayym-ha-ynda-4318633,2025-07-18T16:14:00+00:00
"-Тештәр тураһында бәләкәй саҡтан хәстәрлек күрә башларға кәрәк, - ти райондың билдәле стоматологы, Бөрйән медицина үҙәге клиникаһы табибы Таңатар Ҡасимов. Таңатар Йәмил улы – был өлкәлә 10 йылдан ашыу тәжрибәһе булған оҫта белгес. Район халҡы уңайлы шарттарҙа тештәрен дауалай алһын өсөн бынан ике йыл элек ул район үҙәгендә шәхси клиникаһын асып ебәрҙе. Заман талаптарына яуап биргән йылы, бөхтә бинала кариес, пульпит, периодотит кеүек теш ауырыуҙарын дауалай, теш протездары, коронкалар ҡуя. Хаҡтар ҙа ҡалалағы стоматология клиникалары менән сағыштырғанда, күпкә ҡайтыш - теш протезы эшләтеүҙең хаҡы 12 мең һумдан, коронка ҡуйҙырыу 4 мең һумдан башлана. Эшенең һөҙөмтәһе кешене ҡыуандырһын, уға оҙаҡ хеҙмәт итһен өсөн табип тик юғары сифатлы тауарҙар ғына ҡуллана. Шуға ла үҙенә мөрәжәғәт итеүселәрҙән тик маҡтау һәм рәхмәт һүҙҙәре генә ишетә. Табиптың бер нисә клиентынан уның тураһында фекерен дә белештек. Нәзифә Г. : - Протездарым иҫкергәс, Таңатар Йәмил улына мөрәжәғәт иттем. Тиҙ арала эшләп бирҙе. Элек Корега кремын һөртмәйенсә протезды кейә алмай инем, ул эшләп биргәс, бөтөнләй башҡаса - крем да кәрәкмәй. Эшенән ныҡ ҡәнәғәтмен. Ҡыҙымды ла тик уға йөрөтәм. Тештәрен дауалатыуҙан ҡурҡа ине, хәҙер Таңатар Йәмил улына бик теләп йөрөй. Ҡулдары алтын уның, ҡурҡмайынса йөрөргә була. Уға ғаиләбеҙ исеменән ҙур рәхмәттәребеҙҙе еткерәм һәм һаулыҡ, эшендә уңыштар теләйем. Наилә А. : -Таңатар Йәмил улы бер арауыҡ Белорет районының Сермән ауылында эшләп киткәйне. Шул ваҡытта уға тештәремде дауалатырға йөрөргә насип булды. Бала саҡтан теш табибынан ҡурҡтым. Шулай ҙа тештәрем күпләп боҙола башлағас, табипҡа барырға тура килде. Бәхеткә күрә, Таңатар Йәмил улы эшкә килгәйне. Ул минең бөтә тештәремде дауаланы. Хәҙер ун йылдан ашыу шул тештәр миңә хеҙмәт итә. Уға гел рәхмәт уҡыйым. Беҙҙә эшләгәндә бөтә пациенттары менән дә иғтибарлы, итәғәтле булды. Әле Бөрйәндә таныштар менән аралашҡанда ла уның тураһында тик маҡтау һүҙҙәре генә ишетәм. Ҡулдарының шифаһын күрһен. Эшендә уңыштар, ғаилә именлеге, тыныс тормош  теләйем. Таңатар Йәмил улы - Әбделмәмбәт ауылында тыуып-үҫкән. Ошо ауылда мәктәпте тамамлай һәм табип булам тигән хыялын тормошҡа ашырыу ниәте менән Башҡорт дәүләт медицина университетына уҡырға инә. Университетты тамамлағандан һуң Өфө ҡалаһының 4-се һанлы стоматология поликлиникаһында интернатура үтә. Унда Премьера клиника селтәрҙәренә нигеҙ һалыусы тәжрибәле стоматолог-хирург, республиканың тәүге имплантологтарының береһе Ринат Тереғоловтың ҡул аҫтында эшләй. Интернатураны уңышлы тамамлағас, Белорет стоматология поликлиникаһының балалар бүлегенә һәм хирургияға эшкә урынлаша. Шул уҡ ваҡытта Сермән амбулаторияһында ла эшләп йөрөй. Ул ваҡытта көнөнә 50-нән ашыу пациентты хеҙмәтләндерә. Ипле ҡуллы, асыҡ йөҙлө, төплө белемле табипты халыҡ шунда уҡ үҙ итә. Күптәре һаман да шылтыратып, йә хат аша булһа ла рәхмәт һүҙҙәрен еткерә. 2020 йылда Байназар амбулаторияһына эшкә ҡайта. Теш табиптары һанаулы ғына булғанға күрә уның эшкә ҡайтыуы район халҡы, бигерәк тә Байназарға яҡын ауылдар халҡы өсөн ҙур ҡыуаныс була. Үҙ эшен яратып, күңел һалып башҡарған табип бынан ике йыл элек шәхси клиника асырға ҡарар итә. Шәфҡәт туташы итеп Зөлфиә Һағынбаеваны эшкә ала. Ул шылтыратыуҙар ҡабул итеп, пациенттарҙы алдан яҙа, уларҙы дауалауға әҙерләй. Бөгөнгө көндә Бөрйән медицина үҙәге клиникаһына бөрйәндәр генә түгел, Ҡағы, Әүжән яғынан да киләләр. -Тештәр ныҡ булһын өсөн ата-әсәләргә баланың ауыҙ ҡыуышлығы тураһында бәләкәй сағынан уҡ хәстәрлек күрергә кәрәк. Хәҙер балалар күбеһенсә тәмле-татлы ашай. Ә шәкәр кеше организмы өсөн тәбиғи булмаған продукт. Уның тештәргә генә түгел, башҡа органдарға ла зыяны ҙур. Тәмле-татлы урынына төрлө емеш-еләк биреү урынлы ла, файҙалы ла. Шулай уҡ хәҙер кескәйҙәргә ҡаты аҙыҡ ашатмайбыҙ. Ул иһә тештәрҙе һәм теш ҡаҙнаһын таҙалай, ауыҙ ҡыуышлығының дөрөҫ формалашыуын тәьмин итә. Рационда ҡаты аҙыҡ булмау сәбәпле, кеше күпләп ортодонттарға мөрәжәғәт итә, брекеттар ҡуйҙыра. Тағы ла бер хата фекер - ҡатын-ҡыҙҙар йөккә уҙғас тештәр боҙола тип уйлай. Тештәр ауырға ҡалғандан түгел, ә составында тимер булған дарыуҙар ҡабул итеүҙән боҙола. Теш табибына йөрөүҙән ҡурҡырға кәрәкмәй. Тик барыр алдынан яҡшы итеп ашарға кәрәк. Сөнки ас кешенең ауыҙ ҡыуышлығы шайыҡты күп бүлеп сығара, был эшкә ҡамасау итә. Хәҙер медицина үҫеште, заманса ҡорамалдар бар – күп осраҡта ауыртыу һиҙелмәй ҙә ҡала. Башҡа сирҙәр кеүек үк, теш ауырыуын да оҙаҡҡа һуҙмай дауалау яҡшы. Күптәр тештәре төшкәндән йәки һурҙырғандан һуң табипҡа йөрөү кәрәкмәй тип һанай. Бер тештең генә булмауы ла теш ҡаҙнаһының, ауыҙ ҡыуышлығының, хатта бит формаһының үҙгәреүенә килтерә. Шуға ла даими рәүештә стоматологҡа күренеп торорға кәңәш итәм, - ти күптәрҙең яратҡан теш табибы Таңатар Йәмил улы.","Алтын ҡуллы табип, тиҙәр",Сәләмәтлек,4708,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2026-02-09/altyn-ully-tabip-ti-r-4570834,2026-02-09T16:20:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБу елның июль аена кадәр Татарстанның 18 мәктәбендә һәм бер урта махсус белем йортында махсус сыйныфлар барлыкка киләчәк, алардда балалар пилотсыз очкычлар уйлап табачак һәм аларны проектлаштырачак. Бу хакта Татарстан хөкүмәте карары бар, ул республиканың хокукый мәгълүмат сайтында чыкты.23 белем бирү программы әзерләү һәм 560 укучыны укыту ниятләнә. Моның өчен Татарстанда 84 мөгалим әзерләнәчәк. Пилотсыз очкыч ясау сыйныфлары Казанның - биш, Яшел Үзәннең - биш, Чаллының ике мәктәбендә ачыла. Моннан тыш алар Иннополис, Бөгелмә, Болгар, Лаеш районының Усады авылындагы һәм Столбищедагы мәктәпләрдә булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан мәктәпләрендә пилотсыз очкычлар ясау сыйныфлары булачак,Яңылыҡтар,733,https://www.azatliq.org/a/32873011.html,2024-03-22T12:33:10+00:00
"Шәмбе, 16 августа, төндә урыны менән, көндөҙ республикала ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе көтөлә. Ел төньяҡ-көнбайыштан талғын. Һауа температураһы төндә 8,13, көндөҙ 17,22. Йәкшәмбе, 17 августа, урыны менән йәнә бер аҙ ямғыр яуыуы көтөлә. Ел төньяҡ-көнбайыштан, көнбайыштан талғын. Һауа температураһы төндә 7, 12 градус, көндөҙ 18, 23.",Алдағы өс көндә.,Яңылыҡтар,344,https://henek.info/articles/novosti/2025-08-15/alda-y-s-k-nd-4349871,2025-08-15T09:00:00+00:00
"""Алтын глобус"" бүләге, архив фотосы1 мартка каршы төндә 78 нче Алтын глобус премиясен тапшыру тантанасыузды. Быел ул видеоконференция рәвешендә булды. Тантанада иң яхшы драматик фильм буларак""Юлчылар иле""() фильмы танылды, аның авторы Хлоя Чжаоисә иң яхшы режиссер бүләген алды. Фильм эшсез калган 60 яшьлек хатын-кызның фургонда ил буйлап тормыш итүен күрсәтә. Иң шәп комедия яки мюзикл категориясендә исә""Борат-2""фильмы иңү яулады. Шау-шулы фильм казакъ журналистының Америкага сәфәрен тасвирлый, Казакъстанда аны еш кына мыскыллау дип бәялиләр. Төп рольне башкарган Саша Барон Коэниң яхшы комедия актеры булып танылды. Драматик рольләрне уйнаучылар арасында Андра Дэй(""АКШ Билли Һолидейга каршы"") һәм Чедвик Боузманны (""Ма Рейни"") билгеләделәр. Боузман узган елны вафат булган. Комедиядә иң шәп хатын-кыз ролен башкаручы буларак исә Розамунд Пайк(""Күп борчу"") танылды. Иң яхшы анимацион фильм буларак быел студиясенең""ан""() мультфильмы танылды. Ул джаз йолдызы булырга хыялланган укытучының көтелмәгән каза нәтиәсендә үлүе, теге дөньяда мааралары турында. Чит телдә иң яхшы фильм булып""Минари""корея фильмы аталды. Иң шәп драматик сериал буларак""Та""сериалы танылды. -ның""Патшабикә йөрүе""сериалы иң шәп мини-сериал булып аталды. ""Шиттс Крик""сериалы исә елның иң яхшы комедия сериалы булып сайланды. Быел ""Алтын глобус"" тантанасын Тина Фейбелән Эми Полералып барды. Кино өлкәсендә иң төп бүләк булып саналган ""Оскар"" премиясен тапшыру тантанасы исә апрель аенда гына узачак. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Алтын глобус бүләгенә ""Юлчылар иле"" һәм ""Борат-2"" фильмнары ия булды",Яңылыҡтар,1719,https://www.azatliq.org/a/31127002.html,2021-03-01T06:08:14+00:00
"""Түгәрәк уен"" фольклор фестивале (архив фотосы)Татарстан министрлар кабинеты ""Татар халкының милли үзаңын үстерү"" дәүләт програмын раслаган. Ул елларда тормышка ашырылачак. Документың рәсми кабул ителүе хакында Татарстан премьер-министры урынбасары, ""Милли шура"" рәисе Васил Шәйхразиев белдерде. Шәйхразиев сүзләренчә, бу документ 2014 елдан бирле гамәлдә булган програмның яңартылган варианты гына булып калмыйча, яңа дәүләт програмы булып тора. Аны төзегәндә татар әмәгатьчелеге фикерләре исәпкә алынган. Програмга Татар халкы үсеш стратегиясен әзерләгәндә халыктан килгән тәкъдимнәр дә кертелгән. Документка ярашлы, дүрт ел эчендә барлыгы 430,9 млн сум бүленәчәк. 2020 елда 98,4 млн, 2021 елда 109,4 млн, 2022 елда 116,9 млн һәм 2023 елда 96,1 млн сум бирелер дипкөтелә. Татар халкы үсешенә тотыласы акчаларның арттырылачагы турында июльдә Татар телен саклау һәм үстерү комиссиясе утырышында әйтелде. Моңарчы эшләп килгән програм нигезендә быел 32 миллион сум биреләсе булса, хәзер ул сумма 100 миллион сумга кадәр арттырыла диелде. Узган елның сентябрендә "" елларга татар халкы милли үзбилгеләнүен саклау"" програмы 2022 елга кадәр озайтылган иде. Яңа документ кабул ителү сәбәпле бу програм гамәлдән чыгарыла диелә. Сәясәт белгече һәм тарихчы Илнар Гарифуллин Азатлыкта әлеге 100 млн сумны ничек тотарга кирәклеге турында фикерләрен белдерде. Бу акчаны ул ""республика өчен бер тамчы гына"" дип бәяләде, аның республика бюджеты чыгымнарының 0,036 процентын гына тәшкил итүен, һәм бу акчаның Татарстанда гына түгел, читтә яшәүче татарлар өчен дә, барлыгы 6-7 миллион татарга тотылачагын даискәртте.","430 млн сумлык ""Татар халкының милли үзаңын үстерү"" програмы расланган",Яңылыҡтар,1599,https://www.azatliq.org/a/30803378.html,2020-08-26T08:37:58+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКазанның Мәскәү районында дистәдән артык йорт сусыз калган. Башкортстанның 38 меңгә якын кеше яши торган Учалы шәһәренең төп өлешендә дә су юк. ""Водоканал"" оешмасы челтәрләрендә каза булуы аркасында Казанның Мәскәү районындагы берничә йорт сусыз калган. Бу хакта район хакимиятенең матбугат хезмәтеиткерә. Батыршин урамында иде, Галиман Барудида — өч, Коләхмәтов урамында — өч, Серов урамында дүрт күпфатирлы йортта су юк. Мәскәү районы хакимияте исемлеккә тагын төзәтмәләр керергә мөмкин дип белдерә. Шул ук вакытта Башкортстанның 38 меңгә якын кеше яши торган Учалы шәһәрендә суүткәргечтә каза булып, суның басымы төшкән һәм шәһәрнең төп өлешендә суны өзгәннәр. Хәзерге вакытта төзәтү эшләре алып барыла, дип иткерә""Аспекты"". Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан һәм Башкортстанда су торбаларында каза булып күпкатлы йортлар сусыз калган,Яңылыҡтар,796,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-ham-bashkortstanda-su-torbalarinda-kaza-bulip-kupkatli-yortlar-susiz-kalgan/33268561.html,2025-01-08T16:43:58+03:00
"Ринат ФәхретдиновКатнаш көрәш төрендә () ""гладиатор"" кушаматы белән чыгыш ясаучы Ринат Фәхретдинов Абу-Дабида узган турнирда көндәшен нокаут белән иңде. Бу иңүдән соң ул дөньяда иң дәрәәле саналган лигасына чакырылды. Ринат Азатлыкка спорттагы уңышлары, дөньяга карашлары, ни өчен ярышларга ""татар"" дип язылган, Татарстан төсендәге киемнәр киеп чыгуы турында сөйләде. Ринат Фәхретдинов Мордовиянең Азюрки авылында туган. Аңа 29 яшь. 2012 елдан башлап катнаш көрәш төре () белән шөгылләнә. Быелның 23 гыйнварында Абу-Дабида узган турнирда дөнья рейтингында үзеннән 200 баскыч өстәрәк торган канадалы көндәшен бер минутта нокаут белән иңеп, дөньяның иң көчле саналган лигасында чыгыш ясау хокукын казанды. Ул хәзер дөнья рейтингында 80 нче урында. Бу иңүдән соң Ринатка быелның 23 февралендә Лос-Анджелеста лигасында беренче көрәшен уздырырга тәкъдим иткәннәр. Аның әлегә АКШ визасы да юк, тиешле документлар да ыелып бетмәгән. Шуңа күрә бу лигада кайчан көрәшәчәге әлегә билгесез. Ринат Фәхретдинов Абу-Даби турнирында иңгәчБыел Рамазан аена кадәр бер ярышта һәм Рамазан аеннан соң мөмкин кадәр күбрәк ярышта катнашырга уйлыйм, ә инде ярышларда чыгыш ясавым әрәхәт алу-алмауга да бәйле, ди ул. Ринат фикеренчә, уңышка ирешү өчен беренче чиратта теләк һәм аннан соң тырышлык кирәк. ""Тормышта бернәрсә дә иңел генә бирелми. Уңышка ирешү өчен 99 тырышлык, 1 талант кирәк"", ди ул. Ринат Фәхретдиновның лигасына чыгуыннан соң, социаль челтәрләрдә аның бу уңышы зурлап бәяләнсә дә, Татарстанда аның турында бик ишетелмәде. Татарстан спорт министрлыгыннан да котлаучы булмаган. —Ринат, сезне шушы иңүдән соң Татарстан өчен чыгыш ясарга чакыручы булмадымы? — Ачыктын-ачык әйтергә кирәк икән, Татарстан өчен читтә яшәүче татарлар беркемгә дә кирәк түгел. Без Татарстан өчен беркем дә түгел. Әмма без үзебез барыбер Татарстанга тартылабыз. Әйтик, мин үзем Мордовиядән булсам да, татарлар өчен, Татарстан өчен тырышырга кирәк дип гел уйлап йөрим. Ринат Фәхретдинов канадалы Эрик Спайслины нокаутка ибәрәМинем фикеремчә, Татарстан — ул аерым бер территория кебек. Татарстан өчен кеше анда туса гына мөһим. Син галәмгә чыксаң да, лигасына күтәрелсәң дә, Татарстанга бу кирәкми. Кызганыч. Әйе, Татарстанда аерым кешеләр синең өчен борчыла, ярдәм итәргә тырышырга мөмкин, әмма Татарстан хөкүмәтенә без кирәк түгел. —Уңышка ирешкән спортчыларны нигә шулай кирәксенмиләр дип уйлыйсыз? — Татарстанда күбрәк ырчылар һәм биючеләрне яраталар бит. Әмма кызганыч, ә бәлки бәхеткә, без алар арасына кермибез. Без милли рухны дөньяга яхшы яктан күрсәтергә телибез. Бездә татарларны ырчылар, биючеләр итеп кенә күз алдына китерәләр. Бер татар кешесе үзен көрәшче итеп күрсәтсә, әйләнә-тирәдәгеләр, сез шундый спорт төрләрендә дә бармыни дип аптырыйлар. Мин шулай дип әйткәннән соң сәерсенәм. Безгә кешеләрнең стереотипларын үзгәртергә кирәк. —Чакырсалар, Татарстан өчен чыгыш ясар идегезме? — Әлбәттә. Тәкъдим була икән, нигә килмәскә. Без бит Татарстанга тартылабыз. Әмма безне анда кабул итмиләр. Мордовия дә, Татарстан да минем өем кебек. Әмма без Татарстанда беркемгә дә кирәк түгел. Мин ничек бар, шулай әйтәм. —Ринат, Татарстанда туып үсмәсәгез дә, киемегездә ""татар"" сүзе, Татарстан байрагы төсләре күренә. Футболка, шортыда кызыл, ак, яшел төсләр бар. Бу очраклымы, әллә Татарстан төсләрен махсус сайладыгызмы? — Бу махсус шундый төсләр. Мин татар яшьләренең бераз йокыдан уянуын телим. Спорт белән шөгыльләнсеннәр иде дип телим. ыр-бию белән генә булмый. Мин зур спортта татар фамилияле кешеләрнең күбрәк булуын телим. Безнең милләтебез сәламәт булырга тиеш. Ринат ФәхретдиновМин гап-гади авыл малае һәм үз тырышлыгым белән лигасына күтәрелдем. Мине беркем дә артымнан төртмәде. Мактанып әйтмим моны. Аллага шөкер кылам бу уңышыма. Алга таба карьерам ничек булыр, хәзергә әйтә алмыйм, әмма бу лигага эләгүем дә инде зур уңыш дип саныйм. Мин татар яшьләренең менә шушындый уңышларга карап үзләренең дә уңышка ирешүен телим. Көрәшкәндә Татарстан төсләрен күрсәтүемнең максаты менә шул. Татар булуымны күрсеннәр, белсеннәр дип теләвем бу. Кайдан булуым мөһим түгел, Татарстаннанмы, Мордовиядәнме, Африкаданмы, иң мөһиме — минем татар кешесе булуымны аңласыннар. Әлбәттә, беренче чиратта без — мөселманнар һәм аннан соң татарлар. Һәм һәр кеше үз милләтенең яхшы дәрәәдә булуын тели. Мин үз милләтемнең патриоты һәм үз милләтем егетләренә нинди дә булса мотивация бирәсем килә. Менә бу язманы укыгач та, кемдер спорт залына барып шөгыльләнә башлый икән, димәк без дә нинди дә булса яхшы эш эшләгәнбез дигән сүз. Бу мине сөендерә. — Сезнең кумирыгыз бармы? — Мөселманнарда бер генә кумир бар, ул да булса — Мөхәммәт пәйгамбәр. Бездә аннан башка кумир булмаска тиеш. Ә спортчылар арасында мин якыннан күзәтеп барган спортчы — әлбәттә инде Хәбиб Нурмөхәммәтов. Мин аны нигә якын итәм, беләсезме? Чөнки ул да минем кебек авылдан чыккан, үз тырышлыгы белән зур уңышларга ирешкән егет. Әмма ул минем өчен кумир түгел, тагын бер кат әйтәм. — Әгәр шулай туры килсә, сез Хәбиб белән көрәшер идегезме? — Юк. Беренчедән, миңа аның кебек булырга әле ерак. Икенчедән, безнең авырлыклар туры килми. Өченчедән, ул — минем кардәшем. Без бик яхшы аралашабыз. Минем өчен кешечелек үзенчәлекләре спортка караганда әһәмиятлерәк. Без беренче чиратта үзебезнең кеше булуыбызны онытмаска тиешбез. Аннан соң гына без — спортчы. — Соңгы турнирда көндәшегезне нокаутка ибәреп иңгәннән соң, социаль челтәрләрдә сезгә карата тәнкыйть сүзләре дә булды. Мөселманлыкта башка сугарга ярамый дип әйтүчеләр булды. Сез бу тәнкыйтькә карата ниләр әйтер идегез? — Ислам динебездә ярамаган әйберне мин беркайчан да кире какмыйм. Һәм шуңа күрә мөселманнар белән көрәшмәскә тырышам. Әмма моны кайберәүләр көнчелектән чыгып әйтә. — Рингка чыкканда нәрсә уйлыйсыз? — иңәргә дип кенә уйлыйм. Башкача уйларга ярамый. Без үзебезнең иңүебез белән мөселманнарга, татарларга үрнәк булырга тиешбез. — Сез, мин — беренче чиратта мөселман, аннары гына — татар дисез. — Әйе. Татарлар бит алар бөек милләт. Әлбәттә үз милләтеңне белергә кирәк. Нигә бөек миләт, чөнки татарлар — мөселманнар. Ничә гасыр элек мөселманлыкны кабул иткәннәр. — Ринат, сезнең татарчагыз бик яхшы, Татарстаннан читтә яшәсәгез дә, татар телен яхшы беләсез. — Без кечкенә чактан ук гаиләдә бары тик татарча гына сөйләштек. Хәзер инде татар телен балама өйрәтәм. Турысын әйтим, минем хатыным татар түгел, әмма мин аңа өйләнгәндә алдан ук әйтеп куйдым, балаларым татарча белергә тиеш дидем. — Сез Татарстандагы хәлләрне, татарларга кагылышлы вакыйгаларны күзәтеп барасызмы? Сезне иң нык борчыган проблем нинди? — Беләсезме, безнең татарлар бик көнче. Көнчелек тә ике төрле була бит. Яхшы көнчелек һәм начар көнчелек. Мин, мәсәлән, татар кешеләрендә 5-6 бала булса, аларга ак көнчелек белән карыйм. Ә кайберәүләр начар көнләшү белән карый. Мин бар кеше дә шундый дип әйтмим. Һәр милләтнең үзенчәлекле сыйфатлары бар. Әмма без, татарларда, менә шул көнчелек бик көчле. — Татар теленә карата бигрәк тә 2017 елдан соң көчле басым башланды. Мәктәпләрдән татар телен кысрыклап чыгардылар. Татар теленә карата булган мондый басымнарны күзәтеп барасызмы? Киләчәктә татар теле белән ни булыр икән дип уйлыйсызмы? — Бу, беләсезме, беренче чиратта татарларның катнаш никахта яшәве нәтиәсе. Татар телен өйрәнү, аны саклау эше беренче чиратта кешенең үз гаиләсеннән башланырга тиеш, минемчә. Һәрберебез үз әйләнә-тирәсендә дә татарча сөйләшергә тиеш. Татар телен беренче чиратта үзебез сакларга тиешбез. Аннан соң әкренләп башкалар да моны аңлый башлар дип уйлыйм.","Ринат Фәхретдинов: ""Татар булуымны белсеннәр дип көрәшәм""",Татарстан,7447,https://www.azatliq.org/a/31076759.html,2021-01-29T22:45:01+00:00
"Башҡортостанда Ҡурсаулыҡ резервы һөнәри йүнәлеш үҙәген асасаҡтар. Белгестәр төрлө йәш төркөмдәре өсөн һөнәри йүнәлеш ысулдарын эшләй, уҡыусылар һәм студенттар менән осрашыуҙар, шулай уҡ онлайн-курстар ойоштора. Ҡурсаулыҡ резервы һөнәри йүнәлеш үҙәге Башҡортостан милли паркында Экологик именлек милли проекты (национальный проект Экологическое благополучие) бурыстарын тормошҡа ашырыуға ярашлы алып барыла. Был хаҡта Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығынан хәбәр иттеләр. Төрлө йәш төркөмдәренә һөнәри йүнәлеш комплекслы ҡараш был тәҡдим ителгән масштабта бик үҙенсәлекле. Илдең төрлө төбәктәрендә коллегалар проект барышында эшләнгән ысулдарҙы һәм алгоритмдарҙы файҙалана ала. Вакансиялар банкы һәм кадрҙар резервы ҡурсаулыҡ эшмәкәрлегендәге кадрҙарға ҡытлыҡты кәметергә булышлыҡ итә, - тип белдерҙе Башҡортостан милли ҡурсаулығы директоры Владимир Кузнецов. Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указдарына ярашлы барлыҡҡа килгән Экологик именлек милли проекты тирә-яҡ мөхит тураһында хәстәрлек күрергә булышлыҡ итә һәм кешеләрҙең тормошона ыңғай үҙгәрештәр индерә. Сығанаҡ: Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы; Башҡортостан ДТРК-һы.",Ҡурсаулыҡ резервы үҙәге асыла,Йәмғиәт,1189,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-14/ursauly-rezervy-ge-asyla-4429405,2025-10-14T15:00:00+00:00
"Илья Резник Кырымда чыгыш ясыйфикерләрРусия контролендәге Кырым парламенты чираттан тыш утырышта ярымутрауның яңа гимны сүзләрен һәм көен раслады. Көйне Федерация шурасының элекке әгъзасы Ольга Ковитиди, ә сүзләрен 87 яшьлек шагыйрь Илья Резник иат иткән. Гимн махсус иади бәйгедә иңгән дип әйтелә, әмма текстны ""Кырым парламентының эшче төркеме эшкәрткән"". ""Без яңа гимн тексты тирән мәгънәле булсын һәм анда Кырым язы темасы һичшиксез чагылсын дип теләдек"", дигән Кырым парламенты рәисе Владимир Константинов. Гимн текстының кушымтасында ""Кырым бар киртәләрне узып өенә кайтты"" дигән сүзләр бар. Шулай ук Кырым халкының ""Бар халык белән бөек Русь өчен торганлыгы"" әйтелә. Яңа гимн 1992 елда Украина составында Кырым автоном республикасы оештырылганнан соң расланган гимнны алыштырачак. Аны танылган композитор Алемдар Караманов язган иде. Бу гимнны аннексиядән соң Русия хакимиятләре дә таныды. Әмма 2024 елда Константинов бу гимнның ""яңа чынбарлыкны чагылдырмавын"" белдерде. Элекке гимн кырымтатар, украин һәм урыс телләрендә дә бар. Русиядә",Русия контролендәге Кырым хакимиятләре яңа гимнны раслады,Яңылыҡтар,1044,https://www.azatliq.org/a/33510436.html,2025-08-22T13:50:01+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБашкортстан башлыгы Радий Хәбировның кино өлкәсендә грантлар кайсы фильмнар өчен биреләчәге билгеле булды. Биш кино арасында Украина сугышы һәм Баймак вакыйгасына багышланган фильм бар. ""Бер әядән очкан уклар"" (башкортчасы: ""Бер яндан осҡан уҡтар"") дип аталган әлеге фильм тулы метражлык тасма булачак. Аңа бюджеттан 14,3 млн сум каралган. Шулай ук өстәмә финанслар да каралган. Фильмның чыгымнары 17,4 млнга төшәчәк. Кино 80 минутка исәпләнгән. Аның сценарий авторы дип Зөһрә Буракаева күрсәтелгән. Фильмны ""Центр развития искусств ""Импульс"" оешмасы төшерәчәк. ""Бер әядән очкан уклар"" тасмасы чын вакыйгаларга нигезләнгән, ул хәзерге Башкортостанда — Урал аръягының бер шәһәре һәм авылында үсеш ала, диелә. Авторлар күпчелек персонажларның тормышта прототиплары бар, әмма барлык исемнәр үзгәртеләчәк, ди. Фильмда Назаров гаиләсендә өч бертуганның тормыш юлы күрсәтеләчәк: Мурат байлык туплый, Азатны ""экстремистлар файдалана"", төпчек Илнур Украина сугышына ихтыяри булып китә. ""Аның әсирлеккә төшүе турындагы хәбәр Азатны кулга алу белән бер вакытка туры килә, һәм бу бөтен гаиләнең тормышын үзгәртә…"" дип тасвирлый фильм турында авторлар. Фильмда Украина сугышын хуплау, ә экстремизм һәм мәгълүмати сугыш — ""әмгыятьне эчтән имерүче"" төп куркыныч әйберләр дип сүрәтләнәчәк. Фильмның социаль әһәмияте буларак Баймак вакыйгалары әйтелгән. Авторлар Башкортстан башлыгы Радий Хәбировның 6 февральдә бу хакта әйткән фикерләренкитергән. Хәбировның сүзләре нигезендә фильмның ""төп идеясы"" корылган ди авторлар. ""Фильмның финалын якты, өмет бирә торган итеп күрсәтү планлаштырыла, тамашачыларны бердәм һәм көчле Русиядән башка Ватаныбыз юклыгын аңларга чакыра"", дип язган авторлар. ""Фильм махсус хәрби операциядә катнашучыларга рәхмәт белдерү билгесе дә булып торачак"", дип өстәгән алар. Фильмның оригинале урыс һәм башкорт телләрендә төшереләчәк. Моннан тыш, башкортча диалогларны урысчага дубляжлану һәм фестиваль өчен инглиз субтитрлары белән ясау каралган. Киноның премьерасы Уфада, Стәрлетамак, Салават, Сибай, Нефтекама, Мәләвез, Белорет шәһәрләрендә узачак. 17 гыйнварда ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Аның өстеннән әләкне нәкъ менә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров язган иде. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килгән иде. Быел гыйнварда Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты. 18 июльдә мәхкәмә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Илшат Ульябаевны биш елга ирегеннәнмәхрүм итте. Бу - ""Баймак эше"" белән бәйле беренче хөкем карары булды. ""Аспекты""белешмәләренә күрә, ""Баймак эше""ндә гаепләнеп 85 кеше тоткарланган. Башкортстан Украинадагы сугышта үлүчеләр саны ягыннан беренче урыннарда бара. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанда Украина сугышын хуплаучы һәм Баймак вакыйгаларын кимсетүче фильм төшерүгә 14,3 млн сумлык грант бирелгән",Яңылыҡтар,3025,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ukraina-sugishin-huplauchi-ham-baymak-vakiygasin-kimsetuche-film-tosheruga-14-3-mln-sumlik-grant-birelgan/33154153.html,2024-10-10T20:24:37+03:00
"Андрей Назаров подчеркнул, что молодежь является главным драйвером развития страны. Башкортостан остается одним из самых молодежных регионов России. Численность молодых граждан — 1 млн 57 тыс. человек. Встреча прошла в формате общения, дискуссии, студенты поблагодарили Премьера за интересный экскурс в жизнь республики, задали волнующие их вопросы. Премьер-министр отметил, что любые идеи, проекты, инициативы молодежи готовы обсудить и поддержать. О встрече в деталях — на нашем сайте.",Встреча Андрея Назарова со студентами-выходцами из Башкортостана в Москве,Яңылыҡтар,487,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-27/vstrecha-andreya-nazarova-so-studentami-vyhodtsami-iz-bashkortostana-v-moskve-4139351,2025-02-27T21:46:00+00:00
"Президент России Владимир Путинназвал РФодним из главных поставщиков продовольствия в мире. Об этом он заявил в своемвидеообращениив честь Дня работника сельского хозяйства. «Сегодня Россия не только уверенно обеспечивает себя продовольствием, но и является одним из основных поставщиков продуктов на мировой рынок», — сказал он. Глава государства отметил, что в прошлом году в России были собраны рекордные урожаи риса и масличных культур. Тогда же урожай зерна стал одним из лучших за новейшую историю страны, а производство мяса обновило достигнутые прежде показатели. Ранее Путинзаявил, что качественную продукцию из России, в том числе растительные масла, рыбу и кондитерские изделия, знают и любят более чем в 160 странах мираЗарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин назвал Россию главной страной по одному показателю,Йәмғиәт,909,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-14/putin-nazval-rossiyu-glavnoy-stranoy-po-odnomu-pokazatelyu-4429362,2025-10-14T13:00:00+00:00
Иҫерек килеш машина йөрөткән өсөн суд ирҙең сит ил автомобилен конфискациялаған.,"""Рено Меган""дан ҡолаҡ ҡаҡты",Яңылыҡтар,80,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-29/reno-megan-dan-ola-a-ty-4524535,2025-12-29T17:30:00+00:00
"3 ноябрьдә Киреч күперендә кырымтатарларны тоткарлауКырым эчке эшләр бүлегенең Юл хәрәкәте иминлеге дәүләт идарәсе үзенең хезмәткәрләренең 3 ноябрьдә Киреч күперендә кырымтатарларны тоткарлап торуында канун бозу күрмәгән. Полициягә бу турыда шикаять биргән Сейдамет Сейтаблаев ЮХИДИдән шундый авап алган. Без Биюк-Онлар бистәсеннән Курман районы ""Хизб ут-Тәхрир эше"" буенча хөкем карарына бара идек. Кырым күперен чыкканда 2 ноябрь 23.30 да безне тоткарладылар һәм 3 ноябрь иртәсенә кадәр тоттылар. ЮХИДИ хезмәткәре, полиция хезмәткәре һәм киемендә тамгалар булмаган бер кеше килде. Ул бөтен юлчыларның паспортларын, транспорт документларын алды. Алганда бер нәрсә дә юньләп аңлатмадылар. Монда стационар пост һәм документлар тикшерелә диделәр, дип сөйләгән Сейтаблаев Кырым теләктәшлегенә. Кырым ЮХИДИ итәкчесе Олег Гранковский кул куйган авапта хезмәткәрләр канун кысаларында эш иткән диелә.2 ноябрьдә Кырымнан Ростов шәһәренә мәхкәмәгә барырга чыккан кырымтатарларны Киреч күперендә полиция туктатып, ибәрмичә торган иде. Хокук яклаучы Лутфие Зудиева Крым. Реалиига сөйләгәнчә, машиналарда берничә йөз кырымтатар, шул исәптән олы яшьтәгеләр, хатын-кызлар булган. Алар Ростовка барып, мәхкәмә каршына баскан кырымтатарларга теләктәшлек белдерергә теләгән. Ләкин мәхкәмә беткәнче Ростовка барып өлгермәячәкләрен аңлагач, кире борылырга мәбүр булганнар. Аларның бер өлеше Кырымда мәхкәмә янына килгән иде.3 ноябрдә Дондагы Ростовта хәрби мәхкәмә Кырымның Курман (Красногвардейский) районы ""Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларына хөкем карары чыгарды. Рустем Эмирусеинов, Арсен Абхаиров, Эскендер Абдулганиевөчесенә 42 ел төрмәгәхөкем ителде.",Кырымтатарларны Киреч күперендә туктаткан ЮХИДИ гамәлендә канун бозу табылмаган,Яңылыҡтар,1637,https://www.azatliq.org/a/30958668.html,2020-11-19T13:28:52+00:00
"Минең кеүек ыҙаланғандар өсөн бер кәңәш яҙайым әле. Тик ҡулланыр алдынан, табип менән кәңәшләшерергә онотмағыҙ.  Экзема менән ауырығандарға ҡағыла.","Үлән эскәс, файҙаһы булды.",Сәләмәтлек,147,https://yanshishma.com/articles/auly-y-bayly-y/2025-07-06/l-n-esk-s-fay-a-y-buldy-4303504,2025-07-06T20:00:00+00:00
"Айҙар Ғәни улы Ғәлимов Ҡаҙағстандың Целиноград (хәҙерге Астана) өлкәһе Мәҙәниәт ауылында 1967 йылдың 23 февралендә тыуған. Бер йылдан ата-әсәһе Башҡортостандың Миәкә районы Оло Ҡарҡалы ауылына күсеп ҡайта. Бала сағы шунда үтә. 1986 йылда Өфө автотранспорт техникумын тамамлай, һуңынан, армия сафтарына саҡырылып, 7-се гвардия һауа-десант дивизияһында хеҙмәт итә. 1993 йылда Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай. Икенсе юғары белемен Ҡазан дәүләт педагогия университетында ала. Өфө ҡалаһында йәшәй. Рәсми вазифаһы - ""Айдар"" театр-студияһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. 2022 йылдың 23 февралендә 55 йәше айҡанлы йырсы Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнә (Википедиянан). Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ҡотлайбыҙ!,Яңылыҡтар,878,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/otlayby-4589215,2026-02-23T21:56:00+00:00
"Бар, улым, донъяның тереклеге уянмаҫ элек ҡоҙоҡтан саф, бысранмаған һыу алып кил әле. Серлелеккә төрөлгән ошо сәйер ҡылыҡты балалыҡ менән аңлап етмәй инем, нисек инде, таш аҫтынан сығып сылтырап ағып ятҡан инеш һәр ваҡыт таҙа инде ул! Иллә тыңламай булмай, ихтирам иткән, яратҡан кешемдең ҡушҡанын үтәп тау түбәненә кескәй генә силәк тотоп йүгереп төшөп китәм дә көмөштәй ялтыр, теште ҡамаштырырлыҡ һалҡын һыу алып ҡайтһам өйҙәгеләр самауыр ҡойоп ебәрә. Сәй яһағанда ла өләсәйем һөйләнеп ултырған көнө: Яман һүҙ, хәйерһеҙ, осло күҙ яғылмаған нимә шулай пак була инде. Шунан бер аҙ үҫә төшкәс ул ябай ғына итеп, теге саҡ, зиһенемде ҡуҙғытмаған йомағын аңыма һеңдерҙе: Йылғаның битенә һис ҡасан төкөрмә, юлда ятҡан ташты ла тибеп үтеп рәнйетмә, фанилыҡтағы һәр нимәнең йәне бар. Яңыраҡ билдәле ғалим телевизорҙан белекле төҫ менән хәбәр һалды, ағып ятҡан һыу 90 градусҡа йүнәлешен үҙгәртһә уның структураһы боҙола һәм көн ағышында кешенең ыңғай йә кире энергияһы ла уға күсеүсән икән. Тағы асыуға тулышҡан, булмышы тапланған йәнле һыуҙың дауылдар уйнатыуы, цунамиҙар барлыҡҡа килтереүе, ташҡындар хасил итеүе лә уға булған хәйерһеҙ мөнәсәбәткә яуабы, йәнәһе лә. Тыңланым да иҫем дә китмәне, сөнки ул аҡылды әллә ҡасан өләсәйем һабағынан алғайным инде. Ә ул күпте белә ине. Фән докторы булмаһа ла. Хәйҙәр Тапаҡов",Өләсәйем дәресе,Яңылыҡтар,1309,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-07-09/l-s-yem-d-rese-3841873,2024-07-09T23:14:00+00:00
"Бөгөн Бөтә Рәсәй уйынсыҡтар фестивале сиктәрендә 2025 йылдың иң яҡшы радиоидаралы машиналары, танкылары һәм квадрокоптерҙары тәҡдим ителде. Бындай радиоидаралы уйынсыҡтар менән һуғыш уйнау һәм еңеү һис шикһеҙ мөмкин.",Һәр малайҙың хыялы тормошҡа аша ала,Яңылыҡтар,216,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-06/r-malay-y-hyyaly-tormosh-a-asha-ala-4267946,2025-06-06T16:48:00+00:00
"Йәш шайморатовсыларға ҡарайһың да күңелдә ғорурланыу, һоҡланыу хистәре тыуа. Түбәнге Йәркәй лицейы шайморатовсылары быйыл синыфта белем ала. Араларында спортсылар ҙа, рәссамдар ҙа, бейеүселәр, йырсылар, музыка ҡоралдарында оҫта уйнаусылар ҙа бар. Вадим Валькаев йыр конкурстарында призлы урындар алһа, Гүзәл Кашапова, Эльвина Камалова матур итеп һүрәт төшөрә, Әҙилә Фәррәхова фортепианола уйнай, Ильяна Сәлихова өҙҙөрөп бейей. Айнур Ғарипов иһә бөтә фәндәрҙе лә яҡшы белеүе менән айырылып тора. Дәрестән тыш сараларҙа балаларҙың физик яҡтан үҫешенә ҙур иғтибар бүленә: төрлө спорт түңәрәктәренә йөрөйҙәр. Күптән түгел районда үткән «Милләттәр кросы»нда Ильяна Сәлихова, Әмирә Әхиәруллина, Рафаэль Ғөбәйҙуллин урын яуланы. Башҡа уңыштары ла бар. «Йәйге шайморатовсылар уйындары»ның төбәк этабында ла урын алдылар. Көҙгө туриадала «Туристик йыр», «Беренсе медицина ярҙамы күрһәтеү» буйынса –, «Плакат» номинацияһында урынға сыҡҡандар. Лицей шайморатовсыларының ҡаҙаныштары һанап бөткөһөҙ. Ҡасан ҡарама, улар синыф етәксеһе Лилиә Рәсил ҡыҙы Мослохованы уратып алып, нимә тураһындалыр һөйләшә, пландар ҡора. Республика көнөнә арналған брейн-ринг үткәрҙеләр. – Уҡыусыларым бөтә эште лә иң беренселәрҙән булып башлай. Милли кейем көнөнә бағышланған акцияға беренсе булып ҡушылдыҡ, миләш йыйыу буйынса ла һынатманыҡ. Уҡыусыларымдың алдынғы, Тыуған илебеҙ өсөн иң кәрәкле кешеләр булып үҫеүҙәренә ышанам, – ти Лилиә Рәсил ҡыҙы. Лариса СӘХИБГӘРӘЕВА, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Илеш районы, Түбәнге Йәркәй лицейы.",Беҙҙекеләр бер ҙә һынатмай,Мәғариф,1514,https://yanshishma.com/articles/be-e-m-kt-pt-/2025-10-20/be-ekel-r-ber-ynatmay-4433639,2025-10-20T13:17:00+00:00
Бөгөн төндә юлда өс ир-егет һәм ҡатын кешенең ғүмере үтә аяныслы өҙөлгән.,Ҡот осҡос! Дүрт кеше һәләк булған!,Яңылыҡтар,73,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/ot-os-os-d-rt-keshe-l-k-bul-an-4523152,2025-12-28T11:24:25+00:00
"Китапханала мәктәп китапханасылары өсөн ""Башҡортостандың билдәле кешеләре"" ҡала конференцияһы үтте. Уны ойоштороусылар булып Өфө ҡалаһының Ленин районы китапханасылары төбәк бүлексәһе етәксеһе Ильичева Марина Валерьевна һәм 14-се һанлы китапхана мөдире Наталья Михайловна Ишмырҙина сығыш яһаны. Конференцияла башҡорт баҫмалары мөхәррирҙәре: ""Башҡортостан уҡытыусыһы"", ""Аманат"", ""Йәншишмә"", ""Шоңҡар"" уҡыусылары менән эшләү, журналист эшмәкәрлегенән ҡыҙыҡлы тарихтар менән сығыш яһаны. Салауат Кәримов, ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналының баш мөхәррире, китапхана ҡунаҡтарына белем биреү баҫмаһы эшенең үҙенсәлектәрен ҡыҙыҡлы һәм аңлайышлы итеп аңлатты, журналдың рубрикаларын күрһәтте, мәғрифәтселек эшмәкәрлегенә ҡағылышы булғандарҙың барыһын да уның биттәрендә үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлашырға саҡырҙы. Заһиҙә Мусина, ""Шоңҡар"" йәштәр баҫмаһы мөхәррире, бөтә йыйылыусыларҙы журнал менән таныштырҙы, уның хеҙмәткәрҙәре, уҡыусы аудиторияһы, йәштәр менән эшләү үҙенсәлектәре тураһында һөйләне. Римма Баймырҙина, ""Йәншишмә"" гәзитенең бүлек мөдире, гәзит рубрикалары тураһында һөйләне, уның биттәренә нисек инеү, гәзит менән хеҙмәттәшлек итеүҙең өҫтәмә мөмкинлектәре тураһында аңлатты. Рәзил Бикбулатов, ""Аманат"" журналының баш мөхәррир урынбаҫары, үҙенең эшенә һөйөү менән, балалар һәм йәштәр өсөн баҫма менән таныштырҙы, журналдың уҡыусылары өсөн асыҡ булыуы, йәш таланттарҙы хеҙмәттәшлеккә йәлеп итеү буйынса әүҙем эшләүе тураһында һөйләне. Сара ҡунаҡтарының кәйефен, һис шикһеҙ, ""Парус"" үҙәк балалар бейеү театрының ""Ассорти-дэнс"" бейеү коллективы йондоҙҙары һәм ҡурайҙа башҡорт көйҙәрен башҡарған йәш артист Данис Хәсанов күтәрҙе. Конференция юғары кимәлдә үтте, ҡунаҡтар артабанғы эшендә файҙалы яңы мәғлүмәт алды. библиотека 14 уфа Уфакультура Учитель Башкортостана Аманат Шоңҡар Йәншишмә","""Аманат""тар мәртәбәле сарала ҡатнашты",Яңылыҡтар,1790,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-06/amanat-tar-m-rt-b-le-sarala-atnashty-4040381,2024-12-06T09:16:00+00:00
"Үҙҙәренең бер бөртөк улына кәләш әйттерергә тип, Ғәли ағай менән Ғәлиә еңгәләргә ҡыҙҙарын һоратып, ҡоҙалар килеп төштө. Ҡаланан үҙҙәре, башҡорт булһалар ҙа, ни үҙ телдәрендә, ни урыҫса, ни татарса түгел, һупалайҙар өс телде бергә бутап. Алдан, әлбиттә, ҡасан, ҡайһы көнгә килеүҙәре килешеп ҡуйылғас, һый ҙа әҙер, ризыҡ менән һығылып торған өҫтәл дә ҡунаҡтарҙы көтә ине. Ултырышҡас (бер – береһе менән тышта, ҡаршы алғанда уҡ танышҡайнылар), ғәҙәттәгесә, күпмелер ваҡыт һүҙ – һүҙгә берекмәй торҙо. Танышыу хөрмәтенә берәрҙе күтәреп алғас, буласаҡ ҡоҙа урынынан ҡалҡынды: - Значит, эшләр шулай тора, иптәшләр! Булачак кода – кодагый дисәм дә хата булмас. Бездән - жигет, сездән – кыз, тиздән туган булабыз! .. О, шигыр да получился. Шулай. Яшьләр үзләре бер – берсен окшаткач, без не против. Ана, спальняга кереп бикләнгәннәр дә уже. Әйдәгез, улар өчөн салыйк, булмаса. Салыйк! йәштәр өсөн дә, буласаҡ ҡоҙа – ҡоҙағыйҙар өсөн дә, башҡа күп кенә нәмә өсөн дә байтаҡ ҡына күтәрелә торҙо, ҡунаҡ ҡоҙа иҫерә тшт. Ҡоҙағый ҙа унан ҡалышмай, апаруҡ булды. Хужалар ныҡ бирешмәне. Ғәли ағай ҡунаҡтар менән шулай ҙа алдағы никах, туй тураһында әҙ – мәҙ һөйләшеп өлгөрҙө, шикелле. Ғәлиә еңгә үҙебеҙҙең йолаларҙы, боронғо ғөрөф – ғәҙәттәрҙе һаҡлап нисек ҡыҙ биреүҙе уларға аңлатып маташты. Иртәгәһенә буласаҡ туғандар мунса төшөп, ах та ух килеп әҙерәк ятып ял итеп алғас, ҡайтып китте. Бына никах уҡытырға һөйләшеп, тәғәйенләнгән көнгә ҡоҙа – ҡоҙағый, туғандары өс машинала ҡыҙҙың өйөнә килеп төштө. Ғәли ағай менән Ғәлиә еңгә уларҙы еренә еткереп, бик ҡунаҡсыл ҡаршы алды. Ике яҡтың да туғандары бер – береһе менән танышып бөттө. Өйгә инеп өҫтәл артына ултырышып, мулла никах уҡый башлар алдынан ғына ҡоҙағый ҡоҙаның ҡолағына ниҙер шыбырланы. Тегеһе тиҙ генә сығып, машинаһынан әллә ни ҙур булмаған пакет алып инде. - Эй шушы памятны, онота язганбыз, дулкынланып. Бүләкләр алып килдек бит без сезгә, как договорились. Шулай. Бына кодагый сиңа мясо. Бик симез үрдәкнеке ул. Настоящий мясо. Ә кода сиңа магарь, мә тот! – ҡоҙа пакетынан сығарып Ғәлиә еңгәгә өйрәк, Ғәли ағайға бер ярты тотторҙо. Бар халыҡ шымып ҡалды. Мулла, нишләптер, тартып ултырған тиҫбеһен иҙәнгә төшөрөп ебәрҙе. Ғәлиә еңгә ҡулындағы туң өйрәк менән ни эшләргә белмәне, ә Ғәли ағай уңайһыҙланып араҡы шешәһен бер өҫтәлгә ҡуйҙы, бер кире алды. Ҡоҙа – ҡоҙағыйҙарының был бүләктәренә икеһе лә рәхмәт һүҙҙәрен дә әйтергә оноттолар хатта. Тынлыҡты беренсе булып мулла боҙҙо: - Йәгеҙ, йәмәғәт, ағай – эне, ҡыҙ – ҡырҡын! Башлайыҡ, булмаһа, никахты. Килер кешеләр килеп бөткәндер, Ғәли ҡустым, Ғәлиә килен? - Эйе, башлаһаҡ та була, - Ғәли ағай яртыһын өҫтәл аҫтына йәшерҙе. Мулла тәүҙә йәштәрҙе ҡотланы ла ғаилә, буласаҡ ир менән ҡатын араһындағы ҡанундар тураһында һөйләп алғас, никах уҡыны. Аштан һуң ул оҙаҡ торманы: Мин үҙ бурысымды үтәнем, ҡалғаны һеҙҙең ҡарамаҡта, йәмәғәт! – тине лә, ҡайтыу яғын ҡайғыртты. Мулланы оҙатҡас, никахтың икенсе өлөшө башланды. Инде ҡыҙып алған, үҙҙәренең ҡарамағында ҡалған ҡунаҡтар береһенән – береһе уҙҙырып тостар әйттеләр, ҡотланылар. Бер – береһе менән дуҫлашып, туғанлашып бөттөләр. Ҡайтыр ҡунаҡтар ҡайтып, ҡайтмағаны ҡуна ҡалып йоҡлашып бөткәс, аш бүлмәһендә Ғәли ағай менән Ғәлиә еңгә генә ултырып ҡалды. - Аңламаным, кәләш, - тине Ғәли ағай ҡатынына, - ҡыҙыбыҙҙы бер ярты менән туң өйрәккә алыштырып, һатып эстекме инде? .. Кешенән оят, хәҙер һөйләп көләсәктәр бит: Ҡыҙҙарына магарыч менән закускаға өйрәк бирҙеләр, – тип, ә! Ерҙең тишеге юҡ, инеп китергә. - Магарыч? – тине Ғәлиә еңгә үҙенән – үҙе һорағандай, уйсан ғына, - Магарь, - тинеме әле ҡоҙа һиңә араҡы тотторғанда? Өйрәген дә Мясо ла Мясо тип тылҡыны. Аңлашылды, Ғәли! Беҙ уларҙан нимә һораныҡ? Мәһәр менән Мөсә. Төшөндөңмө инде? - Төшөнмәгән ҡайҙа? ! Мәһәр урынына магарь, мөсә урынына мясо! Дә - ә - ә, кемебеҙ хәҙер ғәйепле, беҙме әллә ҡоҙалармы – шуныһы ғына аңлашылмай. Ярай, ҡой ҙа шунда тағы берҙе, салыйк та, киттек йоҡларға, кәләш! Мәүлит Кәрими.",Мөсә һәм Мәһәр,Юмор,3907,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-03-21/m-s-m-m-r-3695140,2024-03-21T14:15:00+00:00
"Баймактагы каршылык чарасыфикерләр""әзалауларга каршы такым"" юристы Альбина Мөдәррисова""Аспекты"" каналына ""Баймак эше"" нигезендә эзәрлекләнүчеләрнең туганнары хокук яклаучылар белән элемтәгә бик бармыйдип әйткән. Күптән түгел юристлар Баймакка килгән, әмма кайбер зыян күрүчеләрнең гаиләләре белән сөйләшә алмаганнар. ""Алар безне махсус ибәрелгән агентлар дип уйлады, янәсе без бу вакыйгаларда катнашканнарны ачыкларга телибез. Зыян китермәячәгебезне, ярдәм күрсәтергә килүебезне дәлилләү өчен күп көч куярга туры килде. Кешеләр инаять эзәрлекләвеннән яки административ әза бирелүдән курка"", ди ул. Мәсәлән, Башкортстанда гыйнвар аенда Фаил Алсыновны яклау чарасында катнашкан һәм ОМОН хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланганнан соңүлгән Рифат Даутовның гаиләсе хокук яклаучыларның ярдәменнән баш тарткан. ""Аларны нык куркытканнар. Алар гаделлек эзләү һәм гаеплеләргә әза бирүдән баш тарту хәерлерәк дип саный"", дигән Мөдәррисова. Шулай ук Баймакта үткән протестлардан соң кулга алынган Дим Дәүләткилдинюристлар ярдәмен ала алмаган. Әйткәндәй, Дәүләткилдиннең туганнары аны куәт оешмалары вәкилләре кыйнавынсөйләгән иде. Аның авыр хәлдә булуы да әйтелде. Ә күптән түгел аны Уфа тикшерү изоляторында тоту вакытын озайттылар. Ул 17 июньгә кадәр изолятордакалачак. ""Аның янына адвокатларны кертмиләр, минемчә, аның белән нәрсәләр булуы турындагы мәгълүмат читкә чыкмасын өчен, аны нык күзәтәләрдер. Без адвокат ибәрдек, ул Дим белән очрашыр өчен берничә тапкыр тикшерү изоляторына килде, әмма итәкчелек аны төрле сәбәпләр табып кертмәде. Без аңа бөтен документларны ибәрдек, бу хат барып итте, тик аны Дим үзе алдымы икән - анысы зур сорау тудыра"", дигән юрист. Комитет шәхси итимагый тикшерүен үткәрә. Бу дәлилләрне теркәп аларны тикшерүгә күрсәтергә булышачак диелә. ""Без гаризалар һәм шикаятьләр язарга, дәгъвалар тапшырырга булышабыз, безнең ярдәм - бушлай. ""әзалауларга каршы такым"" инаять эзәрлекләвеннән якламый, без көч кулланудан яклыйбыз"", дип искәрткән Мөдәрисова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше"" нигезендә эзәрлекләнүчеләрнең туганнары хокук яклаучылар белән элемтәгә бармый ди юристлар",Яңылыҡтар,2067,https://www.azatliq.org/a/32856753.html,2024-03-11T09:45:29+00:00
"Стәрлетамаҡ ҡалаһында буласаҡ физиктар байтаҡ йәшәй икән. 1-се лицейҙан Диана Ҡасимова, 1-се гимназиянан Михаил Ренжин һәм 3-сө Башҡорт лицей-интернатынан Артур Хәйретдиновтар физиканан БДИ-ны 100-ҙәр балға тапшырғандар. Ә 31-се мәктәптән Милена Бакеева йәмғиәтте өйрәнеүҙән үҙен иң-иңдәрҙең береһе итеп күрһәткән. Ғөмүмән, был сығарылыш уҡыусыларҙың БДИ-ларҙы уңышлы тапшырасаҡтарына алдан уҡ ышаныс ҙур булған. Ун бер йыл уҡыу осоронда улар үҙҙәрен тик яҡшы яҡтан ғына күрһәткән, төрлө конкурс, олимпиадаларҙың еңеүселәре булған. Фото интернеттан алынды.",Стәрлетамаҡ рекорд ҡуя,Йәмғиәт,556,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-21/st-rletama-rekord-uya-4285348,2025-06-21T07:23:00+00:00
"фикерләрБашкортстан Югары мәхкәмәсе активист, блогер Ильяс Байгускаровны сак астына алуга шикаятьне кире каккан һәм аны 17 мартка кадәр тикшерү изоляторында калдыру карарын үз көчендә калдырган. Бу хакта иткерә. Байгускаровны Баймакта дүрт елга хөкем ителгән Фаил Алсыновны хуплау митингында катнашканнан соңтоткарладылар.22 гыйнварда Уфаның Киров районы мәхкәмәсе аны инфраструктурада тоткарлыклар китереп чыгарган рөхсәтсез чарада катнашуда (Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе 6.1 өлеше) гаепле дип табып иде тәүлеккә кулга алды. Шулай ук аңа Баймактагы митинг өчен ""киңкүләм тәртипсезлекләр"" (инаять кодексының 212 нче маддәсе, 2 нче бүлеге) турындаинаять эше ачылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкорт активисты һәм блогеры Ильяс Байгускаровны 17 мартка кадәр тикшерү изоляторында калдырганнар,Яңылыҡтар,785,https://www.azatliq.org/a/32800986.html,2024-02-01T09:25:31+00:00
"Илшат Салауатов, Бөрйән районы, Байназар ауылы, 7 синыф уҡыусыһы.  ""Башланып китт уҡыуҙар. "" конкурсына",Илшат конкурсҡа ҡушылды,Конкурстар,103,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-07/ilshat-konkurs-a-ushyldy-3915286,2024-09-07T14:35:00+00:00
"5Рамазан аетәмамлануга мөселманнар Ураза гаетен билгели. Бәйрәм иртүк мәчетләрдә башланып китте. Мөселманнар вәгазьләр тыңлап, гает намазын укыды. Шуннан соң, өйләргә кайтып, туган-тумачаларны тәбрикләү, кунакларга йөрү, бүләкләр эләшү гадәте башлана. Бәйрәм табыннары әзерләнә, туганнар белән мәлесләр оештырыла. Татарстанда төп намаз быел яңа ачылган Галиев мәчетендә узды. Намаз башланыр алдыннан Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Татарстан мөфтияте резиденциясен ачу тантанасында катнашты. Түрәләр арасыннан бирегә килүчеләрдән Татарстан президенты аппараты итәкчесе Әсгать Сәфәров белән Казан мэры Илсур Метшин бар иде. 2015 елда башланган төзелеш барышында Галиев мәчете, өчкатлы мөфтият бинасы һәм Мөхәммәдия мәдрәсәсе комплексы булдырылды. Бәйрәмне фото һәм видеога төшерергә теләүче журналистларны мәчеткә кертмәделәр. Шуңа алар мәчет тирәсендә булган хәлләрне койма аша гына төшерергә тырышты. Гает намазында халык күп иде, алар арасында Татарстан һәм Русиянең халык артисты Равил Шәрәфиев тә булды. Ул Азатлыкка ""Гаеткә изге бәйрәмебезне, ата-бабаларыбызның йолаларын хөрмәт итеп, саваплар өмет итеп, мәңгелек тормыш турында уйланулар белән килдем"", диде. Мөфти Камил хәзрәт вәгазь укыйМөфти Камил хәзрәт Сәмигуллинның гает вәгазе бәйрәмгә багышланды. Шулай ук Русия һәм Татарстан президентлары котлау телеграмнары укылды. Камил хәзрәт шулай ук кичә Мәдинәдә узгантеракткаризасызлык белдерде. Намаздан соң мөфти президентны яңа резиденциягә, чәйгә чакырды. Халык өчен чәй, коймаклар белән сый да мәчет ишегалдында әзерләнде. Казанның Кол Шәриф мәчетендә Рамазан Гаете намазы укылды. Илфар хәзрәт кылдырган бәйрәм намазында мәчеткә сыеп бетә алмаган мөселманнар дини гыйбәдәтләрен мәчет тышында да башкарды. 5Кол Шәрифтә Гает намазы укылдыКазанның Мәрәни мәчетендәге Ураза гаетенә меңләгән кеше, милли активистлар, сәламәтлек саклау министры килгән иде. Гаетне Рамил хәзрәт Миңгәрәев алып барды. Мәрәнинең имам-хатыйбы Мансур хәзрәт әләлетдинов Татарстанның сәламәтлек саклау министры Гадел Вафин белән янәшә утырды. 5Мәрәни мәчетендә Ураза гаетеТүбәндә әлеге гает намазыннан Азатлык фотогалереясен карагыз. Мәрәни мәчетендә Ураза гаетеТатарстанның Арча шәһәрендә яңа төзелгән Шәрыкъ мәчетендә Ураза гаете уза. Йөзләгән халык бәйрәм намазын Ильяс хәзрәткә ияреп укыды. 5Арчаның Шәрыкъ мәчетендә Ураза гаете",Татарстан Ураза гаетен бәйрәм итә,Дин,2321,https://www.azatliq.org/a/27838509.html,2016-07-05T12:33:00+00:00
"Бөйөк  Еңеүҙең 80 йыллығын ҡаршылау минең  өсөн бик иҫтәлекле һәм  тарихи мәл булып хәтерҙә ҡалыр, тип уйлайым.","Һине онотмайбыҙ, ҡартатай!",Еңеү,111,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-11/ine-onotmayby-artatay-4230062,2025-05-11T17:45:00+00:00
"Профилле уҡытыу маҡсатында химия, биология, физика һәм генетика дәрестәрен республиканың медицина университеты уҡытыусылары дистанцион рәүештә алып барасаҡ. « Медицина синыфтарының Башҡорт дәүләт медицина институтының элекке ректоры Зәйнулла Ихсановтың тыуған төйәгендә асылыуы символик мәғәнәгә эйә һәм бик мөһим. Зәйнулла Ихсанов Арғаяш районының Мәтәле ауылында тыуып үҫкән,  Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлауҙы һәм юғары мәктәпте ойоштороуға ҙур өлөш индергән. Юғары уҡыу йорто ректоры Валентин Павловҡа һәм район башлығы Игорь Ишимовҡа проектҡа ярҙамдары өсөн рәхмәт белдерәм », – тигән Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге вәкиле Әлфир Байымов.",Арғаяш районында медицина синыфтары асыла,Яңылыҡтар,689,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-30/ar-ayash-rayonynda-meditsina-sinyftary-asyla-4102493,2025-01-30T13:57:00+00:00
"Загребта ""Халыкара Кырым платформасы""ның Беренче парламент саммитыфикерләрАннексияләнгән Кырымда Украина яклы кәефләр ""торган саен ачыграк була бара"", ә кешеләр ""Русиянең аннан китәчәген"" аңлый. Бу хакта ""Кырым платформасы""ның икенчепарламент саммитында Украина президенты Владимир Зеленскийәйтте. ""Бу ирләр әле дә Русия контролендә булуына карамастан, Кырымда Украина яклы кәефләр торган саен ачыграк була баруын теркибез. Украинаның баскынлыктагы бөтен районнарындагы кебек үк, Кырымдагы кешеләр дә аннан Русиянең китәсен аңлый, Украинаны көтә"", диде Зеленский. Бүген, 24 октябрьдә Прагада Кырым платформасы""ның икенче парламент ыены эшен башлады. Украина Югары Радасы рәисе Руслан Стефанчук әйтүенчә, чарада бөтен дөньядан барлыгы 70 парламент делегациясе катнаша. Стефанчук моны ""куәтле рәвештә"" Украина суверенитетын һәм бөтенлеген хуплау дип атады. Үз чыгышында Чехия премьер-министры Петер Фиалакырымтатарларга һәм Украина ватандашларына ""тарихи гаделлекнең кире кайтачагын""вәгъдә итте. ""Европага тотрыклылык кирәк. Без төбәгебездә кемнеңдер чит иргә бәреп кереп аны басып алуына юл куя алмыйбыз. без моны кырымтатарларга вәгъдә итәргә тиеш. Шәхсән үзем аларга булышуны, Украина ватандашларына исә тарихи гаделлекнең кире кайтачагын вәгъдә итәм"", диде ул. ""Халыкара Кырым платформасы""ның Беренче парламент ыены былтыр 24-25 октябрьдә Хорватия башкаласы Загреб шәһәрендәузган иде. Анда 50 гә якын ил, халыкара оешма, парламентлардан вәкилләр ыелды. ыенның нәтиәсе буларак уртак декларация кабул ителде. Документта кырымтатарларның хокуклары бозылуы белән беррәттән халыкара парламентларда Кырымны һәм Акъяр шәһәрен Русия оккупациясеннән азат итү өчен резолюция кабул итәргә кирәклеге әйтелде. Саммит барышында Кырым Украинага кайтарылганнан соң аны интеграцияләүдә булачак проблемнар турында да фикер алыштылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Прагада ""Кырым платформасы""ның икенче парламент ыены башланды",Яңылыҡтар,1915,https://www.azatliq.org/a/32651645.html,2023-10-24T09:10:26+00:00
"""Әле бына бесән осоро. Кемдер эшләп бөттө, кемдер бесән ташый, кемдер элек бесән эшләгән саҡтарын иҫкә төшөрә. Бесән төргәге эргәһендә тороп фотоға төшөп, интернетҡа һалдым. ""Хәҙер бесән эшләү рәхәт, арымайың да, бына элек. "" - тип яҙыусылар булды. Башҡа яҡтарҙа бесәнде нисек эшләйҙәрҙер, бына беҙҙә һәр бер сантиметр ер ҡәҙерле. Кеше малды күп аҫырай. Ә бесәнлек әҙ. Быға тиклем күрше Ырымбур өлкәһе Алмалы ауылы ерҙәрен сабып кинәнә ине күп кеше. Ике йыл инде унда инвестор килеүенә. Йәки яңы арендатор тиһәм, дөрөҫөрәк булыр. Сиккә тиклем булған бесәнлектәрҙе баҫыуға әйләндерҙе. Ҡалған ғына бесәнлектәрҙе сабып алды. Ябай халыҡ торҙо ла ҡалды. Ауыл халҡы бесән еткереү өсөн үҙенең бесәнлегендә һәр ҡыуаҡлыҡ, ағас төбөн ялаған һымаҡ сабып ала. Картуф ултыртмаған яңғыҙ әбейҙәрҙең баҡсалары ялтырап ятып ҡала. Унда булған ғына үлән бағана төбөнә еткәнсе ялмап алына. Барыһы ла бесән булып кемдеңдер кәртәһенә ҡайтып ултыра. Хәҙерге заманда әллә ни яйлап бесән эшләп булмай. Беренсенән, ямғыр тейҙермәҫ өсөн тырышаһың. Икенсе яҡтан, урлатмаҫҡа тырышаһың. Эйе, бесән урлаусылар барлыҡҡа килде. Күбәләп ҡуйһаң да, тейәп китергә күп һорамайҙар. Төргәккә бигерәк йәһәт ""айыу майы"" һөртәләр. Тотолмағас, кем икәнен бында яҙып та булмай. Бигерәк профессиональ ҡыланалар. Көн, төн, таң, кис актив эшләйҙәр, арымайҙар улар, күҙеңде асып йомғансы яңы ғына әҙерләгән бесәнең кәмегән дә була. Шуға күрә техника менән бесәнде тиҙ генә эшләп алырға тырышаһың. Быйылғы йылдың прайс-лисы: Бесән саптырыу - гектары һум, Тырматтырыу - гектары, Төргәккә төрөү (данаһы) - 300-350, Ташытыу (бер төргәк) - 150-170, Өйҙөрөү (бер төргәк) - 70-100 Төрөлгән әҙер бесән -, ҡыш көнө 3000 һумға етә торған. Был хаҡ ҡайҙан сығып ҡуйыламы? Солярка хаҡынан, тракторсыларҙың көнө буйы трактор эсендә эҫе көн буйы эшләп йөрөүенең эш хаҡынан сығып. Тыңлап килгәстәре ""рәхмәт"" тип тик ултырабыҙ. Шулай булғас, бесән хаҡы ҡиммәт була инде. Әле бында бесән эшләгән саҡтағы сыҡҡан нервы хаҡы ҡушылмаған әле. Сөнки урлатмайым тип бер ҡайғыраһың, ямғыр яумаһын тип һәр бер болотҡа текләп хәл бөтә. Үҙеңдеке булмағас, техника тура килһен тип аптыраныуҙар. Ҡул менән эшләп була инде. Әгәр ҙә малың әҙ булһа. Күп булһа, ҡул менән эшләүҙең фәтүәһе юҡ. Бер һыйырҙы ҡыш аҫрап сығарыу өсөн иң әҙе 15 төргәк бесән кәрәк була. Һыйырҙы бесән менән генә тотһаң, әллә ни һөтө күп булмай бит әле ул. Ә һимертеп ит итәм тиһәң, пажалыста, ем-ярмаһы ла кәрәк. Шулай итеп ит бер нисек тә арзан була алмай. Әле беҙҙең яҡтарҙа иттең килогамы 450 һум тирәһе тора. Ҡыш етәрәк, артып та китер инде. Сөнки быйыл бесән бик әҙ. Ит 450 һумға һатылһа ла, сығымдарҙы ҡаплай тип әйтеп булмай. Күпкә ҡиммәтерәк булырға тейеш. Тик һатып алыусылары ла артыҡ аҡсаһы ""ағып"" тормаған кешеләр шул. Элек бесән эшләү ҡыҙыҡ ине, куңелле ине тиеүселәргә, ул ваҡыттарҙа бесән урлаусылар булмағандыр, тип әйтке килә. Ҡул менән артыҡ эшләге лә килмәй. Ауыл кешеһе булһаҡ та, һаулыҡ ҡәҙерле. Зарланып яҙманым, ә ауыл кешеһенең хеҙмәте дөрөҫ баһаланамы икән тип аңлатырға тырыштым. Киләһе яҙма көтөү тураһында буласаҡ. Ундай хаҡ башҡа бер яҡта ла юҡ. Әле һеҙгә бер бесән менән генә ит хаҡын аңлатырға тырыштым, бының эсенә көтөүгә йөрөтөү, ветеринар хеҙмәте (ҡолағына бирка, укол, ҡан алдырыу. ) һәм башҡалар инмәгән әле. Бәлки, бер заман хаҡ һорай белербеҙ, һораған хаҡты бирерлек, лайыҡлы эш хаҡы алып эшләүсе һатып алыусылар булыр"", - тип яҙа Фирүзә Хөсәйенова-Әбдрәхимова.","Ауыл кешеһе бушлай ашай, тиҙәр.",Йәмғиәт,3393,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2025-09-13/auyl-keshe-e-bushlay-ashay-ti-r-4386585,2025-09-13T17:30:00+00:00
"Ул Благовар районында тыуып, оҙон һәм ҡатмарлы ғүмер кисерә. Бала сағында ҡыҙға ҙур ауырлыҡтар менән осрашырға тура килә: әсәһе фажиғәле рәүештә һәләк була, ә атаһына кулак мөһөрө һуғып, ғаиләне йортонан ҡыуып сығаралар. Ғаилә землянкаға күсенә, унда 10 йыл йәшәй. Миңлеғаян Абдулнәғим ҡыҙының йәшлеге Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килә. Ул элеваторҙа йөк ташыусы булып эшләй, мейестәр өсөн торф әҙерләй, тимер юлында юлдар һала.25 йәшендә кейәүгә сығып, өс бала — ике ул һәм бер ҡыҙ үҫтерә. Хәҙер ул ейәндәре һәм бүләләре хәстәрлегендә, Шишмәлә балалары янында йәшәй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Әсәһе һәләк була, атаһын нахаҡҡа ғәйепләйҙәр, землянкала йәшәйҙәр.",Йәмғиәт,681,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-01-16/s-e-l-k-bula-ata-yn-naha-a-yepl-y-r-zemlyankala-y-sh-y-r-4539104,2026-01-16T11:00:00+00:00